Oorspronkelijke titel:

Savitri - A Legend and a Symbol

Geautoriseerde vertaling door Martin Schreurs.

Eerste druk 2013

© Stichting Aurofonds 2013

© Sri Aurobindo Ashram Trust 1950, 1993

Uit deze uitgave mag uitsluitend iets verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotocopie, microfilm opnamen of welke andere wijze ook, hetzij chemisch, electronisch of mechanisch, na voorafgaande schriftelijke toestemming van

Uitgeverij Stichting Aurofonds

p/a Namaste

Middelweg 63

3956 TK Leersum

The Netherlands

info@namaste.nl

www.namaste.nl

www.savitrinederlands.nl

ISBN 978-90-70549-28-2

PRINTED IN INDIA

Inhoud

1. Deel Een

1. Boek Een. Het Boek van het Begin

1. Canto I. De Symbolische Dageraad

2. Canto II. De Opdracht

3. Canto III. De Yoga van de Koning: De Yoga van de Bevrijding der Ziel

4. Canto IV. De Geheime Kennis

5. Canto V. De Yoga van de Koning: De Yoga van de Vrijheid en Grootsheid van de Geest

2. Boek Twee. Het Boek Van De Wereldreiziger

1. Canto I. De Wereldladder

2. Canto II. Het Koninkrijk van het Fijnstoffelijke

3. Canto III. De Glorie en Ondergang van het Leven

4. Canto IV. De Koninkrijken van het Kleine Leven

5. Canto V. De Godheden van het Kleine Leven

6. Canto VI. De Koninkrijken en Godheden van het Grotere Leven

7. Canto VII. De Afdaling in de Nacht

8. Canto VIII. De Wereld van Onwaarheid, de Moeder van het Kwaad en de Zonen der Duisternis

9. Canto IX. Het Paradijs van de Levensgoden

10. Canto X. De Koninkrijken en Godheden van het Kleine Mentale

11. Canto XI. De Koninkrijken en Godheden van het Grotere Mentale

12. Canto XII. De Hemelen van het Ideale

13. Canto XIII. In het Zelf van het Mentale

14. Canto XIV. De Wereldziel

15. Canto XV. De Koninkrijken van de Grotere Kennis

3. Boek Drie. Het Boek Van De Goddelijke Moeder

1. Canto I. De Achtervolging van het Onkenbare

2. Canto II. De Aanbidding van de Goddelijke Moeder

3. Canto III. Het Huis van de Geest en de Nieuwe Schepping

4. Canto IV. De Verschijning en de Gift van Genade

2. Deel Twee

1. Boek Vier. Het Boek Van Geboorte En Queeste

1. Canto I. De Geboorte en Kinderjaren van de Vlam

2. Canto II. De Groei van de Vlam

3. Canto III. De Roep van de Queeste

4. Canto IV. De Queeste

2. Boek Vijf. Het Boek Van Liefde.

1. Canto I. De Voorbestemde Ontmoetingsplaats

2. Canto II. Satyavan

3. Canto III. Satyavan en Savitri

3. Boek Zes. Het Boek Van Het Lot

1. Canto I. Het Woord van het Lot

2. Canto II. De Loop van het Lot en het Probleem van de Pijn

4. Boek Zeven. Het Boek Van Yoga

1. Canto I. De Vreugde van de Hereniging; de Beproeving van het Voorweten van de Dood en de Smart en Pijn in het Hart

2. Canto II. De Parabel van de Zoektocht naar de Ziel

3. Canto III. Het Binnengaan in de Innerlijke Landen

4. Canto IV. De Drievoudige Ziele-Krachten

5. Canto V. Het Vinden van de Ziel

6. Canto VI. Nirvana en de Ontdekking van het Al-Ontkennende Absolute

7. Canto VII. De Ontdekking van de Kosmische Geest en het Kosmische Bewustzijn.

5. Boek Acht. Het Boek Van De Dood

1. Canto III. De Dood in het Woud

3. Deel Drie

1. Boek Negen. Het Boek Van De Eeuwige Nacht

1. Canto I. Naar de Zwarte Leegte

2. Canto II. De Reis door de Eeuwige Nacht en de Stem van de Duisternis

2. Boek Tien. Het Boek Van De Tweeledige Schemering.

1. Canto I. De Droomschemering van het Ideaal

2. Canto II. Het Evangelie van de Dood en de IJdelheid van het Ideaal

3. Canto III. Het Debat van Liefde en Dood

4. Canto IV. De Droomschemering van de Aardse Werkelijkheid

3. Boek Elf. Het Boek Van De Eeuwigdurende Dag

1. Canto I. De Eeuwige Dag: De Keuze van de Ziel en de Allerhoogste Vervulling

4. Boek Twaalf. Epiloog

1. Canto I. De Terugkeer naar de Aarde

Contents

1. Part One

1. Book One. The Book Of Beginnings

1. Canto I. The Symbol Dawn

2. Canto II. The Issue

3. Canto III. The Yoga of the King:

4. Canto IV. The Secret Knowledge

5. Canto V. The Yoga of the King: The Yoga of the Spirit's Freedom and Greatness

2. Book Two. The Book Of The Traveller Of The Worlds

1. Canto I. The World-Stair

2. Canto II. The Kingdom of Subtle Matter

3. Canto III. The Glory and the Fall of Life

4. Canto IV. The Kingdoms of the Little Life

5. Canto V. The Godheads of the Little Life

6. Canto VI. The Kingdoms and Godheads of the Greater Life

7. Canto VII. The Descent into Night

8. Canto VIII. The World of Falsehood, the Mother of Evil and the Sons of Darkness

9. Canto IX. The Paradise of the Life-Gods

10. Canto X. The Kingdoms and Godheads of the Little Mind

11. Canto XI. The Kingdoms and Godheads of the Greater Mind

12. Canto XII. The Heavens of the Ideal

13. Canto XIII. In the Self of Mind

14. Canto XIV. The World-Soul

15. Canto XV. The Kingdoms of the Greater Knowledge

3. Book Three. The Book Of The Divine Mother

1. Canto I. The Pursuit of the Unknowable

2. Canto II. The Adoration of the Divine Mother

3. Canto III. The House of the Spirit and the New Creation

4. Canto IV. The Vision and the Boon

2. Part Two

1. Book Four. The Book Of Birth En Quest

1. Canto I. The Birth and Childhood of the Flame

2. Canto II. The Growth of the Flame

3. Canto III. The Call to the Quest

4. Canto IV. The Quest.

2. Book Five. The Book Of Love

1. Canto I. The Destined Meeting-Place

2. Canto II. Satyavan

3. Canto III. Satyavan and Savitri

3. Book Six. The Book Of Fate

1. Canto I. The Word of Fate

2. Canto II. The Way of Fate and the Problem of Pain

4. Book Seven. The Book Of Yoga

1. Canto I. The Joy of Union; the Ordeal of the Foreknowledge of Death and the Heart's Grief and Pain.

2. Canto II. The Parable of the Search for the Soul

3. Canto III. The Entry into the Inner Countries.

4. Canto IV. The Triple Soul-Forces

5. Canto V. The Finding of the Soul

6. Canto VI. Nirvana and the Discovery of the All-Negating Absolute

7. Canto VII. The Discovery of the Cosmic Spirit and the Cosmic Consciousness

5. Book Eight. The Book Of Death

1. Canto III. Death in the Forest

3. Part Three

1. Book Nine. The Book Of Eternal Night

1. Canto I. Towards the Black Void

2. Canto II. The Journey in Eternal Night and the Voice of the Darkness

2. Book Ten. The Book Of The Double Twilight

1. Canto I. The Dream Twilight of the Ideal

2. Canto II. The Gospel of Death and Vanity of the Ideal

3. Canto III. The Debate of Love and Death

4. Canto IV. The Dream Twilight of the Earthly Real

3. Book Eleven. The Book Of Everlasting Day

1. Canto I. The Eternal Day: The Soul's Choice and the Supreme Consummation

4. Book Twelve. Epilogue

1. Canto I. The Return to Earth.

Verantwoording voor de vertaling.

Deze Savitri-vertaling is het product van 30-40 jaar noeste arbeid. Martin werkte eraan als een ware "reiziger der werelden" (Boek 2), letterlijk, want vaak op zijn talrijke vliegreizen, meestal van en naar India. Maar het is ook het resultaat van een samenwerking. Want tezelfdertijd waren er nog zo'n 3-4 pogingen of meer, om tot een weergave van dit gedicht in het Nederlands te komen. Van verschillende individuen en zelfs van groepen. Vaak wisten ze niet van elkaar. Tot op een zeker moment, een aantal jaren geleden, het contact tussen de diverse vertalingen toch tot stand kwam. Met vruchtbaar resultaat. In het onderhavige geval: Martin's vertaling kon getoetst worden aan de beschikbare anderen. Dat leverde vele nieuwe inzichten op en verhelderende veranderingen en verbeteringen. Maar ook bevestigingen en aansporingen voor zijn geheel eigen Martin-wijze van verklanken.

Er is veel op aan te merken. Daar is iedereen die aan dit project meewerkt zich van bewust. Want de vertaling van het misschien wel belangrijkste werk uit het oeuvre van Sri Aurobindo, vereist eigenlijk een combinatie van een grondige kennis van de Engelse taal, een zeer professionele vertaler en iemand die tegelijkertijd voeling heeft met de yoga van Sri Aurobindo en de Moeder. En eerlijk gezegd heeft die ideale geest zich nog niet aangediend. Het is dan ook niet begonnen met het idee om een complete vertaling te produceren, laat staan uit te geven, maar oorspronkelijk om het moeilijke Engels te kunnen begrijpen, en later om er intensiever in door te dringen. Dat er nu wel een complete vertaling ligt is niet meer dan een bijkomend iets, waar anderen misschien ook nog iets aan kunnen hebben.

Er zijn over de hele wereld in de loop der tijd reeds allerlei vertalingen verschenen. Het proberen om te zetten in eigen woorden is een geweldige manier om het in jezelf en in je leven te laten doordringen. Misschien rechtvaardigt dit alles deze publicatie. Dat we het dubbeltalig uitgeven maakt dat nog eens extra duidelijk: het gaat om het oorspronkelijke gedicht van Sri Aurobindo. Geen enkele vertaling, hoe goed ook, kan de mantrische kracht van het origineel evenaren. De Nederlandse woorden kunnen slechts een voertuig zijn daar naar toe.

Martin is blij met reacties en staat open voor alle suggesties. Hiertoe heeft hij een website geopend: www.savitrinederlands.nl. Welkom!

Verschillende mensen hebben Martin door de jaren heen belangeloos bij dit werk geholpen. En tenslotte zou deze uitgave nooit mogelijk zijn geweest zonder de gulle gaven van Stichting “De Zaaier” en enkele Nederlandse Savitri-vrienden. Speciaal uiten wij onze erkenning en waardering voor Mia Berden, voor haar inspiratie en inzet voor de vorming van de Savitri groep en voor de Nederlandse vertaling. Namens ons: veel dank allemaal!

Tenslotte wensen wij eenieder veel genoegen bij het genieten van de schoonheid van Savitri. Moge het bijdragen aan een oprechtere wereld. Hans Vas

Voorwoord

De legende van Satyavan en Savitri wordt verteld in de Mahabharata als een verhaal van echtelijke liefde die de dood overwint. Maar deze legende is, zoals veel aspecten van het menselijke verhaal laten zien, een van de vele symbolische mythen van de Vedische cyclus. Satyavan is de ziel, die de goddelijke waarheid van het wezen in zich draagt, maar die in de greep van de dood en onwetendheid is afgedaald; Savitri is het Goddelijke Woord, dochter van de Zon, godin van de allerhoogste Waarheid, die omlaag komt en geboren wordt om te redden; Aswapati, de Heer van het Paard, haar menselijke vader, is de Heer van Tapasya, de geconcentreerde energie van spirituele inspanning, welke ons helpt op te stijgen van sterfelijke naar onsterfelijke sferen; Dyumatsena, Heer van de Glanzende Heerscharen, de vader van Satyavan, is het Goddelijke denkvermogen, dat hier is blind geworden en haar hemelse visionaire koninkrijk heeft verloren en daarmee haar koninkrijk van glorie. Toch is dit niet slechts een allegorie, de karakters zijn geen gepersonificeerde kwaliteiten, doch incarnaties of manifestaties van levende en bewuste Krachten waarmee we bewust in kontakt kunnen treden, en zij nemen menselijke lichamen aan om de mens te helpen hem de weg te wijzen van zijn sterfelijke toestand naar een goddelijk bewustzijn en een onsterfelijk leven.

SRI AUROBINDO

DEEL EEN

BOEKEN I - III

BOEK EEN

Het Boek van het Begin

Canto Een

De Symbolische Dageraad

Het was het uur aleer de Goden ontwaken.

Over het pad van het goddelijk Gebeuren

Lag de reusachtige, voorspellende geest van de Nacht, alleen

In haar onverlichte tempel van de eeuwigheid,

5 Uitgestrekt, onbeweeglijk aan de rand van de Stilte.

Welhaast voelde men, onbevattelijk, ondoorgrondelijk,

In het sombere symbool harer blinde mijmering

De afgrond van de onbelichaamde Oneindigheid;

Een onpeilbaar nulteken beheerste de wereld.

10 Een macht van het gevallen grenzeloze zelf, ontwaakt

Tussen de eerste en de laatste Leegte,

Die deed herinneren aan de duistere schoot vanwaar het kwam,

Wendde zich af van het onoplosbare mysterie van de geboorte

En van het trage proces van de sterfelijkheid

15 En verlangde ernaar zich te verliezen in het lege Niets.

Als in een duister begin van alle dingen,

Was een zwijgend, eentonig voorkomen van het Onbekende

Dat voor altijd de onbewuste handeling herhaalt,

Altijd de blinde wil in stand houdt,

20 De wieg van de kosmische bedwelming van onwetende Kracht

Wier bewogen, scheppende sluimer de sterren ontsteekt

En onze levens draagt in haar slaapwandelende werveling.

Dwars door de vergeefse, enorme trance van de Ruimte,

Haar vormeloze verdoving, geestloos en levenloos,

25 Een schaduw snellend door een zielloze Leegte,

Andermaal teruggeworpen in gedachteloze dromen,

Wentelde de aarde verlaten door de lege diepten,

Haar geest en haar bestemming vergeten.

De onaangedane hemelen lagen afzijdig, leeg, stil.

30 Dan roerde zich iets in de ondoordringbare duisternis;

Een nameloze beweging, een ongedacht Idee

Aanhoudend, onbevredigd, zonder doel,

Iets dat verlangde maar niet wist hoe te zijn,

Lokte het Onbewuste om Onwetendheid te doen ontwaken.

35 Een pijnscheut die bovenkwam en een sidderend spoor naliet,

Schiep ruimte voor een oud vermoeid gemis onvervuld,

Tevreden in haar onderbewuste, maanloze spelonk

Om haar hoofd te verheffen en uit te zien naar ontbrekend licht

En gesloten ogen in te spannen van geheugen dat verdwenen is,

40 Als een die zoekt naar een vroeger zelf

En slechts het lichaam ontmoet van zijn verlangen.

Het was alsof er zelfs in de diepte van dit Niets,

Zelfs in dit hart van uiterste ontbinding,

Een herinneringsloos wezen school,

45 De overlevende van een verslagen en begraven verleden

Gedoemd om de inspanning en pijn te hervatten,

En te herleven in een volgende teleurgestelde wereld.

Een ongevormd bewustzijn verlangde licht

En een blind voorweten hunkerde naar een verre verandering.

50 Zoals de vinger van een kind die op een wang wordt gelegd

De achteloze Moeder van het universum herinnerde

Aan de eindeloze behoefte der dingen,

Zo klampte een kinderlijk verlangen zich vast aan de sombere Onmetelijkheid.

Onmerkbaar begon er ergens iets door te breken:

55 Één lange, enkele lijn van aarzelende verkleuring

Als een vage glimlach die het verlaten hart lokt

Roerde de verre oppervlakte van 's levens duistere slaap.

Aangekomen vanaf de andere zijde der grenzeloosheid

Priemde een oog van godheid door de zwijgende diepten;

60 Een verspieder op een verkenningsvlucht vanaf de zon,

Het scheen temidden van een lome kosmische rust,

De verdoving van een zieke en vermoeide wereld,

Te zoeken naar een geest, alleen en verlaten,

Te vervallen om zich vergeten geluk te herinneren.

65 Tussenbeide komend in een verstandsloos universum,

Sloop zijn boodschap door het onwillige zwijgen,

Riep op tot het avontuur van bewustzijn en vreugde

En, al veroverend de ontgoochelde boezem van de Natuur,

Dwong om opnieuw bereid te zijn tot zien en voelen.

70 Een gedachte was in de wrakke Leegte gezaaid,

Een besef was geboren in de diepten der duisternis,

Een herinnering schokte in het hart van de Tijd

Alsof een ziel die lang dood was tot leven werd bewogen:

Doch de vergetelheid die volgt op het verval,

75 Had de overvolle kleitafels van het verleden aangetast,

En al wat werd vernietigd moet worden herbouwd

En vroegere ervaring moet opnieuw worden uitgewerkt.

Al is mogelijk wanneer de goddelijke aanraking daar is.

Een hoop sloop binnen die nauwelijks durfde te zijn

80 Temidden van Nachts troosteloze onverschilligheid.

Als in een vreemde wereld verleid

Met een schuchtere en gevaarlijke instinctieve gratie,

Tot wees gemaakt en verdreven om te zoeken naar een thuis,

Een dolend wonder zonder plaats om te wonen,

85 Kwam er in een ver verwijderd plekje van de hemel

Een zwak smeken als een traag, miraculeus gebaar.

De hardnekkige huivering van een gedaanteveranderende aanraking

Wist de inerte, zwarte stilte te overreden

En schoonheid en verwondering roerden de velden van God.

90 Een ronddwalende hand van bleek, betoverend licht

Dat een ogenblik gloeide langs een vervagende rand,

Hield met gouden panelen en opalen scharnieren

Een poort van dromen open naar mysteries grensgebied.

Één lichtende hoek met vensters op verborgen dingen

95 Bewoog 's werelds blinde onmetelijkheid tot zien.

De duisternis bleef in gebreke en gleed als een vallende mantel

Van het terneergelegen lichaam van een god.

Dan, door de bleke kloof die eerst ternauwernood

Voldoende scheen voor een straaltje van de zonnen,

100 Stroomde de openbaring en de vlam naar buiten.

Opnieuw verscheen boven het kortstondige, eeuwigdurende teken.

Een betovering van onbereikte transcendenties

Regenboogkleurig met de glorie van het Ongeziene,

Als een boodschap van het onbekende onsterfelijke Licht

105 In brand aan scheppings trillende rand,

Bouwde de dageraad haar aura van luisterrijke kleur

En verborg haar zaad van grootsheid in de uren.

Als een bezoeker van het ogenblik straalde de godheid.

Op 's levens smalle grenslijn stond de Verschijning enige tijd

110 En boog zich over aardes peinzende voorhoofdskromme.

Een diepe schoonheid en geluk vertolkend

In kleuren-hi rogliefen van een mystieke betekenis,

Schreef het de lijnen van een veelbetekenende mythe

Die sprak van een grootsheid van spirituele dageraden,

115 Een schitterend codeschrift geschreven met de hemel als bladzij.

Bijna werd die dag de epifanie geopenbaard

Waarvan onze gedachten en onze hoop de signaalfakkels zijn;

Bijna werd een eenzame pracht van het onzichtbare doeleinde

Geworpen op de ondoorzichtige Zinloosheid.

120 Opnieuw bracht een voetstap de lege Ruimten in beroering;

De spil der Oneindigheid, een Aangezicht van kalmte in verrukking

Deed eeuwige oogleden wijken die de hemel openden;

Een Gedaante van verre zaligheden scheen te naderen.

De ambassadrice tussen eeuwigheid en verandering,

125 De alwetende Godin boog zich over de ruimen

Welke de lotsgebonden reizen van de sterren omhullen

En zag de vlakten voor haar voeten bereid.

Eenmaal zag zij half om naar haar verborgen zon,

Ging dan, bedachtzaam, aan haar onsterfelijke werk.

130 De aarde voelde het langsgaan van het Onvergankelijke nabij:

Het ontwakende oor van de Natuur hoorde haar voetstap

En de wijdheid keerde naar haar haar grenzeloze oog,

En, in verzegelde diepten verstrooid, deed haar stralende glimlach

In vuur ontbranden de stilte der werelden.

135 Al werd tot een consecratie en een rite.

De lucht was een vibrerende verbinding tussen aarde en hemel;

De wijd-gevleugelde hymne van een machtige, priesterlijke bries

Stak op de altaar-heuvelen en stierf weer weg;

De hoge takken baden tegen een openbarende hemel.

140 Hier waar onze half-verlichte onwetendheid de diepten omzoomt

In de verstomde boezem van de dubbelzinnige aarde,

Hier waar men zelfs de volgende stap niet kent

En de waarheid haar troon heeft op de schaduwachtige rug van de twijfel,

Op dit gekwelde en hachelijke veld van zwoegen

145 Uitgespreid onder een of andere wijde, onverschillige blik,

De onpartijdige getuige van onze vreugde en onheil,

Droeg onze verslagen grond de lichtstraal die ontwaakte.

Ook hier ontstaken de verschijning en de profetische gloed

Tot wonderen gewone, betekenisloze gedaanten;

150 Dan trok zich de goddelijke ingeving, uitgeput, terug,

Ongewensd, vervagend uit het sterfelijke grensgebied.

Een geheiligd verlangen bleef in zijn spoor achter,

De aanbidding van een Tegenwoordigheid en Macht

Te volmaakt om door doods-bestemde harten te worden bevat,

155 Het voorweten van een wonderbaarlijke geboorte die komen gaat.

Slechts een weinig kan het gods-licht blijven:

De spirituele schoonheid die het menselijke zien verlicht

Omlijnt met haar hartstocht en geheimzinnigheid het masker der Materie

En verspilt de eeuwigheid aan een maatslag van de Tijd.

160 Gelijk een ziel die de drempel van de geboorte nadert

De sterfelijke tijd doet grenzen aan de Tijdeloosheid,

Een vonk van godheid verloren in de crypte der Materie

Haar luister die verdwijnt in de onbewuste sferen,

Zo ging nu die kortstondige gloed van magisch vuur

165 Over in de heldere, gewone lucht.

De boodschap verdween en deed de boodschapper verbleken.

De enige Uitroep, de onbegeleide Macht,

Trok in een of andere ver verwijderde, geheime wereld terug

De kleurschakering en het wonder van de bovenaardse lichtstraal:

170 Zij keek niet langer naar onze sterfelijkheid.

De overmaat aan schoonheid die de gods-natuur eigen is

Kon tijds-geboren ogen niet gevangen houden;

Te mystiek-werkelijk om door ruimte te worden gepacht

Was haar lichaam van glorie van de hemel weggewist:

175 De zeldzaamheid en luister leefden niet meer.

Er scheen het gewone licht van de aardse dag.

Vrijverklaard van vermoeidheids respijt

Vervolgde het rumoer van 's Levens vaart opnieuw

De kringlopen van haar geblinddoekte queeste.

180 Al sprong op en zette zich aan zijn onveranderlijke dagelijkse taak;

De duizend volkeren van de grond en van de bomen

Gehoorzaamden de onvoorziene drang van het moment,

En, hier de leider met zijn onzekere verstand,

Die als enige staart in het verborgen gezicht van de toekomst,

185 De mens nam op de draaglast van zijn lot.

En ook Savitri ontwaakte tussen deze stammen

Die zich haastten te voegen bij het schitterende lied van de Ontbieder

En, gelokt door de schoonheid van de klaarblijkelijke wegen,

Hun deel eisten van eendagsvreugde.

190 Verwant aan de eeuwigheid vanwaar zij kwam,

Nam zij geen deel aan dit klein geluk;

Een machtige vreemdeling op menselijk terrein,

De belichaamde Bezoeker binnenin gaf geen antwoord.

De roep welke de vonk van het menselijk verstand wekt,

195 Zijn geschakeerde, gretige mechanisme van achtervolging,

Zijn flakkerend-getinte illusie van verlangen,

Bezochten haar hart als een zoete, vreemdsoortige klank.

Tijds boodschap van kortstondig licht was niet voor haar.

In haar bevond zich de zielesmart der goden

200 Gevangen in onze vergankelijke menselijke vorm,

De onsterfelijke aan de dood der dingen onderworpen.

Een grotere vreugde van de Natuur was eens de hare,

Doch lang kon de hemelse gouden gloed niet blijven

Of op dit voetstuk staan van broze aarde.

205 Een beperkte beweging in de diepe afgrond van de Tijd,

's Levens tere kleinheid ontkende de macht,

De trotse en bewuste wijdheid en geluk

Die zij in haar menselijke vorm had meegebracht,

De kalme vreugde die een ziel huwt met het al,

210 De sleutel voor de vlammende deuren van extase.

De aardse natuur die het sap behoeft van plezier en tranen

Wees de zegen af van de onsterfelijke verrukking:

Aangeboden aan de dochter der oneindigheid

Gaf zij haar hartstochts-bloem van liefde en ondergang.

215 Vergeefs leek nu het luisterrijke offer.

In een verkwisting van haar rijke goddelijkheid,

Heeft zij zichzelf en al wat zij was aan de mens geleend,

In de hoop haar grotere wezen te kunnen planten

En te doen wennen aan het leven in hun lichaam

220 Opdat de hemel inheems mag groeien op sterfelijke grond.

De aard-natuur is moeilijk tot verandering te bewegen;

De sterfelijkheid verdraagt de aanraking der eeuwigheid slecht:

Het vreest de pure goddelijke onverdraagzaamheid

Van die bestorming van ether en vuur;

225 Het mort tegen het smarteloze geluk,

Werpt bijna met haat terug het licht dat het brengt;

Het beeft bij de naakte kracht van zijn Waarheid

En de macht en lieflijkheid van zijn volstrekte Stem.

Aan de hoogten opgelegd de wet van de afgrond,

230 Bevlekt het met zijn slijk de boodschappers van de hemel:

De doornen der gevallen natuur zijn de verdediging

Gekeerd tegen de reddende handen van Genade;

Het treedt de zonen van God met dood en pijn tegemoet.

Een glorie van weerlichten doorkliefde het aard-toneel,

235 Hun zonne-gedachten verbleekten, verduisterd door onwetend verstand,

Hun werk verraden, hun goed gekeerd tot kwaad,

Het kruis de betaling voor de kroon die zij gaven,

Laten zij slechts achter een luisterrijke Naam.

Een vuur kwam en raakte aan 's mensen hart en ging;

240 Een enkele vatte vlam en steeg op naar een groter leven.

Tezeer afwijkend van de wereld kwam zij helpen en redden,

Haar grootsheid woog op zijn onwetende borst

En vanuit zijn schemerige afgronden welde een ijselijk antwoord,

Een aandeel van zijn droefenis, worsteling, val.

245 Om met smart te leven, om de dood tegemoet te treden op haar weg, —

Werd het sterfelijke lot aandeel van het Onsterfelijke.

Aldus verstrikt in het net van aardse bestemming

Verwachtte zij het uur van haar beproeving,

Van haar ingeboren gelukzaligheid verstoten,

250 Nam zij de donkere aardse mantel van het leven op,

Zich zelfs verbergend voor degenen van wie zij hield,

De godheid groter door een menselijk lot.

Een donker voorweten scheidde haar

Van ieder voor wie zij was de ster en stut;

255 Te groot om het gevaar en de pijn te laten delen,

Hield zij in haar verscheurde diepten de smart die komen ging.

Als een die waakt over blind geslagen mensen

Neemt zij de last op van een onwetend ras,

Een vijand herbergend die zij met haar hart moet voeden,

260 Onbekend haar daad, onbekend de doem die zij onder ogen zag,

Ongeholpen moet zij voorzien en vrezen en wagen.

De lang vooruitgeweten en fatale morgen was aangebroken

En bracht een middag die geleek op elke middag.

Want de Natuur gaat haar machtige gang

265 Ongeacht of zij een ziel breekt of een leven;

Haar verslagenen laat zij achter en zij reist voort:

De mens slechts bemerkt en Gods alziende ogen.

Zelfs op dit moment van wanhoop voor haar ziel,

In dit wrede rendez-vous met dood en angst,

270 Was er geen schreeuw die haar lippen verbrak, geen roep om hulp;

Geen vertelde zij het geheim van haar smart:

Kalm was haar gezicht en moed deed haar zwijgen.

Toch was het slechts haar uiterlijke zelf dat leed en worstelde;

Zelfs haar menszijn was half goddelijk:

275 Haar geest opende naar de Geest in al,

Haar natuur voelde heel de Natuur als van zichzelf.

Afgezonderd, levend binnenin, droeg zij alle levens;

Afzijdig, droeg zij in zichzelf de wereld:

Haar angst was één met de grote kosmische angst,

280 Haar kracht was gegrondvest op de kosmische machten;

Haar was de liefde van de universele Moeder.

Tegen het kwaad aan 's levens aangetaste wortels,

Met haar eigen rampspoed als haar heimelijke teken,

Maakte zij van haar pijn een mystiek en scherp zwaard.

285 Een eenzelvige geest, een wereld-wijd hart,

Zij verrees tot het ene, ongedeelde werk van de Onsterfelijke.

Aanvankelijk smartte het leven niet in haar bezwaarde borst:

In de schoot van aardes oorspronkelijke slaapdronkenheid

Inert, tot in vergetelheid bevrijd,

290 Rustte het terneergelegen, onbewust aan de zoom van de geest,

Afgestompt en stil als steen en ster.

In een diepe kloof van stilte tussen twee rijken

Lag zij, van droefenis afgezonderd, onbezocht door zorg,

Niets was hier dat sprak van de smart.

295 Dan roerde zich een trage, flauwe herinnering gelijk een schaduw,

En zuchtend legde zij haar hand op haar boezem

En zij herkende de nabije en kwijnende pijn,

Diep, stil, oud, vanzelfsprekend geworden voor waar het woonde,

Maar wist niet waarom het daar was noch vanwaar het kwam.

300 De Macht die het verstand wekt was nog teruggetrokken:

Zwaar, onwillig waren 's levens dienaren

Als werklieden zonder bezoldiging van geluk;

Weerspannig weigerde de toorts van gewaarwording te branden;

Het ongeholpen brein kon niet zijn verleden vinden.

305 Slechts een vage aard-natuur behield zijn gedaante.

Doch nu verroerde zij zich, haar leven deelde in de kosmische last.

Gemaand door het stemloze roepen van haar lichaam

Reisde haar sterke, vÃ¨r-vleugelende geest terug,

Terug naar het juk van onwetendheid en noodlot,

310 Terug naar het gezwoeg en de spanning van sterfelijke dagen,

En verlichtte een weg door vreemde, symbolische dromen

Over het wegebben van de zeeën der slaap.

Haar huis van de Natuur voelde een onzichtbare macht,

's Levens verduisterde vertrekken werden weldra verlicht,

315 En de vensters van geheugen openden naar de uren

En de vermoeide voeten van gedachten naderden de deuren.

Alles kwam nu bij haar terug: Aarde en Liefde en Verdoemenis,

De redetwisters van weleer, hadden haar omsingeld

Als reuzen-gedaanten worstelend in de nacht:

320 De godheden uit het schemerige Onbewuste geboren

Ontwaakten tot strijd en tot de goddelijke angst

En in de schaduw van haar vlammende hart,

In het sombere middelpunt van de verschrikkelijke twist,

Stond een wachter van de troosteloze afgrond

325 Die de langdurige kwelling van de wereld erft,

Een gedaante stil als steen van hoge en goddelijke Pijn

En staarde de Ruimte in met starre, onverschillige ogen

Die de tijdloze diepten zagen van de smart maar niet van 's levens doel.

Door zijn strenge goddelijkheid gekweld,

330 Gebonden aan zijn troon, verwachtte hij, onbevredigd,

De dagelijkse offergave van haar ongeweende tranen.

Heel de wrede pijnbank van 's mensen uren herleefde.

Het offer van lijden en verlangen

Dat de aarde opdraagt aan de onsterfelijke Extase

335 Begon opnieuw onder de eeuwige Hand.

Wakker verdroeg zij de aaneengesloten opmars der ogenblikken

En zag deze groene, glimlachende, gevaarlijke wereld,

En hoorde de onwetende uitroep van levende dingen.

Te midden van alledaagse geluiden, het onveranderlijke toneel

340 Verrees haar ziel en trad Tijd en Noodlot tegemoet.

Onbeweeglijk in zichzelf, verzamelde zij kracht.

Dit was de dag dat Satyavan sterven moest.

EINDE VAN CANTO EEN

Canto Twee

De Opdracht

H aar geest, teruggetrokken in geheime velden van gedachten,

Bewoog enige tijd door een verleden van vele beelden

Dat herleefde en zijn einde zag naderen:

Stervend, leefde het voort in haar;

5 Vergankelijk en vervagend voor vergankelijke ogen,

Onzichtbaar, een noodlottig spookbeeld van zichzelf,

Droeg het de toekomst op zijn schimmige borst.

Langs het ver terugvoerende spoor van vliedende gebeurtenissen

Keerde de stroom van onophoudelijke uren weer,

10 En aan de oever van de geheimzinnige rivier

Met welbeminde gedaanten bevolkt die men niet meer ziet

En de subtiele beelden van dingen die eens waren,

Stond haar getuigende geest en zag terug over de Tijd.

Al wat zij eens gehoopt had en gedroomd en was geweest,

15 Vloog nu aan haar voorbij op adelaarsvleugels langs hemelen van herinnering.

Gelijk een veelkleurige, gevlamde, innerlijke dageraad

Lagen de brede hoofdwegen en de lieflijke zijpaden van haar leven

In kaart gebracht voor haar zonneklare, opmerkzame blik,

Vanaf het heldere land van haar kinderjaren

20 En het blauwe gebergte van de hoge vlucht van haar jeugd

En van de paradijselijke heilige wouden en pauwgevederde Liefde

Tot aan de vreugde vastgeklampt onder de stilzwijgende schaduw van verdoemenis

Op een laatste keerpunt waar hemel een wedren maakt met hel.

Twaalf hartstochtelijke maanden mondden uit in een noodlottige dag.

25 Een volstrekte, bovennatuurlijke duisternis overvalt

Een mens soms wanneer hij God nadert:

Een uur breekt aan dat al de middelen van zijn Natuur falen;

Uit de beschermende Onwetendheid verdreven

En teruggeworpen op zijn naakte oorspronkelijke behoefte,

30 Moet hij tenslotte zijn oppervlakkige ziel afwerpen

En zijn de ongeklede entiteit binnenin:

Dat uur was nu gekomen over Savitri.

Een punt had zij bereikt waar leven tevergeefs was

Tenzij haar wil, in haar ongeboren element ontwaakt,

35 Haar lichamelijke noodlot kon teniet doen.

Want slechts de tijdloze macht van de ongeboren geest alleen,

Kan het juk heffen dat werd opgelegd door de geboorte in de Tijd.

Slechts het Zelf dat bouwt deze gedaante van het zelf

Kan de gevestigde, eindeloze lijn doorbreken

40 Die deze veranderende namen, deze talloze levens verbindt,

Deze nieuwe, in vergetelheid geraakte persoonlijkheden,

En houdt nog altijd in ons bewuste handelen verscholen

Het spoor van oude, vergeten gedachten en daden,

Kan het legaat van ons begraven zelf verloochenen,

45 Het bezwarende erfgoed van onze verdwenen vormen

Blindelings aanvaard door lichaam en ziel.

Een episode in een verloren gegane vertelling,

Het begin vergeten, het motief en het plot verborgen,

Een eens levend verhaal heeft ons huidig lot

50 Voorbereid en gemaakt, het kind van vergane energie n.

De onwrikbaarheid van de kosmische orde

Door verborgen, onontkoombare schakels vastgelegd

Moet zij verbreken, haar verleden verdrijven door de kracht van haar ziel,

Een blokkade op de weg van de Onsterfelijke,

55 De grond effenen en opnieuw haar lot scheppen.

Een samenspraak van de oorspronkelijke Goden

Elkaar ontmoetend aan de grenzen van het onbekende,

Het debat van haar ziel met het onbelichaamde Niets

Moet worden gestreden tegen een gevaarlijke, schemerige achtergrond:

60 Haar wezen moet zijn vormeloze Oorzaak tegemoet treden,

Tegen het universum wegen haar enkele zelf.

Op de kale bergtop waar het Zelf alleen is met de Leegte

En leven geen betekenis heeft en liefde geen plaats heeft om te staan,

Moet zij, op de rand van uitsterven, haar zaak bepleiten,

65 In de doodsgrot van de wereld handhaven 's levens hulpeloze eis

En het recht verdedigen om te bestaan en lief te hebben.

Veranderd moet worden de strenge economie van de Natuur;

Kwijtschelding moet zij verkrijgen van de boeien van het verleden,

Een vroegere rekening van lijden delgen,

70 Schrappen uit de Tijd de lang vereffende schuld van de ziel

En de zware onderworpenheid aan de Karmische Goden,

De langzame wraak van de onverzoenlijke Wet

En de diepe behoefte van universele pijn

En harde opoffering en tragische gevolgen.

75 Een tijdloze barriÃ¨re moet zij doorbreken,

Met haar denkende diepten het monsterlijke zwijgen der Leegte doordringen,

In de eenzame ogen kijken van de onsterfelijke Dood

En haar naakte geest meten met Oneindigheids nacht.

Het grote en pijnlijke moment was nu nabij.

80 Als een gepantserd bataljon marcherend naar zijn ondergang

Gingen de laatste, lange dagen voorbij met zware tred,

Lang maar toch te snel voorbij, tezeer nabij het einde.

Alleen temidden van beminde gezichten,

Wetend tussen onwetende, gelukkige harten,

85 Hield haar gewapende geest de wacht over de uren

Luisterend naar een voorziene, geduchte voetstap

In de besloten schoonheid van de onmenselijke wildernis.

Als een strijder in stille, vreselijke strijdperken,

De wereld onwetend, stond zij voor de wereld:

90 Geen andere helper had zij dan de Kracht binnenin;

Er was geen getuige die zag met aardse ogen;

De Goden boven, de Natuur alleen beneden

Waren de toeschouwers van die machtige strijd.

Om haar heen stonden de grimmige heuvels en wezen naar de hemel,

95 En de groene, ruisende, uitgestrekte wouden diep in gedachten

Fluisterden onophoudelijk hun gedempte betoveringslied.

Een dicht, schitterend gekleurd en in zichzelf verzonken leven

In de levendige, smaragdgroene eentonigheid van bladeren gehuld

En bezaaid met gevlekte zonnestralen en vrolijke bloemen

100 Ommuurde het afgezonderde toneel van haar bestemming.

Daar was zij opgegroeid tot de gestalte van haar geest:

De genius van de titanische stilten,

Haar ziel gedompeld in zijn weidse eenzaamheid,

Had haar haar eigen naakte werkelijkheid getoond

105 En had haar met haar omgeving verbonden.

De eenzaamheid vergrootte haar menselijke uren

Met de achtergrond van het eeuwige en het unieke.

Een kracht van overgebleven, onmiddellijke noodzakelijkheid

Bracht het zware raamwerk van 's mensen dagen

110 En zijn overladen menigte van uiterlijke behoeften

Terug tot een eerste smal gebied van eenvoudige, dierlijke verlangens

En de machtige woestenij van de primitieve aarde

En de peinzende veelvuldigheid van geduldige bomen

En de mijmerende, saffieren vrijheid van de lucht

115 En de plechtige zwaarte van de traag vergleden maanden

Hadden in haar diepe ruimte gelaten voor gedachte en voor God.

Daar werd de stralende proloog van haar drama geleefd.

Een plek voor eeuwigheids voetstap op aarde

Gelegen in het kloosterlijke verlangen van de wouden

120 Door de inspiratie van de bergtoppen aanschouwd

Verscheen door een goudgekleurde opening in de Tijd,

Waar de luisterende stilte het ongesproken woord voelde

En de uren vergaten te verstrijken naar verandering en verdriet.

Hier kwam, met het plotselinge dat een goddelijke komst heeft,

125 Het wonder herhalend van de eerste nederdaling,

Tot verrukking brengend de sombere aardse omtrek,

De Liefde, en droeg de schaduw in zich, de Dood.

Zeer wel zou hij in haar zijn volmaakte schrijn hebben gevonden.

Sedert de eerste hemelwaartse groei van het aard-wezen begon,

130 Door heel de langdurige beproeving van het ras,

Heeft nimmer een zeldzamer schepsel zijn lans gedragen,

Die vuurproef van goddelijkheid in onze ledematen,

Een weerlichten vanaf de hoogten tot in onze afgrond.

Al in haar wees naar een nobeler geslacht.

135 Nabij de weidsheid der aarde, vertrouwd met de hemel,

Verheerlijkt en gezwind vloog haar jonge wijd-ziende geest

Reizend door werelden van pracht en kalmte

Over Denkens wegen naar ongeboren dingen.

Vurig was haar evenwichtige, nimmer aflatende wil;

140 Haar geest, een zee van zuivere oprechtheid,

Een hartstochtelijke stroom, werd door geen enkele rimpel verstoord.

Als in een mystieke en dynamische dans

Beweegt zich een priesteres van onberispelijke geestvervoering

Ge nspireerd en geregeerd vanuit het onthullende gewelf der Waarheid

145 In een of andere profetische spelonk van de goden,

Een hart van stilte in de handen van vreugde

Door rijke, scheppende hartslagen bewoond,

Een lichaam als een parabel van de dageraad

Dat een nis geleek voor versluierde goddelijkheid

150 Ofwel een gouden tempelpoort naar dingen in 't verschiet.

Onsterfelijke ritmen beheersten haar tijds-geboren schreden;

Haar oogopslag, haar glimlach wekten een hemelse betekenis

Zelfs in aardse dingen, en hun intense zielevreugde

Overgoot de levens der mensen met een bovennatuurlijke schoonheid.

155 Een ruime zelf-gevendheid was haar aangeboren handelswijze;

Een grootmoedigheid gelijk de zee of de hemel

Omhulde met haar grootsheid al wat kwam

En gaven een gevoel als van een grotere wereld:

Haar liefhebbende zorg was een milde, weldadige zon,

160 Haar edele hartstocht een blauwe hemel gelijk.

Zoals een ziel zou kunnen vliegen als een gejaagde vogel,

Met vermoeide vleugels ontkomend aan een wereld van stormen,

En een stilte bereikt als een vertrouwde boezem,

Zo kon men in een veilige haven en een weelde van zacht verpozen

165 Het leven terugdrinken in stromen van honing-vuur,

Herontdekken de verloren gegane gewoonte van geluk,

De glorieuze invloed harer heldere natuur voelen,

En zich tooien met vreugde in de warmte en kleur van haar aard.

Een diepte van hartstocht, een verstild heiligdom,

170 Haar innerlijke hulp ontsloot een poort in de hemel;

De Liefde in haar was ruimer dan het universum,

Heel de wereld kon toevlucht nemen in haar hart alleen.

De grote, onbevredigde godheid kon hier verblijven:

Van de benauwde sfeer van het dwergse zelf bevrijd,

175 Kon haar stemming zijn verhevene, spirituele adem herbergen

Die alle dingen vergoddelijken kan.

Want zelfs haar diepten waren heimelijkheden van licht.

Tegelijk was zij de stilte en het woord,

Een continent van zelf verbreidende vrede,

180 Een oceaan van rimpelloos, maagdelijk vuur;

Haar waren de kracht, de stilte van de goden.

In haar vond hij een onmetelijkheid gelijk zichzelf,

Zijn hoge, warme, subtiele ether vond hij terug

En hij nam intrek in haar als in zijn natuurlijke huis.

185 In haar ontmoette hij zijn eigen eeuwigheid.

Tot dusver had geen droeve regel deze lichtstraal onderbroken.

Op de broze boezem van deze hachelijke aarde,

Sedert haar ingesloten zicht in haar adem-gebonden huis,

Uit genegenheid openend naar gelukkigere sterren

190 Waar het leven niet is blootgesteld aan droeve verandering,

Zich de schoonheid herinnerde die doods-gebonden oogleden ontgaat

En zich verwonderde over de wereld van breekbare vormen

Gedragen door het linnen doek van schemerige Tijd,

Was aan haar de straffeloosheid van ongeboren Machten.

195 Al boog zij zich om de menselijke last te dragen,

Haar tred behield nog altijd de maten van de goden.

De aardse adem heeft geen smet kunnen maken op dat heldere glas:

Onbezoedeld door het stof van onze sterfelijke atmosfeer

Weerspiegelde het ook nu nog de spirituele vreugde van de hemel.

200 Bijna zagen zij wie leefde binnenin haar licht

Haar speelkameraad in de eeuwigdurende sferen

Van zijn onbereikbare rijken afgedaald

In het lichtende kielzog van haar lokkende nadering,

De wit-vurige drakevogel van eindeloos geluk

205 Met brandende vleugels zwevend boven haar dagen:

's Hemels stille schild waakte over het zendelingskind.

Een stralende kringloop was haar vroegste tijd,

Jaren die als gouden gewaden van de goden verglijden;

Haar jeugd troonde in kalme gelukzaligheid.

210 Doch vreugde kon niet tot het einde duren:

Er is een duisternis in aardse dingen

Die niet lang een te blije klank verdraagt.

Ook om haar sloot zich de onontkoombare Hand:

De gewapende Onsterfelijke onderging de valstrik van de Tijd.

215 Zij had te maken met een die de belaste groten ontmoette.

De richter van het oordeel en de weg

Die kiest in deze holocaust van de ziel

Dood, verval en smart als prikkel voor de geest,

De dubbelzinnige godheid met zijn toorts van pijn

220 Verlichtte de kloof van de onvoltooide wereld

En riep haar op om met haar onmetelijke zelf de diepte te vullen.

Groots en meedogenloos in zijn kalme blik,

Verhoogde hij de verschrikkelijke strategie der Eeuwigheid,

Hij woog de moeilijkheid met de macht

225 En groef dieper uit de afgrond die eenieder moet doorkruisen.

Door haar goddelijke elementen te overweldigen

Maakte hij haar hart verwant met het strijdende, menselijke hart

En dwong haar kracht op de aangewezen weg.

Hiertoe had zij de sterfelijke adem aanvaard;

230 Om te strijden met de Schaduw was zij gekomen

Zij moet het raadsel van 's mensen geboorte onder ogen zien

En 's levens kortstondige gevecht in de zwijgzame nacht van de Materie.

Hetzij om Onwetendheid en dood te dragen

Hetzij om de weg te houwen van Onsterfelijkheid,

235 Te winnen of te verliezen het goddelijke spel van de mens,

Was de opdracht van haar ziel geworpen met dobbelstenen van het Lot.

Doch niet voor onderwerping en leed was zij geboren;

Om vór te gaan, om te volbrengen was haar glansrijke deel.

Hier was geen weefsel van aardse herkomst

240 Geschikt voor een dag gebruik door bedrijvige, zorgeloze Machten.

Een flakkerend beeld op het scherm van het Lot,

Half geanimeerd voor een voorbijgaande voorstelling,

Of een verstotene op de oceaan van Verlangen

Tot wervelen geslagen in een meedogenloze sport

245 En heen en weer geslingerd door de diepten der Omstandigheid,

Een schepsel geboren om te buigen onder het juk,

Een slaaf en speelbal voor de heren van de Tijd,

Ofwel de volgende pion bestemd om naar voren te worden geschoven

Één langzame zet voorwaarts op een onmetelijk bord

250 In het schaakspel van de aarde-ziel met verdoemenis, —

Ziedaar de menselijke figuur getekend door de Tijd.

Een bewust raamwerk was hier, een zelf-geboren Kracht.

In dit enigma van de schemering van God,

Dit trage en vreemdsoortige, ongemakkelijke compromis

255 Van begrensde Natuur met een grenzeloze Ziel,

Waar al zich moet bewegen tussen een geordende Kans

En een zorgeloze blinde Noodzakelijkheid,

Durft te hoog het spirituele vuur niet branden.

Ontmoette het eenmaal de intense oorspronkelijke Vlam,

260 Dan kon een beantwoordende aanraking alle gemaakte maatstaven breken

En de aarde doen zinken onder het gewicht van het Oneindige.

Een gevangenis is deze immense materiÃ«le wereld:

Op elke weg staat gewapend een steen-ogige Wet,

Voor elke poort gaan in de pas de reusachtige, sombere schildwachten.

265 Een grijs tribunaal van Onwetendheid,

Een Inquisitie van de priesters van de Nacht

Gerechtelijk gezeteld boven de avonturiers-ziel,

De tweevoudige tafelen en de Karmische norm

Beteugelen de Titaan in ons en de God:

270 De pijn met zijn zweepslag, de vreugde met zijn zilveren steekpenning

Bewaken de wentelende onbeweeglijkheid van het Wiel.

Boeien zijn gelegd op de hoog klimmende geest,

Een zegel op het te grote, te wijd geopende hart;

De Dood is wat de reizende ontdekker, het Leven, wacht.

275 Aldus is de troon van het Onbewuste veilig gesteld

Terwijl de trage kronkelingen van de eonen verstrijken

En het Beest graast binnen de gewijde omheining

En de gouden Havik de hemel niet meer kan doorkruisen.

Doch één stond op en ontstak de grenzeloze vlam.

280 Door de duistere Macht aangeklaagd die alle geluk haat

In het verschrikkelijke gerechtshof waar het leven voor vreugde moet betalen,

Door de mechanische strafrechter veroordeeld

Tot de kwellende straf van 's mensen hoop,

Boog zij niet haar hoofd voor het grimmige vonnis

285 Haar hulpeloze hart ontblotend voor de slag van het lot.

Zo moet en buigen de uit weten geboren wil van de mens

Gehoorzaam aan van oudsher vastgestelde statuten,

En zonder beroep toelaten de lagere goden.

In haar had het bovenmenselijke zijn zaad gelegd.

290 Niet in staat om haar machtige droom-vleugels te vouwen

Weigerde haar geest zich vast te klampen aan de gewone grond,

Of, wanneer zij zich beroofd ziet van gouden betekenis,

Zich met het aardse te vermengen, van de sterrenlijst geschrapt,

Of met zwarte wanhoop te doven het God-gegeven licht.

295 Haar wezen, gewend aan het eeuwige en het waarachtige,

Zich van haar goddelijke bronnen bewust,

Vroeg niet aan de sterfelijke zwakte om verlichting van de pijn,

Geen gekwansel en geschipper om mislukking mee te beslechten.

Een taak had zij te volbrengen, een woord te spreken:

300 Al schrijvend het onvoltooide verhaal van haar ziel,

Met gedachten en daden gegrift in het boek van de Natuur,

Weigerde zij de lichtende bladzijde te sluiten,

Ongedaan te maken haar handelsverdrag met de eeuwigheid,

Of een handtekening te zetten onder een zwak instemmen

305 Met het onmenselijke saldo van 's werelds handelsmarkt.

Een kracht in haar, aan het werk sedert de aarde was gemaakt,

Volbracht in het leven het grootse wereld-plan,

Achtervolgde na de dood onsterfelijke doeleinden,

Verzette zich om toe te staan de vruchteloze rol van de teleurstelling,

310 De betekenis van haar geboorte in de Tijd te verspelen,

Het bewind te gehoorzamen van terloopse feiten

Of haar hoge afkomst af te staan aan het vluchtige Toeval.

In haar eigen zelf vond zij haar hoge toevlucht;

Zij stelde tegenover de ijzeren wet haar hoogste recht:

315 Haar wil, alleen, verzette zich tegen de kosmische heerschappij.

Om de wielen van Verdoemenis tot staan te brengen was deze grootheid verrezen.

Door de klop van het Ongeziene op haar verborgen poort

Werd haar kracht, versterkt door bliksems aanraking,

Uit de sluimer gewekt waarin haar hart zich had teruggetrokken.

320 Het verdroeg de slag van Dat wat doodt en spaart.

Over het grensgebied dat geen oog kan zien,

De verschrikkelijke weg versperrend die geen wil veranderen kan,

Stond zij oog in oog met het drijfwerk van het universum;

Een hart stond in de weg van de aandrijfwielen;

325 De reusachtige beweging kwam tegenover een verstand tot staan,

Haar machtige verdragen ontmoetten de vlam van een ziel.

Een magische hefboomwerking is plotseling gevangen

Die de versluierde, tijdloze wil van de Onuitsprekelijke beweegt:

Een gebed, een meesterdaad, een koninklijk idee

330 Kan 's mensen kracht verbinden met een transcendente Kracht.

Dan zijn wonderen geworden tot normale regel,

Één machtige daad kan de loop der dingen veranderen;

Een enkele gedachte wordt almachtig.

Alles schijnt nu de massale machinerie van de Natuur;

335 Een eindeloos dienstbetoon aan materiÃ«le overheersing

En de lange, starre keten van voorbestemming,

Haar gevestigde en onveranderlijke gewoonten die de Wet navolgen,

Haar keizerrijk van onbewuste, vaardige kunstgrepen

Doen de aanspraak teniet van de mens op de vrije wil.

340 Ook hij is een machine temidden van machines;

Een brein als een zuiger stanst gedachten tot vorm,

Een hart dat klopt snoeit gevoelens in model;

Een onbezielde energie brengt voort de ziel.

Ofwel de gedaante van de wereld verraadt de tekenen

345 Van een gebonden Toeval die haar vroegere stappen herhaalt

In kringlopen rond de bindspil der Materie.

Een willekeurige reeks van ongerijmde gebeurtenissen

Waaraan de rede een bedrieglijke betekenis verleent is hier,

Of de proefondervindelijke, instinctieve zoektocht van het Leven,

350 Of het kolossale werk van een onmetelijk, onwetend verstand.

Doch wijsheid komt, en inzicht groeit vanbinnen:

Dan kroont het werktuig der Natuur zichzelf tot koning;

Hij voelt zijn getuigende zelf en zijn bewuste kracht;

Terugtredend ziet zijn ziel het hoogste Licht.

355 Een Godheid staat achter het redeloze mechaniek.

Deze waarheid brak door tot in een triomf van vuur;

Een overwinning was behaald voor God in de mens,

De godheid onthulde zijn verborgen gezicht.

De grote Wereld-Moeder ontwaakte nu in haar:

360 Een levende keuze keerde de koude, dode winding van het lot,

Bevestigde de tred van de geest over Omstandigheid,

Drong het gevoelloze, ijselijke, voortwentelende Wiel terug

En bracht de zwijgende opmars van Noodzakelijkheid tot staan.

Een vlammende krijger van de eeuwige toppen

365 Gemachtigd om de deur te breken die verboden en gesloten was

Sloeg van Doods gelaat zijn zwijgende volstrektheid

En verbrak de grenzen van bewustzijn en Tijd.

EINDE VAN CANTO TWEE

Canto Drie

De Yoga van de Koning:

De Yoga van de Bevrijding der Ziel

Een wereld van verlangen dwong haar menselijke geboorte af.

Één, in de voorhoede van de onheuglijke queeste,

Voorvechter van het mysterieuze spel

Waarin de Onbekende zichzelf in gedaanten achtervolgt

5 En zijn eeuwigheid begrenst door het uur

En de blinde Leegte zwoegt om te leven en te zien,

Een denker en werker in de sfeer van het ideaal,

Bracht tot aardes verstomde behoeften omlaag haar stralende kracht.

Hem was een geest die neigde vanuit ruimere sferen

10 Tot in onze landstreek van eendags-inzicht,

Een kolonist vanuit de onsterfelijkheid.

Als een gerichte lichtstraal op de aardse onzekere wegen,

Stond zijn geboorte voor een symbool en voor een teken;

Zijn menselijke zelf omhulde als een doorschijnende mantel

15 De Alwijze welke de blinde wereld leidt.

Eengeworden met de kosmische Ruimte en Tijd

En alhier voldoend Gods schuld aan de aarde en aan de mens

Was een groter zoonschap zijn goddelijk recht.

Ofschoon toestemmend in de sterfelijke onwetendheid,

20 Deelde zijn kennis in het onuitsprekelijke Licht.

Als een kracht van het oorspronkelijke Eeuwigdurende

Verwikkeld in het moment en de momenten-stroom,

Behield hij de visie op de Ruimen erachter:

Een kracht was in hem van het Onkenbare.

25 Als een archivaris van de symbolen van het Gindse,

Een schatbewaarder van bovenmenselijke dromen,

Droeg hij het stempel van machtige herinneringen

En wierp hun grandioze stralen over het menselijk leven.

Zijn dagen vormden een lange groei naar het Allerhoogste.

30 Een hemelwaarts wezen koesterend zijn wortels

Met voedsel van occulte spirituele bronnen

Klom door witte stralen op om te ontmoeten een ongeziene Zon.

Zijn ziel leefde als afgezant van de eeuwigheid,

Zijn geest was als een vuur dat de hemel bestormt,

35 Zijn wil een jager in de sporen van het Licht.

Een impuls gelijk een oceaan tilde elke ademtocht op;

Elke daad liet achter de voetsporen van een god,

Elk moment was een slag van voortstuwende vleugels.

Het kleine stukje grond van onze sterfelijkheid

40 Door deze rentmeester van de hoogten aangeraakt werd

De speelplaats van de levende Oneindige.

Deze lichamelijke verschijning is niet alles;

De vorm bedriegt, de persoon is een masker;

Diep in de mens verborgen kunnen hemelse krachten wonen.

45 Zijn breekbare schip draagt door de zee der jaren

Een incognito van de Onvergankelijke.

Een geest die een vlam van God is blijft,

Een vurige vonk van de Wonderlijke,

Kunstenaar van zijn eigen schoonheid en genot,

50 Onsterfelijk in onze sterfelijke armoede.

Deze beeldhouwer van de vormen van het Oneindige,

Deze verborgen, onherkende Bewoner,

De ingewijde van zijn eigen versluierde raadselachtigheid,

Verbergt in een klein stil zaad zijn kosmische gedachte.

55 In de sprakeloze kracht van de occulte Idee

Die de voorbestemde gedaante en handeling bepaalt,

Passagier van leven tot leven, van schaal tot schaal,

Zijn beeltenis veranderend van vorm tot vorm,

Beschouwt hij de ikoon die groeit onder zijn blik

60 En voorziet in de worm de komende god.

Uiteindelijk komt de reiziger van de paden der Tijd

Aan bij de grenzen van de eeuwigheid.

In het vergankelijke symbool van de mensheid gehuld,

Voelt hij zijn substantie van onsterfelijk zelf

65 En verliest hij zijn verwantschap met de sterfelijkheid.

Een straal van het Eeuwige treft zijn hart,

Zijn gedachten strekken zich uit in de oneindigheid;

Alles in hem zet zich om in geestelijke onmetelijkheden.

Zijn ziel breekt uit om zich te voegen bij de Bovenziel,

70 Zijn leven wordt overspoeld door dat superleven.

Hij heeft gedronken aan de borsten van de Moeder der Werelden;

Een topless Superwezen vult zijn omraming:

Zij aanvaardt de onveranderlijke grond van zijn geest

Als de zekerheid voor haar wisselende wereld

75 En schept de gedaante van haar ongeboren macht.

Onsterfelijk begrijpt zij zichzelf in hem:

In het schepsel werkt de Schepster ontsluierd:

Haar aangezicht is te zien door zijn gezicht, haar ogen door zijn ogen;

Haar wezen is de zijne door een grenzeloze vereenzelviging.

80 Dan wordt in de mens geopenbaard het openlijke Goddelijke.

Een statische Eenheid en een dynamische Kracht

Dalen in hem neer, de zegels van de integrale Godheid;

Zijn ziel en lichaam dragen dit schitterende stempel.

Een lange, schemerige voorbereiding is het mensenleven,

85 Een kringloop van zwoegen en hoop en oorlog en vrede

Door het Leven uitgezet op de donkere grond van de Stof.

Met zijn klim naar een top die geen mens ooit betrad,

Zoekt hij door een met vlammen doorschoten halfschaduw,

De versluierde werkelijkheid half-gekend, immer ontgaan,

90 Een zoeken naar iets of iemand nimmer gevonden,

Cultus van een ideaal nooit hier waargemaakt,

Een eindeloze spiraal van stijgen en dalen

Totdat, uiteindelijk, het reusachtige punt is bereikt

Door welke zijn glorie schijnt waarvoor we zijn gemaakt

95 En wij uitbreken tot in de oneindigheid van God.

Over de grenslijn heen van onze natuur ontsnappen wij

Tot in Bovennatuurlijkes boog van levend licht.

Van dit nu was men getuige in deze zoon van Kracht;

In hem legde deze hoge verandering haar basis.

100 Een oorspronkelijke en bovenaardse Immanentie

Van wie heel de gang der Natuur het kunstwerk is,

De kosmische werker heeft zijn geheime hand gelegd

Om dit tere slijk-werktuig te wenden tot hemels gebruik.

Een Tegenwoordigheid wrocht achter het dubbelzinnige scherm:

105 Het sloeg zijn aarde om een Titanisch gewicht te dragen,

Half-gehouwen blokken van natuurkracht bewerkend

Bouwde het zijn ziel tot een gebeeldhouwde god.

De Handwerksman van de magische stof van het zelf

Die werkt op zijn hoge en moeilijke plan

110 In de wijde werkplaats van de wonderlijke wereld,

Kneedde uit inwendige Tijd zijn ritmische delen.

Toen kwam plotseling het transcendente wonder:

De verborgen, onberispelijke Grootsheid kon,

Aan het werk in de occulte schoot van het leven,

115 Zijn gedroomde luister duiden van te komen dingen.

Een kroon van de architectuur der werelden,

Een mysterie van in de echt verbonden Aarde en Hemel

Voegde goddelijkheid toe aan het sterfelijke plan.

Een Ziener was geboren, een schitterende Genodigde der Tijd.

120 Voor hem verdween bóen het beperkende firmament van het verstand.

In het leeuwarendl'k aangezicht van Dag en Nacht

Scheurde het al-verbergende gewelf;

De bewustzijns-uiteinden van het bestaan weken wentelend terug:

De landsgrenzen van de kleine persoon vervielen,

125 Het eiland-ego verenigde zich met het continent.

Overstegen was deze wereld van starre beperkende vormen:

's Levens grensposten openden zich naar het Onbekende.

Verbroken waren de verdragen van de voorstelling

En, met de strenge clausule van onderworpenheid geschrapt,

130 Teniet gedaan het verbond van de ziel met Natuurs noodzakelijkheid.

Al de grijze belemmeringen waren verwijderd

En gebroken het harde en glanzende schild van het intellect;

Waarheid onverdeeld vond een immense hemel-ruimte;

Een empyre sch inzicht zag en wist;

135 Het begrensde verstand werd een grenzeloos licht,

Het eindige zelf paarde aan de oneindigheid.

Zijn opmars verhief zich nu tot een adelaarsvlucht.

Vanuit het leerlingschap der Onwetendheid

Tilde wijsheid hem op tot aan haar meesterschap

140 En maakte hem tot aarts-metselaar van de ziel,

Een bouwer van Onsterfelijkheids geheime huis,

Een strever naar bovenaardse Tijdloosheid:

Vrijheid en heerschappij deden beroep op hem vanaf de hoogten;

Boven de schemer van het denken en 's levens sterren-geleide nacht

145 Gloorde de dageraad van een spirituele dag.

Alzo groeide hij naar zijn grotere zelf,

Het mensdom omvatte zijn bewegingen minder en minder;

Een groter wezen zag een grotere wereld.

Een onverschrokken wil tot weten durfde te doorbreken

150 De lijnen van veiligheid die de Rede trekt welke verhinderen

De klim van het Verstand, de sprong van de ziel in het Oneindige.

Zijn eerste stappen reeds verbraken onze aardse perken

En gingen rond in een ruimere, vrijere sfeer.

In handen geschraagd door een transfigurerende Macht

155 Nam hij, licht, als een reuzen-boog

Sluimerend gelaten in een verzegelde en geheime spelonk

De krachten die slapen ongebruikt in de mens binnenin.

Hij maakte van wonderen een normale daad

En keerde tot een algemeen aandeel van het goddelijk werk,

160 Voortreffelijk vanzelfsprekend op deze hoogte,

Inspanningen welke de kracht van sterfelijke harten zou verpletteren,

Vervolgde met het gemak van een koninklijke macht

Doeleinden te verheven voor de dagelijkse wil van de Natuur:

De gaven van de geest vielen hem menigvuldig toe;

165 Zij waren zijn leef-patroon en zijn voorrecht.

Een loutere waarneming verleende aan hem haar stralende vreugde:

Haar innerlijk inzicht wachtte niet het denken af;

Het omvatte geheel de Natuur in één enkele oogopslag,

Het keek recht tot in het zelf der dingen;

170 Niet meer door de vorm misleid zag hij de ziel.

In wezens wist het wat zich onbekend verschool;

Het begreep het idee in gedachten, de wens in het hart;

Het plukte uit grijze wikkelingen van stilzwijgen

De beweegredenen welke de mens verbergt voor zijn eigen zicht.

175 Hij voelde hoe het kloppende leven van andere mensen

Hem binnendrong met hun geluk en smart;

Hun liefde, hun ergernis, hun onuitgesproken hoop

Kwam met stromen binnen of met overspoelende golven

In de onbeweeglijke oceaan van zijn kalmte.

180 Hij hoorde het ge nspireerde geluid van zijn eigen gedachten

Weerklinken in de gewelven van andere geesten;

's Werelds gedachten-stromen voeren zijn gezichtskring binnen;

Zijn innerlijke zelf groeide na aan het zelf van anderen

En droeg het gewicht van verwantschap, een gemeenschaps-band,

185 Doch stond onaangeraakt, zichzelf tot koning, alleen.

Een magisch accoord versnelde zich en stemde af

Op etherische symfonieën de oude aardse snaren;

Het wekte de dienaren van geest en leven om

Een blije stem te zijn in de tegenzang der ziel,

190 Weefsel en zenuw waren in gevoelige vezels veranderd,

De getuigenis van luister en vervoering; het maakte

Lichamelijke middelen tot acolieten van de geest.

Een hemelser functie op een fijnzinniger wijze

Verlichtte met haar gratie 's mensen uiterlijke aardsheid;

195 Het beleven door de ziel van zijn diepere lagen

Sliep niet langer, door de overheersing der Materie bedwelmd.

In de doodse muur die ons afsluit van ons wijdere zelf,

Tot in een stilzwijgendheid van schijnbare slaap,

De mystieke uitgestrektheid voorbij onze wakende gedachten,

200 Opende een deur, door Materie-kracht ingebouwd,

En liet dingen vrij die onwaarneembaar zijn voor aardse zintuigen:

Een wereld ongezien, onbekend voor het uiterlijk verstand

Verscheen in de stille ruimen van de ziel.

Hij zat in geheime kamers en keek uit

205 Over de verlichte landen van het ongeborene

Waar alle dingen door de geest gedroomd, gezien zijn en echt

En al waar het leven naar verlangt nabij gebracht.

Hij zag de Volmaakten in hun sterre-huizen

De glorie dragen van een onsterfelijke gedaante,

210 Gelegen in de armen van de Eeuwige vrede,

Verrukt met de hartslagen van Gods extase.

Hij leefde in de mystieke ruimte waar gedachten worden geboren

En de wil wordt gezoogd door een etherische Macht

En gevoed met de witte melk van Eeuwigheids krachten

215 Tot het groeit aan de gelijkenis ener god.

In de occulte kamers van de Getuige, met muren opgetrokken door de Geest

Naar verborgen interieuren, verscholen doorgangen

Openden de vensters van het innerlijk inzicht.

Hij bewoonde het huis van de onverdeelde Tijd.

220 Heffend de zware voorhang van het vlees

Stond hij op een drempel door slangen bewaakt

En tuurde in glanzende, eindeloze gangen,

Stil en luisterend in het stille hart

Naar de komst van het nieuwe en het onbekende.

225 Hij staarde door de lege stilten

En hoorde de voetstap van het ongedroomde Idee

In de afgelegen lanen van het Verschiet.

Hij hoorde de geheime Stem, het Woord dat weet,

En zag het geheime gezicht dat van ons zelf is.

230 De innerlijke sferen onthulden hun kristallen deuren;

Vreemde krachten en invloeden beroerden zijn leven.

Een visioen kwam van hogere rijken dan de onze,

Een bewustzijn van helderder velden en luchten,

Van wezens minder omschreven dan kort-geleefde mensen

235 En subtieler lichamen dan dit vergankelijke gestel,

Voorwerpen te fijn voor onze stoffelijke greep,

Daden doortrild van een bovenmenselijk licht

En bewegingen gedreven door een bovenbewuste kracht,

En vreugden die nooit stroomden door sterfelijke ledematen,

240 En liefdevoller taferelen dan aardse en gelukkiger levens.

Een bewustzijn van schoonheid en geluk,

Een kennis welke werd wat het heeft waargenomen,

Namen de plaats in van het afgezonderde gevoel en hart

En namen heel de Natuur in hun omarming.

245 Het verstand reikte naar buiten om de verborgen werelden te ontmoeten:

De lucht gloeide en krioelde met prachtige gedaanten en kleuren

In de neusgaten trilden hemelse geuren,

Op de tong toefde de honing van het paradijs.

Als een kanaal voor universele harmonie,

250 Was gehoor een stroom van magische klanken,

Een bedding voor occulte geluiden die de aarde niet kan horen.

Uit een verborgen uitgestrektheid van sluimer zelf

Kwam de stem van een waarheid ondergedompeld, onbekend,

Die stroomt onder de kosmische oppervlakten,

255 Slechts temidden van een alwetende stilte gehoord,

Gevat door het intu tieve hart en het geheime zintuig.

Het begreep de last van geheimhoudingen verzegeld en stom,

Het gaf stem aan de oningewilligde eis der aarde

En het lied van de belofte van onverwezenlijkte hemelen

260 En al wat zich verbergt in een almachtige Slaap.

In het onophoudelijke drama gedragen door de Tijd

Op zijn lange, luisterende rivier die 's werelds onoplosbare twijfel

Draagt op een doelloze pelgrimsreis,

Schuimde en bruiste het gelach van een slapeloos vermaak

265 En murmelingen van verlangens die niet kunnen sterven:

Een klacht kwam van 's werelds geluk om te bestaan,

De grandeur en grootsheid van zijn wil tot leven,

De herinnering aan het avontuur van de ziel door de ruimte,

Een reiziger door de magische eeuwen heen

270 En 's wezens opdracht in het MateriÃ«le universum,

Haar speurtocht naar de mystieke betekenis van haar geboorte

En de vreugde van een hoog spiritueel antwoord,

Het genot van voldoening en tevredenheid

In al de goedheid van de gaven des levens,

275 Haar lange adem en pols en rilling van hoop en angst,

Het smaken van doodsangst en tranen en opgetogenheid,

Het verrukkelijke, doordringende toeslaan van plotseling geluk,

De snik van zijn hartstocht en onophoudelijke pijn.

De mompel en fluister van de nimmer gehoorde geluiden

280 Die zich om ons hart verdringen maar geen venster vinden

Om binnen te gaan, zwelden aan tot een samenzang

Van al wat lijdt om nog altijd onbekend te zijn

En al wat vergeefs zwoegt om te worden geboren

En al de lieflijkheid die niemand ooit zal proeven

285 En al de schoonheid die nooit zal zijn.

Voor onze dove, sterfelijke oren onhoorbaar

Weefden de wijde wereld-ritmen hun verbazingwekkende lied

Waarnaar hier het leven streeft om rijm en maat te houden,

Onze grenzen versmeltend in het onbegrensbare,

290 Het eindige afstemmend op de oneindigheid.

Een laag gemompel steeg op vanuit de onderbewuste spelonken,

Het stamelen van de oer-onwetendheid:

Als antwoord op dit onverstaanbare gevraag,

Dook er met bliksem-nek en dondervleugels neer

295 Een stralende hymne aan het Onuitsprekelijke

En de lofzang van het bovenbewuste licht.

Al werd daar geopenbaard wat niemand hier kan zeggen;

Visioen en droom waren fabels gesproken door de waarheid

Of symbolen waren waarachtiger dan feiten,

300 Of waarheden door bovennatuurlijke zegels bekrachtigd.

Onsterfelijke ogen kwamen naderbij en keken in de zijne,

En wezens van vele koninkrijken naderden en spraken:

De altijd-levenden die wij noemen dood

Konden hun glorie voorbij dood en geboorte verlaten

305 Om de wijsheid te spreken die elke taal te boven gaat:

De koningen des kwaads en de koningen van het goede,

Aanklagers voor de gerechtelijke zetel van de rede,

Verkondigden het evangelie hunner tegenstellingen,

En elk vond zichzelf woordvoerder van God:

310 De goden van het licht en de titanen van de duisternis

Streden om zijn ziel als om een kostbare prijs.

Met elk uur losgelaten uit de pijlenkoker der Tijd

Verhief zich een lied van nieuwe ontdekkingen,

Een snorrend zingen van de boog van jong experiment.

315 Elke dag was een spirituele romance,

Alsof hij werd geboren in een heldere nieuwe wereld;

Avontuur werd plotseling een onverwachte vriend,

En gevaar bracht een vinnige zoete doorn van vreugde;

Elke gebeurtenis was een diepe ervaring.

320 Er waren hoge ontmoetingen, epische samenspraken,

En raadgevingen kwamen gekleed in hemelse taal,

En honing-pleidooien ademden van occulte lippen

Om het hart te helpen zwichten voor de roep der verrukking,

En zoete verlokkingen slopen uit rijken van schoonheid

325 En plotselinge extase vanuit een wereld van gelukzaligheid.

Het was een domein van wonder en genot.

Alles kon zijn scherpzinnige helderhorendheid nu waarnemen;

Een contact dat huiverde van machtige, onbekende dingen.

Ontwaakt tot nieuwe onaardse nabijheden,

330 Antwoordde de aanraking op subtiele oneindigten,

En met een zilveren kreet van openende poorten

Sprongen bliksemingen van inzicht het onzichtbare in.

Aldoor groeide zijn bewustzijn en zijn visie;

Zij bestreken en breder veld, namen een verhevener vlucht;

335 Hij passeerde de grens uitgezet voor de heerschappij der Materie

En passeerde het gebied waar gedachten de plaats innemen van het leven.

Uit deze wereld van tekens kwam hij ineens

In een stil zelf waar geen wereld was

En keek uit in een nameloze uitgestrektheid.

340 Deze symbool-figuren verloren hun bestaansrecht,

Alle tekens vervielen die onze zin herkennen kan;

Daar klopte het hart niet meer bij lichamelijke aanraking,

Daar staarden niet de ogen meer naar de gestalte van de schoonheid.

In zeldzame en heldere tussenpozen van stilte

345 Kon hij zich verheffen tot een tekenloos gewest

Volgepakt met de diepe inhoud van vormeloosheid

Waar de wereld de verrukking van één enkel wezen was

En al gekend was in het licht van identiteit

En de Geest zijn eigen vanzelfsprekendheid was.

350 De blik van de Allerhoogste keek door menselijke ogen

En zag alle dingen en schepselen als zichzelf

En kende al de gedachten en woorden als zijn eigen stem.

Daar is eenheid te nabij voor zoeken en omhelzen

En is liefde een verlangen van de Ene naar de Ene,

355 En schoonheid is een zoet verschil van Hetzelfde

En eenheid is de ziel van veelvuldigheid.

Daar zijn alle waarheden verenigd in één enkele Waarheid,

En al de ideeën keren terug naar de Realiteit.

Daar, zichzelf kennend door haar eigen onbegrensde zelf,

360 Zetelde Wijsheid, verheven, woordeloos, absoluut,

Onvergezeld in de eeuwige Kalmte,

Al-ziende, onbeweeglijk, oppermachtig en alleen.

Daar behoeft kennis geen woorden om Idee gestalte te geven;

De Idee die een huis zoekt in de onmetelijkheid,

365 Van zijn dakloze onsterfelijkheid moe,

Vraagt niet in denkens briljant bewerkte cel te mogen rusten

Waarvan het gekortwiekte uitzicht op de dingen van één enkel venster

Slechts een kleine boog van Gods uitgestrekte uitspansel ziet.

Het grenzeloze verenigt zich daar met het grenzeloze;

370 Aldaar kan men wijder dan de wereld zijn;

Aldaar is men zijn eigen oneindigheid.

Zijn middelpunt lag niet langer in het aardse verstand;

Een kracht van ziende stilte vulde zijn ledematen:

Gegrepen door een stemloze, witte epifanie

375 Naar een inzicht dat de vormen overstijgt,

Tot een bestaan dat het leven te boven gaat

Naderde hij het stille bewustzijn dat alles draagt.

De stem die het verstand alleen door spraak kan bewegen

Werd een stil weten in de ziel;

380 De kracht die slechts in daden zijn waarheid voelen kan

Was nu gehuisvest in een stilzwijgende, almachtige vrede.

Een uur vrijaf in het werk der werelden,

Een onderbreking in de vreugde en smart van het zoeken

Herstelde de stress van de Natuur tot Gods kalmte.

385 Een onmetelijke eensgezindheid maakte een einde aan des levens twist.

De oorlog der gedachten die het heelal verwekt,

Het treffen van krachten die strijden om de overhand

In de geweldige schok waarmee een ster ontsteekt

Als bij het vormen van een korrel stof,

390 De sleur die stom zijn ellipsen volgt door de ruimte

Geploegd door het zoeken van 's werelds verlangen,

De langdurige tegenstromen van de vloed des Tijds,

De kwelling die de ijselijke kracht van wellust scherpt

Welke ontwaakt, kinetisch, in het sombere aardse slijk

395 En een persoonlijkheid kerft uit leem,

De droefenis waarmee de honger der Natuur gevoed wordt,

De oestrus die schept met het vuur van pijn,

Het lot dat deugd straft met de nederlaag,

De tragedie welke lang geluk verwoest,

400 Het wenen van de Liefde, het getwist der Goden,

Verdwenen in een waarheid die leefde in haar eigen licht.

Zijn ziel stond vrij, een getuige en een koning.

Niet langer verzonken in de stroom van het moment

Waarop het verstand onophoudelijk afdrijft als op een vlot

405 Gehaast van fenomeen tot fenomeen,

Verbleef hij in rust in onverdeelbare Tijd.

Als een verhaal reeds lang geschreven maar nu gespeeld,

Hield hij in zijn heden zijn toekomst en verleden,

Voelde in de seconden de ontelbare jaren

410 En zag de uren als stippen op een bladzijde.

Een aspect van de onbekende Werkelijkheid

Veranderde de betekenis van het kosmische toneel.

Dit reusachtige stoffelijke universum werd

Het bescheiden resultaat van een ontzaglijke kracht:

415 Voor het moment uit verlichtte de eeuwige Lichtstraal

Dat wat tot nog toe nimmer was gemaakt.

Gedachte lag terneer in een machtige stemloosheid;

De zwoegende Denker verwijdde zich en viel stil,

Wijsheid transcendent raakte aan zijn sidderende hart:

420 Zijn ziel kon varen voorbij de heldere drempel van het denken;

Het verstand schermde niet langer de oeverloze oneindigheid af.

Tegen een lege terugwijkende hemel ving hij,

Door een laatste glinster en drift van verdwijnende sterren,

Een glimp van de bovenbewuste rijken van onbeweeglijke Vrede

425 Waar beoordeling eindigt en het woord zwijgt

En het Onwaargenomene ongebaand ligt en eenzaam.

Daar kwamen gedaanten noch verhief zich enige stem;

Daar waren slechts het Zwijgende en het Volstrekte.

Uit deze stilte verrees het verstand herboren

430 En ontwaakte tot waarheden eens onuitsprekelijk,

En vormen verschenen, sprakeloos vol betekenis,

Een ziende gedachte, een zelf-openbarende stem.

Hij kende de bron vanwaar zijn geest kwam:

Beweging huwde de onbeweeglijke Onmetelijkheid;

435 Hij plantte zijn wortels in het Oneindige,

Hij grondvestte zijn leven op het eeuwige.

Slechts kortstondig eerst konden deze hemelsere staten,

Deze ruime wijd-strekkende verhevenheden duren.

De hoge en lichtende spanning breekt te snel,

440 De stenen stilte van het lichaam en het leven in verstilde trance,

De ademloze macht en kalmte van de stille geest;

Of zij doven langzaam als eindigde een gouden dag.

De rusteloze lagere ledematen worden de vrede moe;

Een nostalgie van vroegere werkjes en vreugdetjes,

445 Een behoefte om terug te roepen het kleine vertrouwde zelf,

Om het lagere pad van de gewoonte te treden,

De noodzaak tot rust in een natuurlijke houding van neergang,

Zoals een kind dat lopen leert niet kan lopen voor lang,

Nemen de plaats in van de titanische wil om eeuwig te klimmen,

450 Op het altaar van het hart schemerig het heilige vuur.

Een oud gewicht van onderbewuste koorden hernieuwt zich;

Het trekt de onwillige geest vanaf de hoogten,

Of een doffe zwaartekracht haalt ons neer

Naar de blind gedreven traagheid van ons uitgangspunt.

455 Ook dit kan de hoogste Diplomaat gebruiken,

Hij maakt van onze ondergang een middel tot grotere opstanding.

Want in het stormachtige gebied van de onwetende Natuur,

Tot in de half-geordende chaos van het sterfelijke leven

Volgen de vormeloze Macht, het Zelf van eeuwig licht

460 In de schaduw van de afdaling der geest;

De tweelingen tweevoud voor altijd één

Kiest haar huis temidden van het tumult der zinnen.

Hij komt ongezien in onze donkerdere delen

En doet, verholen door de duisternis, zijn werk,

465 Een subtiele en alwetende gast en gids,

Tot ook zij de behoefte en wil om te veranderen voelen.

Al hier moet leren gehoorzamen aan een hogere wet,

De cellen van ons lichaam moeten vieren de vlam van de Onsterfelijke.

Anders zou de geest alleen zijn bron bereiken

470 Een half-geredde wereld overlatend aan haar onzeker lot.

De natuur zou eeuwig zwoegen onverlost;

Onze aarde zou eeuwig draaien ongeholpen door de Ruimte,

En het immense doel van deze schepping falen

Tot uiteindelijk, verloren, het teleurgestelde universum zonk.

475 Zelfs zijn godgelijke vermogen zich te verheffen moet ódergaan:

Zijn grotere bewustzijn trok zich op de achtergrond terug;

Schemerig en verduisterd streed zijn menselijke buitenkant

Om opnieuw de vroegere grootsheid te voelen,

Te brengen de hoge reddende aanraking, de etherische vlam,

480 Om tot zijn droeve noodzaak terug te roepen de goddelijke Kracht.

Altijd stroomde de kracht weer terug als plotselinge regen,

Of langzaam groeide een aanwezige in zijn borst;

Het klauterde terug tot een of andere herinnerde hoogte

Of vloog boven de top van waaraf het was gevallen.

485 Elke keer dat hij verrees was er een groter evenwicht,

Het verblijven op een hoger spiritueel plan;

Het Licht bleef in hem gedurende langere tijd.

In deze schommeling tussen aarde en hemel,

Met deze onuitsprekelijke gemeenschappelijke klim

490 Groeide in hem gelijk een wassende maan

De glorie van de eenheid van zijn ziel.

Een vereniging van het Ware met het unieke,

De blik van de Eenzame vanaf elk gezicht,

De tegenwoordigheid van de Eeuwige in de uren

495 Verwijdend het half-zicht op de dingen van het sterfelijk verstand,

De kloof overbruggend tussen 's mensen kracht en het Lot

Maakte het fragment-wezen heel dat wij hier zijn.

Uiteindelijk was een stevig geestelijk evenwicht gewonnen,

Een voortdurend verblijf in het rijk van het Eeuwige,

500 Een veiligheid in de Stilte en de Straling,

Een vestiging in de Onveranderlijke.

De hoogten van zijn wezen leefden in het stille Zelf;

Zijn verstand kon rusten op bovenaardse grond

En neerkijken op de tover en het spel

505 Waar het Godenkind ligt in de schoot van Nacht en Dageraad

En de Eeuwigdurende zich vermomt als Tijd.

Aan de stille hoogten en de gekwelde diepten

Gaf zijn gelijkmoedige geest haar onmetelijke instemming:

Een evenwichtige sereniteit van kalme kracht,

510 Een wijde ongeschokte kijk op de onrust der Tijden

Zag elke belevenis onder ogen met dezelfde vrede.

Onverschillig voor het verdriet en het genot,

Onverlokt door het wonder en de roep,

Onbewogen aanschouwde het de stroom der dingen,

515 Kalm en terzijde ondersteunend al wat is:

Zijn geestes stilte hielp de zwoegende wereld.

Ge nspireerd door stilte en het zicht van gesloten ogen

Kon zijn kracht werken met een nieuwe verlichtende kunst

Op het ruwe materiaal waarvan alles is gemaakt

520 En het onwillige van de massa van Inertie

En het grijze aangezicht van 's werelds Onwetendheid

En onwetende Materie en de enorme vergissing van het leven.

Zoals een beeldhouwer een godheid hakt uit steen

Bikte hij langzaam het donkere omhulsel af,

525 De verdedigingslijn van de onwetende Natuur,

De illusie en het mysterie van het Onbewuste

In welks lijkkleed de Eeuwige zijn hoofd heeft gewikkeld

Opdat hij onherkend kan handelen in de kosmische Tijd.

Een pracht van zelf-schepping op de bergtoppen,

530 Een transfiguratie in de mystieke diepten,

Een gelukkigere kosmische werking kon beginnen

En de wereld-gedaante in hem vormen opnieuw,

God gevonden in de Natuur, de Natuur vervuld in God.

Reeds werd in hem gezien deze taak van Macht:

535 Het leven maakte zijn thuis op de hoge toppen van het zelf;

Zijn ziel, verstand, hart werden één enkele zon;

Slechts 's levens lagere bereiken bleven duister.

Doch ook daar, in de onzekere schaduw van het leven,

Was er een zwoegen en een vurige adem;

540 De dubbelzinnige, in monnikspij gehulde hemelse drijfkracht werkte

Gadegeslagen door de innerlijke onbeweeglijke vrede van de Getuige.

Zelfs voor de strijdende Natuur, beneden achtergelaten,

Kwamen krachtige perioden van verlichting:

Bliksem-glorie na glorie ontbrandde,

545 Ervaring was een verhaal van vlam en vuur,

Lucht rimpelde rondom de koopvaardijschepen der Goden,

Vreemde rijkdommen voeren op hem toe vanuit het Ongeziene;

Schitteringen van inzicht vulden de leegte der gedachten,

Kennis sprak tot de onbewuste stilten,

550 Rivieren stroomden neer van geluk en lichtende kracht,

Bezoeken van schoonheid, storm-striemen van verrukking

Regenden vanaf het almachtige Mysterie boven.

Vandaar doken neer de adelaars der Alwetendheid.

Een dichte sluier was gescheurd, een machtige fluister gehoord;

555 Herhaald in de privacy van zijn ziel,

Zong een wijsheids-roep vanuit bezielde transcendenties

Op de bergen van een ongeziene wereld;

De stemmen door een innerlijk luisteren gehoord

Brachten aan hem hun profetische uitspraken over,

560 En vlam-omrande uitbarstingen van het onsterfelijke Woord

En flitsen van een occult onthullend Licht

Naderden hem vanuit de onbereikbare Stilzwijgendheid.

Een ge nspireerd Weten zetelde getroond binnenin

Wiens seconden meer verlichtten dan jaren van de rede:

565 Een ictus van openbarende luister viel

Als een gerichte nadruk op de Waarheid,

En als een hemel-fakkel die heel de grond liet zien

Scheen een gezwind intu tief onderscheidingsvermogen.

Één oogopslag kon het valse scheiden van het goede,

570 Of snel haar toorts-vuur heffen in het donker

Om de eisers te onderzoeken die zich verdringen rondom verstands poorten

Gedekt door de vervalste signaturen van de goden,

De magische bruid in haar vermomming ontdekken

Of het schijnbare gezicht onderzoeken van gedachte en leven.

575 Vaak kwam inspiratie met haar bliksemvoeten,

Een plotselinge boodschapper van de al-ziende toppen,

Doorkruiste de geluidloze gangen van zijn geest

En bracht van verborgen dingen haar ritmische betekenis.

Een muziek klonk die uitging boven sterfelijke taal.

580 Als uit een gouden fiool van Al-Geluk,

Werd een vreugde van licht, een vreugde van plotseling zicht,

Een bezieling van het aangrijpende, onsterfelijke Woord

In zijn hart geschonken als in een lege kom,

Een herhaling van Gods eerste genoegen

585 Scheppend in een jonge en maagdelijke Tijd.

In een kort moment gevangen, een kleine ruimte,

In grote woordeloze gedachten vervat, droeg het Al-Weten

In de verwachtingsvolle stilte van zijn diepten

Een kristal van het uiterste Absolute,

590 Een deel van de onuitsprekelijke Waarheid

Geopenbaard door stilte aan de stille ziel.

De intense schepster in zijn stilte wrocht;

Tot zwijgen vervallen werd haar macht inniger;

Zij keek neer op het geziene en het onvoorziene,

595 Maakte van onvermoede domeinen haar geboortegrond.

Al-visie verzamelde zich in een enkele straal,

Als wanneer de ogen staren naar een onzichtbare plek

Totdat, door de intensiteit van een lichtend punt

Een apocalyps van een wereld van beelden

600 Het koninkrijk van de ziener binnengaat.

Een grote naakte arm van pracht verrees eensklaps,

En scheurde de ondoordringbare waas van Onwetendheid:

De vurige onvoorstelbare top van haar geheven vinger

Onthulde met een steekvlam het ontoegankelijke Verschiet.

605 Met een oog wakker op stemloze hoogten van trance,

Met een verstand dat zich waagde aan het onvoorstelbare,

Nemend met één enkele levensgevaarlijke sprong

De hoge zwarte muur die het bovenbewuste verbergt,

Brak zij in met begeesterde taal als zeis

610 En plunderde Onkenbares enorme landgoed.

Als een lezer van infinitesimale korrels Waarheid,

Een schovenbindster van oneindige ervaring,

Drong zij door in de bewaakte mysteriën van Wereld-Kracht

En haar magische methoden gewikkeld in duizend sluiers;

615 Of zij verzamelde de verloren geheimen achtergelaten door de Tijd

In het stof en de spleten van zijn opklimmende route

Temidden van vroegere verlaten dromen van de gehaaste Geest

En begraven overblijfselen van vergeten ruimte.

Als een reiziger tussen bergtop en afgrond,

620 Bracht zij tesamen de verre uiteinden, de ondoorgrondelijke diepten,

Of ijlde langs de wegen van Hemel en Hel

Achtervolgend alle kennis als een speurende hond.

Als verslaggeefster en schrijfster van verborgen-wijsheid-pracht,

Passeerden haar verlichte verslagen van hemels spreken

625 Het verborgen ambt van de occulte geest,

Gaf overbrengend aan profeet en aan ziener

Het ge nspireerde lichaam van de mystieke Waarheid.

Als boekstaver van de navorsingen der goden,

Woordvoerster van het zwijgende geziene van de Allerhoogste,

630 Bracht zij onsterfelijke woorden tot sterfelijke mensen.

Boven de briljante ranke boog van de rede,

Ontsnapt als stralende lucht die een maan verduistert,

Dreven wijde ruimten van een visioen zonder lijn

Of grens zijn geestes gezichtskring binnen.

635 Oceanen van bestaan ontmoetten zijn reizende ziel

En riepen om ontdekking zonder einde;

Tijdloze domeinen van vreugde en absolute macht

Strekten zich uit omgeven door eeuwig zwijgen;

De wegen die leiden tot eindeloos geluk

640 Liepen als droom-glimlach door mediterende ruimen:

Onthuld stonden afgetekend tegen de gloed van een gouden ogenblik

Witte zonne-steppen in de ongebaande Eindeloosheid.

In een naakte bocht van het grenzeloze Zelf

Wierpen de punten die gaan door het gesloten hart der dingen

645 Als schaduw af de onbepaalbare lijn

Die de Eeuwigdurende draagt door de jaren.

De tovenaars-orde van de kosmische Geest

Die de vrijheid van het oneindige dwingt

Met de strakke slagorde van de symbool-feiten der Natuur

650 En 's levens onophoudelijke signalen van gebeurtenis,

Transmuteerde kans-herhalingen tot wetten,

Een chaos van tekens tot een universum.

Door de rijke wonderen en de ingewikkelde windingen

Van de dans van de geest met Materie als masker

655 Werd de balans van het ontwerp der wereld duidelijk,

Haar symmetrie van zelf-regulerende werking

Beheerst in de perspectieven van de ziel,

En het realisme van haar bedrieglijke kunst,

Haar logica van oneindige intelligentie,

660 Haar tovenarij van een veranderende eeuwigheid.

Een glimp was opgevangen van dingen voor altijd onbekend:

De letters tekenden zich af van het bewegingsloze Woord:

In de onveranderlijke nameloze Oorsprong

Werd, komend vanuit peilloze zee n, gezien

665 Het spoor van de Ideeën die de wereld schiepen,

En, gezaaid in de zwarte aarde van de trance der Natuur,

Het zaad van het blinde en enorme verlangen van de Geest

Waaruit de boom der kosmos werd ontvangen

En zijn magische takken spreidde door een droom van ruimte.

670 Immense werkelijkheden namen gedaante aan:

Er keek van de schaduw van het Onbekende uit

De lichaamsloze Nameloosheid die God zag worden geboren

En van het verstand van de sterveling tracht te winnen

Een onsterfelijk lichaam en een goddelijke naam.

675 De onbeweeglijke lippen, de grote surreÃ«le vleugels,

Het gelaat gemaskeerd door bovenbewuste Slaap,

De ogen met hun gesloten leden die alle dingen zien,

Verschenen van de Architect die bouwt in trance.

Het oorspronkelijke Verlangen geboren in de Leegte

680 Gluurde naar buiten; hij zag de hoop die nimmer slaapt,

De voeten die rennen achter een vluchtig lot,

De onuitsprekelijke betekenis van de eindeloze droom.

Nauwelijks voor een moment vluchtig gezien, onzichtbaar voor het Verstand,

Gelijk een toorts gehouden door een kracht van God,

685 Stond de stralende wereld van eeuwigdurende Waarheid

Glinsterend als een zwakke ster aan de rand van de nacht

Boven de schimmige bergkam van de gouden Bovengeest.

Zelfs werden als door een vernuftige sluier opgevangen

De glimlach van liefde die het langdurige spel wettigt,

690 De kalme toegeeflijkheid en de moederlijke borsten

Van Wijsheid die de kinderlach voeden van het Toeval,

Stilte, de baker van het vermogen van de Almachtige,

Het alwetende stilzwijgen, schoot van het onsterfelijke Woord,

En van de Tijdeloze het stille ingekeerde gezicht,

695 En het scheppende oog der Eeuwigheid.

De inspirerende godin ging binnen in de borst van een sterveling,

Maakte aldaar haar studie van de vergoddelijkende gedachte

En het heiligdom van profetische spraak

En zat op de driepotige zetel van het verstand:

700 Al was ruim gemaakt van boven, al verlicht beneden.

In het diepste van de duisternis groef zij bronnen uit van licht,

Geheven, toonde het de rijkdommen van de Grot

Waar, door de vrekkige handelaars van het gevoel

Ongebruikt, bewaakt onder de drakeklauwen van de Nacht,

715 In plooien van fluwelen donkerte zij slapen

Wier onschatbare waarde de wereld had kunnen redden.

Een duisternis die de morgen draagt in zijn borst

Zag uit naar het eeuwige wijde weerkerende gloren,

De advent verwachtend van een groter stralen

720 En de redding van de verloren gegane scharen van de Zon.

In een luisterrijke buitensporigheid van de woestenij van God

Zorgeloos gemorst in het kwistige werk van de schepping,

In de sloppen van de bodemloze wereld achtergelaten

En gestolen door de rovers van de Diepte,

725 Liggen de gouden sikkels van de Eeuwigheid,

Opgepot tegen betasting en aanblik en verlangende gedachte,

In blinde holen opgesloten van de onwetende vloed,

Uit vrees dat mensen hen zouden vinden en zijn gelijk Goden.

Een visioen verhelderde op de onzichtbare toppen,

730 Een wijsheid verlichtte vanuit de diepten zonder stem:

Een diepere interpretatie maakte de Waarheid groter,

Een grootse ommekeer van Nacht en Dag;

Al des werelds waarden veranderden, verhogend des levens doel;

Een wijzer woord, een wijdere gedachte begon

735 Dan wat het langzame zwoegen van menselijk verstand kan brengen,

Een heimelijk besef ontwaakte dat alom

Een Tegenwoordigheid en een Grootsheid ontwaren kon.

Het heelal was nu niet meer die zinloze werveling

Rondgevoerd, inert, op een immense machine;

740 Het wierp haar grootse levenloze aanzien af,

Niet langer een mechanisme of de werking van Toeval,

Doch een levende beweging van het lichaam van God.

Een geest verscholen in krachten en in vormen

Was de toeschouwer van het beweeglijke toneel:

745 De schoonheid en het onophoudelijke wonder

Lieten een schijnsel binnen van de Onmanifeste:

De vormeloze Eeuwigdurende bewoog zich hierin

En zocht zijn eigen volmaakte vorm in zielen en dingen.

Het leven behield niet langer een doffe en zinloze gedaante.

750 In de worsteling en opschudding van de wereld

Zag hij de weeën van de geboorte van een godheid.

Een geheime kennis als Onwetendheid vermomd;

Noodlot bedekte met een onzichtbare noodzakelijkheid

Het kansspel van een almachtige Wil.

755 Als een glorie en verrukking en betovering,

Zat de Al-Gelukzalige onbekend binnenin het hart;

De pijnen van de aarde waren de losprijs voor zijn gevangen vreugde.

Een blij samengaan kleurde de vliedende uren;

De dagen waren reizigers op een weg met een bestemming,

760 De nachten metgezellen van zijn mijmerende geest.

Een hemelse drijfkracht vulde heel zijn borst met leven;

Het voortslepen van de Tijd veranderde in een grootse opmars;

De goddelijke Dwerg torende tot onveroverde werelden,

De aarde werd te klein voor zijn victorie.

765 Eens slechts blijk gevend van de zware tred

Van een blinde Macht over de menselijke kleinheid,

Werd leven nu een onfeilbaar naderen tot God,

Het bestaan een goddelijk experiment

En de kosmos de gelegenheid van de ziel.

770 De wereld was een ontvangenis en een geboorte

Van de Geest in de Stof tot levende vormen,

En de Natuur droeg de Onsterfelijke in haar schoot,

Opdat zij door hem mag klimmen tot eeuwig leven.

Zijn wezen lag terneer in heldere onbeweeglijke vrede

775 En baadde in bronnen van puur spiritueel licht;

Het zwierf door wijde velden van wijsheid-zelf

Verlicht door de stralen van een eeuwigdurende zon.

Zelfs het subtiele zelf van zijn lichaam binnenin

Kon de aardse ledematen verheffen tot hogere dingen

780 En de adem over hen voelen van hemelsere lucht.

Reeds reisde het naar goddelijkheid:

Opgetild op gevleugelde winden van snelle vreugde,

Omhooggeheven tot een Licht dat het niet altijd verdragen kon,

Liet het verstands afstand tot de allerhoogste Waarheid achter zich

785 En verloor 's levens onvermogen tot geluk.

Al wat nu in ons wordt onderdrukt begon zich te openbaren.

Aldus kwam zijn ziels bevrijding van Onwetendheid,

Zijn geest en lichaams eerste spirituele verandering.

Een wijde God-kennis kwam in stromen neer,

790 Een nieuwe wereld-kennis verbreedde zich van binnenuit:

Zijn dagelijkse gedachten keken op naar het Ware en Ene,

Zijn gewoonste dingen welden op vanuit een innerlijk Licht.

Ontwaakt tot de lijnen die de Natuur verbergt,

Afgestemd op haar bewegingen die ons begrip te boven gaan,

795 Werd hij één met een verborgen universum.

Zijn greep verraste de bronnen harer machtigste energie n;

Hij sprak met de onbekende Wachters der werelden,

Vormen ontwaarde hij die onze sterfelijke ogen niet zien.

Zijn wijdopen ogen gaven vorm aan onzichtbare entiteiten,

800 Hij zag de kosmische krachten aan het werk

En hij voelde de occulte impuls achter de wil van de mens.

De geheimen der Tijd waren voor hem een open boek;

De geschiedschriften van toekomst en verleden

Schetsten hun passages op de etherische bladzijde.

805 één en harmonieus door der Makers vaardigheid,

Hield de mens in hem tred met het goddelijke;

Zijn daden verzaakten niet de innerlijke vlam.

Dit smeedde de grootsheid van zijn aangezicht naar de wereld.

Een genius verhief zich in de cellen van zijn lichaam

810 Die de betekenis kenden van zijn lots-omsloten werken

Verwant aan de opmars van onvolbrachte Mogendheden

Boven de boog des levens uit in de onmetelijkheden van de geest.

Afgezonderd leefde hij in de eenzaamheid van zijn denken,

Een halfgod die de levens der mensen schept:

815 De ambitie van één ziel tilde het mensdom op;

Een Macht was werkzaam, maar geen wist vanwaar het kwam.

De universele krachten waren verbonden met de zijne;

De aardse kleinheid vullend met hun grenzeloze breedten,

Trok hij de energieën aan die een tijdperk herscheppen.

820 Onmetelijk voor de alledaagse blik,

Maakte hij grote dromen tot gietvorm voor komende dingen

En goot zijn daden als brons om de jaren tegemoet te treden.

Zijn wandel door de Tijd overvleugelde de menselijke schrede.

Eenzaam zijn dagen en luisterrijk gelijk de zon.

EINDE VAN CANTO DRIE

Canto Vier

De Geheime Kennis

Op een hoogte stond hij die uitzag op grotere hoogten.

Onze eerste benaderingen tot het oneindige

Zijn zonsopgangspracht op een wonderbare bergrand

Terwijl ongezien nog draalt de glorieuze zon.

5 Wat wij nu zien is een schaduw van wat komen moet.

De aardse kijk omhoog naar een ver Onbekende

Is voorspel slechts voor de epische klim

Van de menselijke ziel uit zijn vlakke aardse staat

Naar het ontdekken van een groter zelf

10 En de verre gloed van een eeuwig Licht.

Deze wereld is een begin en een basis

Waar Leven en Denken hun gestructureerde dromen bouwen;

Een ongeboren Macht moet bouwen de werkelijkheid.

Een ten dode gedoemde kleinheid is niet alles wat wij zijn:

15 Onsterfelijk wachten ons vergeten uitgestrektheden

Om ontdekt te worden op de toppen van ons zelf;

Onbemeten wezens-breedten en -diepten zijn de onze.

Verwant aan de onuitsprekelijke Stilzwijgendheid,

Mystiek, eeuwig in de onverwerkelijkte Tijd,

20 Zijn de hoogten der Natuur de naburen van de Hemel.

Naar deze hooggebergte-domeinen voor ons zoeken verzegeld,

Te ver van de postale routes van de oppervlakkige Natuur,

Te verheven om te ademen voor ons sterfelijke leven,

Wijst diep in ons een vergeten verwantschap

25 En een zwakke stem van verrukking en gebed

Roept deze lichtende, verloren gegane onmetelijkheden aan.

Ook al zijn wij niet in staat om te kijken in onze ziel

Of liggen ingebed in aards bewustzijn,

Dan nog zijn er in ons delen die groeien naar het licht,

30 Toch zijn daar verlichte paden en hemelen sereen

En Eldorado's van pracht en zielsverrukking

En tempels gewijd aan de godheid die niemand ziet.

Nog altijd is in ons een gedaanteloze herinnering gebleven

En soms, wanneer ons zicht naarbinnen is gekeerd,

35 Wordt de aardse, onwetende sluier van onze ogen weggenomen;

Er is een korte, miraculeuze ontsnapping.

Deze smalle zoom van ingeklemde ervaring

Laten wij achter, ons aangemeten als leven,

Ons kleine wandelen, ons te kleine bereik.

40 Onze zielen kunnen bezoeken in grote eenzame uren

Stille regionen van onvergankelijk Licht,

Alziende adelaarstoppen van stille Macht

En maan-vlammende oceanen van gezwinde peilloze Gelukzaligheid

En kalme immensiteiten van geest-ruimte.

45 In het zich ontvouwende proces van het Zelf

Verkiest het onuitsprekelijke Mysterie soms

Een menselijk voertuig voor de nederdaling.

Een adem daalt neer vanuit een bovenaardse sfeer,

Een Tegenwoordigheid wordt geboren, een begeleidend Licht ontwaakt,

50 Een stilte valt over de instrumenten:

Vastgenageld, onbeweeglijk als een marmeren gedenkteken,

Kalm als steen, is het lichaam een voetstuk

Dat een gestalte draagt van de eeuwige Vrede.

Of een openbarende Kracht snelt vlammend binnen;

55 Uit een of ander uitgestrekt en hoger vasteland

Breekt Weten door, sleept haar lichtende zeeën mee,

En de Natuur beeft van de macht, de vlam.

Een grotere Persoonlijkheid bezit ons soms

Waarvan wij niettemin weten dat zij de onze is:

60 Of wij aanbidden de Meester onzer ziel.

Dan vermagert het kleine lichamelijke ego en valt;

Niet verder aandringend op het afzonderlijke zelf,

En de nietigheid verliezend van zijn afzonderlijke geboorte,

Laat het ons één met de Natuur en met God.

65 Op ogenblikken wanneer de innerlijke lampen worden aangestoken

En de geliefkoosde gasten des levens buiten achterblijven,

Zit onze geest alleen en spreekt tot zijn diepten.

Een wijder bewustzijn opent dan haar deuren;

Vanuit spirituele stilten binnendringend

70 Verwaardigt zich tijdelijk een lichtstraal van de tijdeloze Glorie

Om zich met onze aangegrepen, verlichte klei te onderhouden

En laat zijn reusachtige, witte stempel achter op ons leven.

In het vergeetachtige domein van het sterfelijk verstand,

Aan de gesloten profeten-ogen van trance geopenbaard

75 Of in een of andere diepe innerlijke verlatenheid, verschijnen

Door een vreemd immaterieel zintuig waargenomen,

De voortekenen der eeuwigheid.

De waarheid die het verstand niet kennen kan ontsluiert nu haar aangezicht,

Wij horen wat sterfelijke oren nimmer hoorden,

80 Wij voelen wat aardse zinnen nimmer voelden,

Wij houden van hetgeen gewone harten verwerpen en vrezen;

Ons verstand verstilt tot een helder Alweten;

Een Stem roept vanuit de kamers van de ziel;

Wij ervaren het verrukkelijke ener Godheids aanraking

85 In gouden afzondering van onsterfelijk vuur.

Deze tekens zijn aangeboren aan een wijder zelf

Dat in ons leeft door onszelf ongezien;

Slechts af en toe komt er een heiligere invloed,

Een getij van machtigere zeeën draagt ons leven,

90 En een goddelijker Tegenwoordigheid beweegt de ziel;

Of iets breekt door de aardse dekmantel heen,

Een gratie en schoonheid van spiritueel licht,

Een murmelende tong van een hemels vuur.

Onszelf en een hoge vreemdeling door ons gevoeld,

95 Het is en handelt ongezien alsof het niet bestond;

Het volgt de lijn van de eeuwigdurende geboorte,

Maar schijnt niettemin met zijn sterfelijke vorm te vergaan.

Verzekerd van de Apocalyps die komen gaat,

Rekent het de ogenblikken en de uren niet;

100 Groots, geduldig, kalm ziet het de eeuwen verstrijken,

Het langzame wonder verwachtend van onze verandering

In het zekere bedachtzame proces van wereld-kracht

En de langdurige opmars van de al-openbarende Tijd.

Het is de oorsprong en de meestersleutel,

105 Een stilte boven het hoofd, een innerlijke stem,

Een levend beeld gezeteld in het hart,

Een onommuurde weidsheid en een peilloos punt,

De waarheid van al deze cryptische voorstellingen in de Ruimte,

Het Ware waarnaar ons streven beweegt,

110 De geheime grandioze betekenis van onze levens.

Een schat van honing uit Gods raten,

Een Pracht die brandt in een duister kleed,

Het is onze glorie van de vlam van God,

Onze gulden bron van het geluk der wereld,

115 Een onsterfelijkheid in de monnikskap van de dood gehuld,

De gedaante van onze ongeboren goddelijkheid.

Het bewaakt voor ons ons lot in de diepten binnenin

Waar het eeuwige zaad slaapt van vergankelijke dingen.

Altijd dragen wij in ons een magische sleutel

120 In het hermetische omhulsel van het leven verborgen.

Een brandende Getuige in het heiligdom

Kijkt door de Tijd en door de blinde muren van de Vorm heen;

Een tijdloos Licht staat in zijn verborgen ogen;

Hij ziet de geheime dingen die geen woord omschrijven kan

125 En kent het doel van de onbewuste wereld

En het hart van het mysterie van de reizende jaren.

Doch alles is afgeschermd, onderbewust, mystiek;

Nodig is het intu tieve hart, de keer naar binnen,

Nodig is het vermogen van een spiritueel zien.

130 Anders schijnt voor de kortstondige kijk van ons wakende verstand

Onze dubieuze voortgang een doelloze reis te zijn,

Een of ander Toeval heeft zich genesteld of zich aan een Wilskracht gewaagd,

Of een Behoefte zonder doel of oorzaak

Dwong onwillig om aan de dag te treden en te zijn.

135 In dit onbevattelijke veld waar niets duidelijk is of zeker,

Schijnt het bestaan zelf ons twijfelachtig toe,

Ons leven een vaag experiment, de ziel

Een flakkerend licht in een vreemde onwetende wereld,

De aarde een redeloze mechanische bijkomstigheid,

140 Een net van dood waarin wij bij toeval leven.

Al hetgeen wij leerden schijnt een bedenkelijke gissing,

Dat wat reeds tot stand is gebracht een overgang of een fase

Waarvan het andere einde voor ons zicht verborgen is,

Een onvoorzien voorval of een toevallig lot.

145 Uit het onbekende bewegen wij naar het onbekende.

Immer omgeven ons in ons korte bestaan hier

Grijze schaduwen van onbeantwoorde vragen;

De tekenloze mysteries van de donkere Onwetendheid

Staan onopgelost overeind aan de startlijn van het Lot.

150 Een aspiratie in het diepst van de Nacht,

Zaad van een vergankelijk lichaam en een half-verlicht verstand

Verheft haar eenzame tong van bewust vuur

Naar een onsterfelijk Licht voor altijd verloren;

Het hoort slechts, als enige echo op zijn roepen,

155 Het zwakke antwoord in 's mensen onwetende hart

En ontmoet, zonder te begrijpen waarvandaan

Of om welke reden lijden hier bestaat,

Gods bekrachtiging van de paradox van het leven

En het raadsel van de geboorte van de Onsterfelijke in de Tijd.

160 Langs een pad van eonen kronkelend

In de gewonden donkerte van haar onwetende koers

Zwoegt de Aard-Godin over de zandvlakten der Tijd.

Een Wezen woont in haar dat zij hoopt te leren kennen,

Een Woord spreekt tot haar hart dat zij niet kan horen,

165 Een Lot dwingt wiens vorm zij niet kan zien.

In haar onbewuste omloop door de Leegte,

Uit haar geestloze diepte tracht zij zich te verheffen,

Een gevaarlijk leven is haar winst, een worstelende vreugde;

Een Denken dat bevatten kan doch dat amper weet

170 Verrijst langzaam in haar en schept

Het idee, de spraak die meer bestempelt dan verlicht;

Een bevende blijheid die minder is dan geluk

Dringt van al deze schoonheid binnen welke sterven moet.

Door het verdriet verontrust dat aan haar voeten zeult

175 En bewust van de hoge dingen die nog niet gewonnen zijn,

Koestert zij immer in haar slapeloze borst

Een naar binnen gekeerde drang die haar rust en vrede ontneemt.

Onwetend en vermoeid en onoverwinnelijk,

Zoekt zij door de ziele-oorlog en de sidderende pijn

180 De zuivere volmaaktheid die haar ontsierde natuur behoeft,

Een adem van Godheid over haar steen en slijk.

Zij smeekt om trouw die in de nederlaag kan overleven,

De zoetheid van een liefde die de dood niet kent,

Het stralen van een waarheid voor altijd zeker.

185 Een licht groeit in haar, een stem neemt zij aan,

Zij leert haar toestand lezen en de daden die zij heeft gedaan,

Doch dat ene feit dat nodig is ontglipt haar greep,

Zichzelf en al waarvoor zij staat.

Een onverstaanbaar fluisteren voert haar voetstap

190 Waarvan zij de kracht voelt maar niet de betekenis;

Enkele zeldzame wenken komen als gids,

Reusachtige voorspellende flitsen doorklieven haar brein,

En soms in haar uren van droom en mijmering

Kijkt de waarheid die zij had gemist haar aan

195 Als van veraf en toch binnenin haar ziel.

Een verandering komt haar nabij die voor haar vermoeden vooruitvlucht

En, immer uitgesteld, poging en hoop afdwingt,

Maar te groot lijkt om te wagen voor sterfelijke hoop.

Een visioen ontmoet haar van bovenaardse Machten

200 Die haar aantrekken als waren het machtige verloren bloedverwanten

Naderend met vervreemd groot stralend staren.

Dan is zij bewogen tot al wat zij niet is

En strekt armen naar wat nimmer het hare was.

Met armen gestrekt naar de onbewuste Leegte,

205 Bidt zij hartstochtelijk tot onzichtbare vormen van Goden

Verzoekt het stilzwijgende Lot en de zwoegende Tijd

Om wat zij het meest behoeft, wat haar gezichtskring het meest teboven gaat,

Een Verstand onbezocht door de glans van illusie,

Een Wilskracht die uitdrukt de godheid van de ziel,

210 Een Kracht die niet struikelt in zijn vaart,

Een Vreugde die geen verdriet meedraagt als haar schaduw.

Naar deze smacht zij en deze voelt ze voorbestemd de hare:

Zij maakt aanspraak op 's hemels privilege als haar eigen recht.

Gerechtvaardigd is haar eis, door de al-getuigende Goden bekrachtigd,

215 Klaar in een groter licht dan de rede bezit:

Onze ingevingen zijn haar eigendomsbewijzen;

Onze zielen aanvaarden wat onze blinde gedachten weigeren.

Aardes gevleugelde chimaera's zijn de strijdpaarden der Waarheid in de Hemel,

Gods onmogelijke teken van dingen die komen gaan.

220 Doch weinigen kunnen kijken voorbij de huidige toestand

Of springen over deze aaneengesloten zintuiglijke heg.

Al wat ademt op de aarde en daarbuiten

Is deel van een onbegrensbaar plan

Dat de Ene in zijn hart bewaart en alleen kent.

225 Ons uiterlijke gebeuren heeft zijn kiem binnenin,

En zelfs dit willekeurig Lot dat het Toeval nabootst,

Deze menigte onbegrijpelijke uitwerkingen,

Zijn de sprakeloze grafiek van waarheden die onzichtbaar werken:

De wetten van het Onbekende cre ren het bekende.

230 De gebeurtenissen die het vórkomen van ons leven gestalte geven

Zijn een geheimschrift van onderbewuste trillingen

Dat wij zelden betrappen of vaag voelen,

Zijn een resultaat van onderdrukte werkelijkheden

Die nauwelijks treden aan de materiÃ«le dag:

235 Zij zijn geboren uit de geestes-zon van verborgen machten

Door een tunnel te graven uit noodzakelijkheid.

Maar wie zal doordringen in de cryptische kloof

En leren welke diepe behoefte van de ziel

Terloopse daad en gevolg bepaalde?

240 In een routine van dagelijks handelen opgegaan,

Zijn onze ogen gevestigd op een uiterlijk decor;

Wij horen de ratel van de wielen van Omstandigheid

En staan verwonderd over de verborgen oorzaak der dingen.

Toch kan een voorzienige Kennis de onze zijn,

245 Als wij konden innemen de innerlijke plaats van onze geest,

Als wij konden horen de gedempte demon-stem.

Te zelden is de schaduw van wat komen moet

Een ogenblik geworpen over het geheime zintuig

Dat de schok van het onzichtbare voelt,

250 En zelden in de weinigen die antwoord geven

Deelt het machtige proces van de kosmische Wil

Het beeld mee aan ons inzicht,

De wereld-geest vereenzelvigend met die van ons.

Ons bereik is vastgelegd in de overvolle boog

255 Van wat wij gadeslaan en aanraken en wat gedachte gissen kan

En zelden daagt het licht van het Onbekende

Dat in ons doet ontwaken de profeet en de ziener.

Het uiterlijke en onmiddellijke zijn ons veld,

Het dode verleden onze achtergrond en draagvlak;

260 Het verstand houdt de ziel gevangen, wij zijn slaaf van onze daden;

Wij kunnen niet onze blik bevrijden om de zon van wijsheid te bereiken.

Erfgenaam van het kortstondige dierlijke leven,

De mens, nog steeds een kind in de machtige handen der Natuur,

Leeft in de opeenvolging der ogenblikken;

265 Bij een verandering tegenwoordig zijn is zijn beperkt recht;

Zijn geheugen staart naar een spook-verleden terug,

De toekomst vlucht voor hem uit terwijl hij voortgaat;

Een verbeeld gewaad ziet hij, maar geen gezicht.

Met een beperkte onzekere kracht gewapend,

270 Bewaart hij de vruchten van zijn werk voor het vijandig lot.

Een worstelende onwetendheid is hem tot wijsheids metgezel:

Hij wacht tot hij ziet de gevolgen van zijn daden,

Hij wacht om af te wegen de zekerheid van zijn gedachten,

Hij weet niet wat hij zal bereiken of wanneer;

275 Hij weet niet of hij uiteindelijk zal overleven,

Of eindigen zal als de mastodont en de luiaard

En van de aarde zal verdwijnen waar hij koning was.

Hij is onwetend van de betekenis van zijn leven,

Hij is onwetend van zijn hoog en heerlijk lot.

280 Slechts de Onsterfelijken op hun sterveloze hoogten,

Die wonen voorbij de muren van Tijd en Ruimte,

De Levensmeesters, vrij van de ketenen van het Denken,

Die opzieners zijn van Lot en Toeval en van Wil

En deskundigen van het theorema van 's werelds nood,

285 Kunnen het Idee, de Macht zien die de loop der Tijden veranderen,

Komen met manen van licht vanuit onontdekte werelden,

Horen, terwijl de wereld voortzwoegt met haar diepe blinde hart,

De galopperende hoeven van het onvoorzien gebeuren,

Die de bovenmenselijke Ruiter dragen, naderen

290 En, onbewogen door aards gekrakeel en verschrikte kreten,

Terugkeren naar de stilten van de heuvelen Gods;

Wanneer de bliksem overspringt, wanneer de donder rolt, gaan zij voorbij

En laten hun spoor achter op de vertreden borst van het Leven.

Boven de wereld staan de wereld-scheppers,

295 In het fenomeen zien zij de mystieke bron.

Zij slaan geen acht op het bedrieglijke uiterlijke spel,

Keren zich niet naar het druk gestamp van het moment,

Doch luisteren met het stil geduld der Ongeborenen

Naar de trage voetstap van het verre Lot

300 Dat nadert over reusachtige afstanden van Tijd,

Onopgemerkt door het oog dat gevolg en oorzaak ziet,

Ongehoord temidden van het getier op het menselijke plan.

Aandachtig voor een ongeziene Waarheid, vernemen zij

Een geluid als van onzichtbare augur-vleugels,

305 Stemmen van een ongepeilde significantie,

Gemompel dat tobt in het binnenste van Materies slaap.

Zij kunnen in het diepzinnige gehoor van het hart verstaan

Het geklaag voor 's Levens zorgeloze oor verloren,

Een profeten-taal in de alwetende trance van het Denken.

310 Boven de illusie van de hoop die voorbijgaat,

Achter de schijn en de openlijke handeling,

Achter dit raderwerk-Toeval en vaag vermoeden,

Temidden van de worsteling der krachten, de vertrappende voeten,

Door de kreten van angst en vreugde,

315 Over de triomf, het gevecht en de wanhoop heen,

Bewaken zij de Zaligheid waarnaar het aardse hart had uitgeroepen

Op de lange weg die zijn eigen einde niet kan zien

Welke zich onbespeurd slingert door de sceptische dagen

En om het tegemoet te komen, de achteloos bewegende wereld leiden.

320 Aldus zal de gemaskerde Transcendente zijn troon bestijgen.

Wanneer de duisternis zich verdiept en de borst der aarde worgt

En het stoffelijk verstand van de mens is de enige lamp,

Als een dief in de nacht zal zijn de heimelijke voetstap

Van een die ongezien binnengaat in zijn huis.

325 Een nauwelijks gehoorde Stem zal spreken, de ziel gehoorzamen,

Een Macht zal binnensluipen in de binnenste kamer van het verstand,

Een charme en lieflijkheid zal 's levens gesloten deuren openen

En schoonheid de zich verzettende wereld veroveren,

Het Waarheids-Licht zal de Natuur bij verrassing overmeesteren,

330 Wanneer een sluipgang van God het hart zal dwingen tot geluk

En de aarde onverwacht goddelijk wordt.

In Materie zal ontstoken worden de gloed van de geest,

In lichaam na lichaam de heilige geboorte ontbranden;

De nacht zal ontwaken tot de lofzang van de sterren,

335 De dag zal worden tot een gelukkige pelgrimsmars,

Onze wil een kracht van Eeuwiges macht

En gedachten de stralen van een spirituele zon.

Enkelen zullen zien wat niemand nog begrijpt;

God zal opgroeien terwijl wijze mannen praten en slapen;

340 Want de mens zal niet de komst weten voor het uur

En geloof zal niet zijn voor het werk is gedaan.

Een Bewustzijn dat zijn eigen waarheid niet kent,

Een ronddwalende jager van misleidende dageraden,

Tussen de donkere en lichtende uitersten van het wezen

345 Beweegt hier in een half-licht dat het geheel lijkt te zijn:

Een interregnum in de Werkelijkheid

Snijdt de integrale gedachte af, de totale Macht;

Het cirkelt rond of staat in een vage tussenruimte,

Van zijn begin en van zijn einde twijfelachtig,

350 Of snelt langs een weg die geen einde heeft;

Ver van het oorspronkelijke Schemerdonker, de laatste Vlam

In een of andere reusachtige lege Onbewustheid leeft het,

Als een gedachte volhardend in een weidse leegte.

Als een onbegrijpelijke zegswijze

355 Die het verstand een miljoen vertolkingen influistert,

Verleent het inhoud aan een willekeurige wereld.

Een veronderstelling die steunt op twijfelachtige gronden,

Een bericht verkeerd begrepen, een gedachte verward

Welke zijn doel mist is al wat het kan uitdrukken

360 Of een fragment van het universele woord.

Het laat achter twee betekenisloze reuze-letters

Terwijl straffeloos weerkeert het middelste teken

Dat een raadselachtig universum draagt,

Als was het daar zonder toekomst of verleden

365 Dezelfde wentelende maalstroom herhalend

Om zijn eigen as draaiend in zijn eigen Niets.

Aldus is de betekenis van de schepping versluierd;

Want de kosmische bladzij leest zonder samenhang:

De tekens staren ons aan als een onbekend schrift,

370 Als verscheen het verborgen door een vreemde taal

Of als een code van luisterrijke tekens zonder sleutel

Een deel van een verheven parabel.

Het draagt voor de vergankelijke schepsel-ogen

De grootsheid van een nutteloos wonder;

375 Het verkwist zichzelf opdat het enige tijd mag voortbestaan,

Een rivier die zijn zee nimmer vinden kan,

Het gaat door leven en dood op een snede van de Tijd;

Een vuur in de Nacht is de brand van haar machtig handelen.

Dit is ons diepst ontberen, om andermaal te herenigen

380 Wat nu verdeeld is, tegenovergesteld en twee,

Verafgelegen in de soevereine sferen die nimmer treffen

Of tegenoverstaan als de verre polen van Dag en Nacht.

Wij moeten de immense leemte vullen die wij hebben gemaakt,

De gesloten eindige eenzame medeklinker herenigen

385 Met de open klinkers van de Oneindigheid,

Een koppelteken moet Materie en Verstand verbinden,

De smalle landengte van de opklimmende ziel:

Wij moeten de geheime verbintenis in de dingen hernieuwen,

Onze harten de verloren goddelijke Idee herinneren,

390 Her-samenstellen het volmaakte woord, verenigen

Het Alpha en Omega in één klank;

Dan zullen Geest en Natuur het eens zijn.

Tweeledig zijn de doeleinden van het mysterieuze plan.

In de weidse tekenloze ether van het Zelf,

395 In de onveranderlijke Stilte wit en naakt,

Afzijdig, glansrijk als gouden oogverblindende zonnen

Door de lichtstraal versluierd die geen sterfelijk oog verdragen kan,

Branden de loutere en volstrekte vermogens van de Geest

In de eenzaamheid van de gedachten Gods.

400 Een verrukking, een straling en een zwijgen,

Verlost van de toenadering van gewonde harten,

Aan de Idee ontzegd dat kijkt naar verdriet,

Ver verwijderd van de Kracht die het uitschreeuwt in pijn,

Leven zij in zijn onvervreemdbare gelukzaligheid.

405 Onberispelijk in zelf-kennis en zelf-macht,

Kalm berusten zij op de eeuwige Wil.

Slechts zijn wet erkennen zij en gehoorzamen zij;

Zij hebben geen doel om te bereiken, geen streven om te dienen.

Onverbiddelijk in hun tijdloze zuiverheid,

410 Wordt elke kwansel en omkoperij van verering geweigerd;

Onbewogen door uitroep van afkeer en onbewust gebed

Slaan zij geen acht op onze deugd en onze zonde;

Zij buigen zich niet voor de stemmen die smeken,

Zij drijven geen handel met vergissing en haar bewind;

415 Zij zijn wakers over de stilte van de Waarheid,

Zij zijn houders van het onveranderlijk besluit.

Een diepe overgave is de bron van hun macht,

Een stille vereenzelviging hun weg tot kennen,

Bewegingsloos is hun werkwijze gelijk slaap.

420 In vrede, de beroering aanschouwend onder de sterren,

Onsterfelijk, de werken gadeslaand van Dood en Toeval,

Onbeweeglijk, terwijl zij de millennia zien verstrijken,

Onaangedaan terwijl zich de lange landkaart van het Lot ontrolt,

Kijken zij naar onze worsteling met onpartijdige ogen,

425 En toch zou zonder hen de kosmos niet bestaan.

Ontoegankelijk voor begeren en doem en hoop,

Handhaaft hun standplaats van onschendbare macht,

Onbewogen, 's werelds enorme taak,

Haar onwetendheid wordt door hun kennis verlicht,

430 Haar verlangen kan duren door hun onverschilligheid.

Daar de hoogte immer de laagte lokt om te klimmen,

Daar de ruimen het kleine nodigen tot avontuur onmetelijk,

Brengt hun afzijdigheid de mens ertoe zichzelf te overstijgen.

Onze hartstocht tilt ons op om de kalmte van de Eeuwige te huwen,

435 Ons verstand van dwerge-zoeken om het licht van de Alwetende te ontmoeten,

Ons hulpeloze hart om te herbergen de kracht van de Almachtige.

Berustend in de wijsheid die de hel schiep

En in het wrange nut van dood en tranen,

Berustend in de geleidelijke stappen van de Tijd,

440 Lijken ze zorgeloos over de smart die 's werelds hart doorsteekt,

Zorgeloos over de pijn die haar lichaam en leven verscheurt;

Boven vreugde en verdriet gaat dit pad van grootsheid:

Zij hebben geen deel aan het goede dat sterft,

Zwijgend, zuiver, delen zij niet in het gedane kwaad;

445 Anders kon hun kracht worden ontsierd en kon zij niet behoeden.

Voor de waarheid ontvankelijk die woont in Gods uitersten,

Tot een gebaar ontwaakt van alziende Kracht,

Het langzame resultaat van de langdurige dubbelzinnige jaren

En het onverwachte goed van droevige daden,

450 Ziet de onsterfelijke niet zoals wij vergeefs zien.

Hij kijkt naar verborgen aspecten en verscholen machten,

Hij kent de wet en de natuurlijke lijn der dingen.

Niet gedreven tot handelen door een kortstondige levenswil

Ongeteisterd door de aansporing van medelijden en angst,

455 Maakt hij geen haast om de kosmische knoop te ontwarren

Of te verzoenen 's werelds verscheurde schokkende hart.

Op zijn Tijd verwacht hij Eeuwiges uur.

Niettemin is een spirituele geheime helper daar;

Terwijl zich de windingen van een trage Evolutie verder kronkelen

460 En de Natuur zich een weg houwt door adamant

Troont boven een goddelijke interventie.

Levend in een dood wentelend heelal

Tollen wij niet rond op een bijkomstige wereldbol

Overgeleverd aan een taak die onze kracht teboven gaat;

465 Zelfs door de verwarde anarchie die Lot heet

En door de bitterheid van dood en verval

Wordt een uitgestoken Hand gevoeld op ons leven.

Het is ons nabij in talloze lichamen en geboorten;

In zijn onwrikbare greep houdt het voor ons veilig

470 Het ene onvermijdelijke allerhoogste resultaat

Dat geen wil kan wegnemen en geen doem kan veranderen,

De kroon van bewuste Onsterfelijkheid,

De godheid aan onze worstelende zielen beloofd

Toen voor het eerst het mensenhart de dood waagde en een leven onderging.

475 Een die deze wereld schiep is voor altijd haar meester:

Onze dwalingen zijn zijn voetstappen op de weg;

Hij werkt door de onstuimige wisselvalligheden van onze levens,

Hij werkt door de moeizame adem van strijd en zwoegen,

Hij werkt door onze zonden en droefenis en onze tranen,

480 Zijn kennis heeft de overhand over onze onwetendheid;

Wat ook het voorkomen is dat wij moeten dragen,

Wat ook onze hardnekkige ziekten mogen zijn en ons huidig lot,

Als dwaling en verderf al is wat wij kunnen zien,

Dan nog voert een machtige Geleide ons door alles heen.

485 Nadat wij deze grote verdeelde wereld hebben gediend

Is Gods geluk en eenheid ons aangeboren recht.

Een datum is vastgelegd op de kalender van de Onbekende,

Een verjaardag van de sublieme Geboorte:

Onze ziel zal onze veelbewogen wandel rechtvaardigen,

490 Alles zal nader komen wat nu onbeduidend is en ver.

Deze kalme en verre Machten zullen eindelijk handelen.

Onveranderlijk gereed voor hun voorbestemde taak,

De immer-wijze meedogende Schitterendheden

Verwachten de klank van de stem van de Vleesgewordene

495 Om over te springen en te overbruggen de kloof van Onwetendheid

En de lege hunkerende diepten van het Leven te helen

En de afgrond te vullen die het universum is.

Hier ondertussen aan de pool tegenovergesteld aan de Geest

In het mysterie der diepten die God heeft gebouwd

500 Als zijn verblijf beneden het gezichtsveld van de Denker,

In dit compromis van een onbuigzame absolute Waarheid

Met het Licht dat woont nabij het donkere einde der dingen,

In deze tragi-komedie van goddelijke vermomming,

Dit langdurige verre zoeken naar vreugde immer nabij,

505 In de grandioze droom waarvan de wereld is gemaakt,

In dit gouden gewelf op de grondvest van een zwarte draak,

De bewuste Kracht die handelt in de borst van de Natuur,

Een donker-bemantelde arbeider in het kosmische bestel

Die het evenbeeld in klei meedraagt van ongeboren goden,

510 De Volbrengster van het onvermijdelijke Idee

Belemmerd, omringd door de beproevingen van het Lot,

De geduldige voogdes van de langzame eeuwige Tijd,

Spreekt van uur tot uur van haar geheime aanklacht vrij.

Alles voorziet zij in verborgen gebiedende diepten;

515 De sprakeloze bedoeling van de onbewuste afgronden

Beantwoordt aan een wil die op de hoogten ziet,

En de eerste lettergreep van het zich ontvouwende Woord

Zwaarwichtig, slecht begrepen, bevat haar verlichte slot,

Ingewijd in de onmetelijke nederdaling van een hoogste overwinning

520 En het voorteken van de immense verrijzenis der ziel.

Al hier waar elk ding zijn eenzame zelf schijnt

Zijn gedaanten van de enige transcendente Ene:

Slechts door hem bestaan zij, zijn adem is hun leven;

Er is een onzichtbare Tegenwoordigheid die de vergeetachtige klei kneedt.

525 Één kwam er op de twijfelachtige wervelende wereldbol

Als speelkameraad in het spel van de machtige Moeder,

Om zich voor haar achtervolging te verbergen in kracht en vorm.

Een geheime geest in de slaap van het Onbewuste,

Een gedaanteloze Energie, een stemloos Woord,

530 Hij was hier voor de elementen konden verrijzen,

Voordat er een licht van verstand was of er leven kon ademhalen.

De medeplichtige van haar kosmische reusachtige voorwendsel,

Hij verandert zijn gelijkenissen in ware gedaanten

En maakt het symbool aan de waarheid gelijk:

535 Hij geeft aan zijn tijdloze gedachten een vorm in de Tijd.

Hij is de substantie, hij is het zelf der dingen;

Zij heeft uit hem haar werken gesmeed van bedrevenheid en macht:

Zij hult hem in de toverij van haar stemmingen

En maakt van zijn myriaden waarheden haar ontelbare dromen.

540 De Meester van bestaan is haar dicht genaderd,

Een onsterfelijk kind geboren in de vluchtige jaren.

In voorwerpen gesmeed, in de personen die zij bedenkt,

Dromend achtervolgt zij haar idee van hem,

Vangt hier een blik op en daar een gebaar:

545 Altijd herhaalt hij in hen zijn onophoudelijke geboorten.

Hij is de Maker en de wereld die hij heeft gemaakt,

Hij is het visioen en hij is de Ziener;

Hij is zelf de speler en het gespeelde,

Hij is zelf de kenner en het gekende,

550 Hij is zelf de dromer en de droom.

Er zijn er Twee die Een zijn en die spelen in vele werelden;

In Kennis en Onwetendheid hebben zij elkaar gesproken en ontmoet

En licht en donker zijn de uitwisseling van hun ogen;

Ons plezier en pijn zijn hun worsteling en omarming,

555 Onze daden, onze hoop zijn verbonden met hun verhaal;

Zij zijn in het geheim getrouwd in ons denken en leven.

Het universum is een eindeloze maskerade:

Want niets is hier geheel en al wat het lijkt;

Het is een droom-feit verschijning van een waarheid

560 Die zonder de droom niet volkomen waar zou zijn,

Een verschijnsel tekent zich veelzeggend af

Tegen de duistere achtergronden van de eeuwigheid;

Wij aanvaarden zijn aangezicht en gaan voorbij aan al wat het betekent;

Een gedeelte wordt gezien, wij houden het voor het geheel.

565 Aldus hebben zij hun spel gemaakt met ons in de rol:

Auteur en acteur met zichzelf als decor,

Hij beweegt er als de Ziel, zij als de Natuur.

Hier op de aarde waar wij ons deel moeten vervullen,

Weten wij niet welke wending het drama zal nemen;

570 De zinnen die wij spreken versluieren hun gedachte.

Haar machtige plan weerhoudt zij voor ons zicht:

Zij heeft haar glorie en haar geluk verborgen

En haar Liefde en Wijsheid verhuld in haar hart;

Er is van al de wonder en schoonheid die de hare zijn,

575 Slechts 'n verduisterd stukje dat wij kunnen voelen.

Ook hij draagt hier een mindere godheid;

Hij heeft zijn almacht in de steek gelaten,

Van zijn kalmte heeft hij afstand gedaan en van zijn oneindigheid.

Hij kent slechts haar alleen, zichzelf is hij vergeten;

580 Om haar groot te maken geeft hij alles prijs aan haar.

Belichaamd, hoopt hij in haar zichzelf opnieuw te vinden,

Te huwen de vrede van zijn oneindigheid

Met de extase van haar scheppende hartstocht.

Ofschoon bezitter van aarde en hemelen,

585 Laat hij aan haar het kosmische beheer

En waakt over al, de Getuige van haar schouwspel.

Als figurant op haar toneel,

Heeft hij geen woorden of gaat schuil achter de schermen.

Hij neemt geboorte in haar wereld, wacht af haar wil,

590 Raadt de betekenis van haar raadselachtige gebaar,

Haar veranderlijke willekeurige wendingen van stemming,

Ontcijfert haar betekenissen die zij niet schijnt te begrijpen

En dient haar geheime bedoeling in de langdurige Tijd.

Hij bewijst haar eer als een te groot voor hem;

595 Hij aanbidt haar als de regent van zijn verlangen,

Hij geeft zich aan haar over als de beweger van zijn wil,

Hij brandt de wierook van zijn nachten en dagen

Zijn leven offerend, een heerlijkheid van toewijding.

Een pleitbezorger in vervoering voor haar liefde en gratie,

600 Zijn geluk in haar voor hem is heel zijn wereld:

Hij groeit door haar in al de machten van zijn wezen;

Hij leest door haar Gods verborgen doel der dingen.

Of, als hoveling in haar ontelbare gevolg,

Tevreden wanneer hij met haar is en haar nabij voelt

605 Maakt hij het meeste van het weinige dat zij geeft

En kleedt al wat zij doet met zijn eigen genieten.

Één oogopslag kan heel zijn dag verheerlijken,

Één woord van haar lippen vleugelt de uren met geluk.

Hij steunt op haar in al wat hij doet en is:

610 Hij bouwt op haar goedgunstigheid zijn trotse fortuinlijke dagen

En pronkt zijn pauw-gepluimde vreugde in het leven

En koestert zich in de glorie van haar terloopse glimlach.

Op duizend manieren dient hij haar koninklijke behoeften;

Hij maakt de uren tot spil rondom haar wil,

615 Doet alles aan haar willekeur beantwoorden; alles is hun spel:

Deze hele wijde wereld is slechts hij en zij.

Dit is het knooppunt dat de sterren samenbindt:

De Twee die een zijn zijn het geheim van alle vermogen,

De Twee die een zijn zijn de macht en het recht in dingen.

620 Zijn ziel, stil, draagt de wereld en haar,

Zijn daden zijn de registers van haar geboden.

Gelukkig, onbeweeglijk, ligt hij aan haar voeten:

Zijn borst biedt hij aan voor haar kosmische dans

Waarvan onze levens de bevende schouwburg zijn,

625 En geen zou kunnen verdragen zonder zijn kracht binnenin,

Toch zou geen het verlaten vanwege zijn genot.

Zijn werken, zijn gedachten zijn door haar beraamd,

Zijn wezen is een ontzaglijke spiegel van haar:

Actief, spreekt en beweegt hij door haar bezield;

630 Zijn daden geven gehoor aan de onuitgesproken eisen van haar hart:

Passief, verdraagt hij de schokken van de wereld

Als ware het haar aanraking die zijn ziel en leven schept:

Zijn reis door de dagen is haar zonne-opmars;

Hij snelt over haar wegen; zijn koers is de hare.

635 Een getuige en leerling van haar vreugde en aalmoes,

Een deelgenoot in haar kwaad en goed,

Hij heeft zich neergelegd bij haar hartstochtelijke manieren,

Hij wordt gedreven door haar lieflijke en verschrikkelijke kracht.

Zijn bekrachtigende naam ondertekent al haar werken;

640 Zijn zwijgen is zijn handtekening onder haar daden;

In het voltrekken van het plan van haar drama,

In haar voorliefde van het ogenblik en diens stemming,

In de opmars van deze klaarblijkelijk normale wereld

Waar alles diep is en vreemd voor de ogen die zien

645 En gewone vormen van de Natuur wonder-weefsels zijn,

Zij, door zijn getuigend zien en bewegen van macht,

Ontrolt het materiaal voor haar kosmische Bedrijf,

Haar gebeurtenissen die de ziel verheffen en vellen,

Haar kracht die voortgaat, haar machten die redden en verslaan,

650 Haar Woord dat in de stilte spreekt tot ons hart,

Haar zwijgen dat het allerhoogste Woord overtreft,

Haar hoogten en diepten waarheen onze geest beweegt,

Haar voorvallen die de structuur van onze levens weven

En al waarbij wij onszelf vinden of verliezen,

655 Dingen zoet en bitter, geweldig en gemeen,

Dingen verschrikkelijk en schoon en goddelijk.

Haar imperium heeft zij in de kosmos gebouwd,

Hij wordt geregeerd door haar subtiele en machtige wetten.

Zijn bewustzijn is een kindje op haar knie n,

660 Zijn wezen een terrein voor haar onmetelijke experiment,

Haar eindeloze ruimte is de speeltuin voor zijn gedachten;

Aan de kennis van de gedaanten der Tijd

En de creatieve vergissing van het beperkende verstand

En aan toeval dat het starre aanzicht draagt van het lot

665 En het tijdverdrijf van dood en pijn en Onwetendheid,

Bindt zij zijn veranderde en worstelende onsterfelijkheid.

Zijn ziel is een onnaspeurlijk atoom in een massa,

Zijn substantie is materiaal voor haar werken.

Zijn geest overleeft temidden van de dood der dingen,

670 Hij klimt tot eeuwigheid door de openingen in het wezen,

Hij wordt door haar gedragen van de Nacht naar het onsterfelijke Licht.

Deze grootse overgave is zijn geschenk uit vrije wil,

Zijn zuivere transcendente kracht onderwerpt zich aan haar.

In het mysterie van haar kosmische onwetendheid,

675 In het onoplosbare raadsel van haar spel,

Als schepsel gemaakt van vergankelijke stof

Beweegt hij in het patroon dat zij voor hem heeft uitgezet,

Denkt hij met haar gedachten, met haar moeilijkheden zwoegt zijn borst;

Hij lijkt het ding dat zij hem zou doen schijnen,

680 Hij is wat ook haar kunstenaarswil maar maken kan.

Hoewel zij hem voortdrijft op de wegen van haar verbeelding,

En met hem speelt als met haar kind of slaaf,

Naar vrijheid en Eeuwiges meesterschap

En de standplaats van onsterfelijkheid boven de wereld,

685 Beweegt zij haar schijnbare marionet van een uur.

Zelfs in zijn sterfelijke zitting in het huis van het lichaam,

Een doelloze reiziger tussen geboorte en dood,

Eendags-dromend van onsterfelijkheid,

Om te regeren geeft zij hem de sporen. Hij neemt haar machten ter hand;

690 Hij heeft haar ingespannen onder het juk van haar eigen wet.

Zijn gezicht van menselijke gedachte zet op een kroon.

Vastgehouden in haar span, gebonden aan haar versluierde kuren,

Bestudeert hij haar wegen opdat hij voor zelfs maar een uur

De overhand mag hebben en zij zijn wil zal verwezenlijken;

695 Hij maakt haar tot horige van zijn hartstocht van het ogenblik:

Zij veinst om te gehoorzamen, zij volgt haar schepsels leiding:

Voor hem is zij gemaakt, leeft uitsluitend tot nut van hem.

Maar door haar te overwinnen, wordt hij het meest haar slaaf;

Hij is haar afhankelijke, al zijn middelen zijn de hare;

700 Zonder haar kan hij niets, zij regeert hem nog steeds.

Uiteindelijk ontwaakt hij tot een herinnering van het Zelf:

Hij ziet binnenin het gezicht van de god,

De Godheid breekt door de menselijke gietvorm naar buiten:

Haar hoogste hoogten ontmaskert zij en zij is zijn gezellin.

705 Tot dan is hij speelgoed in haar spel;

Haar schijnbare heerser, en toch de speelbal van haar fantasie,

Een levende robot bewogen door de drijfveren van haar energie,

Hij gaat te werk als met bewegingen uit een droom,

Een automaat stappend in de groeven van het Lot,

710 Hij struikelt verder, gedreven door de zweepslag van haar Kracht:

Zijn denken zwoegt, een os in de velden van de Tijd;

Zijn wil, waarvan hij meent dat hij de zijne is, werd gevormd in haar smidse.

Gehoorzaam aan de sprakeloze beheersing van de Wereld-Natuur,

Gedreven door zijn eigen formidabele Macht,

715 Zijn uitverkoren partner in een titanenspel,

Haar wil heeft hij gemaakt tot meester van zijn lot,

Haar wispelturigheid de beschikker over zijn plezier en pijn;

Hij heeft zichzelf aan haar koningsmacht verkocht

Voor elke schok of schenking die zij mag verkiezen:

720 Zelfs in wat lijden is voor ons begrip,

Voelt hij de lieflijkheid van haar beteugelende aanraking,

Ontmoet in elke belevenis haar gelukbrengende hand;

Op zijn hart verdraagt hij het geluk van haar voetstap

En de verrassing van de vreugde van haar komst

725 In elk voorval en de kans van elk moment.

Al wat zij vermag is wonderbaarlijk in zijn ogen:

Hij zwelgt in haar, een zwemmer in haar zee,

Een onvermoeibare liefhebber van haar wereld-genot,

Hij verheugt zich in elke gedachte en daad

730 En stemt in met al wat zij kan wensen;

Al wat zij verlangt wenst hij te doen ontstaan:

De Geest, de onnoemelijke Ene,

Hij heeft zijn eenzame eeuwigheid achter zich gelaten,

Hij is een eindeloze geboorte in de eindeloze Tijd,

735 Haar eindige veelvuldigheid in een oneindige Ruimte.

De meester van bestaan verschuilt zich in ons

En speelt verstoppertje met zijn eigen Kracht;

In het instrument van de Natuur slentert God heimelijk rond.

De Immanente woont in de mens als in zijn eigen huis;

740 Hij heeft van het heelal het terrein gemaakt van zijn tijdverdrijf,

Een ontzaglijk gymnasium voor zijn werken van macht.

Al-kennend aanvaardt hij onze verduisterde staat,

Goddelijk, draagt hij de gedaante van dier of mens;

Eeuwig, stemt hij in met Lot en Tijd,

745 Onsterfelijk, stoeit hij met sterfelijkheid.

De Al-Bewuste heeft zich aan onwetendheid gewaagd,

De Al-Gelukbrengende verdroeg het om ongevoelig te worden.

Ge ncarneerd in een wereld van tweedracht en pijn,

Doet hij vreugde en verdriet aan als een mantel

750 En drinkt ondervinding als een versterkende wijn.

Hij wiens transcendentie de vruchtbare Onmetelijkheid regeert,

Woont nu vooruitwetend in onze onderbewuste diepten,

Een stralende individuele Macht, alleen.

De Volstrekte, de Volmaakte, de Eenzame

755 Heeft uit de Stilte opgeroepen zijn sprakeloze Kracht

Vanwaar zij lag in het saaie en vormeloze zwijgen

Tegen de Tijd bewakend door haar onbeweeglijke slaap

De onuitsprekelijke macht van zijn eenzaamheid.

De Volstrekte, de Volmaakte, de Eenzame

760 Is met zijn stilte in de ruimte binnengegaan:

Hij heeft deze talloze personen gevormd vanuit één zelf;

Hij heeft een miljoen gedaanten gemaakt uit zijn macht;

Hij leeft in allen, die leefde alleen in zijn Ontzaglijkheid;

De Ruimte is hijzelf en de Tijd is slechts hij.

765De Volstrekte, de Volmaakte, de Onvatbare

Een die in ons is als ons geheime zelf,

Heeft ons masker van onvolmaaktheid opgedaan,

Hij heeft dit huis van vlees zich eigen gemaakt,

Zijn beeld gegoten in menselijke maten

770 Opdat wij tot zijn goddelijke maten mogen verrijzen;

Dan zal de Maker ons in een gestalte

Van goddelijkheid hergieten en een ontwerp van godheid

Leggen in de gietvorm van de sterfelijke,

Ons eindige verstand verheffen tot zijn oneindigheid

775 En het moment doen raken aan de eeuwigheid.

Deze gedaanteverandering is de aarde schuldig aan de hemel:

Een wederzijdse schuld bindt de mens aan de Allerhoogste:

Zijn natuur moeten wij op ons nemen zoals hij de onze;

Wij zijn zonen van God en moeten gelijk zijn aan hem:

780 Als zijn menselijke deel, moeten wij goddelijk worden.

Ons leven is een paradox met God als sleutel.

Maar ondertussen is alles een schaduw geworpen door een droom

En voor de mijmerende en onbeweeglijke geest

Krijgen het leven en hijzelf het aanzien van een mythe,

785 De last van een lange onbetekenende vertelling.

Want de sleutel is verborgen en wordt door het Onbewuste bewaard;

De geheime God woont onder de drempel.

In een lichaam dat de onsterfelijke Geest verduistert

Een nameloze Bewoner die onzichtbare vermogens bekleedt

790 Met gedaanten van Materie en beweegredenen buiten gedachten om

En het gevaar van een onvoorzien gevolg,

Een almachtige niet te onderscheiden Invloed,

Zetelt hij, ongevoeld door de vorm waarin hij leeft

En versluiert zijn kennis met het rondtastende verstand.

795 Als zwerver in een wereld die zijn gedachten hebben gemaakt,

Draait hij rond in een chiaroscuro van dwaling en waarheid

Om een wijsheid te vinden die op de hoogten de zijne is.

Als een die vergeet speurt hij naar zichzelf;

Alsof hij een innerlijk licht verloren had zoekt hij:

800 Als gast weifelend temidden van vreemde taferelen

Reist hij naar een thuis dat hij zelf niet meer kent.

De waarheid van zijn eigen zelf zoekt hij die de Waarheid is;

Hij is de Speler die werd tot spel,

Hij is de Denker die werd tot gedachte;

805 Hij is de velen die de stille Ene was.

In de symbolische figuren van de kosmische Kracht

En in haar levende en levenloze tekens

En in haar complexe netwerk van gebeurtenissen

Doorvorst hij het onophoudelijke wonder van zichzelf,

810 Tot het duizendvoudige raadsel zal zijn opgelost

In het enige licht van een al-getuigende Ziel.

Dit was zijn overeenkomst met zijn machtige gezellin,

Uit liefde voor haar en voor altijd met haar verbonden

Het verloop te vervolgen van Tijds eeuwigheid,

815 Temidden van de magische drama's van haar plotselinge stemmingen

En het onverwachte van haar gemaskerde Idee

En de lotswisselingen van haar onmetelijke grilligheid.

Tweeledig schijnt zijn doel, toch zijn zij immer één

En staren naar elkaar over de grenzeloze Tijd;

820 Geest en Stof zijn hun einde en oorsprong.

Een zoeker naar verborgen bedoelingen in levensvormen,

Van de weidse, niet in kaart gebrachte wil van de grote Moeder

En het strenge enigma van haar aardse wegen

Is hij de ontdekkingsreiziger en zeevaarder

825 Op een geheime innerlijke oceaan zonder grenzen:

Hij is de avonturier en kosmoloog

Van de duistere aardrijkskunde van een magische aarde.

In het vastgelegd ontwerp van haar materiÃ«le orde

Waar alles zeker lijkt en, zelfs wanneer veranderd, hetzelfde,

830 Zelfs ondanks dat het einde voor altijd onbekend is gelaten

En immer onbestendig de wisselende stroom des levens is,

Worden zijn paden voor hem gevonden door het stille lot;

Als halteplaatsen in de wentelende vloed der eeuwen

Verschijnen vastelanden die bekoren en enige tijd blijven,

835 Dan lokken nieuwe horizonten het verstand om verder te gaan.

Er komt geen einde aan de eindeloosheid van de eindigheid,

Er is geen laatste zekerheid waar denken kan rusten

En geen eindpunt voor het wedervaren van de ziel.

Een limiet, een verte nooit geheel bereikt,

840 Een onverworven volmaaktheid roept hem aan

Vanaf verre grenzen in het Ongeziene:

Een langdurig begin slechts is gemaakt.

Dit is de zeevaarder op de vloed van de Tijd,

Dit is de trage ontdekker van de Wereld-Materie,

845 Die, door deze kleine stoffelijke geboorte de wereld in gezonden,

Zijn ambacht geleerd heeft in kleine inhammen van het zelf,

Maar zich uiteindelijk waagt aan ongepeilde oneindigheden,

Een reiziger op de zeeën van de eeuwigheid.

Aan de primitieve eerste start van zijn wereld-avontuur

850 Zie hem onwetend van zijn godheidskracht,

Een schuchtere ingewijde in het onmetelijke ontwerp ervan.

Een bedreven kapitein van een breekbaar vaartuig,

Een handelaar in armzalige vergankelijke waar,

Eerst houdt hij de kust en schuwt de ruimen,

855 Waagt niet te trotseren de verre gevaarlijke open zee.

Hij kruist in een onbetekenende kustvaart,

Zijn gage uitgekeerd van haven tot naburige haven,

Tevreden met de onveranderlijke loop van zijn veilige rondgang,

Riskeert hij niet het nieuwe en het onbekende.

860 Maar nu hoort hij het geluid van grotere zee n.

Een zich verwijdende wereld roept hem naar verre oorden

En tot reizen in de boog van een ruimer zicht

En onbekende volkeren en nog onbekende kusten.

Boven zijn met opdracht belaste kiel dient zijn koopvaardersromp

865 De wereldhandel bij overvloedige Tijden,

Doorklieft hij het schuim van een grote land-omsloten zee

Om onbekende havenlichten te bereiken in verafgelegen streken

En vrije markten voor 's levens weelderige kunstnijverheid,

Volle balen, houtsnijwerk, kleurige doeken,

870 En speelgoed vol edelstenen meegebracht voor kinderspel

En vergankelijke voortbrengselen van zwaar werk

En kortstondige kostelijkheden gewonnen en geronnen bij de dag.

Of passerend door een poort van oprijzende rotsen,

Nog niet wagend om nameloze oceanen te doorkruisen

875 En te reizen tot in een droom van verten

Trekt hij dicht langs vreemde kusten

En vindt nieuwe toevluchtsoorden op stormbezochte eilanden,

Of, geleid door een zeker kompas in zijn gedachten,

Stampt hij door een heldere nevel die de sterren verbergt,

880 Koersend over de handelsroutes der Onwetendheid.

Hij stevent op naar onontdekte kusten,

Hij waagt zijn kans op onvoorstelbare continenten:

Als een zoeker naar de eilanden van de Gezegende,

Verlaat hij de laatste landen, steekt over de allerlaatste zeeën,

885 Hij keert naar eeuwige dingen zijn symbolische queeste;

Het Leven verandert voor hem haar tijds-gebouwde tonelen,

Haar beelden die de oneindigheid versluieren.

De grenzen van de aarde wijken terug en de aardse lucht

Omsluit hem niet langer met haar doorschijnende sluier.

890 Hij heeft het uiterste overschreden van sterfelijke gedachte en hoop,

Hij heeft 's werelds einde bereikt en staart daar voorbij;

De ogen van het sterfelijke lichaam verdrinken

In Ogen die uitkijken op de eeuwigheid.

Er is een grotere wereld die de Tijdreiziger moet doorvorsen.

895 Uiteindelijk hoort hij een zingen op de hoogten

En het verre spreekt en het onbekende nadert:

Hij overschrijdt de grenslijn van het onzichtbare

En gaat de scherpte van sterfelijk zien voorbij

Naar een nieuwe zienswijze van de dingen en zichzelf.

900 Hij is een geest in een onafgemaakte wereld

Die hem niet kent en die zichzelf niet kan kennen:

Het oppervlakkige symbool van zijn doelloze queeste

Krijgt diepere betekenissen voor zijn innerlijke kijk;

Hij is een zoeken van de duisternis naar het licht,

905 Van sterfelijk leven naar onsterfelijkheid.

In het schip van een aardse belichaming

Over de smalle reling van het beperkende gevoel

Kijkt hij uit over de magische baren van de Tijd

Waar het verstand als een maan 's werelds donkerte verlicht.

910 Daar tekenen zich, altijd terugwijkend voor de ogen,

Als in een ijl mistig droomlicht getekend,

De omtrekken af van een schemerige geheimzinnige kustlijn.

Als een zeeman op de peilloze zee van het Onbewuste,

Reist hij door een sterrenbezaaide gedachtenwereld

915 Op het dek van Materie naar een spirituele zon.

Langs het rumoer en de talrijke kreten,

Door de verrukte onkenbare stilten heen,

Door een vreemde middenwereld onder een hemelse lucht,

De aardse lengten en breedten voorbij,

920 Is zijn doel vastgelegd buiten alle bestaande landkaarten.

Doch geen zal leren waarheen door het onbekende hij vaart

Of welke geheime opdracht de grote Moeder gaf.

In de verborgen kracht van haar almachtige Wil,

Door haar adem gedreven over het woelige diep van het leven,

925 Door het rollen van de donder en door de zwijgende windstilte,

Door mist en nevel waarin niets meer valt te zien,

Draagt hij haar verzegelde bevelen op zijn borst.

Laat zal hij weten, openend het mystieke geschrift,

Of hij naar een blinde haven gaat in het Onzichtbare

930 Of, gewapend met haar goedkeuring, gaat ontdekken

Een nieuw verstand en lichaam in de stad van God

En het Onsterfelijke zal omsluiten in het huis van zijn glorie

En het eindige één maken met de Oneindigheid.

Over de zilte wildernis van de eindeloze jaren

935 Drijven haar oceaanwinden zijn dolende boot voort,

De kosmische wateren opspattend terwijl hij voortgaat,

Met geruchten om hem heen en gevaar en uitroep.

Altijd volgt hij in het kielzog van haar kracht.

Hij vaart door leven en dood en volgend leven,

940 Hij reist verder door waken en door slaap.

Een macht is in hem van haar occulte kracht

Die hem bindt aan zijn eigen scheppingslot,

En nooit kan de machtige Reiziger rusten

En nooit kan de mystieke reis staken

945 Tot het onwetende schemerdonker van de mensenziel is weggenomen

En de ochtenden van God zijn nacht hebben ingehaald.

Zolang de Natuur duurt, is ook hij daar,

Want dit is zeker, hij en zij zijn één;

Zelfs wanneer hij slaapt, houdt hij haar op zijn borst:

950 Wie ook haar verlaten mag, hij zal niet scheiden

Om zonder haar in het Onkenbare te rusten.

Er is een waarheid te kennen, er is werk te doen;

Haar spel is echt; een Mysterie vervult hij:

Er schuilt een plan in Moeders diepe wereld-willekeur,

955 Een bedoeling in haar onmetelijke en lukrake spel.

Dit is wat zij steeds bedoeld heeft sinds het eerste ontluiken van het leven,

Deze standvastige wil verborg zij met haar vermaak,

Om een Persoon op te roepen in de onpersoonlijke Leegte,

Om met het Waarheids-Licht de aardse massieve wortels van trance te treffen,

960 Om een sprakeloos zelf in de onbewuste diepten te doen ontwaken

En een verloren Vermogen te doen verrijzen uit haar python slaap

Opdat de ogen van de Tijdeloze konden kijken vanuit de Tijd

En de wereld het onversluierde Goddelijke kon openbaren.

Voor dit heeft hij zijn witte oneindigheid verlaten

965 En aan de geest opgelegd de last van het vlees,

Opdat het zaad van de Godheid in de geestloze Ruimte mag bloeien.

EINDE VAN CANTO VIER

Canto Vijf

De Yoga van de Koning:

De Yoga van de Vrijheid en Grootsheid van de Geest

5 Deze kennis had hij als eerste van tijds-geboren mensen.

Door een gordijn van helder verstand toegelaten

Dat hangt tussen ons denken en het absolute zicht,

Vond hij de occulte grot, de mystieke doorgang

5 Nabij de bron van inzicht in de ziel,

En ging binnen waar zich de Vleugelen van Glorie strekken

In de stille ruimte waar al gekend is voor altijd.

Onverschillig voor twijfel en voor geloof,

Begerig naar de enige schok, die van de naakte werkelijkheid

10 Sneed hij de streng van het verstand door dat het aarde-hart bindt

En wierp het juk af van de wetten der Stof.

De wetten van het lichaam beperken de geestelijke krachten niet:

Toen 's levens polsslag was gestopt, trad de dood niet in;

Hij durfde te leven waar adem en gedachten waren verstild.

15 Aldus kon hij in die magische ruimte binnengaan

Waar weinigen in een vluchtige oogopslag ook maar een glimp van kunnen vangen

Voor een ogenblik uitgetild boven het zwoegend werken van het verstand

En boven de armoede van het aardse schouwspel der Natuur.

Al wat de Goden hebben geleerd is daar zelfgekend.

20 Daar, in een verborgen kamer gesloten en verstomd,

Worden de geboekstaafde grafieken van de kosmische schriftgeleerde

En de tafels van de heilige Wet bewaard,

Daar ligt het Boek van 's Wezens inhoudsopgave;

De tekst en woordenlijst van de Vedische waarheid

25 Zijn daar te vinden; de ritmen en versmaten van de sterren

Beslissend voor de roerselen van ons lot:

De symbolische machten van getal en vorm,

En de geheime code van de geschiedenis der wereld

En de correspondentie van de Natuur met de ziel

30 Staan geschreven in 's Levens mystieke hart.

In het schijnsel van geestes kamer der herinneringen

Vermocht hij de verlichte kanttekeningen te weervinden

Die licht wierpen op de onduidelijk geschreven dubbelzinnige boekrol,

De inleiding en de uitzonderingsclausule te achterhalen

35 Van de duistere Overeenkomst waarmee al wordt geregeerd

Wat uit de stoffelijke slaap van de Natuur verrijst

Om het Eeuwigdurende in nieuwe gedaanten te kleden.

Hij kon nu herlezen en herinterpreteren

De vreemde symbolische letters, de verstrooide diepzinnige tekens,

40 Het orakel ervan verklaren en de paradox,

De raadselachtige frasen en de misleidende zegswijzen,

Het diepe oxymoron der waarheids-antwoorden,

En als een terechte noodzaak erkennen

De strenge voorwaarden voor het machtige werk, —

45 Het onmogelijke Herculeaanse gezwoeg van de Natuur

Dat alleen door haar tovenaarsbedrog kon worden opgelegd,

Diens wet van tweedracht onder de goden,

Diens lijst van onlosmakelijke tegenstrijdigheden.

De stille, grote Moeder in haar kosmische trance

50 Die voor de vreugde en de pijn der schepping

Oneindigheids bekrachtiging uitbuit van de geboorte van de vorm,

Aanvaardt ontembaar om uit te voeren

De wil tot weten in een onbewuste wereld,

De wil om te leven onder een regiem van dood,

55 De dorst naar verrukking in een hart van vlees,

En verwezenlijkt, door de verschijningsvorm ener ziel,

Door een miraculeuze geboorte in plasma en in gas

Het mysterie van Gods verbond met de Nacht.

Opnieuw werd in de stille kosmische Geest gehoord

60 De belofte van het Eeuwige aan zijn zwoegende Kracht

Welke de wereld-hartstocht beweegt om te beginnen,

De schreeuw van de geboorte in de sterfelijkheid

En het openingsvers van de tragedie der Tijd.

Uit de diepten verrees 's werelds begraven geheim;

65 Hij las het oorspronkelijke bevelschrift, geheim gehouden

In de afgesloten archieven van de crypte der geest,

En zag de ondertekening en het vurige zegel

Van Wijsheid op het overschaduwde werk van de schemerige Macht

Die in Onwetendheid bouwt de treden van het Licht.

70 Een slapende godheid opende zijn onsterfelijke ogen:

Hij zag de gestalteloze gedachte in vormen zonder ziel,

Wist Materie zwanger van spiritueel weten,

Het Verstand waagde zich aan de studie van het Onkenbare,

Het Leven aan het dragen van het Gouden Kind.

75 In het licht dat denkens onbeschreven leegte overspoelt,

Het universum verklarend met ziele-tekenen

Las hij van binnenuit de tekst van het uiterlijke:

Het raadsel werd duidelijk en verloor zijn donkere beklemming.

Een grootsere luister verlichtte de machtige bladzijde.

80 Een bedoeling mengde zich in de grillen van de Tijd,

Een betekenis ontmoette de struikelende voetstap van het Toeval

En het Lot verried een keten van ziende Wilskracht;

Een bewuste weidsheid vulde de vroeger sprakeloze Ruimte.

In de Leegte zag hij getroond het allerhoogste Alwetende.

85 Een Wilskracht, een immense hoop greep nu zijn hart,

En om de bovenmenselijke vorm te onderscheiden

Sloeg hij zijn ogen op naar ongeziene spirituele hoogten,

Aspirerend om een grotere wereld naar omlaag te brengen.

De glorie waarvan hij een glimp had opgevangen moet nu zijn thuis worden.

90 Een helderdere hemelsere zon moet spoedig

Deze duistere kamer met zijn donkere inwendige trap verlichten,

De kinderziel op de kleine bewaarschool

Temidden van voorwerpen bedoeld voor een nauwelijks geleerde les

Moet de ouderwetse grammatica van intellect teboven groeien

95 En de imitatie van de kunst van de Aard-Natuur,

Het aardse dialect veranderen in Goden-taal,

Door levende symbolen de Werkelijkheid bestuderen

En de logica leren van de Oneindigheid.

Het Ideaal moet Natuurs gemeenzame waarheid zijn,

100 Het lichaam verlicht door de God die binnenin woont,

Het hart en het verstand zich één voelen met al wat is

Een bewuste ziel die leeft in een bewuste wereld.

Zoals een opperste bergtop door een waas wordt gezien,

Verscheen de grootsheid van de eeuwige Geest,

105 Verbannen in een versplinterd universum

Temidden van halve schijngestalten van goddelijker dingen.

Deze nu konden niet langer zijn koninklijke doel dienen;

De trots van de Onsterfelijke weigerde gedoemd te zijn te leven

Als de vrek die de schrale overeenkomst heeft bedongen

110 Tussen onze kleinheid en beperkte verwachtingen

En de meedogende Oneindigheden.

Zijn hoogte verwierp de laagte van aardes staat:

Een weidsheid misnoegd met zijn omlijsting

Weerhield zich van een armoedig instemmen met de voorwaarden der Natuur,

115 De wrede overeenkomst verachtend en de pacht zonder waarde.

Slechts aanvangen worden hier gemaakt;

Onze basis van Materie lijkt als enige volledig,

Een volstrekte machine zonder ziel.

Of alles lijkt een ongerijmdheid van halve ideeën,

120 Of wij dichten de ondeugdelijkheid van de aardse vorm

Toe aan een vluchtige onvolmaakte glimp van hemelse dingen,

De gissingen en travestieën van hemelse zinnebeelden.

Hier schikt de wanorde zich tot een wereld,

Een kortstondige formatie die wegdrijft in de leegte:

125 Na pingen van kennis, onafgemaakte bogen van macht,

Opflakkeringen van schoonheid in aardse gedaanten,

Liefdes gebroken spiegelingen van eenheid

Drijven af, de fragmentarische weerschijn van een zwevende zon.

Een samengepakte opeenstapeling van primitieve, aarzelende levens

130 Worden samengevoegd tot een geheel van moza ek.

Voor onze verwachtingen bestaat geen volmaakt antwoord;

Er zijn blinde stemloze deuren zonder sleutel;

Gedachte klimt vruchteloos op en brengt een ontleend licht,

Door vervalsingen bedrogen, aan ons verkocht op 's levens markt,

135 Klampt ons hart zich vast aan een verspeeld hemels geluk.

Er is voedsel voor verstands verzadigdheid,

Er zijn geneugten van het vlees, doch niet het verlangen van de ziel.

Hier is zelfs de hoogste verrukking die Tijd kan geven

Een nabootsing van onbegrepen zaligheden,

140 Een verminkt standbeeld van extase,

Een gewond geluk dat niet kan leven,

Een kortstondige zegen van verstand of gevoel

Door de Wereld-Macht toegeworpen aan de lichaams-slaaf,

Of een schijnbeeld van opgelegd genot

145 In de harems van Onwetendheid.

Want al wat wij verwerven verliest zijn waarde spoedig,

Een oud ontwaard krediet op de bank van de Tijd,

Bij het Onbewuste ingewisseld de cheque van imperfectie.

Een ongerijmdheid achtervolgt elke gedane inspanning,

150 En chaos wacht elke kosmos die gevormd wordt:

Er schuilt een zaad van mislukking in elk succes.

Hij zag het twijfelachtige van alle dingen hier,

Het onzekere van 's mensen trotse vrijmoedige gedachte,

Het vergankelijke van hetgeen zijn inspanning tot stand brengt.

155 Een denkend wezen in een gedachteloze wereld,

Een eiland in de zee van het Onbekende,

Hij is een kleinheid die tracht groot te zijn,

Een dier met sommige instincten van een god,

Zijn leven een verhaal te gewoon om te vertellen,

160 Zijn daden een getal dat optelt tot nul,

Zijn bewustzijn een toorts aangestoken om te worden gedoofd,

Zijn hoop een ster boven een wieg en graf.

En toch kan hem een grotere bestemming wachten,

Want de eeuwige Geest is zijn waarheid.

165 Hij kan zichzelf herscheppen en alles om hem heen

En opnieuw de wereld vormen waarin hij leeft:

Hij is, onwetend, de Weter voorbij de Tijd,

Hij is het Zelf boven de Natuur, boven het Lot.

Zijn ziel trok zich terug van al wat hij gedaan had.

170 Verstild was het vergeefse gehamer van menselijk gezwoeg,

Verlaten wentelde de kringloop van de dagen;

Veraf verzonk de drukke, zware voetstap van het leven.

De Stilte was zijn enig overgebleven gezel.

Hij leefde onverstoorbaar, onvatbaar voor aardse hoop,

175 Een gedaante in de onuitsprekelijke schrijn van de Getuige

De reusachtige kathedraal doorschrijdend van zijn gedachten

Onder de bogen schemerig van oneindigheid

En een hemelwaarts spreiden van onzichtbare vleugels.

Een roep was in hem van ontastbare hoogten;

180 Onverschillig voor de kleine buitenpost Verstand,

Verbleef hij in de weidsheid van het rijk van het Eeuwige.

Zijn wezen overschreed nu de denkbare Ruimte,

Zijn grenzeloze denken grensde aan het kosmische zicht:

Een universeel licht was in zijn ogen,

185 Een gouden vloed doorstroomde hart en brein;

Een Kracht daalde neer in zijn sterfelijke ledematen,

Een stroom vanuit eeuwige zeeën van Geluk;

Hij voelde hoe het binnendrong en de nameloze vreugde.

Zich van zijn occulte, almachtige Bron gewaar,

190 Gelokt door de alwetende Extase,

Verwijdde zich een levend middelpunt van het Onbegrensbare

Om zich met 's werelds omtrek te meten,

Hij wendde zich tot zijn immense spirituele lot.

Als achtergelaten op een doek van uiteengedreven luchten,

195 Een schildering die zich in verre en vervagende streken verliest,

Zonk de top van de aard-natuur onder zijn voeten:

Hij klom om wat oneindig meer is boven te ontmoeten.

De stilte-oceanen van Onbeweeglijkheid zagen hem voorbijgaan,

Een pijl maakte een sprong door de eeuwigheid

200 Plotseling afgeschoten door de spanning van de boog des Tijds,

Een lichtstraal die terugkeert naar zijn geboortezon.

Tegengesteld aan die glorie van ontsnapping,

Roerde het zwarte Onbewuste zijn drakestaart

En zweepte met zijn kracht een sluimerende Oneindigheid

205 Tot in de diepe donkerten der vorm:

De dood gaapte onder hem als een poort van slaap.

Als één punt gericht op het vlekkeloos Geluk,

Naar God op zoek als naar een schitterende prooi,

Klom hij brandend op als een kegel van vuur.

210 Weinigen is die zeldzame goddelijke bevrijding gegeven.

Één onder vele duizenden nimmer aangeraakt,

Door het uiterlijke wereld-ontwerp in beslag genomen,

Wordt gekozen door een geheim getuigend Oog

En gedreven door een richtende hand van Licht

215 Door de ondoorvorste ontzaglijkheden van zijn ziel.

Een pelgrim van de eeuwigdurende Waarheid,

Onze maten kunnen niet bevatten zijn onmetelijke geest;

Hij heeft zich afgekeerd van de stemmen van het bekrompen koninkrijk

En het kleine pad verlaten van menselijke Tijd.

220 Op het stille voorplein van een groter plan

Betreedt hij de portalen van het Ongeziene,

Of luistert, volgend een lichaamsloze Gids,

Naar een eenzame schreeuw in de eindeloze wezenloosheid.

Terwijl heel het diepe kosmische gemurmel stilvalt,

225 Leeft hij in de stilte van voordat de wereld was geboren,

Zijn ziel blootgesteld aan het tijdloze Ene.

Ver van de dwang van geschapen dingen

Verdwijnen het denken en haar schaduwachtige afgoden,

Ongedaan gemaakt de vormingen van stof en van persoon:

230 De onuitsprekelijke Weidsheid weet hem geheel de hare.

Als de eenzame voorbode van de Godgerichte aarde,

Tussen symbolen van nog ongeschapen dingen

Gadegeslagen door gesloten ogen, sprakeloze gezichten van het Ongeborene,

Reist hij om het Onmededeelzame te ontmoeten,

235 En wat hij hoort is enkel de weerklank van zijn voetstap

In de eeuwige binnenplaatsen van de Eenzaamheid.

Een nameloos Wonder vult de bewegingsloze uren.

Zijn geest sluit zich aan bij het hart van het eeuwige

En draagt de stilte van het Oneindige.

240 In een goddelijk terugtreden uit het sterfelijke denken,

In een wonderbaarlijke daad van zieleschouwspel,

Torende zijn wezen tot padeloze hoogten,

Van zijn kleed van mensdom ontdaan.

Terwijl het aldus verrees sprong er, om hem te ontmoeten, naakt en zuiver,

245 Een krachtige Nederdaling omlaag. Een Macht, een Vuur,

Een Schoonheid half-zichtbaar met sterveloze ogen,

Een gewelddadige Extase, een Lieflijkheid verschrikkelijk,

Omvatte hem met haar overweldigende ledematen

En drong door tot in zenuw en hart en brein

250 Die sidderden en in onmacht vielen bij de verschijning:

Zijn natuur huiverde in de greep van het Onbekende.

In 'n moment korter dan de dood, langer dan de Tijd,

Door een Macht meedogenlozer dan Liefde, gelukkiger dan de Hemel,

Oppermachtig opgenomen in eeuwige armen,

255 Meegesleurd en gedwongen door louter absoluut geluk,

In een wervelwind-kringloop van verrukking en kracht

Gedreven naar onvoorstelbare diepten,

Omhooggetild naar onmetelijke hoogten,

Werd het uit zijn sterfelijkheid weggerukt

260 En onderging het een nieuwe en grenzeloze verandering.

Een Alwetendheid die zonder zien of denken wist,

Een onontcijferbare Alomtegenwoordigheid,

Een mystieke Vorm die de werelden kon omvatten,

En toch één menselijke borst kon maken tot haar hartstochtelijke tempel,

265 Trok hem uit zijn zoekende eenzaamheid weg

Tot in de grootheden van Gods omarming.

Zoals een tijdloos Oog de uren teniet doet,

Het werktuig vernietigt en de daad,

Zo straalde nu zijn geest wijduit, wit, zuiver:

270 Zijn ontwaakt verstand werd een schone lei

Waarop het Universele en de Ene konden schrijven.

Al wat ons gevallen bewustzijn onderdrukt

Was van hem weggenomen als een last die was vergeten:

Een vuur dat het lichaam scheen van een god

275 Verteerde de beperkende gedaanten van weleer

En liet een wijde ruimte om te leven voor een nieuw zelf.

Eeuwigheids aanraking verbrak de gietvormen der waarneming.

Een grotere Kracht dan de aardse hield zijn ledematen in haar greep,

Reusachtige werkingen legden zijn onontdekte lagen bloot,

280 Vreemde energieën wrochten en verborgen kolossale handen

Ontwonden de drievoudige streng van het verstand en bevrijdden

De hemelse weidsheid ener Godheids oogopslag.

Gelijk door een kleed de gedaante van de drager wordt gezien,

Zo reikte er door vormen heen naar het verborgen absolute

285 Een kosmisch gevoel en een transcendent schouwspel.

Opgetild en toegenomen waren de instrumenten.

De illusie verloor haar vergrotende lens;

Toen de middelen aan haar falende hand ontvielen,

Leken de dingen atomisch die zo groot waren geweest.

290 De kleine ring van het ego kon niet langer sluiten;

In de enorme ruimen van het zelf

Scheen nu het lichaam slechts een dolende omhulling,

Zijn verstand de met fresco's bezaaide buitenhof

Van een onvergankelijke Bewoner:

295 Zijn geest ademde een bovenmenselijke sfeer.

De gevangene godheid doorbrak zijn magische omheining.

Met een geluid als van de donder en de zee,

Braken de onmetelijke versperringen rondom de reusachtige ontsnapping.

Onveranderlijk in gelijke tred met de wereld,

300 Kringloop en eindpunt van alle hoop en zwoegen

Die onverbiddelijk wordt getrokken rondom gedachte en daad,

Wisten de vaste onbeweeglijke uiterlijkheden

Zichzelf uit onder de voetstap van de Incarnatie.

Het akelige vlies en de bodemloze crypte

305 Waartussen leven en gedachte voor altijd bewegen,

Wie het nog altijd ontzegd is om de schemerige geduchte grenzen te overschrijden,

De wakende donkerten zwijgend en ontzagwekkend,

Gemachtigd om de vleugelloze geest te bebakenen

Met de grenslijnen van Verstand en Onwetendheid,

310 Niet langer beschermend een tweeledige eeuwigheid

Verdwenen, en deden hun enorme taak teniet:

Eens de gedaante van de vergeefse ellips der schepping,

Verloor het uitdijende nulteken zijn reuzekromme.

De oude onbuigzame veto's waren niet langer van kracht:

315 Overmeesterd was de verouderde regel van de aarde en de Natuur;

De python-kronkelingen van de beperkende Wet

Konden niet de snel verrezen God weerstaan:

Een einde was gemaakt aan het draaiboek van het lot.

Er bestond geen klein, door dood vervolgd schepsel meer,

320 Geen broze vorm van wezen om te beschermen

Tegen een al-verzwelgende Ontzaglijkheid.

De grote hamerslagen van een ingesloten wereld-hart

Deden de enge dammen breken die ons

Tegen de krachten van het universum beschermen.

325 Ziel en kosmos traden elkaar als gelijkwaardige machten tegemoet.

Een grenzeloos wezen in een onmetelijke Tijd

Deed het oneindige in de Natuur doordringen;

Zonder paden, zonder muren, zag hij zijn titanische draagwijdte.

Al werd aan het licht gebracht door zijn onverzegeld oog.

330 Een verborgen Natuur van haar verdediging ontdaan,

Eens in een gevreesd halflicht ontzagwekkend,

Lag, in haar machtige beslotenheid overvallen,

Open voor de brandende schittering van zijn wil.

In de schimmige kamers door een vreemde zon verlicht

335 Die met moeite opengingen met verborgen mystieke sleutels

Gaven haar gevaarlijke arcana en verhulde Machten

De komst toe van een Meesterbrein

En ondergingen het dwingende van een tijds-geboren blik.

Onberekenbaar in hun tovenaarsmanieren,

340 Onmiddellijk en onoverwinnelijk in hun daad,

Werden haar geheime krachten inheems aan grotere werelden

Boven onze behoeftige beperkte draagwijdte uitgetild,

Het occulte voorrecht van halfgoden

En het zekere machtspatroon van haar cryptische tekenen,

345 Haar diagrammen van geometrische kracht,

Haar krachten van wonder-beladen ontwerp

Dongen naar betrekking bij een aards-gebakerde macht.

Een soepel raderwerk van bewuste Natuur

Wapende met slapende wonderpracht

350 De profeten-hartstocht van een ziend Verstand,

En de bliksemende naaktheid van een vrije ziele-kracht.

Al wat eens onmogelijk scheen kon nu worden

Een natuurlijk lid van mogelijkheid,

Een nieuw domein van opperste normaalheid.

355 Een almachtige occultist bouwt in de Ruimte

Deze schijnbare uiterlijke wereld die de zintuigen misleidt;

Hij weeft zijn verborgen draden van bewustzijn,

Hij schept lichamen voor zijn gedaanteloze energie;

Uit de ongevormde en lege Onmetelijkheid heeft hij

360 Zijn tovenarij van vaste beeltenis gemaakt,

Zijn magie van vormend getal en plan,

De vastgelegde, ongerijmde verbanden die niemand teniet kan doen,

Deze kriskras-wirwar van onzichtbare wetten;

Zijn onfeilbare regels, zijn verborgen processen,

365 Brengen feilloos en onverklaarbaar schepping

Waar ons dwalen dode vormen snijdt

Uit kennis voor een levende onwetendheid.

In haar mysterie-stemmingen gescheiden van der Makers wet

Schept ook zij even oppermachtig haar terrein,

370 Vormt met haar wil de onvoorbestemde ruimen,

En maakt een eindigheid van het oneindige;

Ook zij kan een orde maken van haar grillen,

Alsof haar overijlde voortreffelijkheid het waagde

Om de kosmische verborgenheden van de versluierde Schepper te overtreffen.

375 De vlugge voetstappen van haar fantasie,

Temidden waarvan wonderen als bloemen verrijzen,

Zijn zuiverder dan de rede, vaardiger dan kunstgrepen

En sneller dan de vleugelen van Verbeelding.

Alles vormt zij opnieuw door gedachte en door woord,

380 Dwingt elke substantie met haar toverstaf Verstand.

Het Verstand is een bemiddelende goddelijkheid:

Haar machten kunnen elk werk in de Natuur te gronde richten:

Het Verstand kan onderbreken of veranderen de onwrikbare wet der aarde.

Vrijgemaakt van het slaapverwekkende zegel van aard-gewoonte

385 Kan het de loden greep van de Materie breken;

Onverschillig voor de boze aanblik van de Dood,

Kan het het werk van een moment vereeuwigen:

Een simpel goedkeuren van zijn denkende kracht,

De terloopse druk van zijn vluchtige instemming

390 Kan de Energie vrijmaken die verstomd en opgesloten is

In haar kamers van mysterieuze trance:

Het maakt van de lichamelijke slaap een krachtig wapen,

Brengt de adem tot stilstand, het slaan van het hart,

Terwijl het ongeziene wordt gevonden, het onmogelijke gedaan,

395 Deelt het zonder middelen de onuitgesproken gedachte mee;

Het beweegt gebeurtenissen met zijn naakte stille wil,

Handelt op afstand zonder handen of voeten.

Deze reuzen-Onwetendheid, dit dwerge-Leven,

Het kan met profetische blik verlichten,

400 De bacchantische verrukking oproepen, de prikkel van de Furie,

In ons lichaam wekken de demon of de god,

Het Alwetende en Almachtige naarbinnen roepen,

Een vergeten Almacht doen ontwaken binnenin.

Als een stralende keizer op zijn eigen plan,

405 Kan Verstand zelfs in dit strenge koninkrijk de koning zijn:

De logica van zijn halfgod Idee brengt,

In een sprong van een moment van overgang,

Verrassingen van schepping nog nimmer bereikt

Zelfs niet door Materies vreemde onbewuste vaardigheid.

410 Al hier is wonder en kan door wonder veranderen.

Dit is dat geheime scherp van de macht van de Natuur.

Aan de rand van grote immateriÃ«le sferen,

In koninkrijken van een ongekluisterde glorie van kracht,

Waar Verstand de meester is van leven en vorm

415 En de ziel zijn gedachten vervult door zijn eigen macht,

Mediteert Zij over machtige woorden en beziet

De ongeziene schakels die de gescheiden sferen verbinden.

Aldus, voor de ingewijde die haar wetten in acht neemt,

Brengt Zij het licht van haar mysterieuze rijken:

420 Hier waar hij staat, zijn voeten in een verslagen wereld,

Zijn verstand niet langer gegoten in de vorm van Stof,

Over hun grenzen in vlagen van schitterende kracht

Draagt zij hun tovenaars-processen

En de formules van hun verbazingwekkende taal,

425 Totdat hemel en hel de verzorgers worden van de aarde

En het heelal de slaaf van de sterfelijke wil.

Een middelares met versluierde en nameloze goden

Wiens buitenaardse wil ons menselijk leven raakt,

De wegen navolgend van de Wereld-Tovenaar

430 Verzint zij voor haar zelf-gebonden vrije wil haar sporen

En veinst voor de grillen der magie een bindende beweegreden.

Elke wereld maakt zij tot deelgenoot van haar daden,

De handlanger van haar machtige geweld,

Haar gewaagde sprongen in het onmogelijke:

435 Uit elke bron heeft zij haar listige middelen genomen,

Zij put uit het vrije-liefde huwelijk tussen de sferen

Bestanddelen voor haar tour de force van schepping:

Een wonderweefsel van kennis onberekenbaar,

Een compendium van goddelijke vinding-wapenfeiten

440 Heeft zij samengesteld om het onwerkelijke waar te maken

Of om onderdrukte werkelijkheid te bevrijden:

In haar onomheinde Circeaanse wonderland

Hoedt zij her en der haar occulte machten;

Haar mnemoniek van het ambacht der Oneindigheid,

445 Steekvlammen van bedekte, onderbewuste grilligheid,

Flarden van de zwarte kunst van Onbewustheid,

De vrijheid van een soevereine Waarheid zonder wet,

Gedachten geboren in de wereld der onsterfelijken,

Orakels die vanachter het heiligdom uitbreken,

450 Waarschuwingen van de demonische innerlijke stem

En openbaringen en bliksem-sprongen van voorspelling

En kennisgevingen voor het innerlijke oor,

Abrupte onderbrekingen, grimmig en volstrekt,

En de ontelbare handelingen van het Bovenbewuste,

455 Hebben haar weloverwogen web van wonderen geweven

En de griezelige techniek van haar kolossale kunst.

Dit bizarre koninkrijk ging in zijn hoede over.

Als een die meer tegenstand biedt naarmate zij meer liefheeft,

Gaf zij, onder dwang, met een schoorvoetende vreugde,

460 Haar omvangrijke bezittingen en haar macht en overlevering;

Zichzelf gaf zij voor verrukking en gebruik.

Vrijgesproken van dwalingen op verregaande paden,

Ontdekte zij de doeleinden waarvoor zij was gemaakt:

Zij keerde tegen het kwaad dat zij had geholpen

465 Haar gedreven gramschap, haar zichtbare middelen om te doden;

Haar gevaarlijke stemmingen en willekeurige kracht

Stond zij af ten dienste van de ziel

En voor de zeggenschap van een spirituele wil.

Een grotere despoot temde haar despotisme.

470 Bestormd, verrast in de vesting van haar zelf,

Onderworpen door haar eigen onverwachte koning,

Vervuld en vrijgekocht door haar eigen dienstbaarheid,

Zwichtte zij in een bedwongen extase,

Haar verzegelde esoterische wijsheid aan haar ontwrongen,

475 Fragmenten van het mysterie van almachtigheid.

Een opperste grensgebied is de occulte Kracht.

Als drempel-bewaker van Voorbij het aardtoneel,

Heeft zij de uitbarstingen der Goden gekanaliseerd

En heeft door vergezichten van intu tief inzicht

480 Een lange weg gebaand van schimmige ontdekkingen.

De werelden van een wonderbaar Onbekende waren nabij,

Achter haar stond een onuitsprekelijke Tegenwoordigheid:

Haar bewind ontving hun mystieke invloeden,

Hun leeuwekrachten kropen rond haar voeten;

485 De toekomst slaapt onbekend achter hun deuren.

Helle-afgronden gaapten rond de voetstappen van de ziel

En riepen zijn opklimmende blik naar goddelijke bergtoppen:

Een eindeloze klim en avontuur van het Idee

Lokten er onvermoeibaar het vorsende verstand

490 En talloze stemmen bezochten het betoverde oor;

Een miljoen gedaanten trok voorbij en geen zag ze ooit weer.

Dit was het aangezicht van Gods duizendvoudige huis,

Het begin van het halfverscholen Onzichtbare.

Een magisch schemerend toegangsportaal

495 Trilde in een halfschaduw van verscholen Licht,

Een hof van het mystieke verkeer der werelden,

Een balkon en een mirakuleuze fa ade.

Boven haar weerlichtten hoge onmetelijkheden;

Heel het onbekende keek uit vanuit grenzeloosheid:

500 Het zetelde op een rand van uurloze Tijd,

Starend vanuit een of ander eeuwigdurend Nu,

De schaduwen stralend met de geboorte van goden,

De lichamen kentekenend de Lichaamsloze,

Het voorhoofd stralend met de Bovenziel,

505 De gedaanten geprojecteerd uit het Onkenbare,

De ogen dromend van het Onuitsprekelijke,

De gezichten starend in de eeuwigheid.

Het leven in hem leerde zijn reusachtige onderbewuste achterland;

De kleine fronten openden naar de onzichtbare Uitgestrektheden:

510 Haar diepten lagen onbewaakt, haar verre transcendenties

Vlamden op in doorzichtigheden van menigvuldig licht.

Een orde reusachtig werd hier ontdekt

Waarvan de opschik en de verlengde franje

De karige grondstof zijn voor onze stoffelijke levens.

515 Dit openlijke universum wier gedaanten de geheimen verbergen

Die opgaan in bovenbewust licht,

Schreef helder de letters van haar gloeiende code:

Een landkaart van onnaspeurlijke tekens die gedachte teboven gaan

Hing aan een muur van innerlijkst verstand.

520 De tastbare denkbeelden der wereld verlichtend

Tot veelbetekenende symbolen met zijn schijnsel,

Bood het de intu tieve exegeet

Zijn weerspiegeling van het eeuwige Mysterie.

Opstijgend en afdalend tussen de levenspolen

525 Doken een voor een de koninkrijken van de gerangschikte Wet

Vanuit het Eeuwigdurende in de Tijd,

Om dan, verheugd met een glorie van veelvoudige gedachte

En rijk van 's levens genot en avontuur

En beladen met de schoonheid van Stoffelijke gedaanten en tinten,

530 Terug omhoog te klimmen vanuit de Tijd tot in het onsterfelijke Zelf,

Langs een gouden ladder die de ziel draagt,

Met diamanten draden verbindend de uitersten van de Geest.

In dit afdalen van bewustzijn tot bewustzijn

Werd eenieder gedragen door Onbewustes occulte macht,

535 De bron van zijn noodzakelijke Onwetendheid,

Aarts-metselaar van de grenzen waarbinnen het leeft.

In dit opstijgen van bewustzijn tot bewustzijn

Tilde elk de toppen tot Dat vanwaar het kwam,

De oorsprong van al wat het ooit geweest was

540 En het thuis van al wat het nog ooit kon worden.

Als een orgel-toonladder van Eeuwigheids daden

Die tot zijn climax stijgt in een eindeloze Kalmte,

De schreden van het Wonderschone met de talrijke gezichten,

De voorbestemde stadia van het zich ontvouwende Pad,

545 De maten van de gestalte van de groeiende ziel,

Zij verklaarden het bestaan aan zichzelf

En verenigden, bemiddelend tussen de hoogten en diepten,

De versluierde gehuwde tegendelen

En verbonden de schepping met het Onuitsprekelijke.

550 Een laatste hoge wereld was zichtbaar waar alle werelden samenkomen;

Met de gloed van zijn bergtop waar Nacht niet komt noch Slaap,

Begon het licht van de opperste Drie enheid.

Al daar ontdekte waar het hier naar zoekt.

Het bevrijdde het eindige tot grenzeloosheid

555 En steeg in zijn eigen eeuwigheden op.

Het Onbewuste vond zijn hart van bewustzijn,

Het idee en het gevoel die rondtasten in Onwetendheid

Grepen eindelijk hartstochtelijk het lichaam van de Waarheid,

De muziek geboren in de stilten van de Stof

560 Nam zuiver, uit de peilloosheid van het Onuitsprekelijke,

De betekenis die zij kende maar niet kon vertolken;

Het volmaakte ritme dat nu slechts somtijds wordt gedroomd

Gaf gehoor aan de hongerige behoefte van de verscheurde aarde,

Kliefde de nacht die het Onbekende had verborgen,

565 En gaf aan haar haar verloren, vergeten ziel terug.

Een grootse oplossing maakte een einde aan de langdurige impasse

Waarmee de hoogten van sterfelijke inspanning eindigen.

Een verzoenende Wijsheid zag op het leven neer;

Zij nam de worstelende ondertonen van het denken

570 En het verwarde refrein van menselijke hoop

En maakte ze tot een lieflijke en blije stem;

Het tilde vanaf een ondergrond van pijn

De onverstaanbare mompel die onze levens is

En vond ervoor een grenzeloze betekenis.

575 Met een machtige eenheid als eeuwigdurend thema,

Ving het de zwakke verstrooide uitingen van de ziel,

Met moeite gelezen tussen de regels van onze starre gedachten

Of tussen deze slaperigheid en coma op de borst van de Materie

Gehoord als een onsamenhangend prevelen in slaap;

580 Het bracht bij elkaar de gouden schakels die zij hadden verloren

En toonden hen hun goddelijke eenheid,

Redde van de dwaling van het verdeelde zelf

De diepe spirituele schreeuw in al wat is.

Al de grote Woorden die zwoegden om het Ene te zeggen

585 Werden in een volstrektheid van licht opgetild,

Een altijd-brandend vuur van Openbaring

En de onsterfelijkheid van de eeuwige Stem.

Er was niet langer twist van waarheid met waarheid;

Het eindeloze hoofdstuk van hun geschillen

590 Opnieuw verteld in licht door een alwetende Schriftgeleerde

Reisde door onenigheid naar eenheid,

Verstands kronkelige zoeken verloor elke zweem van twijfel

Naar zijn einde geleid door een alziende taal

Die de aanvankelijke en oorspronkelijke gedachte kleedde

595 Met de beslistheid van een uiterste spreekwijze:

Verenigd waren Tijds scheppende stemming en gespannenheid

Met de stijl en syntaxis der Identiteit.

Een danklied zwol aan vanuit de verloren mijmerende diepten;

Een lofzang weerklonk naar de drie nige verruktheden,

600 Een roep der momenten naar de gelukzaligheid van het Onsterfelijke.

Als waren het strofen van een kosmische ode,

Zo verrees een hiërarchie van opklimmende harmonieën

Bevolkt met stemmen en gezichten

In een crescendo van de Goden

605 Vanuit afgronden van Materie tot aan de toppen van de Geest.

Daarboven stonden de onveranderlijke zetels van het Onsterfelijke,

Witte kamers van gestoei met eeuwigheid

En de kolossale poorten van de Enige.

Door het ontvouwen van de zeeën van het zelf

610 Verschenen de onsterfelijke landen van de Ene.

Een Bewustzijn vol van wonderen ontrolde

Reusachtige bedoeling en werkwijze en ongebonden normen,

De grote vertrouwde wegen van een grotere Natuur.

Vrijverklaard van het net van aards begrip

615 Werden vluchtig kalme continenten van kracht gezien;

Thuislanden van schoonheid gesloten voor menselijke ogen,

Eerst half waargenomen door glanzende oogleden van verbazing,

Verrasten het gezichtsvermogen met gelukzaligheid;

Zonne-gordels van kennis, maan-gordels van geluk

620 Strekten zich uit in een verrukkelijkheid van verten

Ons behoeftige lichamelijke bereik voorbij.

Daar kon hij binnengaan, daar een tijd verblijven.

Een reiziger langs onverkende wegen

Het hoofd biedend aan de onzichtbare gevaren van het Onbekende,

625 Hij waagde zich door enorme rijken,

Hij brak uit in een andere Ruimte en Tijd.

EINDE VAN CANTO VIJF

Einde van Boek Een

BOEK TWEE

Het Boek van de Wereldreiziger

Canto Een

De Wereldladder

Alleen ging hij voort, gadegeslagen door de oneindigheid rondom

En door het Onkenbare boven hem.

Al kon worden gezien dat het sterfelijke oog ontgaat,

Al kon worden gekend dat het verstand niet bevatten kan;

5 Al kon worden gedaan dat geen sterfelijke wil zou wagen.

Een grenzeloze beweging vulde een grenzeloze vrede.

In een diepzinnig bestaan voorbij dat van de aarde,

Oorsprong of verwant van onze ideeën en dromen

Waar Ruimte een onmetelijk experiment is van de ziel,

10 In een immateriële substantie met ons verbonden

In een diepe eenheid van alle dingen die bestaan,

Verrees het universum van het Onbekende.

Een zelf-schepping zonder einde of onderbreking

Onthulde de grootsheden der Oneindigheid:

15 Het wierp, temidden van de gevaren van zijn spel,

Een miljoen stemmingen, een myriade van energieën,

De wereld-gedaanten die fantasieën zijn van zijn Waarheid

En de formules van de vrijheid van zijn Kracht.

In de Eeuwig-stabiele stroom goot het

20 Een bacchische verrukking en pretmakerij van zijn Ideeën,

Een passie en beweging van eeuwigdurendheid.

Er verrezen, ongeboren in de deining van het Onveranderlijke,

Gedachten die overblijven in hun onsterfelijke gevolgen,

Woorden die, ofschoon stilgevallen, onsterfelijk klinken,

25 Daden die uit Stilte zijn ongesproken betekenis openbaarden,

Lijnen die uitdrukking geven aan het onuitsprekelijke.

Eeuwiges stilte zag in onbewogen vreugde

Zijn universele Macht aan het werk,

Zag in intriges van pijn en drama's van verrukking ontplooien

30 De wonder en schoonheid van haar wil om te bestaan.

Alles, zelfs pijn, was hier het genoegen van de ziel;

Hier was alle ervaring een enkel plan,

De duizendvoudige uitdrukking van de Ene.

Al kwam tegelijk onder zijn enkele blik;

35 Niets ontging zijn onmetelijke intu tieve inzicht,

Niets kwam hem tegemoet waaraan hij zich niet verwant kon voelen:

Hij was één geest met deze onmetelijkheid.

Afspiegelingen in een bovennatuurlijk bewustzijn

Die de Ongeborene belichamen welke nimmer sterft,

40 De gestructureerde verschijningen van het kosmische Zelf

Tot leven gewekt door de aanraking van 's wezens eeuwigheid,

Zagen hem aan als vorm-gerichte spirituele gedachten

Die de bewegingen vormen van het Onuitsprekelijke.

Aspecten van bestaan namen de wereld-omtrek aan; vormen

45 Die bewegende deuren openen naar goddelijke dingen,

Werden vertrouwd aan zijn dagelijkse blik;

De symbolen van de werkelijkheid der Geest,

De levende lichamen van de Onbelichaamde

Kwamen hem nabij, zijn dagelijkse bondgenoten.

50 De onuitputtelijke zienswijzen van de slapeloze Geest,

Opschriften van zijn contact met het onzichtbare,

Omgaven hem met ontelbare wijzende tekens;

De stemmen van duizend koninkrijken van het Leven

Brachten hem haar machtige boodschappen over.

55 De zinspelingen die uit de hemel ons aardse leven binnendringen,

De gevaarlijke fantasieën door de Hel gedroomd,

Die, wanneer hier gespeeld en ervaren, al gauw

Door ons afgestompte vermogen niet meer zouden worden gevoeld

Of door onze sterfelijke broosheid niet lang zou worden verdragen,

60 Waren daar in hun juiste verhouding getekend.

Daar, hun leven slijtend in hun zelf-geboren sfeer,

Hervonden zij hun toploze hoogte en aangeboren macht;

Hun versterkende aandrang op de ziel

Beet diep in de grond van het bewustzijn

65 De hartstocht en zuiverheid van hun uitersten,

De volstrektheid van hun oprechte uitroep

En de opperste lieflijkheid of de heftige dichtkunst

Van hun schone of verschrikkelijke genot.

Al wat gedachte weten kan of wat het ruimste zicht kan zien

70 En al wat gedachte en zicht nooit zullen weten,

Alle dingen occult en zeldzaam, veraf en vreemd

Raakten dicht aan het hart, gevoeld door het geestelijke zintuig.

Toegang vragend aan de poorten van zijn natuur

Bevolkten zij de verruimde wijdten van zijn geest,

75 De vlammende getuigen van zijn zelf-ontdekking

Boden hun wonder en veelvuldigheid.

Deze nu werden tot nieuwe delen van hemzelf,

De tekens van zijn geestes grotere leven,

Het bewogen toneel van zijn grootse wandel door de tijd

80 Of het geborduurde weefsel van zijn gevoelen:

Deze namen de plaats in van vertrouwde menselijke dingen

En bewogen als verwante metgezellen van zijn gedachten,

Of waren de natuurlijke omgeving voor zijn ziel.

Onvermoeibaar het harte-avontuur om te genieten,

85 Eindeloos de koninkrijken van Geestes geluk,

Tonen ontelbaar klonken als de snaren van één harmonie;

Elk naar zijn wijd-gevleugelde universele evenwicht,

Zijn peilloze gevoel voor het Al in één,

Bracht klanken van een of andere perfectie nog niet vertoond,

90 Zijn eigen schuilplaats in Waarheids heimelijkheden,

Zijn gelukkige zijlicht op de Oneindigheid.

Al werd daar gevonden wat de Unieke heeft gedroomd en gemaakt

Kleurend met onophoudelijke verrukking en verrassing

En een weelderige schoonheid van hartstochtelijk verschil

95 De weerkerende maatslag die God een plaats geeft in de Tijd.

Slechts het enige tijdloze Woord ontbrak

Dat de eeuwigheid draagt in zijn eenzame klank,

Van de Idee de zelf-verlichtende sleutel naar alle ideeën,

Het geheel van de perfecte optelsom der Geest

100 Dat het ongelijke Al rijmt met het gelijke Ene,

Het enkele teken dat elk teken vertolkt,

De absolute index naar het Absolute.

Daar, ommuurd door zijn eigen innerlijkheid,

In een mystiek spervuur van dynamisch licht

105 Zag hij één enkele immense hoog gebogen wereld-zuil

Rechtop gelijk een berge-strijdwagen van de Goden

Onbeweeglijk onder een ondoorgrondelijke hemel.

Als van het voetstuk en de onzichtbare basis van de Materie

Naar een top al even onzichtbaar, verrees

110 Een gebeeldhouwde zee van werelden naar breedten onmetelijk

En klom met schuim-bemaande golven op tot de Allerhoogste;

Het hoopte zich te verheffen tot het rijk van het Onuitsprekelijke:

Honderd verdiepingen tilden het naar het Onbekende.

Aldus torende het omhoog naar hoogten ontastbaar

115 En verdween in de verstilde bewuste Onmetelijkheid

Zoals de etages van een tempeltoren klimmen naar de hemel

Opgericht door de aspirerende ziel van de mens

Om te leven dichtbij zijn droom van het Onzichtbare.

De oneindigheid roept het aan terwijl het droomt en klimt;

120 Zijn spits raakt de apex van de wereld;

Al klimmend tot grote stemloze stilten

Huwt het de aarde met verborgen eeuwigheden.

Van de vele stelsels van de Ene

Door een interpreterende creatieve vreugde gemaakt

125 Wijst het ons als enige onze reis terug

Vanuit onze langdurige zelf-verlorenheid in de diepten der Natuur;

Geplant op de aarde houdt het alle koninkrijken in zich:

Het is een beknopte samenvatting van de Onmetelijkheid.

Dit was de enige ladder naar des wezens doel.

130 Een opsomming van de stadia der geest,

Haar kopie van de kosmische hiërarchieën

Vormde opnieuw in onze geheime sfeer van het zelf

Een fijnmazig model van het universum.

Het is binnen, onder, buiten, boven.

135 Werkend volgens dit zichtbare schema van de Natuur

Wekt het de zware sluimering van onze aardse stof

Tot denken en voelen en te reageren op vreugde;

Het vormt in ons onze goddelijkere delen,

Tilt sterfelijk verstand naar een ruimere sfeer,

140 Doet dit leven van vlees verlangen naar ontastbare doeleinden,

Verbindt de lichamelijke dood met de roep der onsterfelijkheid:

Uit de bezwijming van het Onbewuste

Zwoegt het naar een bovenbewust Licht.

Was de aarde alles en dit was niet in haar,

145 Gedachte kon niet zijn noch levensvreugdes antwoord:

Slechts stoffelijke vormen konden haar dan zijn tot gast

Gedreven door een onbezielde wereld-kracht.

De aarde met deze gulden overtolligheid

Bracht de denkende mens voort en meer dan de mens zal brengen;

150 Dit hogere wezensplan is onzer oorzaak

En draagt de sleutel van ons opklimmende lot;

Het roept op uit onze onbevattelijke sterfelijkheid

De bewuste geest, gezoogd in het huis van de Materie.

Het levende symbool van deze bewuste sferen,

155 Haar invloeden en goddelijkheden van het ongeziene,

Haar ongedachte logica van Werkelijkheids daden

Voortgekomen uit de ongesproken waarheid der dingen,

Hebben de traag-klimmende stadia vastgelegd van ons innerlijke leven.

Haar stappen zijn schreden van de terugkeer der ziel

160 Uit het diepe avontuur van materiÃ«le geboorte,

Een ladder van verlossend klimmen

En treden waarmee de Natuur stijgt tot goddelijkheid.

Eens, onder de waakzaamheid van een onsterfelijke blik,

Markeerden deze stappen haar reusachtige duik omlaag,

165 De weidse sprong voorover van de val ener godheid.

Ons leven is een brandoffer van de Allerhoogste.

De grote Wereld-Moeder heeft met haar offerande

Haar ziel gemaakt tot lichaam van onze staat;

Door leed en onbewustheid te aanvaarden

170 Weefde de goddelijke dwaling uit haar eigen heerlijkheden

De rijkgeschakeerde grond van alles wat wij zijn.

Een drogbeeld van het zelf is onze sterfelijkheid.

Onze aarde is een fragment en een overschot;

Haar macht is volgepakt met het goed van grotere werelden

175 En gedompeld in hun kleurenluister door hun sluimer verduisterd;

Een atavisme van hogere geboorten is de hare,

Haar slaap wordt geroerd door hun begraven herinneringen

Die tot de verloren sferen teruggaan van waaraf zij waren gevallen.

Krachten onbevredigd bewegen in haar boezem;

180 Deelgenoot zijn zij van haar grotere groeiende lot

En haar terugkeer naar onsterfelijkheid;

Zij staan toe te delen in haar ondergang van geboorte en dood;

Zij doen ontsteken de deel-schijnsels van het Al en drijven

Haar blinde zwoegende geest om zich te vormen

185 Een schraal evenbeeld van het machtige Geheel.

De kalme en lichtende Intimiteit binnenin

Keurt haar werk goed en begeleidt de blinde Macht.

Zijn onmetelijke ontwerp aanvaardt een nietig begin.

Een poging, een tekening half-af is 's werelds leven;

190 De lijnen betwijfelen hun verloren betekenis,

De bogen verenigen niet in hun hoog bedoelde besluit.

Niettemin trilt hier een eerste beeltenis van grootsheid,

En wanneer de veelvuldige dubbelzinnige delen de rijkgeschakeerde eenheid

Waarheen zij zich bewogen, hebben ontmoet

195 Dan zal de Kunstenaars-vreugde lachen om de wetten van de rede;

De goddelijke bedoeling zal plotseling zichtbaar worden,

Het einde zal de intu tieve zekere techniek rechtvaardigen.

Een grafiek zal ontstaan van vele ontmoetende werelden,

Een kubus en eenheids-kristal der goden;

200 Een Verstand zal werken achter het verstandsloze masker der Natuur,

Een bewuste Onmetelijkheid zal de vroeger sprakeloze zinloze Ruimte vullen.

Deze vage en onvaste ziele-schets die de mens heet

Zal zich aftekenen tegen de achtergrond van de langdurige Tijd

Een oplichtend miniatuur van de eeuwigheid,

205 Een kleine stip zal de oneindigheden onthullen.

Het universum is een Mysterieus proces.

Als eerste werd een vreemde onregelmatige basis gelegd,

Een leegte, een cijferschrift van een of ander geheim Geheel,

Waar nul in zijn som de oneindigheid omvat

210 En Al en Niets één enkele term waren,

Een eeuwige ontkenning, een matrix-Niets:

In de dromen ervan wordt het Kind eeuwigdurend geboren

Dat eeuwig leeft in de onmetelijkheden Gods.

Een langzame omkerende beweging vond vervolgens plaats:

215 Een gas werd uitgebraakt uit een of ander onzichtbaar Vuur,

Uit de dichte kringen vormden zich deze miljoenen sterren;

Op aardes nieuw-gevormde grond werd Gods voetstap gehoord.

Door de dikke rook van aardse onwetendheid

Begon een Geest te zien en naar vormen uit te kijken

220 En naar kennis rond te tasten in de onwetende Nacht:

Gevangen in een blinde Kracht met stenen grip werkte het zijn plan uit

En maakte al slapende deze reusachtige mechanische wereld,

Opdat de Stof bewust mag worden van zijn ziel

En gelijk een naarstige vroedvrouw, de levenskracht,

225 Ter wereld mag brengen de nul-drager van het Al.

Omdat eeuwige ogen naar aardse diepten

De glanzende helderheid keerden van een zuivere blik

En een schaduw zagen van het Onkenbare

Weerspiegeld in Onbewustes grenzeloze slaap,

230 Begon zich de zoektocht te roeren van de schepping naar het zelf.

Een geest droomde in de grove kosmische werveling,

Verstand stroomde onwetend in het levenssap

En de borsten der Materie zoogden het goddelijke Idee.

Een wonder van het Absolute was geboren;

235 Het oneindige nam de gedaante van een eindige ziel,

Heel de oceaan leefde in een ronddwalende druppel,

Een tijds-gemaakt lichaam huisvestte de Onbegrensbare.

Om dit Mysterie te leven zijn onze zielen gekomen.

Een Ziener binnenin die het geordende plan kent

240 Dat is verborgen achter onze vluchtige stappen,

Bezielt ons tot onze klim naar onzichtbare hoogten

Zoals eens de sprong de afgrond in naar aarde en leven.

Zijn roep had de Reiziger in de Tijd bereikt.

Afgescheiden in een peilloze eenzaamheid,

245 Reisde hij in zijn stilzwijgende en enkele kracht

En droeg de last van 's werelds verlangen.

Een vormeloze Stilte riep, een nameloos Licht.

Boven hem was de witte onbeweeglijke Lichtstraal,

Rondom hem heen de eeuwige Stilten.

250 Geen termijn was gesteld voor de hoog-gestemde poging;

Wereld na wereld onthulden hun bewaakte machten,

Hemel na hemel hun diepe gelukzaligheden,

Maar nog altijd trok de onzichtbare Magneet zijn ziel aan.

Een figuur alleen op de reusachtige ladder der Natuur,

255 Hij steeg naar een onwaarneembaar einde

Op de kale bergtop van geschapen dingen.

EINDE VAN CANTO EEN

Canto Twee

Het Koninkrijk van het Fijnstoffelijke

In het ontastbare veld van het geheime zelf,

In het onmetelijke draagvlak van dit uiterlijke wezen

Voor het zicht afgeschermd door de aardse degelijke omheining,

Kwam hij in een magische kristallen sfeer

5 En vond een leven dat niet leefde voor het vlees,

Een licht dat immateriële dingen zichtbaar maakte.

Een fijne gradering in de hiërarchie der wonderen,

De feeërieke kunst van het Fijnstoffelijke koninkrijk

Tekende af tegen een hemel van levendige kleuren,

10 Naar voren springend uit een waas en uit een trance van pracht,

De fenomenale openbaring van haar aangezicht.

Een wereld van beminnelijker vormen ligt nabij de onze,

Waar, onverhuld door het aardse vervormende zicht,

Alle gedaanten schoon zijn en alle dingen echt.

15 In deze doorschijnende omgeving op mystieke wijze helder

Waren de ogen deuren naar een hemelse waarneming,

Gehoor was muziek en aanraking een betovering,

En het hart nam een diepere ademtocht van macht.

Daar wonen de stralende bronnen der aard-natuur:

20 Het volmaakte plan waarnaar zij haar werken smeedt,

De verre gevolgen van haar zwoegende kracht,

Berusten in een raamwerk van gegrondvest lot.

Nu vergeefs gepoogd of tevergeefs gewonnen,

Waren daar reeds in kaart gebracht en vastgelegd de tijd

25 En de gedaanten van haar toekomstige soevereiniteiten

In de weelderige trekken getekend door verlangen.

Het gouden geschilpunt van de doolhof-verwikkelingen van verstand,

De rijkdommen ongevonden of nog altijd ongevangen door onze levens,

Onbevlekt door de smet van sterfelijke gedachte

30 Verblijven in die heldere atmosfeer.

Ons vaag beginnen wordt daar voorbijgestreefd,

Onze middelste termen geschetst in vooruitwetende lijnen,

Onze voltooide uiteinden leven voortijdig.

Dit schitterende dak van ons afdalende plan,

35 De vrije weldaad onderscheppend van de hemelse lucht,

Laat kleine teugjes binnen van een machtige adem

Of geurige kringlopen door gouden traliewerk;

Het schermt ons plafond van aards verstand af

Tegen onsterfelijke zonnen en het striemen van Gods regen,

40 Doch laat door een vreemde regenboogkleurige gloed,

En heldere dauw druipt van de hemel van Onsterfelijkheid.

Een doorgang voor de Machten die onze dagen bewegen,

Occult achter deze grovere muren der Natuur,

Een fijnmazige huwelijkszaal van Verstand met Vorm

45 Ligt achter een wandtapijt van dromen verborgen;

's Hemels bedoelingen kruipen er doorheen als door een sluier,

Het innerlijke zicht ervan houdt dit uiterlijke tafereel in stand.

Een fijner bewustzijn met gelukkigere lijnen,

Het heeft een fijngevoeligheid die onze tastzin niet bereiken kan,

50 Een zuiverheid van gewaarwording die wij nooit voelen;

Een tussenbeidekomen van de eeuwige Lichtstraal

Inspireert onze vergankelijke aardse kortstondige pogingen

Tot schoonheid en de volmaakte vorm der dingen.

In kamers van de jonge goddelijkheid van macht

55 En het vroege spel van het eeuwige Kind,

De belichamingen van zijn voortvleugelende gedachten

Badend in tinten van een helder eeuwigdurend wonder

En in slaap gewiegd door de fluisteringen van die stralende lucht

Nemen droom-gekleurde rust als vogels op tijdloze bomen

60 Alvorens de duik te nemen over de zee van aardse tijd.

Al wat hier schijnt heeft daar een beminnelijker voorkomen.

Welke denkbeelden zich onze harten ook vormen, wat ook onze hoofden scheppen,

Een of andere hoge oorspronkelijke schoonheid verspelend,

Stemt hier, aldus verbannen, met een aardse ondertoon in.

65 Wat hier ook is van zichtbare bekoring en gratie

Vindt daar zijn onberispelijke en onsterfelijke lijnen;

Al wat schoon is hier is daar goddelijk.

Gedaanten zijn daar die ongedroomd zijn door sterfelijk verstand:

Lichamen zonder aardse tegenhanger

70 Doorkruisen de verlichte trance van het innerlijke oog

En brengen het hart in vervoering met hun hemelse tred

En halen de hemel over om die wonderwereld te bevolken.

De wonderen van de toekomst zwerven door haar diepten;

Dingen oud en nieuw worden in die afgrond gevormd:

75 Een carnaval van schoonheid verdringt zich op de hoogten

In dat magische koninkrijk van ideale waarneming.

In haar voorvertrekken van luisterrijke afzondering

Ontmoeten materie en ziel elkaar in bewuste eenwording

Als minnaars op een eenzame geheime plaats:

80 In de omarming van een hartstocht die nog geen tegenslagen kent

Voegen zij hun kracht en lieflijkheid en hun verrukking samen

En maken, verenigd, de hoge en lage werelden één.

Als indringer vanuit de vormeloze Oneindigheid

Die durft in te breken in Onbewustes bewind,

85 Krijgt de sprong van de geest naar het lichaam vaste grond.

Nog niet gehuld in aardse trekken,

Draagt het reeds, dood en geboorte overstijgend,

De afgrond overtuigend met een hemelse vorm,

Een dekmantel voor haar onsterfelijkheid

90 Open voor de luister van des dragers rang,

Geschikt om te verdragen de tand van Verandering en Tijd.

Een weefsel getwijnd uit het stralende licht van de ziel

En Stoffelijke substantie van teken-beladen Kracht, —

Tevergeefs verbeeld in de ijle lucht van ons verstand

95 Een abstracte schimmige teelaarde van mentale makelij, —

Het voelt wat aardse lichamen niet kunnen voelen

En is werkelijker dan dit grovere gestel.

Wanneer de mantel der sterfelijkheid gevallen is,

Is zijn gewicht verminderd om zijn klim te versterken;

100 Verfijnd met de tastzin van fijngevoeligere omgevingen

Legt het het oude versierde baarkleed af van dichtere stof,

Heft de grip op van de aardse neerwaartse kracht

En draagt de ziel van wereld naar hogere wereld,

Tot in de naakte ether van de bergtoppen

105 Slechts de eenvoud van de geest is gebleven,

Het eerste doorschijnende kleed van het eeuwige wezen.

Doch wanneer het terug moet keren naar zijn sterfelijke last

En het moeizame samenspel van aardse ervaring,

Dan neemt zijn wederkeer opnieuw dat zwaardere gewaad.

110 Want lang voordat het aardse degelijke kleed gesmeed werd

Door de techniek van de atomische Leegte,

Werd een glanzend omhulsel van zelf-vermomming

Geweven rond de geheime geest der dingen.

De fijnstoffelijke rijken zijn van dergelijke heldere weefsels gemaakt.

115 Deze wonderwereld met al haar stralende gaven

Van gezichtsvermogen en ononderbroken geluk,

Geeft om uiterlijkheid alleen en om volmaakte vorm;

Vlekkeloos op haar bergtoppen, heeft het gevaarlijke lagere vlakten;

Haar licht trekt naar de rand van de dwaling der Natuur;

120 Het leent schoonheid aan de verschrikkingen van de diepte

En bekoorlijke ogen aan gevaarlijke Goden,

Kleedt met gratie de demon en de slang.

Haar trance legt de aarde bewusteloosheid op,

Onsterfelijk weeft zij voor ons doods sombere gewaad

125 En rechtvaardigt onze sterfelijkheid.

Dit medium dient een groter Bewustzijn:

Een voertuig van haar verborgen autocratie,

Het is de fijnstoffelijke grond voor Stoffelijke werelden,

Het is het onveranderlijke in haar veranderlijke vormen,

130 In de plooien van zijn scheppende geheugen

Bewaakt het het onsterfelijke toonbeeld van vergankelijke dingen:

Op haar verminderde mogendheden zijn onze gevallen krachten gegrond;

Haar denken verzint onze beredeneerde onwetendheid;

Haar gevoel wekt de reflexen van ons lichaam.

135 Onze verborgen adem van onbeproefde machtigere kracht,

De schuilende zon van een ogenblikkelijk innerlijk zicht,

Haar fijnzinnige ingevingen zijn een heimelijke bron

Voor ons rijke regenboogkleurige voorstellingsvermogen

Aan gewone dingen rakend met gedaanteveranderende tinten

140 Tot zelfs het aardse slijk rijk en warm wordt van de hemel

En er een glorie straalt van de decadentie der ziel.

Haar kennis is het startpunt van ons dwalen;

Haar schoonheid doet ons moddermasker van lelijkheid op,

Haar artiestengoed begint het verhaal van ons kwaad.

145 Een hemel van scheppende waarheden boven,

Een kosmos van harmonische dromen halverwege,

Een chaos van zich ontbindende vormen beneden,

Het dompelt onder, verloren in ons onbewuste fundament.

Uit haar ondergang ontstond onze dichtere Materie.

150 Aldus genomen was Gods sprong in de Nacht.

Deze gevallen wereld werd een bakermat van zielen

Bevolkt door verborgen goddelijkheid.

Een Wezen ontwaakte en leefde in de betekenisloze leegte,

Een wereld-wijde Onwetendheid zocht leven en denken,

155 Een Bewustzijn gerukt uit geestloze slaap.

Al hier wordt gedreven door een gevoelloze wil.

Aldus gevallen, onbewust, teleurgesteld, onbevattelijk, inert,

Gezonken in levenloze en verdoofde sluimering

Lag de aarde, overgeleverd aan slaap, gedwongen om te scheppen

160 Middels een onderbewust verlangend geheugen

Overgebleven van een geluk dat dood was voor het was geboren,

Een vreemdsoortig wonder op haar gevoelloze borst.

Dit slijk moet herbergen de orchidee en de roos,

Uit haar blinde onwillige substantie moet verrijzen

165 Een schoonheid die behoort tot gelukkigere sferen.

Dit is haar lot nagelaten aan haar,

Alsof een gesneuvelde god een gouden legaat heeft vermaakt

Aan een blinde kracht en een gevangen ziel.

De vergankelijke ledematen van een onsterfelijke godheid

170 Moet zij opnieuw samenstellen uit verloren fragmenten,

Herbewoorden uit een document dat elders volledig is

Haar twijfelachtige titel voor haar goddelijke Naam.

Een overschot is haar enige erfgoed,

Alle dingen draagt zij in haar vormeloze stof.

175 Haar reuze-energie gebonden aan onbetekenende vormen

In de trage aarzelende beweging van haar macht

Met slechts broze, botte werktuigen ter beschikking,

Heeft zij aanvaard als behoefte van haar natuur

En aan de mens gegeven als zijn overweldigende werk

180 Een taak die voor de goden onmogelijk was.

Een leven met moeite geleefd in een veld van dood

Maakt aanspraak op zijn deel van de onsterfelijkheid;

Een redeloos half-bewust lichaam dient tot middel

Een verstand dat een verloren kennis moet herontdekken

185 In stenen grip gehouden door 's werelds bewusteloosheid,

En nog altijd dragend deze talloze verwikkelingen der Wet,

Een gebonden geest staat op als de koning van de Natuur.

Een machtig verwantschap is van deze gewaagdheid oorzaak.

Al wat wij ondernemen in deze onvolkomen wereld,

190 Ziet vooruit of ziet terug over de valse schijn der Tijd

Naar zijn zuivere idee en standvastige ongeschonden grondvorm

In de vlekkeloze bedrevenheid van een absolute schepping.

Het absolute kunnen vatten in vormen die vergaan,

De aanraking van het eeuwige te vestigen in tijds-gemaakte dingen,

195 Ziedaar de wet voor heel de perfectie hier.

Een fragment is hier gevangen van het hemelse ontwerp;

Anders konden wij nimmer hopen op een groter leven

En verrukking en glorie konden niet zijn.

Zelfs in de kleinheid van onze sterfelijke staat,

200 Zelfs in deze gevangenis van uiterlijke vorm,

Is een briljante doorgang voor de onfeilbare Vlam

Gedreven door grove muren van zenuw en brein,

Een Pracht dringt aan of een Macht breekt door,

De aardse grote sombere barri re is tijdelijk verwijderd,

205 Onbewustheids zegel is van onze ogen weggenomen

En wij worden een voertuig van scheppende macht.

Het enthousiasme van een goddelijke verrassing

Dringt ons leven binnen, een mystieke beroering wordt gevoeld,

Een vreugdevolle zielesmart doorsiddert onze ledematen;

210 Een droom van schoonheid danst door het hart,

Een gedachte van het eeuwige Verstand komt naderbij,

Wenken geworpen uit het Onzichtbare

Ontwakend uit Oneindigheids slaap dalen neer,

Symbolen van Dat wat nog nimmer was gemaakt.

215 Maar al gauw is er geen weerklank meer van het onwillige vlees,

Dan zinkt de heilige orgie van verrukking,

De brand van hartstocht en het getij van macht

Worden ons ontnomen en, ofschoon een stralende vorm

Beschouwd als het allerhoogste op de verbijsterde aarde achterblijft,

220 Heeft te weinig van wat bedoeld was een spoor nagelaten.

Aardse ogen zien half, haar krachten scheppen half;

Haar zeldzaamste werken zijn afspiegelingen van hemelse kunst.

Een schittering van een gouden kunstmatigheid,

Een meesterwerk van ge nspireerde list en wet,

225 Haar vormen verbergen wat zij huisvesten en bootsen slechts na

Het onbegrepen wonder van zelf-geboren vormen

Die eeuwig leven onder de blik van de Eeuwige.

Hier in een moeilijke half-voltooide wereld

Werkt een langzaam zwoegen van onbewuste Machten;

230 Hier is 's mensen onwetende gissende verstand,

Zijn genius geboren uit onbewuste grond.

Het overschrijven van aardse afschriften is zijn kunst.

Want als hij streeft naar dingen die de aarde overstijgen,

Is zijn werkmans gereedschap te ruw, zijn grondstof te grof,

235 En ternauwernood verwerft hij met zijn hartebloed

Zijn vergankelijke huis van het goddelijke Idee,

Zijn voorstelling van een Tijds-herberg voor het Ongeborene.

Ons wezen huivert van hoge verre herinneringen

En zou hun briljante betekenis hier omlaag hebben gebracht,

240 Doch, te goddelijk voor het aardse schema der Natuur,

Branden de eeuwigdurende wonderen buiten ons bereik.

Absoluut verblijven zij, ongeboren, onveranderlijk,

Vlekkeloos in de onvergankelijke sfeer van de Geest,

Onsterfelijk in een wereld van bewegingsloze Tijd

245 En een onveranderlijke mijmering van diepe zelf-ruimte.

Pas wanneer wij boven onszelf zijn uitgeklommen,

Kruist onze weg een lijn van het Transcendente

En voegt ons bij het tijdeloze en het waarachtige;

Het brengt ons het onvermijdelijke woord,

250 De goddelijke daad, de gedachten die nimmer sterven.

Een rimpeling van licht en glorie omhult het brein,

En reizend langs de vliedende route der momenten

Arriveren de gedaanten van de eeuwigheid.

Als verstands bezoekers of als gasten van het hart

255 Huwen zij enige tijd onze sterfelijke kortstondigheid,

Of worden zelden, in een of andere zeldzame bevrijdende blik,

Door het zwakke vermoeden van ons zicht begrepen.

Hoewel een begin slechts en een eerste pogen,

Wijzen deze schemeringen naar het geheim van onze geboorte

260 En het verborgen wonder van onze bestemming.

Wat wij daar zijn en hier op aarde zullen zijn

Is weerspiegeld in een contact en een roeping.

Zolang de aardse imperfectie onze sfeer is,

Toont de spiegel van onze natuur niet ons ware zelf;

265 De grootsheid blijft nog steeds teruggetrokken binnenin.

De aardse weifelende toekomst verbergt ons erfdeel:

Het nu verre Licht zal hier aangeboren zijn,

De Kracht die ons bezoekt onze kameraadschappelijke macht;

Het Onuitsprekelijke zal vinden een geheime stem,

270 Het Onvergankelijke zal branden door het scherm van de Materie

En van dit sterfelijke lichaam het gewaad maken van een god.

De grootsheid van de Geest is onze tijdeloze bron

En het zal ons tot kroon zijn in de eindeloze Tijd.

Een onmetelijk Onbekende is rondom en binnenin ons;

275 Alle dingen zijn gehuld in de dynamische Ene:

Een subtiele schakel van verbondenheid verenigt alle leven.

Zo is heel de schepping een enkele keten:

Wij zijn niet alleen gelaten in een gesloten plan

Tussen de drijfkracht van een onbewuste Kracht

280 En een onmededeelzaam Absolute.

Ons leven is een zijspoor in een sublieme ziele-reeks,

Ons wezen kijkt verder dan de muren van verstand

En staat met grotere werelden in verbinding;

Helderder aarden zijn er en weidsere hemelen dan de onze.

285 Er zijn domeinen waar het Wezen in zijn eigen diepten verzonken is;

Het voelt in zijn immense dynamische kern

Zijn nameloze, ongevormde, ongeboren potenties

Roepen om uitdrukking in de vormeloze Uitgestrektheid:

Onuitsprekelijk voorbij Onwetendheid en dood,

290 Kijken de beelden van zijn eeuwigdurende Waarheid

Uit een kamer van zijn zelf-verrukte ziel naar buiten:

Als voor zijn eigen innerlijke getuigende blik

Houdt de Geest zijn gespiegelde zelf en werken omhoog,

De macht en hartstocht van zijn tijdloze hart,

295 De gedaanten van zijn vormeloze extase,

De grootsheden van zijn veelvoudige macht.

Vandaaruit komt de mystieke substantie onzer zielen

Tot in het wonder van onze natuurlijke geboorte,

Daar is de ongevallen hoogte van alles wat wij zijn

300 En de eeuwige bron van al wat wij hopen te worden.

Op elk niveau droomt de hiëratische Macht,

De ingewijde in ongesproken waarheden,

Om over te brengen en tot deel van het leven te maken

In zijn eigen aangeboren stijl en levende taal,

305 Een of andere toets van de volmaaktheid van het Ongeborene,

Een of ander visioen gezien in het alwetende Licht,

Een of andere verre klank van de onsterfelijke rapsodische Stem,

Een of andere geestvervoering van het al-scheppende Geluk,

Een of andere vorm en schets van de onuitsprekelijke Schoonheid.

310 Werelden zijn daar dichterbij die absolute rijken,

Waar het antwoord op de Waarheid ogenblikkelijk is en zeker

En de geest niet door zijn omlijsting wordt belemmerd

En harten niet door scherpe verdeeldheid worden gegrepen en verscheurd,

Waar genoegen en schoonheid wonen

315 En liefde en lieflijkheid de wet van het leven zijn.

Een zuiverder substantie in een subtielere vorm

Belichaamt de goddelijkheid waar de aarde slechts van droomt;

Haar kracht kan de snellende voeten van vreugde inhalen;

Nemend de hechte hindernissen die door de Tijd zijn uitgezet,

320 Bemachtigt het snelle vangnet van een intu tieve greep

Het vluchtige geluk waarnaar wij verlangen.

Een Natuur opgetild door een ruimere adem,

Kneedbaar en passief voor het al-scheppende Vuur,

Beantwoordt de vluchtige aanraking van de vlammende Godheid:

325 Immuun voor onze onwil om te antwoorden

Hoort het het woord waarvoor onze oren doof zijn,

Ontleent het het zicht van onsterfelijke ogen

En, als reiziger op de wegen van lijn en kleur,

Achtervolgt het de geest van schoonheid naar zijn thuis.

330 Aldus naderen we de Al-Voortreffelijke,

Zijn verrukking in de dingen volgend als teken en gids;

Schoonheid is zijn voetspoor dat ons laat zien waar hij voorbijkwam,

Liefde is het ritme van zijn hartslag in een sterfelijke borst,

Geluk de glimlach op zijn aanbiddelijke gezicht.

335 Een samenkomen van spirituele entiteiten,

Een genius van scheppende Immanentie,

Maakt heel de schepping diep vertrouwd:

Een vierde dimensie van esthetische waarneming

Waar alles in onszelf is, onszelf in al,

340 Richt onze zielen opnieuw naar de kosmische uitgestrektheid.

Een aanstekelijke geestvervoering verenigt de ziener en het geziene;

De ambachtsman en het ambacht groeien innig één,

Bereiken perfectie door de magische hartslag

En passie van hun innige vereenzelviging.

345 Al wat wij langzaam samenstellen uit bijeengegaarde delen,

Of door langdurig zwoegen al struikelend ontwikkelen,

Is daar zelf-geboren in zijn eeuwigdurende recht.

Ook in ons kan het intu tieve Vuur branden;

Een Licht als rentmeester, het ligt opgerold in ons gekooide hart,

350 Op de hemelse hoogten is haar thuis:

Afdalend kan zij deze hemelen hier brengen.

Doch zelden brandt de vlam noch brandt zij voor lang;

De vreugde die zij van die goddelijke hoogten roept

Brengt kortstondige grootse herinneringen

355 En hoge schitterende inzichten van verklarende gedachte,

Maar niet de opperste visie en genot.

Een sluier is gebleven, er is nog iets dat wordt weerhouden,

Opdat niet onze zielen, gevangenen van schoonheid en van vreugde,

Vergeten naar het Hoogste te aspireren.

360 In dat schone subtiele koninkrijk achter dat van ons

Is de vorm alles en de fysieke goden zijn koning.

Het inspirerende Licht speelt in fijnstoffelijke grensgebieden;

Een smetteloze schoonheid komt met de gratie der Natuur;

Daar is vrijheid de garantie voor perfectie:

365 Ofschoon de absolute Beeltenis ontbreekt, het mensgeworden Woord,

De loutere spirituele extase,

Is alles een wonder van symmetrische charme,

Een fantasie van perfecte lijn en regel.

Daar voelt alles zich tevreden in zichzelf en heel,

370 Een rijke volledigheid is door begrenzing gemaakt,

Wonder wemelt in een uiterste nietigheid,

Een vreemde verrukking viert hoogtij in een kleine ruimte:

Elk ritme is aan zijn omgeving eigen,

Elke lijn is volmaakt en onvermijdelijk,

375 Elk object is onberispelijk gebouwd voor bekoring en gebruik.

Alles is verliefd geraakt op zijn eigen geluk.

Ongeschonden leeft het van zijn volmaaktheid zeker

In een hemel-behagende, zelf-verheugde immuniteit;

Met het bestaan tevreden, heeft het geen behoefte aan meer.

380 Hier was geen gebroken hart van nutteloze krachtsinspanning:

Vrijgesteld van beproeving en de toets,

Vrij van tegenstelling en van pijn,

Was het een wereld die angst kende noch droefenis.

Het bezat geen deugd van dwaling of nederlaag,

385 Er was geen ruimte voor gebrek, geen macht die falen kon.

Aan een of ander samengepakt zelf-geluk ontleende het tegelijkertijd

Zijn vorm-ontdekkingen van het sprakeloze Idee

En het wonder van zijn ritmische gedachten en daden,

Zijn heldere techniek van standvastige en volmaakte levens,

390 Zijn minzame volk van onbezielde gedaanten

En glorie van ademende lichamen als de onze.

Verbaasd, zijn zinnen verrukt van genot,

Bewoog hij door een goddelijke en toch verwante wereld

Wonderschone vormen bewonderend zo dicht bij ons

395 En toch volmaakt, gelijk het speelgoed van een god,

Onsterfelijk uit het oogpunt van de sterfelijkheid.

In hun beperkte en exclusieve absoluutheden verblijven,

Getroond, de in slagorde geschaarde oppermachten der eindigheid;

Het droomt zelfs nooit van wat had kunnen zijn;

400 In begrenzing slechts kan deze volstrektheid leven.

In een voortreffelijkheid gebonden aan zijn eigen plan

Waar aan alles een einde was gekomen en waar geen ruimte overbleef,

Geen plaats voor schaduwen van het onmeetbare,

Geen speelruimte voor de verrassing van het onberekenbare,

405 Een gevangene van zijn eigen schoonheid en extase,

Was in een magische cirkel de betoverde Macht aan het werk.

De geest stond teruggetreden, verscholen achter zijn vorm.

Bewonderd om de heldere beslistheid van zijn lijnen

Begrensde een blauwe horizon de ziel;

410 Denken bewoog door lichtende oppervlakkigheden,

Het uiterlijke ideaal maakt zijn zwem-bereik ondiep:

Het leven binnen zijn begrenzingen verbleef tevreden

Met het klein geluk van lichamelijke daden.

Toegewezen als Kracht aan een gebonden uithoek van Verstand,

415 Gehecht aan het veilige gebrek aan ruimte,

Deed zij haar simpele werk en speelde en sliep

En dacht niet aan een groter, nog ongedaan werk.

Haar gewelddadige onmetelijke verlangens vergeten,

Vergeten de hoogten waarnaar zij was gestegen,

420 Was haar wandel vastgelegd in een stralende groef.

Het schone lichaam van een ziel op zijn gemak,

Als iemand die lacht in een lieflijk en zonbeschenen woud,

Schommelde als een kind in haar gouden wieg van vreugde.

De roep der ruimen bereikten niet haar betoverde verblijf,

425 Zij had geen vleugels voor wijde en gevaarlijke vlucht,

Geen gevaar zag zij tegemoet van hemel of van afgrond,

Zij kende geen vergezichten en geen machtige dromen,

Geen smachten naar haar verloren oneindigheden.

Een volmaakt portret in een volmaakte lijst,

430 Deze fee rieke kunstvaardigheid kon zijn wilskracht niet gevangen houden:

Het gaf slechts een moment van fijnzinnige bevrijding;

Een zorgeloos uur werd in vluchtig geluk doorgebracht.

Onze geest wordt 's wezens oppervlakten moe,

Overstegen wordt de pracht van de vorm;

435 Het keert zich tot verborgen machten en diepere staten.

Aldus zocht hij nu verder naar groter licht.

In de berge-klim van zijn ziel, achter zich prijsgevend

Deze schitterende binnenplaats van het Huis der Dagen,

Verliet hij dat fijnstoffelijke Paradijs.

440 Zijn bestemming lag verder in een grotere Ruimte.

EINDE VAN CANTO TWEE

Canto Drie

De Glorie en Ondergang van het Leven

Een ongelijke, brede weg omhoog lokte nu zijn voeten.

Gehoor gevend aan de noodroep van een grotere Natuur

Overschreed hij de grenzen van de belichaamde Geest

En betrad wijde, obscure, omstreden velden

5 Waar alles twijfel was en verandering en niets zeker,

Een wereld van zoeken en onophoudelijk gezwoeg.

Als een die Onbekendes aangezicht ontmoet,

Een vragensteller zonder antwoord om terug te geven,

Gelokt door een probleem dat nooit wordt opgelost,

10 Altijd onzeker van de grond die hij betrad,

Immer aangetrokken tot een veranderlijk doel

Reisde hij in een land door twijfels bevolkt

Binnen veranderende grenzen op een schokkende grond.

Voor zich uit zag hij een grenslijn immer onbereikt

15 En dacht zichzelf dichterbij met elke stap, —

Een verre, terugtredende horizon van zinsbegoocheling.

Een ronddwalen was daar dat geen huis verdroeg,

Een reis over talloze paden zonder einde.

Niets vond hij dat zijn hart kon tevreden stellen;

20 Een onvermoeibare zwerftocht zocht en kon niet staken.

Daar is leven het klaarblijkelijk Onberekenbare,

Een bewegen van rusteloze zee n, een langdurige

En stoutmoedige sprong van de geest de Ruimte in,

Een ge rgerde beroering in de eeuwige Kalmte,

25 Een impuls en passie van de Oneindigheid.

Terwijl zij elke gedaante aanneemt die haar willekeur verkiest,

Ontsnapt aan de beperking van gevestigde vormen

Heeft zij de veiligheid verlaten van het beproefde en bekende.

Onbehoed door de angst die waart door de Tijd,

30 Onverschrokken door het Lot dat achtervolgt en Kans die toeslaat,

Aanvaardt zij onheil als een normaal risico;

Zich niet bekommerend om leed, onverschillig om zonde en val,

Worstelt zij met gevaar en ontdekking

In de ondoorvorste uitgestrektheden van de ziel.

35 Te bestaan scheen slechts een langdurig experiment,

De waagschaal van een zoekende, onwetende Kracht

Die elke waarheid weegt en, geen ervan voortreffelijk bevonden,

Onbevredigd verder gaat, onzeker waar zij eindigen zal.

Als zag een of ander innerlijk verstand, zo was leven vorm gegeven:

40 Van gedachte tot gedachte ging zij voort, van fase tot fase,

Door haar eigen machten gepijnigd of door haar trots en zaligheid,

Nu eens meester van zichzelf, dan weer als speelgoed en slaaf.

Een reusachtige onsamenhangendheid was de wet van haar daden,

Als moest elke mogelijkheid worden uitgeput,

45 En zieleangst en gelukzaligheid tijdverdrijf waren van het hart.

In een galop van donder-gehoefde lotswisseling

Snelde zij door de wedren-velden van Omstandigheid,

Of zij werd, al slingerend, heen en weer geworpen tussen haar hoogten en diepten,

Opgetild of gebroken op het veranderlijke rad van de Tijd.

50 Temidden van een eentonig gekruip van kleurloze verlangens

Kronkelde zij, een worm tussen wormen in het slijk van de Natuur,

Dan, van Titanische gestalte, nam zij heel de aarde tot zich als haar voedsel,

Ambieerde de zeeën als haar kleed, de sterren als haar kroon

En schreed luidkeels van piek naar reuzepiek,

55 Tierde om werelden te onderwerpen en te beheersen.

Dan, speels verliefd geraakt op het gelaat van Droefenis,

Nam zij de sprong tot in de smart der diepten

En, zwelgend, klampte zij zich aan haar mis re vast.

In een pijnlijke omgang met haar verkwiste zelf

60 Schreef zij het verslag van al wat zij verloren had,

Of zat samen met droefheid als met een oude vriend.

Een stoeipartij van gewelddadige verrukking was weldra verspild,

Of zij talmde, gebonden aan een ontoereikende vreugde,

En miste de wendingen van het lot, miste 's levens doel.

65 Een tafereel werd beraamd voor al haar talloze stemmingen

Waar ieder de wet en wijze van leven kon zijn,

Maar geen een pure gelukzaligheid kon bieden;

Slechts een flakkerend vuur lieten zij achter

Of de woeste lust die een dodelijke vermoeidheid brengt.

70 Temidden van haar vluchtige, onnoemelijke verscheidenheid

Was er iets dat onbevredigd bleef, aldoor hetzelfde

En zag in het nieuwe slechts een gezicht van het oude,

Met elk uur werd heel de rest herhaald

En elke verandering zette hetzelfde ongemak voort.

75 Als een geest, van zichzelf en van haar doel onzeker,

Spoedig moe van teveel vreugde en geluk,

Heeft zij behoefte aan de prikkel van plezier en pijn

En de aangeboren dorst naar lijden en rusteloosheid:

Zij spant zich in voor een doel dat zij nooit vermag te winnen.

80 Een verdorven geur hangt rond haar dorstige lippen:

Zij weent om de smart die voortkwam uit haar eigen keus,

Zij smacht naar het vermaak dat haar borst met wonden kwelde;

Aspirerend naar de hemel keert zij haar schreden naar de hel.

Toeval heeft zij gekozen en gevaar als speelkameraden;

85 De vreselijke wisseling van het lot heeft zij aanvaard als wieg en zetel.

Toch was haar geboorte uit het Tijdeloze puur en helder,

Een verloren gegane wereld-bezieling staat in haar ogen,

Haar stemmingen zijn facetten van de Oneindigheid:

Schoonheid en geluk zijn haar aangeboren recht,

90 Een eindeloze Gelukzaligheid is haar eeuwig thuis.

Dit nu onthulde zijn archa sche aangezicht van vreugde,

Een plotseling openbaren aan het hart van smart

En verleidde het om te verdragen en hunkeren en hopen.

Zelfs in veranderende werelden verstoken van vrede,

95 In een sfeer door verdriet en angst gekweld

En terwijl zijn voeten een onveilige grond betraden,

Zag hij het beeld van een gelukkiger staat.

In een architectuur van een hiëratische Ruimte

Cirkelend en klimmend naar de toppen van de schepping,

100 Op een blauwe hoogte die nimmer hoog genoeg was

Voor innige gemeenschap tussen lichaam en ziel,

Zo ver als de hemel, zo dichtbij als gedachte en hoop,

Schemerde het koninkrijk van een leven zonder smart.

Boven hem in een nieuw hemelgewelf

105 Anders dan de hemelen gezien door sterfelijke ogen,

Als op een versierd plafond van de goden,

Een archipel van lach en vuur,

Zweefden sterren vrij in een rimpelende zee van lucht.

Omhoog torenende spiralen, magische ringen van levendige kleur

110 En glanzende sferen van een vreemd geluk

Dreven door verten als een symbolische wereld.

Op de moeilijkheden en inspanningen die zij niet konden delen,

Op het ongeluk dat zij niet konden helpen,

Doof voor 's levens lijden, worsteling, verdriet,

115 Onaangetast door haar toorn, droefgeestigheid en haat,

Keken onbewogen, onaangedaan, wijde droomsferen omlaag

Voor altijd zalig in hun tijdloze recht.

Opgegaan in hun eigen schoonheid en zelfgenoegzaamheid,

Leven zij van hun onsterfelijke blijheid zeker.

120 Afgezonderd, in hun zelf-glorie verzonken, veraf

Zwommen zij brandend in een vage doorschijnende waas,

Een eeuwigdurend toevluchtsoord van droom-licht,

Een nevel van de pracht der goden

Gemaakt van de mijmeringen der eeuwigheid.

125 Welhaast onvoorstelbaar voor menselijk geloof,

Leken zij nauwelijks de stof te zijn waarvan dingen zijn gemaakt.

Als door een magisch televisie-scherm gezien

Geschetst voor een of ander vergrotend innerlijk oog

Schenen zij als beelden geworpen door een ver tafereel

130 Te hoog en blij om te vatten voor sterfelijke leden.

Doch nabij en werkelijk voor het verlangende hart

En voor 's lichaams hartstochtelijke gedachte en gevoel

Bestaan de verborgen koninkrijken van zaligheid.

In een of ander dichtbij onbereikt gebied dat wij niettemin voelen,

135 Immuun voor de strenge greep van Dood en Tijd,

Ontsnapt aan het doordringen van verdriet en verlangen,

In heldere, betoverde, veilige buitenwijken

Liggen zij voor altijd gewenteld in geluk.

In droom en trance en mijmering voor onze ogen,

140 Door een innerlijk veld van scherp gezichtsvermogen,

In wijde verrukte landschappen die voor het zicht vervlieden,

Passeren de gedaanten van het volmaakte koninkrijk

En laten een spoor achter van lichtende herinnering.

Verbeelde taferelen of grote, eeuwige werelden,

145 In dromen gevangen of gevoeld, raken zij onze harten met hun diepten;

Onwerkelijk schijnend, en toch echter dan het leven,

Gelukkiger dan geluk, werkelijker dan werkelijke dingen,

Als zij al dromen waren of gevangen beelden,

Maakte droom-waarheid aardes ijdele werkelijkheden onwaar.

150 In een lichtvoetig eeuwig moment gevangen

Of altijd weer teruggeworpen naar verlangende ogen

Leven kalme hemelen van onvergankelijk Licht,

Verlichte continenten van violette vrede,

Oceanen en rivieren van Gods vrolijkheid

155 En smarteloze landen onder een purperen zon.

Dit, eens een ster van heldere idee veraf

Of verbeeldings kometenstaart van dromen,

Nam nu de gedaante van een nabije realiteit.

De kloof tussen droom-waarheid, aarde-feit was overbrugd,

160 De wonder-werelden van het leven waren niet langer dromen;

Zijn zicht maakte zich al wat zij ontsluierden tot het zijne:

Hun taferelen, hun gebeurtenissen ontmoetten zijn ogen en hart

En troffen hem met pure beminnelijkheid en geluk.

Een ademloos berggebied trok zijn blik

165 Waarvan de uiteinden omhoogliepen tot in een hemel van Zelf

En daalden naar een vreemdsoortige etherische grond.

De kwintessens straalde van 's Levens hoogste genoegen.

Op een spirituele en mysterieuze top

Scheidde een wonderlijke verheven gedaanteveranderende lijn

170 Het leven van de vormeloze Oneindigheid

En beschutte de Tijd tegen de eeuwigheid.

Uit die vormeloze stof smeedt de Tijd haar vormen;

Eeuwigheids stilte draagt het kosmische bedrijf:

De veelvormige beeltenissen van Wereld-Macht

175 Hebben de kracht om te zijn, de wil tot voortbestaan

Onttrokken aan een diepe oceaan van dynamische vrede.

Door de apex van geest om te keren naar het leven,

Verkwist zij de kneedbare vrijheden van de Ene

Om in daden te gieten de dromen van haar grilligheid,

180 De roep van zijn wijsheid stuurt haar zorgeloze voeten,

Hij schraagt haar dans op een rigide basis,

Zijn tijdloze stille onveranderlijkheid

Moet tot standaard verheffen het wonder van haar schepping.

Uit de blinde energieën van de Leegte

185 Het toneel bedenkend van een waarachtig universum,

Met zijn gedachten heeft zij de schreden vastgelegd, in de blinde daden

Ziet zij bij de flitsen van zijn alwetende Licht.

Als zij het wil, neigt het onnaspeurlijke Supramentale omlaag

Om haar kracht te begeleiden die voelt maar niet kan kennen,

190 Zijn adem van macht beheerst haar rusteloze zeeën

En het leven gehoorzaamt de heersende Idee.

Als zij het wil, door een lichtende Immanentie geleid,

Baant het gevaarlijk experimenterende Verstand

Haar weg door obscure mogelijkheid

195 Tussen kansformaties van een onwetende wereld.

Ons menselijke onbegrip beweegt zich naar de Waarheid

Opdat Onwetendheid alwetend kan worden,

Vervormde instincten nemen de gedaante van goddelijke gedachten,

Gedachten herbergen onfeilbaar onsterfelijk inzicht

200 En de Natuur klimt op tot Gods identiteit.

De Meester der werelden die zichzelf tot haar slaaf heeft gemaakt,

Is de voltrekker van haar fantasie n:

Zij heeft de zeeën van almacht gekanaliseerd;

Zij heeft met haar wetten het onbegrensbare begrensd.

205 De Onsterfelijke heeft zichzelf gebonden om haar werken te kunnen doen;

Hij zwoegt op de taken die haar Onwetendheid heeft gesteld,

Verborgen in de mantel van onze sterfelijkheid.

De werelden, de vormen die haar godinne-verbeelding maakt

Hebben hun oorsprong op ongeziene hoogten verloren:

210 Zelfs afgezonderd, afgedwaald van hun tijdeloze bron,

Zelfs vervormd, obscuur, vervloekt en vervallen, —

Want zelfs verval heeft haar perverse vreugde

En niets sluit zij uit dat geluk zou kunnen brengen, —

Ook deze kunnen naar de hoogten weerkeren of hier

215 Ongedaan maken het vonnis van de val van de geest,

En herontdekken hun verzaakte goddelijkheid.

Gegrepen door het weidse van een eeuwig visioen

Zag hij tegelijk haar trots en pracht van hooggeboren streken

En haar regionen gelegen in de diepste diepten.

220 Boven was een monarchie van ongevallen zelf,

Beneden was de droefgeestige trance van de afgrond,

Een tegenpool of schemerige antipoden.

Er waren onmetelijkheden met de glorie van 's levens uitersten:

Alles lachte in een veilige onsterfelijkheid

225 En een eeuwig kind-zijn van de ziel

Alvoor er duisternis kwam en pijn en smart werden geboren

Waar elk zichzelf durfde zijn en één

En Wijsheid speelde in zondeloze onschuld

Met naakte Vrijheid in Waarheids gelukkige zon.

230 Er waren werelden van gelach en gevreesde ironie,

Er waren velden van haar voorkeur voor gezwoeg en twist en tranen;

Haar hoofd lag op de borst van de verliefde Dood,

Slaap imiteerde een tijdlang de vrede van gestorven zijn.

Gods licht heeft zij gescheiden van zijn duisternis

235 Om de gekruidheid te smaken van naakte tegendelen.

Hier, mengend in 's mensen hart hebben hun tonen en kleuren

Het ontwerp van zijn wispelturige wezen geweven,

Zijn leven een voorwaarts rimpelende stroom in de Tijd,

De constante vastgelegde beweeglijkheid van zijn natuur,

240 Zijn ziel de veranderlijke film van bewegende beelden,

Zijn kosmos-chaos van persoonlijkheid.

De grootse creatrice met haar cryptische aanraking

Heeft tot pathos en macht gekeerd 's wezens droom van zichzelf,

Maakte een passiespel van zijn peilloze mysterie.

245 Doch hier waren werelden die tot halverwege de hemel waren opgetild.

De Sluier was daar maar niet de Muur van Schaduw;

In vormen niet te veraf voor de menselijke greep

Brak een of andere passie door van de onschendbare zuiverheid

Een straal van het oorspronkelijke Gelukzalige.

250 's Hemels vreugden hadden aardse kunnen zijn ware de aarde zuiver geweest.

Er konden ons vergoddelijkte gevoel en hart hebben bereikt

Een of ander helder uiterste van natuurlijk geluk,

Een of andere huivering van de volstrektheden van de Bovennatuur:

Elke macht kon zich vermaken en lachen op aardes harde wegen

255 En nimmer de wrede scherpte voelen van haar pijn,

Waar alle liefde spelen kon en de Natuur geen schaamte kende.

Doch zij heeft haar dromen in hoven van Materie gehuisvest

En haar deuren zijn nog immer voor de hoogste dingen gesperd.

Deze werelden konden Gods adem voelen die hun toppen bezocht;

260 Een of andere schimmering was daar van de zoom van het Transcendente.

Door de witte eonische stilten

Doorkruisten onsterfelijke gedaanten van belichaamde vreugde

Wijde ruimen nabij eeuwigheids slaap.

Zuivere mystieke stemmen in zaligheids zwijgen

265 Lokten Liefdes vlekkeloze beminnelijkheden,

Riepen om zijn honing-aanraking teneinde de werelden te ontroeren,

Zijn gelukbrengende handen te leggen op de ledematen van de Natuur,

Zijn heerlijke onverdraagzame macht van eendracht

Om elk wezen in zijn reddende armen te sluiten,

270 Zich te ontfermen over de opstandeling en de verschoppeling

Om hen tot het geluk te dwingen dat zij hebben afgewezen.

Een bruiloftszang voor het ongeziene Goddelijke,

Een vlammende rapsodie van rein verlangen

Lokte een onsterfelijke muziek naar het hart

275 En wekte het sluimerende oor van verrukking.

Een zuiverder, vuriger zintuig had daar zijn thuis,

Een brandende drang die aardse leden niet verdragen;

Men nam een diepe, onbezwaarde, verruimende ademteug

En het hart sprong van hartslag naar verrukte hartslag.

280 De stem van de Tijd zong van de vreugde van Onsterfelijkheid;

Als een inspiratie en een lyrische klank,

Kwamen de ogenblikken door verrukking gevleugeld;

Schoonheid onvoorstelbaar bewoog als ging de hemel open

Bevrijd van beperkingen in de onmetelijkheid der dromen;

285 De roep van de Vogels van Verwondering klonk in de lucht

Naar de onsterfelijke volkeren aan de kusten van het Licht.

Schepping sprong recht vanaf de handen Gods;

Wonder en vervoering zwierven over de wegen.

Louter te bestaan was een allerhoogst genot,

290 Leven was een gelukkige lach die kwam van de ziel

En Vreugde was koning met Liefde als minister.

De verlichtheid van de geest was daar belichaamd.

's Levens tegenstellingen waren minnaars of vrienden van nature

En haar uitersten waren scherpe zwaardsneden van harmonie:

295 Goedgunstigheid kwam met een tedere zuiverheid

En koesterde de god aan haar moederlijke borst:

Niets was daar dat zwak was, daarom kon onwaarheid niet bestaan;

Onwetendheid was een dun gordijn dat het licht beschermde,

Verbeelding was Waarheids vrije wil,

300 Vermaak een kandidaat voor het hemelse vuur;

Het intellect was aanbidder van de Schoonheid,

Kracht was de slaaf van de kalme spirituele wet,

Macht legde haar hoofd in de schoot van Gelukzaligheid.

Er waren opperste gloriën ondenkbaar,

305 Autonomieën van Wijsheids stille zelf-bewind

En hoge afhankelijkheden van haar maagdelijke zon,

Verlichte theocratieën van de helderziende ziel

Getroond met de macht van Transcendentes straling.

Een visioen van grandeurs, een droom van grootsheden

310 Bewoog in zonne-stralende koninkrijken met vorstelijke tred:

Assembl s, gekroonde senaten van de goden,

's Levens grootmachten heersten op zetels van marmeren wilskracht,

Hoogstaande heerschappijen en autocratieën

En gelauwerde mogendheden en gewapende gebiedende machten.

315 Elk voorwerp daar was groots en schoon,

Elk wezen droeg een koninklijk stempel van macht.

Daar zetelden de olicharchieën van de natuurlijke Wet,

Trotse gewelddadige vorsten dienden een kalm koninklijk gezag:

Al de verschijningsvormen van de ziel kleedden zich in goddelijkheid.

320 Daar ontmoetten elkaar de vurige wederzijdse innigheden

Van meesterschapsvreugde en de vreugde van dienstbaarheid

Door Liefde opgelegd aan Liefdes hart dat gehoorzaamt

En Liefdes lichaam onder een juk van verrukking gevangen.

Al was een spel van ontmoetende koninklijkheden.

325 Want aanbidding tilt de gebogen kracht van de aanbidder

Op tot aan de goddelijke trots en geluk die zijn ziel aanbidt:

De heerser daar is een met al waarover hij heerst;

Voor degene die dient met een vrij en gelijkmoedig hart

Is gehoorzaamheid zijn prinselijke trainingsschool,

330 Als zijn adellijke prinsenkroon en privilege

Is zijn geloof het idioom van een hoogstaande natuur,

Zijn dienst een spirituele soevereiniteit.

Er waren gebieden waar Kennis samenging met creatieve Macht

In haar hoge huis en haar geheel en al de zijne maakte:

335 De grootse Verlichte maakte zich meester van haar glanzende ledematen

En vulde hen met de hartstocht van zijn stralen

Tot heel haar lichaam was geworden tot zijn doorschijnende huis

En heel haar ziel de tegenhanger van zijn ziel.

Vergoddelijkt, herschapen door wijsheids aanraking,

340 Werden haar dagen een lichtende offerande;

Als een onsterfelijke mot in gelukkig en oneindig vuur,

Brandde zij in zijn heerlijke, onverdraaglijke vlammenzee.

Een gevangen Leven huwde haar veroveraar.

In zijn wijde hemelruim bouwde zij haar wereld opnieuw;

345 Zij gaf aan verstands kalme tred de snelheid van een motor,

Aan denken de behoefte om te leven wat de ziel zag,

Aan leven de drijfveer om te weten en te zien.

Zijn glorie greep haar aan, haar macht klampte zich aan hem vast;

Zij kroonde de Idee tot koning in purperen gewaden,

350 Legde haar magische slange-scepter in Denkens hand,

Maakte vormen tot de ritmische gedaanten van zijn innerlijke zicht

En haar daden de levende belichaming van zijn wil.

Een vlammende donderslag, een scheppende lichtflits,

Zijn zegevierende Licht bereed haar onsterfelijke Kracht;

355 De machtige galop van een centaur droeg de god.

Leven troonde tesamen met verstand, een tweevoudige majesteit.

Werelden waren daar van een groot en diep geluk

En handelingen met droom verweven, gelach met gedachten,

En hartstocht kon daar op het verlangde wachten

360 Tot het hoorde het nabije naderen van God.

Werelden waren daar van een kinderlijke vrolijkheid en blijdschap;

Een onbezorgde jeugdigheid in verstand en hart

Vond in het lichaam een hemels instrument;

Het spon een gouden krans rondom verlangen

365 En liet het verafgoodde dier in de ledematen vrij

Voor goddelijke capriolen van liefde en schoonheid en geluk.

Op een stralende grond die opkeek naar 's hemels glimlach

Snelde een levensdrift en stokte niet noch stopte;

Zij kende geen vermoeidheid; had zij tranen dan waren ze van geluk.

370 Daar was werk een spel, en spel het enige werk,

Des hemels taken een tijdverdrijf van godgelijke macht:

Gelijk een hemels bacchanaal voor altijd zuiver,

Niet door uitputting tot staan gebracht als bij het sterfelijke gestel

Was leven een eeuwigheid van hartstochtelijke stemmingen:

375 Veroudering was onbekend, zorgen tekenden nimmer het gezicht.

In een wedren en een lach van onsterfelijke krachten

Opgelegd aan de zekerheid van de sterren,

Renden de naakte goden-kinderen over hun speelweiden,

Sloegen de wind met glorie en snelheid;

380 Storm en zon maakten zij tot speelkameraden,

Vermaakten zich op de witte manen van woelige zee n,

Versloegen afstand, vermorzeld onder hun wielen

En worstelden in de arena's van hun kracht.

Heerszuchtig in hun schittering gelijk de zonnen

385 Zetten zij de hemel in vlam met de glorie hunner ledematen

Als een goddelijke vrijgevigheid geworpen op de wereld.

Als een betovering om het hart tot naakt geluk te dwingen,

Droegen zij de trots en meesterschap van hun bekoring

Als waren zij 's Levens vaandel op de wegen van de Ruimte.

390 Ideeën waren lichtende metgezellen van de ziel;

Verstand speelde met taal, wierp gedachtensperen,

Maar had dit werktuiglijke zwoegen niet nodig om te kennen;

Kennis was des Natuurs tijdverdrijf gelijk de rest.

Met ambt bekleed door de heldere stralen van het prille hart,

395 De kinder-erfgenamen van een vroeg Gods-instinct,

Pachters van Tijds eindeloosheid

Nog altijd sidderend met het geluk van de eerste schepping,

Dompelden zij het bestaan in de jeugd van hun ziel.

Een voortreffelijke en vurige tirannie,

400 De sterke dwang van hun verlangen naar vreugde

Schonk met een glimlach stromen van geluk over de wereld uit.

Een adem regeerde daar van een hoogstaande onschendbare voldoening,

Een fortuinlijke tred van dagen in kalme sfeer,

Een vloed van universele liefde en vrede.

405 Een soevereiniteit van onvermoeibare lieflijkheid leefde

Als een liedje van plezier op de lippen van de Tijd.

Een grootmoedige spontane orde bevrijdde de wil,

Een zonne-openhartige vleugelslag van de ziel naar geluk,

De ruimdenkendheid en grootsheid van de ongebonden daad

410 En de gulden vrijheid van het snelle hart van vuur.

Er was geen leugen van ziele-afzondering,

Geen bedrog kwam van gedachte of woord

Om de schepping van zijn aangeboren waarheid te beroven;

Alles was oprechtheid en natuurlijke kracht.

415 Daar was vrijheid de enige regel en de hoogste wet.

In gelukkige opeenvolging klommen of daalden deze werelden:

In rijken van zeldzame schoonheid en verwondering,

In velden van grandeur en van titanische macht,

Speelde het Leven op haar gemak met haar immense verlangens.

420 Duizend Edens kon zij bouwen noch kon zij rusten;

Geen grenzen waren er aan haar grootsheid en gratie

En aan haar hemelse verscheidenheid.

Ontwaakt met het gerucht en het roeren van talloze zielen,

Uit de borst verrezen van een of andere diepe Oneindigheid,

425 Glimlachend als een pasgeboren kind met liefde en hoop,

In haar natuur herbergend de macht van de Onsterfelijke,

In haar boezem dragend de eeuwige Wil,

Had zij geen andere gids nodig dan haar lichtende hart:

Geen verval onteerde het goddelijke van haar schreden,

430 Geen wezensvreemde Nacht was gekomen om haar ogen te verduisteren.

Er was geen behoefte aan een onwillige verdedigingslijn;

Elke handeling was een volmaaktheid en een bron van vreugde.

Overgelaten aan de veranderlijke stemmingen van haar verbeeldingskracht

En de rijkgeschakeerde uitbundigheid van haar geest,

435 De aanzet van goddelijke en machtige dromen,

Tovenaarsbouwer van onnoemelijke vormen

Vorsend naar de versmaten van de ritmen van God,

Weefde zij naar believen haar tovenaars-wonderdans,

Een Dionysische godin van genot,

440 Een Bacchante van scheppende verrukking.

Deze wereld van geluk zag hij en hij voelde haar roep,

Maar vond geen weg om in haar vreugde te delen;

Over de bewustzijnskloof lag geen brug.

Een donkerdere lucht omcirkelde nog steeds zijn ziel

445 Gebonden aan een beeld van roerig leven.

Ondanks verlangend gemoed en hunkerend besef,

Voor een somber Denken, door grijze ervaring gevormd,

En voor een zicht verduisterd door zorgen en verdriet en slaap

Scheen dit alles slechts een heldere begerenswaardige droom

450 Over verlangende afstand door het hart ontvangen

Van een die wandelt in de schaduw van aardse pijn.

Hoewel hij eens de greep van het Eeuwige had gevoeld,

Leefde zijn natuur te dicht bij werelden van lijden,

En waar hij stond waren ingangen tot de Nacht.

455 Tezeer in beslag genomen door wereldse zorgen, is amper

De dichte stof waarvan wij zijn gemaakt in staat

Om pure vreugde te beantwoorden met vreugde, puur licht met licht.

Want haar gekwelde wilskracht om te denken en te leven

Is eerst tot een mengeling van plezier en pijn ontwaakt

460 En houdt nog altijd aan de gewoonte van zijn geboorte vast:

Een ijzingwekkende tweeledigheid is onze wijze van bestaan.

Tijdens het grove ontstaan van deze sterfelijke wereld

Bestond leven niet noch geestes spel noch het verlangen van het hart.

Toen de aarde werd gevormd in de onbewuste Leegte

465 En er niets anders was dan een stoffelijk toneel,

Vereenzelvigd met zee en lucht en steen

Hunkerden haar jonge goden naar de bevrijding van zielen

Die in de dingen sliepen, vaag, levenloos.

In die troosteloze grootsheid, in die barre schoonheid,

470 In de dove stilte, tussen onopgemerkte geluiden,

Was zwaar de onmededeelzame last

Van Godheid in een wereld die geen behoeften kende;

Want geen was daar die kon voelen of ontvangen.

Deze solide massa die geen gevoelsaandoening toestond

475 Kon niet hun onmetelijke scheppingsdrang bedwingen:

Niet langer verzonken in de harmonie van de Stof,

Verloor de Geest zijn verstarde statigheid.

In de zorgeloze trance zocht het naar gezichtsvermogen,

In passie voor de bewegingen van een bewust hart,

480 Hongerend naar taal en gedachte en vreugde en liefde,

In de zwijgzame ongevoelige wisseling van dag en nacht

Snakte het naar de hartslag van verlangen en antwoord.

Het onbewuste, in rust, werd door een aanraking opgeschrikt,

De intu tieve Stilte bevend van een naam,

485 Ze riepen Leven aan om de gevoelloze stof binnen te dringen

En in ruwe vormen goddelijkheid te doen ontwaken.

Een stem werd gehoord op de stemloze wentelende globe,

Een gemompel klaagde in de achteloze Leegte.

Een wezen scheen te ademen waar eens geen wezen was:

490 Iets dat opgesloten lag in dode levenloze diepten,

Ontkende het bewuste bestaan, voor vreugde verloren,

Keerde zich als een in slaap sinds onheuglijke tijd.

Van zijn eigen begraven bestaan gewaar geworden,

Zich zijn eigen zelf en recht herinnerend,

495 Verlangde het te weten, te aspireren, te genieten, te leven.

Het leven hoorde de roep en verliet haar geboorte-licht.

Overstromend van haar stralende schitterende plan

Op de starre windingen en uitgebreidheid van sterfelijke Ruimte,

Goot ook hier de gracieuze wijd-gevleugelde Engel

500 Haar pracht uit en haar gezwindheid en geluk,

En hoopte een schone nieuwe wereld met vreugde te vullen.

Als een godin die komt in de borst van een sterfelijke

En zijn dagen vult met haar hemelse omarming,

Boog zij zich omlaag om haar thuis in vergankelijke gedaanten te vestigen;

505 In de Stoffelijke schoot ontstak zij het vuur van het Onsterfelijke,

Wekte in de meedogenloze Uitgestrektheid gedachte en hoop,

Raakte vlees en zenuw met haar charme en schoonheid

En legde vreugde op aan het aardse gevoelloze gestel.

Levend en bekleed met bomen en kruiden en bloemen

510 Glimlachte aardes grote bruine lichaam naar de hemel,

Azuur beantwoordde azuur met de lach van de zee;

Nieuwe bewuste wezens vulden de ongeziene diepten,

De glorie en gezwindheid van het leven rende in de schoonheid van dieren,

De mens ondernam en dacht en ontmoette de wereld met zijn ziel.

515 Doch terwijl de magische adem onderweg was,

Alvorens haar gaven onze gevangene harten bereiken kon,

Trok een dubbelzinnige Tegenwoordigheid alles in twijfel.

De geheime Wilskracht die zichzelf kleedt met de Nacht

En aan de geest biedt de beproeving van het vlees,

520 Legde een mystiek masker op van dood en pijn.

Nu betrokken bij de trage en moeizame jaren

Verwijlt de gevleugelde en wonderschone reiziger

En kan zich niet meer haar gelukkiger staat herinneren,

Maar moet volgen Bewusteloosheids inerte wet,

525 Het gevoelloze fundament van een wereld

Waarin blinde grenzen op schoonheid zijn gelegd

En verdriet en vreugde leven als strijdende kameraden.

Een schemerige en vreselijke verstomdheid kwam over haar:

Haar subtiele machtige geest was teniet gedaan

530 En verslagen haar gave van kind-god geluk,

En heel haar glorie veranderd in kleinheid

En al haar lieflijkheid in een verminkt verlangen.

De dood te voeden met haar werken is hier 's levens lot.

Zo verborgen was haar onsterfelijkheid dat zij,

535 Terwijl zij bewustzijn bracht voor bewusteloze dingen,

Een episode scheen in een eeuwige dood,

Een mythe van bestaan dat voor altijd moet staken.

Zulks was het kwaadaardige mysterie van haar verandering.

EINDE VAN CANTO DRIE

Canto Vier

De Koninkrijken van het Kleine Leven

Een bevende beangstigde onzekere wereld

Uit die jammerlijke ontmoeting en verduistering geboren

Verscheen in de leegte waar haar voeten waren gegaan,

Een snel vallende duisternis, een rondtastende beroering.

5 Een gekronkel was daar van half-bewuste kracht,

Nauwelijks ontwaakt uit de slaap van het Onbewuste,

Gebonden aan een door instinct gedreven Onwetendheid,

Om zichzelf en zijn greep op de dingen te vinden.

Als erfgenaam van armoede en verlies,

10 Door herinneringen bestormd die vluchtten als men ze trachtte te pakken,

Achtervolgd door een vergeten hoop die verheft,

Worstelde het met een blindheid als van tastende handen

Om de pijnlijke en rampzalige kloof te vullen

Tussen aardse pijn en het geluk dat het Leven was ontvallen.

15 Een wereld die eeuwig zoekt naar iets dat zij mist,

Jaagt de vreugde na die de aarde niet kon vasthouden.

Te dicht bij onze poorten haar onbevredigde rusteloosheid

Om voor vrede te leven op deze logge massieve globe:

Het heeft zijn honger gevoegd bij de honger van de wereld,

20 Het heeft de wet van hunkering aan onze levens gegeven,

Het heeft de behoefte van onze geest gemaakt tot een peilloze afgrond.

Een Invloed betrad de sterfelijke dag en nacht,

Een schaduw viel over het tijds-geboren ras;

In de woelige stroom waar een blinde hartslag schokt

25 En de zenuwpuls van gevoel tot besef ontwaakt,

De slaap van de Materie scheidend van bewust Verstand,

Dwaalde een behoefte rond die niet wist vanwaar zij kwam.

Een Macht van buiten het aardse bereik heeft de aarde aangeraakt;

De rust die had kunnen zijn kan niet meer zijn;

30 Een vormeloos verlangen woont vurig in het hart van de mens,

Een roep is in zijn bloed om gelukkigere dingen:

Anders kon hij rondzwerven op een vrije zonverlichte grond

Met het kinderlijke, pijn vergetende besef van dieren

Of gelukkig en onbewogen leven als bloemen en bomen.

35 De Macht die om te zegenen op aarde was gekomen,

Is op de aarde gebleven om te lijden en te aspireren.

De kinderlijke lach die klonk door de tijd is verstomd:

De natuurlijke levensvreugde van de mens is overschaduwd

En smart is de voedster van zijn lotsbestemming.

40 De gedachteloze vreugde van het dier heeft hij achter zich gelaten,

Zorg en bespiegeling verzwaren zijn dagelijkse gang;

Tot grootsheid is hij gerezen en tot ontevredenheid,

Hij is tot het Onzichtbare ontwaakt.

Als de onverzadigbare zoeker moet hij alles nog leren:

45 's Levens oppervlakkige handelen heeft hij uitgeput,

De verborgen rijken van zijn wezen wachten om te worden doorvorst.

Hij verwerft een verstand, hij verkrijgt een geest en een zelf;

In zijn breekbare onderkomen groeit hij uit tot heer van de Natuur.

In hem ontwaakt de Stof uit zijn langdurige duistere trance,

50 In hem voelt de aarde de Godheid naderen.

Een oogloze Macht die niet langer zijn doel ziet,

Een rusteloze hongerige energie van Wilskracht,

Het Leven, heeft haar zaad in de trage teelaarde van het lichaam gezaaid;

Het wekte uit de gelukkige gevoelloosheid een blinde Kracht

55 Die het aanspoorde tot waarnemen en zoeken en voelen.

In het immense gezwoeg van de Leegte

Met haar dromen de reusachtige routine verstorend

En het levenloze voortwentelen van een sluimerend universum

Worstelde de machtige gevangene om te ontsnappen.

60 Bezield door haar hunkering ontwaakte de inerte cel,

In het hart ontstak zij een vuur van hartstocht en behoefte,

Temidden van de diepe kalmte van zielloze dingen

Verrees haar enorme stem van zwoegen en gebed en strijd.

Een rondtastend bewustzijn in een stemloze wereld,

65 Een richtingsloos zintuig had zij om haar weg te vinden;

Gedachte was haar onthouden en niets wist zij nu,

Maar al het onbekende was het hare om te voelen en vast te houden.

Gehoor gevend aan de levensdrang van ongeboren dingen

Verbrak zij haar zegel van gevoelloos leven:

70 In haar substantie van gedachteloze verstomde ziele-kracht

Die niet kan uiten wat haar diepten voorvoelen,

Ontwaakte een blinde noodzaak om te weten.

Van de keten die haar bond maakte zij haar instrument;

Instinct bezat zij, de vlinderpop van Waarheid,

75 En inspanning en groei en worstelende onkunde.

Aan het lichaam toebrengend verlangen en hoop,

Bewustzijn opleggend aan onbewustheid,

Bracht zij in Materies botte volhardendheid

Haar gekwelde eis van haar verloren onvervreemdbare recht,

80 Haar onvermoeibare zoektocht, haar ge rgerde bezwaarde hart,

Haar dwalende onzekere stappen, haar roep om verandering.

De aanbidster van een vreugde zonder naam,

In haar donkere kathedraal van verrukking

Biedt zij geheime riten aan aan schemerige dwergegoden.

85 Doch vergeefs en zonder einde is de offergave,

De priester een onwetende magi r die slechts

Onbetekenende wijzigingen aanbrengt in het altaarplan

En blinde hoop stelt in een krachteloze vlam.

De last van kortstondig profijt maakt haar schreden zwaar

90 En ternauwernood kan zij onder die vracht vooruitkomen;

Maar de uren roepen, zij reist voort,

Zij haast zich van gedachte naar gedachte, van gemis naar gemis;

Haar voornaamste vooruitgang is een dieper geworden behoefte.

Materie stelt niet tevreden, zij wendt zich tot het Verstand;

95 Zij verovert de aarde, haar werkterrein, eist vervolgens de hemel op.

Gevoelloos, het werk verbrekend dat zij heeft gedaan

Verglijden de eeuwen al struikelend over haar arbeid,

Maar nog altijd kwam er geen transformerend licht omlaag

En geen onthullende verrukking die haar ondergang beroerde.

100 Slechts een glinstering breekt soms door het geestelijke gewelf

Die de dubbelzinnige voorzienigheid rechtvaardigt,

Die van de nacht een pad maakt naar onbekende dageraden

Of een duistere aanwijzing naar een of andere goddelijkere staat.

In Onkunde begon haar machtige taak,

105 In Onwetendheid vervolgt zij haar onvoltooide werk,

Want kennis tast rond, maar komt niet oog in oog met het gelaat van Wijsheid.

Terwijl zij langzaam opklimt met onbewuste stappen,

Zwerft zij hier rond als vondeling van de Goden

Als een kinderziel achtergelaten nabij de poorten van de Hel

110 Tastend door mist op zoek naar het Paradijs.

In deze langzame klim moet hij haar schreden volgen

Zelfs vanaf haar zwakke en halfduistere onderbewuste aanvangspunt:

Alleen zo kan aardes uiteindelijke verlossing komen.

Want zo alleen kon hij de duistere oorzaak leren

115 Van al wat ons weerhoudt en wat God verijdelt

Bij de invrijheidstelling van de gekerkerde ziel.

Langs snelle paden van verval door gevaarlijke poorten

Kwam hij bij toeval terecht in een grijze duisternis

Die wemelde van instincten uit de geestloze diepten

120 Die moeite deden zich met een vorm te kleden en een plaats te veroveren.

Het Leven was hier vertrouwd met Dood en Nacht

En at het voedsel van de Dood om enige tijd te mogen ademhalen;

Zij woonde bij hen in en was hun aangenomen zwerverskind.

Het onbewuste aanvaardde zij, als gast in regionen

125 Van zwijgzame duisternis, kon zij niet hopen op meer.

Daar, ver van Waarheid verwijderd en van verlichtende gedachte,

Zag hij de oorspronkelijke zetel, de afzonderlijke geboorte

Van de onttroonde, misvormde en gekwelde Macht.

Een wrang gezicht van leugen tot waarheid verheven,

130 In tegenspraak met onze goddelijke geboorte,

Onverschillig voor schoonheid en voor licht,

Paraderend toonde zij haar dierlijke schande

Ongeholpen door camouflage, grof en kaal,

Een onvervalst evenbeeld, herkend en ondertekend,

135 Van haar verstoten kracht verbannen uit hemel en hoop,

Gevallen, pronkend met het verachtelijke van haar staat,

De vernedering van een kracht eens half goddelijk,

De onbeschaamde vuiligheid van haar beeste-verlangens,

De verbijsterende aanblik van haar onwetendheid,

140 Het naakte lichaam van haar armoede.

Hier kroop zij voor het eerst uit haar huis van slijk

Waar zij onbewust gelegen had, verstard, stil:

De beperktheid ervan en de gevoelloosheid hielden haar nog gevangen,

Een donkerte klampte zich aan haar vast die niet door Licht werd uitgewist.

145 Er was geen verlossende aanraking die naderde van boven:

De blik omhoog was haar waarneming vreemd,

Vergeten was de onbevreesde goddelijkheid van haar tred;

Verloochend was de glorie en de gelukzaligheid,

Het avontuur in de gevaarlijke velden van de Tijd:

150 Nauwelijks baatte het haar, al zwelgend, om te verdragen en te leven.

Een uitgestrekte rusteloze mist van zoekende Ruimte,

Een onverlicht gebied door vage nevelen opgeslokt,

Dat naamloos, onbelichaamd en dakloos leek

Op een ingebakerd, blind en vormeloos verstand,

155 Vroeg om een lichaam dat haar ziel kon vertolken.

Haar gebed ontzegd, tastte zij rond naar gedachte.

Nog niet tot denken, nauwelijks tot leven in staat,

Opende het naar een geheimzinnige pygmee -wereld

Waar deze noodlottige magie zijn oorsprong had.

160 In schemerige grensgebieden waar Leven en Materie raken

Zwierf hij tussen dingen halfgezien, halfvermoed,

Door onbegrepen oorsprongen en verloren einden achtervolgd.

Daar werd het leven geboren maar het stierf voor het leven kon.

Geen vaste grond was daar, geen onveranderlijke bedoeling;

165 Slechts een of ander vuur van geestloze Wil had macht.

Hijzelf was schemerig voor zichzelf, halfgevoeld, donker,

Als in een strijd van de Leegte om te bestaan.

In vreemde domeinen waar alles levende gewaarwording was

Maar geen heersende gedachte bestond noch oorzaak noch regel,

170 Riep slechts een onvolgroeid kinderhart om speelgoed van geluk,

Het verstand flakkerde, een ongeordende kinder-hartstocht,

En willekeurige gedaanteloze energieën werden tot vorm gedreven

En hield elk dwaallicht voor een zon als baken.

Deze geblinddoekte kracht kon geen denkende stap zetten;

175 Vragend om licht volgde zij haar spoor van duisternis.

Een onbewuste Macht tastte rond naar bewustzijn,

Materie geslagen tegen Materie ontstak tot besef,

Blinde contacten, trage reacties sloegen vonken

Van instinct uit een verhulde onderbewuste onderlaag,

Gewaarwordingen verdrongen zich, de stomme plaatsvervangers voor gedachten,

Waarneming beantwoordde de levenwekkende slagen van de Natuur

Maar was nog steeds een werktuiglijke respons,

Een schok, een sprong, een vertrekpunt in de droom van de Natuur,

En grove ongebreidelde impulsen joegen hortend en stotend

185 Onverschillig voor alles behalve hun eigen beweging

En, verdonkerend, botsten met donkerdere dan zijzelf,

Vrij in een wereld van gevestigde anarchie.

De behoefte om te bestaan, het instinct om te overleven

Beheerste de gespannen wilskracht van het hachelijke moment

190 En een blind begeren tastte naar voedsel.

De vlagen van de Natuur waren de enige wet,

Kracht worstelde met kracht, doch geen overwinning was blijvend:

Slechts werden bereikt een onbewuste macht en drang

En gevoelens en instincten die hun eigen bron niet kenden,

195 Zintuiglijke genoegens en zintuiglijke pijn, snel gewonnen, spoedig verloren,

En de redeloze impuls van onbezonnen levens.

Het was een vergeefse nutteloze wereld

Waarvan het verlangen om te bestaan schamele en bedroevende resultaten bracht

En betekenisloos lijden en een grijze ongemakkelijkheid.

200 Niets scheen de inspanning waard te zijn om te ontstaan.

Doch niet zo oordeelde het waakzame oog van zijn geest.

Gelijk een afzonderlijke getuigende ster die schijnt

En onafhankelijk brandt, de eenzame wachter van het Licht,

In de vlagen en het getier van een geestloze Nacht,

205 Een enkele denker in een doelloze wereld

Die wacht op een of andere ontzagwekkende dageraad van God,

Zag hij de bedoeling in de werken des Tijds.

Zelfs in die zinloosheid werd werk verricht

Dat zwanger was van magische wilskracht en goddelijke verandering.

210 De eerste kronkels van de kosmische slange-Kracht

Ontwonden zich van de mystieke ring van de trance der Materie;

Het verhief zijn hoofd in het behaaglijke luchtruim van het leven.

Het kon nog niet de verstarrende slaap van de Nacht afwerpen

Of vooralsnog de wonderbaarlijke vlekken en strepen dragen van het verstand,

215 De juwelenkap ervan opzetten als de kroon van de ziel

Of rechtop staan in de zonnegloed van de geest.

Vooralsnog werden slechts verdorvenheid gezien en kracht,

Het heimelijke gekruip van bewustzijn naar het licht

Door een vruchtbaar slik van wellust en vetgemest gevoel,

220 Onder de lichamelijke korst van een dikker wordend zelf

Een moeizame en vurige werking in het duister,

Het troebele gist van de onstuimige veranderingen der Natuur,

De fermentatie van het scheppen van de ziel uit leem.

Een hemels proced deed deze grijze vermomming aan,

225 Een gevallen onwetendheid in haar heimelijke nacht

Zwoegde om haar zwijgzame onaantrekkelijke werk te volbrengen,

Een camouflage van Onbewustheids behoefte

Om Gods glorie vrij te maken in de modder der Natuur.

Zijn gezichtsvermogen, spiritueel in belichamende sferen,

230 Kon de grijze fosforiserende waas doordringen

En de geheimen doorvorsen van de veranderlijke stroom

Die deze stilzwijgende aaneengesloten cellen bezielt

En voorgaat in gedachte en verlangen van het vlees

En de vurige wellust en honger van zijn begeerte.

235 Ook dit vervolgde hij langs haar verborgen rivier

En ging haar gangen na tot aan een mirakuleuze bron.

Een mystieke Tegenwoordigheid die niemand peilen noch beheersen kan,

De Schepper van dit spel van stralen en schaduw

In dit zoete en bittere paradoxale leven,

240 Vraagt van het lichaam de vertrouwelijkheden van de ziel

En verbindt door een snelle zenuwschok

Zijn werktuiglijke hartslag met licht en liefde.

Het roept de slapende herinneringen van de geest

Omhoog vanuit onderbewuste diepten onder het schuim van de Tijd;

245 Onwetend van hun vlam van gelukkige oprechtheid,

Arriveren zij met vermoeide ogen die nauwelijks zien,

Als gevoelens en verlangens vermomd,

Als wier dat enige tijd aan de oppervlakte drijft

En stijgt en daalt met een slaapwandelend getij.

250 Hoe onzuiver, hoe verworden ook haar gedragingen zijn,

Altijd sluimert er een hemel-waarheid in 's levens diepten;

In haar meest duistere ledematen brandt dat vuur.

Een spoor van Gods verrukking in de daden van de schepping,

Een verloren gegane herinnering van gelukzaligheid

255 Schuilt nog altijd in de sprakeloze wortels van dood en geboorte,

's Werelds nutteloze schoonheid weerspiegelt het genot van God.

Die glimlach van verrukking is overal geheim;

Het beweegt met de adem van de wind, stroomt in het sap van een boom,

Zijn kleurenluister bloeit in bladeren en bloemen.

260 Toen het leven met planten zijn halfslaap verbrak

Die voelen en lijden maar niet kunnen bewegen of tegenspreken,

In dieren en gevogelte en in de denkende mens

Maakte het het ritme van het hart tot maatslag van zijn muziek;

Het deed de onbewuste weefsels ontwaken

265 En vragen om geluk en om de pijn te verdienen

En te huiveren van plezier en gelach van kortstondig genot,

En te sidderen van pijn en te smachten naar extase.

Onontkoombaar, stemloos, slecht begrepen,

Te ver verwijderd van het licht, te dicht bij 's wezens kern,

270 Op vreemde wijze in de Tijd geboren vanuit het eeuwige Geluk,

Beknelt het de kern van het hart en de trillende zenuw;

Zijn scherpzinnige zelf-zoektocht verscheurt ons bewustzijn;

Onze pijn en ons plezier hebben die prikkel als oorzaak:

Doordrongen daarvan, doch blind voor zijn ware vreugde

275 Springt het verlangen van de ziel af op voorbijgaande dingen.

Heel de hunkerende drijfkracht van de Natuur die niemand kan weerstaan,

Welt op door het bloed en door versnelde gewaarwording;

Een extase van de oneindigheid is haar oorzaak.

In ons verandert het in eindige liefdes en lusten,

280 De wens om te veroveren en te bezitten, om te pakken en vast te houden,

Om levensruimte en reikwijdte en bereik van plezier te vergroten,

Om slag te leveren, te overwinnen en zich eigen te maken,

De hoop om zijn eigen vreugde te mengen met die van anderen,

De hunkering om te beheersen en te worden beheerst,

285 Om te genieten en te worden genoten, om te voelen, te leven.

Hier was zijn vroegtijdige kortstondige poging om te bestaan,

Het snelle einde van vluchtig genot

Waarvan het stempel van mislukking alle onwetende leven blijft achtervolgen.

Terwijl het nog altijd zijn gewoonten aan de cellen oplegt,

290 Volgt het fantoom van een duister en kwaadaardig begin

Spookachtig alles na wat wij dromen en doen.

Al bestaan er op aarde hechte gevestigde levens,

De werking van gewoonte of een zekere wetmatigheid,

Het gestage weerkeren in de stroom,

295 Zijn niettemin de wortels van wilskracht altijd gelijk;

Deze hartstochten zijn de stof waarvan we zijn gemaakt.

Dit was de eerste uitroep van de ontwakende wereld.

Het hangt nog om ons heen en beperkt de god.

Zelfs wanneer de rede is geboren en de ziel een vorm heeft aangenomen,

300 In dier en reptiel en in de denkende mens

Leeft het voort en is de bron van heel hun leven.

Ook dit was nodig opdat adem en leven mochten bestaan.

De geest in een eindige onwetende wereld

Moet aldus zijn gevangene bewustzijn bevrijden

305 In kleine straaltjes op trillende punten naar buiten gedreven

Vanuit Onbewustes verzegelde oneindigheid.

Dan wint het geleidelijk aan gewicht, kijkt op naar het Licht.

Deze Natuur leeft gebonden aan haar oorsprong,

Een lagere kracht heeft nog altijd grip op haar;

310 Uit onbewuste diepten springen haar instincten omhoog;

Haar leven grenst aan het zielloze Niets.

Onder deze wet werd een onwetende wereld gemaakt.

In het enigma van de verduisterde Onmetelijkheden

In de passie en het zelfverlies van het Oneindige

315 Toen al was ondergedompeld in de ontkennende Leegte,

Zou de nacht nimmer van het On-Wezen zijn gered

Ware het Wezen niet in de duisternis gedoken

Met zich meedragend zijn drievoudige mystieke kruis.

In de wereldtijd oproepend de tijdloze waarheid,

320 Kan geluk veranderd in verdriet, kennis in onwetendheid,

Gods kracht veranderd in een kinderlijke hulpeloosheid,

Door hun opoffering de hemel naar omlaag brengen.

Een tegenstelling heeft het leven gegrondvest:

Het eeuwige, de goddelijke Werkelijkheid

325 Heeft zijn eigen tegendeel onder ogen durven zien;

Het Wezen werd de Leegte en Bewustzijnskracht

Werd Onkunde en de gang van een blinde Energie

En Extase nam de gedaante van wereld-pijn.

In een mysterieuze wet van vrijstelling

330 Beraamde een Wijsheid die haar verre doeleinden voorbereidt

Aldus de aanvang van haar trage eonische spel.

Een geblinddoekte zoektocht en worsteling en een aarzelende omhelzing

Van een half-zichtbare Natuur en een verborgen Ziel,

Een spel van verstoppertje in schemerige ruimten,

335 Een spel van liefde en haat en vrees en hoop

Zet in de kweektuin van het verstand

Zijn moeizame en zware stoeipartij voort van de zelf-geboren tweeling.

Uiteindelijk kan de worstelende Energie tevoorschijn komen

En het stemloze Wezen ontmoeten in ruimere velden;

340 Dan kunnen zij elkaar zien en spreken en kunnen, borst aan borst,

In een ruimer bewustzijn, een helderder licht,

De Twee elkaar omarmen en strijden en elk de ander kennen

En dichterbij nu gadeslaan het gezicht van de speelkameraad.

Zelfs in deze vormeloze kronkelingen kon hij voelen

345 Het stoffelijke antwoord op een kinderlijk roeren van de ziel.

In de Natuur zag hij de machtige Geest verborgen,

Sloeg de broze geboorte gade van een ontzagwekkende Kracht,

Vervolgde het raadsel van de aarzelende voortgang van de Godheid,

Hoorde zwak het ritme van een grote ongeboren Muze.

350 Dan kwam een vuriger adem van ontwakend Leven,

En uit de duistere afgrond der dingen verrezen

De vreemde scheppingen van een denkend besef,

Bestaansvormen half-werkelijk en half-droom.

Een leven bestond daar dat geen hoop had op overleven:

355 Wezens werden geboren om weer spoorloos ten onder te gaan,

Gebeurtenissen die de wendingen vormden van een vormeloos drama

En daden gedreven door de wil van een blind creatuur.

Een Grootmacht ontdekte al zoekend zijn weg naar de vorm,

Patronen werden geweven van liefde en vreugde en pijn

360 En symbolische figuren voor de stemmingen van het Leven.

Een insekten-hedonisme fladderde en krioelde

En koesterde zich in het oppervlakkige trillen van een zonovergoten Natuur,

En drake-verrukkingen, python-doodsangsten

Kropen door moeras en slijk en snoepten van de zon.

365 Reusachtige gewapende machten schokten een onvaste grond,

Grote, krachtige wezens met een dwergebrein,

En pygmee-stammen drongen hun kleingeestige levensdrift op.

In een dwergemodel van het mensdom

Wierp de Natuur zich nu op een extreme belevenis

370 En meesterzet van de grilligheid van haar ontwerp,

Het lichtende resultaat van haar half-bewuste klim

Op treden tussen haar verhevenheid en haar buitensporigheden

Tot grootsheid vanuit oneindig kleine vormen,

Naar een subtiel evenwicht van lichaam en ziel,

375 Naar een orde van intelligente beperktheid.

Rondom hem heen met de maatslagen van de Tijd

Verrees het koninkrijk van het dierlijke zelf,

Waar daad alles is en het verstand nog maar half geboren

En het hart gehoorzaamt aan een zwijgzame onzichtbare controle.

380 De Kracht die werkt bij het licht van Onwetendheid

Begon haar dierlijke experiment,

Bevolkte met bewuste wezens haar wereld-ordening;

Maar slechts voor het uiterlijke alleen waren zij ontvankelijk,

Zij antwoordden slechts op aanraking en oppervlakte

385 En op de prikkel van behoefte die hun levens bewoog.

Een lichaam dat zijn eigen ziel binnenin niet kende,

Leefde daar en verlangde, had woede en vreugde en verdriet;

Een verstand was daar dat de feitelijke wereld zag

Als ware het een vreemdeling of een vijand aan haar deur:

390 Haar gedachten werden gekneed door het schokken van de waarneming;

Het herkende niet de geest in de vorm,

Het ging niet binnen in het hart van wat het zag;

Het zocht niet naar de kracht achter de daad,

Het bestudeerde niet het verborgen motief in de dingen

395 Noch trachtte het een betekenis in alles te vinden.

Wezens waren daar in menselijke vorm;

Zij leefden opgegaan in de passie van het schouwspel,

Maar wisten niet wie zij waren of waarvoor zij leefden:

Tevreden met ademhalen, voelen, waarnemen, handelen,

400 Had Leven voor hen geen ander doel dan de vreugde van de Natuur

En de stimulus en het genot van uiterlijke dingen;

Vereenzelvigd met de buitenste schil van de geest,

Werkten zij voor de behoeften van het lichaam, zij vroegen niet om meer.

De gesluierde toeschouwer die vanuit zijn diepten kijkt

405 Vestigde niet zijn innerlijke oog op zichzelf

Noch zag hij om om de schrijver van het plot te vinden,

Het drama zag hij slechts en het toneel.

Er was niet de naderende aandrang van een dieper besef,

De last van bespiegeling was nog niet geboren:

410 Het verstand keek naar de Natuur met onwetende ogen,

Aanbad haar zegeningen en vreesde haar monsterlijke mokerslagen.

Het stond niet stil bij de tovenarij van haar wetten,

Het dorstte niet naar de geheime bronnen van de Waarheid,

Doch legde een register aan van samengepakte feiten

415 En reeg belevenissen aaneen tot een levendig snoer:

Het joeg na en vluchtte en snoof de wind,

Of luierde loom in de zon en in de zwoele lucht:

Het zocht de boeiende contacten van de wereld,

Doch alleen om het oppervlakkige zintuig te voeden met geluk.

420 Deze voelden het leven trillen wanneer van buitenaf aangeraakt,

De ziel voelen achter de aanraking konden zij niet.

Om hun vorm van zelf te bewaken voor het kwaad van de Natuur,

Om te ervaren en te overleven was heel hun zorg.

De kleine horizon van hun dagen was gevuld

425 Met dingen en wezens die konden helpen en kwetsen:

De waarden van de wereld hingen af van hun kleine zelf.

Afgezonderd, samengedrongen in het onmetelijke onbekende,

Om hun kleine levens te redden van de omringende Dood

Wierpen zij een nietige wal van verdediging op

430 Tegen de belegering van het reusachtige universum:

Ze bejoegen de wereld en werden bejaagd,

Maar droomden er nooit van om te overwinnen en om vrij te zijn.

Gehoor gevend aan de influisteringen en de strenge taboes van de Wereld-Macht

Onttrokken zij een schamel deel aan haar rijke voorraad;

435 Er was geen bewuste gedragslijn en geen levensplan:

De denkpatronen van een kleine groep

Vestigden een wet van traditioneel gedrag.

Onbekend met de ziel behalve als een schim binnenin,

Gebonden aan een mechanisme van onveranderlijke levens

440 En aan een afgestompt gewoonte-besef en het kloppen van gevoel,

Gingen zij rond in de sleur van dierlijk verlangen.

Rondom afgeschermd door stenen muren werkten zij en streden,

Deden met een gebonden zelfzuchtigheid een klein goed

Of brachten vreselijk onheil toe en wrede pijn

445 Aan gevoelige levens en dachten geen kwaad te hebben aangericht.

Vurig geworden door de plundering van een gelukkig en vredig thuis

En volgeschrokt door slachting, roof, verkrachting en vuur,

Maakten zij van het menselijke zelf hun hulpeloze prooi,

Een menigte gevangenen gedreven naar levenslange ellende,

450 Of maakten foltering tot spektakel of vermaak,

Honend of opgewonden door de kwellingen van hun uiteengereten slachtoffers;

Zichzelf bewonderdend als titanen en als goden

Bezongen zij trots hun hoge en glorieuze daden

En verheerlijkten hun victorie en hun luisterrijke macht.

455 Een dier in de instinctieve kudde

Door levens-impulsen gedreven, door dagelijkse behoeften gedwongen,

Zag elk op zijn manier de spiegel van zijn ego;

Een ieder diende doel en daden van de troep.

Die welke waren als hijzelf, door bloed verwant of door gewoonte,

460 Waren voor hem deel van zijn leven, zijn toegevoegde zelf,

De samenstellende sterren van zijn persoonlijke stelsel,

Satelliet en metgezel van zijn zonne-Ik.

Een meester van zijn leefomgeving,

Een leider van een bijeengekropen mensenmassa,

465 Veilig samengedrongen op een gevaarlijke aarde,

Hij verzamelde hen om zich heen als waren het mindere Machten

Om gemeenschappelijk front te maken tegen de wereld,

Of, zwak en alleen op een onverschillige aarde,

Als een vesting voor zijn weerloze hart,

470 Of anders om zijn lichamelijke eenzaamheid te helen.

In anderen dan zijn soort zag hij een vijand,

Een vreemdsoortige, andere kracht die moest worden gemeden en gevreesd,

Een vreemdeling en tegenstander om te haten en te verslaan.

Of hij leefde als de eenzame woesteling;

475 Met alles in oorlog droeg hij zijn eenzame lot.

Opgegaan in de daden van het moment, de vergankelijke dagen,

Was er niemand die verder wist te zien dan de opbrengst van het uur,

Of er van droomde om van deze aarde een schonere wereld te maken,

Of voelde hoe een of andere goddelijke aanraking zijn hart verraste.

480 De blijheid die het vluchtige moment gaf,

De begeerte vervuld, het geluk, de veroverde ervaring,

Beweging en snelheid en kracht waren vreugde genoeg

En lichamelijke verlangens die werden gedeeld en geruzie en spel,

En tranen en gelach en de behoefte die wij liefde noemen.

In oorlog en omhelzing werden deze levensbehoeften gevoegd bij het Al-Leven,

De worstelingen van een verdeelde eenheid

Die wederzijds verdriet toebrachten en wederzijds geluk

Onwetend van het Zelf dat voor altijd een is.

Zijn wezens wapenend met vreugde en hoop

490 Spande een half-ontwaakte Onkunde zich daar in

Om door te zien en aan te raken de buitenkant van de dingen te kennen.

Instinct werd gevormd; in de woelige slaap van de herinnering

Leefde het verleden voort als in een bodemloze zee:

Terwijl het verlevendigde besef in een halfdenken werd omgezet

495 Tastte zij naar waarheid rond met aarzelende handen,

Klampte aan zich vast het weinige waar zij bij kon en vast kon houden

En kon opzij zetten in haar onderbewuste spelonk.

Aldus moet het duistere wezen groeien in licht en kracht

En zich uiteindelijk tot zijn hogere bestemming verheffen,

500 Opzien naar God en naar het universum rondom,

En leren door falen en door ondergang vooruitgang te boeken

En met zijn omgeving te strijden en met verdoemenis,

Door lijden zijn diepere ziel te ontdekken

En door bezit te groeien naar zijn eigen onmetelijkheden.

505 Halverwege is zij gestopt en kon zij haar weg niet meer vinden.

Nog altijd was er niets bereikt behalve dat een begin was gemaakt,

Doch uitgeput scheen de cirkel van haar kracht.

Zij had slechts vonken geslagen uit onwetendheid;

Slechts het leven kon denken en niet het verstand,

510 Slechts het gemoed kon voelen en niet de ziel.

Er was slechts ontstoken een of andere gloed van de Levensvlam,

Een vreugde om te bestaan, flitsen van een hartstochtelijke gewaarwording.

Alles was een impuls van half-bewuste Kracht,

Een verstrooide geest verdronk in het dichte levensschuim,

515 Een vaag vastklampen aan de gedaante der dingen.

Achter alles bewoog zich een zoeken naar vaten

Voor de eerste ruwe wijnoogst van Gods druiven,

Op het aardse slijk verspild de bovenaardse Gelukzaligheid,

Die de verbijsterde ziel en geest bedwelmt

520 Een koppige wijn van verrukking, donker en ongerijpt,

Schemerig, nog niet in spirituele vorm gegoten,

De duistere bewoner van 's werelds blinde kern,

Het verlangen van een ongeboren godheid, een stilzwijgend Begeren.

Een derde schepping onthulde nu haar aangezicht.

525 Een teelaarde van vroeg lichamelijk besef was gemaakt.

Een glimp van licht ontstak de duistere Wereld-Kracht;

Het begiftigde een gedreven wereld met de ziende Idee

En wapende de daad met de dynamische speerpunt van het denken:

Een bescheiden denkend wezen bezag de werken des Tijds.

530 Een moeizame evolutie van onderaf

Riep om een gemaskerde interventie van boven;

Anders kon dit grote, blinde, onbewuste universum

Nimmer zijn verborgen geest hebben onthuld,

Of zelfs met oogkleppen kunnen uitwerken in dier en mens

535 De Intelligentie die het kosmische bestel heeft beraamd.

Allereerst zag hij een schemerige verduisterde geesteskracht bewegen

Die door Materie en door zwijgzaam leven werd verhuld.

Een armzalig stroompje, het mondde uit in de onmetelijke levensvloed

Deinend en afdrijvend onder een overdrijvende hemel

540 Met de golfslag en het glinsterende beuken van de brekers,

Vrijgemaakt in uiteenspattingen van gewaarwording en opwellingen van gevoel.

Diep verzonken in een gevoelloze wereld

Liepen de samengepakte golven en schuimkoppen van bewustzijn

Dringend en kolkend door een nauwe straat,

545 De dragers van ervaring in hun snelle tempo.

Het kwam bovenstromen naar het hogere licht

Uit de diepe poel van zijn onderbewuste geboorte

Om een of ander hoog, nog onbekend bestaan te bereiken.

Er bestond geen denkend zelf, geen levensplan:

550 Er was slechts wanordelijke drang en een onzeker zoeken.

Wat aan de veranderlijke oppervlakte kwam

Was slechts beroering, pijnscheuten en het schrijnen van verlangen

En gevoelsuitbarstingen en kreten van kortstondige emotie,

Een terloopse samenspraak van vlees tot vlees,

555 Een gemompel van hart tot verlangend zwijgend hart,

Het schemeren van kennis zonder enige vorm van denken

Of ingevingen van onderbewuste wilskracht of het knagen van honger.

Alles was slechts een duister bruisen op een schuimende bovenlaag:

Het wentelde rondom een afdwalend schaduw-zelf

560 Op een onbewuste vloed van Kracht die in de Tijd werd uitgestort.

Toen deed zich de drang gelden van een helderziende Macht

Die alle dingen meenam in een dansende verwarde massa

Cirkelend rond een enkel lichtend midden,

Een referentiepunt in een bewustzijnsveld,

565 De gestalte van een eenheids-Licht binnenin.

Het verhelderde de drijfveer van de half-bewuste stroom,

Gaf zelfs een illusie van standvastigheid

Alsof een zee kon dienen tot vaste grond.

Die vreemde opmerkzame Macht drong zijn schouwspel op.

570 Het legde aan de stroming een grens op en een gedaante,

Het gaf aan de rivier een lagere smalle bedding,

Trok lijnen om in te perken de vormeloosheid van de geest.

Het vormde de levensgeest van vogel en dier,

Het antwoord van reptiel en vis,

575 Het primitieve patroon van menselijke gedachten.

Een eindige beweging van de Oneindigheid

Vleugelde zich een weg door een ruime sfeer van Tijd;

Een opmars van kennis bewoog door de Onwetendheid

En waakte in de vorm over een afzonderlijke ziel.

580 Haar recht op onsterfelijkheid hield zij zich voor,

Maar bouwde een muur tegen het beleg van de dood

En gooide een enterhaak uit om de eeuwigheid te kunnen vasthouden.

Een denkend wezen was in de Ruimte ontstaan.

Een kleine geordende wereld kwam in zicht

585 Waar het bestaan gevangenis-ruimte had voor daad en waarneming,

Een vloer om op te lopen, een helder maar beperkt bereik.

Een werktuiglijke persoonlijkheid was geboren,

Een begrensde ingeklemde intelligentie

Stond toe zijn zoektocht in te laten sluiten

590 Binnen enge grenzen; het bond het denken aan zichtbare dingen,

Belemmerde daarmee het avontuur van het Onzichtbare

En de voetstap van de ziel door onbekende oneindigheden.

Een introspectieve rede, spiegel van de gewoonte der Natuur

Verlichtte het leven om te weten en om haar terrein te bepalen,

595 Om een gevaarlijke onwetende kortstondigheid te aanvaarden

En de onduidelijke bedoeling van haar wandel

En opbrengst bij het onzekere toeval van het uur

Binnen de toegewezen grenslijnen van haar lot.

Een kleine vreugde en kennis bevredigde

600 Dit kleine wezen, in een knoop gelegd

En opgesloten in een uitstulping van zijn omgeving,

Een kleine bocht afgesneden van de grenzeloze Ruimte,

Een kleine levensspanne in heel de onmetelijke Tijd.

Een denken was daar dat beraamde, een wilskracht die wedijverde,

605 Doch voor kleine doeleinden binnen een smal bereik,

Verspilde onmetelijk gezwoeg aan vergankelijke dingen.

Het kende zichzelf als schepsel van het slijk;

Het vroeg niet om een hogere wet, geen verhevener doel;

Het had geen naar binnen gekeerd zicht, geen blik omhoog.

610 Als een achtergebleven leerling in de gammele schoolbanken van de logica

Door een dwalend waarnemen geschoold,

Hield het een schijnbeeld voor het gelaat van God,

Een wisselvallig licht voor de opmars der zonnen,

De hemel voor een met sterren bezaaide strook van twijfelachtig blauw;

615 Aspecten van bestaan deden zich voor als het geheel.

Een stemgeluid klonk van bedrijvige uitwisseling,

Een marktplein van onbeduidende gedachten en daden:

Een leven weldra uitgeput, een verstand dat slaaf is van het lichaam

Leek hier de schitterende kroon op het werk van de Natuur,

620 En nietige ego's namen de wereld als middel

Om voor 'n tijd dwergelust en kortstondige verlangens te bevredigen,

Zagen in een doodsomsloten doorgang begin en einde van het leven

Als was een doodlopende steeg het teken van de schepping,

Als was het dit waarvoor de ziel geboorte had begeerd

625 In een wonderland van een zelfscheppende wereld

En de gelegenheden van de kosmische Ruimte.

Dit wezen dat slechts hartstocht kende om te overleven,

Aan onbetekenende gedachten zonder veel draagwijdte gekluisterd

En aan lichamelijke behoeften en pijn en vreugde,

630 Dit vuur dat zich verbreidt met de dood van zijn voedselbron,

Vermeerderde door wat het vastgreep en zich eigen maakte:

Het vergaarde en groeide en gaf zichzelf aan niemand.

Het hoopte slechts op grootsheid in zijn toevluchtsoord

En plezier en overwinning in geringe machtsgebieden

635 En verovering van leefruimte voor zichzelf en verwanten,

Een dier ingeperkt door zijn voedselruimte.

Het herkende niet de Onsterfelijke in zijn huis;

Het had geen grotere diepere beweegreden om te leven.

Slechts binnen grenzen had het macht;

640 Gespitst om waarheid te vangen voor uiterlijk gebruik,

Was zijn kennis instrument voor het lichaam;

Opgegaan in het kleine werk van zijn gevangenen-huis

Draaide het om dezelfde onveranderlijke punten

In dezelfde kring van eigenbelang en begeerte,

645 Maar vond zichzelf de meester van zijn kerker.

Ofschoon hij voor actie, en niet voor wijsheid was gemaakt,

Was gedachte zijn apex of de rand van de goot:

Het zag een beeld van de buitenwereld

En zag zijn oppervlakkige zelf, maar kende anders niets.

650 Uit een trage verwarde verstrikte zoektocht naar zichzelf

Ontwikkelde verstand zich tot een gestoken scherpe helderheid, nauwgezet,

Een glans ingesloten in een stenen onwetendheid.

In dit smalle leiderschap van een gebonden denken

Gekluisterd aan de grond, geÃ¯nspireerd door dagelijkse dingen,

655 Gehecht aan een beperkte vertrouwde wereld,

Tussen de menigte van haar gedreven verwikkelingen,

Haar wisselende spelers en haar miljoenen maskers,

Was leven een spel dat op eentonige wijze onveranderd bleef.

Er waren geen brede perspectieven van de geest,

660 Geen plotselinge invasies van ongekend geluk,

Geen gouden verten van ruime bevrijding.

Deze kleingeestige toestand geleek op onze mensendagen

Doch gebonden aan eeuwigheid van een onveranderlijke soort,

Een beweging van het ogenblik gedoemd om te duren door de Tijd.

665 Het bestaan overspande als een brug de bewusteloze diepten,

Een half-verlicht bouwsel in een mist,

Die uit een leemte van Vorm kwam opgedoemd

En naar voren sprong tot in een leemte van de Ziel.

Als een klein licht in een grote duisternis geboren,

670 Wist het Leven niet waarheen het ging noch vanwaar het kwam.

Rondom alles bevond zich nog altijd de onwetende waas.

EINDE VAN CANTO VIER

Canto Vijf

De Godheden van het Kleine Leven

Een onveranderlijke en beperkte macht van starre vormen,

Zo zag hij het imperium van het kleine leven,

Een ongelukkige uithoek in de eeuwigheid.

Het woonde aan de rand van de Idee

5 Beschermd door Onwetendheid als door een schil.

Dan, in de hoop het geheim van deze wereld te leren,

Spiedde hij over het schamele grensgebied van waarneming,

Om te kunnen onderscheiden van de oppervlakkig heldere duisternis

De Kracht die het bewoog en de Idee die schiep,

10 En daarmee kleinheid oplegde aan de Oneindigheid,

De heersende geest van zijn beperktheid,

De goddelijke wet die het bestaansrecht gaf,

Zijn aanspraak op de Natuur en zijn behoefte in de Tijd.

Hij boorde zijn blik in de blokkade van mist

15 Die dit slechtverlichte ingeperkte vasteland

Omringde met de hemelen en zeeën van onwetendheid

En ver verwijderd hield van Waarheid en Zelf en Licht.

Zoals een zoeklicht Nachts blinde borst doorboort

En woonsteden en bomen en gedaanten van mensen verschijnen

20 Als onthuld aan een oog in het Niets,

Werd alles wat verscholen was uit zijn sluier weggetrokken

En omhooggehouden in de zonneklare vuurzee van zijn blik.

Een bedrijvige rusteloze zonderlinge bevolking

Wemelde daar bij duizenden in hun onopgemerkte schemerdonker.

25 In een waas van geheimzinnigheid hullend het wereld-toneel

Beraamden de kleine godheden van het lagere bedrijf van de Tijd

Die ver van 's Hemels toeziende oog hun werk doen,

Onbekend voor de schepselen die zij bewegen,

De minne samenzweringen van dit kleingeestige bewind,

30 Zich amuserend met de laaghartige kuiperijen, de hoop van korte duur

En onbeduidende gretige stappen en kleinzielige hebbelijkheden,

Het reptiele-gekronkel in duisternis en stof,

En het gekruip en de schanddaden van het kruipende leven.

Een beangstigde en bonte menigte,

35 Een vreemd samenraapsel van magische kunstemakers,

Werd gezien die de kneedbare levensklei boetseert,

Een schelms gebroed, een schimmig soort wezen.

Verbaasd over het ongebruikelijke schijnsel kwamen

Als vanzelf uit de schaduwen duiveltjes met verwrongen ledematen

40 De kop opsteken en de gekerfde gelaatstrekken van beesten,

Fluister-geesten als gedrocht verschrompeld of feeën klein,

En geniën schoner doch zonder ziel en armzalig

En gevallen wezens, hun hemelse deel verloren,

En dwalende godheden verstrikt in het stof van de Tijd.

45 Onwetende en gevaarlijke verlangens maar gewapend met macht,

Half beest, half god hun bestemming, hun gedaante.

Vanuit de grijsheid van een schemerige achtergrond

Komen hun fluisteringen, een onsamenhangende kracht,

Wekken in gedachten de weerklank van een denkbeeld of woord,

50 Tegen de beet van hun drift keert het hart haar vergelding

Om in deze lage Natuur hun werk te doen

En haar machten en schepselen te vullen met onbehagen.

Het zaad van vreugde vervloeken zij met de vrucht van verdriet,

Doven met adem van dwaling het schaarse licht

55 En wenden hun oppervlakkige waarheid aan voor een leugenachtig doel,

Hun kleingeestige emoties sporen aan, hun hartstochten drijven

Naar de afgrond of door moeras en slijk:

Of anders steken zij met de prikkel van harde dorre lust,

Terwijl op wegen her en der die nergens toe leiden

60 De levenswagen voortsjokt en geen uitweg uit de onwetendheid vindt.

Het zich vermaken met goed en kwaad is hun wet;

Om tot mislukking te verleiden en tot zinloos succes,

Maken zij elk model corrupt, plegen bedrog met elke maatstaf,

Maken van kennis een gif, van deugd een afgestompt patroon

65 En voeren de eindeloze kringlopen van verlangen

Door de schijn van droevig of gelukkig toeval

Naar een onafwendbaar noodlot.

Al wordt daar door hun invloed beschikt.

Noch is daar alleen hun heerschappij of opdracht:

70 Overal waar zielloze geesten zijn en richtingsloze levens

En in een klein lichaam het zelf al is wat telt,

Overal waar liefde en licht en grootsheid ontbreken,

Nemen deze gewetenloze aanstichters hun taak op zich.

Tot in alle half-bewuste werelden strekt hun bewind zich uit.

75 Ook hier sturen deze godjes ons menselijke hart,

Het schemerdonker van onze natuur is hun schuilplaats:

Ook hier gehoorzaamt het verduisterde primitieve hart

De versluierde ingevingen van een verborgen Verstand

Dat ons weten schaduwt met een bedrieglijk licht

80 En in staat tussen ons en de Waarheid die behoedt.

Het spreekt tot ons met de stemmen van de Nacht:

Onze verduisterde levens bewegen naar een grotere duisternis;

Ons zoeken luistert naar onheilbrengende hoop.

Een bouwwerk van blinde gedachten wordt opgericht

85 En de rede gebruikt door een irrationele Kracht.

Deze aarde is niet onze enige leraar en voedster;

De machten van alle werelden hebben hier toegang.

Op hun manier volgen zij de kringloop der wet

En koesteren het veilige van een gevestigd voorschrift;

90 Op aarde uit hun onveranderlijke omloop verdreven

Bleef hun wet behouden, hun vaste vorm der dingen verloren.

In een creatieve chaos zijn zij geworpen

Waar alles vraagt om orde maar wordt gedreven door Toeval;

Als vreemdelingen in de aard-natuur, moeten zij de aardse manieren leren,

95 Vreemden voor elkaar of tegenpolen, zij moeten zich verenigen:

Zij werken en strijden en vinden elkaar in pijn: nu voegen er

Zich samen, dan delen anderen zich op, alles deelt en verenigt zich opnieuw,

Maar nooit kunnen wij weten en waarlijk leven

Tot elk zijn goddelijke harmonie heeft gevonden.

100 De onzekere weg van ons leven slingert verder en verder,

De rusteloze zoektocht van onze geest vraagt altijd om licht,

Tot zij het geheim in hun oorsprong hebben ontdekt,

In het licht van het Tijdeloze en haar ruimteloze thuis,

In de vreugde van het Eeuwige enkel en één.

105 Maar nu is het opperste Licht ver weg:

Ons bewuste leven gehoorzaamt de wet van het Onbewuste;

Naar onwetende doeleinden en blinde verlangens

Zijn onze harten bewogen door een dubbelzinnige kracht;

Zelfs de veroveringen van ons verstand dragen een gehavende kroon.

110 Een traag veranderende orde bindt ons verlangen.

Dit is ons lot tot onze zielen zijn bevrijd.

Een machtige Hand rolt dan het firmament van het verstand terug,

De oneindigheid neemt op zich het eindige bedrijf

En de Natuur treedt in het eeuwige Licht.

115 Pas dan zal deze droom van het lagere leven eindigen.

Bij de aanvang van deze raadselachtige wereld

Die tegelijkertijd een reusachtige grove machine lijkt

En een geleidelijke onthulling van de geest in dingen,

In dit rondwentelende vat zonder wanden

120 Waarin God onbewogen overal aanwezig is

Als onwetend van zichzelf en door ons ongezien

In een wonder van onbewuste stilzwijgendheid,

Is niettemin alles hier zijn werking en zijn wil.

In dit wervelen en uiteenwaaieren door de eindeloze wezenloosheid

125 Werd de Geest tot Stof en ging mee in de werveling,

Een slapend lichaam zonder zin of ziel.

Een massa-fenomeen van zichtbare gedaanten

Door de stilte van de Leegte geschraagd

Verscheen in het eeuwige Bewustzijn

130 En geleek een uiterlijke en gevoelloze wereld.

Niemand was daar die kon zien en niemand om te voelen;

Alleen het mirakuleuze Onbewuste,

Een fijnstoffelijke, bedreven tovenaar kweet zich van zijn taak.

Door wegen te vinden voor magische resultaten,

135 Door het wonderlijke instrument van de schepping te hanteren,

Door het mechanisch markeren van stilzwijgende punten van wijsheid,

Door het ongedachte onvermijdelijke Idee te gebruiken,

Deed hij het werk van Gods intelligentie

Of wrocht de wil van een of ander opperste Onbekende.

140 Nog steeds was bewustzijn verborgen in de baarmoeder der Natuur,

Ongevoeld was het Geluk wiens verrukking de werelden droomde.

Bestaan was een inerte substantie gedreven door Kracht.

Aanvankelijk was er slechts een etherische Ruimte:

De reusachtige vibraties gingen rond en rond

145 En herbergden een of ander onvoorstelbaar initiatief:

Geschraagd door een opperste oorspronkelijke Adem

Schiep de mystieke daad van het uitdijen en inkrimpen

Aanraking en wrijving in de lege ruimte,

Bracht in de abstracte leegheid aantrekking en afstoting:

150 De oorsprong van een uitdijend universum

In een matrix van desintegrerende kracht,

Hield door te verbruiken over een eindeloze optelsom.

In de haardstee van de Ruimte ontstak het een onzichtbaar Vuur

Dat, werelden rondstrooiend zoals men strooit met zaad,

155 Deed uitwaaieren de lichtende ordening van de sterren.

Een oceaan van electrische Energie

Die vormeloos haar vreemde golf-deeltjes vormt

Bouwde met hun dans dit hechte plan,

Haar almacht roerloos opgesloten in het atoom;

160 Massa's werden gesmeed of voorgewend en zichtbare gedaanten;

Licht wierp de snelle onthullende vonk van het foton

En toonde, in de oogwenk van zijn lichtflits verbeeld,

Deze kosmos van klaarblijkelijke dingen.

Aldus werd deze werkelijke onmogelijke wereld gemaakt,

165 Een ogenschijnlijk mirakel of een overtuigende vertoning.

Of zo lijkt het voor het vermetele verstand van de mens

Die zijn gedachte laat zetelen als scheidsrechter der waarheid,

Zijn persoonlijke visie op het onpersoonlijke feit,

Als de getuigen van een objectieve wereld

170 Zijn dwalende zintuig en de spitsvondigheden van zijn instrument.

Aldus moet hij 's levens tastbare raadsel uitwerken

In een twijfelachtig licht, door te dwalen de Waarheid begrijpen

En geleidelijk het aangezicht leren onderscheiden van de sluier.

Of anders, beroofd van het vertrouwen in verstand en gevoel,

175 Zijn kennis een helder voorwerp van onwetendheid,

Ziet hij hier in alle dingen vreemd gevormd

De onwelkome scherts van een bedrieglijke Kracht,

Een parabel van Maya en haar macht.

Deze onmetelijke eeuwigdurende beweging, gevangen en vastgehouden

180 In de mysterieuze en onveranderlijke verandering

Van de standvastige voortgang die wij Tijd noemen

En die altijd zijn herhalende maatslag hernieuwt,

Deze beweeglijke rondgangen die een stroming stereotyperen,

Deze statische voorwerpen in de kosmische dans

185 Die niets anders zijn dan de zichzelf herhalende spiraalwindingen van Energie

Voortgedragen door de geest van de mijmerende Leegte,

Verwachtten leven en gevoel en het wakende Verstand.

De Dromer veranderde enigszins zijn houding van steen.

Maar toen het nauwgezette werk van het Onbewuste was gedaan

190 En Toeval gedwongen was door gevestigde onveranderlijke wetten,

Werd een toneel opgesteld voor het bewuste spel van de Natuur.

Dan roerde zich de stille bewegingsloze slaap van de Geest;

De verborgen Kracht brak stemloos, geleidelijkaan naar buiten.

Een droom van leven ontwaakte in het hart van de Materie,

195 Een wil om te leven bewoog de stof van het Onbewuste,

Een levensgril bracht opschudding in de lege Tijd,

Kortstondig in een onbeschreven eeuwigheid,

Oneindig klein in een dode Oneindigheid.

Een fijnzinnigere adem bezielde de dode gedaanten der Materie;

200 's Werelds vastgelegde ritme ging over in een bewuste kreet;

Een slange-Macht verbond zich met de gevoelloze Kracht.

Eilanden van leven werden over de levenloze Ruimte uitgezaaid

En levenskiemen vormden zich in de vormeloze lucht.

Een Leven was geboren dat de Stoffelijke wet volgde,

205 Onwetend van de beweegredenen van haar voetstap;

Altijd wisselvallig, en toch voor altijd gelijk,

Herhaalde het de paradox die het geboorte had gegeven:

Haar rusteloze en onbestendige bestendigheden

Kwamen onophoudelijk terug in de stroom van de Tijd

210 En doelbewuste bewegingen in gedachteloze vormen

Verraadden het gezwoeg van een gevangen Wilskracht.

Waken en slaap lagen verstrengeld in elkaars armen;

Hulpeloos en zonder vaste vorm kwamen plezier en pijn

Bevend van de eerste vage ontroering van een Wereld-Ziel.

215 Een levenskracht die geen geluid of beweging kon maken, maar desondanks

In schoonheid uitbarstte, tekende daarmee een of ander diep genot:

Een woordeloze gevoeligheid,

De klop van het hart van een onwetende wereld,

Liep door de slaapdronken verdoving en wekte daar

220 Een vage onzekere huivering, een afwijkend ritme,

Een schemerig ontsluiten als van geheime ogen.

Een opkomend zelfgevoel groeide en geboorte werd geboren.

Een godheid ontwaakte doch lag terneer met dromende ledematen;

Haar huis weigerde haar verzegelde deuren te openen.

225 Ongevoelig voor onze ogen die slechts

De vorm, de daad zien en niet de gevangene God,

Verborg het leven in haar occulte polsslag van groei en macht

Een bewustzijn met verstomde verstikte hartslagen van gevoel,

Een onderdrukt besef dat nog niet van gedachten wist,

230 Een inerte geest die niet anders kon dan zijn.

Eerst verhief zij geen stem, kon geen beweging wagen:

Belast met wereld-macht, instinct met levende kracht,

Klampte zij zich slechts aan de veilige aarde vast met haar wortels,

Beefde stemloos bij de schokken van straling en wind,

235 En strekte ranke vingers van verlangen uit;

De kracht in haar die hunkerde naar zon en licht

Kon niet de omarming voelen die haar deed ademen en leven;

In zichzelf verzonken droomde zij, tevreden met schoonheid en kleur.

Uiteindelijk zag de betoverde Onmetelijkheid vooruit:

240 Wakker geworden, levendig, hongerig, tastte zij rond naar verstand;

Dan, langzamerhand, trilde gevoel en gedachte gluurde naar buiten;

Zij dwong de onwillige teelaarde om bewust te worden.

De magie was gebeeldhouwd van een bewuste vorm;

De trillingen roffelden in trance een snelle respons,

245 En lichtende prikkelingen bewogen brein en zenuw,

Wekten in Materie de persoonlijkheid van de geest

En ontstaken in een lichaam het wonder

Van liefde in het hart en de getuigende blik van de ziel.

Aangespoord door een onzichtbare Wilskracht konden uitbreken

250 Fragmenten van een of andere onmetelijke impuls tot worden

En levendige flitsen van een geheim zelf,

En het twijfelachtige zaad en kracht van toekomstige gedaanten

Ontwaakten uit de bewusteloze vervoering der dingen.

Een dierlijke schepping kroop en rende

255 En vloog en riep tussen aarde en hemel,

Gejaagd door de dood maar nog altijd hopend op leven

En blij om adem te halen al was het maar tijdelijk.

Vervolgens werd de mens gekneed uit het oorspronkelijke beest.

Een denkend verstand was gekomen om 's levens stemmingen op te beuren,

260 Het scherpgeslepen werktuig van een gemengde en vage Natuur,

Een intelligentie die half-getuige was en half-machine.

Deze ogenschijnlijke bestuurder van haar rad van werken

Gezonden om aan te sporen en van haar omzwervingen verslag te maken

En zijn wet op te leggen aan haar veranderlijke vermogens,

265 Deze meester-drijfveer van een fijngevoelig mechanisme,

Trachtte zijn gebruiker te verlichten en te verfijnen,

Verheffend tot een droombeeld van de inwonende Macht

Het grove initiatief van een bedachtzame werktuigkundige:

Hij sloeg zijn ogen op; het Hemelse licht weerspiegelde een Gezicht.

270 Verbaasd over de werken gewrocht in haar mystieke slaap,

Keek zij naar de wereld die zij had gemaakt:

Verwondering greep nu de grootse automaat;

Zij hield stil om zichzelf en haar doeleinde te begrijpen,

Peinzend leerde zij handelen door bewuste regels,

275 Een verbeelde maatstaf leidde haar ritmische schreden;

Gedachte grensde aan haar instinct binnen een raamwerk van verlangen

En verlichtte met het idee haar verblinde drang.

Op haar menigte van impulsen, haar reflex-daden,

Op de gedreven of geleide zwerftocht van het Onbewuste

280 En het mysterie van ondenkbare nauwgezette stappen

Hechtte zij het misleidende beeld van een zelf,

Een levend idool van mismaakte geest;

Aan de daden der Materie legde zij haar geschakeerde wet op;

Zij maakte een denkend lichaam van scheikundige cellen

285 En boetseerde een schepsel uit een gedreven kracht.

Te kunnen zijn wat zij niet was deed haar hoop ontbranden:

Naar een of andere hoge Onbekendheid keerde zij haar droom;

Een adem werd beneden gevoeld van een opperste Ene.

Een opening zag op naar sferen erboven

290 En kleurige schaduwen schilderden op sterfelijke grond

De vluchtige gedaanten van onsterfelijke dingen;

Een snelle hemelse lichtflits kon soms komen:

De verlichte ziele-straal viel op hart en vlees

En trof met een gelijkenis van ideaal licht

295 De stof waarvan onze aardse dromen zijn gemaakt.

Een broze mensenliefde die niet kon duren,

De mottevleugels van het ego die de serafijnse ziel omhoog voert,

Verscheen, een oppervlakkige bekoring van korte duur

Gedoofd door een schaarse adem in de Tijd;

300 Een vreugde kwam die de sterfelijkheid enige tijd vergat,

Een zeldzame bezoeker die weer bijtijds vertrok,

Die alle dingen schoon deed lijken voor een uur,

Hoop die weldra vervaagde tot een kleurloze werkelijkheid

En hartstochten die in hun vuurzee tot as vergingen

305 Staken de gewone aarde in brand met hun kortstondige vlam.

Als een schepsel onbetekenend en klein,

Begeesterd, opgetild door een onbekende Macht,

Zwoegde de mens op zijn kleine lapje grond

Voor middelen om te blijven, plezier te beleven, te lijden en te sterven.

310 Een geest die niet met lichaam en adem verging

Was daar als een schaduw van het Onmanifeste

En stond achter de kleine persoonlijke vorm

Maar maakte nog geen aanspraak op deze aardse gedaante.

Het langdurige traag-bewegende gezwoeg aanvaardend,

315 Wakend over de werken van zijn eigen Onwetendheid,

Leeft onbekend, ongevoeld de machtige Getuige

En er is niets dat spreekt van de Glorie die hier is.

Een Wijsheid die de mystieke wereld regeert,

Een Stilte die luistert naar de Levensschreeuw,

320 Ziet de voortsnellende menigte van de momenten-stroom

Naar de stille grootsheid van een ver uur.

Deze reusachtige wereld wentelt domweg verder

In de schaduw van een mijmerende Onbewustheid;

Het herbergt een sleutel naar gemiste innerlijke betekenissen,

325 Het sluit in ons hart een voor ons onhoorbare stem.

Een raadselachtig zwoegen van de geest,

Een nauwgezette machine waar niemand het nut van kent,

Een kunst en vindingrijkheid zonder zin,

Dit minutieuze bewerkelijke georkestreerde leven

330 Speelt voor altijd haar symfonieën zonder motief.

Het verstand leert en weet niets, het keert de waarheid de rug toe;

Het bestudeert oppervlakkige wetten met oppervlakkig denken,

's Levens stappen onderzoeken en het proces van de Natuur ziet toe,

Zonder te begrijpen waarvoor zij werkt of waartoe wij leven;

335 Het ziet haar onvermoeibare zorgvuldigheid van rechtmatige kunstgrepen,

Haar geduldige verwikkelingen van klein detail,

Het stoutmoedige vindingrijke plan van de ingenieuze geest

In haar grootse vergeefse menigte van eindeloze werken,

Voegt doelbewuste gedaanten toe aan haar doelloze geheel,

340 De getrapgevelde verdiepingen, de opklimmende daken torenen hoog

Boven de nauwsluitend uitgehouwen fundamenten die zij heeft gelegd,

Vermoede vestingwerken die terugwijken in mystieke sferen

Of een droomladder klimt omhoog naar een mystieke maan:

Vergankelijke scheppingen wijzen naar en raken de hemel:

345 Een schema van wereld-beraming wordt uitgewerkt

Op de schemerige grond van verstands onzekerheid,

Of moeizaam gebouwd tot een fragmentarisch geheel.

Ondoordringbaar, een mysterie obscuur

Is het onmetelijke plan waarvan wij deel uitmaken;

350 Haar harmonieën zijn dissonanten in onze ogen

Omdat wij niet het grootse schema kennen dat zij dienen.

Onnaspeurlijk werken de kosmische krachten.

Alleen de schuimrand zien wij van een brede vloedgolf;

Onze instrumenten missen dat grotere licht,

355 Onze wil stemt niet overeen met de eeuwige Wil,

Het zichtsveld van ons hart is te blind en te hartstochtelijk.

Niet bij machte om te delen in de mystieke diplomatie van de Natuur,

Onbekwaam om de polsslag en de kern der dingen te voelen,

Kan onze rede niet de machtige levenszee peilen

360 En telt slechts haar golven en speurt over haar schuim;

Het weet niet vanwaar deze impulsen elkaar raken en voorbijgaan,

Het ziet niet waarheen zich de voortsnellende vloed beweegt:

Het spant zich slechts in om haar machten te kanaliseren

En hoopt haar loop te keren voor menselijke doeleinden:

365 Doch al zijn middelen zijn uit de voorraad van het Onbewuste afkomstig.

Hier onzichtbaar werken schemerige reusachtige wereld-energieën

En slechts straaltjes en stroompjes zijn ons deel.

Ons verstand leeft ver van het waarachtige Licht

En onderschept slechts kleine fragmenten van de Waarheid

370 In een kleine uithoek van de oneindigheid,

Is ons leven de inham van een oceaan van kracht.

Onze bewuste handelingen hebben een verzegelde oorsprong

Maar houden geen samenspraak met deze schaduw-buitenverblijven;

Er is geen verstandhouding die onze kameraadschappelijke delen verbindt;

375 Onze daden wellen op uit een crypte die ons verstand negeert.

Onze diepste diepten zijn onwetend van zichzelf;

Zelfs ons lichaam is een huis van raadselen;

Zoals de wortels van onze aarde schuil gaan onder de grond,

Zo liggen ongezien onze wortels van verstand en leven.

380 Onze bronnen worden nauwgesloten beneden bewaard, binnenin;

Onze ziel wordt bewogen door krachten achter de muur.

In de onderaardse rijken van de geest

Is een invloed werkzaam en bekommert zich niet om betekenis;

Met gebruik van gedachteloze toezichthouders en schrijvers,

385 Is het de oorzaak van wat wij denken en voelen.

De holbewoners van de onderbewuste Geest,

De slecht-geoefende traag stotterende vertolkers

Slechts van de routine van hun geringe taak gewaar

En druk bezig verslag te maken in onze cellen,

390 Die schuil gaan in de onderbewuste heimelijkheid

Temidden van een duistere occulte machinerie,

Vangen het mystieke Morse op waarvan de gelijkmatige cadans

De berichten overbrengt van de kosmische Kracht.

Een fluistering valt 's levens innerlijke oor ten deel

395 En weerklinkt uit de vale onderbewuste spelonken,

Spraak ontspringt, gedachte roert zich, het hart schokt,

De wil geeft antwoord en weefsel en zenuw geven gehoor aan de roep.

Ons leven vertolkt deze subtiele vertrouwelijkheden;

Alles is het handelsverkeer van een geheime Macht.

400 Een denkende marionet is 's levens verstand;

Haar keuze is het werk van elementaire krachten

Die onbekend zijn met hun eigen geboorte en doeleinde en oorzaak

En geen glimp opvangen van de immense bedoeling die zij dienen.

In dit lagere menselijke leven, kleurloos en saai,

405 En toch gevuld met indringende kleine laaghartige dingen

Wordt de bewuste Ledenpop op honderd manieren bewogen

En voelt de druk maar niet de sturende handen.

Want niemand die de gemaskerde spottende meute kan zien

Voor wie ons gedaante-zelf een stroman is,

410 Onze daden ongewild bewegingen in hun greep,

Ons hartstochtelijke streven een vermakelijk tafereel.

Zelf onwetend van hun eigen bron van kracht

Spelen zij hun deel in het reusachtige geheel.

De bemiddelaars der duisternis die het licht nabootsen,

415 Geesten obscuur die obscure dingen bewegen,

Dienen met tegenzin een machtigere Mogendheid.

De werktuigen van Ananke die het Toeval organiseren,

Verdorven kanalen van een overweldigende Wilskracht,

Het gereedschap van het Onbekende dat ons als hun gereedschap gebruikt,

420 Met macht bekleed in de lagere staat van de Natuur,

In de handelingen waarvan de sterfelijken menen dat ze van henzelf zijn

Brengen zij de onsamenhangendheden van het Lot,

Of maken verderf van Tijds slordige wispelturigheid

En slingeren de mensenlevens van hand tot hand

425 In een ongerijmd en wijdlopig spel.

Tegen alle hogere waarheid verzet zich hun aard;

Slechts voor een Titanen-kracht buigt hun wil.

Buitensporig hun grip op het menselijke hart,

Mengen zij zich in al de wendingen van onze natuur.

430 De onaanzienlijke architecten van laagontwikkelde levens

En deskundigen van eigenbelang en begeerte,

Uit lompe aardsheid en troebele opwinding

En platvloerse reacties van stoffelijke zenuwen

Bouwen zij de samenraapsels van de wilskracht van ons zelf

435 En de slechtverlichte woonsteden van ons denken,

Of omringen met de werkplaatsen en markten van het ego

De wonderschone tempel van de ziel.

De nietige kunstenaars van de kleurschakeringen van onbeduidendheid,

Zij schikken het moza ek van onze klucht

440 Of beramen de triviale tragedie van onze dagen,

Arrangeren de handeling, combineren de omstandigheden

En kostumeren de fantasia der stemmingen.

Deze dwaze voorzeggers van 's mensen onwetende hart

En mentors van zijn stamelende spraak en wil,

445 De bewegers van kleingeestige toorn en wellust en haat

En wisselvallige gedachten en schokken van oppervlakkige emoties,

Deze onbeduidende illusie-makers met hun maskers,

Schilders van het decor van een saaigekleurd toneel

En behendige decorwisselaars van het menselijk drama,

450 Zijn altijd bezig met dit slechtverlichte spel.

Zelf machteloos om ons lot te bepalen

Spreken wij slechts als de acteurs en vervullen pompeus schrijdend ons deel

Tot het stuk is uitgespeeld en wij heengaan

Naar een helderder Tijd en een subtielere Ruimte.

455 Aldus leggen zij hun kleine pygmeeë-wet op

En beteugelen zo de klimmende trage verrijzenis van de mens,

Tot zij zijn te schamele levenswandel met de dood besluiten.

Dit is het dagelijkse leven van het kortstondige schepsel.

Zolang het menselijke dier meester is

460 En een hersenloze lagere natuur de ziel verbergt,

Zolang het naar buiten gerichte zicht van het intellect

Het aardse belang en vreugde van het schepsel dient,

Zal een ongeneeslijke kleingeestigheid zijn dagen achtervolgen.

Sedert bewustzijn op aarde geboren werd,

465 Is het leven gelijk gebleven in insekt, aap en mens,

Haar grondstof onveranderd, haar gang de gebruikelijke route.

Zo er een nieuw ontwerp, en rijkere details ontstaan

En denken wordt toegevoegd en betrokkener bezorgdheid,

Al draagt het gaandeweg een helderder aanzicht,

470 Dan nog is zelfs in de mens het plot armoedig en gebrekkig.

Een oppervlakkige tevredenheid houdt zijn gevallen staat in stand;

Zijn geringe successen zijn mislukkingen voor de ziel,

Zijn kleine pleziertjes benadrukken herhaald verdriet;

Ontberingen en gezwoeg zijn de zware prijs die hij betaalt

475 Voor het recht om te leven en voor zijn laatste loon, de dood.

Een traagheid deed naar bewusteloosheid wegzinken,

Een slaap aan de dood gelijk is zijn rustplaats.

Een geringe pracht van scheppende kracht

Wordt tot prikkel voor breekbaar menselijk werk

480 Dat niettemin een langere adem heeft dan hun kortstondige schepper.

Dromen doet hij soms van de zwelgpartijen der goden

En ziet het Dionysische teken voorbijkomen, —

Een leeuwe-grootsheid die zijn ziel zou verscheuren

Als door zijn verzwakte ledematen en bezwijmende hart

485 De zoete en vreugdevolle machtige gekte zou razen:

Alledaags vermaak stimuleert en verspilt

De energie die hem gegeven is om te groeien en te bestaan.

Zijn kleine uur wordt verkwist aan kleine dingen.

Een kortstondig kameraadschap met vele ontnuchteringen,

490 Een beetje liefde en afgunst en haat,

Een vleugje vriendschap temidden van onverschillige menigten

Tekenen het plan van zijn hart op de verkleinende landkaart van het leven.

Zo er iets groots is dat ontwaakt, te zwak is dan zijn worp

Om er de hoogste spankracht van geluk van te onthullen,

495 Zijn denken om zijn eendags-vlucht te vereeuwigen,

De schitterende glans van kunst is tijdverdrijf voor zijn ogen,

De betovering van muziek een huivering die de zenuwen schokt.

Te midden van zijn afmattende gezwoeg en warboel van zorgen,

Belast door de inspanning van zijn drukke gedachten,

500 Heft hij soms rondom zijn pijnlijke voorhoofd

De kalme machtige handen der Natuur om de pijn van zijn leven te helen.

Door haar stilte wordt hij gered van de pijnbank van het zelf;

In haar vredige schoonheid ligt zijn zuiverste geluk.

Een nieuw leven daagt, hij kijkt uit over ruime vergezichten;

505 De adem van de Geest ontroert hem maar trekt zich spoedig terug:

Zijn kracht werd niet gemaakt om die machtige genodigde te herbergen.

Alles stompt af tot regel en routine

Of een woeste opwinding brengt hem intens genot:

Zijn dagen zijn gekleurd met het rood van de strijd

510 En de felle gloed van hete wellust en de karmozijnen smet van hartstocht;

Twist en moord zijn zijn stammenspel.

Tijd heeft hij niet om zijn ogen naar binnen te keren

En om om te zien naar zijn verloren zelf en zijn dode ziel.

Hij beweegt zich rond een te korte spil;

515 Hij kan zich niet verheffen maar kruipt over zijn lange weg

Of wanneer hij, ongeduldig over het voortslepen van de Tijd,

Op grootse wijze haast zou maken op de langzame weg van het Lot,

Dan hijgt al gauw zijn galopperende hart, het wordt moe en geeft het weldra op;

Of hij loopt voor altijd verder en kan geen uitweg vinden.

520 Slechts enkelen weten op te klimmen naar een groter leven.

Alles stemt af op een lage toonschaal en graad van bewustzijn.

Zijn kennis bewoont het huis van Onwetendheid;

Zijn kracht benadert zelfs niet eenmaal de Almachtige,

Zeldzaam zijn zijn bezoeken aan de hemelse extase.

525 Het geluk dat in de dingen slaapt en tracht te ontwaken,

Breekt in hem uit in een bescheiden levensvreugde:

In deze schamele deugd blijft hij volharden;

Het verlicht de last van zijn vele tegenslagen

En verzoent hem met zijn kleine wereld.

530 Hij is tevreden zijn gebruikelijke middelmatige natuur;

Van de hoop voor morgen en de oude rondgang van zijn denken,

Van zijn oude bekende interessen en verlangens

Heeft hij een dikke en inperkende haag gemaakt

Die zijn kleine leven tegen het Onzichtbare beschermt;

535 De verwantschap van zijn wezen met de oneindigheid

Heeft hij voor zichzelf weggesloten in zijn diepste zelf,

Afgeschermd de grootsheden van de verborgen God.

Zijn wezen was gevormd om een onbeduidende rol te spelen

In een klein drama op een tweederangs toneel;

540 Op een beperkt stukje grond heeft hij zijn levenstent opgeslagen

Onder het wijde blik van de sterrenbezaaide Onmetelijkheid.

Hij is de kroon op al wat is tot stand gebracht:

Aldus is het werk van de schepping gerechtvaardigd;

Dit is 's werelds resultaat, het laatste rustpunt van de Natuur!

545 En was dit alles en was er geen andere bedoeling in de dingen,

Als wat nu schijnbaar alles is wat worden zal,

Was dit niet een stadium dat wij moeten doormaken

Op onze weg van de Stof naar het eeuwige Zelf,

Naar het Licht dat de werelden maakte, de Oorzaak der dingen,

550 Dan zou gemakkelijk het beperkte uitzicht van ons verstand

Het bestaan kunnen uitleggen als een toevalligheid in de Tijd

Een illusie of fenomeen of gril,

De paradox van een scheppende Gedachte

Die zich beweegt tussen onwerkelijke uitersten,

555 Een zielloze Kracht die zich inspant om te voelen en weten,

Materie die het waagde om zichzelf te lezen door Verstand,

Onbewustheid die op monsterlijke wijze de ziel voortbrengt.

Soms lijkt alles onwerkelijk en ver:

Wij schijnen te leven in een waanbeeld van ons denken

560 Samengesteld uit sensationele fantasierijke sprookjesverhalen,

Of vastgelegd op de film van het registrerende brein,

Een verzinsel of omstandigheid in de kosmische slaap.

Als een slaapwandelaar die loopt onder de maan,

Wandelt een evenbeeld van het ego door een onwetende droom

565 En telt de ogenblikken van een spookachtige Tijd.

In een vals perspectief van gevolg en oorzaak,

Vertrouwt het op een misleidend vergezicht van wereldruimte,

Het dwaalt onophoudelijk verder van voorval naar voorval,

Zonder te weten waarheen, naar welk fabelachtig grensgebied.

570 Al hier wordt gedroomd of bestaat op twijfelachtige wijze,

Maar wie de dromer is en vanwaaruit hij kijkt

Is nog altijd onbekend of slechts een vaag vermoeden.

Of de wereld is echt maar wij zijn zelf te klein,

Ontoereikend voor de grootsheid van ons stadium.

575 Een dunne levenslijn snijdt de titanische werveling

In de omloop van een zielloos universum,

En in de buik van de ijle golvende massa

Kijkt een verstand uit vanaf een kleine achteloze wereldbol

En vraagt zich af wat hijzelf en alle dingen zijn.

580 En toch, voor een of andere naar binnen gerichte subjectieve blik

Die op vreemde wijze in de blinde stof der Materie gevormd werd,

Neemt een pointillistisch concept van een klein zelf

Gedaante als de bewuste basis van het wereld-wezen.

Zo is onze wereld in het halflicht beneden.

585 Dit is het teken van de oneindigheid van de Materie,

Dit is de geheimzinnige strekking van het getoonde tafereel

Voor Wetenschap de reuzin, de landmeter van haar arbeidsveld,

Verdiept als zij is in het verslag van haar grondige onderzoek

En haar reusachtige uiterlijke wereld in wiskunde omzet,

590 Aan Rede gebonden binnen de kring van waarneming,

Of in de brede ongrijpbare Uitwisseling van het Denken

Een speculant van ijle onmetelijke ideeën,

Met abstracties in de leegte als haar betaalmiddel

Met wij weten niet wat voor hechte waarden als basis.

595 Als enige is het religie in dit bankroet

Die haar twijfelachtige rijkdommen aanbiedt aan ons hart

Of ongedekte cheques uitschrijft op het Verschiet:

Onze armoede zal zich daar wreken.

Onze geesten scheiden en ontdoen zich van een doelloos leven

600 In het wezenloze onbekende of nemen met zich mee

Het paspoort van de dood naar de onsterfelijkheid.

Toch was dit slechts een provisorisch plan,

Een bedrieglijk verschijnsel getekend door beperkt begrip,

Verstands ontoereikende zelf-ontdekking,

605 Een vroege poging, een eerste experiment.

Speelgoed was dit om de kinderlijke aarde te vermaken;

Maar kennis houdt niet op bij deze oppervlakkige vermogens

Die op een richel wonen in de Onwetendheid

En het niet wagen in de gevaarlijke diepten te kijken

610 Of omhoog te staren om het Onbekende te bemeten.

Er is een dieper zien van binnenuit

En, als wij deze zelfkant van het verstand hebben achtergelaten,

Ontmoet een grotere visie ons op de hoogten

In de heldere weidsheid van de blik van de geest.

615 Tenslotte ontwaakt er in ons een getuigende Ziel

Die ongeziene waarheden ziet en het Onbekende doorvorst;

Dan krijgt alles een nieuw en wonderschoon aanzien:

De wereld trilt met een Godslicht binnenin,

In het diepe hart van de Tijd bewegen en wonen hoogstaande bedoelingen,

620 's Levens grenslijnen brokkelen af en verenigen zich met de oneindigheid.

Dit weidse, verwarde en toch starre plan wordt

Een schitterend imbroglio van de Goden,

Een spel, een werk op dubbelzinnige wijze goddelijk.

Onze zoektochten zijn experimenten van korte duur

625 Ondernomen door een stilzwijgende en onnaspeurlijke Macht

Die de geschilpunten toetst van de onbewuste Nacht

Of zij voldoen aan zijn lichtende zelf van Waarheid en Gelukzaligheid.

Het ziet de Werkelijkheid door de ogenschijnlijke vorm;

Het doet zijn werk in ons sterfelijke verstand en gevoel;

630 Temidden van de gedaanten der Onwetendheid,

In de symbolische taferelen door woord en gedachte getekend,

Zoekt het de waarheid waarnaar alle gedaanten wijzen;

Het zoekt de bron van Licht met de lamp van het gezichtsvermogen;

Het werkt om de Doener van alle werken te vinden,

635 Het ongevoelde Zelf binnenin dat is de gids,

Het onbekende Zelf boven dat de eindbestemming is.

Niet alles hier is de blinde taak van de Natuur:

Een Woord, een Wijsheid waakt over ons vanaf de hoogten,

Een Getuige die haar wensen en werken bekrachtigt,

640 Een onzichtbaar Oog in de gezichtsloze onmetelijkheid;

Er is een Invloed van een Licht boven,

Er zijn afgezonderde gedachten en verzegelde eeuwigheden;

Een mystieke drijfveer beweegt ster en zon.

In deze doorgang uit een dove onwetende Kracht

645 Naar een worstelend bewustzijn en een vergankelijke adem

Is er een machtige Bovennatuur die de Tijd verbeidt.

De wereld is anders dan wij nu denken en zien,

Ons leven een dieper mysterie dan wij durfden dromen;

Ons verstand is een beginneling in de wedren naar God,

650 Onze ziel een plaatsvervangend zelf van de Allerhoogste.

Door het kosmische veld over smalle paden,

Gehuld in bedelaarskleren wandelt de Ene

En vraagt een schamele aalmoes uit de handen van Fortuin.

Zelfs in het theater van deze geringe levens

655 Ademt achter het spel een geheime lieflijkheid,

Een aandrang van miniatuur goddelijkheid.

Een mystieke hartstocht uit de bronnen Gods

Stroomt door de bewaakte ruimen van de ziel;

Een helpende kracht ondersteunt de gekwelde aarde,

660 Een onzichtbare nabijheid en een verborgen vreugde.

De ondertonen klinken van een gedempte lach,

Het gemurmel van een occult geluk,

Een geestvervoering in de diepten der slaap,

Een hart van zaligheid in een wereld van pijn.

665 Een Kind gezoogd aan de verborgen borst van de Natuur,

Een Kind dat speelt in de magische wouden,

In verrukking fluitspelend bij de stromen van de geest,

Verwacht het uur dat wij zijn roep zullen beantwoorden.

In dit ambtskleed van het vleselijke leven

670 Overleeft een ziel die een vonk van God is

En soms breekt deze door het armoedige scherm heen

En doet een vuur ontbranden dat ons half-goddelijk maakt.

In onze lichaamscellen huist een verborgen Macht

Die het onzichtbare ziet en de eeuwigheid smeedt,

675 In onze geringste delen is plaats voor de diepste behoeften;

Ook daar kunnen de gouden Boodschappers komen:

Een deur is uitgespaard in de lemen muur van het zelf;

Over de nederige drempel met gebogen hoofden

Komen engelen van extase en zelfopoffering,

680 En gehuisvest in een innerlijk heiligdom van droom

Wonen de scheppers van het beeld van goddelijkheid.

Medelijden is daar en vuur-gevleugelde zelfverloochening,

En flitsen van genegenheid en tederheid

Werpen hemellicht vanuit de afgezonderde schrijn van het hart.

685 In de diepe stilten wordt een werk verricht;

Een glorie en pracht van spirituele betekenis,

Een lach in de eeuwigdurende ruimte van de schoonheid

Die de wereld-ondervinding tot vreugde transformeert,

Bewonen het mysterie der onaangeraakte afgronden;

690Ingesluimerd door het getik van de Tijd slaapt de eeuwigheid in ons.

In het hermetisch verzegelde hart, het gelukkige middelpunt,

Onbewogen achter deze uiterlijke gedaante van de dood

Bereidt de eeuwige Entiteit binnenin

Zijn zaak voor van goddelijke gelukzaligheid,

695 Zijn bewind van hemels fenomeen.

Zelfs in ons weifelende denken van onwetendheid

Komt een toekomstbeeld van een of andere onmetelijke bevrijding,

Naar dit heft ons verlangen haar langzame en vormende handen.

Elk deel in ons begeert zijn eigen volkomenheid.

700 Onze gedachten hunkeren naar het eeuwigdurende Licht,

Ons vermogen stamt van een almachtige Kracht,

En daar de werelden uit een versluierde Godsvreugde werden geschapen

En omdat eeuwige Schoonheid vraagt om vorm

Zelfs hier waar alles is gemaakt van 's wezens stof,

705 Worden onze harten door verleidelijke gedaanten gevangen,

Zoeken onze zintuigen zelf als een blinde naar geluk.

Ons dwalen nagelt de Werkelijkheid aan het kruis

Teneinde hier zijn geboorte en zijn goddelijke lichaam te dwingen,

Onweerstaanbaar, geÃ¯ncarneerd in een menselijke vorm

710 En ademend met ledematen die men kan voelen en vasthouden,

Om een oeroude Onwetendheid te redden met zijn Kennis,

Het onbewuste universum met zijn verlossende licht.

En wanneer dat grotere Zelf neerdaalt als een zee

Om dit beeld van onze vergankelijkheid te vervullen,

715 Zal alles worden gegrepen door geluk, worden getransformeerd:

In golven van ongedroomde extase zal onze geest en ons leven,

Ons gevoel en onze lach worden meegevoerd in een licht

Anders dan deze schelle beperkte menselijke dag,

De lichaamsweefsels huiveren ontroerd, vergoddelijkt,

720 De cellen ondergaan een heldere metamorfose.

Dit kleine wezen van de Tijd, deze schaduw-ziel,

Deze levende dwerge-stroman van verduisterde geest

Zal opstaan uit zijn omgang met enggeestige dromen.

De gedaante van zijn persoon en het aanzicht van zijn ego

725 Van zijn sterfelijke vermomming ontdaan,

Als een trol van klei gekneed tot een god

Herschapen tot de beeltenis van de eeuwige Genodigde,

Zal aan de borst worden gedrukt van een witte Kracht

En, vlammend van de paradijselijke aanraking

730 In een rozen-vuur van zoete spirituele genade,

In de rode passie van zijn eindeloze verandering,

Huiveren, ontwaken, en sidderen van extase.

Als werd een misvormende betovering verbroken,

Uit de zwarte magie van de Nacht bevrijd,

735 Dienst verzakend aan de duistere Afgrond,

Zal het eindelijk leren wie onzichtbaar woonde binnenin,

En door verwondering gegrepen in het aanbiddende hart

Bewustgeworden neerknielen voor het getroonde Goden-Kind,

Bevend van schoonheid en geluk en liefde.

740 Maar eerst moeten wij de klim van de geest volbrengen

Vanuit de kloof waar onze natuur ontsprong.

De ziel moet onafhankelijk uitstijgen boven de vorm

En naar toppen klimmen voorbij de half-slaap van het verstand;

Wij moeten ons hart bezielen met hemelse kracht,

745 Het dier verrassen met de occulte god.

Dan, terwijl wij de gouden vlam van offerande ontsteken,

Door de machten aan te roepen van een heldere hemisfeer,

Zullen wij de schande afwerpen van onze sterfelijke staat,

De afgrond maken tot een weg voor de Hemelse nederdaling,

750 Onze diepten vertrouwd maken met de eeuwige Lichtstraal

En de duisternis doorklieven met het mystieke Vuur.

Zich andermaal wagend door de geboorte-waas

Door de gevaarlijke nevel, de zwangere beroering,

Hieuw hij zich een weg door de astrale chaos

755 Tussen de grijze gezichten van zijn demon-goden,

Ondervraagd door het gefluister van zijn flakkerende schimmen,

Belaagd door de tovenarij van zijn veranderlijke kracht.

Als een die zonder leidraad behoedzaam verder gaat door vreemde velden

Niet wetend waarheen noch met welke hoop,

760 Betrad hij grond die het begaf onder zijn voeten

En reisde met versteende kracht naar een vluchtig eind.

Zijn spoor achter hem was een vervagende lijn

Van schemerende punten in een wazige onmetelijkheid;

Een onbelichaamd gemompel reisde aan zijn zijde mee

765 In de gewonde mistroostigheid weeklagend tegen het licht.

Als een reusachtige versperring zijn onbeweeglijke hart,

Vermeerderde de waakzame ondoorzichtigheid terwijl hij voortging

De vijandige menigte van dode en starende ogen;

De duisternis flakkerde als een kwijnende toorts.

770 Rondom hem heen bevolkte een uitgedoofde spookachtige gloed

Met schimmige en bedrieglijke gedaanten

De vage, donkere en onmetelijke spelonk van Onbewustheid.

Het enige zonlicht was de vlam van zijn geest.

EINDE VAN CANTO VIJF

Canto Zes

De Koninkrijken en Godheden van het Grotere Leven

Als een die tussen schemerige terugwijkende muren

Naar het verre schijnsel aan het einde van een tunnel,

Hopend op licht, nu voortgaat met vrijere tred

En de adem van een ruimere lucht nabij voelt,

5 Zo ontsnapte hij aan die grijze anarchie.

In een vruchteloze wereld kwam hij,

Een doelloos gebied van beknotte geboorte

Waar het bestaan voor niet-bestaan vluchtte

En het waagde om te leven maar niet de kracht bezat om lang te blijven.

10 Boven schemerde een hemel gelijk een peinzend voorhoofd

Gekweld, doorkruist met vleugels van twijfelachtige waas

Roekeloos met een stem van wisselvallige winden

En roepend om een richting in de leegte

Als blinde zielen die zoeken naar het zelf dat zij zijn kwijtgeraakt

15 En ronddolen door ongewone streken;

Vleugels van een vage leergierigheid ontmoetten het vraagteken van de Ruimte.

Na de ontkenning daagde er een twijfelachtige hoop,

Een hoop op zelf en vorm en vrijheid om te leven

En de geboorte van wat nog nimmer kon bestaan,

20 En de vreugde van het gevaar dat schuilt in denken, de keuze van het hart,

De gratie van het onbekende en handen van plotselinge verwondering

En een zweem van zeker genot in onzekere dingen:

Door een vreemde onbetrouwbare landstreek ging zijn reis

Waar bewustzijn speelde met onbewust zelf

25 En geboorte een poging was of een episode.

Een charme kwam hem tegemoet die zijn bekoring weer snel verloor,

Een onstuimige Macht die zijn weg niet vinden kon,

Een Toeval dat koos voor een vreemde rekenwijze

Maar deze niet wist te verbinden met de vormen die het maakte,

30 Een veelvoud die zijn som niet kon bewaken,

Die kleiner dan nul werd en groter dan een.

Met het bereiken van een ruim en schaduwachtig besef

Dat geen moeite deed om zijn vluchtige zwerftocht in te perken,

Zwoegde het Leven in een vreemde en mystieke sfeer

35 Van haar weldadige luisterrijke zonnen beroofd.

In werelden verbeeld, doch nimmer waargemaakt,

Een nagloeiende glinstering aan de rand van de schepping,

Dwaalde men en droomde en hield nimmer stil om te voltooien:

Voltooiing zou deze magische Ruimte hebben teniet gedaan.

40 De wonderen van een schemerend wonderland

Vol van een vreemde, vergeefs geschapen schoonheid,

Een opwelling van verbeeldingsvolle werkelijkheden,

De duistere tekenen van een Pracht van bovenaf verzegeld,

Wekten de hartstocht van het verlangen van het oog,

45 Drongen geloof op aan het bekoorde denken

En lokten het hart doch leidden het niet naar enig doel.

Er stroomde een magie als van bewegende taferelen

Die enige tijd hun vluchtige heerlijkheid behielden

Van spaarzame lijnen geschilderd door een abstracte kunst

50 In een vreemd schaars licht met een vaag droom-penseel

Op een zilveren achtergrond van onzekerheid.

Een beginnende gloed van hemelen de morgen nabij,

Een intens vuur beraamd maar nimmer ontstoken,

Streelde de lucht met vurige vermoedens van de dageraad.

55 Het volmaakte dat verlangt naar onvolmaaktheids bekoring,

Het verlichte gevangen in de valstrik van Onwetendheid,

Etherische schepselen aangetrokken door de verlokking van het lichaam

Kwamen, op onzichtbare vleugels, naar dat gebied van belofte,

Hongerig naar de vreugde van eindig leven

60 Maar te goddelijk om geschapen grond te betreden

En het lot van vergankelijke dingen te delen.

De Kinderen van de onbelichaamde Gloed

Verrezen uit een vormeloze gedachte in de ziel

En achtervolgd door een onvergankelijke begeerte,

65 Kruisten het veld van de speurende blik.

Een Wilskracht die onstandvastig faalde, werkte daar:

Het leven was een zoektocht maar nooit werd iets gevonden.

Niets gaf daar voldoening, maar alles bekoorde,

Dingen schenen te bestaan die er nooit geheel en al zijn,

70 Beelden werden gezien die geleken op het ware toneel

En symbolen verborgen de betekenis die zij beweerden te verduidelijken,

Fletse dromen werden werkelijkheid voor de ogen van de dromer.

De zielen kwamen daar die vergeefs strijden om geboorte,

En gekluisterde geesten konden zwerven door alle tijden,

75 En nooit de waarheid waarbij zij leven vinden.

Allen snelden voort als hoop die jaagt op een verborgen kans;

Niets was vast, niets voelde volledig:

Alles was onveilig, mirakuleus en half-waar.

Het leek een gebied van levens zonder grond.

80 Dan daagde er een groter zoeken, een ruimere hemel,

Een reis onder vleugels van een mijmerende Kracht.

Als eerste kwam het koninkrijk van de morgenster:

Een schemer-schoonheid beefde onder zijn lans

En het roeren van de belofte van een ruimer Leven.

85 Toen rees langzaam een grote en weifelende zon

En in haar licht maakte zij van het zelf een wereld.

Een geest was daar die op zoek was naar zijn eigen diepe zelf,

Maar niettemin tevreden was met de fragmenten die naar voren drongen

En delen van het leven die het geheel tegenspraken

90 Doch die, aaneengevoegd, op een dag konden bewaarheid worden.

Toch leek er ten lange leste iets te zijn bereikt.

Een toenemende mate van wilskracht om te bestaan,

Een levenstekst en een grafiek van kracht,

Een manuscript van wapenfeiten, een lied van bewuste vormen

95 Beladen met betekenissen die vluchtten voor de greep van het denken

En met ondertonen bevolkt van 's levens ritmische roep,

Kon zichzelf schrijven op het hart van levende dingen.

In een uitbarsting van de macht van de geheime Geest,

In 's Levens en Materies antwoord van verrukking,

100 Kon een of ander gezicht van onvergankelijke schoonheid worden ontwaard

Dat onsterfelijkheid verleende aan de vreugde van het moment,

Een of ander woord dat de hoogste Waarheid kon gestalte geven

Sprong naar voren vanuit een toevallige gespannenheid in de ziel,

Een of ander aanzien van het Absolute kon het leven ten deel vallen,

105 Een of andere glorie van kennis en intu tief inzicht,

Een of andere passie van het verrukte Liefdeshart.

Een opperpriester van het lichaamsloze Geheim

In een onzichtbare spirituele omhulling gevangen,

De Wilskracht die de waarneming drijft tot voorbij zijn bereik

110 Om het licht en de vreugde die ontastbaar zijn te voelen,

Vond half zijn weg naar de Onuitsprekelijke vrede,

Ving half een verzegelde lieflijkheid van verlangen op

Dat hunkerde vanuit een boezem van mysterieuze Gelukzaligheid,

Maakte half de versluierde Werkelijkheid zichtbaar.

115 Een ziel niet gehuld in zijn mantel van verstand

Ving een glimp van de ware betekenis van een wereld van vormen;

Door een visioen in gedachten verlicht,

Opgetild door de begrijpende vlam van het hart,

Kon het in de bewuste ether van de geest bevatten

120 De goddelijkheid van een symbolisch universum.

Dit gebied doet in ons onze stoutmoedigere hoop ontbranden;

Haar krachten hebben voet gezet op onze globe,

Haar tekenen hebben hun sporen in ons leven getrokken:

Het geeft ons lot een onafhankelijke beweging,

125 Haar dwalende golven stuwen de hoge vloedgolf van ons leven.

Al waarnaar wij zoeken is daar vooruitgezien

En al wat wij nooit hebben geweten noch ooit hebben gezocht

Doch niettemin op 'n dag moet worden geboren in het mensenhart

Opdat het Tijdeloze zich zal vervullen in de dingen.

130 Ge ncarneerd in het mysterie der dagen,

Eeuwig in een ongesloten Oneindigheid,

Een toenemende hoeveelheid van eindeloze mogelijkheden

Klimt omhoog langs een ladder van dromen zonder einde

Voor altijd in 's Wezens bewuste trance.

135 Alles op die ladder stijgt naar een onzichtbaar doel.

Een Energie van een eeuwigdurende vergankelijkheid maakt

De reis vanwaar geen terugkeer zeker is,

De pelgrimstocht van de Natuur naar het Onbekende.

Als hoopte zij in haar klim naar haar verloren bron

140 Alles te onthullen wat ooit zou kunnen zijn,

Haar hoogwaardige processie trekt verder van fase tot fase,

Een sprongsgewijze voortgang van vergezicht naar ruimer vergezicht,

Een voortgangsstoet van vorm naar omvangrijker vorm,

Een karavaan van het onuitputtelijke

145 Formaties van een grenzeloze Gedachte en Kracht.

Haar tijdloze Macht die eens lag in de schoot

Van een aanvangsloze en eindeloze Kalmte,

Nu gescheiden van het onsterfelijke geluk van de Geest,

Vestigt het toonbeeld van al de vreugden die zij heeft verloren;

150 Door vluchtige substantie tot vorm te dwingen,

Hoopt zij met het vrijgeven van de scheppende daad

Zo nu en dan de afgrond te overbruggen die zij niet kan vullen,

Om enige tijd de wond van gescheiden zijn te helen,

Om uit kleinheids gevangenis van het moment te ontsnappen

155 En de ruime sublimiteiten van het Eeuwige te ontmoeten

In het onzekere tijdsveld dat hier werd toebedeeld.

Bijna benadert zij wat nooit kan worden bereikt;

Zij weet de eeuwigheid te vangen in een uur

En vult een kleine ziel met de Oneindigheid;

160 Het Onbeweeglijke neigt zich naar het betoverende van haar roep;

Zij staat aan een kust in het Onbegrensbare,

Bespeurt de gedaanteloze Bewoner in alle gedaanten

En voelt om zich heen de omarming van het oneindige.

Haar taak kent geen einde; er is geen doel dat zij dient

165 Maar zwoegt, gedreven door een nameloze Wil

Die voortkwam uit een of andere onkenbare vormeloze Onmetelijkheid.

Dit is haar geheime en onmogelijke taak

Om het grenzeloze in een net van geboorte te vangen,

Om de geest te gieten in fysieke vorm,

170 Om spraak en denken te verlenen aan het Onuitsprekelijke;

Zij wordt ertoe gedreven om het immer Ongeopenbaarde te onthullen.

Toch is door haar vaardigheid het onmogelijke gedaan:

Zij volgt haar sublieme onsamenhangende plan,

Zoekt middelen voor haar toverkunst

175 Om nieuwe lichamen te vinden voor de Oneindigheid

En beelden voor het Onvoorstelbare;

Zij heeft het Eeuwige gelokt in de armen van de Tijd.

Zelfs nu weet zij zelf niet wat zij heeft gedaan.

Want alles is gesmeed achter een verbijsterend masker:

180 Een voorkomen anders dan zijn verborgen waarheid

Die het aanzien draagt van gezichtsbedrog,

Een geveinsde, door tijd gedreven onwerkelijkheid,

De onvoltooide schepping van een veranderende ziel

In een lichaam dat met zijn bewoner meeverandert.

185 Zo onbetekenend als haar middelen zijn, zo oneindig is haar werk;

Op een omvangrijk veld van bewustzijn zonder vorm

Met kleine eindige stappen van verstand en gevoel

Doet zij oneindig een oneindige Waarheid ontvouwen;

Een tijdloos mysterie wordt uitgewerkt in de Tijd.

190 Van de grootsheid heeft zij gedroomd die haar daden hebben gemist,

Haar zwoegen is hartstocht en pijn,

Een verrukking en een kwelling, haar glorie en haar vloek;

En toch kan zij niet besluiten doch zwoegt voort;

Haar machtige hart verbiedt haar om te staken.

195 Zolang de wereld bestaat zal haar falen duren

Verbazingwekkend en verijdelend de blik van de Rede,

Een dwaasheid en een schoonheid onuitsprekelijk,

Een grootse krankzinnigheid van de wilskracht om te leven,

Een moed, een delirium van zaligheid.

200 Dit is haar wezens wet, de enige bron waaruit zij put;

Zij raakt verzadigd, ofschoon bevrediging nooit komt,

Haar hongerige verlangen om overal te verkwisten

Haar veelvuldig verbeelde verdichtsels van het Zelf

En duizend uitingsvormen van één Werkelijkheid.

205 Een wereld schiep zij, aangeraakt door de vluchtige zoom der waarheid,

Een wereld geworpen in een droom van wat het zoekt,

Een ikoon van waarheid, een gedaante van bewust mysterie.

Het bleef niet, gelijk het aards verstand, omzoomd

Door massieve barri res van klaarblijkelijke feiten;

210 Het durfde op het droom-zintuig en op de ziel te vertrouwen.

Een jager naar spirituele waarachtigheid

Nog altijd slechts gedacht of vermoed of door geloof in stand gehouden,

Het legde beslag op de verbeelding en sloot

Een kleurrijke paradijsvogel op in een kooi.

215 Dit grotere leven is op het Onzichtbare verliefd geraakt;

Het roept om een of ander Licht dat buiten zijn bereik ligt,

Het kan de Stilte voelen die de ziel vrijspreekt;

Het voelt een reddende aanraking, een goddelijk stralen:

Schoonheid en goed en waarheid zijn ervan de goden.

220 Het is dichterbij hemelsere hemelen dan aardse ogen zien,

Een onheilspellender duisternis dan 's mensen leven kan verdragen;

Het is verwant aan de demon en de god.

Een vreemde geestdrift heeft zijn hart bewogen;

Het hunkert naar de hoogten, het raakt van het allerhoogste met hartstocht vervuld.

225 Het maakt jacht op het volmaakte woord, de volmaakte gedaante,

Het maakt een sprong naar het hoogste denken, het hoogste licht.

Want in de vorm wordt de Gedaanteloze nabij gebracht

En alle volmaaktheid omringt het Absolute.

Gelijk een hemels kind dat zijn thuis nooit heeft gezien,

230 Ontmoet zijn drijfkracht het eeuwige op een zeker punt:

Het kan slechts benaderen en aanraken, vasthouden kan het niet;

Het kan zich slechts inspannen naar een of ander helder uiterste:

Zijn grootsheid ligt in zoeken en scheppen.

Op elk plan moet deze Grootsheid scheppen.

235 Op aarde, in hemel en hel, zij is overal gelijk;

In elk lot heeft zij haar machtige aandeel.

Als waker over het vuur dat de zonnen doet branden,

Triomfeert zij in haar glorie en haar macht:

Tegengewerkt, onderdrukt, draagt zij Gods aandrang om te worden geboren:

240 De geest overleeft op wezenloze grond,

De wereldkracht overleeft de schok van 's werelds desillusie:

Verstomd, is zij nog steeds het Woord, inert is zij de Macht.

Hier gevallen, een slaaf van dood en onwetendheid,

Is zij gedreven om naar onsterfelijke dingen te verrijzen

245 En bewogen om zelfs het Onkenbare te weten.

Zelfs onwetend, nietig, schept haar slaap een wereld.

Het machtigst gaat zij te werk als zij het minste zichtbaar is;

Gehuisvest in het atoom, in de aardkluit verborgen,

Kan haar snelle scheppende hartstocht niet staken.

250 Onbewustheid is haar langdurige kolossale adempauze,

Haar kosmische bezwijming is een ontzagwekkende tussenfase:

Tijds-geboren verbergt zij haar onsterfelijkheid;

In de dood, haar rustplaats, verwacht zij het uur om op te staan.

Zelfs wanneer het Licht haar is ontzegd dat haar heeft uitgezonden

255 En de hoop is opgegeven die zij voor haar taak nodig had,

Al zijn zelfs haar helderste sterren in de Nacht gedoofd,

Door ontberingen en rampspoed gevoed

En met pijn als haar lichamelijke dienstmaagd, masseuze, min,

Gaat haar gepijnigde onzichtbare geest nog altijd door

260 Met zwoegen ofschoon in duisternis, met scheppen ofschoon gekweld;

Zij draagt God gekruisigd op haar borst.

In kille gevoelloze diepten waar geen vreugde komt,

Ingesloten, beklemd door de onwillige Leegte

Waar niets beweegt en niets ooit kan ontstaan,

265 Weet zij nog altijd, beroept zij zich nog steeds op de bedrevenheid

Die de Wonder-werker haar bij haar geboorte heeft meegegeven,

Verleent zij aan de slaperige vormeloosheid een gedaante,

Onthult een wereld waar voorheen niets was.

In domeinen ingeperkt in een hellende cirkelgang van dood,

270 Tot een duistere eeuwigheid van Onwetendheid,

Een trilling in een inerte onbewuste massa,

Of gevangen in verstarde windingen van Kracht,

Doof en stom door de blinde dwangmatigheid van de Materie

Weigert zij bewegingsloos te slapen in het stof.

275 Dan, als straf voor haar opstandige waakzaamheid

Slechts met harde mechanische Omstandigheden

Als de motor voor haar magische kunstvaardigheid,

Schept zij godswonderen uit slijk;

In plasma brengt zij haar zwijgende onsterfelijke drang,

280 Helpt het levende weefsel om te denken, het afgesloten zintuig om te voelen,

Zendt doordringende berichten door de tere zenuwen,

Zij heeft op mirakuleuze wijze lief in een hart van vlees,

Geeft aan grove lichamen een ziel, een wil, een stem.

Altijd roept zij op als met een toverstaf

285 Wezens en gedaanten en taferelen ontelbaar,

De toortsdragers van haar prachtvertoon in Tijd en Ruimte.

Deze wereld is haar lange reis door de nacht,

De sterren en planeten zijn lantaarns die haar weg verlichten,

Onze rede is de vertrouwelinge van haar gedachten,

290 Onze zintuigen zijn haar levendige getuigen.

Terwijl zij daaruit haar aanwijzingen put van half ware, half bedrieglijke dingen,

Zwoegt zij om door verwezenlijkte dromen te vervangen

De herinnering aan haar verloren eeuwigheid.

Dit zijn haar daden in deze reusachtige wereld-onwetendheid:

295 Totdat de sluier is gelicht, tot de nacht is vergaan,

Maakt zij in licht of donker haar onvermoeibare zoektocht;

De Tijd is haar weg van eindeloze pelgrimage.

Één enkele machtige passie beweegt al haar werken.

Haar eeuwige Minnaar is de oorzaak van haar strijd;

300 Voor hem is zij voortgekomen uit de onzichtbare Onmetelijkheid

Om hier te reizen door een grimmige, bewusteloze wereld.

Het wereldspel is haar omgang met haar verborgen Gast,

Zijn stemmingen houdt zij voor het hartstochtelijke karakter van haar hart;

In schoonheid bewondert zij het zonlicht van zijn glimlach.

305 Beschaamd over haar rijke kosmische armoede,

Paait zij zijn macht met haar bescheiden gaven,

Houdt zij met haar taferelen vast zijn blik van trouw

En dingt naar zijn grootogige dwalende gedachten om te verwijlen

In de gedaanten van haar miljoenvoudig bewogen Kracht.

310 Alleen om haar versluierde metgezel te bekoren

En om hem aan haar borst te houden in haar wereldse dekmantel

Uit vrees dat hij uit haar armen terug zal keren naar zijn vormeloze vrede,

Is de taak van haar hart en haar nauwlettende zorg.

Toch, wanneer hij het dichtste bij is, voelt zij hem het verst.

315 Want tegenstelling is de wet van haar natuur.

Hoewel zij altijd in hem is en hij in haar,

Als onbewust van de eeuwige band,

Is het haar wil om God in te sluiten in haar werken

En hem vast te houden als haar gekoesterde gevangene

320 Opdat zij nimmer in de Tijd meer zullen scheiden.

Een weelderig vertrek voor de slaap van de geest

Schiep zij als eerste, een ruimte diep vanbinnen,

Waar hij sluimert als was hij een vergeten gast.

Maar nu begint zij de betovering van vergetelheid te verbreken,

325 Wekt zij de slaper op het gebeeldhouwde bed;

Zij vindt opnieuw de Tegenwoordigheid in de vorm

En vindt in het licht dat met hem ontwaakt

Een betekenis terug in het gejaag en gezwoeg van de Tijd,

En door dit verstand dat eens de ziel verduisterde

330 Trekt een glinstering van ongeziene goddelijkheid.

Door een lichtende droom van geestesruimte

Bouwt zij de schepping als een regenboog-brug

Tussen de oorspronkelijke Stilte en de Leegte.

Een net is gemaakt van het beweeglijke universum;

335 Zij zet een valstrik voor het bewuste Oneindige.

Een weten begeleidt haar dat zijn voetsporen verhult

En dat gelijkt op een zwijgende almachtige Onwetendheid.

Een macht begeleidt haar die wonderen waarmaakt;

Het ongelofelijke is haar grondstof van gewone feiten.

340 Haar bedoelingen, haar werkingen blijken raadsels;

Onderzocht, worden zij anders dan zij waren,

Verklaard, lijken zij nog onverklaarbaarder.

Zelfs in onze wereld heeft een mysterie geheerst

Door het vernuftige aardse masker van alledaagse eenvoud verborgen;

345 Haar grotere hoogten zijn van tovenarij gemaakt.

Daar toont het raadsel haar schitterende prisma,

Daar is geen duistere vermomming van middelmatigheid;

Occult, diepzinnig komt elke ervaring,

Verwondering is altijd nieuw, elk mirakel goddelijk.

350 Er is een verborgen last, een mysterieus contact,

Er is een heimelijkheid van verborgen betekenis.

Ofschoon geen aarden masker op haar aangezicht weegt,

Vlucht zij in zichzelf voor haar eigen blik.

Elke vorm is het teken van een of ander versluierd idee

355 Waarvan de verborgen bedoeling schuilgaat voor verstands achtervolging,

Maar niettemin de schoot is van grootse gevolgen.

Daar is elke gedachte en gevoel een daad,

En elke daad is een symbool en kenteken,

En elk symbool herbergt een levende macht.

360 Een universum bouwt zij uit waarheden en mythen,

Maar wat zij het meest behoeft kan zij niet maken;

Zichtbaar is slechts een afbeelding of afspiegeling van de Waarheid,

Doch het Werkelijke versluiert voor haar zijn mystieke aangezicht.

Al het andere vindt zij, de eeuwigheid ontbreekt;

365 Al wordt opgespoord, doch haar ontglipt de Oneindigheid.

Een bewustzijn verlicht door een Waarheid boven

Werd gevoeld; het zag het licht maar niet de Waarheid:

Het vatte het Idee en bouwde er een wereld van;

Het schiep een Beeld daar en noemde het God.

370 Toch vond daar iets waarachtigs en innerlijks zijn toevlucht.

De wezens van die wereld van het grotere leven,

Bewoners van een ruimere lucht en vrijere ruimte,

Leven niet door het lichaam of in uiterlijke dingen:

Een dieper leven was hun zetel van het zelf.

375 In dat intense grondgebied van vertrouwelijkheid

Wonen objecten als metgezel van de ziel;

De lichamelijke handelingen zijn een ondergeschikt verhaal,

De oppervlakte-weergave van een leven binnenin.

Al de krachten in die wereld vormen 's Levens hofstoet

380 En gedachten en lichaam bewegen als haar dienstmaagd.

De universele uitgestrektheden zijn haar tot levensruimte:

Elk voelt het kosmische bewegen in zijn daden

En zijn de instrumenten van haar kosmische macht.

Ofwel zij maken van hun eigen zelf hun universum.

385 In allen die gerezen zijn tot een groter Leven,

Fluistert een stem van ongeboren dingen in het oor,

Voor hun ogen door een of ander verheven zonlicht bezocht

Toont aspiratie de beeltenis van een kroon:

Om een zaad te laten uitkomen dat zij binnenin gezaaid heeft,

390 Om haar macht in hen te verwezenlijken leven haar schepselen.

Elk is een grootheid groeiend naar de hoogten

Of stroomt vanuit zijn binnenste kern gelijk een oceaan naar buiten;

In rondcirkelende rimpelingen van concentrische macht

Verzwelgen zij, verzadigd, hun omgeving.

395 Zelfs van deze weidsheid maken velen hun kluis;

Op engere breedten en beperkt tot kortstondiger vergezichten

Leven zij tevreden met een kleine grootsheid gewonnen.

Om te heersen over het kleine keizerrijk van zichzelf,

Om een rol te spelen in hun eigen teruggetrokken wereld

400 Om zich de vreugde en verdriet van de omgeving eigen te maken

Om de beweegredenen en behoeften van hun leven te bevredigen

Is moeilijk genoeg en een opgave voor deze kracht,

De hofmeester van de Persoon en zijn lot.

Dit was een overgangslijn en aanvangspunt,

405 Een eerste binnengaan in het hemelrijk,

Voor eenieder die dit schitterende domein betreedt:

Dit zijn de verwanten van ons aardse ras;

Dit gebied grenst aan onze sterfelijke staat.

Deze ruimere wereld geeft ons onze grotere bewegingsruimte,

410 Haar krachtige formaties grondvesten ons groeiende zelf;

Haar schepselen zijn ons helderdere evenbeeld,

Vervolmaken het toonbeeld waarvan wij slechts de aanzet zijn

En zijn zeker wat wij trachten te zijn.

Als waren het weldoordachte eeuwige personages,

415 Volkomen, niet als wij verdeeld door tegengestelde getijden,

Volgen zij de onzichtbare leidsman in het hart,

Hun leven gehoorzaamt de innerlijke wet van de natuur.

Hier wordt de overmaat aan grootsheid bewaard, het karakter van de held;

De ziel is de waakzame bouwmeester van zijn lot;

420 Geen geest bestaat er die onverschillig is en inert;

Zij kiezen partij, zij zien de god die zij vereren.

Een strijd wordt aangegaan tussen waar en onwaar,

De pelgrimstocht vangt aan naar het goddelijke Licht.

Want zelfs Onwetendheid streeft daar naar kennis

425 En straalt met de luister van een verre ster;

Er is een weten in het hart van de slaap

En de Natuur komt op hen toe als een bewuste kracht.

Een ideaal is hun leider en koning:

Aspirerend naar de zonne-monarchie

430 Roepen zij de Waarheid binnen voor hun verheven zelfbestuur,

Houden haar belichaamd in hun dagelijkse handelen

En houden in gedachten haar bezielde stem

En scheppen hun leven naar haar ademende gestalte,

Tot ook zij in haar zon-gouden goddelijkheid delen.

435 Of zij onderschrijven de waarheid van de Duisternis;

Of het nu voor Hemel is of Hel, zij moeten oorlog voeren:

Als strijders voor het Goede dienen zij een stralend doel

Of zijn soldaten van het Kwaad bezoldigd door de Zonde.

Want goed en kwaad bezitten een gelijkwaardige macht

440 Overal waar Kennis hand in hand gaat met Onwetendheid.

Alle machten van het Leven zijn naar hun god-zijn gericht

In de weidsheid en de gedurfdheid van die sfeer,

Elk bouwt zijn tempel en verbreidt zijn cultus,

En ook de Zonde is daar een godheid.

445 Terwijl zij daarmee de schoonheid en glorie van haar wet bevestigt

Maakt zij aanspraak op het leven als haar natuurlijke domein,

Maakt zij zich meester van 's werelds troon of bekleedt het pauselijk ambt:

Haar gelovigen verkondigen haar onschendbare recht.

Zij vereren een met rode tiara getooide Onwaarheid,

450 Zij aanbidden de schaduw van een boosaardige God,

Laten het zwarte Idee binnen dat het verstand verbijstert

Of hebben omgang met de hoere-Macht die de ziel te gronde richt.

Een gezaghebbende deugdzaamheid maakt de houding statuesk,

Of de hartstocht van een Titaan spoort aan tot een trotse rusteloosheid:

455 Aan Wijsheids altaar zijn zij koningen en priesters

Of zij offeren hun leven voor een afgodsbeeld van Macht.

Of Schoonheid schijnt over hen als een dolende ster;

Te ver om te kunnen bereiken volgen zij hartstochtelijk haar licht;

In Kunst en leven vangen zij de stralen van het Al-Schone

460 En maken van de wereld hun stralende schatkamer:

Zelfs gewone gedaanten worden met wonder gekleed;

Een bekoorlijkheid en grootsheid gevangen in elk uur

Wekt de vreugde die slaapt in alle geschapen dingen.

Een machtige overwinning of een machtige nederlaag,

465 Een troon in de hemel of een afgrond in de hel,

Zij hebben de tweeledige Energie gerechtvaardigd

En hun ziel gebrandmerkt met haar ontzagwekkende zegel:

Wat ook het Lot met hen zal doen, zij hebben het verdiend;

Zij hebben iets bereikt, zij zijn iets geweest, zij leven.

470 Daar is Materie het resultaat van de ziel en niet haar oorzaak.

In een tegenwicht voor de aardse waarheid in dingen

Weegt het grove minder, het fijnstoffelijke telt voor meer;

Op innerlijke waarden steunt het uiterlijke plan.

Zoals het veelzeggende woord trilt met de gedachte,

475 Zoals de daad smacht met de hartstocht van de ziel

Wijst het klaarblijkelijk gevoelige ontwerp van deze wereld

Terug naar een of andere innerlijke macht.

Een Verstand niet beperkt door uiterlijke zintuigen

Gaf gedaante aan de ontastbaarheden van de geest,

480 Registreerde zonder kanalen de schokken van de wereld

En veranderde in tastbare huiveringen van het lichaam

De heldere werkingen van een onbelichaamde Kracht;

Machten hier onderbewust die onzichtbaar werken

Of in hinderlaag liggen te wachten achter de muur

485 Kwamen tevoorschijn en onthulden hun gezicht.

Het occulte werd hier openlijk, het voor de hand liggende behield

Een aard van heimelijkheid en droeg het onbekende op zijn schouders mee;

Het onzichtbare werd gevoeld en verdrong de zichtbare vormen.

In het samengaan van twee ontmoetende geesten

490 Keek gedachte naar gedachte en had geen woorden nodig;

Emotie greep emotie in twee harten,

Zij voelden elkanders huivering in zenuw en vlees

Of versmolten elk in elkaar en werden reusachtig

Als brandden er twee huizen en voegde vuur zich bij vuur:

495 Haat raakte slaags met haat en liefde verstoorde liefde,

Wilskracht worstelde met wilskracht op de onzichtbare grond van het verstand;

Gewaarwordingen van anderen trokken in golven voorbij

Lieten het fijnstoffelijke lichaams-gestel in siddering achter,

Hun razernij joeg in galop met woeste vlagen,

500 Een charge van vertrappende hoeven over schokkende grond;

Men voelde hoe een anders smart zijn borst binnendrong,

Andermans vreugde voer jubelend door het bloed:

Harten konden over een afstand dichtbij komen, stemmen konden naderen

Die spraken aan de kusten van vreemde zee n.

505 Het bonzen klonk van een levendige uitwisseling:

Wezen voelde wezen zelfs van veraf

En bewustzijn beantwoordde bewustzijn.

En toch was de opperste eenheid daar niet.

Er was een scheiding tussen ziel en ziel:

510 Een innerlijke muur van stilte kon worden opgetrokken,

Een wapening van bewuste macht kon afschermen en beschutten;

Het wezen kon ingesloten zijn en eenzelvig;

Men kon afgezonderd blijven in het zelf, alleen.

Identiteit bestond nog niet noch de vrede van vereniging.

515 Alles was nog altijd onvolkomen, half-gekend, half-af:

Met het wonder van Onbewustheid overstegen,

Keek het wonder van het Bovenbewuste onbeweeglijk,

Onbekend, in zichzelf verhuld, ongevoeld, onkenbaar,

Op hen neer, de oorsprong van alles wat zij waren.

520 Als vormen kwamen zij uit het vormeloze Oneindige,

Als namen leefden zij vanuit een nameloze Eeuwigheid.

Begin en einde waren daar duister;

Een middelste term werkte onverklaard, abrupt:

Het waren woorden die spraken tot een uitgestrekte woordeloze Waarheid,

525 Het waren gedaanten die een onvoltooid totaal dicht naderden.

Geen kende werkelijk zichzelf of kende de wereld

Of de Werkelijkheid die daar verhuld leefde:

Wat zij kenden was slechts wat Verstand kon begrijpen en samenstellen

Uit de geheime reusachtige voorraad van het Supramentale.

530 Met duisternis onder hen, een heldere Leegte boven,

Leefden zij onzeker in een grote opklimmende Ruimte;

Met mysteriën verklaarden zij een Mysterie,

Een raadselachtig antwoord ontmoette het raadsel der dingen.

Terwijl hij door deze ether van dubbelzinnig leven bewoog,

535 Werd hij zelf al snel een raadsel voor zichzelf;

Als symbolen zag hij alles en zocht naar hun betekenis.

Over de springbronnen van dood en geboorte

En over de zich verleggende grenzen van ziele-verandering,

Als jager op het scheppende pad van de geest,

540 Volgde hij 's levens smalle en machtige sporen

En speurde naar haar verzegelde formidabele verrukking

In een hachelijk avontuur dat geen einde vindt.

Aanvankelijk viel er geen bedoeling in die reuze-schreden te ontdekken:

Slechts de weidse oorsprong zag hij van alle dingen hier

545 Die uitkeek op een weidsere oorsprong daarachter.

Want toen zij zich uit aardse gelederen terugtrok,

Werd een zwaardere belemmering uit het Onbekende gevoeld,

Dreef een hogere samenhang van verlossende gedachte

Haar tot verwondering en ontdekking;

550 Een hoge bevrijding kwam van onbetekenender zorgen,

Een machtiger beeld van verlangen en hoop,

Een grootsere formule, een groter toneel.

Aldoor cirkelde zij in de richting van een ver Licht:

Nog steeds verhulden haar tekenen meer dan zij openbaarden;

555 Maar gebonden aan een of ander onmiddellijk verlangen en zicht

Verloren zij hun zin in de vreugde van het gebruik,

Tot zij, van hun oneindige bedoeling ontdaan,

Een geheimschrift werden dat glansde met een onwerkelijke betekenis.

Gewapend met een magische en spookachtige boog

560 Richtte zij op een doelwit dat altijd onzichtbaar was gebleven

En altijd als ver beschouwd ofschoon altijd dichtbij.

Als een die verlichte tekens ontcijfert,

In het spreukenboek van een duistere tovenaarstekst,

Speurde hij naar haar subtiele verweven geheimzinnige bedoelingen

565 En het gemaskeerde moeilijke theorema van haar zinspelingen,

Getrokken in de monsterlijke zandwoestijnen van de Tijd

Het langdradige begin van haar titanische werken,

Sloeg haar poppekast van handelingen gade voor een of andere aanwijzing,

Las de No-gebaren van haar schaduwbeelden,

570 En trachtte in hun zwaarbeladen omzwervingen

Haar aaneengeregen dans-fantasia te vangen

Die ontsnappen in een ritmisch raadsel,

Een glimp van vluchtende voeten op vluchtige grond.

In het doolhofachtige patroon van haar gedachten en hoop

575 En de zijpaden van haar innerlijke verlangens,

In de rijkvertakte uithoeken door haar dromen bevolkt

En kringlopen gekruist met verwikkelingen van doelloze kringlopen,

Een zwerver die doolt door vluchtige taferelen,

Verloor hij de tekens uit het oog en maakte jacht op elk falend vermoeden.

580 Overal kwam hij sleutelwoorden tegen, onwetend van hun sleutel.

Een zon die zijn eigen zicht verblindde,

Een fonkelende kap over een lichtend raadsel

Verlichtte de ondoordringbare purperen barri re van de gedachtenhemel:

Een schemerige uitgestrekte trance toonde aan de nacht haar sterren.

585 Als zittend voor de kier van een geopend raam,

Las hij bij lichtflits op talrijke lichtflits

Hoofdstukken van haar metafysische romance

Van de zoektocht der ziel naar verloren Werkelijkheid

En haar verzinsels ontleend aan de onvervalste waarheid van de geest,

590 Haar bevliegingen en kwinkslagen en verstrengelde betekenissen,

Haar onstuimige onbegrijpelijke kuren en versluierde wendingen.

De luisterrijke windselen van haar stilzwijgendheid

Die haar begeerlijke lichaam aan het oog onttrekken,

De vreemde opmerkelijke vormen geweven in haar kleed,

595 Haar veelzeggende schetsen van de zielen der dingen

Zag hij, haar bedrieglijke doorzichtigheden van gedachten-kleurschakering,

Haar rijke brokaten ingeweven met verbeeldingsvolle fantasieën

En grillige maskers en borduurselen van schijn.

Duizend verbijsterende gezichten van de Waarheid

600 Keken hem vanuit haar vormen aan met vreemde ogen

En woordeloze monden onherkenbaar,

Spraken uit de gestalten van haar maskerade,

Of tuurden uit van de verborgen luister

En de subtiele pracht van haar gewaden.

605 In plotselinge flonkeringen vanuit het Onbekende,

Kregen uitdrukkingsloze geluiden geloofwaardigheid,

Ideeën die betekenisloos leken ontvlamden met waarheid;

Stemmen klinkend uit onzichtbare wachtende werelden

Spraken de lettergrepen van het Onmanifeste

610 Om het lichaam te kleden van het mystieke Woord,

En tovenaars-diagrammen van de occulte Wet

Bezegelden een of andere onbegrijpelijke harmonie,

Of gebruikten kleur en vorm om te herconstrueren

Het wapenschild van de geheime dingen der Tijd.

615 In haar groene wildernis en onopgemerkte diepten,

In het kreupelhout van haar vreugde waar gevaar zich vastklampt aan genot,

Zag hij in een glimp de verborgen vleugels van haar zangvogel-verwachtingen,

Een glinstering van blauw en goud en scharlaken vuur.

Op haar verholen paden, grenzend aan haar landwegen van toeval

620 En langs haar zingende beekjes en kalme meren

Vond hij het schijnsel van haar gouden vruchten van geluk

En de schoonheid van haar bloemen van droom en mijmering.

Als was het een wonder van het hart dat door vreugde wordt gegrepen

Zag hij in de alchimisten-stralen van haar zonnen

625 Het karmozijnrode ontluiken van een wereldlijke bloem

Aan de offerande-boom van spirituele liefde.

In de slaperige pracht van haar middagen zag hij,

Als een eeuwigdurend herhalen door de uren,

De gedachtendans van libellen die scheren over de geheimzinnige rivier

630 Doch nimmer de murmelende stroming raken,

En hoorde de lach van haar blozende verlangens

Die heensnellen als om te ontkomen aan begeerde handen,

De klingelende lieflijke enkelbelletjes van verbeelding.

Tussen levende symbolen van haar occulte macht

635 Bewoog hij en voelde hen dichtbij als waarachtige figuren:

In dat leven dat werkelijker is dan de levens van mensen

Klopte het hart van de verborgen werkelijkheid:

Daar was belichaamd wat wij hier slechts denken en voelen,

Was zelf-omlijst waarvoor hier uiterlijke ontleende vormen nodig zijn.

640 Een kameraad van Stilte op haar grimmige hoogten

Aanvaard door haar machtige eenzaamheid,

Stond hij naast haar op mediterende toppen

Waar leven en wezen een sacrament zijn

Aangeboden aan de Werkelijkheid in de verte,

645 En zag haar in de oneindigheid vrijlaten

De gehuifde adelaars van diepzinnigheid,

De boodschappers van het Denken aan het Onbekende.

Herkend door ziele-inzicht en zielsbesef,

In haar diepten binnengaand als in een huis,

650 Werd hij alles wat zij was of wilde zijn,

Dacht hij met haar gedachten en reisde met haar schreden,

Leefde door haar adem en speurde alles af met haar ogen

Opdat hij aldus het geheim van haar ziel zou mogen kennen.

Als een getuige overmeesterd door zijn schouwspel,

655 Bewonderde hij haar luisterrijke aanzicht van prachtvertoon en spel

En de wonderen van haar rijke en broze kunstnijverheid,

En huiverde bij het doordringende van haar kreet;

Hartstochtelijk verdroeg hij de toverkunsten van haar macht,

Voelde aan hem opgelegd haar plotselinge geheimzinnige wilskracht,

660 Haar handen die het noodlot kneden in hun gewelddadige greep,

Haar aanraking die ontroert, haar machten die intomen en aansporen.

Maar ook dit zag hij, haar ziel die weende vanbinnen,

Haar vruchteloze zoeken dat zich vastklampt aan de vluchtige waarheid,

Haar hoop wier sombere blik aan wanhoop grenst,

665 De hartstocht die zich had meester gemaakt van haar verlangende ledematen,

De beproeving en verrukking van haar hunkerende borsten,

Haar verstand dat onbevredigd worstelt met wat het heeft voortgebracht,

Haar hart dat niet de ene Geliefde weet te vangen.

Overal ontmoette hij een versluierde en zoekende Kracht,

670 Een verbannen godin die namaak-hemelen bouwt,

Een Sfinx wier ogen opzien naar een verborgen Zon.

Altijd voelde hij een geest nabij in haar gedaanten:

Deze passieve tegenwoordigheid was de kracht van haar natuur;

Dit alleen is werkelijk in ogenschijnlijke dingen,

675 Zelfs op aarde is de geest de sleutel van het leven,

Doch aan haar hechte buitenkant is nergens een spoor ervan te bekennen.

Onnaspeurlijk is zijn stempel op haar daden.

Een pathos van verloren hoogten is zijn appÃ¨l.

Slechts een schaduwlijn vangt men soms op

680 Die een vermoeden geeft van een versluierde werkelijkheid.

Het Leven staarde hem aan met vage verwarde trekken

En boden een tafereel dat de ogen niet konden vasthouden,

Een verhaal dat daar nog niet was geschreven.

Als in een verbrokkeld half-verloren ontwerp

685 Vluchtten 's levens betekenissen voor het achtervolgende oog.

's Levens aangezicht verbergt 's levens ware zelf voor het zicht;

's Levens geheime bedoeling is geschreven binnenin, boven.

De gedachte die het zin geeft woont ver weg;

Het is onzichtbaar in het half-voltooide ontwerp.

690 Wij hopen tevergeefs de verwarrende tekens te lezen

Of het woord te raden in het half-gespeelde woordenspel.

Pas in dat grotere leven wordt een cryptische gedachte gevonden,

Komt een of ander verklarend woord doorgeschemerd

Dat de aard-mythe maakt tot een begrijpelijke vertelling.

695 Eindelijk werd iets ontwaard dat op waarheid leek.

In een half-verlichte lucht van hachelijk mysterie

Kon het oog dat de donkere helft der waarheid ziet

Een beeld onderscheiden in een levendige vertroebeling

En turend door een waas van subtiele kleuren

700 Zag hij een halfblinde geketende goddelijkheid

Duizelend door de wereld waardoorheen hij bewoog,

En toch bewust van een of ander licht dat zijn ziel wekte.

Aangetrokken door vreemde glinsteringen in de verte,

Geleid door de tonen van een verre Fluitspeler

705 Zocht hij zijn weg door de lach en uitroep van het leven

En de chaos van aanwijzingen van haar myriaden stappen

Naar een of andere totale diepe grenzeloosheid.

Om hem heen pakte zich het woud van haar tekens samen:

Op goed geluk las hij bij pijlsprongen van Gedachte

710 Die door gissen het doel treffen of door verlichte kans,

Haar veranderlijk gekleurde verkeerslichten van idee

En haar signalen van onzekere snelle gebeurtenis,

De hiërogliefen van haar symbolische praalvertoning

En haar bakens langs de vervlochten paden van de Tijd.

715 In haar doolhof van naderen en terugwijken

Lokt zij hem naar alle kanten en stoot hem af,

Maar te dichtbij gelokt ontsnapt zij aan zijn omarming;

Over alle wegen leidt zij hem maar geen enkele weg is zeker.

Verrukt door het veeltonige wonder van haar zingen,

720 Aangetrokken door de tovenarij van haar stemmingen

En bewogen door de terloopse aanraking van vreugde en verdriet,

Verliest hij zichzelf in haar maar wint haar niet.

Een vluchtig paradijs lacht hem toe vanuit haar ogen:

Dromen doet hij dat hij zich haar schoonheid voor altijd eigen maakt,

725 Hij droomt van zijn meesterschap door haar ledematen gedragen,

Hij droomt van de magie van haar borsten van verrukking.

In haar verlichte manuscript, haar verbeeldingsvolle vertaling

Van Gods zuivere oorspronkelijke tekst,

Denkt hij te lezen in de wonderschone Heilige Schrift,

730 De hiëratische sleutel naar onbekende zaligheden.

Maar het Levenswoord is in het geschrift verborgen,

Het Levenslied heeft zijn goddelijke klank verloren.

Onzichtbaar, als een gevangene in een huis van geluid,

De geest, verloren in de glorie van een droom,

735 Luistert naar de ode van een duizendstemmige zinsbegoocheling.

Een fijnmazig weefsel van tovenarij steelt het hart

Of een onstuimige magie kleurt haar klanken en tinten,

Toch wekken zij slechts de ontroering van een vluchtige charme;

Gelijk een vagebondsmars vervuld door zwerver de Tijd,

740 Roepen zij om een kortstondig onbevredigd genot

Of wentelen zich in verrukkingen van verstand en zintuig,

Doch missen het verlichte antwoord van de ziel.

Een blinde hartslag die vreugde bereikt door tranen,

Een hunkeren naar toppen die altijd onbereikbaar blijven,

745 Een extase van onvervuld verlangen

Volgde het laatste hemelwaartse klimmen van haar stem.

De herinnering aan vroeger lijden is veranderd

In het weldadige ontsnappingspad van een oud verdriet:

Haar tranen zijn geworden tot juwelen van diamanten pijn,

750 Haar droefheid tot in de magische bekroning van een lied.

Slechts kortstondig weet zij geluk te bemachtigen

Dat de oppervlakte roert, en vervolgens ontsnapt of sterft:

Een verloren herinnering weerklinkt in haar diepten,

Een onsterfelijk verlangen heeft zij, de roep van een versluierd zelf;

755 Een gevangene in de beperkende wereld van de sterfelijke,

Een geest door het leven gewond weent in haar borst;

Een gekoesterd lijden is haar diepste smeken.

Een zwerver over verlaten paden van wanhoop,

Langs de wegen van geluid een teleurgestelde stem

760 Roept in de steek gelaten om vergeten geluk.

Verdwaald in de weergalmende spelonken van Begeerte,

Bewaakt het de schimmen van de gestorven hoop der ziel

En houdt de stem wakker van vergane dingen

Of talmt bij zoete en dwalende tonen

765 Jagend op genoegen in het hart van pijn.

Een noodlottige hand roerde de kosmische snaren

En wanneer een wanklinkende melodie zich opdringt

Wordt de verborgen toonaard getroffen van een innerlijke muziek

Die onmerkbaar de oppervlakkige ritmen begeleidt.

770 En toch is het een vreugde om te leven en te scheppen

Een vreugde om te werken en lief te hebben al is alles vergeefs,

Een vreugde om na te streven al stelt al wat wij vinden teleur

En als al waarop wij ons verlaten ons vertrouwen beschaamt;

Toch was iets in haar diepten de pijn waard,

775 Een hartstochtelijke herinnering waart rond met het vuur van extase.

Zelfs onder verdriet ligt vreugde verborgen aan haar wortels:

Want niets is geheel en al vergeefs wat de Ene heeft gemaakt:

In onze verslagen harten overleeft Gods kracht

En de ster van overwinning verlicht nog altijd onze wanhopige weg;

780 Onze dood wordt een poort naar nieuwe werelden.

Dit maakt dat de Levensmuziek zijn lofzang verheft.

Aan alles schenkt zij de glorie van haar stem;

De verrukkingen van de hemel befluisteren haar hart en gaan voorbij,

De aardse vergankelijke verlangens verbreken haar lippen en vallen stil.

785 Slechts de God-gegeven hymne ontkomt aan haar kunst

Die met haar is meegekomen uit haar spirituele huis

Maar halverwege stokte en faalde, een stilgevallen woord

Wakker in een of andere diepe adempauze van verwachtingsvolle werelden,

Een gemompel gestaakt in het eeuwige zwijgen:

790 Doch er is niets dat ademt van de bovenaardse vrede:

Een weelderig tussenspel boeit het oor

En het hart luistert en de ziel stemt in;

Een vervagende muziek herhaalt het

En verkwist aan vergankelijkheid de eeuwigheid van de Tijd.

795 Een tremolo van de stemmen der uren

Schermt met vergetelheid het hoog bedoelde thema af

De zelf-belichamende geest kwam te spelen

Op het onmetelijke clavichord van Natuur-Kracht.

Slechts een machtig gemurmel hier of daar

800 Van het eeuwige Woord, de zaligmakende Stem

Of de aanraking van Schoonheid die hart en zintuig verheerlijkt,

Een dwalende pracht en een mystieke smeekbede,

Brengt in herinnering de kracht en lieflijkheid die is verstomd.

Dit is de kloof, hier verzinkt de levenskracht of komt tot staan;

805 Dit gemis doet afbreuk aan de tovenaarskunst:

Bij dit gebrek lijkt al het andere schamel en kaal.

Een half-zicht bepaalt de horizon van haar daden:

Haar diepten herinneren zich wat zij kwam doen,

Doch haar verstand heeft het vergeten of het hart dwaalt:

810 In de eindeloze regels van de Natuur raakt de God verloren.

Om alwetendheid in kennis te kunnen samenvatten,

Om in daden de Almachtige te laten opstaan,

Om alhier haar Schepper te scheppen was de ingeving van haar hart,

Om in het kosmische tafereel te laten binnendringen de volslagen God.

815 Zwoegend om het stille verre Absolute te transformeren

In een al-vervullende openbaring,

In een uitdrukking van het Onuitsprekelijke,

Zou zij hier de glorie brengen van Absolutes kracht,

Evenwicht veranderen in de ritmische rondgang van de schepping,

820 Een hemel van kalmte huwen met een zee van gelukzaligheid.

Als een vuur om eeuwigheid op te roepen in de Tijd,

Om lichamelijke vreugde even levendig te maken als die der ziel,

Zou zij de aarde verheffen tot dichtbij de hemel,

Belast het leven om zich met het Allerhoogste te meten

825 En het Eeuwige met de Afgrond te verzoenen.

Haar pragmatisme van bovenzintuiglijke Waarheid

Vult de stilte met de stemmen der goden,

Doch in de kreet gaat de ene Stem verloren.

Want het visioen van de Natuur klimt boven haar daden uit.

830 Een leven van goden in de hemel ziet zij boven zich,

Een halfgod die voortkomt uit een aap

Is al wat zij vermag in ons sterfelijke element.

Hier zijn de half-god, de half-titaan haar hoogtepunt:

Dit grotere leven aarzelt tussen aarde en hemel.

835 Een schrijnende paradox achtervolgt haar dromen:

Haar verborgen energie beweegt een onwetende wereld

Om te zoeken naar een vreugde die door haar eigen sterke grip wordt afgeschrikt:

In haar omarming weet het niet terug te keren naar de bron.

Haar macht immens, de ontzaglijke drijfkracht van haar daden eindeloos,

840 Is zijn betekenis verloren en verdwaald.

Al draagt zij in haar heimelijke borst

De wet en de voortwelvende curve van alle geboren dingen

Lijkt haar kennis eenzijdig, haar doeleinde bescheiden;

Over een grond van hunkering gaan haar weelderige uren.

845 Een loden Onwetendheid bezwaart de vleugelen van Gedachte,

Haar macht benauwt het wezen met zijn gewaad,

Haar daden houden zijn onsterfelijke blik gevangen.

Een zekere beperking achtervolgt haar meesterschap

En nergens is men van voldoening of vrede verzekerd:

850 Want heel de diepte en schoonheid van haar werken

Mist een wijsheid die de geest bevrijdt.

Een versleten en verbleekte bekoring had haar aanzien nu

En legde voor hem een domper over haar levendige en zonderlinge heemkunst;

Zijn ruime ziel vroeg een diepere vreugde dan de hare.

855 Uit haar daedalische routes zoekt hij te ontsnappen;

Maar noch een poort van hoorn noch van ivoor vond hij

Noch een zijuitgang van spiritueel zicht,

Geen uitweg was er uit die onwezenlijke ruimte.

Ons wezen moet eeuwig reizen door de Tijd;

860 De Dood helpt ons niet, vergeefs is onze hoop op sterven;

Een geheime Wilskracht doet ons verdragen.

Het rustpunt van ons leven ligt in de Oneindigheid;

Het kan niet staken, het einde is het opperste Leven.

De Dood is een doorgang, niet het doel van onze wandel:

865 Een of andere oeroude diepe drang zwoegt verder:

Onze ziel wordt meegevoerd als door een verborgen teugel,

Van geboorte tot geboorte meegedragen, van wereld naar wereld,

Zetten onze daden wanneer ons lichaam is vergaan

De vroegere ononderbroken reis voort die eeuwigdurend is.

870 Nooit wordt er een stille bergtop gevonden waar de Tijd kan rusten.

Dit was een magische stroom die nooit de zee bereikte.

Hoever hij ook ging, waar hij zich ook wendde,

Het wiel der werken bewoog met hem mee en streefde hem voorbij;

Altijd was er een volgende taak te doen.

875 Het gehamer van de daad en de roep van de zoektocht

Klonken onophoudelijk in die onrustige wereld;

Een bedrijvig gemurmel vulde het hart van de Tijd.

Niets anders was er dan vernuft en voortdurende beroering.

Honderd levenswijzen werden beproefd maar tevergeefs:

880 Een gelijkvormigheid die duizend vormen aannam

Trachtte te ontkomen aan zijn langdurige monotonie

En maakte nieuwe dingen die al gauw geleken op de oude.

Een zonderlinge versiering lokte het oog

En vroegere thema's werden met nieuwe waarden opgepoetst

885 Om het verstand te misleiden met het idee van verandering.

Een ander beeld verscheen dat nog steeds hetzelfde was

Tegen de vage kosmische achtergrond.

Slechts een volgend doolhof-huis

Van schepselen en hun doen en laten en gebeurtenissen,

890 Een stad van het verkeer van gebonden zielen,

Een markt van de schepping en haar koopwaar,

Werd geboden aan het zwoegende verstand en hart.

Een kringloop die uitmondt waar hij oorspronkelijk begon

Wordt gehouden voor de voorwaartse en eeuwigdurende opmars

895 Van vooruitgang op de onbekende weg van de volmaaktheid.

Elk einddoel leidt naar een volgend plan.

En toch lijkt elk nieuw uitgangspunt het laatste,

Een ge nspireerde leerstelling, het toppunt van theorie,

Prijst het panacee voor de ziekten aller Tijden

900 Of voert het denken naar haar hoogste zenit-vlucht

Of steekt de bazuin over zijn opperste ontdekkingen;

Elk kortstondig idee, een vergankelijk bouwsel,

Verkondigt de onsterfelijkheid van zijn wet,

Zijn aanspraak op de volmaakte vorm der dingen,

905 De laatste belichaming van de Waarheid, het opperbeste van de Tijd.

Doch niets van oneindige waarde is bereikt:

Een wereld altijd opnieuw gemaakt, maar nooit voltooid,

Stapelde immer halfwas-pogingen op gemiste pogingen

En zag een fragment als het eeuwige Geheel.

910 In het doelloze toenemende totaal der gedane dingen

Scheen het bestaan een daad van vruchteloze noodzaak,

Een worsteling van eeuwige tegendelen

In de nauwsluitende omarming van een beklemmend antagonisme,

Een spel zonder ontknoping of idee,

915 Een hongeroptocht van levens zonder doel,

Of, geschreven op het kale schoolbord van de Ruimte,

Een vergeefse en terugkerende optelsom van zielen,

Een hoop die heeft gefaald, een licht dat nimmer scheen,

Het werk van een onvervulde Kracht

920 Aan zijn daden gebonden in een schemerige eeuwigheid.

Er is geen einde of geen is nog te zien:

Ofschoon verslagen, moet het leven verder zwoegen;

Altijd ziet zij een kroon die zij niet kan grijpen;

Voorbij haar gevallen staat zijn haar ogen gericht.

925 Nog altijd trilt er in haar en onze borst

Een eens bestaande en vergane glorie,

Of vanuit een of ander onvervuld verschiet

Roept ons een grootsheid nog niet bereikt door de weifelende wereld.

In een herinnering achter onze sterfelijke gewaarwording

930 Is een droom in stand gebleven van een ruimere gelukkigere sfeer

Die ademt rondom vrije harten van vreugde en liefde,

Door ons vergeten, onsterfelijk in de vervlogen Tijd.

Een schim van zaligheid spookt rond in haar diepten;

Want zij herinnert zich nog altijd, al is het nu van zo veraf,

935 Haar domein van gouden welbehagen en blij verlangen

En de schoonheid en kracht en geluk die zij eens had

In de lieflijkheid van haar stralende paradijs,

In haar koninkrijk van onsterfelijke extase

Halverwege tussen Gods stilte en de Afgrond.

940 Deze kennis bewaren wij in onze verborgen delen;

Eenmaal ontwaakt tot de aanlokkelijkheid van een vaag mysterie,

Ontmoeten wij een diepe onzichtbare Werkelijkheid

Veel waarachtiger dan 's werelds aangezicht van tegenwoordige waarheid:

Wij worden achtervolgd door een zelf dat wij nu niet kunnen herinneren

945 En bewogen door een Geest die wij nog moeten worden.

Als een die het koninkrijk van zijn ziel heeft verloren,

Kijken wij naar een of andere godenfase van onze geboorte terug

Anders dan dit onvolmaakte schepsel hier

En hopen in deze of een goddelijker wereld

950 Alsnog te herwinnen van 's Hemels geduldige bewaking

Wat wij missen door verstands vergetelheid,

De natuurlijke weldaad van ons wezen,

De verrukking van ons hart die wij hebben ingewisseld voor verdriet,

De huivering van het lichaam die wij hebben verruild voor niets dan pijn,

955 De zaligheid waarnaar onze sterfelijke natuur verlangt

Zoals een nachtelijke mot verlangt naar een laaiend Licht.

Ons leven is een voettocht naar een overwinning die nimmer komt.

Deze bestaansgolf die hunkert naar geluk,

Deze onstuimige beroering van onbevredigde krachten,

960 Deze lange, verre volgscharen van voorwaarts-strevende hoop

Heffen aanbiddende ogen naar de blauwe Leegte die hemel heet

En zien uit naar de gouden Hand die nimmer kwam,

De komst waarop heel de schepping wacht,

De wonderschone aanblik van het Eeuwige

965 Dat verschijnen zal op de wegen des Tijds.

En toch zeggen wij onszelf om de hoop te doen herleven,

“O zeker, eens zal hij onze roep beantwoorden,

Er komt een dag dat hij ons leven zal herscheppen

En de magische formule van vrede zal spreken

970 En volmaaktheid zal brengen in de orde der dingen.

Een dag zal komen dat hij zal nederdalen naar leven en aarde,

Het stilzwijgen van de eeuwige deuren verlatend,

Tot in een wereld die naar hem roept om hulp,

En de waarheid brengen die de geest bevrijdt,

975 De vreugde die de doop is van de ziel,

De kracht die de uitgestrekte arm van Liefde is.

Op een dag zal hij de vreselijke sluier van zijn schoonheid lichten,

Geluk opleggen aan 's werelds kloppende hart

En zijn geheime lichaam openbaren van licht en gelukzaligheid.

980 Maar nu spannen wij ons in om een onbekend doel te bereiken:

Er komt geen einde aan zoeken en geboorte,

Er komt geen einde aan sterven en wederkeer;

Het leven dat zijn doel vindt vraagt om een hoger doel,

Het leven dat faalt en sterft moet herleven;

985 Tot het zichzelf gevonden heeft kan het niet ophouden.

Al moet worden gedaan waarvoor leven en dood werden gemaakt.

Doch wie zal zeggen of zelfs dan rust zal zijn?

Of daar zijn rust en handeling hetzelfde

Diep verborgen in de borst van Gods opperste verrukking.

990 In een verheven staat waar geen onwetendheid meer is,

Is iedere beweging een golf van vrede en geluk,

Is ontspanning Gods bewegingsloze scheppingskracht,

Is handeling een rimpel in het Oneindige

En geboorte een gebaar van het Eeuwige.

995 Een zon van gedaanteverandering kan nog altijd schijnen

En de Nacht kan zijn hart van mystiek licht openbaren;

De zelf-opheffende, zelf-beproevende paradox

Zou kunnen veranderen in een zelf-verlichtend mysterie,

Het imbroglio in een vreugdevol wonder.

1000 Dan kon God hier zichtbaar worden, hier gedaante aannemen;

Geopenbaard zou zijn de identiteit van de geest;

Het Leven zou haar ware onsterfelijke gezicht ontsluieren.

Maar nu is een grenzeloos zwoegen haar lot:

In zijn repeterende breuk van gebeurtenissen

1005 Verschijnen geboorte, dood als de punten van een onophoudelijke herhaling;

Het aloude vraagteken kanttekent iedere voltooide bladzijde,

Elk boekdeel van de geschiedenis van haar inspanning.

Een kreupel Ja reist nog altijd door de eonen

Vergezeld van een eeuwig Nee.

1010 Alles lijkt vergeefs, toch kent het spel geen einde.

Onverstoorbaar gaat het altijd-wentelende Wiel,

Doelloos is het Leven, de dood brengt geen bevrijding.

Als een gevangene van zichzelf leeft het wezen

En behoudt zijn armzalige onsterfelijkheid;

1015 De ondergang wordt hem ontzegd, zijn enige ontsnappingsweg.

Een dwaling van de goden heeft de wereld gemaakt.

Of onaangedaan houdt de Eeuwige wacht over de Tijd.

EINDE VAN CANTO ZES

Canto Zeven

De Afdaling in de Nacht

Met een geest van leven vrijgesproken, stil gemaakt om te weten,

Het hart afgezonderd van de blindheid en de pijn,

De tranen verzegeld, de verbintenis met onwetendheid,

Keerde hij zich om de oorzaak van dit wijde wereld-falen te vinden.

5 Hij keek weg van het zichtbare aangezicht van de Natuur

En richtte zijn blik in het onzichtbare Onmetelijke,

De ontzagwekkende onbekende Oneindigheid,

In slaap achter de eindeloze windingen der dingen,

Die het universum dragen in hun tijdloze uitgestrektheid

10 En de rimpelingen van haar wezen die onze levens vormen.

De werelden zijn gebouwd met haar onbewuste Adem

En Stof en Geest zijn haar gedaanten of haar machten,

Onze wakende gedachten het resultaat van haar dromen.

De sluier was gescheurd die de diepten der Natuur verbergt:

15 Hij zag de bron van 's werelds onophoudelijke pijn

En de opening van de zwarte kloof van Onwetendheid;

Het kwaad dat aan de levenswortels wordt bewaakt

Verhief het hoofd en staarde in zijn ogen.

Aan een schemerige rand waar de subjectieve Ruimte vergaat,

20 Vanaf een schimmige bergkam die uitzag over al wat is,

Staarde een duister, bewust geworden Onweten,

Met haar wijdopen wezenloze ogen die zich over Tijd en Vorm verwonderen,

Naar de ontdekkingen van de levende Leegte

En de Afgrond waar onze oorsprong gelegen is.

25 Daarachter verscheen een grijs gesneden masker van de Nacht

Dat de geboorte gadesloeg van alle geschapen dingen.

Een verborgen Grootmacht, bewust van zijn kracht,

Een vage en verscholen Tegenwoordigheid was overal,

Een tegenwerkend Noodlot dat al bedreigde wat was gemaakt,

30 Een Dood die figureerde als het donkere zaad van het leven,

Scheen de wereld voort te brengen en weer te vernietigen.

Dan, vanuit het sombere mysterie der diepten

En uit de lege holte van het Masker,

Kroop iets naar buiten dat een vormeloze Gedachte scheen.

35 Een noodlottige Invloed bekroop de schepselen

Waarvan de dodelijke aanraking de onsterfelijke geest vervolgde,

Op het leven werd gelegd de spookachtige vinger des doods

En door dwaling, leed en pijn werd overschaduwd

Het aangeboren verlangen van de ziel naar waarheid en vreugde en licht.

40 Een mismaaktheid kronkelde die er aanspraak op maakte

Het keerpunt te zijn van het wezen zelf, de ware drijfveer van de Natuur.

Een vijandige en perverterende Wilskracht was werkzaam

In elke uithoek waar bewust leven zich genesteld heeft

En vervalste de Waarheid met zijn eigen formules;

45 Het wist het luisteren van de ziel te ondervangen,

Terwijl het kennis aantastte met de zweem van twijfel

Onderschepte het de orakels van de occulte goden,

Maakte de wegwijzers onzichtbaar van 's Levens pelgrimage,

Wiste de hechte wetsverordeningen in de rots uitgehouwen door de Tijd,

50 En vestigde op de fundamenten van de kosmische Wet

Haar bronzen tempelpoort van wanbestuur.

Zelfs Licht en Liefde werden door de betovering van dit verborgen gevaar

Van de briljante natuur der goden

Tot gevallen engelen en misleidende zonnen,

55 Werden zelf een gevaar en een bekoring,

Een verdorven lieflijkheid, een hemel-geboren verderf:

Haar macht kon de goddelijkste dingen misvormen.

Een adem van droefenis woei over de wereld;

Elke gedachte werd door leugen belaagd, elke daad

60 Met tekortkoming bezegeld of met het teken van teleurstelling,

Elke verheven poging met falen of met vergeefs succes,

Maar geen kende de oorzaak van zijn ondergang.

Het grijze Masker fluisterde en, ofschoon geen geluid werd gehoord,

Was nochtans in het onwetende hart een kiem geplant

65 Die de zwarte vrucht van lijden droeg, van dood en onheil.

Vanuit de kille steppen van een naargeestige Verborgenheid

Onzichtbaar, het grijze masker dragend van de Nacht,

Arriveerden de schaduwachtige vreselijke boodschappers,

Indringers vanuit een gevaarlijke wereld van macht,

70 De ambassadeurs van het absolute kwaad.

In stilte spraken de onhoorbare stemmen,

Handen die niemand zag zaaiden het noodlottige zaad,

Geen vorm werd ontwaard, toch was een afschrikwekkend werk gedaan,

Een ijzeren vonnis met vervormde uncialen geschreven

75 Legde een wet op van zonde en van vijandig lot.

Het bestaan keek hem aan met veranderde en sombere ogen:

Haar schoonheid zag hij en het hunkerende hart in dingen

Dat met een beetje geluk tevreden is,

Beantwoordend aan een smal straaltje van waarheid of liefde;

80 Hij zag haar gouden zonlicht en haar verre blauwe lucht,

Het groen van haar bladeren en de tinten en de geur van bloemen,

De charme van kinderen en de liefde van vrienden,

De schoonheid van vrouwen en het goedaardige hart van mannen,

Maar ook zag hij de vreselijke Machten die haar stemmingen beheersen

85 En het leed waarmee haar pad bezaaid is,

Het lot dat wacht op de onzichtbare stappen der mensen

En haar kwaad en droefenis en het laatste geschenk, de dood.

Een adem van desillusie en decadentie

Zag ondermijnend toe hoe het Leven volgroeide

90 En deed rotten het gerijpte koren van de ziel:

Vooruitgang werd een verbreider van de Dood.

Een wereld die de wet aanhing van een verslagen Licht

Koesterde de vergane lijken van gestorven waarheden,

Verwelkomde verwrongen gedaanten als dingen vrij, nieuw en echt,

95 Schoonheid dronk van lelijkheid en kwaad

Die zich te gast voelden aan een feestmaal van de goden

En verderf proefden als een kostelijke spijs.

Een duisternis nam bezit van de zware lucht;

Het verdreef de stralende glimlach van de lippen der Natuur

100 En doodde de aangeboren onbevangenheid in haar hart

En legde de wantrouwige blik van angst in haar ogen.

De wellust die het natuurlijke goed van de geest vervalst

Verdrong met gemaakte deugd en ondeugd

De openhartige spontane drijfveer van de ziel:

105 Door de Natuur aan te tasten met de tweeledige leugen

Hebben hun dubbelzinnige waarden een verboden genot gewekt,

Maakten kwaad tot een verademing van vervalst goed,

Het ego verzadigd van rechtschapenheid en zonde

En werden elk het werktuig van de Hel.

110 In afgedankte hopen langs een eentonige weg

Lagen de vroegere simpele genietingen achtergelaten

In de woestenij van 's levens afdaling in de Nacht.

Alle levensglorie was gedoofd, door twijfel besmet;

Alle schoonheid vond een einde in een verouderend gezicht;

115 Elke macht werd genoemd een tirannie door God vervloekt

En Waarheid een verzinsel dat voor het verstand nodig was:

De jacht op vreugde was nu een vermoeide zoektocht;

Alle kennis was verworden tot een twijfelachtige Onwetendheid.

Als uit een duistere baarmoeder zag hij tevoorschijn komen

120 Het lichaam en het gelaat van een donkere Onzichtbaarheid

Verborgen achter 's levens schone buitenkant.

Dit gevaarlijke handelsverkeer is de oorzaak van ons lijden.

Deze adem is een subtiel gif in het mensenhart;

Alle kwaad vangt aan bij dit dubbelzinnige gezicht.

125 De gewone lucht had nu iets levensgevaarlijks;

De wereld was vol van bedreigende Energie n,

En waarheen zijn ogen zich ook wendden voor hulp of hoop,

In veld en huis en kampement, op straat en op de markt

Ontmoette hij de rooftocht en het heimelijke komen en gaan

130 Van gewapende, verontrustend belichaamde Machten.

Een optocht van godinnegedaanten donker en naakt

Deden de lucht opschrikken van een grootse onbehaaglijkheid;

Beangstigende voetstappen naderden onzichtbaar,

Dreigende gestalten drongen het droomlicht binnen,

135 En onheilspellende wezens trokken hem onderweg voorbij

Waarvan de aanblik alleen al rampzalig was:

Een bekoring en beminnelijkheid, onverwacht en angstaanjagend,

Gezichten met verleidelijk geheven lippen en ogen

Naderden hem gewapend met schoonheid als een valstrik,

140 Maar hielden een noodlottige betekenis verborgen in elke lijn

En konden elk moment ten kwade veranderen.

Maar hij alleen kon die verborgen aanval onderscheiden.

Een sluier lag over het innerlijke zicht,

Een kracht werkte daar die zijn verschrikkelijke voetsporen verhulde;

145 Alles werd verloochend, maar vond zichzelf het ware;

Al werd belaagd maar kende de belegering niet:

Want niemand kon zien wie aandeel hadden in zijn ondergang.

Gewaargeworden van een of andere duistere, nog altijd weerhouden wijsheid

Die het zegel was en de volmacht van deze kracht,

150 Volgde hij het spoor van schemerige ontzagwekkende schreden

Die terugvoerden naar de nacht waaruit zij waren voortgekomen.

Een landstreek bereikte hij onbebouwd en eigendom van niemand:

Eenieder kon het betreden doch niemand kon er lang verblijven.

Het was een niemandsland van kwaadaardige sfeer,

155 Een dichtbevolkte wijk zonder een enkel thuis,

Een grensstreek tussen wereld en hel.

Onwerkelijkheid was daar heer van de Natuur:

Het was een ruimte waar niets waar kon zijn,

Want niets was wat het had beweerd te zijn:

160 Een gewichtig voorkomen verhulde de misleidende leegte.

Toch zou geen zijn eigen huichelarij bekennen

Zelfs tegen zichzelf in het dubbelzinnige hart:

Een onmetelijke misleiding was de wet der dingen;

Slechts door dit bedrog konden zij leven.

165 Een onsubstantieel Niets waarborgde

De onwaarachtigheid van de vormen die deze Natuur aannam

En maakte dat zij enige tijd schenen te leven en te bestaan.

Een geleende magie onttrok hen aan de Leegte;

Zij kregen een gedaante en grondstof die niet de hunne was

170 En vertoonden een kleur die zij niet konden behouden,

Afspiegelingen van een fantasma van de werkelijkheid.

Elke regenboog-schittering was een prachtige leugen;

Een onwerkelijke schoonheid sierde een aanzien van schone schijn.

Van niets blijvends kon men op aan:

175 Vreugde was de voedingsbron van tranen en goed bleek kwaad,

Doch nooit werd uit kwaad het goede onttrokken:

Liefde eindigde al gauw in haat, geluk werd gedood door pijn,

Waarheid werd tot leugen en de dood heerste over het leven.

Een Macht die lachte om het onheil van de wereld,

180 Een ironie die zich voegde bij 's werelds tegenstrijdigheden

En hen om te strijden in elkaars armen dreef,

Gaf Gods gelaat een sardonische grijns.

Afzijdig was zijn invloed overal voelbaar

En liet een gespleten hoefafdruk achter op de borst;

185 Een verwrongen hart en een vreemde sombere glimlach

Dreef de spot met de boosaardige komedie van het leven.

Als voorbode van de komst van een levensgevaarlijke Vorm

Verzachtte een onheilspellende tred zijn ijzingwekkende voetstap

Opdat geen het zou begrijpen of op zijn hoede zijn;

190 Niemand hoorde het tot een vreselijke greep nabij was.

Of anders voorspelde alles een goddelijke nadering,

Een sfeer van profetie die werd gevoeld, een bovenaardse hoop,

Verwachtte een evangelie, zag uit naar een nieuwe ster.

De Duivel was zichtbaar maar was gehuld in licht;

195 Hij geleek een helpende engel van de hemelen:

Hij wapende onwaarheid met Schrift en Wet;

Hij misleidde met wijsheid, doodde de ziel met deugd

En leidde naar verdoemenis langs het hemelwaartse pad.

Een kwistige betekenis gaf hij aan macht en vreugde,

200 En, wanneer de innerlijke vermaning zich verhief,

Dan suste hij het oor met zoetgevooisde tonen

En hield het verstand gevangen in zijn eigen net;

Door zijn strenge logica leek het bedrieglijke waar.

Terwijl hij de verkorenen verbaasde met een geheiligde leer

205 Sprak hij met een stem als van God zelve.

De lucht was vol van verraad en bedrog;

Waarheid spreken was een krijgslist in dat oord;

Hinderlaag verborg zich in een glimlach en gevaar

Nam veiligheid als dekmantel, vertrouwen als zijn toegangspoort:

210 Bedrog kwam lachend met de ogen van de waarheid;

Elke vriend kon veranderen in vijand of spion,

De hand die werd gedrukt hield in zijn mouw een dolksteek verborgen

En een omhelzing kon worden tot de ijzeren kooi van Verdoemenis.

Doodsangst en onheil beslopen hun huiverende prooi

215 En spraken zacht als tot een schuchtere vriend:

De aanval kwam plotseling, fel en onvoorzien;

Angst besprong het hart op elke hoek

En schreeuwde het uit met een beangstigde ontzette stem;

Het riep om redding maar niemand kwam.

220 Iedereen liep op zijn hoede, want de dood was immer nabij;

Toch leek behoedzaamheid vergeefse moeite en bekommernis,

Want elke verdediging bleek een dodelijk web,

En als na langdurige onzekerheid verlossing kwam

En een welkome bevrijding bracht die de kracht onschadelijk maakte,

225 Dan diende het als een glimlachende doorgang naar een erger lot.

Er was geen respijt en geen veilige plaats om te rusten;

Men durfde niet in te sluimeren of zijn wapens af te leggen:

Het was een wereld van verrassing en strijd.

Ieder daar leefde voor zichzelf alleen;

230 Iedereen bestreed iedereen, doch keerde met gemeenschappelijke haat

Tegen de intentie die zocht naar een hoger goed;

Waarheid was uitgebannen uit vrees dat zij zich zou uitspreken

En het hart van duisternis zou kwetsen met haar licht

Of met haar trots van kennis de spot zou drijven

235 Met de onwrikbare anarchie van gevestigde dingen.

Dan veranderde het toneel, doch behield zijn kern van afgrijzen:

Van vorm veranderd bleef het leven gelijk.

Een hoofdstad was daar zonder Staat:

Het had geen heerser, slechts groepen die elkaar bestreden.

240 Een stad ontwaarde hij van oeroude Onwetendheid

Gevestigd op grond die geen Licht kende.

Daar liep eenieder alleen in zijn eigen duisternis:

Zij stemden slechts in om te verschillen in de paden van het Kwaad,

Om op hun eigen manier te leven voor hun eigen zelf,

245 Of om een gemeenschappelijke leugen en onrecht te bekrachtigen;

Daar was Ego meester op zijn pauwe-zetel

En Leugen zetelde naast hem, zijn gemalin en koningin:

De wereld richtte zich naar hen als de Hemel naar Waarheid en God.

Onrecht rechtvaardigde door strenge verordeningen

250 De soevereine gewichten van door Dwaling gewettigde handel,

Maar elk gewicht was onbetrouwbaar en geen enkele was gelijk;

Altijd keek zij toe met haar weegschaal en een zwaard,

Uit vrees dat een heiligschennend woord zou verraden

De geheiligde formules van haar gerijpte wanbestuur.

255 Een in hoge professie geklede eigengereidheid had ruim baan

En losbandigheid stapte statig rond en wauwelde van orde en recht:

Er was geen altaar dat gewijd was aan de Vrijheid;

Ware vrijheid werd verafschuwd en vervolgd:

Eendracht en verdraagzaamheid waren nergens te bekennen;

260 Elke groep verkondigde zijn afschrikwekkende en naakte Wet.

Een raamwerk van ethiek dat uitpuilde van schriftuurlijke bepalingen

Of een leer die hartstochtelijk werd geloofd en geprezen

Geleek een tafel met heilige code van de hoge Hemel.

Een formeel gebruik gepantserd en met ijzer beslagen

265 Gaf aan een ruw en meedogenloos krijgersgeslacht

Onttrokken aan de barbaarse ingewanden van de aarde

Een trotse grimmige waardigheid van wrede adeldom,

Een beschaafde pose star en angstaanjagend.

Maar al hun heimelijke daden verloochenden hun postuur:

270 Macht en bruikbaarheid waren hun Waarheid en Recht,

Een adelaars-roofzucht vergreep zich aan zijn begeerde waar,

Haaksnavels rukten en klauwen verscheurden elke zwakkere prooi.

In hun zoete heimelijkheid van aangename zonden

Gehoorzaamden zij de Natuur en niet een moralistische God.

275 Gewetenloze handelaars in bundels van tegenstrijdigheden,

Zij deden wat zij in anderen zouden hebben bestreden;

Wanneer hun oog viel op het gebrek van hun kameraad,

Ontvlamde er verontwaardiging, een rechtschapen toorn;

Onbewust van hun eigen verborgen vergrijp,

280 Werd in een menigte een naaste gestenigd die was betrapt op zonde.

Een pragmatische innerlijke rechter sprak valse vonnissen,

Stelde de ergste onrechtvaardigheden op basis van gerechtigheid,

Redeneerde kwade daden goed, wettigde de weegschaal

Van het belang en de begeerte van het koopmansego.

285 Aldus was een evenwicht bewaard, een wereld kon leven.

Een dweepzuchtige vurigheid verbreidde haar genadeloze cultus,

Elk ander geloof bloedde gegeseld als ketterij;

Zij ondervroegen, ketenden, folterden, brandmerkten of sloegen

En dwongen de ziel om zijn recht prijs te geven of te sterven.

290 Tussen haar botsende gezindten en ruzi nde sekten

Was religie gezeteld op een troon bevlekt met bloed.

Honderden tirannieën onderdrukten en brachten om

En grondvestten eenheid op fraude en overmacht.

Slechts het ogenschijnlijke werd daar geprezen als waar:

295 Het ideaal was het mikpunt van cynische spot;

Beschimpt door de menigte, bespot door verlichte geesten,

Zwierf de spirituele zoektocht rond als vogelvrij verklaard, —

Een dromers zelf-misleidend web van denken

Of beschouwd als dwaze hersenschim of het gehuichel van de hypocriet,

300 Dit hartstochtelijke instinct trok door verduisterde geesten

Verloren in de omwegen der Onwetendheid.

Een leugen was daar waarheid en waarheid leugen.

Hier moet de reiziger van de Weg omhoog —

Want Helle-koninkrijken trotserend zo slingert de hemelse weg —

305 Halt maken ofwel langzaam dat gevaarlijke gebied doorkruisen,

Een gebed op zijn lippen en de grote Naam.

Werd niet elke scherpe speerpunt van onderscheid benut,

Hij kon verstrikt raken in het eindeloze net van onwaarachtigheid.

Vaak moet hij over zijn schouder terugkijken

310 Als een die in zijn nek een vijandige adem voelt;

Anders kon hij door een verraderlijke aanval die hem van achteren besluipt

Verslagen worden neergeworpen en vastgepend op onheilige grond,

Zijn rug doorstoken met de scherpe spies van het Kwaad.

Zo zou men kunnen sneuvelen op de weg naar het Eeuwige

315 De enige kans verbeurd van de geest in de Tijd

En geen nieuws van hem zou de wachtende goden bereiken,

Aangemerkt als vermist in het register der zielen,

Zijn naam verwijzend naar een vervagende hoop,

De positie van een dode herinnerde ster.

320 Slechts zij waren veilig die God hielden in hun hart:

Met moed als schild, met geloof als hun zwaard, moeten zij gaan,

Een hand in de aanslag om neer te slaan, het oog om te verkennen,

Hun blik vooruitwerpend als een speer,

De helden en soldaten van het leger van Licht.

325 Toch ging, moeizaam, het griezelige gevaar voorbij,

Tot in een kalmere zuiverdere lucht bevrijd,

Zij tenslotte weer durfden te ademhalen en glimlachen.

Andermaal gingen zij voort onder een werkelijke zon.

Ofschoon de Hel heerschappij bezat, had de geest nog altijd macht.

330 Dit Niemandsland passeerde hij zonder strijd;

Hij was vanaf de hoogten gezonden, hem was het die de Afgrond begeerde:

Geen stond hem in de weg, geen stem die hem weerhield.

Want snel en moeiteloos is de weg omlaag

En naar de Nacht was nu zijn blik gericht.

335 Een grotere duisternis wachtte, een erger bewind,

Als erger mogelijk is waar al het uiterste kwaad is;

Maar voor wie gekleed is is ongekleed een erger naakt.

Daar waren God en Waarheid en het bovenaardse Licht

Nog nooit geweest of anders hadden zij hun kracht verloren.

340 Zoals men voor een moment in een diepe trance verglijdt

Over het grensgebied van het verstand tot in een andere wereld,

Zo kruiste hij een scheidslijn waarvan het heimelijke spoor

Niet door het oog werd waargenomen maar slechts door de ziel gevoeld.

In een gepantserd woest gebied kwam hij

345 En zag zichzelf zwerven als een verloren ziel

Tussen groezelige muren en barbaarse achterbuurten van de Nacht.

Rondom hem verdrongen zich trieste erbarmelijke hutten

Grenzend aan trotse paleizen van perverse Macht,

Onmenselijke vertrekken en demonische binnenplaatsen.

350 Een trots in het kwade klampte zich vast aan zijn verachtelijkheid;

Een ellende die glorie achtervolgt bedrukte die meedogenloze

Vale buitenwijken van de steden van het droom-leven.

Daar toonde het Leven aan de ooggetuige-ziel

De schaduwdiepten van haar vreemde wonder.

355 Een ranse gevallen godin zonder hoop,

Verduisterd, misvormd door een of andere ijselijke Gorgonische bezwering,

Gelijk een hoere-keizerin zou liggen in een wulpse welving

Verhief zij, naakt, schaamteloos, triomfantelijk,

Haar kwaadaardige gelaat van gevaarlijke schoonheid en bekoorlijkheid

360 En, door vertwijfeling te drijven tot een sidderende kus

Tussen de weelde van haar noodlottige borsten,

Werd tot aan hun afgrond gelokt de ondergang der geest.

Door zijn gezichtsveld heen vermeerderde zij

Als in een dramatische film of op de bewegende plaat

365 De onverbiddelijke glans van haar nachtmerrie-pracht en praal.

Tegen de donkere achtergrond van een zielloze wereld

Bracht zij tussen luguber licht en duister

Haar drama's ten tonele van de droefenis der diepten

Geschreven op de gekwelde zenuwen van levende dingen:

370 Heldendichten van verschrikking en meedogenloze majesteit,

Gewrongen sculpturen uitgespogen en verstijfd in het levensslijk,

Een gulzigheid van afzichtelijke vormen en afzichtelijke daden

Verlamde het medelijden in de gevoelloze borst.

In kramen van zonde en nachtelijke toevluchtsoorden van verdorvenheid

375 Maakten stijlvolle schanddaden van lichamelijke genotzucht

En vuige verbeeldingen ge tst in het vlees,

Van wellust een decoratieve kunst:

Door misbruik van de gave der Natuur vereeuwigde haar verdorven vaardigheid

Het gezaaide graan van de levende dood,

380 Schonk in een lemen drinkbeker de bacchische wijn,

Gaf aan een sater de thyrsus van een god.

Onrein, sadistisch, met verwrongen monden,

Kwamen grauwe weerzinwekkende bedenksels gruwelijk en makaber

Verre-verbeeld vanuit de diepten van de Nacht.

385 Haar vernuft, vindingrijk in wanstaltigheid,

Onverzoenlijk voor elke natuurlijke gedaante en evenwicht,

Een muil van naakte buitensporige lijnen,

Gaf karikatuur een grimmige werkelijkheid,

En kunstvertoon van buitenissige vormen,

390 En waterspuwer-maskers aanstootgevend en afstotelijk

Kwetsten met gekwelde lichaamshoudingen het verscheurde gevoel.

Als een aanbidster van onverbiddelijk kwaad,

Maakte zij het verachtelijke groot en veredelde vuiligheid;

Een drake-macht van reptiele-energieën

395 En vreemde openbaringen van kruiperige Macht

En serpenten grootsheden gelegen in het slijk

Wekten bewondering door een glans van slijm.

Alle Natuur die aan haar gestel en grond wordt onttrokken

Werd tot een onnatuurlijke houding verwrongen:

400 Walging wekte een matte begeerte;

Doodsstrijd werd tot een rood-gekruid voedsel voor genot,

Aan haat werd toevertrouwd het werk van wellust

En marteling kreeg de vorm van een omhelzing;

Een rituele angst heiligde de dood;

405 Verering werd opgedragen aan het Ongoddelijke.

Een nieuwe esthetiek van Inferno's kunst

Die het verstand leerde lief te hebben wat de ziel haat,

Legde trouw op aan de trillende zenuwen

En dwong het onwillige lichaam om te vibreren.

410 Te lieflijk en te harmonieus om te kunnen opwinden

Onder dit regiem dat 's wezens kern besmet,

Was schoonheid uitgebannen, het gevoel in het hart tot slaap verdoofd,

En in hun plaats werd gekoesterd de huivering van sensatie;

De wereld werd afgespeurd naar impulsen van zintuiglijke aantrekkelijkheid.

415 Hier was het koele materiÃ«le intellect de rechter

En had sensuele prikkel nodig en schok en zweepslag

Opdat de droge hardheid en de verdoofde zenuwen

Een zekere passie konden voelen en een bijtende zin van het leven.

Een nieuwe filosofie betheoretiseerde de rechten van het kwaad,

420 Glorieerde in het schimmerende bederf van decadentie,

Of verleende overtuigend spraakvermogen aan een python-Kracht

En wapende met kennis de primitieve woesteling.

Over leven en Materie bogen zich slechts getob,

Verstand veranderde in het toonbeeld van een ongeremd beest;

425 Het klom in de put om te graven naar de waarheid

Een verlichtte zijn zoektocht met de lichtflitsen van het onderbewuste.

Aldus borrelde omhoog en bedierf daarmee de lucht erboven,

Het vuil en de veretterende geheimen van de Afgrond:

Dit is wat het stellige feiten noemde en het ware leven.

430 Dit nu vormde de riekende atmosfeer.

Een wildebeesten hartstocht kwam gekropen uit de heimelijke Nacht

Om zijn prooi gade te slaan met bekorende ogen:

Rondom hem heen gelijk een vuur van knetterende vlammen

Lummelde en lachte er een dierlijke extase;

435 De lucht was vol van ruwe en kwaadaardige verlangens;

Samendrommend en stekend in een monsterlijke zwerm

Drong een schadelijk gezoem zijn geest binnen

Gedachten die de meest hemelse adem van de Natuur konden vergiftigen,

Dwongen onwillige oogleden en bestormden het zicht,

440 Gedragingen die het mysterie onthulden van de Hel.

Al was daar op dit stramien gemaakt.

Een bezeten ras bevolkte deze streken.

Een demonische kracht verscholen in 's mensen diepte

Gezwollen onder druk van de menselijke wet van het hart,

445 Met ontzag vervuld voor de kalme en soevereine ogen van het Denken,

Kan in een vuur en aardbeving van de ziel

Verrijzen en, roepend om zijn geboorte-nacht,

De rede omverwerpen, het leven in bezit nemen

En zijn hoefafdruk achterlaten op de schokkende grond van de Natuur:

450 Dit was voor hen de vurige kern van hun wezen.

Een machtige energie, een monstergod,

Hardvochtig voor de sterke, genadeloos voor de zwakke,

Het bezag de wrange meedogenloze wereld die het had gemaakt

Met de onaangedane oogleden van zijn onveranderlijke idee.

455 Het hart was dronken van de wijn van een ijzingwekkende honger,

Voelde in andermans lijden een huivering van genot

En van dood en ondergang hoorde men de grandioze muziek.

Het hebben van macht, meester te zijn, was als enige deugd en goed:

Het eiste de hele wereld op als leefruimte van het Kwaad,

460 Het onverbiddelijke totalitaire bewind van zijn partij

Het wrede lot van ademende dingen.

Al was naar hetzelfde plan geschapen en gestandaardiseerd

Onder het adembenemende gewicht van een donker dictatorschap.

In straat en huis, in raadzalen en gerechtsgebouwen,

465 Kwam hij schepsels tegen die geleken op levende mensen

En opklommen in taal op hoge vleugelen van gedachte

Maar alles in zich droegen wat minder dan menselijk was, verachtelijk

En lager dan het laagste reptiele-kruipsel.

De rede, bestemd voor de nabijheid der goden

470 En om door verstands aanraking tot een hemels plan te verheffen,

Versterkte slechts met haar verlichtende stralen

De wrange wanstaltigheid van hun aangeboren natuur.

Dikwijls, door een vertrouwde bedachtzame oogopslag

Blij ontmoet op een of ander gevaarlijk keerpunt,

475 Hopend om de gelaatstrekken van licht te herkennen,

Bespeurde zijn blik gewaarschuwd door het innerlijke oog van de geest

Plotseling daar het handelsmerk van de Hel,

Of zag, met het innerlijke zintuig dat niet kan falen,

In de verschijning van een schone en manhaftige vorm

480 De demon en de kwelgeest en de gruwel.

Een schaamteloosheid van kille kracht heerste met een hart als steen

Machtig, gehoorzaamd, door de Titanische wet bekrachtigd,

De geweldige lach van een reuzen-wreedheid

En onstuimige vrolijke daden van bloeddorstige gewelddadigheid.

485 In dat omvangrijke cynische nest van denkende beesten

Zocht men vergeefs naar een spoor van mededogen of liefde;

Nergens was een vleugje zachtmoedigheid,

Slechts Dwang en zijn dienaren, hebzucht en haat:

Er was geen hulp in lijden, niemand om te redden,

490 Niemand durfde te weerstaan of een nobel woord te spreken.

Gewapend met het schild van tirannieke Macht,

Die de bevelschriften tekent van haar verschrikkelijke bewind

En bloed en foltering gebruikt als zegel,

Verkondigde de duisternis haar slogans aan de wereld.

495 Een onderdanig kortzichtig zwijgen stilde de geest

Of herhaalde slechts geleerde lessen,

Terwijl Onwaarheid, gemijterd, met in de hand de goedherderlijke staf,

Troonde boven harten vol ontzag en neergeknield

De erediensten en gezindten die de levende dood gestalte geven

500 En de ziel offeren op het altaar van een leugen.

Allen werden misleid of dienden hun eigen bedrog;

Waarheid kon niet leven in die verstikkende atmosfeer.

Daar geloofde ellende in zijn eigen vreugde

En vrees en zwakte koesterden hun rampzalige diepten;

505 Al wat laag is en vunzig-denkend, minderwaardig,

Al wat verachtelijk is en arm en miserabel,

Ademde met lamlendige voldoening zijn natuurlijke lucht

En voelde geen behoefte aan goddelijke bevrijding:

Laatdunkend, schimpend op meer verlichte staten

510 Verachtte het volk van de diepten de zon.

Een gebarricadeerde autocratie sloot het licht buiten;

Onveranderlijk in zijn wil om zijn eigen grijze zelf te zijn,

Pochte het met zijn ongeëvenaarde norm en schitterende toonbeeld:

Het stilde zijn honger met een plunderaars-droom;

515 Pronkend met zijn kruis van dienstbaarheid gelijk een kroon,

Hield het vast aan zijn troosteloze wrange autonomie.

Een stierenkeel loeide met zijn koperen stem;

Zijn luidruchtige en schaamteloze getier dat de Ruimte vulde

En eenieder bedreigde die het waagde te luisteren naar de waarheid

520 Eiste het alleenrecht van het gebombardeerde oor;

Een verdoofde berusting verleende zijn stem,

En snoevende dogma's geroepen in de nacht

Behielden voor de gevallen ziel eens beschouwd als een god

De trots van zijn afgrijzenwekkende volstrektheid.

525 Een eenzame ontdekkingsreiziger in deze bedreigende domeinen

Als termieten-steden bewaakt tegen de zon,

Door menigte belaagd en door gestamp en rumoer en vlammen,

Terwijl hij voortging van schemerduister naar dieper gevaarlijker duister,

Worstelde hij met machten die hem zijn geesteslicht ontnamen

530 En sloeg hun vasthoudende invloeden van zich af.

Weldra kwam hij uit bij een schemerige muurloze ruimte.

Want nu had hij de bevolkte gebieden achter zich gelaten;

Hij liep tussen de uitgestrekte nevels van een vallende avond.

Rondom hem heen verbreidde zich een naargeestige spirituele leegte,

535 Een bedreigende woestenij, een onheilspellende eenzaamheid

Die de geest weerloos liet voor een onzichtbare aanval,

Een lege bladzij waarop ongehinderd grimmige monsterlijke boodschappen

Konden worden geschreven door eenieder die dat wilde.

Een reizende stip op de neerwaartse wegen van het Duister

540 Tussen dorre velden en schuren en hutten hier en daar

En nu en dan een kronkelige en spookachtige boom,

Kreeg hij een gewaarwording van dood en van bewuste leegte.

Maar nog altijd was daar een vijandig onzichtbaar Leven

Waarvan het doodse evenwicht dat weerstand bood aan licht en waarheid

545 Het bestaan maakte tot een naargeestige leemte in de zinloosheid.

Hij hoorde de griezelige stemmen die verloochenen;

Overstelpt door gedachten krioelend als spookachtige horden,

Ten prooi aan de starende spookverschijningen van de mistroostigheid

En de naderende verschrikking met zijn dodelijke grijns,

550 Door een vreemde wil gedreven naar omlaag, aldoor omlaag,

De hemel boven hem die Verdoemenis verkondigde,

Vocht hij om zijn geest voor wanhoop te beschermen,

Doch voelde het afgrijzen van de toenemende Nacht

En de Afgrond die verrees om zijn ziel op te eisen.

555 Dan kwam er een eind aan de verblijfplaatsen van schepselen en hun vormen

En eenzaamheid hulde hem in haar stilzwijgende plooien.

Alles verdween plotseling als een gedachte die was uitgewist;

Zijn geest werd een lege luisterende diepte

Verstoken van de dode illusie van een wereld:

560 Niets was er overgebleven, nog niet één boosaardig gezicht.

Hij was alleen met de grijze onheilspellende Nacht.

Een ondoordringbaar en nameloos Niets, bewust, verstomd,

Dat scheen te leven maar zonder lichaam of geest,

Begeerde elk wezen dat bestond teniet te doen

565 Zodat het voor altijd naakt en op zichzelf kon bestaan.

Als tussen de ontastbare kaken van een gedaanteloos beest,

Vastgegrepen, gewurgd door die begerige kleverige schandvlek,

Aangetrokken door een of andere zwarte en reusachtige muil

Een verzwelgende keel en een kolossale buik van verdoemenis,

570 Verdween zijn wezen voor zijn eigen zicht

Gelokt naar diepten die hunkerden naar zijn ondergang.

Een vormeloze leegte beklemde zijn zwoegende brein,

Een duisternis onverbiddelijk en koud verstijfde zijn vlees,

Een gefluisterde sombere ingeving verkilde zijn hart;

575 Door een slange-kracht gesleept uit zijn warme huis

En tot uitsterven gedreven in een naargeestige leegheid

Klampte het leven zich aan zijn zetel vast met koorden van snakkende adem;

Zijn lichaam werd gelikt door een donkere tong.

Het bestaan zwoegde verstikt om te overleven;

580 De hoop verging gedoofd in zijn lege ziel,

Geloof en herinnering, tenietgedaan, stierven

En al wat de geest helpt op zijn pad.

Er kroop door elke gespannen en pijnlijke zenuw

Een nameloze en onbeschrijfelijke angst

585 En liet zijn doordringende en sidderende spoor achter.

Zoals een zee een slachtoffer insluit dat gebonden is en stil,

Alarmeerde de nadering zijn geest, voorgoed verstomd,

Door een genadeloze eeuwigheid

Van onmenselijke en ondraaglijke pijn.

590 Dit moet hij verdragen, zijn hoop op de hemel vervreemd;

Hij moet eeuwig voortbestaan zonder de vrede van het gestorvene

In een Tijd van langzaam lijden en van gemartelde Ruimte,

Een gekweld niets zijn eindeloze staat.

Een levenloze leegte was nu zijn borst,

595 En op de plaats waar eens verlichte gedachte was,

Bleef slechts als een bleek onbeweeglijk spook

Een onvermogen over voor vertrouwen en hoop

En de vreselijke schuldigbevinding van een verslagen ziel

Nog steeds onsterfelijk doch met zijn godheid verloren,

600 Zelf verloren en God en de nabijheid van gelukkiger werelden.

Maar hij doorstond het, stilde de vruchteloze verschrikking, verdroeg

De verstikkende windingen van doodsstrijd en angst;

Toen keerde de vrede terug en de soevereine blik van de ziel.

Het blinde afgrijzen werd met een kalm Licht beantwoord:

605 Onveranderlijk, onsterfelijk en ongeboren,

Machtig en stom ontwaakte in hem de Godheid

En zag de pijn en de gevaren van de wereld onder ogen.

Hij bedwong de getijden van de Natuur met een oogopslag:

Hij weerstond met zijn loutere geest de naakte Hel.

EINDE VAN CANTO ZEVEN

Canto Acht

De Wereld van Onwaarheid, de Moeder van het Kwaad en de Zonen der Duisternis

T oen ontwaarde hij het verborgen hart van de Nacht:

Het zwoegen van het starre onbewuste

Bracht de eindeloze verschrikkelijke Leegheid aan het licht.

Een geestloze doelloze Oneindigheid was daar;

5 Een Natuur die de eeuwige Waarheid ontkende

In de vergeefse snoevende vrijheid van zijn gedachten

Hoopte God te vernietigen om alleen te kunnen regeren.

Er was geen soevereine Genodigde, geen getuigend Licht;

Ongeholpen zou het zijn eigen naargeestige wereld scheppen.

10 De grote blinde ogen zagen demonische daden,

De dove oren hoorden de leugens die zijn stomme lippen spraken;

Het reusachtige verblinde waanidee nam vaste vormen aan,

Het geestloze waarnemingsvermogen schokte van woeste invallen;

Met het voortbrengen van een ruw levensprincipe

15 Verkregen kwaadaardigheid en pijn een monsterlijke ziel.

De Anarchen verrezen uit de vormeloze diepten,

Geweldige Titanische wezens en demonische machten,

Wereld-ego's teisterden met wellust en gedachte en willekeur,

Kolossale geesten en levens zonder wezen binnenin:

20 Ongeduldige architecten van het huis van dwaling,

Leiders van de kosmische onwetendheid en beroering

En leermeesters van verdriet en sterfelijkheid

Belichaamden de duistere Ideeën van de Afgrond.

Een schaduw-substantie kwam in de leegte,

25 Schemerige vormen werden in de gedachteloze Verlatenheid geboren

En draaikolken voegden zich samen en schiepen een vijandige Ruimte

En in de zwarte plooien ervan verbeeldde het Wezen de Hel.

Zijn ogen die de drievoudig gepantserde somberheid doorboorden

Vereenzelvigden hun blik met het blinde staren:

30 Gewend aan het onnatuurlijke duister, zagen zij

Het Onwerkelijke waar geworden en de Nacht bewust.

Een gewelddadige, woeste en angstaanjagende wereld,

Een oeroude schoot van kolossale onheilsdromen,

Kronkelde zich als een larve in de duisternis

35 Die het behoedt voor de speerpunten van de Hemelsterren.

Het was de poort naar een bedrieglijke Oneindigheid,

Een eeuwigheid van noodlottige volstrektheden,

Een immense ontkenning van spirituele dingen.

Al wat eens zelfverlicht was in de sfeer van de geest

40 Was nu gekeerd in zijn eigen duistere tegendeel:

Het Bestaan stortte ineen tot een zinloze leegte

Die niettemin een nulpunt-oorsprong van de wereld was;

De Onbewustheid bracht door de kosmische Geest te verzwelgen

Een universum voort uit zijn doodse slaap;

45 Gelukzaligheid in zwart coma vervallen, bewusteloos,

Sloeg terug op zichzelf en Gods eeuwige vreugde

Door een bedrieglijke schrijnende gedaante van verdriet en lijden

Nog altijd smartelijk genageld aan een kruis

Verankerd in de grond van een stilzwijgende gevoelloze wereld

50 Waar geboorte pijn betekende en de dood een kwelling,

Opdat niet alles te snel zou terugveranderen in gelukzaligheid.

Gedachte, een priesteres van Perversiteit, was gezeteld

Op haar zwarte drievoet van de drie nige Slang

En las door de tegengestelde tekenen het eeuwige geschrift,

55 Een tovenares die Gods bestel van het leven herriep.

In donkere gangpaden met kwaadaardige ogen als lantaarns

En noodlotsgezangen klinkend van de koorgewelven,

In vreemde helse schemerige basilieken

Prevelend de betovering van het goddeloze Woord,

60 Droeg de onheilspellende wijsgerige Ingewijde

Het ritueel van haar Mysteriën voor.

Daar was lijden het dagelijkse voedsel van de Natuur

Aanlokkelijk voor het angstige hart en vlees,

En foltering was de formule voor genot,

65 Pijn de nabootsing van hemelse extase.

Daar begiet het Goede, een onbetrouwbare hovenier van God,

's Werelds upas-boom met deugd

En entte, zorgvuldig met uiterlijk woord en daad,

Zijn hypocriete bloesem op het inheemse kwaad.

70 Alle hoogstaande dingen dienden er hun lagere tegenpool:

De gedaanten van Goden onderhielden een demonische cultus;

Het aanzicht van de hemel werd een masker en valstrik van de Hel.

Daar in het hart van ijdele verschijningsvorm,

In de ineengekrompen kern van een geweldige beweging

75 Zag hij een Gedaante grenzeloos en vaag

Gezeten op de Dood die opslokt al wat wordt geboren.

Een kil bewegingsloos gezicht met ijzingwekkende en starre ogen,

Met haar vreselijke drietand uitgestoken in haar schimmige hand,

Doorstak zij alle schepselen met hetzelfde lot.

80 Toen niets was behoudens Materie zonder ziel

En een geestloze holte het hart was van de Tijd,

Ontmoette het Leven voor het eerst de onzichtbare Afgrond;

De grimmige Leegte wekkend tot hoop en smart

Troffen haar bleke stralen de ongepeilde Nacht

85 Waarin God zichzelf verborg voor zijn eigen blik.

In alle dingen zocht zij hun sluimerende mystieke waarheid,

Het ongesproken Woord dat alle onbewuste vormen bezielt;

Zij tastte in zijn diepten naar een onzichtbare Wet,

Zocht in de schemerige onbewustheid naar zijn bedoelingen

90 En trachtte een weg te vinden voor de geest om te bestaan.

Doch uit de Nacht kwam een ander antwoord.

In die onderste voedingsbodem was een kiem geplant,

Een stom onverkend kaf van ontaarde waarheid,

Een cel van een zielloze oneindigheid.

95 Een monsterlijke geboorte bereidde zijn kosmische gedaante voor

In het titanische embryo van de Natuur, Onwetendheid.

Toen, in een noodlottig en ontzagwekkend uur,

Verhief iets dat was ontsprongen uit de grimmige slaap van het Onbewuste

Met tegenzin voortgebracht door de verstomde Leegte,

100 Zijn onheilspellende hoofd tegen te sterren;

De aarde overschaduwend met zijn reusachtige lichaam van Verdoemenis

Verkilde het de hemelen met de dreiging van een gelaat.

Een nameloze Macht, een schimmige Wilskracht verrees

Immens en aan ons universum vreemd.

105 In de onvoorstelbare Bedoeling die niemand peilen kan

Kleedde een onmetelijk Onwezen zichzelf met gedaante,

De grenzeloze Onkunde van de bewusteloze diepten

Overdekte de eeuwigheid met wezenloosheid.

Een zoekend Verstand nam de plaats in van de Ziel die ziet:

110 Het Leven werd een reusachtige en hongerige dood,

De gelukzaligheid van de Geest was veranderd in kosmische pijn.

Zich verzekerend van Gods zelf-verhulde neutraliteit

Veroverde een machtige tegenstander de Ruimte.

Een soeverein bewind van onwaarheid, dood en smart,

115 Het legde zijn woeste hegemonie aan de aarde op;

Door tegenstrijdigheid te leggen in de oorspronkelijke stijl

Van de architectuur van het ontwerp van haar lot,

Vervalste het het eerste kosmische Verlangen

En verbond met strijd en vreselijke lotswisseling

120 Het langdurige trage proces van de geduldige Macht.

Door dwaling te planten in de stof der dingen

Schiep het Onwetendheid uit de alwijze Wet;

Het verbijsterde de zekere hand van 's levens verborgen tastzin,

Legde het zwijgen op aan de intu tieve gids in de slaap van de Stof,

125 Misvormde het instinct van het insekt en van het beest,

Mismaakte 's mensen gedachte-geboren menselijkheid.

Een schaduw viel over de enkele Lichtstraal:

Verduisterd was het Waarheidslicht in de spelonk van het hart

Dat onopgemerkt brandt in de altaarcrypte

130 Achter de heimelijkheid van het stille vlies

Dat de Godheid van het heiligdom vergezelt.

Aldus was de ijzingwekkende vijandige Energie geboren

Die de machtige gedaante van de eeuwige Moeder imiteert

En haar lichtende oneindigheid bespot

135 Met een somber vervormd schaduwbeeld in de Nacht.

Door de hartstocht in te tomen van de klimmende ziel,

Dwong zij het leven tot een trage en aarzelende tred;

Het afbuigende en vertragende gewicht van haar hand

Is gelegd op de boog van de mystieke evolutie:

140 De kronkelige lijn van haar bedrieglijke bedoelingen

Zien de Goden niet en de mens is machteloos;

Door de goddelijke Vonk in de ziel te onderdrukken

Dwingt zij naar het beest terug de val van de mens.

Toch voelt zij in haar ontzagwekkende instinctieve geest

145 Hoe de Ene groeit in het hart van de Tijd

En hoe de Onsterfelijke straalt door de menselijke grondstof heen.

Beducht voor haar heerschappij en vol van angst en razernij

Besluipt zij elk licht dat glinstert in de duisternis,

Zij werpt zijn stralen weg van de eenzame tent van de geest,

150 Hopend er binnen te gaan met kwaadaardige heimelijke tred

En in de wieg ter dood te brengen het goddelijke Kind.

Onberekenbaar zijn haar kracht en listigheid;

Haar aanraking is een bekoring en een sterven;

Zij doodt haar slachtoffer met zijn eigen vreugde;

155 Zelfs van het Goede maakt zij een haak om te slepen naar de Hel.

Voor haar vlucht de wereld in zijn zielestrijd.

Vaak valt de pelgrim op de Eeuwige weg

Slecht-verlicht door wolken van de bleke maan van de Rede,

Of eenzaam zwervend over afgelegen zijpaden,

160 Of verloren in woestijnen waar geen pad is te zien,

Overmeesterd door haar leeuwesprong,

Een gevangene veroverd onder haar vreselijke klauw.

Bedwelmd door een vurige adem

En verliefd geworden op een vernietigende muil,

165 Eens een metgezel van het heilige Vuur,

Gaat de sterfelijke voor God en Licht verloren,

Een Tegenstander heerst over hart en brein,

Een Natuur vijandig aan de Moeder-Kracht.

Het levenszelf geeft zijn instrumenten prijs

170 Aan Titaanse en demonische machten

Die de aard-natuur verheerlijken en ontwrichten:

Een verkapte vijfde kolonnist is nu de gedachtengids;

Een sluw defaitisten-gemompel maakt een einde aan het geloof

En, wonend in de borst of fluisterend van buitenaf,

175 Is er een leugenachtige inspiratie, meedogenloos en zwart,

Een nieuwe orde die de goddelijke vervangt.

Een stilte valt over de hoogten van de geest,

Van het gesluierde heiligdom trekt zich de Godheid terug,

Verlaten en koud is de kamer van de Bruid;

180 De gouden Stralenkrans is nu verdwenen,

Niet langer brandt het witte spirituele licht

En voor eeuwig verstomd is de inwendige Stem.

Dan wordt door de Engel van de Wachttoren

Een naam gewist uit het register;

185 Een vlam dooft die in de Hemel zong, verzwakt en stom;

In verwoesting eindigt het epos van een ziel.

Dit is de tragedie van de innerlijke dood

Wanneer het goddelijke element is verbeurd

En slechts verstand en lichaam voortleven om te sterven.

190 Want verschrikkelijke machten staat de Geest toe

En subtiele en reusachtige Mogendheden zijn er

Die zichzelf afschermen met de verhullende Onwetendheid.

Nakomelingen van de diepten, bemiddelaars van de schimmige Kracht,

Haters van het licht, onverdraagzaam tegenover vrede,

195 Voor het verstand doen zij zich voor als de lichtende Vriend en Gids,

Terwijl zij in het hart zich tegen de eeuwige Wil verzetten,

Zij versluieren de occulte verheffende Harmonist.

De orakels van zijn wijsheid worden ons tot ketenen;

Gods deuren hebben zij vergrendeld met sleutels van belijdenis

200 En door de Wet zijn onuitputtelijke Genade buitengesloten.

Langs elke route van de Natuur hebben zij hun posten uitgezet

En de karavanen van het Licht onderschept;

Waar ook de Goden werkzaam zijn, zij komen tussenbeide.

Een juk is gelegd op het schemerige hart van de wereld;

205 De hartslagen zijn afgezonderd van de opperste Zaligheid,

En de gesloten uiterlijkheden van het briljante Verstand

Blokkeren de fijnmazige toegangspoorten van het hemelse Vuur.

Altijd lijken de duistere Avonturiers te winnen;

Zij vullen de Natuur met de instanties van het kwaad,

210 Veranderen in nederlagen de overwinningen van de Waarheid,

Verkondigen de eeuwige wetten als onwaarheden,

En verzwaren de dobbelstenen van Verdoemenis met geniale leugens;

Zij hebben 's wereld heiligdommen in bezit genomen, de tronen opge ist.

Smalend om de afnemende kansen der Goden

215 Vorderen zij de schepping als hun onderworpen leengoed

En kronen zichzelf de ijzeren Vorsten van de Tijd.

De adepten van illusie en het masker,

De bewerkers van de ondergang en pijn van de Natuur

Hebben hun altaren opgericht van de zegevierende Nacht

220 In de lemen tempel van het aardse leven.

Op de verlaten voorpleinen van het geheiligde Vuur,

Gekeerd naar het retabel in de mystieke rite

Tegenover het schemerige vlies dat niemand kan doorgronden,

Draagt de gemijterde priester zijn plechtige hymne voor

225 En roept hun vreselijke tegenwoordigheid op in zijn borst:

Hij kent aan hen toe de ontzagwekkende Naam

Hij reciteert de lettergrepen van de magische tekst

En maant tot de onzichtbare daad van de communie,

Terwijl tussen de wierook en het gemompelde gebed

230 Alle wrede onheil waarmee de wereld wordt geteisterd

Wordt gemengd in de schuimende kelk van het menselijk hart

En hen wordt ingeschonken als een sacramentele wijn.

Met de goddelijke namen die zij hebben aangenomen besturen en heersen zij.

Als opponenten van het Hoogste zijn zij gekomen

235 Vanuit hun wereld van zielloze gedachte en macht

Om door middel van vijandschap het kosmische plan te dienen.

De nacht is hun toevluchtsoord en strategische basis.

Tegen het vlammende Zwaard, het lichtende Oog versterkt

Leven zij in massieve vestingen van droefgeestigheid,

240 Vredig en geborgen in zonloze afzondering:

Geen verdwaalde lichtstraal van de Hemelen kan daar binnendringen.

Gepantserd, beschermd door hun dodelijke masker,

Zijn als in een werkplaats van creatieve Dood gezeten

De reuzenzonen van de Duisternis en beramen

245 Het drama van de aarde, hun tragische toneel.

Allen die de gevallen wereld zouden verheffen moeten gaan

Onder de gevaarlijke bogen van hun macht;

Want zelfs voor de stralende kinderen van de goden

Is duisternis hun privilege en hun verschrikkelijke recht.

250 Niemand kan de hemel bereiken die niet is gegaan door de hel.

Ook dit moet de wereldreiziger wagen.

Een strijder in de twist van het onheuglijke duel,

Hij heeft zich begeven in de zwijgzame, wanhopige Nacht

Om de duisternis uit te dagen met zijn lichtende ziel.

255 Terwijl zijn voetstap het halfduister deed opschrikken op de drempel

Kwam hij in een woest en jammerlijk gebied

Met zielen bevolkt die nog nooit gelukzaligheid hadden geproefd;

Onwetend als blind geboren mensen die het licht niet kennen,

Konden zij het ergste kwaad gelijkstellen met het hoogste goed,

260 Deugd was in hun ogen het aangezicht van zonde

En onheil en misÃ¨re waren hun natuurlijke staat.

Het strafwetboek van een levensgevaarlijk bewind

Dat leed en pijn heeft verheven tot de algemene wet

En universele vreugdeloosheid heeft bevolen

265 Had het leven veranderd in een stoÃ¯cijns sacrament

En foltering in een dagelijkse festiviteit.

Een verordening was uitgevaardigd die geluk bestrafte;

Gelach en plezier waren als doodzonden uitgebannen:

Een verstand dat geen vragen stelde werd beschouwd als wijze tevredenheid,

270 De stille apathie van een afgestompt hart als vrede:

Slaap was daar niet, verdoving was de enige rust,

De dood kwam maar bracht noch respijt noch het einde;

Altijd leefde de ziel voort en kreeg meer te verdragen.

Steeds dieper drong hij door in dat koninkrijk van pijn;

275 Rondom hem heen verbreidden zich de verschrikkingen van een wereld

Van kwellingen, gevolgd door heviger kwellingen,

En in de verschrikking school een intense en kwaadaardige vreugde

Blij om zijn eigen en een andermans rampspoed.

Daar waren denken en leven een langdurige straf,

280 Viel het ademen zwaar en was elke hoop een geseling,

Was het lichaam het terrein van pijniging, een opeenstapeling van onbehagen;

Rust was een wachten tussen de ene pijnscheut en de volgende.

Dit was de wet der dingen die niemand droomde te veranderen:

Een nors somber hart, een wrang verbitterd verstand

285 Verwierp geluk als een zoetigheid die tegenstaat;

Kalmte stond gelijk aan verveling en eentonigheid:

Slechts door lijden werd het leven kleurrijk;

Het had de gekruidheid nodig van pijn, het zout van tranen.

Kon men ophouden te bestaan, dan zou alles wel zijn;

290 Anders verleenden slechts heftige sensaties enige levenslust:

Een furie van brandende afgunst knaagde aan het hart,

De angel van moordzuchtige wrok en haat en hebzucht,

De fluistering die naar de valkuil lokt en de steek van verraad

Bracht levendige afwisseling voor de saaie pijnlijke uren.

295 Het gadeslaan van het drama van tegenspoed,

Het gekronkel van schepselen onder de plundering van verdoemenis

En de droevige blik van smart in de nacht

En gruwelen en het hamerende hart van angst

Waren de bestanddelen in de zware beker van de Tijd

300 Die het veraangenaamden en hielpen de bittere smaak te waarderen.

Van dergelijk wreedaardig materiaal was 's levens langdurige hel gemaakt:

Dit waren de draden van het duistere web

Waarin de ziel was gevangen, bevend en in vervoering;

Dit was religie, dit was de wet van de Natuur.

305 In een wrede kapel van ongerechtigheid

Om een zwarte meedogenloze beeltenis van Macht te verheerlijken

Moet men geknield binnenplaatsen oversteken van onbarmhartige stenen,

Een plaveisel als een vloer van boosaardig lot.

Elke steen was bijtend scherp met een genadeloze kracht

310 En kleefde van het gestolde bloed van een gepijnigde borst;

De dorre knoestige bomen stonden rechtop als stervende mensen

In een houding van doodsangst verstijfd,

Uit elk raam staarde een onheilspellende priester

En zong Te Deums voor de belonende genade van de slachting,

315 Uitgeroeide steden, opgeblazen nederzettingen,

Verbrande verwrongen lichamen, het bloedbad van het bombardement.

“Onze vijanden zijn gevallen, gevallen,” zongen zij,

“Ieder die ooit onze wil heeft weerstaan is vernietigd en dood;

Hoe geweldig zijn wij, hoe barmhartig zijt Gij.”

320 Aldus dachten zij Gods onverstoorbare troon te kunnen bereiken

En Hem te bevelen die indruiste tegen al hun daden,

Hun wapenfeiten roemend om zijn hemelen te kunnen raken

En hem medeplichtig te maken aan hun misdaden.

Daar was geen plaats voor toegeeflijk medelijden,

325 Maar heerste meedogenloze kracht en ijzeren tucht,

Een tijdloos zelfbestuur van terreur en wanhoop:

Dit nam de gedaante van een verduisterde God

Vereerd door de geteisterde erbarmelijkheid die hij had gemaakt,

Die een miserabele wereld onderworpen hield,

330 En hulpeloze harten genageld aan onophoudelijke smart

Aanbaden de voeten die hen vertrapten tot slijk.

Het was een wereld van droefenis en haat,

Droefenis met haat als zijn enige vreugde,

Haat met een anders droefenis als zijn feestmaal;

335 Een bittere grijns vertrok de pijnlijke mond;

Een bedroevende wreedheid zag zijn onheilspellende kans schoon.

Haat was de zwarte aartsengel van dat domein;

Het gloeide, een sombere edelsteen in het hart

Schroeide de ziel met zijn schadelijke stralen

340 En zwelgde in zijn verwoestende poel van macht.

Deze hartstochten schenen zelfs door voorwerpen te worden uitgescheiden, —

Want het mentale liep over in het levenloze

Dat antwoordde met de kwaadaardigheid die het ontving, —

Gebruikten tegen hun gebruikers schadelijke krachten,

345 Verwondden zonder handen en doodden plotseling op vreemde wijze,

Het aangewezen werktuig van een onzichtbaar vonnis.

Of zij maakten zichzelf een noodlottige gevangenismuur

Waar veroordeelden waken door de trage uren

Geteld door het luiden van een onheilspellende bel.

350 Een kwade omgeving maakte kwade zielen slechter:

Alles daar was bewust en alles was verdorven.

In dit helse gebied waagde hij het door te dringen

Zelfs tot in de diepste schacht en zwartste kern,

Verstoorde het donkere fundament, durfde het oeroude voorrecht

355 Te betwisten en de absolute kracht:

In de Nacht stortte hij zich om haar verschrikkelijke hart te kennen,

In de Hel zocht hij oorsprong en oorzaak van de Hel.

De gekwelde diepten openden zich in zijn eigen borst;

Hij luisterde naar het geschreeuw van de veelvuldige pijn,

360 De hartslagen van zijn noodlottige eenzaamheid.

Boven hem bevond zich een kille dove eeuwigheid.

In vage ontzagwekkende doorgangen van Verdoemenis

Hoorde hij de kwelgeest-Stem die de weg wijst naar de slachtbank,

En weerstond de bekoring van het demonische Teken,

365 En verijdelde de hinderlaag van de vijandige Slang.

In bedreigende landstreken, in gekwelde verlatenheden

Doolde hij eenzaam rond over troosteloze wegen

Waar de rode Wolf wacht bij de ondoorwaadbare stroom

En de zwarte adelaars des Doods krijsen naar de bergwand,

370 En ontmoette de onheilshonden die jacht maken op het mensenhart

Bassend over de vlakten van het Noodlot,

Leverde op zinloze slagvelden van de Afgrond

Schimmige gevechten in verstomde blinde diepten,

Trotseerde de stormaanvallen van de Hel en Titaanse mokerslagen

375 En droeg de vurige innerlijke wonden die slechts langzaam helen.

De gevangene van een verholen magische Kracht,

Buitgemaakt en meegesleurd in het dodelijke net van Onwaarheid

En dikwijls gewurgd in de valstrik van de smart,

Of in het lugubere moeras gegooid van verzwelgende twijfel,

380 Of opgesloten in een valkuil van dwaling en wanhoop,

Dronk hij haar gifdranken uit tot er niets meer over was.

In een wereld waar noch hoop noch vreugde kon komen

Onderging hij de vuurproef van de absolute heerschappij van het kwaad,

Doch hield de stralende waarheid van zijn geest intact.

385 Niet bij machte zich te bewegen of om kracht uit te oefenen,

In de botte weigering van de Materie opgesloten en blind,

Vastgeklonken aan de zwarte traagheid van onze ondergrond

Koesterde hij tussen zijn handen zijn flakkerende ziel.

Zijn wezen waagde zich in de geestloze Leegte,

390 Onverdraagzame afgronden die gedachte noch gevoel kenden;

Het denken kwam tot staan, het gevoel faalde, zijn ziel zag nog steeds en wist.

In atomische pakketjes van de Oneindigheid

Dichtbij de verstomde oorsprong van het verloren Zelf,

Voelde hij de zonderlinge kleingeestige nietigheid

395 Van de schepping der materiÃ«le dingen.

Of, verstikt in het holle schemerdonker van het Onbewuste,

Peilde hij het mysterie, donker en bodemloos,

Van de reusachtige en betekenisloze diepten

Waar het zwoegende leven in een levenloos universum verrees.

400 Daar, in de zuivere identiteit die voor het verstand is verloren gegaan,

Voelde hij het verzegelde zintuig van de gevoelloze wereld

En een stilzwijgende wijsheid in de onwetende Nacht.

In de onpeilbare verborgenheid kwam hij

Waar de duisternis, somber en naakt, tuurt vanaf haar legerstede

405 En stond op de laatste vergrendelde verdieping van het onderbewuste

Waar het Wezen, onbewust van zijn gedachten, sliep

En de wereld bouwde zonder te weten wat het bouwde.

Daar, wachtend op het uur, lag onbekend de toekomst,

Daar ligt de gedachtenis aan de gedoofde sterren.

410 Daar, in de sluimering van de kosmische Wil

Vond hij de geheime sleutel die de Natuur kon veranderen.

Een licht was met hem, een onzichtbare hand

Was gelegd op de dwaling en de pijn

Tot het een vibrerende extase werd,

415 De schok van beminnelijkheid in een arm die omhelst.

Hij zag in de Nacht de schimmige sluier van de Eeuwigheid,

Wist dat de dood een kelder was van het levenshuis,

Voelde in vernietiging de gehaaste voetstap van de schepping,

Kende verlies als de prijs voor een hemelse winst

420 En de hel als een kortere weg naar des hemels poorten.

Toen, in de occulte werkplaats van Illusie

En in de magische drukkerij van het Onbewuste,

Waren de formaten verscheurd van de oorspronkelijke Nacht

En de stereotypen van Onwetendheid verbrijzeld.

425 Levend, ademend met een diepe spirituele adem,

Wiste de Natuur haar stroeve mechanische code

En de artikelen van het contract van de gebonden ziel,

De onwaarheid gaf aan Waarheid haar gehavende gedaante terug.

Herroepen waren de tafelen van de wet van Pijn,

430 En in hun plaats verschenen lichtende symbolen.

De bekwame Pennekunstenaar schreef met zijn onzichtbare vinger

Zijn snelle intu tieve calligrafie;

De aardse vormen werden zijn goddelijke documenten,

De wijsheid werd belichaamd die het verstand niet kon ontsluieren,

435 Het Onbewuste verjaagd van 's werelds stemloze borst;

Herschapen waren de vaste schema's van het beredenerende Denken.

Door bewustzijn te wekken in dingen inert,

Prentte hij op het duistere atoom en de verstilde massa

Het diamanten geschrift van het Onvergankelijke,

440 Graveerde op het schemerige hart van gevallen dingen

Een lofzang van het vrije Oneindige

En de Naam, grondslag van de eeuwigheid,

En schreef op de ontwaakte jubelende cellen

In de ideogrammen van het Onuitsprekelijke

445 De liefdeslyriek die wacht door de Tijd

En het mystieke deel van het Boek van Gelukzaligheid

En de boodschap van het bovenbewuste Vuur.

Toen klopte het leven zuiver in het lichamelijke gestel;

De helle-Gloed stierf weg en kon niet langer doden.

450 De Hel spleet langs de reusachtige steile gevel open

Als werd een magisch gebouw tenietgedaan,

De Nacht opende zich en verdween als een afgrond van droom.

Door de bres van het wezen, uitgehold als lege Ruimte,

Waar zij de plaats had gevuld van de afwezige God,

455 Stroomde een weidse, innige en verrukkelijke Dageraad;

Geheeld werden alle dingen die Tijds verscheurde hart had gemaakt

En droefheid kon niet langer leven in de borst van de Natuur:

Verdeeldheid hield op te bestaan, want God was daar.

De ziel verlichtte het bewuste lichaam met zijn stralen,

460 Materie en geest versmolten en werden één.

EINDE VAN CANTO ACHT

Canto Negen

Het Paradijs van de Levensgoden

Rondom hem scheen een grootse weldadige Dag.

Een schittering van een of andere verrukte Oneindigheid,

Het hield in de luister van zijn gouden lach

Vrijgestelde gewesten van hartegeluk,

5 Bedwelmd door de wijn van God,

Badend in licht, eeuwigdurend goddelijk.

Een uitverkorene en vertrouweling van de Goden

Die gehoor geeft aan het goddelijke gebod van vreugde,

Het was heerser over zijn eigen zaligheid

10 En meester van de koninkrijken van zijn kracht.

Verzekerd van de zegen waarvoor elke vorm is gemaakt,

Onbewogen door angst en leed en de schokken van het Lot

En niet verontrust door de adem van de vliedende Tijd

En niet bestormd door ongunstige omstandigheden,

15 Ademde het met beminnelijk geborgen zorgeloos gemak

Vrij van onze lichamelijke broosheid die de dood binnenlaat,

Ver van de gevarenzone van ons dwalende Verlangen.

Het was niet nodig om zijn vurige hartslagen te beteugelen;

Gegrepen door de omhelzing van het warme bevredigde gevoel

20 En de snelle wonder-vloed en vuur en strijdkreet

Van de levensimpulsen van het rosse luisterrijke ras,

Leefde het in het juwelen-ritme van de lach van God

En was gelegen op de borst van universele liefde.

Onschendbaar liet de ongeketende Geest van Verrukking

25 Zijn blinkende zonne-scharen en maan-kudden weiden

Langs de lyrische vliet van zorgeloze stromen

Omgeven door de geur van de bovennatuurlijke affodille.

De hemelen lagen in gelukzalige stilte gehuld,

Onbezorgde stralen glimlachten van de hoogten;

30 Een mompel van onverstaanbare betovering

Beefde in de wind en roerde de verrukte aarde;

Onophoudelijk in de armen van extase

Herhalend zijn lieflijke achteloze tonen,

Liep een snik van vervoering golvend door de uren.

35 Onder een boog van glorie en vrede ging hij door,

Een reiziger op hoogvlakte en mijmerende bergrug,

Als een die in de spiegel van de Wereld-Tovenaar

Een verwonderlijkte verbeelding van zielegedaanten ziet vluchten

Kruiste hij taferelen van onsterfelijke vreugde

40 En staarde in afgronden van schoonheid en gelukzaligheid.

Rondom hem was een licht van bewuste zonnen

En een in gedachten verzonken blijheid van grootse symbolische dingen;

Hem kwamen talrijke vlakten van stralende kalmte tegemoet;

Bergtoppen en violette dalen van het Gezegende,

45 Diepe vreugde-valleien en ruisende watervallen

En wouden van een trillende purperen verlatenheid;

Onder hem lagen als glanzende juwelen-gedachten

Verrukte droomsteden van Gandharva koningen.

Dwars door de vibrerende heimelijkheden van de Ruimte

50 Sloop een vage en gelukkige lieflijke muziek,

Door onzichtbare handen aangeraakt hoorde hij nabij het hart

De harpen-roep van de hemelse minnestrelen voorbijgaan,

En stemmen van bovenaardse melodie

Bezongen de glorie van eeuwige liefde

55 In de wit-blauwe manestralen van de Paradijselijke lucht.

Als hoogste punt en kern van heel die wonderlijke wereld,

Stonden op zichzelf verheven Elysische nameloze heuvelen,

Vlammend als zonsondergangen in een vooravondlijke trance.

Als in een of andere nieuwe ondoorvorste ondoorgrondelijkheid,

60 Was hun voet gedompeld in vreugdevolle stilte;

Hun hellingen daalden door een vluchtige lach en stemmen heen,

Door een menigte van zingende beekjes doorkruist,

In aanbidding voor de blauwe hemel met hun gelukkige hymne,

Omlaag in wouden van schaduwrijke geheimzinnigheid:

65 Opgetild tot een weids en stemloos mysterie

Klommen hun toppen naar een grootsheid die het leven oversteeg.

De stralende Edens van de vitale goden

Ontvingen hem in hun onvergankelijke harmonie n.

Al daar was volmaakt dat bloeide in de Tijd;

70 Schoonheid was daar het natuurlijke karakter van de schepping,

Vrede was een ontroerde weelderige zuiverheid.

Daar vervulde Liefde haar gouden en rooskleurige dromen

En Kracht haar bekroonde en machtige mijmeringen;

Verlangen steeg op, een snelle almachtige vlam,

75 En Genoegen had de statuur van de goden;

Droom bewandelde de verheven wegen van de sterren;

Beminnelijke gewone dingen veranderden in wonderen:

Verrast door de plotselinge geestelijke betovering,

Getroffen door de alchemie van een goddelijke hartstocht,

80 Was het zelf van pijn gedwongen getransformeerd in machtige vreugde

Die de antithese heelde tussen hemel en hel.

Elk verheven droombeeld van het leven was daar belichaamd,

Haar ronddwalende hoop vervuld, haar vergulde honingraten

Door de pijlsnelle honingzuigers-tong veschalkt,

85 Haar brandende vragen veranderd in verrukte waarheden,

Haar machtig hijgen gestild tot onvergankelijke kalmte

En haar onmetelijke verlangens bevrijd.

In dat paradijs van volmaakt hart en volmaakt gevoel

Kon geen lagere toon de eindeloze betovering doorbreken

90 Van haar vurige en vlekkeloze lieflijkheid;

Haar schreden waren zeker van hun intu tieve tred.

Na de kwelling van de langdurige strijd van de ziel

Werd ten lange leste kalmte en hemelse rust gevonden

En, gebaad in een magische stroom van zorgeloze uren,

95 Werden de gewonde ledematen genezen van zijn krijgersnatuur

In de omhelzende armen van Energieën

Die geen smet duldden en geen vrees hadden voor hun eigen zaligheid.

In taferelen die onze zwakke zintuigen zijn ontzegd

Temidden van miraculeuze geuren en wonderkleuren

100 Ontmoette hij de gedaanten die het zicht vergoddelijken,

Beluisterde muziek die de geest vereeuwigen kan

En het hart kan verruimen gelijk de oneindigheid

En ving de onhoorbare cadenzen

Die het occulte oor laten ontwaken:

105 Uit de onuitsprekelijke stilte hoort het ze komen

Bevend met de schoonheid van een woordloze taal,

En gedachten te groot en diep om een stem te kunnen vinden,

Gedachten waarvan het verlangen het heelal herschept.

Een schaal van waarneming die met vurige voeten klom

110 Naar hoogten van onvoorstelbaar geluk,

Vormde de aura van zijn wezen opnieuw in vreugde-gloed,

Zijn lichaam straalde als een hemelse schelp;

Zijn poorten naar de wereld werden overspoeld met zeeën van licht.

Zijn aarde, begiftigd met hemelse vaardigheden,

115 Droeg in zich een kracht waarvoor het nu niet meer nodig was

Om de gesloten douane-lijn te kruisen tussen lichaam en geest

En goddelijkheid in het mensdom binnen te smokkelen.

Het schrok niet langer terug voor de allerhoogste eis

Van een onvermoeibaar vermogen tot gelukzaligheid,

120 Een kracht die zijn eigen oneindigheid kon verkennen

En schoonheid en hartstocht en het antwoord uit de diepte

Noch vreesde het de bezwijming van blije vereenzelviging

Waar geest en lichaam zich in innerlijke extase verenigen

En de tweedracht teniet doen tussen gedaante en zelf.

125 Het ontleende aan zicht en gehoor spirituele macht,

Maakte van gevoel een pad om het ontastbare te bereiken:

Het werd aangegrepen door de bovenaardse invloeden

Die de substantie vormen van 's levens diepere ziel.

De aard-natuur stond herboren, de bondgenoot van de hemel.

130 Een geschikte metgezel van de tijdloze Koningen,

Die de godheden van de levende Zonnen evenaarden,

Hij nam deel aan het stralende tijdverdrijf der Ongeborenen,

Hoorde de nimmer geziene Speler fluisteren

En luisterde naar zijn stem die het hart steelt

135 En het aan de borst legt van Gods verlangen,

En voelde door zijn aderen zijn weldadige honing

Stromen als de rivieren van het Paradijs,

Maakte het lichaam tot nectar-beker van het Absolute.

In plotselinge ogenblikken van onthullend vuur,

140 In hartstochtelijke half-onthulde beantwoordingen

Bereikte hij de rand van verrukkingen ongekend;

Een oppermachtige aanraking verraste zijn jachtige hart,

De omarming herinnerde hij zich van het Wonderschone,

En voortekenen regenden omlaag vanuit witte gelukzaligheden.

145 Het Eeuwige kwam naderbij als Liefde vermomd

En legde haar hand op het lichaam van de Tijd.

Een klein geschenk komt van de Ontzaglijkheden,

Doch onmetelijk voor het leven haar winst in vreugde;

Heel het onnoemelijke Onbekende is daar weerspiegeld.

150 Een reuze-druppel van het onkenbare Geluk

Overweldigde zijn ledematen en rondom zijn ziel

Ontstond een vurige oceaan van weldadigheid;

Hij verzonk verdronken in het lieflijke en brandende onmetelijke:

De ijzingwekkende verrukking die het sterfelijke lichaam kon verbrijzelen,

155 De vervoering die de goden ondergaan verdroeg hij.

Onsterfelijk plezier zuiverde hem met zijn golven

En veranderde zijn kracht in onsterfelijke macht.

Onsterfelijkheid veroverde de Tijd en droeg het Leven.

EINDE VAN CANTO NEGEN

Canto Tien

De Koninkrijken en Godheden van het Kleine Mentale

Ook dit moet nu worden overstegen en achtergelaten,

Zoals al moet worden tot het Hoogste is bereikt

Waarin de wereld en het zelf waarachtig worden en een:

Tot Dat verworven is kan onze reis niet staken.

5 Altijd is er een nameloze bestemming die van verre lokt,

Aldoor stijgt de zigzag van de goden

En omhooggericht is het opklimmende Vuur van de geest.

Deze adem van een honderdkleurige gezegendheid

En zijn zuivere verheven gedaante van vreugde in de Tijd,

10 Dobberend op golven van smetteloos geluk,

Gehamerd tot louter hartslagen van extase,

Deze breuk van het gehele getal van de geest

In de hartstochtelijke grootsheid van uitersten gevangen,

Dit beperkte wezen werd opgetild naar zenit-geluk,

15 Blij om voor één keer door opperste dingen te zijn aangeraakt,

Samengepakt in zijn verzegelde nietige oneindigheid,

Zijn eindeloze tijds-gemaakte wereld die de Tijd trotseert,

Een gering resultaat van Gods onafzienbare geluk.

De ogenblikken strekten zich uit naar het eeuwige Nu,

20 De uren ontdekten onsterfelijkheid,

Doch maakten, met hun verheven tevredenheid voldaan,

Op hoogten halt waarvan de toppen, halverwege de Hemel,

Naar een apex wezen waarheen zij nimmer konden klimmen,

Naar een grootsheid in wiens sfeer zij niet konden leven.

25 Uitnodigend naar hun hoge en voortreffelijke domein,

Naar hun veilige en fijnzinnige uitersten dit schepsel

Dat zich om zich veilig te voelen aan zijn beperkingen vastklampt,

Wezen deze hoogten de roep om groter avontuur van de hand.

Een glorie en beminnelijkheid van bevredigd verlangen

30 Bond de geest aan gouden palen van gelukzaligheid.

Het kon niet herbergen de weidsheid van een ziel

Die heel de oneindigheid nodig had als zijn thuis.

Een herinnering zacht als gras en vaag als slaap,

De schoonheid en lokroep zonk terugwijkend weg

35 Gehoord als een lieflijk lied dat in de verte verdwijnt

Op de lange verheven weg naar Tijdeloosheid.

Boven bevond zich een vurige witte sereniteit.

Een mijmerende geest keek over de werelden uit

En als een briljant opklimmen van luchten

40 Die via klaarheid overging in een onzichtbaar Licht

Straalden uitgestrekte heldere domeinen van het Mentale vanuit de stilte.

Maar eerst ontmoette hij een zilvergrijs uitspansel

Waar Dag en Nacht gehuwd waren en één:

Het was een gebied van schemerige en wisselvallige stralen

Die 's Levens bewuste stroom scheidden van de zelf-beheerstheid van het Denken.

Een samengaan van onzekerheden

Voerde daar een ongemakkelijk bewind

Op grond die was voorbehouden aan twijfel en beredeneerd vermoeden,

Een rendez-vous van Kennis met Onwetendheid.

50 Bij zijn laagste uiterste hield zich met moeite staande

Een verstand dat nauwelijks zag en langzaam vond;

Een geaardheid dichtbij onze aardse natuur

En verwant aan ons onzekere sterfelijke denken

Dat kijkt van grond naar lucht en van lucht naar grond

55 Maar niet weet wat beneden is of wat veraf,

Het nam slechts zichzelf waar en uiterlijke dingen.

Dit was het waarmee als eerste onze langzame klim begon

Vanaf het half-bewuste van de dierlijke ziel

Die leeft in de overvolle drukte van gedaante-gebeurtenissen

60 In een wereld die hij noch begrijpen noch veranderen kan;

Het ziet slechts en handelt in een gegeven omstandigheid

En heeft voor een tijd gevoel en vreugde en verdriet.

De ideeën die de verduisterde belichaamde geest drijven

Over de wegen van leed en verlangen

65 In een wereld die worstelt om de Waarheid te ontdekken,

Vonden hier hun volmacht om te bestaan en Natuur-Kracht.

Hier worden de gedaanten gevormd van een onwetend leven

Dat het proefondervindelijke feit ziet als de gevestigde wet,

Dat zwoegt voor het uur en niet voor de eeuwigheid

70 En wat het wint inwisselt voor de behoefte van het moment:

Het trage proces van een materieel verstand

Dat het lichaam dient dat het zou moeten beheersen en gebruiken

En moet steunen op een falend zintuig,

Was in die lichtende duisternis geboren.

75 Het kwam moeizaam vooruit vanaf een haperende start,

Stapelde hypothese op argument,

Liet zijn theorieën tronen als zekerheden,

Het redeneerde van het half-bekende naar het onbekende,

Het bouwde steeds opnieuw zijn wankele huis van gedachten,

80 Altijd was het bezig het web te ontrafelen dat het gesponnen had.

Een schemer-wijsgeer die zijn schaduw ziet als zijn eigen zelf,

Leeft bewegend van minuut naar kortstondige minuut;

Een koning afhankelijk van zijn dienaren

Tekent de verordeningen van onwetende ministers,

85 Een rechter in het bezit van halve bewijzen,

Een stem luidruchtig van postulaten van onzekerheid,

Een architect van kennis, niet de bron.

Deze machtige slaaf van zijn instrumenten

Denkt dat zijn lage rang het toppunt is van de Natuur,

90 Onwetend van zijn aandeel in alle gemaakte dingen

En op hooghartige wijze bescheiden in zijn eigenwaan

Gelooft het te zijn voortgebracht uit het slijk van de Materie

En neemt zijn eigen scheppingen als oorzaak van zichzelf.

Bedoeld om te verrijzen naar eeuwig licht en kennis,

95 Vanaf 's mensen schamele begin voert onze klim omhoog;

Uit de aardse moeizame beperktheid moeten wij uitbreken,

Wij moeten onze natuur doorzoeken met het spirituele vuur:

Een insekten-kruipsel is de aanvang van onze glorieuze vlucht;

Onze menselijke staat is de wieg van de toekomstige god,

100 Onze sterfelijke broosheid een onsterfelijke kracht.

Aan de glimworm-bovenkant van deze vale schemerrijken

Waar het schijnsel van de dageraad speelde met het oorspronkelijke schemerdonker

En de Dag hielp te gloren en de Nacht om te falen,

Ontsnappend over een brede en schimmige brug,

105 Kwam hij in een domein van vroegtijdig Licht

En het regentschap van een half-gerezen zon.

Uit deze stralen werd de volle omvang van ons verstand geboren.

Aangewezen door de Geest der Werelden

Om te bemiddelen met de onwetende diepten,

110 Een prototypische behendige Intelligentie

Half in evenwicht op gelijkwaardige vleugels van gedachte en twijfel

Zwoegde onophoudelijk tussen de verborgen uiteinden van het wezen.

Iets Heimelijks ademde door 's levens bewogen spel;

Een verborgen bakermat van de mirakels der Natuur,

115 Het vormde de levenswonderen uit het Stoffelijke slijk:

Het sneed het patroon van de gedaanten der dingen,

Het sloeg de tent van het verstand op in de vage onwetende Onmetelijkheid.

Een meester-Tovenaar van maat en kunstgreep

Heeft een eeuwigheid geschapen uit zich herhalende vormen

120 En aan het dolende ooggetuige-denken

Een zetel aangewezen op het toneel van onbewustheid.

Op aarde bij de wil van deze Aarts-Intelligentie

Heeft een gedaanteloze energie de Stoffelijke mantel omgedaan;

Proton en foton dienden het verbeeldende Oog

125 Om subtiele dingen te veranderen in een fysieke wereld

En het onzichtbare verscheen als gedaante

En het ontastbare werd gevoeld als massa:

De magie van het waargenomene voegde zich bij de kunst van het denkbeeld

En verleende aan elk object een verklarende naam:

130 Het Idee was vermomd in een lichamelijk kunstenaarschap,

En door de geheimzinnige werking van een vreemde atomaire wet

Was een raamwerk gemaakt waarin het gevoel

Zijn symbolische betekenis van het universum kon plaatsen.

Een groter wonder zelfs was verricht.

135 Het bemiddelende licht heeft de lichaamskracht,

De slaap en de droom van boom en plant,

Het levendige gevoel van het dier, de gedachte van de mens,

Met de glans verbonden van een Straling boven.

Zijn vaardigheid die het recht bekrachtigt van de Materie om te denken

140 Hieuw bewustzijns-doorgangen voor het verstand in het vlees

En vond de middelen om te weten voor de Onwetendheid.

Door haar vierkantjes en blokjes van woorden aan te bieden

Als een in beeld gevat substituut voor de werkelijkheid,

Een gemummificeerd mnemonisch alfabet,

145 Hielp het de onzichtbare Kracht om haar werken te lezen.

Een verborgen bewustzijn kwam in haar boven

En nu droomt zij zichzelf mens te zijn en te zijn ontwaakt.

Maar nog steeds was alles een veranderlijke Onkunde;

Nog steeds kon geen Kennis komen en stevig in zijn greep nemen

150 Deze reusachtige vinding beschouwd als een universum.

Een specialist van logica's onbuigzame machine

Heeft zijn starre kunstgrepen aan de ziel opgelegd;

Ten dienste van het uitvinders-intellect,

Heeft het de Waarheid in handzame stukken gehakt

155 Opdat elk zijn rantsoen zou bezitten van gedachten-kost,

Om vervolgens Waarheids dode lichaam te herconstrueren met zijn kunst:

Een robot nauwgezet en dienstbaar en bedrieglijk

Verdrong de subtielere kijk van de geest op de dingen:

Een gepolijste machine deed het werk van een god.

160 Er was niemand die het ware lichaam vond, de ziel scheen dood:

Niemand had de innerlijke blik die het geheel der Waarheid ziet;

Alles verheerlijkte het glinsterende substituut.

Toen raasde van de verborgen hoogten een golf omlaag,

Een briljante chaos van rebellerend licht verrees;

165 Het keek omhoog en zag de verblindende toppen,

Het keek naar binnen en wekte de slapende god.

Verbeelding riep om haar stralende troepen

Die zich in de onontdekte werelden wagen

Waar zich al de wonderen verschuilen die nog nooit iemand heeft gekend:

170 Terwijl zij haar schone en wonderbaarlijke hoofd verhief,

Zwoer zij met haar zustergebroed van inspiratie samen

Om de gedachtenhemel met schimmige nevels te bevolken.

Een heldere Dwaling omzoomde de friezen van het mysterie-altaar;

Duisternis werd de voedster van de occulte zon van wijsheid,

175 Mythe zoogde kennis met haar luisterrijke melk;

De zuigeling ging van duistere naar stralende borsten over.

Aldus werkte de Macht in op de groeiende wereld;

Een subtiel vernuft hield de vuurzee rondom tegen,

Koesterde het kind-zijn van de ziel en voedde het met verzinsels

180 Veel rijker in hun zoete nectarsap

Dat zijn onvolwassen goddelijkheid voedde

Dan het ruwe of droge stro van Redes bouwland,

Het opgehoopte veevoer van ontelbare feiten,

Het plebejische voedsel waarop wij vandaag de dag gedijen.

185 Aldus stroomden neer uit het domein van het vroege Licht,

Etherische denkwijzen tot in de wereld der Materie;

De goudgehoornde kudden schaarden samen in de aardse harte-grot.

De morgenstralen vallen over onze ogen van schemerduister,

De jonge formaties bewegen het aardse verstand

190 Om te zwoegen en te dromen en herscheppen,

Om schoonheids aanraking te voelen en te kennen de wereld en het zelf:

Het Gouden Kind begon te denken en te zien.

In die heldere domeinen liggen Verstands eerste stappen.

Van al onwetend, maar begerig om alles te weten,

195 Neemt hier de merkwaardige trage onderzoekstocht een aanvang;

Altijd op zoek grijpt het gedaanten aan rondom zich heen,

Altijd hoopt het op grotere dingen om te vinden.

Vurig en goudglanzend van zonsopgangs-gloed,

Waakzaam leeft het op de grens van uitvinden.

200 Toch is alles wat het doet op kinderlijke schaal,

Als was de kosmos kinderspel,

Verstand, leven het speelgoed van een Titanenbaby.

Het werkt als iemand die een namaakfort bouwt

Wonderbaarlijk stabiel voor een poos,

205 Gemaakt van het zand op een zandbank in de Tijd

Midden op de oeverloze zee van een occulte eeuwigheid.

De Grootmacht verkoos een klein scherp instrument,

Een moeizaam tijdverdrijf werd hartstochtelijk vervolgd;

Het onderrichten van de Onwetendheid is haar moeilijke opgave,

210 Haar denken vangt aan bij een oorspronkelijk onwetende Leegte

En wat zij onderricht dat moet zij zelf leren

En kennis uit haar slaperige rustplaats doen ontwaken.

Want kennis komt niet bij ons als gast

In onze kamer vanuit de buitenwereld binnengeroepen;

215 Als vriend en huisgenoot van ons geheime zelf,

Verborg het zich achter ons verstand en viel in slaap

En ontwaakt langzaamaan onder de schokken van het leven;

De machtige demon woont gedaanteloos binnenin,

Om op te roepen, om het vorm te geven is de taak van de Natuur.

220 Alles was een chaos van waar en onwaar,

Het Verstand zocht in de dichte mist van de Onwetendheid;

Het keek in zichzelf maar zag God niet.

Een materiÃ«le interim diplomatie

Ontkende de Waarheid opdat vergankelijke waarheden konden leven

225 En verborg de Godheid in geloofsbelijdenis en gissing

Zodat de Wereld-Onwetendheid geleidelijkaan wijs mag worden.

Dit was het imbroglio gemaakt door het soevereine Verstand

Dat vanaf een schimmige bergkam keek in de Nacht

In haar eerste bemoeienis met het Onbewuste:

230 De vreemde schemering verbijstert haar lichtende ogen;

Haar snelle handen moeten een voorzichtige geestdrift leren;

Slechts een langzame groei kan de aarde verdragen.

En toch was haar kracht anders dan van de blinde aarde

Gedwongen om nood-gereedschap te hanteren

235 Uitgevonden door de levenskracht en het vlees.

De aarde neemt alles waar door twijfelachtige beelden,

Alles stelt zij zich voor in gewaagde flitsen van zicht,

Kleine lichtjes ontstoken, door het rondtastende denken aangeraakt.

Niet in staat tot het directe inzicht van de ziel

240 Ziet zij bij vlagen en flanst kennis-schroot bij elkaar,

Maakt Waarheid tot slavin van haar behoeftigheid,

Verdeelt, verdrijvend de mystieke eenheid van de Natuur,

In quantum en massa te het bewogen Al;

Haar onwetendheid neemt zij als maatstaf.

245 In haar eigen domein een opperpriesteres en profetes,

Die grotere Macht met haar half-gerezen zon

Wrocht binnen grenzen doch beheerste haar arbeidsveld;

Zij wist door een privilege van denkende kracht

En maakte aanspraak op een kinderlijke soevereiniteit van waarneming.

250 In haar ogen, hoe donker ook omrand, was ontvlamd

De Aartsengelen-blik die weet wie zijn daden inspireerde

En een wereld schept in zijn vÃ¨r-ziende vlam.

Op haar eigen terrein struikelt zij niet noch kan zij falen,

Maar beweegt tussen grenslijnen van subtiele macht

255 Die het verstand kan overschrijden op weg naar de zon.

Een kandidaat voor een hogere suzereiniteit,

Zij hieuw zich een doorgang door de Nacht naar het Licht,

En speurde naar een onbegrepen Alwetendheid.

Een drielichamige dwerge-drie enheid was haar knecht.

260 Als eerste, de kleinste van de drie, doch sterk van leden,

Met laag voorhoofd en een vierkante en zware kaak,

Een dwerge-Denken dat moet leven binnen perken

Altijd voorovergebogen met het hameren van feit en vorm.

Opgeslokt en opgesloten door het uiterlijke zicht,

265 Heeft het postgevat op het solide draagvlak van de Natuur.

Een technicus bewonderenswaardig, als denker grof,

Een smid van het Leven die het vastklinkt in de groeven van gewoonte,

Gehoorzaam aan de grove tirannie van de Materie,

Een gevangene van de teelaarde waarmee het werkt,

270 Het bindt zich aan wat het zelf cre ert.

Een slaaf van een vaste menigte van absolute regels,

Het ziet de gewoonten van de wereld als Wet,

De gewoonten van het verstand als Waarheid.

In zijn rijk van concrete beelden en gebeurtenissen

275 Veranderd in een ingesleten kringloop van ideeën

En altijd de vroegere vertrouwde handelingen herhalend,

Leeft het tevreden met het gewone en bekende.

Het houdt van de vroegere grond die zijn woonplaats was:

Verandering verafschuwend als een roekeloze zonde,

280 Argwanend tegenover elke nieuwe ontdekking

Vordert het slechts met stap na voorzichtige stap

En vreest het onbekende als ware het een dodelijke afgrond.

Als een zorgvuldige schatbewaarder van zijn onwetendheid,

Schrikt het terug voor avontuur, wantrouwt glorieuze hoop,

285 Geeft de voorkeur aan een vaste voet op de dingen

Boven de gevaarlijke vreugde van hoogte en weidsheid.

De trage indrukken van de wereld op zijn zwoegende verstand,

Weifelende sporen bijna onuitwisbaar,

Vermeerderen in waarde door hun armoede;

290 De oude zekere herinneringen zijn zijn belangrijkste have:

Slechts wat het zintuig vatten kan lijkt absoluut:

Uiterlijke feiten beschouwt het als de ene waarheid,

Wijsheid vereenzelvigt zich met de aard-gerichte blik,

En reeds lang gekende dingen en altijd verrichte handelingen

295 Zijn voor zijn vastklampende greep een reling

Van veiligheid op de levensgevaarlijke ladder van de Tijd.

De hemel stelt zijn vertrouwen in de gevestigde oeroude paden,

Onwrikbare wetten waaraan de mens niet vermag te tornen,

Een geheiligd nalatenschap van het grootse dode verleden

300 Of de enige weg die God voor het leven heeft gemaakt,

Een vaste gedaante van de Natuur die nimmer zou veranderen,

Deel van de reusachtige routine van het universum.

Een glimlach van de Behoeder der Werelden

Zond als vanouds dit bewakers-Verstand naar de aarde

305 Opdat alles zijn vastgestelde onveranderlijke vorm zou behouden

En zich nimmer van zijn wereldlijke standpunt zou laten afbrengen.

Men ziet het in zijn cirkelgang, zijn taak getrouw,

Onvermoeibaar in een ronde van toegewijde traditie;

In vervallen en vergane ceremoniën van de Tijd

310 Houdt het nauwlettend de wacht voor muren van gewoonte

Of in de schemerige omstreken van een oeroude Nacht

Ligt het te sluimeren op de stenen van een kleine binnenplaats

En blaft naar elk vreemd licht

Als naar een vijand die zijn haard zou kunnen breken,

315 Een waakhond voor het zintuig-omheinde huis van de geest

Tegen binnendringers uit het Onzichtbare,

Gevoed met afval van het leven en de beenderen der Materie

In zijn hondehok van objectieve zekerheid.

En toch staat erachter een kosmische macht:

320 Een bedachtzame Grootheid houdt vast aan zijn grootsere plan,

Een peilloze gelijkheid brengt ritme in de tred van het leven;

De onveranderlijke omloop van de sterren trekt sporen in de inerte Ruimte,

Een miljoen gedaanten volgen één stilzwijgende Wet.

Een reusachtige traagheid is 's werelds verdediging,

325 Zelfs in verandering wordt onveranderlijkheid gekoesterd;

In inertie verzinkt de revolutie,

In een nieuw kleed hervat het vroegere zijn taak;

De Energie werkt, het stabiele is zijn zegel:

De reusachtige dans wordt geschraagd op Shiva's borst.

330 Een vurige geest kwam, de volgende van de drie.

Een gebochelde berijder van de rode Wildezel,

Een onstuimige Intelligentie dook omlaag met leeuwemanen

Vanaf het grote mystieke Vuur dat de werelden omringt

En 's wezens hart met zijn ijzingwekkende scherpte verteert.

335 Vandaar ontsprong het brandende droombeeld van Begeerte.

Duizend gedaanten had het, droeg ontelbare namen:

Een behoefte aan veelvoud en onzekerheid

Prikkelt het immer om de Ene te achtervolgen

Op talloze paden in de onmetelijkheden van de Tijd

340 Over omwegen van eindeloos verschil.

Het zette elke borst in vlam met een dubbelzinnig vuur.

Een straling die glanst op een duistere stroom,

Het vlamde op naar de hemel, zonk toen, verzwolgen, naar de hel;

Het klom omhoog om Waarheid neer te halen in het slijk

345 En gebruikte voor troebele doeleinden zijn stralende Kracht;

Een reusachtig kameleon-goud en blauw en rood,

Dat overging in zwart en grijs en spookachtig bruin,

Het staarde hongerig vanaf een gevlekte tak van het leven

Om insektenvreugdes te bemachtigen, zijn lievelingskost,

350 Het groezelige voedsel van een weelderig gestel

Koesterde de schitterende hartstocht van zijn schakeringen in kleur.

Een slang van vuur met een donkere wolk als staart,

Gevolgd door een droom-gebroed van glinsterende gedachten,

Een opgeheven hoofd met veelkleurige trillende kammen,

355 Het likte van kennis met een rokende tong.

Een draaikolk die werd gevoed met lege lucht,

Het stoelde op leegheid kolossale aanspraken,

In het Niets geboren en in het Niets weergekeerd,

Toch snelde het al die tijd, ongewild,

360 Naar het verborgen Iets dat Alles is.

Vurig om te vinden, niet bij machte om zich in te houden,

Was een briljante onberekenbaarheid zijn kenmerk,

Was dwalen zijn neiging van nature, zijn aangeboren leidraad.

Onmiddellijk, vatbaar voor een onoverdacht geloof,

365 Dacht het alles waar dat zijn eigen hoop streelde;

Het koesterde gouden nietigheden uit wens geboren,

Het greep naar het onwerkelijke voor voedsel.

In de duisternis ontdekte het lichtgevende gedaanten;

Starend in een schaduw-omhangen halflicht

370 Zag het kleurige figuren gekrabbeld in de grot van Fantasie;

Of het vloog in cirkels rond door vermoedens nacht

En ving in de camera van verbeelding

Heldere taferelen van belofte gezien bij kortstondige flakkeringen,

In de levenssfeer verankerd de voeten van vluchtige dromen,

375 Bewaarde indrukken van voorbijgaande Vormen en verborgen Machten

En flitsbeelden van half-geziene waarheden.

Een vurige aandrang om vast te grijpen en te bezitten

Ongeleid door de rede of door de helderziende ziel

Was zijn eerste en zijn laatste natuurlijke gebaar,

380 Het verkwistte zijn levenskracht om het onmogelijke te bereiken:

Het verachtte de rechte weg en rende langs kronkelige bochten

En liet wat het had gewonnen als onbeproefde dingen achter;

Het zag onverwerkelijkte doeleinden als een onmiddellijk feit

En verkoos de afgrondsrand voor zijn sprong naar de hemel.

385 Met avontuur als methode in het gokspel van het leven,

Beschouwde het toevallige winst als betrouwbaar resultaat;

Vergissing ontmoedigde niet zijn zelfverzekerde kijk

Onwetend van de diepe wet van 's wezens wegen

En mislukking kon niet zijn onstuimige greep doen verflauwen;

390 Één waargemaakte kans rechtvaardigde al het andere.

De poging, niet de overwinning, was de charme van het leven.

Als een onzekere winnaar van een onzekere inzet,

Instinct zijn belemmering en het levens-verstand zijn heer,

Liep het zijn wedren en kwam als eerste binnen of als laatste.

395 Toch waren zijn werken noch klein en vergeefs noch waardeloos;

Het bracht groot een deel van oneindigheids kracht

En kon de hoogstaande dingen scheppen die zijn waanidee verlangde;

Zijn hartstocht kon bevatten wat kalme intelligentie miste.

Inzicht van impuls heeft zijn plotselinge greep gelegd

400 Op hemelen die verheven Gedachte had verborgen in verblindende mist,

Ving glinsteringen die een verborgen zon onthulden:

Het drong door in de leegte en vond er een schat.

Een half-intu tie werd verscherpt in zijn betekenis;

Het wierp de vork van het weerlicht en trof het onzichtbare.

405 Het zag in het donker en knipperde onzeker tegen het licht,

Onwetendheid was zijn terrein, het onbekende zijn prijs.

Van al deze Machten kwam de grootse het laatst.

Laat arriverend van een ver plan van denken

In een samengepakte irrationele wereld van Kans

410 Waar alles op grove wijze gevoeld werd en blindelings gedaan,

Waar nochtans het lukrake onvermijdelijk was,

Kwam de Rede, de gedrongen godheid van het ambacht,

Naar haar beperkte huis op een rimpeling in de Tijd.

Deskundige van helder vernuft en ontwerp,

415 Een nadenkend gezicht en toegeknepen en turende ogen,

Zij nam haar standvastige en onwrikbare zetel in,

De sterkste, meest wijze van het trolachige Drietal.

Gewapend met haar vergrootglas en meetlat en sonde,

Keek zij naar een object-universum

420 En de menigten die erin leven en sterven

En de omvang van de Ruimte en de vluchtige ziel van de Tijd,

En nam aarde en sterren in haar handen

Om te zien wat zij van deze vreemde dingen maken kon.

In haar krachtige vastberaden nijvere verstand,

425 Met het bedenken van haar ontwerp-lijnen van de werkelijkheid

En de meetkundige krommen van haar tijds-plan,

Vermeerderde zij haar trage halfslachtige uithalen naar de Waarheid:

Ongeduldig voor enigma en het onbekende,

Onverdraagzaam voor het wetteloze en het unieke,

430 Bedenkingen hebbend bij de opmars van de Kracht,

Helderheid opleggend aan het onpeilbare,

Trachtte zij de mystieke wereld tot regels te herleiden.

Niets wist zij doch hoopte alles te weten.

In duistere onbewuste rijken eens van denken vrij,

435 Gezonden door een opperste Intelligentie

Om zijn stralen te werpen op de obscure Onmetelijkheid,

Een gebrekkig licht dat een dwalende menigte leidt

Door de macht van het zintuig en idee en woord,

Vist zij het proces uit van de Natuur, haar wezen, haar oorzaak.

440 Om overeenstemming te brengen in heel het leven door gedachte-controle,

Worstelt zij nog steeds met het reusachtige imbroglio;

Van alles onwetend behalve haar eigen zoekende verstand

Kwam zij om de wereld van Onwetendheid te redden.

Een weergaloze werker door de eeuwen,

445 Gadeslaand en hervormend al wat is,

Nam zij zelfverzekerd haar ontzaglijke taak op zich.

Daar zit de voorovergebogen en machtige figuur

Gekromd onder de booglampen van haar huisindustrie

Onder het rammelen en rinkelen van haar gereedschap.

450 Een starre blik in haar scheppende ogen

Terwijl zij de kneedbare stof dwingt van het kosmische Verstand,

Zet zij de energieke vindingen van haar brein

In een patroon van eeuwige onveranderlijkheid:

Ongevoelig voor de kosmische stilzwijgende eis,

455 Onbewust van te nabije werkelijkheden,

Van de onuitgesproken gedachte, het stemloze hart,

Neigt zij ernaar om haar credo's en ijzeren voorschriften te smeden

En metalen constructies om het leven op te sluiten

En werktuiglijke modellen van alles wat bestaat.

460 Voor de wereld zichtbaar weeft zij een verzonnen wereld:

Zij spint met onbuigzame doch onzekere lijnen

Haar ragfijne woord-webben van abstract denken,

Haar deel-systemen van het Oneindige,

Haar theodiceeën en kosmogonische grafieken

465 En mythen waarmee zij het onverklaarbare verklaart.

Naar willekeur spreidt zij uit in de ijle lucht van het verstand

Zoals de kaarten opgehangen in het schoolgebouw van het intellect,

De veelomvattende Waarheid dwingend in een beperkt systeem,

Haar ontelbare tegenstrijdige strikte filosofie n;

470 Uit het lichaam van de verschijnselen der Natuur

Kerft zij in strakke lijnen met de scherpe snede van het Denken,

Als spoorlijnen voor de macht van de Wereld-Tovenaar om voort te snellen,

Haar wetenschappen nauwgezet en absoluut.

Op de reusachtige kale muren van menselijke onkunde

475 Rondom de diepzinnige zwijgzame hiërogliefen der Natuur

Schrijft zij met duidelijke demotische tekens

De onmetelijke encyclopedie van haar gedachten;

Een algebra van haar wiskundige tekens,

Haar getallen en onfeilbare formules

480 Bouwt zij om aaneen te klinken haar samenvatting der dingen.

Aan alle kanten loopt als in een kosmische moskee

Volgens de schriftuurlijke versregels van haar wetten

De kunstvaardigheid van haar rijkgeschakeerde arabesken,

De kunst van haar wijsheid, de kunstgreep van haar leer.

485 Dit kunstwerk, deze kunstgreep is al wat zij bezit.

In haar verheven werken van zuivere intelligentie,

Wanneer zij zich terugtrekt uit de zintuiglijke val,

Volgt er geen breken van de muren van verstand,

Komt er geen klievende flits van absolute macht omlaag,

490 Daagt er geen licht van hemelse zekerheid.

Een miljoen gezichten draagt haar kennis hier

En op elk gezicht staat twijfel.

Alles wordt nu in twijfel getrokken, al herleid tot niets.

Eens monumentaal in hun indrukwekkende ambacht

495 Verdwijnen haar vroegere grootse mystieke werken

En in hun plaats komen strenge efemerische tekens;

Deze constante verandering betekent vooruitgang in haar ogen:

Haar denken is een eindeloze opmars zonder doel.

Er is geen bergtop waarop zij kan staan

500 En in een enkele blik Oneindigheids geheel kan overzien.

Een onbeslist spel is het zwoegen van de Rede.

Elk sterk idee kan het gebruiken als zijn werktuig;

Elk resuméneemt zij aan en zij zal haar kwestie bepleiten.

Open voor elke gedachte, kan zij niet weten.

505 De eeuwige Pleitbezorger gezeteld als rechter

Wapent met logica's onkwetsbare pantser

Duizend strijdende partijen voor Waarheids versluierde troon

En laat zitten op een hoge paarderug van argument

Om voor immer een breedsprakige lans te breken

510 In een schijn-steekspel waar niemand winnen kan.

Het gewicht van gedachte wegend met haar strenge toets

Zetelt zij evenwichtig op ruime en lege lucht,

Afzijdig en zuiver in haar onpartijdige waardigheid.

Absoluut lijken haar vonnissen maar geen enkele is zeker;

515 De Tijd maakt alle uitspraken in beroep ongedaan.

Hoewel als zonnestralen voor ons vuurvlieg-verstand

Haar kennis veinst af te dalen van een heldere hemel,

Zijn de stralen die van een flonkerende lantaarn in de Nacht;

Zij legt een glinsterend gewaad over Onwetendheid.

520 Maar nu is haar oeroude soevereine aanspraak verdwenen

Om het verheven domein van verstand te beheersen in haar absolute recht,

Gedachte te binden met de vervalste onfeilbare keten van de logica

Of om de waarheid naakt te zien in een heldere abstracte waas.

Als meester en slaaf van het starre fenomeen,

525 Bereist zij de wegen van het dwalende zicht

Of beziet een gevestigde mechanische wereld

Voor haar geconstrueerd door haar instrumenten.

Als een os gespannen voor de wagen van het bewezen feit,

Sleept zij reusachtige balen kennis door het stof van de Materie

530 Om de immense bazaar van bruikbaarheid te bereiken.

Een beginneling is zij geworden voor haar vroegere gezwoeg;

Een onbeholpen begrip is de leidraad van haar zoeken.

Dit nu gebruikt zij als de toetssteen.

Als wist zij niet dat feiten het kaf zijn van de waarheid,

535 Behoudt zij het kaf, het wezenlijke gooit zij weg.

Een oeroude wijsheid vervaagt in het verleden,

Het geloof van eeuwen wordt een zinloze legende,

God verdwijnt uit de wakende gedachte,

Een oude afgedane droom die niet meer nodig is:

540 Slechts zoekt zij de werktuiglijke sleutels der Natuur.

Met het verklaren van onontkoombare wetten van steen

Graaft zij in de harde verhullende bodem van de Materie,

Om de processen op te graven van al wat wordt gedaan.

Een zwaarbeladen reusachtige zelfwerkende machine verschijnt

545 Voor de gretige en bewonderende blik in haar ogen,

Een ingewikkeld en nietszeggend mechanisme

Van geordend, voorbestemd en onfeilbaar Toeval:

Vindingrijk en nauwgezet en minutieus,

Haar grove onbewuste accurate instrument

550 Ontvouwt een feilloze opmars, stippelt uit een zekere weg;

Het beraamt zonder te denken, handelt zonder wil,

Dient een miljoen doeleinden zonder doel

En bouwt een rationele wereld zonder verstand.

Het heeft geen beweger, geen maker, geen idee:

555 De onmetelijke zelfwerkendheid zwoegt zonder oorzaak;

Een levenloze onweerstaanbaar gedreven Energie,

Een doodskop op het lichaam van Noodzakelijkheid,

Brengt het leven voort en verwekt bewustzijn,

Verwondert zich vervolgens waarom al bestaat en vanwaar het kwam.

560 Onze gedachten zijn deel van de immense machine,

Onze overwegingen slechts een gril van de wetten der Stof,

De mystieke overlevering een waanidee of uitvlucht;

Aan ziel of geest is nu geen behoefte:

Materie is de bewonderenswaardige Werkelijkheid,

565 Het klaarblijkelijk onontkoombare wonder,

De nuchtere waarheid der dingen, eenvoudig, eeuwig, enig.

Een overhaaste uitgavenpost die gelijk staat aan zelfmoord

Welke de wereld schept door een mysterie van zelfverlies

Heeft zijn verstrooide werken over de lege Ruimte uitgestort;

570 Laat zal de zelfontbindende Kracht doen samentrekken

De immense uitgebreidheid die het heeft gemaakt:

Dan neemt dit machtige en betekenisloze gezwoeg een einde,

De Leegte blijft kaal achter, verlaten als voorheen.

Aldus gerechtvaardigd, gekroond, heeft het grote nieuwe Denken

575 De wereld verklaard en al zijn wetten bedwongen,

De stilzwijgende wortels geraakt, verborgen ontzagwekkende krachten gewekt;

Het heeft de djinns van het onbewuste ten dienste gemaakt

Die ongebruikt slapen in de onwetende trance van de Materie.

Alles was nauwkeurig, star, onbetwistbaar.

580 Maar toen, gevestigd op een Materie-rots van eeuwen,

Een geheel overeind bleef, hecht, scherp-omlijnd en zeker,

Wankelde alles terug tot in een zee van twijfel;

Dit degelijke plan versmolt in een eindeloze vloed:

Zij had de vormeloze machtige Bedenker van vormen ontmoet;

585 Plotseling stuitte zij op dingen onzichtbaar:

Een bliksemschicht uit de onontdekte Waarheid

Verblindde haar ogen met zijn verbijsterende licht

En groef een kloof tussen Werkelijkheid en Kennis

Tot al haar wetenschap een onwetendheid geleek.

590 Opnieuw was de wereld geworden tot een wonder-web,

Een magisch proces in een magische ruimte,

De diepten van een onbegrijpelijk mirakel

Waarvan de bron verloren gaat in het Onuitsprekelijke.

Wederom staan wij oog in oog met het wezenloze Onkenbare.

595 Met het ineenstorten van waarden, op een reusachtige dag des oordeels,

In het gekraak en het uiteenbarsten van haar brekende werk

Ging haar heldere, in stand gehouden, geconstrueerde wereld verloren.

Een quantum-dans bleef over, een uitwaaiering van kans

In de overweldigende lichtvoetige draaikolk van Energie:

600 Een onophoudelijke beweging in de grenzeloze Leegte

Verzon vormen zonder gedachte of doel:

Noodzakelijkheid en Oorzaak waren gedaanteloze schimmen;

Materie was een voorval in de stroom van het bestaan,

Wet was niets anders dan een uurwerk-gewoonte van blinde kracht.

605 Idealen, ethiek, stelsels hadden geen grondslag

En stortten weldra in of leefden zonder sanctie;

Alles werd een chaos, werd opstand, conflict en strijd.

Idee n, tegenstrijdig en fel, besprongen het leven;

Een hardhandige onderdrukking hield anarchie in bedwang

610 En vrijheid was slechts de naam van een fantoom:

Schepping en vernietiging walsten arm in arm

Aan het oppervlak van een verscheurde en schokkende aarde;

Alles wervelde tot een wereld van Kali's dans.

Aldus omlaaggetuimeld, gezonken, in de Leegte verstrooid,

615 Op zoek naar houvast, een grond om op te staan,

Zag zij slechts een ijle atomaire Onmetelijkheid,

Het spaarzaam bezaaide ijle substraat-universum

Waarop het fenomenale aanzicht drijft van een solide wereld.

Alleen een proces van gebeurtenissen was daar

620 En het plastische proteÃ¯sche veranderen van de Natuur

En, bij machte om met de dood te treffen of te scheppen,

De almachtige kracht van het gespleten onzichtbare atoom.

Een mogelijkheid bleef over dat hier een macht zou kunnen zijn

Die de mens van de oude ontoereikende middelen zou kunnen bevrijden

625 En hem onafhankelijk zou maken van het aardse tafereel.

Want dan kon de Rede vat krijgen op de oorspronkelijke Kracht

Om haar wagen te laten rijden over de wegen van de Tijd.

Alles kon dan de behoefte dienen van het denkende ras,

Een absolute Staat kon grondvesten de absolute orde,

630 Kon alle dingen toesnijden op een gestandaardiseerde perfectie,

In de maatschappij bouwen een gepaste exacte machine.

Dan konden wetenschap en rede, onverschillig om de ziel,

Een vredige eenvormige wereld gladstrijken,

De zoektocht van eonen bevredigen met uiterlijke waarheden

635 En één enkel gemodelleerd denken opleggen aan het verstand,

Met de logica van de Materie teisteren de dromen van de Geest

Een redelijk dier maken van de mens

En een symmetrisch weefsel van zijn leven.

Dit zou de top zijn van de Natuur op een duistere wereldbol,

640 Het grootse resultaat van het langdurige gezwoeg van eeuwen,

De aardse evolutie bekroond, haar missie volbracht.

Zo zou het kunnen zijn wanneer de geest in slaap viel;

De mens kon dan voldaan rusten en leven in vrede,

De meester van de Natuur die eens was haar slaaf,

645 's Werelds wanorde verhardend tot Wet, —

Wanneer niet 's Levens dorstende hart in opstand kwam,

Als God binnenin geen groter plan vinden kon.

Maar veel gezichten heeft de kosmische Ziel;

Één aanraking kan het onbeweeglijke aanzien keren van het Lot.

650 Een plotselinge ommekeer kan komen, een pad verschijnen.

Een groter Verstand kan een grotere Waarheid zien,

Of wij kunnen, als al het andere heeft gefaald,

In onszelf verborgen de sleutel van volmaakte verandering vinden.

Verrijzend van de grond waar onze dagen voortkruipen,

655 Kan ons aardse bewustzijn huwen met de Zon,

Ons sterfelijke leven kan worden gedragen op vleugelen van de geest,

Ons eindige denken opgaan in de Oneindigheid.

In de heldere koninkrijken van de rijzende Zon

Is alles een geboorte tot in een macht van licht:

660 Al wat hier vervormd is, bewaakt daar zijn gelukkige gedaante,

Hier is alles verward en verdorven, daar zuiver en heel;

Toch is elk een voorbijgaande stap, een fase van het moment.

Ontwaakt tot een grotere Waarheid voorbij haar daden,

Zat de bemiddelares en zag haar werken

665 En voelde in hen het wonder en de kracht

Doch kende de macht achter het gezicht van de Tijd;

Zij volvoerde de taak, gehoorzaamde de gegeven kennis,

Haar diepe hart hunkerde naar grote ideale dingen

En keek vanuit het licht uit op een groter licht:

670 Een heldere haag rondom haar opgetrokken beperkte haar macht;

Zij zwoegde trouw aan haar beperkte sfeer, maar wist

Dat haar hoogste, ruimste zicht een half-zoeken was,

Haar machtigste daden een overgang of stadium.

Want niet door de Rede werd de schepping gemaakt

675 En niet door de Rede kan de Waarheid worden gezien

Die nauwelijks door de sluiers van gedachten, het scherm der waarneming

Een glimp van de geest kan onderscheiden

,

Verduisterd door de gebrekkigheid van haar middelen:

Het kleine Mentale is gebonden aan kleine dingen:

680 Haar gevoel is slechts geestes aanraking aan de buitenkant,

Half-ontwaakt in een wereld van duistere Onbewustheid;

Het strekt zich uit naar haar wezens en haar vormen

Als een die niet anders kan dan rondtasten in de onwetende Nacht.

In deze beperkte teelaarde van kinderlijk verstand en gevoel

685 Is verlangen een roep van het kinderhart dat huilt om geluk,

Onze rede slechts een speelgoedmaker,

Een bedenker van regels in een vreemd stuntelig spel.

Maar zij kende haar dwerge-helpers wier zelfverzekerd zicht

Een beperkt vooruitzicht hield voor het verre doel.

690 De wereld die zij heeft gemaakt is een interim-rapport

Van een reiziger naar de half-gevonden waarheid der dingen

Onderweg van onkunde naar onkunde.

Want niets is gekend als er ook maar iets verborgen blijft;

De Waarheid is alleen gekend als alles wordt gezien.

695 Gelokt door het Al dat de Ene is,

Hunkert zij naar een hoger licht dan het hare;

Achter haar cultussen en gezindten ving zij een glimp van Gods aangezicht:

Zij weet dat zij slechts een vorm gevonden heeft, een gewaad,

Maar hoopt altijd om hem te zien in haar hart

700 En het lichaam te voelen van zijn werkelijkheid.

Vooralsnog is alleen een masker daar en geen gelaat,

Hoewel soms twee verborgen ogen verschijnen:

De Rede kan niet dat glimmende masker afnemen,

Haar pogingen maken slechts dat het meer glimt;

705 In pakketjes verdeelt zij het Ondeelbare;

Als zij haar handen te klein vindt voor de onmetelijke Waarheid

Breekt zij kennis op in strijdige delen

Of tuurt door wolkenflarden naar een verdwenen zon:

Zij ziet, niet begrijpend wat zij heeft gezien,

710 Door het vergrendelde aangezicht van eindige dingen

De myriaden aspecten van de oneindigheid.

Op een dag moet het Gelaat komen branden door het masker.

Onze onwetendheid is de vlinderpop van Wijsheid,

Ons dwalen huwt met nieuwe kennis onderweg,

715 De duisternis is een zwart geworden knoop van licht;

Gedachte danst hand in hand met Onkunde

Op de grijze weg die slingert naar de Zon.

Juist als haar vingers morrelen aan de knopen

Die hen binden aan hun vreemde kameraadschap,

720 Breken er soms, in de ogenblikken van hun huwelijksstrijd,

Flitsen door van het verlichtende Vuur.

Zelfs nu zijn er grote gedachten hier die wandelen alleen:

Gewapend zijn zij gekomen met het onfeilbare woord,

Bekleed met het intu tieve licht

725 Dat een sanctie is van de ogen van God;

Om een verre Waarheid aan te kondigen vlammen zij

Arriverend vanaf de rand van eeuwigheid.

Een vuur zal komen uit de grenzeloosheden,

Een grotere Gnosis zal de wereld in aanschouw nemen

730 Kruisend vanuit een of andere verre alwetendheid

Over de luisterrijke zeeën van het stille verrukte Allene

Om het diepe hart van het zelf en de dingen te verlichten.

Een tijdloos weten zal het brengen voor het Verstand,

Voor het leven zijn doel, voor Onwetendheid het besluit.

735 Hoog in een verheven ademloze stratosfeer,

Overschaduwend de dwerge-drieëenheid,

Leefden, als aspirant naar een grenzeloos Verschiet,

Gevangenen van de Ruimte, ommuurd door de begrenzende hemelen,

In de onophoudelijke rondgang van de uren

740 Hunkerend naar de rechte wegen van de eeuwigheid,

En keken vanaf hun hoge standplaats neer op deze wereld

Twee Demonen die met zonne-blik getuigden van al wat is.

Als een macht in staat om de talmende wereld te verheffen,

Heerszuchtig, vloog een reusachtig hoog-gevleugeld Levens-Denken

745 Ongenegen om de vaste onveranderlijke grond te betreden:

Gewend aan een blauwe oneindigheid,

Zweefde het in zonverlichte hemel en sterrenverlichte lucht;

Het zag van ver het huis van de onbereikte Onsterfelijkheid

En hoorde van verre de stemmen der Goden.

750 Beeldenstormer en sloper van de bastions der Tijd,

Grensoverschrijdend en normen doorbrekend,

Het verhelderde de gedachten die stralen door de eeuwen

En bewoog tot daden van bovenmenselijke kracht.

Zover als zijn zelf-gevleugelde vliegmachines konden vliegen,

755 De toekomst bezoekend in grootse schitterende rooftochten

Verkende het vergezichten van droom-lotsbestemming.

Snel van begrip, maar onbekwaam om te verwerven,

Tekende het zijn concept-landkaarten en droom-plattegronden

Te omvangrijk voor de architectuur van sterfelijke Ruimte.

760 Verder weg in weidsheid zonder vaste voet,

Een imagist van onbelichaamde Ideeën,

Ongevoelig voor de roep van leven en gevoel,

Overzag een zuiver Gedachte-Mentale het kosmische bedrijf.

Als Aartsengel van een wit overstijgend koninkrijk,

765 Bezag het de wereld van eenzame hoogten

Helder in een afgezonderde en lege lucht.

EINDE VAN CANTO TIEN

Canto Elf

De Koninkrijken en Godheden van het Grotere Mentale

Daar hielden de beperkingen van de zwoegende Macht op.

Maar bestaan en schepping houden daar niet op.

Want Gedachte overstijgt de kringen van het sterfelijk verstand,

Het is groter dan zijn aardse instrument:

5 De godheid gepropt in verstands beperkte ruimte

Ontsnapt aan alle kanten in een of andere onmetelijkheid

Die een overgang is naar het oneindige.

Het beweegt eeuwig in de velden van de geest,

Een koerier naar het verre spirituele licht,

10 Een kind en dienaar van geestes kracht.

Maar ook verstand valt terug vanaf een nameloze hoogte.

Zijn wezen strekt zich verder uit dan het zicht van het Denken.

Want de geest is eeuwig en ongeschapen

En niet door denken werd zijn grootsheid geboren,

15 En het is niet door denken dat zijn kennis kan komen.

Het kent zichzelf en in zichzelf leeft het,

Het gaat waar geen gedachte is noch enige vorm.

Zijn voeten vinden houvast op eindige dingen,

Zijn vleugels wagen het om de Oneindigheid te doorkruisen.

20 Binnen zijn gezichtsveld kwam een wonderruimte

Van grote en wonderbare ontmoetingen en riep om zijn voetstap,

Waar Gedachte steunde op een Visioen voorbij gedachte

En een wereld schiep uit het Ondenkbare.

Op toppen waar verbeeldingskracht niet komen kan,

25 Aan de horizonten van een onvermoeibare blik,

Onder een blauwe sluier van de eeuwigheid

Werd de pracht van het ideale Mentale gezien

Uitgestrekt over de grenzen van bekende dingen.

Oorsprong van het kleine dat wij zijn,

30 Bezield van het eindeloze dat wij moeten worden,

Een steunpilaar voor al wat mensenkracht verricht,

Schepper van hoop onverwezenlijkt door de aarde,

Strekt het zich verder uit dan het uitdijende heelal;

Het vleugelt voorbij de grenzen van de Droom,

35 Het overtreft de hoge vlucht van het leven.

Bewust in een lichtende sfeer ongebonden door Gedachte,

Open voor alwetende ontzaglijkheden,

Stort het over onze wereld zijn grootse bekroonde invloeden uit,

Zijn vaart die de slakkegang der uren achter zich laat,

40 Zijn onoverwinnelijke kracht die schrijdt door de Tijd,

Zijn machten die de kloof overbruggen tussen mens en God,

Zijn lichten die Onwetendheid en Dood bestrijden.

In zijn onmetelijke omvang van ideale Ruimte

Waar schoonheid en macht gaan hand in hand,

45 Nemen Geestes waarheden de vorm aan van levende Goden

En elk kan voor zichzelf een wereld bouwen.

In een sfeer die twijfel en feil niet kunnen bevlekken

Met de stigma's van hun mismaaktheid,

In gemeenschap met de mijmerende afzondering

50 Van een waarheid die ziet in een onfeilbaar licht

Waar het zicht niet faalt noch de gedachten dwalen,

Vrijgesteld van 's werelds buitensporige tol van tranen,

Dromend zien zijn lichtende scheppingen uit

Op de Ideeën die de eeuwigheid bevolken.

55 In een zonnegloed van vreugde en absolute macht

Tronen verheven de Meesters van het Ideale

In onverstoorbaar gelukzalig-zijn vergaderd,

In regionen van verlichte zekerheid.

Ver zijn deze domeinen verwijderd van ons gezwoeg en verlangen en roep,

60 Een bewind van volmaaktheid en een gewijd heiligdom

Gesloten voor het onzekere denken van een menselijk verstand,

Ver van de troebele wandel van het sterfelijke leven.

Daar echter ons geheime zelf ons na verwant is,

Bezoekt een adem van onverworven goddelijkheid

65 De onvolmaakte aarde waarop wij zwoegen;

Door de gouden lach van een stralende ether

Valt een licht over ons geërgerde ontevreden leven,

Een gedachte daalt neer uit de ideale werelden

En brengt ons ertoe om zelfs hier opnieuw te vormen

70 Een of andere afspiegeling van hun grootsheid en aanlokkelijkheid

En verwondering die verder gaat dan het gezichtsveld van sterfelijke hoop.

Onder de zware eentonigheid der dagen

En in tegenspraak met de menselijke wet,

Is er een trouw woonachtig in dingen die niet zijn doch moeten zijn

75 Als kameraad van geluk en pijn in deze wereld,

Kind van het verboden verlangen van de geheime ziel

Geboren uit zijn vrijage met de eeuwigheid.

Onze geest breekt van zijn omgeving vrij;

De toekomst brengt zijn aanzien van wonder nabij,

80 Zijn godheid ziet ons aan met ogen van het heden;

Daden die onmogelijk schenen worden vanzelfsprekend;

Wij voelen de onsterfelijkheid van de held;

De moed en kracht die de dood niet kan raken

Ontwaken in sterfelijke ledematen, het hart dat faalt;

85 Wij bewegen door de snelle impuls van een wilskracht

Die lacht om het onzekere geploeter van de sterfelijke Tijd.

Deze opwellingen zijn niet afkomstig van een oneigenlijke sfeer:

Wijzelf zijn bewoners van dat Moederland,

Wij zijn avonturiers en hebben de nacht van de Materie gekoloniseerd.

90 Doch nu is ons ons recht ontzegd, ons paspoort ongeldig;

Wij leven zelf-verbannen van ons hemelsere thuis.

Een verdwaalde lichtstraal van het onsterfelijk Verstand

Aanvaardde de aardse blindheid en werd

Ons menselijke denken, de dienaar van Onwetendheid.

95 Een verstotene, een zwoeger op deze onzekere globe

Gevangengenomen en gedreven in de onwetende grip van het Leven,

Gehinderd door verduisterde lichaamscellen en verraderlijke zenuwen,

Het droomt van gelukkigere staten en nobeler machten,

Het natuurlijke voorrecht van ongevallen goden,

100 En kent nog steeds zijn vroegere verloren gegane soevereiniteit.

Onder de aardse mist en nevel en slijk en steen

Herinnert het zich nog altijd zijn verheerlijkte sfeer

En de verheven stad van zijn roemrijke geboorte.

Een herinnering komt geslopen vanuit een verloren hemel van Waarheid,

105 Een ruime bevrijding komt nabij, een Glorie roept,

Macht kijkt naar buiten, een vervreemde gelukzaligheid.

In aanlokkelijke doorgangen van half-versluierd licht

Dwalend, een heldere schaduw van zichzelf,

Een levendige onzekere leider van blinde goden

110 Deze lantaarnopsteker van kleine lichten, deze dienaar-slaaf

In dienst genomen door verstand en lichaam voor aards gebruik

Vergeet zijn werk te doen onder de brute werkelijkheid;

Het hervindt zijn verzaakte imperiale recht,

Het draagt opnieuw zijn purperen mantel van het denken

115 En weet zichzelf de ziener van het Ideale en koning,

Zegsman en profeet van het Ongeborene,

Erfgenaam van vreugde en onsterfelijkheid.

Alle dingen zijn echt die hier slechts dromen zijn,

In onze onbekende diepten slaapt hun reserve van waarheid,

120 Op onze onbereikte hoogten regeren zij en komen tot ons

In gedachte en mijmering naijlend in hun gewaad van licht.

Doch onze dwerge-wilskracht en koele pragmatische gevoel

Laten niet de hemelse bezoekers binnen:

Wachtend op ons op de toppen van het Ideale

125 Ofwel onzichtbaar bewaakt in ons geheime zelf

Maar toch, soms, in een flits gezien door de ontwaakte ziel,

Verbergen zich voor ons leven hun grootsheid, schoonheid, macht.

Ons heden voelt soms hun koninklijke aanraking,

Onze toekomst streeft naar hun verlichtende troon:

130 Vanuit spirituele verborgenheid staren zij,

Een onsterfelijke voetstap klinkt in de wandelgangen van verstand:

Onze ziel kan klimmen naar de heldere sferen,

De breedten vanwaar zij kwamen kunnen worden tot ons thuis.

Zijn voorrecht van onoverschaduwd zicht herwonnen

135 Trad de Denker binnen in de sfeer van het onsterfelijke

En dronk opnieuw van zijn zuivere en machtige bron.

Onveranderlijk in ritmische kalmte en vreugde

Zag hij, oppermachtig vrij in grenzeloos licht,

De ongevallen sferen, de gedachte-geschapen werelden

140 Waar Kennis de leidster is van het spel

En Materie van denkende substantie is gemaakt,

Waar gevoel, een hemel-vogel gebalanceerd op vleugelen van droom,

De roep der Waarheid beantwoordt als op een ouderlijke stem,

Vorm helder naar voren springt uit de al-scheppende lichtstraal

145 En Wilskracht een bewuste strijdwagen van de Goden is,

Waar Leven, een glorie-stroom van mijmerende Kracht,

De stemmen draagt van de mystieke Zonnen.

Een geluk brengt het van gefluisterde waarheid;

In zijn stroming loopt en laat de boezem van de Ruimte als honing smaken

150 Een lach van het onsterfelijke hart van Zaligheid,

En de onpeilbare Vreugde van het tijdeloze,

Het geluid van Wijsheids gemompel in het Onbekende

En de adem van een onzichtbare Oneindigheid.

In de glinsterende helderheden van purperen lucht

155 Broedde de ongeketende en almachtige Geest van het Mentale

Boven de blauwe lotus van de Idee.

Een gouden bovenaardse zon van tijdloze Waarheid

Schonk het mysterie van de eeuwige Lichtstraal

Door een stilte die trilde met het woord van Licht

160 Uit over een eindeloze oceaan van ontdekking.

Ver weg zag hij de hemisferen samenkomen.

Op meditaties stijgende grens van trance

Klommen grote treden van denken op tot ongeboren hoogten

Waar Tijds laatste bergruggen eeuwigheids hemelen raken

165 En de Natuur spreekt tot het absolute van de geest.

Een drievoudig rijk van geordend denken kwam eerst,

Een bescheiden begin van een immense klim:

Boven bevonden zich heldere etherische hemelen van het mentale,

Een samengepakt en eindeloos stijgen als botste hemel op hemel

170 Tegen de Leegte geschraagd op een bastion van licht;

De hoogste spande zich in om te grenzen aan de eeuwigheid,

De ruimste verwijdde zich tot in het oneindige.

Ofschoon onsterfelijk, machtig en goddelijk,

Waren de eerste domeinen dichtbij en verwant aan het menselijk verstand;

175 Hun godheden geven vorm aan de wegen van ons grotere denken,

Een aandeel van hun macht kan de onze zijn:

Deze breedten waren niet te breed om te bestrijken voor onze ziel,

Deze hoogten waren niet te hoog voor menselijke hoop.

Een drievoudige vlucht leidde tot deze drievoudige wereld.

180 Ofschoon steil voor ons normale vermogen om te betreden,

Kijkt zijn opgaande helling neer op onze aardse onzekerheid:

Op een schuinte niet als afgrond zo hoog

Kon men met diepe afdalende lijnen terugreizen

Om zich met het sterfelijke universum te verstaan.

185 De machtige wakers van de klimmende trap

Die bemiddelen met het al-scheppende Woord,

Verwachtten daar de hemelgerichte pelgrims-ziel;

De houders van de duizend sleutels naar het Onkenbare

Zij boden hun kennis aan aan het opklimmende verstand

190 En vulden het leven met de onmetelijkheden van het Denken.

De profetische hiërofanten van de occulte Wet,

De heldergevlamde hiërarchen der goddelijke Waarheid,

Als vertolkers tussen het menselijk verstand en dat van God,

Brengen zij het onsterfelijke vuur naar sterfelijke mensen.

195 Regenboogkleurig, het onzichtbare belichamend,

Stonden de wachters van de heldere graden van het Eeuwige

In stralende falanxen gekeerd naar de Zon.

Van ver geleken zij een symbolische verbeeldingswereld,

Verlichte originelen van het schaduwachtige geschrift

200 Waarin ons zicht de ideale Lichtstraal vertaalt,

Of ikonen die een mystieke Waarheid weergeven,

Doch ook, dichterbij, Goden en levende Persoonlijkheden.

Een rand van friezen markeerde de laagste treden;

Grillig versierd en van een ranke rijkdom,

205 Hadden zij ruimte voor een hele wereld van betekenis,

Minutieuze symbolen van zijn vreugde van volmaaktheid,

Vreemde dieren waren Natuurkrachten die tot leven waren gekomen

En, ontwaakt tot het wonder van zijn taak,

De mens, gegroeid tot een ongeschonden beeld van God,

210 En voorwerpen de voortreffelijke muntstukken van Schoonheids bewind;

Doch weids waren de terreinen waar dergelijke hoogten gelden.

Vooraan in de oprijzende epifanie stonden daar

De genieters van Wereld-Tijd, gunstelingen van Wereld-Geluk,

De Meesters van actuele dingen, de heren van het uur,

215 Speelkameraden van jeugdige Natuur en kind-God,

Scheppers van Materie door verborgen werking van Verstand

Waarvan de subtiele gedachten het onbewuste Leven onderhouden

En de grilligheid sturen van grove gebeurtenissen,

Een ras van jonge scherpziende goden,

220 Koningskinderen geboren op het vroege plan van Wijsheid,

Leerden in haar school het wereld-scheppende mystieke spel.

De Aarts-Metselaars van de eeuwige Thaumaturg,

Kneders en bemeters van gefragmenteerde Ruimte,

Zij hebben van hun plan van het verborgene en bekende

225 Een huis gebouwd om in te wonen voor de onzichtbare koning.

Gehoor gevend aan het diepe bevel van het Eeuwige

Hebben zij in het materiële aanzicht der dingen

Deze wijde wereld-kleuterschool voor jonge zielen gebouwd

Waar de kindergeest door verstand en zintuig leert

230 De letters te lezen van het kosmische schrift

En het lichaam te bestuderen van het kosmische zelf

En te zoeken naar de verborgen betekenis van het geheel.

Aan al wat de Geest zich voorstelt geven zij een vorm;

Door de Natuur met zichtbare stemmingen te overreden

235 Verlenen zij een eindige gedaante aan oneindige dingen.

Elke macht die aan het Onmanifeste ontspringt

En het onmetelijke van Eeuwiges vrede verlaat

Grepen zij aan en hielden het in hun nauwlettende oog

En maakten het tot een figurante in de kosmische dans.

240 Haar vrije wispelturigheid hebben zij aan ritmische wetten gebonden

En gedwongen zijn houding en zijn lijn te aanvaarden

In de tovenarij van een geordend universum.

Het Al-omvattende was in vorm gevat,

Eenheid was opgedeeld in meetbare eenheden,

245 Het onbegrensde opgeteld tot een kosmische som:

De eindeloze Ruimte werd in een curve gedwongen,

De ondeelbare Tijd in korte minuten verdeeld,

Het infinitesimale samengevoegd om het mysterie

Van het in vorm gegoten Vormeloze veilig te stellen.

250 Onwankelbaar beraamde hun vaardigheid voor gebruik

De magie van het opeenvolgende getal en de betovering van het teken,

De mirakuleuze kracht van het ontwerp

Bleek met schoonheid beladen en vol van betekenis

En met de vastbesloten volmacht van hun blik

255 Werd door gelijkstelling gedaante en karakter verenigd

In een onlosmakelijke identiteit.

Op elke gebeurtenis drukten zij de krommingen van hun wet

En hun opdracht en plicht van beladen omstandigheid;

Niet meer een vrij en goddelijk voorval

260 Op elk gewild moment of ziele-avontuur,

Maakte het een lotsgebonden mysterieuze keten langer,

Met elke voorziene lijn van een onveranderlijk plan,

Één stap verder in de langdurige opmars van Noodzakelijkheid.

Een limiet was gesteld voor elke geestdriftige Macht

265 En beteugeld zijn wil om de wereld voor zich op te eisen,

Een bronzen groef voorgeschreven aan kracht en daad

En elk moment zijn aangewezen plaats getoond

Onwrikbaar vooruitbepaald in de spiralerende

Reusachtige Tijd-lus vluchtend voor de eeuwigheid.

270 Onontkoombaar legden hun gedachten als schakels van het Lot

Aan de sprong en bliksemsnelle jacht van het verstand

En aan de broze onvoorziene levensstroom

En aan de vrijheid van atomaire dingen

Onveranderlijke oorzaak op en onomstotelijk gevolg.

275 De Idee gaf de plastische oneindigheid op

Waarin zij was geboren en volgde nu in plaats daarvan

Een spoor van kleine afzonderlijke stappen als vlechtwerk in een plot:

Eens onsterfelijk, nu gebonden aan geboorte en einde,

Weggerukt uit zijn onmiddellijkheid van onfeilbaar zicht,

280 Werd Kennis herbouwd uit cellen van gevolgtrekking

Tot een vast lichaam mager en vergankelijk;

Aldus gebonden groeide het, doch kon niet blijven en brak

En maakte plaats voor een nieuw lichaam van denken.

Een kooi voor Oneindigheids grootogige engelen-Gedachten

285 Werd gesloten met een wirwar van wereld-wetten als tralies

En afgeschermd met een beknotte horizon-boog

Het regenboogkleurige aanzicht van het Onuitsprekelijke.

Een tijdloze Geest was gemaakt tot slaaf van de uren;

Het Ongebondene werd geworpen in een gevangenis van geboorte

290 Om een wereld te maken die het Verstand begrijpen en beheersen kon.

Op een aarde die uitzag op duizend zonnen,

Opdat het geschapene heer kon worden van de Natuur

En de diepten der Materie door een ziel kon worden verlicht

Bonden zij aan datum en norm en eindig bereik

295 Het miljoenvoudig-mysterieuze bewegen van de Ene.

Erboven stonden de gelederen van een fijnstoffelijk aartsengelen-ras

Rijziger van leden en met een blik die het onzichtbare afspeurt.

Een licht van bevrijdende kennis scheen

In de diepten van stilte in hun ogen;

300 Zij leefden in het mentale en kenden de waarheid van binnenuit;

Een waarneming teruggetrokken in het geconcentreerde hart

Kon doordringen achter het scherm van de resultaten der Tijd

En de onbuigzame aard en gedaante van zichtbare dingen.

Al wat aan de nauwe strik van het begrip ontsnapt

305 Werd door visioen ontwaard en begrepen; hun ziende gedachten

Vulden de leemten die het zoekende zintuig had opengelaten.

Verheven architecten van mogelijkheid

En ingenieurs van het onmogelijke,

Wiskundigen van de oneindigheden

310 En theoretici van waarheden onkenbaar,

Zij formuleren de postulaten van het enigma

En verenigen het onbekende met de klaarblijkelijke werelden.

Als volgelingen verwachten zij de tijdloze Macht,

Onderzoeken zij de cyclus van haar werken;

315 Eenmaal voorbij het verweer van woordloze afzondering

Kon hun verstand haar occulte verstand doorgronden

En het diagram tekenen van haar geheime gedachten;

Zij lazen de codes en cijfers die zij had verzegeld,

Copieën maakten zij van al haar bewaakte plannen,

320 Gaven een reden en een onveranderlijke regel

Aan elke wending van haar mysterieuze koers.

Het onzichtbare werd zichtbaar voor onderzoekende ogen,

Verklaard was het immense plan van Onbewustheid,

Vermetele lijnen werden getrokken door de Leegte;

325 Het Oneindige was tot vierkant en kubus teruggebracht.

Door het rangschikken van symbool en betekenis,

Door de curve te volgen van een transcendente Macht,

Gaven zij vorm aan de kabbala van de kosmische Wet,

Ontdekten de evenwichtslijn van de techniek van het Leven

330 En ordenden haar magie en haar mysterie.

Door schema's van kennis op te leggen aan de Onmetelijkheid

Hebben zij aan de syllogismen van het eindige denken

De vrije logica gehecht van een oneindig Bewustzijn,

Maakten een grammatica van verborgen ritmen van de dans van de Natuur,

335 Bekritiseerden het plot van het drama der werelden,

Maakten van cijfer en getal een sleutel tot al wat is:

De psychoanalyse van het kosmische Zelf

Werd uitgewerkt, haar geheimen opgespoord, en gelezen werd

De onbekende pathologie van het Uitzonderlijke.

340 Vastgesteld werd het systeem van het waarschijnlijke,

De kans van vluchtige mogelijkheden,

Om de onberekenbare som van het Actuele te verklaren,

De logaritmische tafels van Noodzakelijkheid opgesteld,

In een schema gevat het drievoudige bedrijf van de Ene.

345 Ontsluierd, scheen de plotselinge onzichtbare veelvoud

Van krachten die wervelen van de handen van Toeval

Te gehoorzamen aan een of ander onmetelijk imperatief:

Hun verstrengelde beweegredenen kwamen op een eenheid uit.

Een wijsheid las hun intenties die zijzelf niet kenden,

350 Hun anarchie gekramd in een formule

En heeft uit hun reuze-willekeur van Kracht,

De regelmaat volgend van hun miljoenen paden,

Met onderscheid voor elke vaagste lijn en pennestreek

Van een verborgen onveranderlijk ontwerp,

355 Vanuit de chaos van de stemmingen van het Onzichtbare

De calculus afgeleid van het Lot.

In zijn stralende trots van universele overlevering

Streefde de Mentale kennis de macht van de Alwetende voorbij:

De gevleugelde adelaarsmachten der Eeuwigheid

360 In hun ongebaande empyreum verrast

Doken van hun rondvlucht neer om de wenken van het Denken te bedienen:

Elke gemystificeerde God, tot onthullende vorm gedwongen,

Bepaalde zijn besloten zetten in het spel van de Natuur,

Zigzaggend met het gebaar van een schaakspelende Wil

365 Op het geruite speelbord van kosmische Lotsbestemming.

In de weidse opeenvolging van Noodzakelijkheids stappen voorspeld,

Verloor elke gedachte en daad van God,

Zijn waarden gewogen in het boekhouders-Verstand,

Getoetst in zijn gemathematiseerde almacht,

370 Zijn mirakuleuze aspect van goddelijkheid

En was het cijfer van een kosmische som.

De luimen van de machtige Moeder en haar bliksem-stemmingen

Uit haar alwijze onbeheerste verrukking verrezen

In de vrijheid van haar zoete en hartstochtelijke boezem,

375 Waren, van hun wonder beroofd, geketend aan oorzaak en doel;

Een bronzen afgodsbeeld nam de plaats in van haar mystieke gedaante

Dat de bewegingen vastlegt van de kosmische onmetelijkheden,

In de nauwkeurige tekening van een volmaakt gezicht

Waren de droom-indrukken van haar wimpers vergeten

380 Die de dromen verder dragen van de gekromde oneindigheid,

Verloren was het bekoorlijke wonder van haar ogen;

Het deinende golf-bonzen van haar reusachtige zee-hart

Bonden zij aan een theorema van geordende slagen:

Haar diepe bedoelingen die zij voor zichzelf had versluierd

385 Bogen zelf-onthuld in hun belijdenis.

Voor de geboorte en dood der werelden legden zij de datum vast,

De doorsnede der oneindigheid was getrokken,

De verre boog van de onzichtbare hoogten bemeten

En de peilloze onzichtbare diepten aanschouwelijk gemaakt

390 Tot al bekend scheen wat in alle tijden kon bestaan.

Al was gedwongen door getal, naam en vorm;

Niets was onverteld, onberekenbaar gelaten.

Toch was hun wijsheid door een nulteken omcirkeld:

Waarheden konden zij vinden en behouden doch niet de ene Waarheid:

395 Het Hoogste was voor hen onkenbaar.

Door teveel te weten misten zij het kennen van het geheel:

Het onpeilbare hart van de wereld bleef onvermoed

En het Transcendente behield zijn geheim.

In een verhevener en gewaagder vlucht

400 Naar de weidse top van de drievoudige trap

Klommen kale treden omhoog als gloeiende rotsen van goud

Die brandend hun weg zochten naar een zuivere absolute hemel.

Majesteitelijk en zeldzaam hebben de soevereine Koningen van het Denken

De Ruimte genomen in hun weidse alziende blik

405 Overschouwend het reusachtige werk van de Tijd:

Een breedte van al-omvattend Bewustzijn

Droeg het Wezen in een stille omarming.

De bemiddelaars bij een stralende Onzichtbaarheid,

Hielden in de langdurige overtocht naar de wereld

410 De bevelen van het scheppende Zelf

Gehoorzaamd door de onwetende aarde, de bewuste hemel;

Hun gedachten zijn deelgenoot in zijn onmetelijke gezag.

Een machtig al-regerend Bewustzijn is daar

En ongewild dient het Verstand een hogere Macht;

415 Het is een middel, niet de bron van het al.

De kosmos is geen toevalligheid in de Tijd;

Er schuilt een betekenis in elk spel van Kans,

Er schuilt een vrijheid in elk aanzien van het Lot.

Een Wijsheid kent en leidt de raadselachtige wereld;

420 Een Waarheids-oog schept zijn wezens en gebeurtenissen;

Een zelf-geboren Woord op de hoogten van de schepping,

Stem van het Eeuwige in de wereldlijke sferen,

Profeet van de visioenen van het Absolute,

Heeft het significante van het Idee in de Vorm gezaaid

425 En uit dat zaad ontstaat de wasdom van de Tijd.

Op toppen boven ons gezichtskring zetelt de Al-Wijsheid:

Een enkele en onfeilbare blik komt omlaag,

Een stille aanraking vanaf een bovenaardse sfeer

Doet met zijn daden in de onwetende kennis ontwaken

430 De verborgen macht in de onbewuste diepten,

Dwingt de blindgeworden Godheid te verrijzen,

Bepaalt de ruwe dans van de Noodzakelijkheid

Wanneer zij trekt door de kringloop van de uren

En voor de achtervolging van eindige ogen verdwijnt

435 In rondcirkelende vergezichten van de eonische Tijd.

De ongrijpbare krachten van de kosmische werveling

Dragen in hun losbandige ledematen het vastberadene

Van een oorspronkelijke vooruitziendheid die het Noodlot is.

Zelfs de onwetendheid van de Natuur is Waarheids werktuig;

440 Ons worstelende ego kan haar loop niet veranderen:

Toch is het een bewuste kracht die in ons werkzaam is,

Een gedachte-zaad is de bron van onze handeling

En lotsbestemming het onerkende kind van de Wil.

Feilloos door de sturende blik der Waarheid

445 Onthult elk wezen hier zijn verborgene zelf,

Gedwongen om te worden wat het in zichzelf verbergt.

Want Hij die Is openbaart zich door de jaren

En de trage Godheid die in de cel ligt opgesloten

Klimt uit het plasma omhoog naar de onsterfelijkheid.

450 Doch verborgen, doch ontzegd aan de sterfelijke greep,

Mystiek, onuitsprekelijk is de waarheid van de geest,

Stilzwijgend, slechts in het geestes-oog ontwaard.

Ontdaan van ego en verstand hoort het de Stem;

Het schouwt door licht naar immer groter licht

455 En ziet het Eeuwige dat het Leven omringt.

Deze grotere Waarheid is ons gedachten vreemd;

Waar een vrije Wijsheid werkt, daar zoeken zij naar een regel;

Of wij zien slechts een lichtvoetig spel van Kans

Of een zwoegen in ketenen, gedwongen door de gebonden wetten der Natuur,

460 Een absolutisme van domme onnadenkende Macht.

Overmoedig in hun gevoel van Gods-geboren kracht

Durfden deze met hun denken het absolute van de Waarheid te grijpen;

Door een abstracte zuiverheid van goddeloos zicht,

Door een naakte voorstellingswijze die geen vorm verdraagt,

465 Brachten zij het Verstand wat Verstand nooit zou kunnen bereiken

En hoopten de verheven grondslag van de Waarheid te veroveren.

Een afgemeten imperatief van conceptuele zegswijze

Architectonisch en onvermijdelijk

Vertaalde het ondenkbare in gedachten:

470 Een zilver-gevleugeld vuur van naakte subtiele betekenis,

Een oor van verstand van de uiterlijke dichtregels teruggetrokken

Ontdekte de kiem-geluiden van het eeuwige Woord,

Hoorde het ritme en de muziek dat de werelden bouwde,

En begreep in de dingen de onbelichaamde Wilskracht om te bestaan.

475 Zij hebben het Onbegrensbare gemeten met de maatstaf van het getal

En kwamen de laatste formule van begrensde dingen op het spoor,

Gaven met doorzichtige systemen vaste vorm aan onbegrensde waarheden,

Lieten het Tijdloze rekenschap afleggen aan de Tijd

En spraken een waardeoordeel over de onvergelijkelijke Allerhoogste.

480 Om de onbegrepen oneindigheden te plaatsen en af te bakenen

Trokken zij absolute muren op van gedachte en taal

En schiepen een vacuüm om plaats te bieden aan de Ene.

In hun waarneming snelden zij naar een kale bergtop,

Een machtige ruimte van koude en zonverlichte lucht.

485 Om hun taken te verenigen en het leven buiten te sluiten

Dat de naaktheid van het Onmetelijke niet verdragen kan,

Brachten zij een menigte tot een cijfer terug,

Vonden in ontkenning de betekenis van het Al

En in het niets het absolute positieve.

490 Een enkele wet simplificeerde het kosmische thema,

Verdichtte de Natuur tot een formule;

Hun titanische gezwoeg maakte alle kennis één,

Een mentale algebra van de wegen van de Geest,

Een abstractie van de levende Goddelijkheid.

495 Hier hield de mentale wijsheid op; het voelde zichzelf compleet;

Want niets was er verder nog te denken of te weten:

In een spiritueel nulteken was het getroond

En nam de onmetelijke stilte voor het Onuitsprekelijke.

Dit was het spel van de stralende goden van het Denken.

500 Zij hebben het tijdloze Licht gelokt in de tijd

En de eeuwigheid opgesloten in de uren,

Dit is wat zij hebben beraamd, om Waarheids voeten te strikken

In een gouden net van concept en spreekwijze

En haar gevangen houden ten gerieve van de denker

505 In zijn kleine wereld gebouwd uit onsterfelijke dromen:

Daar moet zij blijven, ommuurd door menselijk verstand,

Een keizerin gevangen in het huis van haar onderdanen,

Aanbeden en puur en stil op de troon van zijn hart,

Zijn schitterende eigendom gekoesterd en afgezonderd

510 Achter de muur van stilte van zijn verborgen mijmering,

Smetteloos in witte maagdelijkheid

Voor altijd hetzelfde en voor altijd één,

Zijn verheerlijkte onveranderlijke Godin in alle eeuwigheid.

Of anders, als trouwe gemalin van zijn verstand

515 Met instemming voor zijn natuur en zijn wil,

Bekrachtigt en inspireert zij zijn woorden en daden

Die zij langer laat weerklinken door de luisterende jaren,

Metgezel en geschiedschrijver van zijn levensgang

Die voert door een briljant gebied van denken en leven

520 Gehouwen uit de eeuwigheid der Tijd.

Een getuige van zijn verheven triomferende ster,

Haar goddelijke dienaar van een bekroond Idee,

Hij zal door haar over een verslagen wereld heersen;

Als volmacht voor zijn daden en zijn overtuigingen,

525 Getuigt zij van zijn goddelijk recht om te leiden en te regeren.

Of zoals een minnaar zijn enige beminde omarmt,

De godheid van aanbidding en verlangen van zijn leven,

De ikoon van de enkele afgod van zijn hart,

Is zij nu de zijne en moet leven voor hem alleen:

530 Zij is hem binnengedrongen met haar plotselinge verrukking,

Een onuitputtelijk wonder in zijn gelukkige omhelzing,

Een bekoorlijkheid, een gevangen betoverend mirakel.

Zij nu is het op wie hij aanspraak maakt na een lange achtervolging in vervoering,

De enige vreugde van zijn lichaam en ziel:

535 Onontkoombaar is haar goddelijke aantrekkingskracht,

Haar immense bezetenheid een onophoudelijke huivering,

Een bedwelming en extase:

De passie van haar zelf-openbarende stemmingen,

Een hemelse glorie en verscheidenheid,

540 Maakt in zijn ogen haar lichaam steeds weer nieuw,

Of anders herhaalt hij de eerste betoverende aanraking,

De lichtende vervoering van haar mystieke borsten

En schone levendige ledematen, een levend veld

Van roerende nieuwe ontdekking zonder einde.

545 Een nieuw begin bloeit in woord en lach,

Een nieuwe bekoring brengt de vroegere uiterste verrukking terug:

Hij heeft zich in haar verloren, zij is zijn hemel hier.

Waarheid glimlachte naar het begenadigde gouden spel.

Vanuit haar verstilde eeuwige ruimen neigde

550 De grootse en grenzeloze Godin en veinsde af te staan

De zonverlichte beminnelijkheid van haar verborgenheden.

Met haar schoonheid belichaamd in zijn greep

Gaf zij voor een kortstondige kus haar onsterfelijke lippen

En drukte aan haar boezem één verheerlijkt sterfelijk hoofd:

555 Zij maakte van de aarde haar thuis, voor wie de hemel te klein was.

Haar occulte persoonlijkheid woonde in een menselijke borst;

Hij beeldhouwde uit zijn eigen zelf zijn beeltenis van haar:

Zij vormde haar lichaam naar een omarming van verstand.

Binnen de beperkte grenzen van het denken is zij gekomen;

560 Zij stond toe dat haar grootsheid werd geperst

In het kleine kamertje van het Idee,

De besloten ruimte van het begrip van de eenzame denker:

Zij heeft haar toppen verlaagd tot het formaat van onze ziel

En onze ogen met haar hemelse aanblik verblind.

565 Zo is elk tevreden met zijn hoge winst

En vindt zichzelf boven sterfelijkheid uit gezegend,

Een waarheidskoning op zijn afzonderlijke troon.

Voor wie haar bezit in de velden des Tijds

Lijkt een enkele glans van haar glorie gevangen

570 Het enige ware licht, heel haar stralende schoonheid.

Maar gedachte noch woord kan de eeuwige Waarheid bevatten:

De hele wereld leeft in een enkele lichtstraal van haar zon.

In het benauwde en beperkte lamp-verlichte huis van ons denken

Droomt de ijdelheid van ons afgesloten sterfelijk verstand

575 Dat de ketenen van onze gedachten haar de onze hebben gemaakt;

Doch wij spelen slechts met onze eigen glinsterende boeien;

Zo wij haar binden, is het onszelf dat wij binden.

Gehypnotiseerd door één enkel helder punt

Zien wij niet hoe klein de gedaante is die wij van haar vasthouden;

580 Wij voelen niet haar bezielende grenzeloosheid,

Wij delen niet in haar onsterfelijke vrijheid.

Zo is het zelfs met de ziener en de wijze;

Want nog altijd beperkt de mens het goddelijke:

Uit ons denken moeten wij een sprong maken naar het zicht,

585 Haar goddelijke onbegrensbare lucht gaan ademen,

Haar eenvoudige onmetelijke oppermacht erkennen,

Ons durven overgeven aan haar volkomenheid.

Dan zal het Onmanifeste zijn vorm weerspiegelen

In het stil verstand als in een levend glas;

590 De tijdloze Lichtstraal daalt neer in ons hart

En wij raken verzonken in de eeuwigheid.

Want de Waarheid is ruimer, groter dan haar vormen.

Duizend ikonen hebben zij van haar gemaakt

En vinden haar in de idolen die zij vereren;

595 Nochtans blijft zij zichzelf en oneindig.

EINDE VAN CANTO ELF

Canto Twaalf

De Hemelen van het Ideale

Altijd lokte het Ideale van ver.

Gewekt door de aanraking van het Onzichtbare,

De grenslijnen verlatend van bereikte dingen,

Verrees de sterke ontdekkingsreiziger, het onvermoeibare Denken,

5 En onthulde met iedere stap een heldere wereld.

Het verliet bekende bergtoppen voor onbekende pieken:

Bezield zocht het de enige onverwezenlijkte Waarheid,

Het verlangde naar het Licht dat geen dood en geboorte kent.

Elk stadium van de verre verrijzenis der ziel

10 Werd gemaakt tot een standvastige hemel die hier altijd wordt gevoeld.

Met elke stap van de wonderbare reis

Werd een nieuwe graad van wonder en gelukzaligheid,

Een nieuwe sport van 's Wezens machtige ladder gevormd,

Een hoge brede trede bevend van juwelen-vuur

15 Als was het een vurige geest die daar trilde,

Schragend met zijn vlam de onsterfelijke hoop,

Als had een stralende God zijn ziel gegeven

Opdat hij de tred van pelgrim-voeten kon voelen

Die haastig klimmen naar Eeuwigheids huis.

20 Aan elk uiteinde van iedere luisterrijke trap

Werden de hemelen van het ideale Mentale gezien

In een blauwe doorzichtigheid van dromende Ruimte

Als streken van heldere hemel die hangen om de maan.

Aan de ene kant schimmerde verkleuring op zwevende verkleuring,

25 Een glorie en zonsopgang die aanbreekt voor de ziel,

In een sidderende hartstochtelijkheid van inzicht in het hart

En het spontane geluk dat schoonheid geeft,

De lieftallige koninkrijken van de onsterfelijke Roos.

Boven de geest gekluisterd door sterfelijk begrip

30 Liggen bovenbewuste rijken van hemelse vrede,

Beneden, de naargeestige schemerige afgrond van Onwetendheid,

Daartussen, achter ons leven, de onsterfelijke Roos.

Dwars door de steelse lucht ademt de geest,

Een lichaam van de kosmische schoonheid en vreugde

35 Ongezien, onvermoed door de blinde lijdende wereld,

Klimmend vanuit het diepe overgeleverde hart van de Natuur

Bloeit het voor altijd aan Gods voeten,

Door de offerande-mysteriën van het leven gevoed.

Ook hier wordt de kiem geboren in een menselijke borst;

40 Dan, door een aanraking, een tegenwoordigheid of stem

Is de wereld veranderd in een tempelplein

En al openbaart de onbekende Geliefde.

In een uitbarsting van hemelse vreugde en welbehagen

Geeft het leven toe aan de goddelijkheid binnenin

45 En schenkt het verrukkings-offer van zijn al,

En de ziel gaat open naar gelukzaligheid.

Een geluk wordt gevoeld dat nooit geheel kan ophouden,

Een plotseling mysterie van verborgen Gratie

Doet onze aarde van rode begeerte bloeien met goud.

50 Al de verheven goden die hun gezicht hadden verborgen

Voor het besmette hartstochtelijke ritueel van onze hoop,

Onthullen hun namen en hun onvergankelijke macht.

Een vurige stilte wekt de sluimerende cellen

Een hartstocht van het vlees dat wordt tot geest,

55 En wonderbaarlijk is ten leste vervuld

Het mirakel waarvoor ons leven werd geschapen.

Een vuur in een wit stemloos gewelf

Wordt gezien en gezichten van onsterfelijk licht,

De stralende ledematen die geen geboorte en dood kennen,

60 De borsten die zogen de eerstgeborenen van de Zon,

De vleugelen die de vurige stilten van het denken bevolken,

De ogen die zien in de spirituele Ruimte.

Onze verborgen centra van hemelse kracht

Openen zich als bloemen naar een hemelse atmosfeer;

65 Het verstand valt stil, geroerd door de bovenaardse Lichtstraal,

En zelfs dit vergankelijke lichaam kan dan

Ideale liefde voelen en vlekkeloos geluk

En de lieflijke lach en genot van het hart

Bevrijd van de ruwe en tragische greep van de Tijd,

70 En schoonheid en de ritmische voetstappen der uren.

Dit raakt in hoge regionen aan het onsterfelijke wezen;

Wat hier nog in de knop zit heeft daar gebloeid.

Daar bevindt zich het mysterie van het Huis van Vuur,

De brand van godgelijke gedachten en gouden gelukzaligheid,

75 Het verrukte idealisme van hemelse betekenis;

Daar zijn de wonderschone stemmen, de zonne-lach,

Een murmelende draaikolk in de rivieren van Gods vreugde,

En de raadselachtige wijngaarden van de gouden maan-wijn,

Al het vuur en de beminnelijkheid waarvan nauwelijks hier

80 Een heldere schaduw het sterfelijke leven bezoekt.

Hoewel men daar getuige is van de vreugden des Tijds,

Wordt op de borst gedrukt gevoeld de aanraking van de Onsterfelijke,

Het fluitspel van het Oneindige gehoord.

Hier op aarde komt een vroeg ontwaken,

85 Ogenblikken bevend in een goddelijke lucht,

En gegroeid op de hunkering van haar grond

Staren de zonnebloemen van de Tijd naar de gouden Eeuwigheid:

Daar wonen de onvergankelijke zaligheden.

Een miljoen lotussen wiegend op één steel,

90 Wereld na kleurige en extatische wereld

Klimt naar een of andere verre onzichtbare epifanie.

Aan de andere zijde van de eeuwige trap

Streefden de machtige koninkrijken van de onsterfelijke Vlam

Om het absolute van het Wezen te bereiken.

95 Vanuit de smart en duisternis der wereld,

Vanuit de diepten waar leven en gedachte zijn begraven,

Stijgt eenzaam naar de hemel op de onsterfelijke Vlam.

In de gewijde heimelijkheden van een verborgen Natuur

Brandt het voor eeuwig op het altaar Verstand,

100 Zijn priesters de zielen van toegewijde goden,

De mensheid zijn huis van offerande.

Eenmaal ontstoken kan zijn vlam nimmer meer doven.

Als een vuur langs de mystieke paden der aarde,

Stijgt het door de sterfelijke hemisfeer,

105 Tot het gedragen door de koeriers van Dag en Schemering

Binnentreedt in het occulte eeuwige Licht

En wit wordend klautert naar de onzichtbare Troon.

Zijn werelden zijn schreden van een stijgende Kracht:

Een droom van reuzen-contouren, titanische lijnen,

110 Het thuis van ongevallen en verlichte Macht,

Hemelen van onveranderlijk Goed, zuiver en ongeboren,

Hoogten van het grootse van Waarheids leeftijdsloze lichtstraal,

Als aan een symbolische hemel komen zij in zicht

En roepen onze ziel naar een ruimere lucht.

115 Op hun toppen dragen zij de nimmer slapende Vlam;

Dromend van een mysterieus Onbekende,

Transcendent voor de paden van Lot en Tijd,

Wijzen zij boven zichzelf met gerichte pieken

Door een bleek-saffieren ether van god-verstand

120 Naar een of andere apocalyps van de gouden Oneindigheid.

Gelijk een rollende donder tussen de heuvelen Gods,

Is onvermoeibaar, streng hun geweldige Stem:

Ons overtreffend, roepen zij ons op om onszelf te overtreffen

En nodigen ons uit om onophoudelijk te klimmen.

125 Ver van ons geestdriftig reiken leven deze toppen,

Te verheven voor ons sterfelijk vermogen en hoogtepunt,

Moeizaam beklommen met een ijzingwekkende extase van zwoegen

Door de naakte atletische wilskracht van de geest.

Grimmig, onverdraagzaam eisen zij van ons

130 Inspanningen te aanhoudend voor onze sterfelijke zenuwen

Die ons hart niet kan volhouden noch ons vlees kan verdragen;

Slechts de kracht van de Eeuwige in ons kan het wagen

Het immense avontuur te ondernemen van die klim

En het opofferen van al wat wij hier koesteren.

135 Ons menselijke kennen is een kaars die brandt

Op een schemerig altaar voor een zonne-onmetelijke Waarheid;

's Mensen deugd, een grofgeweven slechtpassend kleed,

Tooit houten beeltenissen van het Goede;

Geestdriftig en verblind, bloedend, met slijk besmeurd

140 Strompelt zijn energie op weg naar een onsterfelijke Kracht.

Een imperfectie schaduwt ons hoogste vermogen;

Brokstukken en bleke weerspiegelingen zijn ons deel.

Gelukkig de werelden die niet onze val hebben gevoeld,

Waar Wil één is met Waarheid en Goed met Macht;

145 Niet verzwakt door de armoede van het aardse verstand,

Behouden zij Gods natuurlijke machtige adem,

Zijn loutere spontane snelle intensiteiten;

Daar is zijn geweldige transparante spiegel, het Zelf,

En daar is zijn onovertroffen autocratie van gelukzaligheid

150 Waarin onsterfelijke naturen hun deel hebben,

Erfgenamen en mede-deelhebbers van goddelijkheid.

Hij bewoog zich naar willekeur door de koninkrijken van het Ideale,

Aanvaardde hun schoonheid en droeg hun macht,

Nam deel aan de gloriën van hun wonder-velden,

155 Doch ging noch bleef onder hun luisterrijke heerschappij.

Elk was daar een intens doch eenzijdig licht.

In ieder werd door een serafijn-gevleugeld, geleerd Idee

Alle kennis in één meesterlijke gedachte verenigd,

Bracht alle activiteit samen in één gouden betekenis,

160 Onderwierp elke macht aan een enkele macht

En schiep een wereld waarin het alleen kon heersen,

Het volmaakte huis van een absoluut ideaal.

Als teken van hun victorie en hun trouw,

Boden zij de Reiziger aan hun poorten

165 Een onuitblusbare vlam aan of een onverwelkbare bloem,

Het zinnebeeld van voorrecht van een verheven koninkrijk.

Een illustere stralende Engel van de Weg

Schonk aan de zoektocht van de ziel

De lieflijkheid en macht van een idee,

170 Elk beschouwd als de innerlijke bron en opperste kracht van Waarheid,

Het hart van de betekenis van het universum,

De sleutel tot volmaaktheid, het paspoort naar het Paradijs.

Toch waren daar regionen waar deze absoluutheden samenkwamen

En een cirkel van zaligheid vormden met getrouwde handen;

175 Licht stond omgeven door licht, vuur huwde vuur,

Maar geen zou zijn lichaam in de andere verliezen

Om zijn ziel in 's werelds enkele Ziel te vinden,

Een vermenigvuldigde verrukking van oneindigheid.

Voort trok hij naar een goddelijker sfeer:

180 Daar, verenigd in een gezamenlijke grootsheid, licht en zaligheid,

Worden alle verheven en schone en begeerlijke machten

Hun verschil vergetend en hun afzonderlijke bewind

Een enkel uiteenlopend geheel.

Boven het uiteengaan van de wegen des Tijds,

185 Boven de Stilte en zijn duizendvoudige Woord,

In de onveranderlijke en ongerepte Waarheid

Voor altijd verenigd en onafscheidelijk,

Wonen de stralende kinderen van het Eeuwige

Op de weidse hoogte van de geest waar allen één zijn.

EINDE VAN CANTO TWAALF

Canto Dertien

In het Zelf van het Mentale

U iteindelijk kwam er een lege onaangedane hemel

Waar Stilte luisterde naar de kosmische Stem,

Maar niets antwoordde op een miljoenvoudige roep;

Geen antwoord kwam op de eindeloze vraag van de ziel.

5 Een abrupte conclusie maakte een einde aan vurige verwachting,

Een diepe beëindiging in een machtige kalmte,

Een eind-lijn op de laatste bladzijde van het denken

En een marge en wit van woordloze vrede.

Daar kwam de opklimmende hiërarchie van werelden tot staan.

10 Hij stond op een wijde boog van opperste Ruimte

Alleen met een enorm Zelf van het Mentale

Dat alle leven herbergde in een uithoek van zijn onmetelijkheid.

Almachtig, onbeweeglijk en afstandelijk,

Had het geen deel aan de wereld die eruit ontsprong:

15 Het luisterde niet naar de lofzang der victorie,

Het stond onverschillig tegenover zijn eigen nederlagen,

Het hoorde de uitroep van smart en gaf geen teken;

Onpartijdig viel zijn blik op kwaad en goed,

Het zag rampspoed komen en verroerde zich niet.

20 Een gelijkmoedige Oorzaak der dingen, een eenzame Ziener

En Meester van de veelvoud van zijn vormen,

Het handelde niet maar steunde elke gedachte en daad,

De myriaden handelingen van de getuige-Heer van de Natuur

Toestemmend in het bewegen van haar Kracht.

25 Zijn verstand weerspiegelde deze onmetelijke lijdzaamheid.

Dit getuige-zwijgen is de geheime grond van de Denker:

Verborgen in stille diepten wordt het woord gevormd,

Uit verborgen stilten wordt de daad geboren

Tot in het stemhebbende verstand, de zwoegende wereld;

30 In heimelijkheid hult zich het zaad waarmee het Eeuwige

De Stilte zaait, de mystieke geboorteplaats der ziel.

In Gods opperste teruggetrokken en tijdloze zwijgen

Kwamen een ziend Zelf en een machtige Energie samen;

De Stilte kende zichzelf en gedachte nam vorm aan:

35 Zelf-geschapen uit de tweeledige macht verrees de schepping.

In het stille zelf leefde hij en het leefde in hem;

De stilzwijgende onheuglijke luisterende diepten,

De onmetelijkheid en stilte waren de zijne;

Één wezen werd hij hiermee, ruim, krachtig, vrij.

40 Onafhankelijk, ongebonden, keek hij naar alle gedane dingen.

Als een die zijn eigen verbeelde taferelen schept

En niet zichzelf verliest in wat hij ziet,

Toeschouwer van een zelf-ontworpen drama,

Bekeek hij de wereld en zag de gedachten die het bewegen

45 Met de last van verlichte profetie in hun ogen,

De krachten met hun voeten van wind en vuur

Verrezen uit het stilzwijgen van zijn ziel.

Alles scheen hij nu te begrijpen en te weten;

Begeerte kwam niet op noch enige vlaag van willekeur,

50 De grote verontruste vragensteller had zijn taak verloren;

Niets was er nog dat werd gevraagd of verlangd.

Daar kon hij blijven, het Zelf, de Stilte gewonnen:

Zijn ziel vond vrede, kende het kosmische Geheel.

Toen was plotseling een lichtende vinger gelegd

55 Op alle dingen die werden gezien of aangeraakt of gehoord of gevoeld

En vertelde zijn verstand dat niets kon worden gekend;

Dat moet worden bereikt vanwaar alle kennis komt.

De sceptische Lichtstraal ondermijnde al het klaarblijkelijke

En trof de diepste wortels van denken en voelen.

60 In een universum van Onkunde zijn zij opgegroeid,

Verlangend naar een bovenbewuste Zon,

Spelend in zonneschijn en regen van hemelsere hemelen

Kunnen zij nooit winnen hoe hoog zij ook reiken

Of overstijgen hoe vurig ook hun poging.

65 Een twijfel ondergroef zelfs de middelen om te denken,

Verdenking viel op de werktuigen van het Verstand;

Al hetgeen het houdt voor de glimmende munt van de werkelijkheid,

Het bewezen feit, vastgelegde gevolgtrekking, de heldere afleiding,

Hechte theorie, de stellige betekenis,

70 Bleken vervalsingen op de kredietbank van de Tijd

Of goederen zonder waarde in de schatkamer der Waarheid.

Een Onwetendheid op een ongemakkelijke troon

Dreef door een toevallige soevereiniteit

De spot met een gedaante van kennis gekleed in twijfelachtige woorden

75 En in klatergouden gedachte-vormen helder maar ontoereikend.

Een zwoeger in het donker door schemerlicht verblind,

Wat het kende was een beeld in een gebroken spiegel,

Wat het zag was echt maar zijn waarneming was onwerkelijk.

Elk idee in zijn onmetelijke verzameling

80 Was als de mompelingen van een vluchtige wolk

Die zichzelf verspilde in geluid en geen spoor naliet.

Een fragiel huis hangend in onzekere lucht,

Het ragfijne vernuftige web waaromheen het zich beweegt,

Voor enige tijd uitgezet aan de boom van het universum,

85 En weer naar zichzelf binnengehaald,

Was slechts een val om 's levens insekten-voedsel te vangen,

Gevleugelde gedachten die broos fladderen in het kortstondige licht

Maar dood, eenmaal gevangen in vaste vormen van verstand,

Geringe doeleinden die groot opdoemen voor de kleine schaal van de mens,

90 Flakkeringen van de briljante waas van verbeelding

En in spinrag gewikkelde geloofsovertuigingen die niet meer leven.

Het magische huisje van opgebouwde zekerheden

Gemaakt van glinsterend stof en heldere maneschijn

Waarin het zijn beeld van de Werkelijkheid als een relikwie bewaart,

95 Stortte in elkaar, terug in de Onkunde waaruit het was verrezen.

Slechts een glans was daar van symbool-feiten

Die het mysterie verhullen dat zich in hun schijnsel verborgen houdt,

En onwaarheden gebaseerd op verborgen realiteiten

Door welke zij leven totdat zij de Tijd hebben verlaten.

100 Ons verstand is een huis waar een verslagen verleden rondspookt,

Ideeën weldra gemummificeerd, schimmen van vroegere waarheden,

Gods spontaniteiten door formele koorden gebonden

En in laden verpakt in redes ordelijke bureau,

Een graf van grootse gemiste kansen,

105 Of een kantoor voor het misbruik van leven en ziel

En al wat de mens verspilt van de hemelse gaven

En al zijn verkwistingen van de overvloed van de Natuur,

Een podium voor de komedie der Onwetendheid.

De wereld geleek het toneel voor een langdurige eonische mislukking:

110 Alles werd steriel, geen enkele grondslag was nog zeker.

Belaagd door het scherp van de veroordelende lichtstraal

Verloor bouwer de Rede haar zelfvertrouwen

In de succesvolle kunstgrepen en wendingen van denken

Dat de ziel maakt tot de gevangene van een frase.

115 Haar hoogste wijsheid was een briljante gissing,

Haar machtige gestructureerde wetenschap der werelden

Een voorbijgaand licht aan de oppervlakten van het wezen.

Niets was daar behalve een schema getekend door gevoel,

Een substituut voor eeuwige mysteri n,

120 Een gekrabbelde figuur van de werkelijkheid, een plattegrond

En elevatie door architect het Woord

Opgelegd aan de schijnbeelden van de Tijd.

Het zelf van het bestaan was door een twijfel overschaduwd;

Bijna leek het een lotusblad drijvend

125 Op een naakte poel van kosmisch Niets.

Deze grootse ooggetuige en schepper Verstand

Was slechts een of andere half-ziende afgevaardigde,

Een sluier die hing tussen de ziel en het Licht,

Een idool, niet het levende lichaam van God.

130 Zelfs de stille geest die zijn werken aanschouwt

Was een of ander bleek aanzien van het Onkenbare;

Een schaduw leek het ruime en getuigende Zelf,

Zijn bevrijding en zijn onbeweeglijke kalmte

Een leegte terugdeinzend van bestaan uit Tijds-gemaakte dingen,

135 Niet het zelf-droombeeld van het Eeuwige.

Diepe vrede heerste daar, maar niet de nameloze Kracht:

Onze beminnelijke en machtige Moeder was daar niet

Die aan haar boezem drukt het leven van haar kinderen,

Haar omhelzing die de wereld in haar armen neemt

140 In de peilloze verrukking van het Oneindige,

De Gelukzaligheid die de glorierijke aard is van de schepping

Of de witte hartstocht van Gods-extase

Die lacht in de vuurzee van het grenzeloze hart van Liefde.

Een grotere Geest dan het Zelf van het Verstand

145 Moet antwoord geven op het vragen van zijn ziel.

Want hier was geen duidelijke aanwijzing en geen zekere weg;

Hoog-klimmende paden eindigden in het onbekende;

Een artiesten-Waarneming construeerde het Onbekende

In averechtse patronen en vloekende kleuren;

150 Een deel-ervaring fragmenteerde het Geheel.

Hij keek omhoog, maar al was leeg en stil:

Een saffieren firmament van abstract Denken

Ontsnapte in een vormeloze Leegheid.

Hij keek omlaag, maar al was duister en stom.

155 Een geluid werd gehoord, daartussenin, van gedachte en gebed,

Een tweestrijd, een zwoegen zonder einde of onderbreking;

Een vergeefs en onwetend zoeken verhief zijn stem.

Een gerucht en een bewegen en een roep,

Een schuimende massa, een krijsen ontelbaar

160 Deinde eeuwig op de oceaangolven van het Leven

Langs de kusten van sterfelijke Onwetendheid.

Op de veranderlijke en immense borst ervan

Verdrongen zich wezens en krachten, vormen, ideeën als golven

Om gedaante en het hebben van de overhand,

165 Stegen en daalden en stegen weer in de Tijd;

En onderaan de slapeloze beroering,

Als een Nietsheid die de oorsprong was van de strijdende werelden,

Een reusachtige schepper Dood, een mystieke Leegte,

Die voor altijd de irrationele schreeuw ondersteunt,

170 Voor altijd het hemelse Woord uitsluit,

Onbeweeglijk, vraag en antwoord weigerend,

Rustte onder de stemmen en de opmars

De schemerige stemloze onzekerheid van het Onbewuste.

Twee uitspansels van duisternis en van licht

175 Stelden hun grenzen tegenover de wandelgang der geest;

Het bewoog door een sluier gescheiden van Zelfs oneindigheid

In een wereld van schepselen en vluchtige gebeurtenissen

Waar al moet sterven om te leven en leven om te sterven.

Onsterfelijk door hernieuwde sterfelijkheid,

180 Doolde het in de kronkelingen van zijn daden

Of rende rond in de kringlopen van zijn denken,

En was toch niet meer dan zijn oorspronkelijke zelf

En wist niet meer dan toen het eerst begon.

Te bestaan was een gevangenis, sterven de ontsnapping.

EINDE VAN CANTO DERTIEN

Canto Veertien

De Wereldziel

Een bedekt antwoord op zijn zoeken kwam.

Op een vÃ¨r schimmerende achtergrond van Verstand-Ruimte

Werd een stralende opening gezien, een lichtgevende schacht;

Een kluizenaars-poort leek het, mijmerend van vreugde,

5 Een versluierd toevluchtsoord en een ontsnappen naar mysterie.

Weg van de onbevredigende oppervlakkige wereld

Vluchtte het in de boezem van het onbekende,

Een put, een tunnel van de diepten Gods.

Het daalde als een mystieke mijnschacht van hoop

10 Door vele lagen van vormeloos stemloos zelf

Om de laatste diepte te bereiken van 's werelds hart,

En vanuit dat hart welde een woordeloze vraag

Smekend met een of ander stil ondoorgrondelijk Verstand,

Een of ander hartstochtelijk onzichtbaar verlangen vertolkend.

15 Gelijk een wenkende vinger van heimelijkheid

In een kristallen gemoedsstemming uitgestrekt,

Die vanuit een of andere nabije verborgen diepte naar hem wees,

Als een boodschap van 's werelds diepe ziel,

Een teken van een verholen vreugde

20 Die stroomde uit een beker van mijmerende gelukzaligheid,

Schimmerde er ongemerkt in het Verstand naar buiten

Een stille en vibrerende extase van licht,

Een hartstocht en fijngevoeligheid van rooskleurig vuur.

Als een die zijn verloren spirituele thuis nadert

25 En nu de nabijheid voelt van een wachtende geliefde,

In een halfduistere en bevende doorgang

Die hem insloot van de achtervolging van dag en nacht,

Reisde hij geleid door een mysterieus geluid.

Een murmelen, veelsoortig en eenzaam,

30 Was op zijn beurt alle geluiden en toch nog steeds hetzelfde.

Een verborgen roep om onvoorzien geluk

Met de manende stem van een die lang-bekend is en geliefd,

Doch zonder naam voor het vergetende verstand,

Leidde het het dwalende hart naar verrukking terug.

35 De onsterfelijke kreet betoverde het geboeide oor.

Dan, met het verlagen van zijn dwingende mysterie,

Zonk het tot een fluisteren dat cirkelde rond de ziel.

Het leek op het smachten van een eenzame fluit

Zwervend langs de kusten van herinnering

40 Dat de ogen met tranen van verlangende vreugde vulde.

Het onstuimige doordringende enkele zingen van een krekel

Markeerde met zijn schrille melodie het maanloze zwijgen van de nacht

En hamerde op een zenuw van mystieke slaap

Zijn hoge aanhoudende magische reveille.

45 Een klingelende zilveren lach van enkelbelletjes

Snelde langs de wegen van een eenzelvig hart;

Zijn dans bracht vertroosting voor een eeuwige eenzaamheid:

Een vroegere vergeten lieflijkheid kwam en snikte.

Of van een verre eenstemmige afstand gehoord

50 Leek het soms de tinkelende gang

Van een lange karavaan, of een onmetelijke hymne van het woud,

De plechtige herinnering van een tempelgong,

Een bijenzoemende honing-dronkenschap op zomereilanden

Vurig van extase op een sluimerend middaguur,

55 Of de verre lofzang van een pelgrim-zee.

Wierook dreef door de trillende lucht,

Een mystiek geluk beefde in de borst

Alsof de onzichtbare Geliefde was gekomen

En plotseling de vorm aannam van een lieftallig gezicht

60 En dichtbije blije handen die zijn vluchtige voeten konden vangen

En de wereld kon veranderen met de schoonheid van een glimlach.

In een wonderbaarlijk lichaamsloos gebied kwam hij,

Het thuis van een hartstocht zonder naam of stem,

Een diepte voelde hij die aan elke hoogte beantwoordde,

65 Een uithoek was gevonden die alle werelden kon omvatten,

Een punt dat de bewuste knoop was van de Ruimte,

Een eeuwig uur in het hart van de Tijd.

De stille Ziel van de gehele wereld was daar:

Een Wezen leefde er, een Tegenwoordigheid en Macht,

70 Een enkele Persoon die zichzelf was en al

En het lieflijke en gevaarlijke kloppen van de gekoesterde Natuur

Herschapen in hartslagen goddelijk en zuiver.

Een die lief kon hebben zonder liefde als antwoord,

Tegemoettredend en kerend in het beste het slechtste,

75 Het genas de bittere wreedheden van de aarde,

En herleidde alle ervaring tot geluk;

Tussenbeide komend in de bedroevende paden van geboorte

Schommelde het de wieg van het kosmische Kind

En stilde elk geween met zijn hand van vreugde;

80 Het leidde kwade dingen naar hun verborgen goed,

Het keerde gekwelde onwaarheid in gelukkige waarachtigheid;

De kracht ervan was gelegen in het onthullen van goddelijkheid.

Oneindig, gelijkgestemd met het verstand van God,

Droeg het in zich een zaad, een vlam,

85 Een zaad waaruit het Eeuwige wordt herboren,

Een vlam die de dood herroept in sterfelijke dingen.

Al werd aan al verwant en zichzelf en nabij;

De verbondenheid van God was overal,

Geen sluier werd gevoeld, geen redeloze inerte barri re,

90 Afstand kon niet scheiden, Tijd kon niet veranderen.

Een vuur van hartstocht brandde in geestes diepten,

Een onveranderlijke aanraking van lieflijkheid verbond elk hart,

De klop van de loutere gelukzaligheid van één aanbidding

In een verrukte ether van onsterfelijke liefde.

95 Een innerlijk geluk woonde in al,

Een gewaarworden van universele harmonie n,

Een onmetelijke onverstoorbare eeuwigheid

Van waarheid en schoonheid en goed en vreugde die was eengeworden.

Hier bevond zich het opwellende hart van het eindige leven;

100 Een vormeloze geest werd de ziel van de vorm.

Al daar was ziel of gemaakt van louter ziele-stof;

Een ziele-hemel strekte zich uit boven een diepe ziele-grond.

Al was hier gekend door een spirituele betekenis:

Gedachte was daar niet maar een kennis nabij en één

105 Greep alle dingen aan door een bewogen identiteit,

Een sympathie van zelf voor andere zelven,

Het raken van bewustzijn aan bewustzijn

En 's wezens kijk op wezen met de innerlijkste blik

En hart ontbloot naar hart zonder muren van taal

110 En de eenstemmigheid van ziende geesten

In myriaden gedaanten lichtend met de ene God.

Leven was daar niet doch een bezielde kracht,

Fijner dan het fijnste, dieper dan de diepten,

Gevoeld als een subtiele en spirituele macht,

115 Een trilling vanuit de ziel naar beantwoordende ziel,

Een mystieke beweging, een nabije invloed,

Een vrije en gelukkige, intense nadering

Van wezen tot wezen zonder afscherming of belemmering,

Zonder welke leven en liefde nimmer hadden bestaan.

120 Lichamen waren daar niet, want een lichaam was niet nodig,

De ziel zelf was zijn eigen onsterfelijke vorm

En voelde onmiddellijk de aanraking van andere zielen

Dichtbij, hemels, tastbaar, op wonderbare wijze waar.

Zoals men in slaap door lichtende dromen wandelt

125 En, bewust, waarheid kent die hun gedaanten beduiden,

Hier waar werkelijkheid zijn eigen droom was,

Kende hij dingen door hun ziel en niet hun vorm:

Zoals diegenen die lang in liefde verenigd hebben geleefd

Geen woord of teken nodig hebben voor het antwoord van hart tot hart,

130 Maakte hij kennis en voelde zich, zonder obstakel van taal, een

Met wezens onversluierd door een stoffelijk gestel.

Er was een vreemd spiritueel landschap,

Een lieftalligheid van meren en rivieren en heuvels,

Een stromen, een onveranderlijkheid in een ziele-ruimte,

135 En vlakten en valleien, landstreken van ziele-vreugde,

En tuinen die de bloem-gewesten waren van de geest,

Zijn meditaties van geschakeerde mijmering.

Lucht was de adem van een zuivere oneindigheid.

Een aroma dwaalde door een kleurige waas

140 Als had de geur en kleur van elke zoete bloem

Zich vermengd om de hemelse atmosfeer te imiteren.

Aanlokkelijk voor de ziel en niet voor het oog

Woonde schoonheid daar thuis in haar eigen huis,

Daar was alles mooi uit zichzelf

145 En had niet de praal van een gewaad nodig.

Elk voorwerp was als een lichaam van de Goden,

Een geestes-symbool dat een ziel omringde,

Want wereld en zelf waren één werkelijkheid.

Gedompeld in stemloze internatale trance

150 Woonden de wezens die eens een vorm op aarde droegen daar

In heldere kamers van spirituele slaap.

Overstegen waren de halteplaatsen van geboorte en dood,

Overstegen was hun kleine wereld van symbolische daden,

Overstegen was hemel en hel van hun langdurige weg;

155 Zij waren teruggekeerd in 's werelds diepe ziel.

Al was nu tesamengebracht in een vruchtbare roerloosheid:

Persoon en natuur ondergingen een sluimerende verandering.

In trance kregen zij hun vroegere zelf terug,

In de vooruitziende mijmering van een geheugen op de achtergrond

160 Profetisch van een nieuwe persoonlijkheid

Werd de landkaart en route opgesteld van hun veelbelovende bestemming:

Erfgenamen van hun verleden, ontdekkers van hun toekomst,

Keurvorsten van hun eigen zelfgekozen levenslot,

Verwachtten zij het avontuur van nieuw leven.

165 Een Persoon standvastig door het dwalen der werelden,

Ofschoon immer gelijk in vele gedaanten

Onherkenbaar voor het uiterlijk verstand,

Neemt onbekende namen aan in onbekende streken,

Prent door de Tijd op de versleten bladzij van de aarde

170 Een toenemende gestalte van zijn geheime zelf,

En leert door ervaring wat de geest wist,

Tot het zijn waarheid levend kan zien en God.

Opnieuw moeten zij het probleem-spel van de geboorte onder ogen zien,

Het ziele-experiment van vreugde en smart

175 En gedachte en drijfveer die licht werpen op de blinde daad,

En zich wagen op het pad van omstandigheid,

Door inwendige bewegingen en uiterlijke taferelen

Reizend naar het zelf door de vormen der dingen.

In het centrum van de schepping was hij gekomen.

180 De geest die zwerft van stadium naar stadium

Vindt hier de stilte van zijn aanvangspunt

In de vormeloze kracht en de stille onveranderlijkheid

En mijmerende hartstocht van de wereld van de Ziel.

Al wat is gemaakt en weerom werd ongedaan gemaakt,

185 Maakt de kalme standvastige visie van de Ene

Onvermijdelijk opnieuw, het komt opnieuw tot leven:

Krachten en levens, wezens en ideeën

Worden voor enige tijd opgenomen in de stilte;

Daar vormen zij opnieuw hun doeleinde en hun strekking,

190 Hergieten zij hun natuur en hervormen hun gedaante.

Altijd veranderen zij en blijven, veranderend, groeien,

En met het doormaken van een vruchtbare fase van de dood

En na een langdurige herstellende slaap

Nemen zij opnieuw hun plaats in in het proces van de Goden

195 Totdat hun werk in de kosmische Tijd is gedaan.

Hier bevond zich de scheppings-kamer der werelden.

Een tussenpoos was opengelaten tussen daad en daad,

Tussen geboorte en geboorte, tussen droom en wakende droom,

Een adempauze die nieuwe kracht verleende om te doen en te zijn.

200 Daaraan voorbij lagen streken van geluk en vrede,

Stilzwijgende geboorteplaatsen van licht en hoop en liefde,

En een wieg voor hemelse verrukking en kalmte.

In een sluimering van de stemmen der wereld

Werd hij zich bewust van het eeuwige moment;

205 Zijn kennis van het zintuiglijke kleed ontdaan

Kende door identiteit zonder gedachte of woord;

Zijn wezen zag zichzelf ongesluierd,

De levenslijn ving aan in de oneindigheid van de geest.

Langs een weg van puur innerlijk licht,

210 Alleen tussen ontzagwekkende Persoonlijkheden,

Onder het wakende oog van nameloze Goden,

Trok zijn ziel verder, een enkele bewuste macht,

Naar het einde dat altijd weer opnieuw begint,

Naderend door een stilte kalm en zwijgend

215 Naar de bron van alle menselijke en goddelijke dingen.

Daar ontwaarde hij, in de kalmte van hun machtige vereniging,

De gestalte van de onsterfelijke Twee-in-Een,

Één enkel wezen van twee lichamen in omhelzing,

Een diarchie van twee zielen verenigd,

220 Gezeteld in diepe scheppende vreugde verzonken;

Hun trance van gelukzaligheid droeg de veranderlijke wereld.

Achter hen in een ochtendschemering stond er Een

Die hen had voortgebracht uit het Onkenbare.

Altijd verhuld verwacht zij de zoekende geest;

225 De Waker op de opperste onbereikbare toppen,

De Gids van de reiziger van de onzichtbare paden,

Zij waakt over de onwrikbare nadering van de Allene.

Aan het begin van elk verstrekkend plan

Door met haar macht de kosmische zonnen te doordringen

230 Regeert zij, de inspiratrice van zijn veelvuldige werken

En bedenker van het symbool van zijn toneel.

Boven hen al staat zij die alles draagt,

De enige almachtige immer-versluierde Godin

Van wie de wereld het ondoorgrondelijke masker is;

235 De eeuwen zijn de voetstappen van haar tred,

Hun gebeurtenissen de gedaante van haar gedachten,

En heel de schepping is haar eindeloze werk.

Zijn geest werd tot een voertuig van haar kracht;

Stilzwijgend in de peilloze hartstocht van zijn wil

240 Hield hij naar haar uitgestrekt zijn gevouwen handen van gebed.

Dan, in een zelfbeschikkend antwoord tot zijn hart,

Kwam er een gebaar als van weggeworpen werelden,

En opgetild van het luisterrijke mysterie van haar gewaad

Werd door een arm half de eeuwige sluier gelicht.

245 Een licht verscheen, stil en onvergankelijk.

Aangetrokken tot de ruime en lichtgevende diepten

In het verrukkelijke enigma van haar ogen,

Zag hij de mystieke trekken van een gezicht.

Overweldigd door haar onverbiddelijke licht en gelukzaligheid,

250 Een atoom van haar onbegrensbare zelf

Overmeesterd door de honing en de bliksemingen van haar macht,

Geworpen op de kusten van haar oceanische extase,

Dronken van een diepe gouden spirituele wijn,

Slaakte hij vanuit de verscheurde stilte van zijn ziel

255 Een kreet van aanbidding en verlangen

En de overgave van zijn grenzeloze geest

En de zelf-gevendheid van zijn stille hart.

Hij viel bewusteloos, voorover, aan haar voeten neer.

EINDE VAN CANTO VEERTIEN

Canto Vijftien

De Koninkrijken van de Grotere Kennis

Na een onmetelijk moment van de ziel

Opnieuw terugkerend naar deze oppervlakkige velden

Vanuit de tijdloze diepten waarin hij was gezonken,

Hoorde hij andermaal de langzame tred van de uren.

5 Al wat eens begrepen en geleefd was was ver weg;

Hijzelf was voor zichzelf zijn enige toneel.

Boven de Getuige en zijn universum

Stond hij in een domein van grenzeloze stilten

Wachtend op de Stem die sprak en die de werelden bouwde.

10 Een licht scheen om hem heen, weids en absoluut,

Een diamanten zuiverheid van eeuwig zicht;

Een bewustzijn lag stil, verstoken van vormen,

Vrij, woordloos, niet gedwongen door teken of wet,

Voor altijd met slechts zijn en gelukzaligheid tevreden;

15 Een louter bestaan leefde in zijn eigen vrede

Op de kale en oneindige grond van de enkele geest.

Uit de sfeer van het Mentale was hij verrezen,

Het bewind van kleuren en schaduwen van de Natuur had hij verlaten;

Hij verbleef in de kleurloze zuiverheid van zijn zelf.

20 Het was een hoogvlakte van onbepaalde geest

Dat een nulteken kon zijn of een ronde som der dingen,

Een toestand waarin al verdween en al begon.

Alles werd het dat het absolute belichaamt,

Een hoge onmetelijke bergtop vanwaar de Geest de werelden kon zien,

25 De weidse epifanie van kalmte, het stilzwijgende thuis van wijsheid,

Een eenzame halteplaats van Alwetendheid,

Een duikplank voor de macht van het Eeuwige,

Een witte vloer in het huis van Al-Geluk.

Hier kwam de gedachte die Gedachte overstijgt,

30 Hier sprak de stille Stem die ons luisteren niet kan horen,

De Kennis waarbij de weter het gewetene is,

De Liefde waarbij geliefde en minnaar één zijn.

Alles stond in een oorspronkelijke volkomenheid,

Verstild en volbracht alvoor zij de glorieuze droom

35 Van hun universele daden konden scheppen;

Hier was de spirituele geboorte ontsprongen,

Hier nam het kruipen van het eindige naar het Oneindige een eind.

Duizend wegen sprongen in het Eeuwige

Of renden zingend Gods onversluierde aangezicht tegemoet.

40 Het Gekende verloste hem van zijn beperkende ketenen;

Hij klopte op de deuren van het Onkenbare.

Vandaaruit starend in een onmetelijk uitzicht

Één met het inzicht van het zelf in zijn pure onmetelijkheden,

Zag hij de luister van de werelden van de geest,

45 De grootsheid en wonder van zijn grenzeloze werken,

De macht en hartstocht die aan zijn kalmte ontspringt,

Het verrukkelijke van zijn beweging en zijn rust,

En zijn vuur-zoete mirakel van transcendent leven,

Het miljoen-puntige onverdeelde bereik

50 Van zijn visie van één gelijk ontzagwekkend Al,

Zijn onuitputtelijke daden in een tijdloze Tijd,

Een ruimte die zijn eigen oneindigheid is.

Een glorieuze veelvoud van één stralend Zelf,

Met vreugde antwoordend naar vreugde, met liefde naar liefde,

55 Alles daar was de bewogen woonstede van God-geluk;

Eeuwig en enig leefden zij de Ene.

Daar zijn krachten geweldige uitbarstingen van Gods waarheid

En voorwerpen zijn zijn zuivere spirituele gedaanten;

De Geest is niet langer verborgen voor zijn eigen zicht,

60 Alle waarneming is een zee van geluk

En heel de schepping is een daad van licht.

Vanuit de neutrale stilte van zijn ziel

Trok hij naar de velden van grootmacht en kalmte

En zag de Machten die staan boven de wereld,

65 Doorkruiste de rijken van het opperste Idee

En zocht het toppunt van geschapen dingen

En de almachtige bron van kosmische verandering.

Daar riep Kennis hem naar haar mystieke toppen

Waar gedachte wordt bewaard in een onmetelijk besef

70 En gevoel drijft over een zee van vrede

En zicht uitklimt boven het bereik van de Tijd.

Een gelijkwaardige van de eerste scheppende zieners,

Begeleid door een al-onthullend licht,

Hij bewoog door regionen van transcendente Waarheid

75 Naar binnen gericht, onmetelijk, onnoemelijk één.

Daar was afstand de uitgebreidheid van zijn eigen reusachtige geest;

Bevrijd van de verzinsels van het verstand

Kon Tijds drievoudig verdelende stap niet meer verbijsteren;

De onvermijdelijke en ononderbroken stroom,

80 De langdurige toevloed van het zich manifesterende verloop,

Werd in een enkele wijde blik van de geest gevangen.

Een universele schoonheid toonde haar gelaat:

De onzichtbare diep-beladen betekenissen,

Die hier schuil gingen achter het onwaarneembare scherm van het uiterlijk,

85 Openbaarden aan hem hun onsterfelijke harmonie

En de sleutel van het wonder-boek van gewone dingen.

In hun verenigende wet stonden onthuld overeind

De meervoudige maatstaven van de verheffende kracht,

De lijnen van de techniek van de Wereld-Landmeter,

90 De betovering die het kosmische web draagt

En de magische onderliggende eenvoudige gedaanten.

Op toppen waar Stilte luistert met het stille hart

Naar de ritmische versmaten van de wentelende werelden,

Diende hij de zittingen van het drievoudige Vuur.

95 Op de grens van twee continenten van sluimer en trance

Hoorde hij de stem van de immer onuitgesproken Werkelijkheid

De mystieke kreet van openbaring wekken,

De geboorteplaats gevonden van het onverwachte onfeilbare Woord

En leefde in de stralen van een intu tieve Zon.

100 Vrijgesproken van de banden van dood en slaap

Werd hij gedragen door de bliksem-zeeën van het kosmische Mentale

En stak de oceaan over van het oorspronkelijke geluid;

Op de laatste trede naar de bovenaardse geboorte

Liep hij langs de smalle rand van uitsterven

105 Nabij het verheven grensgebied van eeuwigheid,

En beklom de gouden bergkam van de Wereld-droom

Tussen de dodende en de reddende vuren;

De gordel bereikte hij van de standvastige Waarheid,

Ontmoette grenzen van het onverwoordbare Licht

110 En huiverde bij de aanwezigheid van het Onuitsprekelijke.

Boven hem zag hij de vlammende Hiërarchieën,

De vleugels gevouwen rondom de geschapen Ruimte,

De zon-ogige Wachters en de gouden Sphinx

En de omhoogtorenende sferen en de onveranderlijke Vorsten.

115 Een wijsheid in verwachting van Alwetendheid

Was stemloos gezeten in een onmetelijke passiviteit;

Het oordeelde niet, overwoog niet, noch streefde het te weten,

Doch luisterde, wachtend op de versluierde alziende Gedachte

En het refrein van een kalme transcendente Stem.

120 De top had hij bereikt van al wat kan worden gekend:

Zijn zicht steeg uit boven kop en voet van het geschapene;

Vlammend onthulden de drievoudige hemelen hun zonnen,

De duistere Afgrond onthulde zijn monsterlijke heerschappij.

Alles behoudens het uiterste Mysterie was zijn arbeidsveld,

125 Bijna toonde het Onkenbare zijn buitenrand.

De oneindigheden van zijn zelf begonnen te verschijnen,

De verborgen universums riepen hem aan;

Eeuwigheden riepen naar eeuwigheden

En zonden hun sprakeloze boodschap in stilte van veraf.

130 Verrezen uit het wonder van de diepten

En brandend van de bovenbewuste hoogten

En vÃ¨r-reikend in grootse horizontale windingen

Kwamen een miljoen energieën samen en waren de Ene.

Alles stroomde onmetelijk naar één zee:

135 Elke levende gedaante werd zijn atomische thuis.

Een Panergie die alle leven harmoniseerde

Hield nu het bestaan in zijn onmetelijke greep;

Deel werd hij nu van die majesteit.

Naar welgevallen leefde hij in de onvergetelijke Straling.

140 In dat verheven domein waar geen onwaarheid komen kan,

Waar al verschillend is en alles een,

In de oceaan van het Onpersoonlijke zonder oever

Lag de Persoon verankerd in de Wereld-Geest;

Het huiverde met het machtige opmarcheren van de Wereld-Kracht,

145 Zijn daden waren de kameraden van Gods eindeloze vrede.

Gelijk een toegevoegde glorie en een symbool-zelf,

Was het lichaam voor de ziel bevrijd, —

Een onsterfelijk punt van macht, een rots van kalmte

In een weidse vormeloze stortzee van kosmiciteit,

150 Een bewuste scherpte van Transcendentes macht

Die volmaaktheid snijdt uit een heldere wereld-grondstof,

Het beeldde hierin af de strekking van een universum.

Daar was bewustzijn een dicht en enkel weefsel;

Het verre en nabije waren één in geest-ruimte,

155 De ogenblikken daar waren zwanger van alle tijd.

Het scherm van bovenbewustheid was door gedachte gescheurd,

Idee wisselde symfonieën af van schouwspel,

Schouwspel was een vlammenwerpen vanuit identiteit;

Het Leven was een wonderschone reis van de geest,

160 Gevoel een golf van de universele Gelukzaligheid.

In het koninkrijk van Geestes macht en licht,

Als een die vanuit de schoot van oneindigheid is aangekomen

Werd hij nieuw-geboren, als zuigeling en onbegrensd

En groeide tot de wijsheid van het tijdloze Kind;

165 Hij was een onmetelijkheid die al snel werd tot een Zon.

Een grootse verlichtende stilte fluisterde tot zijn hart;

Zijn kennis ontving een inzicht onpeilbaar,

Een uitzicht niet afgesneden door nauwe horizonten:

Hij dacht en voelde in al, zijn blik had macht.

170 Hij sprak met het Onmededeelzame;

Wezens van een wijder bewustzijn waren zijn vrienden,

Vormen van een omvangrijkere subtielere makelij kwamen naderbij;

De Goden converseerden met hem achter 's Levens sluier.

Nabuur werd zijn wezen van de toppen der Natuur.

175 De oer-Energie nam hem in zijn armen;

Zijn brein was gehuld in overweldigend licht,

Een al-omarmende kennis greep zijn hart:

Gedachten verrezen in hem die geen aards verstand bevatten kan,

Machten speelden die nimmer ijlden door sterfelijke zenuwen:

180 Hij speurde naar de geheimen van het Bovenmentale,

Hij droeg de verrukking van de Bovenziel.

Een grensbewoner van het keizerrijk van de Zon,

Afgestemd op de verheven harmonie n,

Verbond hij de schepping met Eeuwiges sfeer.

185 Zijn eindige delen naderden hun volstrektheid,

Zijn daden omlijstten de bewegingen van de Goden,

Zijn wil nam op de teugels van de kosmische Kracht.

EINDE VAN CANTO VIJFTIEN

Einde van Boek Twee

BOEK DRIE

Het Boek van de Goddelijke Moeder

Canto Een

De Achtervolging van het Onkenbare

Al is te weinig dat de wereld geven kan:

Haar macht en kennis zijn de geschenken van de Tijd

En kunnen niet de heilige dorst lessen van de geest.

Ofschoon deze vormen van grootsheid van Een afkomstig zijn

5 En ons leven bestaat door de adem van zijn genade,

Ofschoon ons meer nabij dan nabijheids zelf,

Is het een of andere uiterste waarheid van wat wij zijn;

Door zijn eigen werken verborgen leek het ver weg,

Ondoordringbaar, occult, stemloos, duister.

10 De Tegenwoordigheid was verloren die alle dingen bekoorlijk maakt,

De Glorie ontbrak waarvan zij de schemerige tekens zijn.

De wereld leefde verder, van zijn Oorzaak beroofd,

Zoals liefde wanneer het gezicht van de beminde verdwenen is.

De inspanning om te weten leek een vergeefse strijd van het Verstand;

15 Alle kennis eindigde in het Onkenbare:

De poging om te heersen leek een vergeefse trots van de Wil;

Als een onbetekenend wapenfeit veracht door de Tijd,

Trok alle macht zich terug in het Almachtige.

Een grot van duisternis bewaakt het eeuwige Licht.

20 Een stilte viel over zijn strijdende hart;

Vrijgesproken van de stemmen van 's werelds verlangen,

Keerde hij zich naar de tijdloze roep van het Onuitsprekelijke.

Een Wezen innerlijk en onnoembaar,

Een weidse onweerstaanbare extase en vrede

25 In hemzelf en in alles gevoeld en toch onbegrepen,

Naderde en vervaagde voor de achtervolging van zijn ziel

Alsof het hem altijd verder lokte.

Dichtbij, week het achteruit; van veraf riep het hem nog steeds.

Niets anders kon bevredigen dan dit geluk:

30 Afwezig maakte het de grootste daden saai,

Aanwezig deed het het geringste goddelijk schijnen.

Als het er was, dan was de afgrond van het hart gevuld;

Maar trok de verheffende Godheid zich terug,

Dan ging het doel van het bestaan in het Zinloze verloren.

35 De opeenvolging van de onheuglijke sferen,

De godgelijke vervuldheid van de instrumenten

Veranderden in steunpilaren voor een tijdelijk toneel.

Doch wie die grootmacht was wist hij nog niet.

Ondoorgrondelijk, en toch doordringend al wat is,

40 Schiep en wiste het een miljoen werelden

En had en verloor weer duizend gedaanten en namen.

Het droeg het vórkomen van een onwaarneembare Onmetelijkheid,

Of was een subtiele kern in de ziel:

Een verre omvangrijkheid liet het reusachtig en vaag,

45 Een mystieke nabijheid sloot het op beminnelijke wijze in:

Het leek soms een verdichtsel of een gewaad

En soms leek het zijn eigen kolossale schaduw.

Een reuzen-twijfel overschaduwde zijn voortgang.

Door een onbestemde allesdragende Leegte

50 Waarvan de wezenloosheid zijn eenzame onsterfelijke geest koesterde,

Gelokt naar een of ander verborgen Allerhoogste,

Geholpen, gedwongen door raadselachtige Machten,

Verrijzend en half-verzinkend en gedragen,

Onwankelbaar klom hij onophoudelijk.

55 Altijd broedde er een tekenloze vage Immensiteit

Zonder naderbij te komen, boven weerklank verheven,

Het veroordeelde eindige dingen tot niets,

Het confronteerde hem met het onvergelijkelijke.

Toen kwam aan de klim een machtig einde.

60 Een hoogte was bereikt waar niets dat was geschapen leven kon,

Een lijn waar elke hoop en zoektocht staken moet

Naderde een of andere onverdraagzame loutere Werkelijkheid,

Een nulteken vormde zich, zwanger van grenzeloze verandering.

Op een duizelingwekkend grensgebied waar alle vermomming faalt

65 En menselijk verstand zich moet verliezen in Licht

Of als een mot moet sterven in de naakte vuurzee van de Waarheid,

Stond hij gedwongen voor een ontzaglijke keuze.

Alles wat hij was geweest en al waarheen hij groeide

Moet nu worden achtergelaten of anders worden getransformeerd

70 Tot in een zelf van Dat wat geen naam heeft.

Alleen en tegenover een ontastbare Kracht

Die geen houvast bood voor de grip van het Denken,

Trad zijn geest het avontuur van Inhoudloosheid tegemoet.

Door de werelden van Vorm in de steek gelaten vocht hij.

75 Een vruchtbare wereldwijde Onwetendheid ging hier ten onder;

Een langdurige vÃ¨r-cirkelende reis van het Denken naderde zijn einde

En onbekwaam viel acteur de Wilskracht stil.

De symbolische bestaanswijzen hielpen niet meer,

De structuren die Onkunde bouwt bezweken en faalden,

80 En zelfs de geest die het universum omvat

Verbleekte in lichtende ontoereikendheid.

In een bodemloze teloorgang van alle gemaakte dingen,

Die elke vergankelijke ondersteuning overstijgt

En eindelijk zijn machtige oorsprong vindt,

85 Moet het afgezonderde zelf versmelten of worden herboren

In een Waarheid die boven het appÃ¨l van het mentale uitgaat.

Alle glorie van ontwerp, de lieflijkheid van harmonie,

Verworpen als een charme van onbeduidende tonen,

Van 's Wezens stilte gewist, naakt, grimmig,

90 Stierf weg in een heerlijk en gelukzalig Niets.

De Demiurgen verloren hun namen en vormen,

De grootse beraamde werelden die zij hadden uitgebroed en gewrocht

Waren voorbij, één voor één genomen en teniet gedaan.

Het universum deed zijn gekleurde sluier af,

95 En aan het onvoorstelbare einde

Van het reusachtige raadsel van geschapen dingen

Verscheen de van verre zichtbare Godheid van het geheel,

Zijn voeten stevig geplant op 's Levens ontzaglijke vleugels,

Almachtig, een eenzame ziener des Tijds,

100 Innerlijk, ondoorgrondelijk, met een blik als diamant.

Aangetrokken tot het onpeilbare staren

Keerden de onopgeloste trage kringlopen naar hun bron terug

Om opnieuw uit die onzichtbare zee te verrijzen.

Al wat uit zijn geestkracht geboren was was nu ontbonden;

105 Niets was overgebleven dat het kosmische Verstand zich voorstelt.

De eeuwigheid maakte zich op om te vervagen en geleek

Een verkleuring opgelegd aan de Leegte,

Ruimte was het flakkeren van een droom die voor zijn einde

Verzonk tot in de diepten van het Niets.

110 De onsterfelijke geest en het zelf van de Godheid

Leken mythen geprojecteerd uit het Onkenbare;

Van Hieruit was het al ontsprongen, Hierin wordt het tenslotte teruggeroepen.

Maar wat Dat was kon gedachte noch aanblik zeggen.

Alleen een vormeloze Vorm van het zelf was over,

115 Een ijle spookverschijning van iets dat was geweest,

De laatste belevenis van een afnemende golf

Alvorens weg te zinken in een grenzeloze zee, —

Als had het zelfs op de rand van het Niets

Een leeg gevoel overgehouden van de oceaan waaruit het was ontstaan.

120 Een Onmetelijkheid mijmerde vrij van het besef van Ruimte,

Een Eeuwigdurendheid afgesneden van de Tijd;

Een vreemde sublieme onveranderlijke Vrede

Verwierp voor zich in stilte wereld en ziel.

Een starre onvergezelde Werkelijkheid

125 Beantwoordde ten lange leste de hartstochtelijke zoektocht van zijn ziel:

Koel, woordloos, in zijn peilloze zwijgen verdiept,

Het mysterie bewarend dat nooit iemand zou doorgronden,

Mijmerde het raadselachtig en ongrijpbaar

En keek hem aan met zijn zwijgzame ontzagwekkende kalmte.

130 Het had geen verwantschap met het universum:

Er was geen handelen, geen beweging in deze Onmetelijkheid:

's Levens vraag die de stilte had ontmoet stierf op haar lippen,

's Werelds inspanning hield op, schuldig bevonden aan onwetendheid,

En vond geen erkenning van het bovenaardse Licht:

135 Geen verstand was daar met zijn behoefte om te weten,

Geen hart was daar met zijn behoefte om lief te hebben.

Alle persoon verging in nameloosheid.

Er was geen tweede, het had geen deelgenoot of gezel;

Slechts het zelf was werkelijk voor zichzelf.

140 Een zuiver bestaan, veilig voor gedachte en stemming,

Een bewustzijn van ongedeeld onsterfelijk geluk,

Het woonde afzijdig in zijn loutere oneindigheid,

Een en uniek, onuitsprekelijk alleen.

Een vormeloos, kleurloos en stilzwijgend Wezen

145 Dat zichzelf kende door zijn eigen tijdloze zelf,

Voor altijd in zijn bewegingsloze diepten gewaar,

Zonder te scheppen, ongeschapen en ongeboren,

De Ene door wie allen leven, die leeft door niemand,

Een onmetelijke lichtende verborgenheid

150 Afgeschermd door de sluiers van het Onmanifeste,

Boven het veranderlijke kosmische tussenspel

Verbleef verheven, onveranderlijk gelijk,

Een stille Oorzaak occult, ondoordringbaar, —

Oneindig, eeuwig, ondenkbaar, alleen.

EINDE VAN CANTO EEN

Canto Twee

De Aanbidding van de Goddelijke Moeder

Een absolute, onmededeelzame stilte,

Is wat de volkomen zelf-ontdekking van de ziel ontmoet;

Een muur van stilte sluit het buiten van de wereld,

Een afgrond van stilte slokt het gevoel op

5 En maakt alles onwerkelijk wat het verstand geweten heeft,

Alles wat de zwoegende zintuigen nog konden weven

Om een verbeelde onwerkelijkheid te laten voortduren.

De onmetelijke spirituele stilte van het Zelf neemt de Ruimte in bezit;

Slechts het Onvoorstelbare is overgebleven,

10 Slechts het Nameloze zonder ruimte en tijd:

Ongedaan gemaakt is de belastende behoefte van het leven:

Gedachte valt van ons af, een einde is gekomen aan vreugde en smart;

Het ego is dood; wij zijn vrij van bestaan en zorg,

Wij hebben afgedaan met geboorte en dood en werk en lot.

15 O ziel, te vroeg is het om te juichen!

Gij hebt de grenzeloze stilte bereikt van het Zelf,

In een blije goddelijke afgrond zijt ge gesprongen;

Doch waar hebt gij geworpen de opdracht en macht van het Zelf?

Op welk dood zijspoor van de Eeuwige weg?

20 Één bevond zich binnenin u die zelf é wereld was,

Wat hebt gij voor zijn zaak gedaan onder de sterren?

Ontsnapping brengt niet de overwinning en de kroon!

Iets was er dat gij kwam doen vanuit het Onbekende,

Maar niets is volbracht en de wereld gaat voort,

25 Omdat slechts half Gods kosmische werk is gedaan.

Slechts het eeuwigdurende Nee is genaderd

En staarde in uw ogen en doodde uw hart:

Maar waar is het eeuwigdurende Ja van de Geliefde,

En de onsterfelijkheid in het verborgen hart,

30 De stem die het scheppende Vuur bezingt,

Het gesymboliseerde OM, het grote bekrachtigende Woord,

De brug tussen de verrukking en de kalmte,

De passie en schoonheid van de Bruid,

De kamer waar de glorieuze vijanden kussen,

35 De verlossende glimlach, de gouden top der dingen?

Ook dit is Waarheid aan 's Levens mystieke bron.

Een zwarte sluier is gelicht; wij hebben

De machtige schaduw gezien van de alwetende Heer;

Maar wie heeft opgetild de sluier van het licht

40 En wie heeft het lichaam van de Koning gezien?

Het mysterie van Gods geboorte en daden is gebleven

En liet het zegel ongebroken van het laatste hoofdstuk,

Het raadsel van het onvoltooide Toneelstuk onopgelost;

De kosmische Toneelspeler lacht achter zijn masker,

45 En nog steeds verbergt zich het laatste ongeschonden geheim

Achter de menselijke glorie van een Gedaante,

Achter het gouden spookbeeld van een Naam.

Een uitgestrekte witte lijn diende als eindbestemming,

Doch ver daarvoorbij vlammen de onverwoordbare zonnepaden:

50 Wat oorsprong en einde leek was een ruime poort,

Een laatste loutere stap de eeuwigheid in.

Een oog heeft zich geopend op tijdloosheid,

De Oneindigheid neemt de vormen terug die het gegeven had,

En door Gods duisternis of door zijn naakte licht

55 Keren zijn miljoenen stralen terug in de Zon.

Er is een nul-teken van de Allerhoogste;

De Natuur, naakt en stil gelaten, onthult God.

Doch in haar grandioze niets is alles vervat:

Wanneer haar hechte kleed van ons wordt weggerukt,

60 Is ziels onwetendheid gedood maar niet de ziel:

Het nulteken bedekt een onsterfelijk gezicht.

Een verheven en zwarte ontkenning is niet alles,

Een reusachtig sterven is niet Gods laatste woord,

's Levens uiterste betekenis, het besluit van 's wezens wandel,

65 De zin van deze grote mysterieuze wereld.

In absolute stilte slaapt een absolute Macht.

Ontwakend, kan het de trance-gebonden ziel doen ontwaken

En in de lichtstraal onthullen de oorspronkelijke zon:

Het kan van de wereld een voertuig maken van de kracht van de Geest,

70 Het kan in de klei Gods volmaakte gedaante vormen.

Het zelf bevrijden is slechts één stralende stap;

Hier zichzelf te vervullen was Gods verlangen.

Juist toen hij stond aan 's wezens naakte uiterste

En al de hartstocht en zoeken van zijn ziel

75 Met uitsterven bedreigd werden in een of andere kleurloze Onmetelijkheid,

Kwam plotseling de Tegenwoordigheid waar hij naar hunkerde nabij.

Door de stilte heen van de ultieme Kalmte,

Uit een kern van de wonderbare Transcendentie,

Was een lichaam van wonder en doorschijnendheid

80 Als een lieflijke mystieke samenvatting van haarzelf

Die in de oorspronkelijke Gelukzaligheid ontsnapt

Vergroot gekomen uit de eeuwigheid,

Was Iemand daar, oneindig en absoluut.

Een wezen van wijsheid, macht en vreugde,

85 Zoals een moeder haar kind in haar armen neemt,

Nam aan haar borst Natuur en wereld en ziel.

Terwijl zij daarmee de tekenloze leegte ongedaan maakte,

De lege ruimte en stemloze stilte verbrak

En doordrong in het grenzeloze Onkenbare,

90 Kwam in de onbelemmerdheid van de bewegingsloze diepten

Geslopen een schone en weldadige luister.

De Macht, het Licht, de onuitsprekelijke Gelukzaligheid

Verzinnebeeldde zichzelf in een verrassende lichtstraal

En schiep een gouden doorgang naar zijn hart

95 En raakte door hem alle hunkerende bewuste dingen.

Een ogenblik van beminnelijkheid van het Al-Schone

Deed de vruchteloosheid teniet van de kosmische werveling.

Een Natuur die klopte met een goddelijk Hart

Werd in het onbewuste universum gevoeld;

100 Het maakte de adem tot een mysterie van geluk.

Een liefde die het kruis van pijn met vreugde droeg

Eudemoniseerde de droefenis der wereld,

Maakte gelukkig het gewicht van de langdurige onophoudelijke Tijd,

Ving het geheim van Gods weldadigheid.

105 Met de bekrachtiging in het leven van een verborgen extase

Hield het de geest in zijn mysterieuze koers;

Met het overdragen van onsterfelijke waarden naar de uren

Heeft het het zwoegen der zonnen gerechtvaardigd.

Want één was daar als allerhoogste achter de God.

110 Een Moeder-Macht broedde boven de wereld;

Een Bewustzijn onthulde zijn wonderbare aanzien

En transcendeerde al wat is, ontkende niets:

Onvergankelijk boven onze gevallen hoofden

Voelde hij een hartstochtelijke en onfeilbare Kracht.

115 De onsterfelijke Waarheid verscheen, de duurzame Macht

Van al wat hier is gemaakt en vervolgens weer vernietigd,

De Moeder van alle godheden en alle krachten

Die, als bemiddelares, de aarde bindt aan het Allerhoogste.

Het Enigma verdween dat heerst over de nacht van onze natuur,

120 De verhullende Onkunde was ontmaskerd en verslagen;

Dit verstand van dwaling was van de dingen weggerukt

En de afgestompte stemmingen van deze perverterende wilskracht.

Door haar alziende identiteit verlicht

Konden Kennis en Onwetendheid niet meer strijden;

125 Niet langer konden de titanische Opponenten,

De vijandige tegenpolen van 's werelds kunstgrepen,

De illusie opleggen van hun tweevoudige scherm

Door hun gedaanten te werpen tussen ons en haar.

De Wijsheid was nabij, door zijn eigen werken verborgen,

130 Waarvan het verduisterde universum het gewaad is.

Niet langer leek bestaan een doelloze tuimeling,

Sterven was niet meer de enige bevrijding.

Het verborgen Woord was gevonden, de langgezochte sleutel,

Geopenbaard was de betekenis van de geboorte onzer geest,

135 Veroordeeld tot een onvolmaakt lichaam en verstand,

In de onbewustheid van stoffelijke dingen

En de vernedering van het sterfelijke leven.

Een Hart werd gevoeld in de ruimen weids en leeg,

Een brandende Liefde van witte spirituele bronnen

140 Herriep de smart van de onwetende diepten;

Leed ging in haar onsterfelijke glimlach verloren.

Een Leven van ginds werd hier de overwinnaar van de dood;

Niet langer te dwalen werd vanzelfsprekend voor het verstand;

Onrecht kon niet komen waar alles licht en liefde was.

145 Het Vormeloze en het Gevormde waren in haar verenigd:

Het Onmetelijke werd door een aanblik overtroffen,

Een Gelaat onthulde de veelvuldige Oneindigheid.

Onuitsprekelijk gestalte gegeven in haar ledematen

De grenzeloze vreugde door de blinde wereld-krachten gezocht,

150 Droomde haar lichaam van schoonheid boven de zeeën van gelukzaligheid.

Aan het hoofd staat zij van geboorte en zwoegen en lot,

In hun trage rondgang keren zich de kringlopen naar haar roep;

Haar handen alleen kunnen de drake-grond veranderen van de Tijd.

Haar is het mysterie dat de Nacht verbergt;

155 Haar is de alchemisten-energie van de geest;

Zij is de gouden brug, het wonderbare vuur.

Het lichtende hart van het Onbekende is zij,

Een macht van stilte in de diepten Gods;

Zij is de Kracht, het onafwendbare Woord,

160 De magneet voor onze moeizame klim,

De Zon waaraan wij al onze zonnen ontsteken,

Het Licht dat nijgt vanuit de onverwerkelijkte Onmetelijkheden,

De vreugde die wenkt vanuit het onmogelijke,

De Macht van al wat nog nimmer is neergedaald.

165 Heel de Natuur roept stilzwijgend om haar alleen

Om met haar voeten de pijnlijke bekommernissen van het leven te helen

En de zegels te breken op de schemerige ziel van de mens

En haar vuur te ontsteken in het gesloten hart der dingen.

Alles hier zal op een dag het thuis zijn van haar lieflijkheid,

170 Alle tegenstelling is een voorbereiding voor haar harmonie;

Naar haar klimt onze kennis, onze hartstocht zoekt tastend rond;

In haar mirakuleuze verrukking zullen wij wonen,

Haar omhelzing zal in extase veranderen onze pijn.

Ons zelf zal één zelf zijn met al door haar.

175 In haar bevestigd want getransformeerd in haar,

Zal ons leven in zijn vervulde antwoord vinden

Boven, de grenzeloze verstilde zaligheden,

Beneden, het wonder van de goddelijke omarming.

Dit wetend als in een donderslag van God,

180 Vulde de verrukking van eeuwige dingen zijn ledematen;

Verbazing overviel zijn in vervoering geraakte gemoed;

Zijn geest was gevangen in haar onverdraagzame vlam.

Eenmaal gezien, erkende zijn hart alleen haar.

Slechts een honger naar oneindige gelukzaligheid was overgebleven.

185 Alle doeleinden gingen in haar verloren, werden dan in haar hervonden;

Zijn grondvlak was in één gerichte piek samengepakt.

Aldus was een zaad geworpen in de eindeloze Tijd.

Een Woord is gesproken of een Licht is zichtbaar,

Één ogenblik ziet, de eeuwen zwoegen om uit te drukken.

190 Zo sprongen uit het Tijdeloze de werelden naar voren;

Een eeuwig moment is oorsprong van de jaren.

Al wat hij had gedaan was het voorbereiden van een arbeidsveld;

Zijn kleine begin vroeg om een machtig einde:

Want al wat hij was geweest moet nu opnieuw in hem

195 Vormgeven haar vreugde om te belichamen, te omhullen

Haar schoonheid en grootsheid in zijn levenshuis.

Maar nu was zijn wezen te ruim geworden voor het zelf;

De eis van zijn hart was onmetelijk gegroeid:

Zijn enkele bevrijding kon niet bevredigen,

200 Haar licht, haar gelukzaligheid vroeg hij voor aarde en mens.

Maar vergeefs zijn de menselijke macht en liefde

Om het aardse zegel te verbreken van onwetendheid en dood;

De macht van zijn natuur leek nu de greep van een kind;

De hemel is te hoog voor uitgestrekte handen om te pakken.

205 Dit Licht komt niet door strijd of denken;

In de stilte van het verstand werkt het Transcendente

En het verstilde hart hoort het onuitgesproken Woord.

Een onmetelijke overgave was zijn enige kracht.

Een Macht die op de hoogten woont moet handelen,

210 In 's levens gesloten kamer brengen de sfeer van het Onsterfelijke

En de eindigheid vullen met het Oneindige.

Al dat wat ontkent, moet worden uitgerukt en verdelgd,

De vele verlangens verijdeld voor welke wij

De Ene verliezen voor wie ons leven werd gemaakt.

215 Andere aanspraken hadden nu in hem hun roep gestild:

Hij verlangde slechts om haar tegenwoordigheid en macht

Te lokken in zijn hart en verstand en ademende gestel;

Hij hunkerde er slechts naar voor altijd haar helende aanraking

Van liefde en waarheid en vreugde omlaag te roepen

220 Tot in de duisternis van de lijdende wereld.

Zijn ziel was bevrijd en gegeven aan haar alleen.

EINDE VAN CANTO TWEE

Canto Drie

Het Huis van de Geest en de Nieuwe Schepping

Een machtigere taak wachtte hem dan al wat hij gedaan had.

Naar Datgene wendde hij zich vanwaar alle bestaan komt,

Een aandachtig teken vanuit het Verborgene

Dat de onbegrepen Waarheid achter onze gedachten kent

5 En over de wereld waakt met zijn alziende blik.

In de ongenaakbare stilte van zijn ziel,

Intens, op één punt gericht, monumentaal, alleen,

Zat hij geduldig als vleesgeworden hoop

Bewegingsloos op een voetstuk van gebed.

10 Een kracht zocht hij die nog niet op aarde was,

Hulp van een Macht te groot voor sterfelijke wilskracht,

Het licht van een Waarheid nu slechts zichtbaar van ver,

Een bekrachtiging van zijn verheven almachtige Bron.

Doch van de ontstellende hoogten kwam geen stem omlaag;

15 De tijdloze oogleden waren gesloten; geen opening kwam.

Een neutrale hulpeloze leegte drukte op de jaren.

In het weefsel van onze gebonden menselijkheid

Voelde hij de onbuigzame weerstand, reusachtig en verstomd,

Van onze onbewuste en blinde grond,

20 De halsstarrige stilzwijgende weigering in 's levens diepten,

Het onwetende Nee in de oorsprong der dingen.

Een versluierde collaboratie met de Nacht

Had zelfs in hem overleefd en zich voor zijn zicht verborgen:

Nog steeds behield iets in zijn aardse wezen

25 Verwantschap met het Onbewuste waaruit het was voortgekomen.

Een schimmige samenhang met een verdwenen verleden

Gekoesterd in een oud wereld-bestel hield zich daar verscholen,

Heimelijk, onopgemerkt door het verlichte verstand,

En in onderbewuste fluisteringen en in dromen

30 Murmelde het nog steeds naar de keuze van verstand en geest.

De verraderlijke deeltjes verspreidden zich als glibberige sporen

In de hoop dat de binnenkomende Waarheid zou struikelen en vallen,

En vroegere ideële stemmen klaagden al dwalend

En smeekten om hemelse inschikkelijkheid

35 Voor de minzame onvolmaaktheden van onze aarde

En de zoete zwakheden van onze sterfelijke staat.

Dit nu verlangde hij te ontdekken en uit te bannen,

Het deel in hem dat God bedroog.

Elke obscure ruimte van de Natuur werd opengelegd,

40 Al haar schemerige crypten en uithoeken met vuur doorzocht

Waar voortvluchtige instincten en gedaanteloze opstandigheid

Toevlucht konden vinden in een heiligdom van duisternis

Tegen de witte zuiverheid van 's hemels louterende vlam.

Alles scheen te zijn vernietigd wat ongoddelijk was:

45 Toch kon het geringste dat tegenstreeft ontsnappen

En nog steeds kan zich een kern van blinde kracht verscholen houden.

Want ook het Onbewuste is oneindig;

Hoe meer wij er op aandringen om de afgronden ervan te peilen,

Des te verder het zich uitstrekt, eindeloos uitstrekt.

50 Dan, opdat geen menselijke schreeuw de Waarheid zou bederven,

Trok hij begeerte los van haar bloedende wortels

En bood de opengevallen plaats aan de goden aan.

Aldus kon hij de vlekkeloze aanraking verdragen.

Een laatste en machtigste transformatie kwam.

55 Zijn ziel lag aan de oppervlakte als een grote zee

Die verstand en lichaam met zijn golven overspoelde;

Zijn wezen, uitgespreid om het universum te omarmen,

Verenigde het binnenste met het buitenste

Om het leven te maken tot een kosmische harmonie,

60 Een imperium van het immanente Goddelijke.

In deze ontzagwekkende universaliteit

Had niet alleen zijn ziele-natuur en verstandelijk besef

Elke ziel en elk verstand in de zijne vervat,

Maar zelfs het leven van vlees en zenuw was veranderd

65 En werd één vlees en zenuw met al wat leeft;

Hij voelde de vreugde van anderen als zijn eigen vreugde,

Hij droeg de smart van anderen als zijn eigen smart;

Zijn universele medegevoel ondersteunde,

Immens gelijk een oceaan, de last van de schepping

70 Zoals de aarde de opoffering van alle wezens ondersteunt,

Aangegrepen door de vreugde en vrede van het verborgen Transcendente.

Er was niet langer het eindeloze voortrollen van de verdeeldheid;

Het verborgen geheel van de Geest werd één,

Heel de natuur voelde opnieuw de enkele gelukzaligheid.

75 Er was geen scheiding meer tussen ziel en ziel,

Er was geen barri re tussen wereld en God.

Bedwongen waren vorm en de beperkende grenslijn van het geheugen;

Het verhullende verstand werd aangegrepen en uiteengerukt;

Het was ontbonden en kon niet langer bestaan,

80 Het ene Bewustzijn dat de wereld schiep werd zichtbaar;

Al was nu helderheid en kracht.

Vernietigd in zijn laatste dunne verflauwende lijn

Was de cirkel van het kleine zelf verdwenen;

Het afzonderlijke wezen kon niet langer worden gevoeld;

85 Het verdween en kende zichzelf niet meer,

Verloren in de weidse identiteit van de geest.

Zijn natuur werd een beweging van het Al,

Dat zichzelf verkende om te ontdekken dat Hij alles was,

Zijn ziel was een afgevaardigde van het Al

90 Dat zich van zichzelf afkeerde om zich te voegen bij de ene Allerhoogste.

Overstegen was de menselijke formule;

's Mensen hart dat het Onschendbare had verduisterd

Nam de machtige hartslagen op zich van een god;

Zijn zoekende verstand eindigde in de Waarheid die weet;

95 Zijn leven was een stroom van het universele leven.

Hij stond vervuld aan 's werelds hoogste lijn

Verwachtend de verrijzenis boven de wereld uit,

Verwachtend de nederdaling die de wereld redden zal.

Een Pracht en een Symbool omhulden de aarde,

100 Serene epifanieën schouwden toe en heilige onmetelijkheden

Omsingelden, wijze oneindigheden waren dicht genaderd

En heldere afgezonderdheden neigden nabij en verwant.

Waarneming faalde in die ontzagwekkende helderheid;

Kortstondige stemmen gingen voor zijn gehoor verloren

105 En Denken, van zijn kracht beroofd, verzonk groots en bleek

In mysterieuze zeeën als een vermoeide god.

De gewaden van het sterfelijke denken waren afgelegd

En lieten zijn kennis open voor het absolute zicht;

De drijfkracht van het lot verdween en de slapeloze aandrang van de Natuur:

110 Het atletische zwoegen van de wil was gestild

In de onbeweeglijke vrede van de Almachtige.

Het leven in zijn ledematen lag onmetelijk en sprakeloos terneer;

Naakt, onommuurd, onbeangstigd verdroeg het

De immense blik van de Onsterfelijkheid.

115 De laatste beweging stierf weg en alles viel in een keer stil.

Een gewicht dat de onzichtbare hand van het Transcendente was

Legde op zijn ledematen het onmetelijke zegel van de Geest,

Het Oneindige slokte hem op in oeverloze trance.

Als een die zijn zeilen richt naar geheimzinnige kusten

120 Over reusachtige oceanen gedreven door de adem Gods,

Het onpeilbare beneden, het onbekende rondom,

Had zijn ziel het blinde sterre-veld, de Ruimte, verlaten.

Ver van al wat de beperkte wereld maakt,

Door te duiken in verborgen eeuwigheden trok hij zich

125 Van verstands schuimende oppervlakte terug in de Onmetelijkheden

Stemloos binnenin ons in alwetende slaap.

Boven het onvolmaakte bereik van woord en gedachte,

Voorbij het zicht dat steun zoekt van de vorm,

Verloren in verre landstreken van bovenbewust Licht,

130 Of reizend in blinde uitdrukkingsloze Nietsheid

Alleen in het ongebaande Onvergelijkelijke,

Of voorbij niet-zelf en zelf en onzelfzuchtigheid,

Overschrijdend de droom-kusten van het bewuste verstand

Had hij tenslotte zijn eeuwigdurende grond bereikt.

135 Op zorgeloze hoogten niet door gevleugelde kreten verstoord,

Puur en onaangeraakt boven dit sterfelijke spel

Strekt zich de verstilde onbeweeglijke sfeer uit van de geest.

Daar is noch begin noch einde;

Daar is de stabiele kracht van alles wat beweegt;

140 Daar is de eonische arbeider in rust.

Daar wentelt geen schepping verankerd in de leegte,

Geen reuzen-mechanisme gadegeslagen door een ziel;

Daar knarst geen lots-bepaalde reusachtige machinerie;

Het huwelijk van kwaad met goed in één en dezelfde borst,

145 Het strijdgekletter juist in de omhelzing van de liefde,

De gevaarlijke pijn in het experiment van het leven

In de waarden van Ongerijmdheid en Toeval,

Het levensgevaarlijke gokspel van het verstand, dat ons leven inzet

In de waagschaal van onverschillige goden

150 En de wisselende lichten en schaduwen van het idee

Gevallen over het oppervlakkige bewustzijn,

En in de droom van een zwijgende getuigende ziel

Die de dwaling cre ert van een half-zichtbare wereld

Waar kennis een zoekende onwetendheid is,

155 De levensstappen een haperende opeenvolging zonder plan,

Zijn aanzien van onvoorzien ontwerp,

Zijn gelijkwaardige inschatting van waar en onwaar

Vinden in dat onbeweeglijke en onveranderlijke domein

Geen toegang, geen oorzaak, geen recht om te bestaan:

160 Daar heerst slechts de bewegingsloze macht van de geest

In zichzelf in evenwicht door de stille eeuwigheid

En zijn alwetende en almachtige vrede.

Gedachte botst niet met gedachte of waarheid met waarheid,

Er is geen strijd van recht met mededingend recht;

165 Er zijn geen struikelende en half-ziende levens

Van kans die voortgaat naar onverwachte kans,

Geen lijden van harten gedwongen om te kloppen

In lichamen van de inerte makelij van het Onbewuste.

Gewapend met het onschendbare occulte onblusbare Vuur

170 Houden de wachters van het Eeuwige de wet

Voor altijd vastgelegd op de reusachtige grond van Waarheid

In haar luisterrijke en onbegrensde huis.

Daar kent de Natuur op haar stilzwijgende spirituele rustplaats

Onveranderlijk transcendent haar bron

175 En met de beroering van veelvuldige werelden

Stemt zij onbewogen in in een eeuwigdurende kalmte.

Al-veroorzakend, al-ondersteunend en afstandelijk,

Kijkt de Getuige vanuit zijn onwankelbare evenwicht,

Een onmetelijk Oog dat alle gedane dingen gadeslaat.

180 Onafhankelijk, in vrede boven de beroering van de schepping,

Verzonken in de eeuwige verhevenheden,

Verbleef hij, behoed in zijn oeverloze zelf,

Slechts door de alziende Ene vergezeld.

Een Verstand te machtig om door Gedachte te worden gebonden,

185 Een Leven te grenzeloos voor het spel in de Ruimte,

Een Ziel zonder grenzen onovertuigd van de Tijd,

Hij voelde het wegsterven van 's werelds langdurige pijn,

Hij werd het ongeboren Zelf dat nimmer sterft,

Hij nam deel aan de zittingen der Oneindigheid.

190 Over het kosmische gemurmel viel de oorspronkelijke eenzaamheid,

Het contact gevormd met tijds-geboren dingen was teniet gedaan,

De weidse gemeenschap van de Natuur raakte leeg.

Alle dingen werden teruggebracht tot hun vormeloze zaad,

De wereld was gedurende een vol uur stil.

195 Ofschoon de gekwelde Natuur die hij verlaten had

Beneden hem haar uitgestrekte talloze strijdvelden had behouden,

Werd haar enorme bedrijf, terugwijkend, vager in de verte

Als was een zielloze droom eindelijk voorbij.

Geen stem kwam van de verheven Stilten omlaag,

200 Niemand antwoordde vanuit haar troosteloze verlatenheden.

Een stilte van beëindiging heerste, tet weidse

Onsterfelijke zwijgen van voor de goden worden geboren;

Een universele Kracht verwachtte, zwijgend,

Het ultieme besluit van het versluierde Transcendente.

205 Toen kwam plotseling een blik omlaag.

Gelijk een zee die zijn eigen diepten verkent,

Verwijdde een levende Eenheid zich in zijn kern

En verbond hem met talloze menigten.

Een Gelukzaligheid, een Licht, een Macht, een Liefde wit als vuur

210 Nam al in één enkele immense omarming;

Het bestaan vond zijn waarheid op de borst van Eenheid

En elk werd zelf en ruimte van het al.

De geweldige wereld-ritmen waren hartslagen van één Ziel,

Gevoel was een vlam-ontdekkingstocht van God,

215 Heel het verstand was één enkele harp van vele snaren,

Alle leven een lied van vele ontmoetende levens;

Want werelden waren er veel, doch het Zelf was een.

Deze kennis nu werd een kosmisch zaad:

Dit zaad was gevat in de veiligheid van het Licht,

220 Een omhulling van Onwetendheid had het niet nodig.

Toen, vanuit de trance van die ontzaglijke omhelzing

En uit de hartslagen van dat enkele Hart

En uit de naakte overwinning van de Geest,

Verrees een nieuwe en wonderbare schepping.

225 Onnoemelijke uitstortende oneindigheden

Lachend vanuit een onmetelijk geluk

Leefden hun ontelbare eenheid;

Werelden waar het wezen grenzeloos is en weids

Belichaamden ondenkbaar het egoloze Zelf;

230 Verrukking van zaligmakende energieën

Verenigde de Tijd met het Tijdeloze, polen van één enkele vreugde;

Witte onmetelijkheden werden gezien waar al is gehuld in al.

Er waren geen tegenstellingen, geen afgescheiden delen,

Allen waren door spirituele schakels met al verenigd

235 En onverbrekelijk verbonden met de Ene:

Elk was uniek, doch hield alle levens voor het zijne,

En herkende, met het uitvoeren van deze tonen van het Oneindige,

In zichzelf het universum.

Een glorierijk middelpunt van oneindigheids werveling

240 Steeg tot zijn zenit-hoogte, zijn laatste uitgestrektheid,

Voelde het goddelijke van zijn eigen zelf-zaligheid

In zijn ontelbare andere zelven herhaald:

Het nam onvermoeibaar op in zijn bereik

Personen en gedaanten van het Onpersoonlijke,

245 Als ging het voort met een hemelse telling,

In een hartstochtelijke vermenigvuldigings-som,

De repeterende breuk van de eeuwigheid.

Niets was afgezonderd, niemand leefde voor zichzelf alleen,

Elk leefde voor God in hem en God in al,

250 Elke wezenseenheid hield onbeschrijfelijk het geheel in zich.

Daar was Eenheid niet gebonden aan monotonie;

Duizend aspecten liet het zien van zichzelf,

Zijn lichtende onveranderlijke standvastigheid

Gedragen door een onwankelbare, voor altijd veilige grond,

255 Gedreven tot een spontane dienstbaarheid,

De altijd veranderende onberekenbare stappen,

Het subtiele plan vand de ogenschijnlijk roekeloze dans

Van immense wereldkrachten in hun volmaakte samenspel.

De verschijningsvorm keek terug naar zijn verborgen waarheid

260 En maakte van verschil het glimlachende spel van eenheid;

Het maakte elk persoon tot onderdeel van het Unieke,

Toch was eenieder het verborgen geheel van het wezen.

Alle twist was geworden tot een zoete strijd van liefde

In de eensgezinde cirkel van een veilige omarming.

265 Het verzoenende geluk van identiteit

Gaf aan verschil een rijk gevoel van zekerheid.

Op een ontmoetingslijn van gewaagde uitersten

Werd het spel der spelen tot zijn breekpunt uitgespeeld,

Waar met het zelf-vinden door goddelijk zelf-verlies

270 Het eenheids opperste geluk naar voren springt

Waarvan het gelukzalige onverdeelde beminnelijke

De gemeenschappelijkheid van het Absolute voelt.

Nergens werd de snik van lijden gehoord;

Belevenis snelde van punt naar punt van vreugde:

275 Gelukzaligheid was de zuivere onsterfelijke waarheid der dingen.

Heel de Natuur was een bewust aangezicht van God:

Een wijsheid werkte in alles, zelf-bewogen, zelfverzekerd,

Een volkomenheid van onbegrensbaar Licht,

Een oprechtheid van intu tieve Waarheid,

280 Een glorie en hartstocht van creatieve Kracht.

Onfeilbaar, met zijn sprong uit het eeuwige,

Inspireerde de gedachte van het moment de voorbijgaande handeling.

Een woord, een lach, ontsprong aan Stiltes borst,

Een ritme van Schoonheid in de kalmte van de Ruimte,

285 Een kennis in het onpeilbare hart van de Tijd.

Al keerde zich naar al zonder terughoudende reserve:

Als één enkele extase zonder onderbreking,

Was Liefde een nabije en aangegrepen identiteit

In het kloppende hart van heel dat heldere leven.

290 Een universeel gezichtsvermogen dat samenbindt,

Een overeenstemmen van zenuw met zenuw die antwoordt,

Het gehoor dat luistert naar het innerlijke geluid van de gedachten

En de ritmische bedoelingen volgt van het hart,

Een aanraking die geen handen nodig heeft om te voelen, te omhelzen,

295 Waren daar de aangeboren middelen van bewustzijn

En verhoogden de verbondenheid van ziel met ziel.

Een indrukwekkend orkest van spirituele machten,

Een stembereik van ziele-uitwisseling

Harmoniseerde een Één-zijn diep, onmetelijk.

300 In deze nieuwe werelden vooruitgeworpen werd hij

Deel van de universele blik,

Een halteplaats van het licht dat in alles woont,

Een rimpeling op één enkele zee van vrede.

Zijn geest beantwoordde aan talloze, onderling contact makende geesten,

305 Zijn woorden waren lettergrepen van de kosmische taal,

Zijn leven een werkterrein voor de onmetelijke kosmische beroering.

Hij voelde de voetstap van een miljoen wilskrachten

Die eendrachtig bewegen naar één enkel doel.

Een altijd herboren rivier die nimmer sterft,

310 In de verrukkelijke stromingen gevangen van zijn duizendvoudige vloed,

Gegrepen door zijn draaikolken van onsterfelijke lieflijkheid,

Koesterde hij, kronkelend door zijn ledematen terwijl zij voorbijtrokken

Kalme bewegingen van oneindig geluk,

De gelukzaligheid van een myriade van myriaden die één zijn.

315 In deze onmetelijke uitbarsting van de wet van volmaaktheid

Die zijn stabiliteit oplegde aan de stroom der dingen

Zag hij een hiërarchie van lichtende sferen

In leen gegeven aan dit hoogste koninkrijk van Gods luister.

Door op één Waarheid af te stemmen hun eigen rechtmatige bewind

320 Herbergde elk de blijheid van een heldere staat,

Enig in schoonheid, volmaakt in zijn zelf-natuur,

Een beeld geworpen door één diepe waarheids-volstrektheid,

In blij verschil gehuwd met al.

Elk schonk zijn macht om zijn naaste te helpen in zijn taak,

325 Doch leed geen verlies door het geschenk;

De woekeraars van een mystieke ruilhandel,

Zij groeiden door wat zij namen en wat zij gaven,

Ieder ander voelden zij als aanvulling op zichzelf,

Één in de macht en vreugde van de menigte.

330 Zelfs in het evenwichtspunt waar Eenheid zich verdeelt

Om de verrukking te voelen van zijn afzonderlijke zelf,

Hunkerde de Ene in zijn eenzaamheid naar het Al

En de Velen keerden zich, om terug te kijken naar de Ene.

Een al-onthullende al-scheppende Gelukzaligheid,

335 Op zoek naar gedaanten om goddelijke waarheden te openbaren,

Bracht op één lijn in hun betekenisvolle mysterie

De glinsteringen van de symbolen van het Onuitsprekelijke

Als kleurschakeringen getekend in een kleurloze lucht

Op de witte zuiverheid van de Getuige-Ziel.

340 Deze kleurschakeringen waren het prisma zelve van de Allerhoogste,

Zijn schoonheid, macht, vreugde de oorzaak van de schepping.

Een onmetelijk Waarheids-Bewustzijn nam deze tekens op

Om ze door te geven aan een of ander goddelijk kind-Hart

Dat naar ze keek met een lach en een geluk

345 En zich in deze transcendente beelden verheugde

Even levend en werkelijk als de waarheden die zij herbergen.

De reine neutraliteit van de Geest werd

Een speelplaats van wonderen, een rendez-vous

Voor de geheime machten van een mystieke Tijdloosheid:

350 Het maakte van de Ruimte een wonder-huis van God,

Het schonk door de Tijd zijn werken van leeftijdsloze macht,

Ontsluierd gezien als een aanlokkelijk meeslepend gelaat

De wonder en schoonheid van zijn Liefde en Kracht.

De eeuwige Godin betrok haar kosmische huis,

355 Spelend met God als een Moeder met haar kind:

Voor hem was het universum haar boezem van liefde,

Waren de onsterfelijke waarachtigheden zijn speelgoed.

Al wat hier zelf-verloren was had daar zijn goddelijke plaats.

De Machten die hier ons hart misleiden en dwalen,

360 Waren daar onovertroffen in waarheid, volmaakt in vreugde,

Meesters in een schepping zonder smet,

Bezitters van hun eigen oneindigheid.

Verstand, een luisterrijke zon van droombeeld-stralen,

Gaf daar vorm aan substantie door de majesteit van zijn gedachten

365 En bewoog temidden van de grootsheid van zijn dromen.

De machtige toverstaf van de verbeeldingskracht

Sommeerde het onbekende en gaf het een thuis,

Weelderig uitgespreid in gouden lucht

Waarheids regenboogkleurige vleugels van fantasie,

370 Of zong voor het intu tieve hart van vreugde

De droom-tonen van verwondering die de Werkelijkheid nabij brengen.

Zijn macht die het onkenbare dichtbij en werkelijk maakt,

Bewaarde de Ene als iets heiligs in de tempel van het ideale:

Het bevolkte gedachte en verstand en gelukkig gevoel

375 Gevuld met heldere aspecten van de macht van God

En levende persoonlijkheden van de ene Allerhoogste,

De taal die het onuitsprekelijke vertolkt,

De lichtstraal die onzichtbare Tegenwoordigheden onthult,

De maagdelijke vormen door welke het Vormeloze straalt,

380 Het Woord dat de voorbode is van goddelijke ervaring

En de Ideeën die de Oneindigheid overstelpen.

Er was geen kloof tussen gedachte en daad,

Altijd gaven zij antwoord zoals een vogel de roep van een vogel beantwoordt;

De wil gehoorzaamde aan de gedachte, de daad aan de wil.

385 Een harmonie was geweven tussen ziel en ziel.

Een huwelijk met de eeuwigheid vergoddelijkte de Tijd.

Daar vervolgde het Leven, onvermoeid door haar vermaak,

Met vreugde in haar hart en een lach op haar lippen,

Het heldere avontuur van Gods spel van kans.

390 In het ingenieuze vuur van haar grilligheid,

In haar herscheppende opgewektheid zette zij uit in de Tijd

Een fascinerend raadsel van gebeurtenissen,

Lokte met elke wending van nieuwe lotswisselingen

Naar zelf-ontdekking waaraan nimmer een einde kwam.

395 Steeds bedacht zij krachtige verbintenissen voor de wil om te doorbreken,

Bracht nieuwe scheppingen voort om het denken te verrassen

En hartstochtelijke waagstukken om te ondernemen voor het hart,

Waar Waarheid terugkwam in een onverwacht gezicht

Of anders vroegere vertrouwde vreugde herhaalde

400 Als het weerkeren van een verrukkelijk rijm.

Verstoppertje spelend op de borst van een Moeder-Wijsheid,

Een kunstenaar die overloopt van haar wereld-idee,

Waren haar talloze gedachten onuitputtelijk

En onmetelijk avontuur in denkende gedaanten

405 En beproeving en verlokking van de dromen van een nieuw leven.

Onvermoeid door onveranderlijkheid en onvermoeid door verandering,

Ontrolde zij eindeloos haar werken in beweging,

Een mysterie-drama van goddelijk geluk,

Een levend gedicht van wereld-extase,

410 Een kakemono van veelzeggende vormen,

Een gewonden perspectief van zich ontwikkelende taferelen,

Een briljante achtervolging van zelf-onthullende gedaanten,

Een vurige speurtocht van ziel op zoek naar ziel,

Een zoeken en een vinden als van goden.

415 Daar is Materie de hechte verdichting van de Geest,

Een kunstenaarstalent van blije uiterlijkheid van het zelf,

Een schatkamer van duurzame beeltenissen

Waar gevoel een wereld kan bouwen uit pure vreugde:

De bakermat van een eeuwigdurend geluk,

420 Het huisvestte de uren als in een aangename herberg.

De zintuigen daar waren uitingsmogelijkheden van de ziel;

Zelfs de jongste kind-gedachte van het verstand

Belichaamde een of ander spoor van de verhevenste dingen.

Daar was substantie een resonerende harp van het zelf,

425 Een net voor de onophoudelijke bliksemstralen van de geest,

Een magnetische kracht van de intensiteit van liefde

Waarvan de hunkerende klop en de uitroep van bewondering

Gods toenaderingen dichtbij brachten, heerlijk, wonderschoon.

Deze soliditeit was een massa van hemelse makelij;

430 Deze onveranderlijkheid en zoete bestendigheid van charme

Schiep een helder voetstuk voor het gelukzalige.

Deze lichamen geweven met een goddelijke betekenis

Lieten de nabijheid langer duren van ziels omarming met ziel;

Dit liefdevolle spel van uiterlijk zicht en aanraking

435 Weerspiegelde de gloed en huivering van vreugde in het hart,

De hoog klimmende briljante gedachten, de gelukzaligheid van de geest;

De levenshartstocht behield voor altijd zijn vuur en strijdkreet.

Al wat nu plaatsvindt leefde daar onsterfelijk

In de trotse schoonheid en zuivere harmonie

440 Van Materie ontvankelijk voor het spirituele licht.

Deze geordende uren verkondigden de eeuwige Wet;

Gezichtsvermogen berustte op een zekerheid van onsterfelijke vormen;

Tijd was het doorzichtige gewaad van het Eeuwige.

Als een architect houwend uit de levende rots van het zelf,

445 Bouwde het fenomeen het zomerhuis van de Werkelijkheid

Aan de stranden van de zee van het Oneindige.

Tegen deze glorie van spirituele staten,

Hun parallel en toch hun tegenpool,

Zweefde en wiegde, verduisterd en schaduwachtig

450 Als twijfel die substantie was geworden, flakkerend, bleek,

Dit andere plan dat twee onmetelijke ontkenningen vond.

Een wereld die zijn eigen inwonende Zelf niet kent,

Zwoegt om zijn oorzaak en bestaansbehoefte te vinden;

Een geest onwetend van de wereld die hij had gemaakt,

455 Verduisterd door Materie, door het Leven vertekend,

Worstelt om te verrijzen, om vrij te zijn, te weten en te heersen;

Deze waren nauw samengebonden in één disharmonie,

Doch de uiteenlopende lijnen raakten elkaar nergens.

Drie Machten beheersten er de redeloze gedragslijn,

460 In het begin een onwetende Kracht,

In het midden een belichaamde strijdende ziel,

Aan het einde een stille ziel die het leven ontkende.

Een afgestompt en onfortuinlijk interval

Onthult zijn twijfelachtige waarheid aan een twijfelend Verstand

465 Door de onwetende Macht gedwongen om zijn rol te spelen

En om haar onovertuigende legende op te tekenen,

Het mysterie van haar onbewuste plan

En het raadsel van een wezen geboren uit de Nacht

Door een huwelijk van Noodzakelijkheid met Kans.

470 Deze duisternis verhult onze edelere bestemming.

Een vlinderpop van een grootse en glorieuze waarheid,

Het laat het gevleugelde wonder in zijn cocon verstikken

Uit vrees dat het uit de gevangenis van de Materie ontsnappen zou

En, zijn schoonheid verkwistend op de vormeloze Onmetelijkheid,

475 Gevoegd bij het mysterie van het Onkenbare,

's Werelds mirakuleuze lot onvervuld zou laten.

Tot dusver slechts gedacht als een of andere verheven droom van de geest

Of een geërgerd waandenkbeeld in het zwoegende verstand van de mens,

Zal een nieuwe schepping uit de oude verrijzen,

480 Een onverwoordbare Kennis zal woorden vinden,

Onderdrukte schoonheid in paradijselijke bloesem uitbarsten,

Plezier en pijn opgaan in absolute gelukzaligheid.

Een sprakeloos orakel zal uiteindelijk spreken,

Het Bovenbewuste zal bewust worden op aarde,

485 De wonderen van het Eeuwige zullen zich voegen bij de dans van de Tijd.

Maar nu leek al een tevergeefs wemelende onmetelijkheid

Gedragen door een bedrieglijke Energie

Voor een toeschouwer in zichzelf gekeerd en zwijgend,

Onverschillig voor de betekenisloze vertoning die hij gadesloeg,

490 En keek hoe de bizarre processie voorbijtrok

Als een die wacht op een voorzien slot.

Hij zag een wereld die uit een wereld worden zal.

Daar voorspelde hij eerder dan dat hij zag of voelde,

Ver weg aan de rand van het bewustzijn,

495 Vergankelijk en broos deze kleine wentelende wereldbol

En liet hierop als een zinloze vorm van een verloren droom achter,

Een breekbare afdruk van de schelp van de geest,

Zijn lichaam bijeengegaard in mystieke slaap.

Een vreemde gedaante leek het, een mystieke schaduw.

500 Vreemd leek nu dat schemerige verre universum,

Slechts zelf en eeuwigheid waren echt.

Toen kwam herinnering naar hem omhoog vanaf de zwoegende sferen

En bracht een uitroep van eens geliefde gekoesterde dingen,

En naar de uitroep en naar zijn eigen verloren vraag

505 Antwoordde een lichtstraal van de occulte Allerhoogste.

Want zelfs daar woont de grenzeloze Eenheid.

Onherkenbaar voor zijn eigen zicht,

Leefde het nog altijd in zijn eigen duistere zeeën verzonken,

Schragend 's werelds onbewuste samenstel

510 Verborgen in de gevoelloze veelvuldigheid van de Materie.

Dit zelf-zaad dat in het Onbestemde werd gezaaid

Verspeelt zijn glorie van goddelijkheid,

Verbergend de almacht van zijn Kracht,

Verbergend de alwetendheid van zijn Ziel;

515 Als bemiddelaar van zijn eigen transcendente Wil,

Versmelt het kennis met de onbewuste diepte;

Door dwaling, smart, dood en pijn te aanvaarden,

Betaalt het het losgeld van de onwetende Nacht,

Heeft met zijn substantie ingelost de val van de Natuur.

520 Hij kende zichzelf en waarom zijn ziel was gegaan

In de aardse onstuimige duisternis

Om in het gezwoeg te delen van een dolende Macht

Die door verdeeldheid de Ene hoopt te vinden.

Twee wezens was hij, één weids en vrij boven,

525 één zwoegend, gebonden, intens, zijn aandeel hier.

Een band tussen hen kon nog altijd twee werelden overbruggen;

Er was een vaag antwoord, een verre adem;

Niet alles was gestopt in het onbegrensde zwijgen.

Zijn hart lag ergens bewust en eenzaam

530 Ver beneden hem als een lamp in de nacht;

Aan zijn lot overgelaten lag het, alleen, onvergankelijk,

Bewegingsloos met een overmaat aan hartstochtelijke wilskracht,

Zijn levende, afgestane en opgeofferde hart

Opgegaan in mystieke aanbidding,

535 Keerde zich naar zijn verafgelegen bron van licht en liefde.

In de lichtende stilte van zijn stilzwijgende smeekbede

Keek het op naar de hoogten die het niet kon zien;

Het hunkerde vanuit de verlangende diepten die het niet verlaten kon.

In het middelpunt van zijn onmetelijke en profetische trance

540 Halverwege tussen zijn vrije en zijn gevallene zelven,

Bemiddelend tussen Gods dag en de nacht van de sterfelijke,

Aanbidding aanvaardend als zijn enige wet,

Gelukzaligheid aanvaardend als de enige oorzaak der dingen,

De strenge vreugde weigerend waarin niemand kan delen,

545 De kalmte weigerend die leeft voor kalmte alleen,

Keerde het zich naar haar voor wie het wenste te bestaan.

In de hartstocht van zijn eenzame droom

Lag het als een gesloten geluidloos oratorium

Waar een gewijde zilveren vloer slaapt

550 Verlicht door een enkele en roerloze lichtstraal

En waar een onzichtbare Tegenwoordigheid knielt in gebed.

Op een of andere raadselachtige borst van bevrijdende vrede

Was al het andere met stilte tevreden;

Dit wist alleen dat er daarbuiten een waarheid bestond.

555 Alle andere delen waren stil in verinnerlijkte slaap

Instemmend met de langzame weloverwogen Macht

Die 's werelds dwalen gedoogt en haar smart,

Instemmend met het kosmische langdurige uitstel,

Tijdloos wachtend door de geduldige jaren

560 Hadden zij haar komst gevraagd voor aarde en mens;

Dit was het vurige punt dat haar nu riep.

Te sterven kon niet dat eenzame vuur doven;

Het zicht ervan vulde de leegte van verstand en wil;

Doodgewaand, bleef de onveranderlijke kracht en groeide.

565 Gewapend met de intu tie van een gelukzaligheid

Voor welke een of andere bewogen tranquilliteit de sleutel was,

Bleef het volharden door de reusachtige leegten van het leven

Temidden van de wezenloze ontkenningen van de wereld.

Het zond zijn stemloze gebed naar het Onbekende

570 Het luisterde voor de voetstap van zijn hoop

Die wederkeert door de lege onmetelijkheden,

Het verwachtte het bevel van het Woord

Dat komt door het stille zelf van het Allerhoogste.

EINDE VAN CANTO DRIE

Canto Vier

De Verschijning en de Gift van Genade

Toen verrees plotseling een geheiligde beroering.

In de levenloze stilte van de Leegte

In een eenzaamheid en een immensiteit

Kwam een geluid dat klonk als een geliefde voetstap

5 Gehoord in de luisterende ruimen van de ziel;

Een aanraking bracht zijn vezels in verwarring met geluk.

Een Invloed was de sterfelijke sfeer genaderd,

Een grenzeloos Hart was dichtbij zijn hunkerende hart,

Een mystiek Wezen omhulde zijn aardse gedaante.

10 Alles door haar aangeraakt verbrak het zegel van het zwijgen;

Geest en lichaam huiverden vereenzelvigd,

Verbonden in de greep van een onuitgesproken vreugde;

Verstand, ledematen, leven gingen in extase op.

Bedwelmd als door nectar-regen stroomden

15 De met hartstocht vervulde uitgestrektheden van zijn natuur naar haar toe,

Door bliksemingen verlicht, waanzinnig van heldere wijn.

Al was een grenzeloze zee die zich verhief naar de maan.

Een vergoddelijkende stroom had bezit genomen van zijn aderen,

Zijn lichaamscellen ontwaakten tot geestelijk besef,

20 Iedere zenuw werd een brandende vezel van vreugde:

Weefsel en vlees hadden deel aan de gelukzaligheid.

In brand geraakt, huiverden de donkere ongepeilde onderbewuste spelonken

Met het voorweten van haar langverwachte tred

En werden met flakkerende schuimkoppen en smekende tongen gevuld.

25 Zelfs verloren in sluimering, verstomd, onbezield

Beantwoordde zijn lichaam zelf aan haar macht.

Binnenin hem was nu Ene die hij aanbad:

Zuiver als vuur, met etherische lokken, verscheen een machtig Gelaat

En lippen door onsterfelijke woorden bewogen;

30 Oogleden, vizieren van Wijsheid, waren neergeslagen over oogappels van verrukking.

Een voorhoofd gelijk een marmeren monument van overweging straalde,

Een crypte van helderziendheid en weids als een oceanische blik

Gericht naar de Hemel twee kalme ogen van grenzeloze gedachte

Keken in die van de mens en zagen de god die komen ging.

35 Een Gedaante werd op Verstands drempel gezien, een Stem

Absoluut en wijs sprak in de kamers van het hart:

“O Zoon van Kracht die de toppen van de schepping beklimt,

Geen ziel is u tot metgezel in het licht;

Alleen staat gij voor de deuren van het eeuwige.

40 Wat ge gewonnen hebt is het uwe, maar vraag niet meer.

O Geest aspirerend in een onwetend lichaam,

O Stem verrezen uit de wereld van Onbewustheid,

Hoe zult gij spreken voor mensen wier harten zijn verstomd,

Van de halfblinde aarde het huis maken van het ziener-zicht der ziel

45 Of de last van de gevoelloze wereld verlichten?

Ik ben het Mysterie voorbij het bereik van het verstand,

Ik ben de eindbestemming van het zwoegen der zonnen;

Mijn vuur en lieflijkheid zijn de oorzaak van het leven.

Doch te immens is mijn gevaar en mijn vreugde.

50 Wek niet de onmetelijke nederdaling,

Spreek niet mijn geheime naam tegen de vijandelijke Tijd;

De mens is te zwak om het gewicht van de Oneindigheid te dragen.

Waarheid te vroeg geboren kan de onvolmaakte aarde breken.

Laat de alziende Macht zich zijn weg houwen:

55 In wat gij alleen en onmetelijk hebt bereikt, heers daar afzijdig

En help de wereld met uw grote eenzame dagen.

Ik vraag u niet om uw hart van vuur

Te laten opgaan in de weidse zorgeloze gelukzaligheid van het Onbeweeglijke,

Afgekeerd van het vruchteloze verstrijken van de jaren,

60 Het woeste zwoegen van de werelden in de steek te laten,

Van schepselen afgezonderd, verloren in het Allene.

Hoe zal uw machtige geest berusting verdragen

Zolang de Dood nog altijd onoverwonnen is op aarde

En de Tijd een veld is van leed en pijn?

65 Uw ziel werd geboren om in de beladen Kracht te delen;

Geef gehoor aan uw natuur en vervul uw lot:

Aanvaard de moeilijkheid en het godgelijke gezwoeg,

Leef voor het stapsgewijze alwetende doel.

De Enigma-knoop is gelegd in de menselijke natuur.

70 Als een weerlichten vanaf de hoogten die denken en beramen,

Dat de levenshemel doorklieft met vervagende sporen,

Verlangt de mens, als enige ontwaakt in een onbewuste wereld,

Tevergeefs om de kosmische droom te veranderen.

Van een of ander half-verlicht Onbekende gearriveerd

75 Is hij een vreemdeling in de verstandsloze onmetelijkheden;

Een reiziger in zijn dikwijls wisselende huis

Temidden van de tred van vele oneindigheden,

Heeft hij een tent van leven opgeslagen in de verlaten Ruimte.

Hemels onveranderlijke blik beziet hem van bovenaf,

80 In het huis van de Natuur een storende gast,

Een reiziger tussen de wisselende kusten van het Denken,

Een jager op onbekende en schone Machten,

Een nomade van het verre mysterieuze Licht,

In de wijde ruimen een kleine vonk van God.

85 Tegen zijn geest spant alles zich onheilspellend samen,

Een Titanische invloed weerhoudt zijn Godsgerichte blik.

Rondom hem ligt hongerend de meedogenloze Leegte,

De eeuwige Duisternis zoekt hem met haar handen,

Raadselachtige Energieën drijven en misleiden hem,

90 Immense onverbiddelijke godheden streven hem tegen.

Een inerte Ziel en een slaapwandelende Kracht

Schiepen een wereld vervreemd van leven en denken;

De Draak van de duistere fundamenten houdt

Onveranderlijk vast aan de wet van Toeval en Dood;

95 Op zijn lange weg van Tijd en Omstandigheid

Wacht de grijsgekleurde, in raadselen sprekende, schimmige schaduw-Sphinx,

Haar vreselijke klauwen op het verzwelgende zand,

Hem op, gewapend met het ziele-dodende woord:

Over zijn pad ligt het schemerige kampement van de Nacht.

100 Zijn dag is een oogwenk in de eeuwigdurende Tijd;

Hij is ten prooi aan de minuten en uren.

Belaagd op aarde en onzeker van de hemel,

Tot hier afgedaald, ongelukkig en verheven,

Een schakel tussen de halfgod en het beest,

105 Kent hij zijn eigen grootsheid niet noch zijn doel;

Hij is vergeten waarom hij gekomen is en waarvandaan.

Zijn geest en zijn ledematen zijn met elkaar in oorlog;

Zijn hoogten begeven het te laag om de hemelen te bereiken,

Hij is grotendeels begraven in het dierlijke slijk.

110 Een vreemde tegenstrijdigheid beheerst zijn natuur.

Als een raadsel van tegenstellingen is zijn terrein geschapen:

Vrijheid vraagt hij maar moet in kluisters leven,

Hij heeft duisternis nodig om wat licht te kunnen opvangen

En behoefte aan droefenis om een beetje gelukzaligheid te voelen;

115 De dood heeft hij nodig om een groter leven te vinden.

Alle kanten ziet hij en gaat in op elke vraag;

Hij heeft geen zeker licht waarbij hij lopen kan;

Hij leeft alsof hij blindemannetje speelt of verstoppertje;

Hij zoekt zichzelf en rent voor zichzelf weg;

120 Als hij zichzelf ontmoet, denkt hij dat het iemand anders is.

Altijd bouwt hij, maar vindt geen vaste grond,

Altijd reist hij door, maar komt nergens aan;

De wereld zou hij leiden, zichzelf kan hij niet leiden;

Zijn ziel zou hij redden, zijn leven redden kan hij niet.

125 Het licht dat zijn ziel heeft gebracht ging voor zijn verstand verloren;

Al wat hij geleerd heeft is weldra weer in twijfel;

Een zon lijkt voor hem de schaduw van zijn gedachten,

Dan is al weer schaduw en niets is waar:

Onbekend met wat hij doet of waarheen hij zich richt

130 Verzint hij tekens van het Ware in Onwetendheid.

Hij heeft zijn sterfelijke dwalen vastgehaakt aan de ster van Waarheid.

Wijsheid trekt hem aan met haar lichtende maskers,

Doch nimmer heeft hij het gezicht erachter gezien:

Een reuzen-Onwetendheid omgeeft zijn kennis.

135 Aangewezen om het kosmische mysterie tegemoet te treden

In de stomme gedaante van een materiÃ«le wereld,

Zijn paspoort van toegang vals en zijn personage,

Is hij gedwongen te zijn wat hij niet is;

Hij gehoorzaamt het Onbewuste waarover hij kwam heersen

140 En gaat onder in Materie om zijn ziel te vervullen.

Uit haar lagere gedreven vormen ontwaakt

Gaf de Aard-Moeder hem haar krachten in handen

En nauwgezet waakt hij over zijn zware opdracht;

Zijn verstand is een verdwaalde toortsdrager op haar wegen.

145 De adem verlichtend tot denken en het plasma tot voelen,

Zwoegt hij met zijn trage en sceptische brein

Geholpen door het aarzelende vuur van de rede,

Om van zijn denken en wil een magische deur te maken

Voor kennis om de duisternis der wereld te betreden

150 En liefde om een domein van twist en haat te beheersen.

Een verstand onmachtig om hemel en aarde te verzoenen

En gebonden aan Materie met duizend ketenen,

Verheft hij zichzelf om een bewuste god te zijn.

Zelfs wanneer een glorie van wijsheid zijn voorhoofd kroont,

155 Wanneer verstand en geest grandioze stralen verspreiden

Om dit produkt van zaadcel en gen te verheerlijken,

Dit alchemisten-mirakel van plasma en gas,

En hij die deelde in het rennen en kruipen van het dier

Zijn gedachte-gestalte verheft naar de hoogten van Onsterfelijkheid,

160 Houdt zijn leven nog steeds de menselijke middelste weg;

Zijn lichaam staat hij af aan dood en pijn,

Materie geeft hij op, zijn te zware last.

Een wonderdoener sceptisch over wonderen,

Een geest ontdaan van zijn occulte macht

165 Door een ongelovig brein en een lichtgelovig hart,

Hij verlaat de wereld om te eindigen waar het begon:

Zijn werk onafgemaakt eist hij een hemelse prijs.

Aldus heeft hij het absolute van de schepping gemist.

Halverwege houdt hij zijn ster van lotsbestemming tegen:

170 Als een onmetelijk en zinloos lang-gepoogd experiment,

Een slecht-gediende verheven conceptie twijfelachtig uitgevoerd,

Wankelde 's werelds leven omdat het niet zijn doeleinde zag, —

Een zigzag-koers naar onbekend gevaarlijk terrein

Die altijd zijn gebruikelijke wandelgang herhaalt,

175 Altijd op de terugtocht van langdurige dagmarsen

En de dapperste overwinningen zonder zekere afloop,

Eindeloos onbeslist een onovertuigend spel.

In een slechtpassend en omvangrijk gewaad

Verbergt een stralende bedoeling nog altijd zijn gezicht,

180 Een machtige blindheid strompelt hopend voort,

Het voedt zijn kracht met de gaven van verlichte Kans.

Omdat het menselijke instrument heeft gefaald,

Slaapt verijdeld de Godheid in zijn kiem,

Een geest verstrikt in de vormen die hij heeft gemaakt.

185 Zijn falen is niet het falen dat God leidt;

Door alles gaat de langzame mysterieuze opmars verder:

Een onveranderlijke Macht heeft deze veranderlijke wereld gemaakt;

Een zelf-vervullende transcendentie bewandelt de menselijke weg;

Een voerman van de ziel op zijn pad,

190 Hij kent zijn schreden, zijn weg is onvermijdelijk,

En hoe kan het einde zinloos zijn als God de gids is?

Hoezeer ook het menselijk verstand zich vermoeit of zijn vlees tekort schiet,

Een wilskracht zegeviert en maakt zijn bewuste keuze ongedaan:

Het doeleinde wijkt terug, een grenzeloze onmetelijkheid roept

195 En neemt toevlucht in een immense Onbekendheid;

Er komt geen einde aan 's werelds ontzagwekkende opmars,

Er komt geen rust voor de belichaamde ziel.

Het moet voortleven, heel de reusachtige boog des Tijds beschrijven.

Een Toevloed dringt op vanuit het besloten Onbekende

200 En verbiedt hem om stil te staan en het zich op aarde gemakkelijk te maken,

Tot hij zichzelf gevonden heeft kan hij niet rusten.

Er is een Licht dat leidt, een Macht die helpt;

Onopgemerkt, ongevoeld ziet het in hem en handelt:

Onwetend, vormt hij het Al-Bewuste in zijn diepten,

205 Menselijk, kijkt hij omhoog naar bovenmenselijke toppen:

Een die het Bovennatuurlijke goud in bruikleen heeft,

Plaveit zijn weg naar de Onsterfelijkheid.

De verheven goden kijken neer op de mens en houden de wacht en kiezen

De onmogelijkheden van vandaag als de grondslag voor de toekomst.

210 Zijn kortstondigheid beeft door het Eeuwige aangeraakt,

Zijn barri res wijken onder de tred van de Oneindigheid;

De Onsterfelijken hebben ingang in zijn leven:

De Ambassadeurs van het Onzichtbare komen naderbij.

Als een pracht door de sterfelijke lucht bevlekt,

215 Trekt Liefde door zijn hart, een ronddolende bezoeker.

Schoonheid omgeeft hem gedurende een magisch uur,

Hij wordt bezocht door een milddadige onthullende vreugde,

Kortstondige weidsheden bevrijden hem van zichzelf,

Lokken hem naar een glorie die hem altijd vooruit is

220 De hoop van een onsterfelijke lieflijkheid trekt hem aan en verlaat hem weer.

Vreemde vuren van ontdekking kruisen zijn verstand,

Zeldzame wenken verheffen zijn stuntelige taal

Tot een moment van verwantschap met het eeuwige Woord;

Een maskerade van Wijsheid waart door zijn brein,

225 Verwart hem met indrukken half-goddelijk.

Soms weet hij zijn handen te leggen op het Onbekende;

Hij onderhoudt zich soms met het Eeuwige.

Een vreemd en grandioos symbool was zijn geboorte

En onsterfelijkheid en geest-ruimte

230 En zuivere volmaaktheid en een schaduwloze gelukzaligheid

Zijn voor dit gekwelde schepsel zijn machtige bestemming.

In hem ziet de Aard-Moeder de verandering naderen

In haar stilzwijgende en vurige diepten voorzien,

Een godheid onttrokken aan haar getransmuteerde ledematen,

235 Een Hemelse alchemie op het fundament van de Natuur.

Ingewijde van de zelf-geboren ononderbroken lijn,

Laat niet het licht sterven dat de eeuwen droeg,

Help nog steeds het blinde en gepijnigde leven van de mensheid:

Gehoorzaam het weidse almachtige verlangen van uw geest.

240 Een getuige van Gods onderhoud met de Nacht,

Het neigde begaan vanaf de onsterfelijke kalmte

En herbergde begeerte, het zorgwekkende zaad der dingen.

Stem in met uw verheven zelf, breng tot stand, verdraag.

Keer u niet af van kennis, laat uw zwoegen onmetelijk zijn.

245 Niet langer kunnen aardse grenzen uw kracht beperken;

Stel uw werk gelijk met dat van de langdurige eindeloze Tijd.

Reiziger op de naakte eeuwige hoogten,

Volg nog steeds het moeilijke en onheuglijke pad

Dat de kringlopen met zijn grimmige curve verbindt

250 Voor de mens bemeten door de ingewijde Goden.

Mijn licht zal in u zijn, mijn kracht zal uw kracht zijn.

Laat niet de ongeduldige Titaan uw hart drijven,

Vraag niet het onvolkomen resultaat, de gedeeltelijke prijs.

Verlang slechts één gift, uw geest te verruimen;

255 Begeer slechts één vreugde, het verheffen van uw ras.

Boven het blinde lot en de vijandige machten

Staat onbeweeglijk een verheven onveranderlijke Wil;

Laat de vrucht van uw werk aan zijn almacht over.

Alles zal veranderen in Gods herscheppende uur.”

260 Groots en lieflijk zonk verstild die machtige Stem.

Niets bewoog er nu in de onmetelijke mijmerende ruimte:

Een stilte daalde over de luisterende wereld,

Een zwijgende immensiteit van Eeuwiges vrede.

Doch Aswapati's hart antwoordde haar,

265 Een kreet in de stilte van de Onmetelijkheden:

“Hoe zal ik tevreden rusten met sterfelijke dagen

En de doffe gematigdheid van aardse dingen,

Ik die achter het kosmische masker heb gezien

De glorie en schoonheid van uw aangezicht?

270 Hard is het lot waaraan gij uw zonen bindt!

Hoelang zal onze geest strijd voeren met de Nacht

En nederlaag ondergaan en het wrede juk van de Dood,

Wij die de dragers zijn van een onsterfelijke Kracht

En bouwers van de godheid van het ras?

275 Of als het uw werk is dat ik beneden doe

Onder het dwalen en het verval van menselijk leven

Bij het vage licht van 's mensen half-bewuste verstand,

Waarom breekt er niet een of andere verre glans door van gijzelf?

Aldoor gaan de eeuwen en millennia voorbij.

280 Waar in de grijsheid is de lichtstraal van uw komst?

Waar is de bliksem van de vleugels van uw zegepraal?

Wij horen slechts de voeten van goden die voorbijgaan.

Een plan in het occulte eeuwige Verstand

In kaart gebracht voor het terugwaartse en profetische zicht,

285 Herhalen de eonen aldoor hun onveranderlijke ronde,

De kringlopen bouwen alles opnieuw en rijzen almaar hoger.

Al wat wij gedaan hebben is altijd opnieuw te doen.

Alles breekt op en hernieuwt zich en is nog steeds hetzelfde.

Als reusachtige omwentelingen van 's levens vruchteloze werveling,

290 Vergaan de nieuwgeboren eeuwen als de oude,

Als had een triest Enigma zijn recht behouden

Tot al is gedaan waarvoor deze wereld werd gemaakt.

Te gering de kracht die nu met ons geboren is,

Te zwak het licht dat sluipt door de oogleden van de Natuur,

295 Te karig de vreugde waarmee zij onze pijn moet kopen.

In een wrede wereld die zijn eigen betekenis niet kent,

Gedachte-gekweld op het rad van geboorte leven wij,

Het werktuig van een impuls die niet de onze is

Bewogen om met ons hartebloed als prijs te verkrijgen

300 Half-kennis, half-scheppingen die snel vervelen.

Een gedwarsboomde onsterfelijke ziel in vergankelijke ledematen,

Verbijsterd en teruggedreven zwoegen wij nog steeds;

Verslagen, teleurgesteld, uitgeput, overleven we nog altijd.

In angst zwoegen wij opdat uit ons mag verrijzen

305 Een ruimer-ziende mens met nobeler hart,

Een gouden voertuig voor de geÃ¯ncarneerde Waarheid,

De volbrenger van de goddelijke poging

Toegerust om het aardse lichaam van God te dragen,

Zegsman en profeet en minnaar en koning.

310 Ik weet dat uw schepping niet kan falen:

Want zelfs door de nevelen van sterfelijk denken

Gaan onfeilbaar uw mysterieuze schreden,

En, ofschoon Noodzakelijkheid het kleed van Toeval draagt,

Houdt zij in de blinde wisselingen van het Lot verborgen

315 De langzame kalme logica van Oneindigheids tred

En de ongeschonden voortgang van zijn wil.

Heel het leven is vastgelegd in een opklimmende toonschaal

En als adamant is de zich ontvouwende Wet;

In het begin ligt het besluit voorbereid.

320 Dit vreemde irrationele voortbrengsel van het slijk,

Deze middenweg tussen het beest en god,

Is niet de bekroning van uw mirakuleuze wereld.

Ik weet dat een geest de onbewuste cellen zal bezielen,

Één met de Natuur en hoog als de hemel

325 En door een extase van onzichtbare bronnen gedreven,

Onmetelijk als het omhullende firmament,

Een god afgedaald en grootser door de ondergang.

Een Macht verrees uit de kluisters van mijn sluimering.

Met het prijsgeven van het moeizame gestrompel van de uren

330 En de wisselvallige oogopslag van het sterfelijke zicht,

Daar waar de Denker slaapt in teveel licht

En het ene al-getuigende Oog onverdraagzaam vlamt

En het Lotswoord wordt gehoord uit het hart van Stilte

In het eindeloze ogenblik van de Eeuwigheid,

335 Zag het vanuit de tijdloosheid de werken der Tijd.

Overstegen waren de beladen formules van het Verstand,

Overweldigd het obstakel van sterfelijke Ruimte:

De zich ontvouwende Beeltenis toonde de dingen die komen gaan.

Een reuzendans van Shiva scheurde het verleden;

340 Er klonk een donder als van werelden die ten onder gaan;

De aarde werd door vuur verzwolgen en door het gebrul van de Dood

Tierend om een wereld te verdelgen die zijn honger had gemaakt;

Het geratel klonk van de vleugelen van Vernietiging:

Het Titanische strijd-rumoer was in mijn oren,

345 Noodkreet en tumult schokte de gewapende Nacht.

Ik zag de vlammende pioniers van de Almachtige komen

Over het hemelse grensgebied dat zich naar het leven keert

In stromen omlaag langs de amberen trappen van geboorte;

Als voorlopers van een goddelijke menigte,

350 Kwamen zij van de paden van de morgenster

In het kleine kamertje van het sterfelijke leven.

Ik zag hen het schemerlicht van een tijdperk doorkruisen,

De zon-ogige kinderen van een wonderschone dageraad,

De grootse scheppers met het ruime voorhoofd van kalmte,

355 De indrukwekkende barri re-brekers der wereld

En worstelaars met lotsbestemming in het strijdperk van haar wilskracht,

De arbeiders in de steengroeven van de goden,

De boodschappers van het Onverwoordbare,

De architecten van onsterfelijkheid.

360 In de gevallen menselijke sfeer kwamen zij,

Gezichten die nog steeds de glorie droegen van het Onsterfelijke,

Stemmen die nog steeds contact hielden met de gedachten Gods,

Lichamen met een schoonheid van het licht van de geest,

Dragers van het magische woord, het mystieke vuur,

365 Dragers van de Dionysische beker van vreugde,

De naderende ogen van een goddelijker mens,

Lippen die een onbekende lofzang zingen van de ziel,

Voeten die weerklinken in de gangen van de Tijd.

Hogepriesters van wijsheid, beminnelijkheid, macht en gelukzaligheid,

370 Ontdekkers van de zonverlichte wegen van de schoonheid

En zwemmers in de lachende onstuimige wateren van Liefde

En dansers achter de gouden deuren van verrukking,

Hun voetstap zal op een dag de lijdende aarde veranderen

En het licht rechtvaardigen op het aangezicht van de Natuur.

375 Al leeft het Noodlot voort in het verheven Onbekende

En lijkt het werk vergeefs waarop de kracht van ons hart werd verspild,

Zal al worden gedaan waarvoor onze pijn werd doorstaan.

Zoals lang geleden de mens kwam na het beest

Zo zal deze verheven goddelijke opvolger zeker komen

380 Na de ondoelmatige sterfelijke tred van de mens,

Na zijn zinloze gezwoeg, zweet en bloed en tranen:

Hij zal weten wat het sterfelijk verstand maar nauwelijks durfde denken,

Hij zal doen wat het sterfelijke hart niet wagen kon.

Als erfgenaam van het zwoegen van menselijke tijd,

385 Zal hij de last van de goden op zich nemen;

Al het hemelse licht zal de aardse gedachten bezoeken,

's Hemels macht zal aardse harten versterken;

Aardse daden zullen raken aan bovenmenselijke hoogte,

Het aardse zicht zal zich verruimen tot in het oneindige.

390 Zwaar en onveranderd weegt nog altijd de onvolmaakte wereld;

De luisterrijke jeugd van de Tijd is voorbij en heeft gefaald;

Zwaar en lang zijn de jaren die ons zwoegen telt

En nog altijd is stevig verzegeld de menselijke ziel

En vermoeid is het hart van de oeroude Moeder.

395 O Waarheid bewaakt in uw verborgen zon,

Stem van haar machtige mijmeringen in de gesloten hemelen

Over dingen teruggetrokken in haar lichtende diepten,

O Wijsheid-Pracht, Moeder van het universum,

Schepster, Bruid van de kunstenaar van het Eeuwige,

400 Talm niet lang met uw transmuterende hand

Die vergeefs wordt gedrukt op één gouden tralie van de Tijd,

Als durfde de Tijd zijn hart niet te openen voor God.

O stralende bron van 's werelds geluk

Wereld-vrij en onbereikbaar boven,

405 O Gelukzaligheid die eeuwig woont diep verborgen binnenin

Terwijl de mensen u buiten zoeken en nimmer vinden,

Mysterie en Muze met hiëratische tong,

Incarneer de reine hartstocht van uw kracht,

Zend naar de aarde een of andere levende vorm van uzelf.

410 Vul één ogenblik met uw eeuwigheid,

Laat uw oneindigheid leven in één lichaam,

Laat Al-Kennis één verstand hullen in zeeën van licht,

Laat Al-Liefde afzonderlijk kloppen in een menselijk hart.

Breng onsterfelijk, de aarde betredend met sterfelijke voeten,

415 Alle hemelse schoonheid in aardse ledematen samen!

Almachtige, laat met de macht van God omgorden

Bewegingen en momenten van een sterfelijke wilskracht,

Pak de eeuwige macht samen in één menselijk uur

En verander met één gebaar heel de toekomstige tijd.

420 Laat een groots woord gesproken zijn vanaf de hoogten

En één grootse daad de deuren van het Lot ontsluiten.”

Zijn bede zonk terug in de zich verzettende Nacht

Beklemd door de duizend krachten die ontkennen,

Als waren zij te zwak om te klimmen naar het Allerhoogste.

425 Doch een omvangrijke Stem verrees en stemde met hem in;

De geest van schoonheid werd geopenbaard in geluid:

Licht zweefde rond het voorhoofd van de wonderschone Verschijning

En de vreugde van Onsterfelijkheid kreeg gedaante op haar lippen.

“O voorloper van kracht, ik heb uw uitroep gehoord.

430 Één zal neerdalen en de ijzeren Wet breken,

Het noodlot van de Natuur veranderen door de macht van de geest alleen.

Een grenzeloos Verstand dat de wereld kan omvatten,

Een beminnelijk en geweldig hart van vurige kalmte

Door de hartstochten van de goden bewogen zal komen.

435 Alle machten en grootheden zullen zich in haar verenigen;

Schoonheid zal hemels wandelen op de aarde,

Geluk zal slapen in de wolkenlokken van heur haar,

En in haar lichaam als in zijn boom van thuiskeer

Zal onsterfelijke Liefde haar glorieuze vleugels uitslaan.

440 Een muziek van dingen zonder smart zal haar charme weven;

De harpen van de Volmaakte zullen harmoni ren in haar stem,

De rivieren van de Hemel zullen ruisen in haar lach,

Haar lippen zullen de honingraten zijn van God,

Haar ledematen zijn gouden kruiken van extase,

445 Haar borsten de verrukkings-bloemen van het Paradijs.

Zij zal Wijsheid dragen in haar stemloze boezem,

Kracht zal met haar zijn als een overwinnend zwaard

En uit haar ogen zal de gelukzaligheid van het Eeuwige stralen.

Een zaad zal worden gezaaid in het ontzagwekkende uur van de Dood,

450 Een tak van de hemel worden overgeplant naar menselijke grond;

De Natuur zal verder reiken dan haar sterfelijke schrede;

Het Lot zal veranderen door een onveranderlijke wil.”

Gelijk een vlam opgaat in eindeloos Licht

En onsterfelijk in zijn oorsprong wordt uitgewist,

455 Verdween de pracht en werd het woord gestild.

Als een echo van geluk dat eens nabij was,

Reisde de harmonie naar een of ander verafgelegen zwijgen,

Een muziek vervagend in het oor van trance,

Een cadens door verre cadensen geroepen,

460 Een stem die trilde in afnemende tonen.

Haar gedaante trok zich van de verlangende aarde terug,

Verzaakte nabijheid voor het prijsgegeven zintuig

En rees omhoog naar haar onbereikbare huis.

Eenzaam, stralend, leeg lagen de innerlijke velden;

465 Alles was ongevulde wanordelijke geest-ruimte,

Onaangedaan, woest, een verlatenheid van heldere vrede.

Toen begon een lijn te bewegen aan de verre rand van kalmte:

De warm-lippige aardse vloedgolf, gevoelig en zacht,

Een snel en veelsoortig murmelende kerm en lach,

470 Kwam aangegleden op witte voeten van geluid.

Ontsloten was de ontoegankelijke glorie van het hart van Stilte;

De volstrekte onbeweeglijke stilten

Gaven zich over aan de adem van sterfelijke lucht,

Grenzeloos uiteenvallend bezweken de hemelen van trance

475 Tot het wakende verstand. Eeuwigheid

Sloeg zijn onzegbare oogleden neer

Over zijn eenzaamheden ver van alles wat bekend was verwijderd

Achter het stemloze mysterie van de slaap.

De grootse onderbreking nam een einde, de weidse bevrijding.

480 Door het licht van snel terugwijkende sferen

Die voor hem wegvluchtten als voor een vallende ster,

Gedwongen om zijn menselijke huis te vullen in de Tijd

Trok zijn ziel zich terug in het jachtige en het lawaai

Van het onmetelijke gebeuren van geschapen dingen.

485 Een triomfwagen van de wonderen der hemelen

Breedgebouwd om de goden op vurige wielen te dragen,

Vlammend snelde hij door de spirituele poorten.

De sterfelijke beroering ontving hem in haar midden.

Opnieuw bewoog hij temidden van materiÃ«le taferelen,

490 Opgetild door wenken van de hoogten

En tussen de pauzes van het zich vormende brein

Geraakt door de gedachten die scheren langs de peilloze stortzee

Van de Natuur en die terugvleugelen naar verborgen kusten.

De eeuwige zoeker in het eonische veld

495 Belaagd door de onverdraagzame druk van de uren

Voelde zich weer sterk voor grootse snel-voetige daden.

Ontwaakt onder het onwetende gewelf van de Nacht,

Zag hij de talloze volkeren van de sterren

En hoorde het gevraag van de onbevredigde vloed

500 En zwoegde met de vorm-maker, het beoordelende Verstand.

Een zwerver van de occulte onzichtbare zonnen

Die het lot vervulde van vergankelijke dingen,

Een god in de gedaante van het verrezen beest,

Hij hief zijn voorhoofd van overwinning naar de hemelen,

505 Vestigde het keizerrijk van de ziel

Op Materie en zijn gebonden universum

Als op een solide rots in oneindige zee n.

De Heer van het Leven hernam zijn machtige ronden

Op het schrale veld van de dubbelzinnige globe.

EINDE VAN CANTO VIER, BOEK DRIE

Einde van Deel Een

DEEL TWEE

BOEKEN IV - VIII

BOEK VIER

Het Boek van Geboorte en Queeste

Canto Een

De Geboorte en Kinderjaren van de Vlam

Als een Maenade van de cirkels van verlangen

Rondom een Licht dat zij niet moet durven raken,

Zich haastend naar een verre onbekende bestemming,

Zo volgde de aarde de eindeloze reis van de Zon.

5 Een geest slechts half ontwaakt in de omloop door de leegte

Verdroomde het leven aan de boezem van Onbewustheid

En droeg deze eindige wereld van gedachte en daad

Door de onbeweeglijke trance van de Oneindigheid.

Een onmetelijke onveranderlijke stilte bewoog met haar mee:

10 Een gevangene van snelheid op een juwelen wiel,

Zij sprak met het mystieke hart van de Ruimte.

Tussen het dubbelzinnige zwijgen van de sterren

Was zij op weg naar een of ander ongeopenbaard gebeuren

En haar ritme was een maat voor de langdurige maalstroom van de Tijd.

15 In onophoudelijke beweging aan de purperen rand

Spoedde dag na dag voorbij als kleurige spaken,

En door een betovering van wisselende kleurschakeringen van de lucht

Tekenden de seizoenen in een verbonden veelbetekenende dans

Het symbolische schouwspel van het veranderende jaar.

20 Over de brandende loomheid van de grond

Trok de Zomer met zijn praal van gewelddadige middagen

En drukte zijn tyrannieke stempel van verzengend licht

En het blauwe zegel van een weidse gepolijste hemel.

Toen, met zijn vurige bezwijming of geklonterde gestoldheid,

25 Barstte het regenseizoen los op razende vleugelen van hitte,

Deed met bliksemingen opschrikken de rusteloze sluimer van de lucht,

Geselde de verdoofde grond met levenbrengende stromen,

Overschaduwde met weerlicht en donder en storm-gevleugelde duisternis

De sterre-verdedigde deuren van 's hemels schemerige slaap,

30 Of overdekte voor het gouden oog van haar minnaar

Met samengepakte wolkensluiers het bruine aanzien van de aarde.

Legers van revolutie kruisten het tijdsveld,

De eindeloze opmars van de wolken belegerde de wereld,

Pronunciamento's van storm namen de hemel in bezit

35 En de rollende donder kondigde de in slagorde geschaarde goden aan.

Als een reiziger van onrustige aangrenzende zeeÃ«n

Reed de dicht-bemaande moesson hinnekend door de aardse uren:

Dicht regenden nu de afgezonden javelijnen:

Kolossale bliksemschichten kliefden de horizonsrand

40 En huwden, geworpen vanuit de windstreken als uit strijdende kampen,

Des hemels uiteinden stijl en kaal en blind:

In een vloedgolf en gesis en belaagd door reusachtige regenval, woedden

De langdurige zware meegevoerde hagelbuien, het geraas van gevleugelde stormaanvallen,

Menigten van wind-gezichten, het snellen van wind-voeten

45 Jachtig over de neergeslagen geteisterde vlakten:

De hemelwateren dreven naijlend over het verdronken land.

Dan ging al weer met vliegende haast, een sissende wedren,

Of al was het gieren van de storm en het vallen van water.

Een schemering daalde over de sombere grond van de dag,

50 Zijn vale vormeloze duur verbond morgen en avond,

Gewenteld in slik en regenvlaag bereikte het de diepste duisternis.

De dag droeg een halfduister als zijn donkere kleed.

Licht keek in de dofgeworden spiegel van de dageraad

En zag daar zijn eigen gezicht, de tweeling van een half-verlichte nacht:

55 Stortregen en drup en doordringende mist beheersten alles

En maakte van droge grond een moeras en stinkende modder:

De aarde was een modderpoel, de hemel een sombere blokkade.

Niemand die in bedompte doordrenkte weken de gekerkerde zon zag.

Zelfs wanneer geen tumult de sombere rust van de lucht verstoorde,

60 Of een zwakke lichtstraal glinsterde door de wenende wolken

Zoals een bedroefde glimlach schemert versluierd door terugkerende tranen,

Faalde elke belofte van helderheid, onmiddellijk ontkend,

Of stierf, weldra verworpen, als hoop van korte duur.

Dan geselde een laatste kolossale stortvloed het dode slijk

65 En een afnemend gerommel liet alles stil,

Of alleen het modderige sijpelen van wegebbende overstromingen

Of slechts een fluisteren en zwaaiend groen van bomen.

De aardse stemming veranderde nu; zij lag gekalmeerd in rust,

De uren gingen voorbij met trage tevreden tred:

70 Een ruime en kalme lucht herinnerde zich vrede,

De aarde was de kameraad van een gelukkige zon.

Een kalmte kwam dichterbij als was het het naderen van God,

Een licht van mijmerende trance verlichtte grond en hemel

En een vereenzelviging en extase

75 Vulde het afgezonderde hart van meditatie.

Een droom waarde rond in de verstomde geest van de Ruimte,

De Tijd opende zijn kamers van weldadigheid,

Een geestvervoering drong binnen en een hoop:

Een innerlijkst zelf keek op naar een hemelser hoogte,

80 Een innerlijkste gedachte wekte een verborgen vlam

En het innerlijke zicht aanbad een onzichtbare zon.

Drie zorgzame seizoenen verstreken met stralende tred

En zagen, terwijl een voor een de vruchtbare uren werden doorvorst,

Uit naar een vlam die zich in lichtende diepten verschool,

85 De wake van een of andere machtige geboorte die komen gaat.

De Herfst ging voor in de glorie van haar manen

En droomde met de pracht van haar lotusvijvers

En Winter en tijd van Dauw legden hun kalme koele handen

Op de boezem van de Natuur die nog half sliep

90 En verdiepten met kleurschakeringen van ontspanning en gerijpt welbehagen

De serene schoonheid van het vergane jaar.

Dan kwam de Lente, een hartstochtelijke minnaar, gesprongen door de bladeren

En hield de aarde-bruid in zijn geestdriftige greep;

Zijn nadering was een regenboogkleurig vuur,

95 Zijn armen vormden een cirkel van de komst van vreugde.

Zijn stem was een roep naar de sfeer van het Transcendente

Welks geheime aanraking op ons sterfelijke leven

Altijd de huivering levend houdt die de wereld schiep,

Die een vroegere lieflijkheid omvormt naar nieuwe gedaanten,

100 En intact, onveranderd door dood en Tijd, bewaakt

Het antwoord van ons hart op de betovering van de Natuur

En aldoor hernieuwt, en toch hetzelfde laat,

De harteklop die altijd weer het vroegere geluk wekt

En schoonheid en verrukking en de vreugde om te leven.

105 Zijn komst bracht de magie en de betovering;

Door hem aangeraakt werd 's levens vermoeide hart weer blij en jong;

Hij maakte van vreugde een gewillige gevangene in haar borst.

Zijn greep was die van een jonge god op aardse ledematen:

Veranderd door de hartstocht van zijn goddelijke uitbarsting

110 Werd haar lichaam mooi van zijn kus.

Begerig naar gelukzaligheid kwam hij,

Opgetogen fluitend met de gelukkige stem van de coÃ¯l,

En sleepte zijn pauwe-tooi achter zich aan tussen de bomen;

Zijn adem was een vurige oproep tot geluk,

115 Het diepe weelderige azuur was zijn blik.

Een zachte hemelse aandrang verraste het bloed,

Rijk van het instinct van Gods sensuele vreugdes;

Geopenbaard in schoonheid, was een cadens overal

Aandringend op de verrukkings-huivering van het leven:

120 Onsterfelijke impulsen raakten aan de vluchtige uren.

Een godgelijke samengepakte intensiteit van betekenis

Maakte het tot een hartstochtelijk genoegen om zelfs maar te ademhalen;

Elke aanblik en stem weefde zich tot Ã©Ã©n enkele betovering samen.

Het leven van de bekoorde globe werd

125 Een storm van beminnelijkheid en van licht en lied,

Een pretmakerij van kleur en van extase,

Een hymne van stralen, een litanie van kreten:

Een melodie van priesterlijke koraalmuziek zong

En, zwaaiend met het slingerende wierookvat der bomen,

130 Vulde een geurige offerande de uren.

Asoca's vlamden met karmozijnen vlekken van vuur,

Puur als de adem van een onbevlekt verlangen

Waarde witte jasmijn rond in de bekoorde lucht,

Bleke mango-bloesems voedden de vloeibare stem

135 Van de van liefde gekgeworden coÃ¯l, en de bruine bij

Gonsde in de geurigheid tussen de honing-knoppen.

Het zonlicht was de gouden glimlach van een geweldige god.

Heel de Natuur was het festival van schoonheid.

Op dit verheven, glansrijke moment van de goden

140 In antwoord op de aardse hunkering en haar roep om gelukzaligheid,

Kwam een grootsheid vanuit onze andere landen.

Een stilte onder het rumoer van aardse dingen

Onthulde onveranderlijk het geheime Woord,

Een machtiger toevloed vulde de vergeetachtige klei:

145 Een licht was ontstoken, een geheiligde beeltenis gemaakt.

Een bemiddelende lichtstraal had de aarde aangeraakt

En overbrugde het menselijk verstand en dat van God;

Deze helderheid verbond onze kortstondigheid met het Onbekende.

Een geest bewust van zijn hemelse bron,

150 De hemel vertaald in menselijke gedaante,

Daalde af in de aardse onvolmaakte vorm

En weende niet, vervallen tot sterfelijkheid,

Doch bezag alles met grote en kalme ogen.

Ã‰Ã©n was weergekeerd van de transcendente sferen

155 En droeg opnieuw de last van sterfelijke adem,

Die vanouds gestreden heeft met onze duisternis en onze pijn;

Zij hervatte wederom haar goddelijke onvoltooide taak:

Als overlevende van de dood en van de eonische jaren,

Stond zij opnieuw met haar peilloze hart tegenover de Tijd.

160 Andermaal was hernieuwd, andermaal onthuld

De oeroude nabijheid door het aardse zicht versluierd,

Het geheime contact verbroken door de Tijd,

Een bloedverwantschap van aarde en hemel,

Tussen het menselijke deel dat hier zwoegt

165 En een vooralsnog ongeboren en grenzeloze Kracht.

Opnieuw nam de mystieke diepzinnige poging een aanvang,

Het vermetele waagstuk van het kosmische spel.

Want sinds op deze blinde en wervelende wereldbol

Het aardse plasma voor het eerst trilde van het verlichtende mentale

170 En het leven zich van het materiÃ«le omhulsel meester maakte

En het Onbewuste teisterde met de behoefte om te voelen,

Sedert in Oneindigheids stilte een woord ontwaakte,

Werkt er een Moeder-wijsheid in de borst van de Natuur

Om geluk uit te storten over het hart van zwoegen en gebrek

175 En volmaaktheid te drukken op 's levens struikelende machten,

Om hemelse waarneming op te leggen aan de donkere afgrond

En de sprakeloze Materie bewust te maken van zijn God.

Ofschoon ons gevallen verstand vergeet om te klimmen,

Ofschoon onze menselijke substantie weerstand biedt of breekt,

180 Houdt zij haar wil die er op hoopt om klei te vergoddelijken;

Mislukking beteugelt haar niet, noch kan de nederlaag haar ten val brengen;

Tijd kan haar niet vermoeien noch kan de Leegte haar onderwerpen,

De eeuwen hebben niet haar hartstocht verminderd;

Geen overwinning staat zij toe aan Dood of Lot.

185 Altijd drijft zij de ziel tot nieuwe pogingen;

Altijd dwingt haar magische onbegrensdheid

Om de inerte ruwe elementen te bezielen;

Als een die heel de oneindigheid te verspillen heeft,

Strooit zij het zaad rond van de kracht van het Eeuwige

190 Over een half-bezielde en brokkelige teelaarde,

Plant het hemelse geluk in het hartstochtelijke slijk van het hart,

Giet het zoeken van de godheid in een schraal beeste-gestel,

Verbergt onsterfelijkheid achter een masker van dood.

Opnieuw nam die Wilskracht een aardse gedaante.

195 Een Verstand gemachtigd vanuit de onveranderlijke zetel van de Waarheid

Was vervaardigd voor gezichtsvermogen en vertolkende daad

En instrumenten werden doeltreffend ontworpen

Om goddelijkheid uit te drukken in ondermaanse tekenen.

Afgetekend onder het gewicht van deze nieuwe nederdaling

200 Werd een lieftalliger lichaam gevormd dan de aarde had gekend.

Vooralsnog slechts een voorspelling en een aanwijzing,

De stralende boog van een verrukt onzichtbaar geheel,

Verscheen het aan de hemel van het sterfelijke leven

Helder als de wassende sikkel van een gouden maan

205 Die opnieuw tevoorschijn kwam in een zwak verlichte avondstond.

Eerst glinsterend als een vormeloos idee

Lag zij passief, beschut in woordloze slaap,

Verwikkeld en verzonken in de reusachtige trance van de Materie,

Een kinderhart van het diep-doorgraven wereldplan

210 Op de bakermat van goddelijke onbewustheid gewiegd

Door de universele extase van de zonnen.

Een of andere gezonden Macht in het half-ontwaakte bestel

Koesterde het stille glorieuze zaad van een transcendente geboorte

Waarvoor dit heldere onderkomen was gemaakt.

215 Doch weldra werd de verbinding van de ziel met de vorm zeker;

De schemerige spelonk werd overstroomd met langzaam bewust licht,

Het zaad groeide uit tot een tere wonderschone knop,

De knop onthulde een grootse en hemelse bloem.

Terstond scheen zij een machtiger ras te vestigen.

220 Gearriveerd op de vreemde en dubbelzinnige globe

Leefde het kind dat zich inwendig een ver huis herinnerde

Beschermd in de lichtende cel van haar geest,

Alleen tussen mensen in haar goddelijker aard.

Zelfs in haar kinderlijke bewegingen kon de nabijheid

225 Worden gevoeld van een licht dat nog voor de aarde werd verhuld,

Gevoelens die slechts de eeuwigheid kon delen,

Gedachten natuurlijk en aangeboren aan de goden.

Terwijl zij niets nodig had dan haar eigen gezwinde vlucht

Verbleef haar natuur in een krachtige afzonderlijke sfeer

230 Als een vreemde vogel met grootmoedige rijkgekleurde borst

Die vertoeft op een geheime vruchtdragende tak,

Verloren in de smaragdgroene glorie van de wouden

Of vliegend boven goddelijke onbereikbare toppen.

Op harmonieuze wijze drukte zij op de aarde het stempel van de hemel.

235 Zich richtend naar een snel ritme van puur geluk

En zingend in zichzelf vergleden haar dagen;

Elk ogenblik was een klop van het hart van schoonheid;

De uren waren afgestemd op een zoetgevooisde tevredenheid

Die vroeg om niets, doch alles nam wat het leven gaf

240 Onafhankelijk als het ingeboren recht van haar natuur.

Haar geest leefde dichtbij zijn ouderlijke Zon,

De Adem binnenin dichtbij de eeuwige vreugde.

Het eerste schone leven dat de bezwijming van de Natuur doorbreekt,

Klimt in een lijn van verrukking naar de hemelen;

245 Opgenomen in zijn eigen gelukkige impuls leeft het,

Genoeg voor zichzelf, en toch gekeerd naar al:

Het heeft geen zichtbare voeling met zijn wereld,

Geen openlijke omgang met dingen om zich heen.

Er is een eenheid ingeboren en occult

250 Die geen instrumenten nodig heeft en geen vormen bouwt;

Eendrachtig groeit het met al wat is.

Elk contact neemt het in zijn trance op,

Door lach bewogen stemt het in met de kus van de wind,

En ondergaat de vormende schokken van zon en bries:

255 Een zaligmakende hunkering woedt in zijn bladeren,

Een magische hartstocht beeft in zijn bloesems,

De takken aspireren in verstilde weldadigheid.

Een occulte godheid is van deze schoonheid oorzaak,

De geest en innerlijke gast van al deze betovering,

260 De priesteres van deze lieflijkheid en de muze van deze mijmerij.

Onzichtbaar beschermd voor onze waarneming

Woont de Dryade gedompeld in diepere stralen

En voelt een andere lucht van stormen en kalmten

En trilt inwendig van mystieke regen.

265 Dit was op hemelsere hoogte in haar geopenbaard.

Zelfs wanneer zij neigde om aardse vertrouwdheden te ontmoeten

Behield haar geest de statuur van de goden;

Zij verwaardigde zich doch verloor zich niet in het rijk van de Materie.

Een wereld vertaald was haar stralende geest,

270 En door een wonder-maan beschenen heldere veelvuldige fantasieÃ«n

Voedden met een spirituele voedingsbron van dromen

De ideale godin in haar huis van goud.

Van vormen gewaar waarvoor onze ogen gesloten zijn,

Bewust van nabijheden door ons ongevoeld,

275 Schiep de Macht binnenin haar haar vormende besef

Met diepzinniger figuren dan onze oppervlakkige zinnebeelden.

Een onzichtbaar zonlicht stroomde door haar aderen

En overspoelde haar brein met hemelse helderheden

Die een ruimer zicht wekten dan de aarde kennen kon.

280 Geschetst in de oprechtheid van die stralen

Waren haar ontspringende onschuldige gedachten rijkelijk veranderd

In lichtende patronen van de diepe waarheid van haar ziel,

En uit haar ogen wierp zij een andere blik

Op alles om haar heen dan het onwetende zicht van de mens.

285 Elk voorwerp was voor haar de gedaante van een levend zelf

En zij bespeurde een boodschap van haar verwanten

Met elke ontwakende aanraking van uiterlijke dingen.

Elk was een symbolische macht, een heldere lichtflits

In de kringloop van half-bekende oneindigheden;

290 Niets was vreemd of levenloos,

Niets was zonder betekenis of appÃ¨l.

Want zij was Ã©Ã©n met een grotere Natuur.

Zoals uit de grond glorie van tak en bloesem ontsprong,

Zoals uit het dierlijke leven de denkende mens verrees,

295 Zo daagde in haar een nieuwe epifanie.

Een geest van licht, een leven van ritmische kracht,

Een lichaam doordrongen van een verborgen goddelijkheid

Bereidde een beeltenis voor van de komende god;

En toen het langzame rijm van de zich ontvouwende jaren

300 En het rijke ruisende zwermen van de dagen

Haar gemoed met honing hadden beladen en haar ledematen gevuld

En de maan-boog van haar gratie hadden tot stand gebracht,

Was, zelf-behoed in de stilte van haar kracht,

Haar teruggetrokken grootsheid er niet minder om.

305 Dichter naar de oppervlakte drong nu de godheid,

Een zon die de plaats innam van de nevelen van de jeugd

Soeverein aan een blauwe en eenzame hemel.

Omhoog rees het om het menselijke tafereel te omvatten:

De sterke Bewoonster wendde zich om haar arbeidsterrein te aanschouwen.

310 Een lieflijker licht nam bezit van haar geestes voorhoofd

En beminnelijk en ernstig werd haar mijmerende blik;

Hemels-menselijke diepe warme sluimerende vuren

Ontwaakten in de lang-omzoomde glorie van haar ogen

Als altaar-lichten in een door mysteriÃ«n gehuld heiligdom.

315 Uit die kristallen vensters straalde een wilskracht

Die een grootse betekenis bracht voor het leven.

De openhartige vlekkeloze ruimte bekledend van haar voorhoofd

Keek vanachter de leerling-welving een nobele macht

Van wijsheid uit vanuit het licht naar vergankelijke dingen.

320 Als een verkenner van victorie in een toren van waakzaamheid,

Riep haar aspiratie de hoge lotsbestemming omlaag;

Een stille strijdster schreed door haar stad van kracht

Ongeschonden, wakend over de diamanten troon van Waarheid.

Een omkranste nectar-maan als haar hartstochtelijke hart

325 Beminde al en sprak geen woord en gaf geen teken,

Doch behield de verrukte heimelijkheid in haar boezem

Als een gelukzalige vurige bewogen en stemloze wereld.

Trots, gezwind en vol van vreugde kwam de vloedgolf van het leven

Bij haar binnen als een rivier in het Paradijs.

330 Vele verheven goden woonden in Ã©Ã©n wonderschoon huis;

Toch vormde de boog van haar natuur een volmaakt geheel,

Harmonieus als een lied van vele tonen,

Immens en gevarieerd gelijk een universum.

Het lichaam dat aan deze grootsheid plaats bood geleek bijna

335 Een beeltenis gemaakt van 's hemels transparante licht.

Zijn charme herinnerde aan dingen gezien in uren van visioenen,

Een gouden brug die de feeÃ«rieke stroom overspande,

Ã‰Ã©n enkele maan-gekuste palmboom aan een meer

Als metgezellin van de ruime en schimmerende vrede,

340 Een ruisen als van bladeren in het Paradijs

Die bewegen wanneer de voeten van de Onsterfelijken voorbijgaan,

Een vlammende stralenkrans boven slapende heuvelen,

Een vreemde en fonkelende speerpunt alleen in de Nacht.

EINDE VAN CANTO EEN

Canto Twee

De Groei van de Vlam

Een land van bergen en weidse zonovergoten vlakten

En machtige rivieren stromend naar onmetelijke zeeÃ«n,

Een veld van schepping en spiritueel stilzwijgen,

Stilte die 's levens daden opslokt in de diepten,

5 En de transcendente klim en hemelwaartse sprong van het denken,

Een mijmerende wereld van droombeeld en trance,

Gevuld met de machtigste werken van God en mens,

Waar de Natuur een droom leek van het Goddelijke

En schoonheid en sierlijkheid en grootsheid hun thuis hadden,

10 Huisvestte de kinderjaren van de geÃ¯ncarneerde Vlam.

Over haar waakten duizendjarige invloeden

En de geheimzinnige godheden van een grandioos verleden

Aanschouwden haar en zagen de toekomstige godheden komen

Als trok deze magneet hun onzichtbare machten aan.

15 De aardse mijmerende wijsheid sprak tot haar stille borst;

Klimmend vanaf verstands laatste toppen om te huwen met goden,

Door van de aardse briljante gedachten een springplank te maken

Om de duik te nemen in de kosmische uitgestrektheden,

Zagen de kennis van de denker en de ziener

20 Het ongeziene en dachten het ondenkbare,

Openden de enorme deuren van het onbekende,

Scheurden 's mensen horizonten naar de oneindigheid.

Een oeverloze reikwijdte werd geschonken aan sterfelijk handelen,

En kunst en schoonheid ontsprong aan de menselijke diepten;

25 Natuur en ziel wedijverden in edelmoedigheid.

Ethiek harmoniÃ«erde de mens om de hemel te imiteren;

De harmonie van de tonen van een rijke cultuur

Verfijnde het gevoel en vergrootte zijn bereik

Om het onhoorbare te horen en een glimp op te vangen van het onzichtbare

30 En leerde de ziel boven bekende dingen uit te stijgen,

Inspireerde het leven om groter te groeien en zijn perken te doorbreken,

Aspirerend naar de onzichtbare wereld van het Onsterfelijke.

Het verlaten van de aardse veiligheid, wagend op vleugelen van Verstand

Tilde haar uit boven de platgetreden paden van het denken,

35 Staken de mystieke zeeÃ«n over van het Verschiet

Om te leven op adelaarstoppen nabij de Zon.

Daar is Wijsheid gezeteld op haar eeuwige troon.

Elke wending van haar leven leidde haar naar symbolische deuren

Die toegang gaven tot geheime Machten die haar verwant waren;

40 Als een adept van waarheid, ingewijde van gelukzaligheid,

Een mystieke acoliet getraind in de school van de Natuur,

Bewust van het wonder van geschapen dingen

Legde zij de verborgenheden van de diepe mijmeringen van haar hart

Op het altaar van het Wonderschone;

45 Haar uren waren een ritueel in een tijdloze tempel;

Haar daden werden gebaren van offerande.

Omgeven door een ritme van hogere sferen

Was het woord gebruikt als een hiÃ«ratisch middel

Voor de bevrijding van de gevangen geest

50 Om zich Ã©Ã©n te voelen met zijn kameraadschappelijke goden.

Of het hielp om nieuwe expressieve vormen te smeden

Van dat wat zwoegt in 's levens hart,

Een of andere onheuglijke Ziel in mensen en dingen,

Zoeker van het onbekende en ongeborene

55 Dat een licht draagt van het Onuitsprekelijke

Om de sluier van de laatste mysteriÃ«n te doen scheuren.

Krachtige filosofieÃ«n richtten de aarde naar de hemel

Of tilden op grondslagen weids als de kosmische Ruimte

Het aardse verstand naar bovenmenselijke hoogten.

60 Met overschrijdende lijnen die het uiterlijke oog strelen

Doch het zicht verbergen van dat wat leeft binnenin

Concentreerden beeldhouwwerk en schilderij de waarneming

Op het bewegingsloze grensgebied van een innerlijk visioen,

Onthulden een figuur van het onzichtbare,

65 Ontsluierden in een vorm de betekenis van heel de Natuur,

Of wisten in een lichaam het Goddelijke te vangen.

De architectuur van het Oneindige

Ontdekte hier zijn inwendig mijmerende gedaanten

Vastgelegd in ruime breedten van oprijzende steen:

70 Muziek bracht hemelse verlangens naar omlaag, zang

Hield het verzonken hart in verrukte diepten gedompeld

En verbond de kosmische roep met die van de mens;

De wereld-interpreterende bewegingen van de dans

Modelleerden idee en stemming samen tot een ritmische gratie

75 En pose; nauwgezet handwerk in subtiele lijnen

Vereeuwigden de herinnering van een kort moment

Of lieten in een vloeiende lijn, de vormgeving van een beker,

De onderliggende patronen van het onzichtbare zien:

Dichtwerken gevat in grootsheid als bewogen werelden

80 En versmaten aanzwellend met de stem van de oceaan

Vertolkt door grootsheden die lagen opgesloten in het hart van de Natuur

Maar nu waren geworpen in een overstelpende glorie van spraak

De schoonheid en het verhevene van haar vormen,

De hartstocht van haar momenten en haar stemmingen

85 Die het menselijke woord optilt tot dichterbij dat van de god.

De ogen van de mens konden kijken in de innerlijke rijken;

Zijn kritische blik ontdekte de wet van het getal

En bracht orde in de bewegingen van de sterren,

Bracht de zichtbare vorming van de wereld in kaart,

90 Onderzocht het proces van zijn gedachten of maakte

Een betheoretiseerd diagram van verstand en leven.

Deze dingen nam zij op als voedsel voor haar natuur,

Maar deze dingen alleen konden niet haar ruime Zelf vullen:

Een menselijk zoeken beperkt door zijn verworvenheden,

95 Voor haar leken zij de grootse en vroege, onzekere stappen

Van een jonge ontdekkende geest

Die nog niet kon zien bij zijn eigen aangeboren licht;

Het tastte het universum af met onderzoekende klopjes

Of spande zich in om waarheid, verstands toverstaf, te vinden;

100 Er was een naar buiten groeien naar ontelbare kanten,

Doch niet het ruimste zicht van de ziel,

Nog niet de onmetelijke onmiddellijke aanraking,

Nog niet de kunstvaardigheid en wijsheid van de Goden.

Een grenzeloze kennis groter dan de gedachten van de mens,

105 Een geluk te hoog voor hart en zintuig

In de wereld opgesloten en hunkerend om te worden bevrijd

Voelde zij in haar; alsnog wachtend op een vorm,

Vroeg het om voorwerpen waaromheen het kon groeien

En naturen sterk genoeg om te verdragen zonder terug te deinzen

110 Voor de pracht van haar aangeboren koninklijkheid,

Haar grootsheid en lieflijkheid en haar gelukzaligheid,

Haar macht om te bezitten en haar onmetelijke vermogen om lief te hebben:

De aarde vormde een opstap om de hemel te veroveren,

De ziel zag verder dan de beperkende grenzen van de hemel,

115 Ontmoette een groot licht vanuit het Onkenbare

En droomde van een sfeer van transcendent handelen.

Bewust van het universele Zelf in al

Keerde zij zich naar levende harten en menselijke vormen,

De bespiegelingen, bekroningen, aanvullingen van haar ziel,

120 De nabije afgelegen delen van haar wezen

Van haar gescheiden door muren van lichaam en verstand

En toch met haar geest door goddelijke koorden verbonden.

Onzichtbare versperringen doorbrekend en verborgen verdediging

En de eenzaamheid die ziel scheidt van ziel,

125 Verlangde zij om al te maken tot Ã©Ã©n immense omarming

Opdat zij hierin alle levende dingen kon herbergen

Die tot een luisterrijk punt van ziende licht

Vanuit de ondoordringbare onbewuste kloof verrezen,

En hen kon eenmaken met God en wereld en haar.

130 Slechts weinigen gaven aan haar roep gehoor:

Nog minder voelden de verborgen goddelijkheid

En trachtten deze godheid te paren aan de hunne,

Om met een of ander verwantschap haar hoogten te benaderen.

Opgetild tot lichtende heimelijkheden

135 Of bewust van een of andere boven verborgen pracht

Namen zij de sprong om haar te vinden in een oogwenk van het moment,

Vingen een glimp van een licht in een hemelse onmetelijkheid,

Maar konden niet het droombeeld vasthouden en de macht

En vielen terug naar 's levens matte alledaagse sfeer.

140 Een verstand dat zich waagt aan een hemels experiment,

Dat groeit naar een of andere grootmoedigheid die zij nabij voelden,

De grenzen van het onbekende aftastend met begerige handen

Waren zij nog steeds gevangen door hun menselijke natuur:

Zij konden niet haar onvermoeibare tred bijhouden;

145 Te klein en te geestdriftig voor haar wilskracht met reuzenschreden,

Te beperkt om te kijken met de blik van de ongeboren Oneindigheid

Werd hun natuur moe van dingen te groot.

Want zelfs de nabije deelgenoten van haar gedachten

Wier wandel het dichtste bij haar lichtstraal had kunnen zijn,

150 Aanbaden de macht en licht die zij in haar voelden

Maar konden niet de omvang evenaren van haar ziel.

Als een vriend en toch te groot om geheel te kennen,

Liep zij voor hen uit naar een groter licht,

Leidster en koningin van hun hart en ziel,

155 Ã‰Ã©n dichtbij hun boezem en toch goddelijk en ver.

Met bewondering en verbaasd zagen zij haar schrijden

Strevend met een godgelijke stormloop en sprong

Naar hoogten te ver voor hun menselijke gestalte

Of spanden zich, met een langzaam groots veelzijdig zwoegen,

160 In voor doeleinden die zij nauwelijks konden bevatten;

Ofschoon gedwongen om satellieten te zijn van haar zon

Bewogen zij, niet in staat om afstand te doen van haar licht,

Verlangend hielden zij zich aan haar vast met uitgestrekte handen

Of volgden struikelend op de paden die zij maakte.

165 Of hunkerend met hun zelf van leven en vlees

Bleven zij dicht bij haar voor voedsel en steun voor het hart:

Het overige konden zij niet zien in het zichtbare licht;

Vaag droegen zij haar innerlijke grootsheid.

Of gebonden door de zintuigen en het hunkerende hart,

170 Vererend met een troebele menselijke liefde,

Konden zij niet de machtige geest bevatten die zij was

Of door nabijheid veranderen om gelijk te zijn aan haar.

Sommigen voelden haar met hun ziel en huiverden met haar mee,

Een grootsheid nabij gevoeld doch buiten het bereik van het verstand;

175 Haar te zien was een oproep tot aanbidding,

Haar nabij te zijn wekte een kracht van een verheven gemeenzaamheid.

Aldus aanbidt de mens een god te groot om te kennen,

Te hoog, te onmetelijk om een beperkende gedaante te dragen;

Zij voelen een Tegenwoordigheid en gehoorzamen een macht,

180 Bewonderen een liefde waarvan de verrukking hun borst aangrijpt;

Met een goddelijke bezieling die de hartslag versnelt,

Volgen zij een wet die hart en leven verheft.

Geopend voor de adem is een nieuwe goddelijkere sfeer,

Geopend voor de mens is een vrijere, gelukkigere wereld:

185 Hij ziet hoge treden die klimmen naar Zelf en Licht.

Haar goddelijke delen riepen om de toewijding van de ziel:

Het zag, het voelde, het kende de godheid.

Haar wil had macht over de daden van hun natuur,

De onuitputtelijke lieflijkheid van haar hart lokte hun hart,

190 Een wezen hadden zij lief dat hun eigen wezen te boven ging;

Haar omvang konden zij niet bereiken maar zij verdroegen haar aanraking,

Gaven het antwoord dat de bloem geeft aan de zon,

Zij gaven zichzelf aan haar en vroegen niet meer.

Ã‰Ã©n groter dan zijzelf, te ruim voor hun begripsvermogen,

195 Hun verstand kon niet bevatten noch geheel en al kennen,

Hun leven beantwoordde aan dat van haar, bewoog met haar woord:

Zij voelden een godheid en gehoorzaamden een roep,

Zij gaven gehoor aan haar leiderschap en deden haar werk in de wereld;

Hun leven, hun natuur bewoog gedwongen door die van haar

200 Als kreeg de waarheid van hun eigen ruimere zelf

Een aanzien van goddelijkheid

Om hen te verheerlijken tot een hoogte die de aarde overstijgt.

Zij voelden dat een grotere toekomst hun pad kruiste;

Zij hield hun handen vast, zij koos voor hen hun paden:

205 Zij werden door haar tot grote onbekende dingen bewogen,

Trouw trok hen aan en de vreugde om zich de hare te voelen;

Zij leefden in haar, zij zagen de wereld met haar ogen.

Sommigen keerden zich naar haar tegen hun natuur in;

Verdeeld tussen wonder en afkeer,

210 Aangetrokken tot haar charme en overmeesterd door haar wil,

Bezeten door haar, haar streven om te bezitten,

Ongeduldige onderdanen, hun gebonden verlangende hart

Met banden vast aangehaald waarover zij het meeste klaagden,

Zij morden tegen een juk dat zij zouden betreuren te verliezen,

215 Het schitterende juk van haar schoonheid en haar liefde:

Anderen achtervolgden haar met 's levens blinde verlangens

En eisten alles van haar op als hun enkele zelf,

Haastten zich om in bezit te nemen haar lieflijkheid bedoeld voor allen.

Zoals de aarde het licht opeist voor haar afzonderlijke behoefte

220 Aanspraak makend op haar voor hun eigen afgunstige omhelzing,

Vroegen zij haar om manoeuvres beperkt als van henzelf

En verlangden voor hun kleinheid een soortgelijke respons.

Of zij klaagden dat zij hun grip te boven ging,

En hoopten haar dicht aan zich te binden met koorden van verlangen.

225 Of als zij vonden dat haar begeerde aanraking te krachtig was om te verdragen

Dan verweten zij haar een tirannie waarvan zij hielden,

Weggekropen in zichzelf als voor een te felle zon,

Maar hunkerden niettemin naar de glorie die zij hadden afgewezen.

Boos verliefd geworden op haar lieflijke hartstochtelijke stralen

230 Die de zwakte van hun aarde nauwelijks kon verdragen,

Verlangden zij maar schreeuwden het uit bij de begeerde aanraking

Onmachtig om de goddelijkheid te ontmoeten die zo dichtbij was,

Onverdraagzaam voor een Kracht die zij niet konden herbergen.

Sommigen met tegenzin aangetrokken door haar goddelijke invloed

235 Ondergingen het als een lieflijke maar vreemdsoortige betovering;

Niet in staat om te klimmen naar hoogten te verheven,

Hunkerden zij ernaar om haar omlaag te halen naar hun eigen aarde.

Of gedwongen om hun hartstochtelijke leven te groeperen rondom haar,

Hoopten zij te binden aan de menselijke behoeften van hun hart

240 Haar glorie en gratie die een slaaf hadden gemaakt van hun ziel.

Doch van deze wereld, deze harten die haar roep beantwoordden,

Was er niemand die kon wedijveren als haar gelijke en kameraad.

Vergeefs boog zij zich omlaag om hen gelijk te maken aan haar hoogten,

Te zuiver was die lucht voor kleine zielen om te ademen.

245 Deze kameraadschappelijke zelven te verheffen naar haar eigen ruime breedten

En te vullen met haar eigen macht was wat haar hart verlangde

Opdat een goddelijker Kracht het leven kon binnentreden,

Een adem van Godheid de menselijke tijd verheffen.

Alhoewel zij zich boog tot aan hun kleinheid

250 Hun leven omvattend met haar sterke hartstochtelijke handen

En door sympathie hun behoeften en gebreken kende

En onderdook in de diepe golfslag van hun leven

En hun hartslagen van smart en vreugde beleefde en deelde

En zich neigde om hun leed en trots te helen,

255 De macht verkwistend die op haar eenzame top de hare was

Om tot daar hun roep van aspiratie te verheffen,

En ofschoon zij hun zielen in haar onmetelijkheid opnam

En ze omringde met de stilte van haar diepten

En vasthield zoals de grote Moeder haar eigen kinderen,

260 Droeg slechts haar aardse oppervlakte hun zorg

En mengde diens vuur zich met hun sterfelijkheid:

Haar grotere zelf woonde alleen, onopgeÃ«ist, binnenin.

Dikwijls in de sprakeloze beroering en vrede van de Natuur

Voelde zij een nabijheid op serene wijze Ã©Ã©n;

265 De Kracht in haar trok het aardse dierlijke gebroed aan;

En bij de totale en vrije vreugde van haar geest

Voegde zij het vurig gekleurde weelderige leven

Van dier en vogel en bloem en boom.

Zij gaven haar antwoord met hun simpele hart.

270 In de mens woont een halfduister verontrustend iets;

Het weet doch keert zich af van het goddelijke Licht

En geeft de voorkeur aan de donkere onwetendheid van het verderf.

Onder de velen die kwamen, aangetrokken door haar,

Vond zij nergens haar deelgenoot van verheven taken,

275 Haar andere zelf, de kameraad van haar ziel

Die samen met haar, gelijk God en Natuur, als Ã©Ã©n geschapen was.

Sommigen kwamen dichtbij, werden aangeraakt, vatten vlam, vielen dan terug,

Te groot was haar aanspraak, te puur haar kracht.

Aldus de aarde rondom haar verlichtend als een zon,

280 En toch in haar innerlijkste hemel een afstandelijke sfeer,

Scheidde een tussenruimte haar van wie het meest nabij was.

Machtig, afgezonderd leefde haar ziel als de goden.

Vooralsnog afgescheiden van het ruimere menselijke toneel,

In een kleine kring van jonge geestdriftige harten,

285 De vroege school en het besloten domein van haar bestaan,

Als beginneling in het spel van het aardse leven,

Schoolde zij haar hemelse inspanning om de aanraking te verdragen,

Tevreden in haar kleine godentuin

Als bloeide er een bloem op een onbezochte plaats.

290 De aarde voedde, nog steeds onbewust, de vlam die woonde binnenin,

Toch was er iets dat zich in de diepte roerde en vaag wist;

Er was een beweging en een hartstochtelijke roep,

Een regenboog-droom, een hoop op gouden verandering;

Een of andere geheime vleugel van verwachting werd uitgeslagen,

295 Een toenemend gevoel van iets nieuws en zeldzaams

En moois sloop door het hart van de Tijd.

Dan raakte een zwakke fluistering de grond,

Ademde als een verborgen behoefte door de ziel voorvoeld;

Het grote wereld-oog ontdekte haar

300 En verwondering verhief haar barden-stem.

Als een sleutel tot een Licht nog altijd bewaard in 's wezens grot,

Het zonnewoord met de betekenis van een oeroud mysterie,

Was haar naam mompelend op de lippen der mensen

Verrukt en lieflijk als een bezield gedicht

305 Aangeslagen op de epische lier van de geruchten-winden

Of een gedachte gezongen door dichter Faam.

Doch die cultus was als een geheiligd symbool.

Bewonderd, onverlangd, onvatbaar voor het begrip

Waren haar schoonheid en vlammende kracht van ver te zien

310 Als weerlicht dat speelt met de vergane dag,

Een glorie ongenaakbaar goddelijk.

Geen gelijkwaardig hart kwam nabij om zich te voegen bij haar hart,

Geen vergankelijke aardse liefde belaagde haar kalmte,

Geen heroÃ¯sche hartstocht bezat de kracht om te begrijpen;

315 Geen ogen vroegen om haar beantwoordende ogen.

Een Macht binnenin haar vervulde het onvolmaakte vlees met ontzag;

De zelf-behoedende genius in onze klei

Voorvoelde de godin in de gedaante van de vrouw

En trok zich van een aanraking terug die zijn wezen te boven ging,

320 De aard-natuur begrensd in de beperkte snit van een gevoel-leven.

De harten van mensen zijn verliefd op verwanten van klei

En verdragen geen geest eenzelvig en verheven

Die vuur-tekens brengt vanaf de onsterfelijke sferen

Te onmetelijk voor zielen die niet geboren zijn om te huwen met de hemel.

325 Al wie te groot is moet eenzaam leven.

Bewonderd wandelt hij in machtige eenzaamheid;

Vergeefs is zijn inspanning om zijn soort te scheppen,

Zijn enige metgezel is de Kracht binnenin.

Zo was het enige tijd voor Savitri.

330 Allen aanbaden met verwondering, niemand waagde het om op te eisen.

Haar geest zetelde verheven en schonk zijn gouden stralen,

Haar hart was een tempel vol van vreugde.

Als een enkele lamp aangestoken in het huis van volmaaktheid,

Een heldere zuivere beeltenis in een priesterloos heiligdom,

335 Temidden van deze omringende levens verbleef haar geest,

Afgezonderd in zichzelf tot het uur van haar lot.

EINDE VAN CANTO TWEE

Canto Drie

De Roep van de Queeste

Een morgen die het aanzien had van een nieuwe schepping

En een grootser zonlicht bracht en gelukkigere hemelen

Brak aan, beladen met een schoonheid bewogen en vreemd

Vanuit de onveranderlijke oorsprong der dingen.

5 Een oeroud verlangen maakte weer nieuwe wortels:

De lucht dronk diep van hartstocht onvervuld;

De hoge bomen beefden in een veranderlijke wind

Als zielen huiverend bij naderende vreugde,

En in een boezem van groene heimelijkheid

10 Eeuwig onvermoeid van zijn enkele liefdes-noot

Zong een lyrische coÃ¯l tussen het gebladerte.

Ver van het aardse gemurmel verwijderd

Waar vluchtige kreten en antwoorden hun stromen mengen,

Luisterde koning Aswapati door de stralen

15 Naar andere geluiden dan die het zintuiglijk gevormde oor treffen.

In een subtiele tussenruimte die ons leven omringt,

Werden de trance-gesloten deuren geopend van de innerlijke geest:

De onhoorbare melodie van de Natuur kon worden opgevangen;

Door deze cyclische trektocht van onstuimige levens,

20 Boven de diepe noodzaak uit van huidige zorgen,

Steeg aardes woordloze hymne aan het Onuitsprekelijke

Op uit het stille hart van de kosmische Leegte;

Hij hoorde de onderdrukte stem van ongeboren Machten

Mompelend achter de lichtende tralies van de Tijd.

25 Opnieuw verhief de machtige hunkering zijn vlam

Die vraagt om een volmaakt leven op aarde voor de mens

En bidt om zekerheid in het onzekere verstand

En om schaduwloze gelukzaligheid voor het lijdende mensenhart

En belichaamde Waarheid in een onwetende wereld

30 En om godheid die sterfelijke vormen vergoddelijkt.

Een woord aan een of andere verre gedachtenhemel ontsprongen,

Toegelaten door de ontvangende schrijver in monnikspij

Doorkruiste de weergalmende gangen van zijn brein

En liet zijn stempel op de registrerende cellen achter.

35 “O Machts-gedwongen, Lots-gedreven, aard-geboren ras,

O onbeduidende avonturiers in een oneindige wereld

En gevangenen van een dwerge-mensdom,

Hoe lang nog zult ge treden de ronddolende paden van het verstand

Rondom uw kleine zelf en onbeduidende dingen?

40 Doch niet voor onveranderlijke kleinheid zijt ge bedoeld,

Noch voor vruchteloze herhaling zijt ge geschapen;

Uit de substantie van het Onsterfelijke zijt ge gemaakt;

Uw daden kunnen gezwinde onthullende stappen zijn,

Uw leven een veranderlijke teelaarde voor groeiende goden.

45 Een Ziener, een krachtige Schepper, woont binnenin,

De onberispelijke Grandeur broedt boven uw dagen,

Alvermogende machten liggen opgesloten in de cellen van de Natuur.

Een grotere bestemming staat u te wachten:

Dit vergankelijke aardse wezen kan wanneer het wil

50 Zijn daden richten naar een transcendent bestel.

Hij die nu naar de wereld staart met onwetende ogen

Nauwelijks gewekt uit Onbewustheids nacht,

Die kijken naar beelden en niet naar de Waarheid,

Kan deze oogappels vullen met een onsterfelijk zicht.

55 Nochtans zal de godheid groeien in uw hart,

Gij zult ontwaken tot in de geestelijke sfeer

En de muren voelen breken van het sterfelijk verstand

En de boodschap horen die het levenshart verstomde

En de Natuur bezien met zonne-starende oogleden

60 En uw tritonshoorns blazen voor Eeuwigheids poorten.

Auteurs van de aardse hoge verandering, aan u is het gegeven

Om de gevaarlijke ruimen te doorkruisen van de ziel

En aan te raken de machtige Moeder, krachtig gewaar,

De Almachtige te ontmoeten in dit huis van vlees

65 En van het leven te maken de miljoen-belichaamde Ene.

De aarde die gij bewandelt is een grensgebied afgeschermd van de hemel;

Het leven dat ge leidt verbergt het licht dat ge zijt.

Onsterfelijke Machten snellen vlammend langs uw deuren;

Ver weg op uw toppen klinkt het goden-lied

70 Terwijl om u te overstijgen de trompetten schallen van het denken,

Door enkelen gehoord, maar weiniger nog durven te verrijzen,

De bezeten idealisten van de extase en de vlammenzee.

Een epos van hoop en falen breekt het aardse hart;

Haar kracht en wil overstijgen haar vorm en lot.

75 Een godin gevangen in een net van vergankelijkheid,

Zelf-gebonden in de velden van de dood droomt zij van het leven,

Zelf-gekweld met de pijnen van de hel aspireert zij naar vreugde,

En bouwt op hoop haar altaren van vertwijfeling,

Zij weet dat Ã©Ã©n hoge stap alles kan doen vrijmaken

80 En zoekt, terwijl zij lijdt, naar grootsheid in haar zonen.

Doch schemerig in het mensenhart het verrijzende vuur,

Woont de onzichtbare Grandeur daar onaanbeden;

De mens ziet het Hoogste in een beperkende vorm

Of kijkt naar een Persoon, hoort een Naam.

85 Voor een klein profijt keert hij zich naar onwetende Machten

Of ontsteekt zijn altaar-lichten voor een demonisch gezicht.

Hij houdt van de Onwetendheid die zijn pijn verwekt.

Een betovering is gelegd over zijn glorieuze krachten;

De innerlijke Stem die zijn gedachten leidde heeft hij verloren,

90 En de orakelachtige drievoet-zetel maskerend

Vult een misleidend Idool de wonderschone schrijn.

Een machtige Illusie hult hem in haar sluiers,

De diepzinnige tekenen van de ziel komen tevergeefs,

Vergeefs is de eindeloze rij van zieners,

95 De wijsgeren overpeinzen in onwerkelijk licht,

De dichters geven hun stem aan uiterlijke dromen,

Een ontheemd vuur inspireert de tong van de profeet.

's Hemels vlammende lichten dalen af en keren weer,

Het lichtende Oog nadert en trekt zich terug;

100 Het eeuwige spreekt, niemand die een woord begrijpt;

Het Lot is onwillig en de Afgrond ontkent;

De geestloze wateren van het Onbewuste blokkeren al wat is gedaan.

Slechts een weinig weggenomen is het scherm van het Verstand;

De Wijzen die weten zien slechts de halve Waarheid,

105 De sterken klimmen ternauwernood naar een lage top,

Het hunkerende hart is Ã©Ã©n uur van liefde gegeven.

Met zijn verhaal half verteld, stamelt de verborgen Bard;

De goden zijn nog altijd te weinig in menselijke vorm.”

De Stem trok zich terug in zijn verborgen hemelen.

110 Maar als een stralend antwoord van de goden

Naderde door de zonne-heldere ruimen Savitri.

Voortbewegend onder de hoge hemel-torenende bomen

Scheen zij, gehuld in haar sprankelend-gekleurde gewaad,

Brandend op weg naar de eeuwige rijken,

115 Een heldere bewogen toorts van wierook en vlam

Die uit de hemel-overdekte tempel-grond van aarde

Wordt geheven door een pelgrim-hand in een onzichtbare schrijn.

Het geschenk kwam van een onthullend uur:

Hij zag door diepten die alles herinterpreteren,

120 Nu niet door de ogen van het afgestompte lichaam beperkt,

Hervonden door een boog van heldere ontdekking,

Deze kennisgeving van 's werelds geluk,

Dit wonder van de makelij van de goddelijke Artiest

Gevormd als een nectar-beker voor dorstige goden,

125 Dit ademende Geschrift van de vreugde van het Eeuwige,

Dit net van lieflijkheid geweven van gouden vuur.

Getransformeerd werd het fijnzinnige beeltenis-aanzicht

Het zelf-onthullende teken van een diepere Natuur,

Een goud-bladige palimpsest van heilige geboorten,

130 Een plechtig wereld-symbool gebeeldhouwd uit het leven.

Haar voorhoofd, een afspiegeling van heldere vlekkeloze hemelen,

Was voetstuk en verdediging van meditatie,

De zetel en glimlach zelve van mijmerende Ruimte,

De peinzende rimpels vormden de symbolische curve van oneindigheid.

135 Tussen de wolken-menigte van haar lokken,

Haar sierlijke ogen overschaduwd als door vleugelen van de Nacht,

Onder de maan-gouden dromende ruimdenkendheden van dat voorhoofd

Lagen zeeÃ«n van liefde en gedachten die de wereld omvatten;

Zich verwonderend over leven en aarde zagen zij waarheden van ver.

140 Een onsterfelijke betekenis vulde haar sterfelijke ledematen;

Als in een bevallige lijn van een gouden vaas

Schenen zij de ritmische snik te dragen van gelukzaligheid

Van aardse verstomde bewondering voor de hemel

Vrijgemaakt in schoonheids uitroep van levende vormen

145 Naar de volmaaktheid van eeuwige dingen.

Doorschijnend geworden onthulde het efemerische levende gewaad

De veelzeggende godheid aan zijn blik.

Ontsnapt aan het oppervlakkige zicht en sterfelijk begrip

Werd de aangrijpende harmonie van zijn gedaanten

150 Tot de vreemde betekenisvolle ikoon van een Macht

Welke zijn onnaspeurlijke nederdaling hernieuwt

In een menselijke gestalte van zijn werken

Die opvielen door de stoutmoedige abrupte verademing van het leven

Op de grond van het zich ontvouwende universum,

155 Een godheid gebeiteld op een muur van denken,

Weerspiegeld in de vliedende uren en schemerig bewaard

In Materie als in een kathedrale grot.

Herroepen waren de vluchtige waarden van het verstand,

Het lichamelijke gevoel deed afstand van zijn aardse voorkomen;

160 Onsterfelijke ontmoette onsterfelijke in hun blik.

Ontwaakt uit de benauwde betovering van dagelijks gebruik

Die de ziele-waarheid verbergt in de vermomming van uiterlijke vorm,

Zag hij door de vertrouwde gekoesterde ledematen

De grootse en onbekende geest geboren als zijn kind.

165 Als impromptu vanuit de diepere waarneming binnenin,

Rezen gedachten in hem die hun eigen draagwijdte niet kenden.

Dan, tegen die weidse en mijmerende diepten waaruit Liefde

Hem aankeek over de engten van het verstand,

Sprak hij in volzinnen van de onzichtbare Hoogten.

170 Want de verborgen voorzeggers van onze spraak kunnen soms

De formules gebruiken van de stemming van een moment

Om onbewuste lippen te beladen met woorden van het Lot:

Een terloopse voorbijgaande frase kan ons leven veranderen.

“O geest, reiziger van de eeuwigheid,

175 Die uit de onsterfelijke ruimen hier gekomen zijt,

Gewapend voor het luisterrijke gevaar van uw leven

Om uw zegevierende voet te zetten op Kans en Tijd,

De maan gevangen in haar halo droomt als gij.

Een machtige Tegenwoordigheid verdedigt nog altijd uw gestel.

180 Misschien behoeden de hemelen u voor een of andere grootse ziel,

Uw lot, uw werk wordt ergens ver weg bewaard.

Uw geest is niet slechts neergedaald als ster alleen.

O levende inscriptie van de schoonheid van liefde

Gelijk een missaal van gouden maagdelijkheid,

185 Welke boodschap van hemelse kracht en gelukzaligheid in u

Is geschreven met het zon-witte schrift van het Eeuwige,

Ã‰Ã©n zal ontdekken en hiermee zijn leven verheffen

Voor wie gij de juwelen koorden van uw hart zult laten vieren.

O robijnen van stilte, lippen van welke ongemerkt

190 Een zachte lach weerklonk, een muziek van zielevrede,

Sterre-fonkelende ogen, ontwaakt in de lieflijke uitgestrekte nacht

En ledematen als fijnzinnig-verbonden gedichten gemaakt van goud

In stanza's tot schimmerende bogen verdeeld door kunstenaars-goden,

Ga heen waar liefde en lotsbestemming roepen om uw charme.

195 Waag u in de diepe wereld om uw levensgezel te vinden.

Want ergens op de hunkerende boezem der aarde,

Wacht in het onbekende op u uw onbekende beminde.

Uw ziel bezit kracht en heeft geen andere gids nodig

Dan Een die brandt in de machten uwer borst.

200 Er zal u nabijkomen om uw naderende voetstap te ontmoeten

Het tweede zelf waar uw natuur om vraagt,

Hij die er zal zijn tot aan uw lichaams-einde,

Een hecht-verbonden reiziger in de pas met uw pas,

De lierspeler van de innigste snaren uwer ziel

205 Die stem zal geven aan wat in u stilzwijgend is.

Dan zult gij worden tot harpen helderklinkend en verwant,

Ã‰Ã©n in de maatslagen van verschil en vreugde,

In antwoord op goddelijke en gelijkwaardige melodieÃ«n,

Nieuwe bronnen ontdekkend van het thema van het eeuwige.

210 Ã‰Ã©n kracht zal zijn uw beweger en uw gids,

Ã‰Ã©n licht zal rondom u zijn en binnenin;

Hand in sterke hand biedt het hoofd aan 's Hemels vraag, het leven:

Om de vuurproef van het immense masker uit te dagen.

Verrijs uit de Natuur tot goddelijke hoogten;

215 Treedt, gekroond met zaligheid, verheven goden tegemoet,

Ontmoet dan een grotere god, uw zelf voorbij de Tijd.”

Dit woord was zaad van al wat komen zou:

De hand van een of andere Grootsheid opende de vergrendelde deuren van haar hart

En toonde het werk waarvoor haar kracht geboren was.

220 Terwijl de mantra doordringt in Yoga's oor,

Komt de boodschap binnen en roert het blinde brein

En bewaart in de schemerige onwetende cellen zijn geluid;

De toehoorder verstaat een vorm van woorden

En, peinzend over de veelzeggende gedachte die het bevat,

225 Probeert hij te begrijpen met het zwoegende verstand,

Doch vindt heldere aanwijzingen, niet de belichaamde waarheid:

Dan, terwijl hij om te weten stil wordt in zichzelf

Ontmoet hij het diepere luisteren van zijn ziel:

Het Woord herhaalt zichzelf in ritmische regels:

230 Gedachte, zicht, gevoel, besef, het lichamelijke zelf

Worden onuitsprekelijk aangegrepen en hij ondergaat

Een extase en een onsterfelijke verandering;

Hij voelt een Weidsheid en wordt een Macht,

Alle kennis bestormt hem als een zee:

235 Getransmuteerd door de reine spirituele stralen

Wandelt hij in naakte hemelen van vreugde en kalmte,

Ziet het God-gelaat en hoort transcendente taal:

Een gelijkwaardige grootheid was in haar leven gezaaid.

Vertrouwde taferelen waren nu een beÃ«indigd toneel:

240 Bewegend in mijmering temidden van bekende machten,

Aangeraakt door nieuwe grootheden en vurige tekenen,

Keerde zij zich naar onmetelijkheden die nog niet de hare waren;

Geboeid klopte haar hart met onbekende lieflijkheden;

De geheimen van een onzichtbare wereld waren nabij.

245 De morgen rees aan een glimlachende hemel;

Geworpen uit zijn saffieren pinakel van trance

Verzonk de dag in het brandende goud van de avond;

De maan zweefde, een heldere zwerver door de hemelen

En zonk weg onder vergetelheids rand van de droom;

250 De nacht ontstak de wachtvuren van de eeuwigheid.

Dan keerde al terug in de geheime spelonken van de geest;

Een duisternis die daalde over de vleugelen van de hemel-vogel

Verzegelde haar zintuigen voor het uiterlijke zicht

En opende de ontzagwekkende diepten van de slaap.

Toen de bleke dageraad was geglipt voorbij de schaduw-schildwachten van de Nacht,

Verlangde het nieuwgeboren licht vergeefs naar haar gezicht;

Het paleis ontwaakte tot zijn eigen leegheid;

De soeverein van zijn dagelijkse vreugde was ver weg;

Haar manestralende voeten verlichtten niet de glanzende vloeren:

260 De schoonheid en goddelijkheid waren verdwenen.

Vreugde was gevlucht om de wijde wereld te zoeken.

EINDE VAN CANTO DRIE

Canto Vier

De Queeste

De wereld-wegen openden zich voor Savitri.

Eerst bevolkte een vreemdheid van nieuwe heldere taferelen

Haar geest en hield haar lichamelijke blik gevangen.

Maar terwijl zij zich voortbewoog over de veranderende aarde

5 Welde een dieper bewustzijn in haar op:

Als een bewoner van vele taferelen en windstreken,

Had het elk grondgebied en land tot zijn thuis gemaakt;

Het nam alle stammen en volkeren als haar eigen volk,

Tot de gehele lotsbestemming van de mensheid de hare was.

10 Deze vreemde gebieden waar doorheen zij trok

Waren bekend en naburig voor een gevoel binnenin,

Landschappen kwamen terug als verloren vergeten velden,

Steden en rivieren en vlakten werden door haar blik opgeÃ«ist

Als traag-herhaalde herinneringen die zij voor zich zag,

15 De sterren waren 's nachts de fonkelende vrienden van haar verleden,

De wind fluisterde naar haar van oeroude dingen

En zij ontmoette naamloze kameraden eens door haar bemind.

Alles maakte deel uit van vroegere vergeten zelven:

Vaag of in een flits van plotselinge aanwijzingen

20 Herinnerden haar daden aan een formatie van vroegere macht,

Zelfs de bedoeling van haar gebaar was niet nieuw:

Als reiziger naar een voorafgeschaduwde verheven gebeurtenis,

Leek het voor haar herinnerende getuigende ziel

Alsof zij een vaak gemaakte reis herleefde.

25 Een leidraad stuurde de dom wentelende wielen

En met de onstuimige kracht van hun snelheid mee

Reden de schemer-gemaskeerde gehuifde godheden welke bewegen

Als onveranderlijk aan de mens toegekend vanaf zijn geboorte,

De ontvangers van de innerlijke en uiterlijke wet,

30 Tegelijk de bemiddelaars van de wilskracht van zijn geest

En de getuigen en uitvoerders van zijn lot.

Onvermurwbaar trouw aan hun taak,

Bewaken zij het verloop van zijn natuur

Die de ongebroken draad verder draagt welke vroegere levens hebben gesponnen.

35 De begeleiders van de weloverwogen wandel van zijn lotsbestemming

Die leidden naar vreugdes die hij won en pijn waarom hij vroeg,

Zelfs bij zijn terloopse stappen komen zij tussenbeide.

Niets dat wij denken of doen is ijdel of vergeefs;

Elk is een energie die werd losgelaten en die zijn koers behoudt.

40 De schaduw-bewaarders van ons onsterfelijk verleden

Hebben van ons lot het kind gemaakt van ons handelen,

En uit de voren, geploegd door onze wil,

Plukken wij de vruchten van onze vergeten daden.

Maar omdat de boom onzichtbaar is die deze vruchten droeg

45 En wij leven in een heden geboren uit een onbekend verleden,

Lijken zij slechts onderdelen van een mechanische Kracht

Voor een mechanisch verstand aan aardse wetten gebonden;

Nochtans zijn zij instrumenten van een opperste Wil,

Gadegeslagen door een stil alziend Oog boven.

50 Een vooruitwetende architect van Lot en Kans

Die onze levens bouwt naar een voorzien ontwerp

Kent de betekenis en consequentie van elke stap

En waakt over de lagere dwalende machten.

Op haar stille hoogten was zij gewaar

55 Van een kalme Tegenwoordigheid tronend boven haar kruin

Die de bedoeling zag en een keuze maakte bij elke beslissende wending;

Het gebruikte het lichaam als zijn voetstuk;

De dwalende ogen waren zijn zoeklicht-vuren,

De handen die de teugels voerden waren zijn levende gereedschap;

60 Al was de werking van een oeroud plan,

Een weg voorgesteld door een onfeilbare Gids.

Door weidse middagen en purperen namiddagen,

Beleefde zij de Natuur en menselijke vormen

En luisterde naar de stemmen der wereld;

65 Gedreven van binnenuit volgde zij haar langdurige weg,

Stilzwijgend in de lichtende grot van haar hart,

Als een heldere wolk door de luisterrijke dag.

Eerst liep haar pad ver door bevolkte streken:

Toegelaten tot het leeuweoog van Staten

70 En gehoorzalen van het luidruchtige optreden van de mens,

Baande haar bewerkte strijdwagen met zijn versierde wielen

Zich een weg door lawaaiige markten en onder wachttorens

Langs geornamenteerde poorten en hoge droom-gebeeldhouwde gevels

En hangende tuinen tegen het saffier van de hemel,

75 Door pilaren gedragen vergaderzalen met gewapende schildwachten,

Kleine heiligdommen waar een kalme Beeltenis het mensenleven gadesloeg

En tempels gehouwen als door verbannen goden

Om hun verloren eeuwigheid na te bootsen.

Dikwijls, van de vergulde zonsondergang tot aan de zilveren dageraad,

80 Waar juwelen-lampen glinsterden op fresco-muren

En het stenen vakwerk uitzag op maanverlichte takken,

Half-bewust van de trage luisterende nacht

Gleed zij schemerig tussen oevers van slaap

Rustend in de sluimerende paleizen van koningen.

85 Gehucht en dorp zagen de lots-wagen voorbijkomen,

Het thuis van een leven gebogen over de grond die het beploegt

Om zijn korte en vluchtige dagen te onderhouden

Die, vergankelijk, hun oude herhaalde koers bewaren,

Onverbrekelijk in de kringloop van een hemel

90 Die niet verandert boven ons sterfelijke gezwoeg.

Weg van de moeizame uren van dit denkende wezen

Keerde zij zich nu naar vrije en zorgeloze ruimen

Die nog niet waren verstoord door menselijke vreugde en angst.

Hier was de kindertijd van de ongerepte aarde,

95 Hier waren de tijdloze overpeinzingen groots en blij en stil,

Die alsnog door de mens met zorgen moesten worden gevuld,

Keizerlijke akkers van de eeuwige zaaier

En door wind bewogen graslanden schitterend in de zon:

Of temidden van groene mijmering van bosland en ruw-begroeide heuvels,

100 Opgewonden zoemend in de bije-lucht van het ruisende geboomte

Of langs de langzaam verglijdende stem van zilveren stromen

Als een schielijke hoop op reis langs zijn dromen

Haastte zich de strijdwagen van de gouden bruid.

Vanuit het immense onmenselijke verleden van de wereld

105 Kwamen tijdperk-herinneringen en leeftijdsloze overblijfselen,

Domeinen van licht in leen gegeven aan een archaÃ¯sche kalmte

Luisterden naar het ongewone geluid van hoeven

En omvangrijke onschendbare verwikkelde stilten

Namen haar op in een heimelijkheid van smaragd

110 En trage verstilde tovenaars-webben van onstuimige bloei

Omgaven met hun kleurige bekoring haar wielen.

De sterke dwingende voeten van de Tijd traden licht

Op deze eenzame wegen, zijn titanische gang vergeten

En zijn grimmige en rampzalige ronden.

115 Het innerlijke oor dat luistert naar eenzaamheid,

Zich zelf-verrukt neigend kon onbelemmerd horen

Het ritme van het intensere woordloze Denken

Dat zich verzamelt in de stilte achter het leven,

En de lage lieflijke onverstaanbare stem der aarde

120 In de geweldige hartstocht van haar zon-gekuste trance

Steeg op met zijn verlangende ondertoon.

Ver van het redeloze rumoer van luidruchtige behoeften

Kon het verstilde al-zoekende verstand,

In rust met zijn blinde uiterlijkheid van wilskracht,

125 De onvermoeibare greep voelen van haar stille geduldige liefde

En de moeder van onze vorm kennen als een ziel.

Dit wezen struikelend in de velden van gevoel,

Dit schepsel gekneusd in de vijzel der dagen

Kon in haar weidse ruimen vinden van bevrijding.

130 Nog was een wereld niet geheel door zorgen in beslag genomen.

De boezem onzer moeder had voor ons nog steeds

Haar sobere gewesten en haar mijmerende diepten behouden,

Haar onpersoonlijke bereiken, verlaten en bezield,

En de grootmogendheid van haar verrukkings-schuilplaatsen.

135 Met lippen van mijmering koesterde zij haar symbool-mysteriÃ«n

En behoedde voor haar zuiver-ogige sacramenten

De vallei-kloof tussen haar borsten van vreugde,

Haar berg-altaren voor de vuren van de dageraad

En huwelijks-stranden waartegen de oceaan zich vleide

140 En het reusachtige zingen van haar profetische wouden.

Velden had zij voor haar eenzame opgewektheid,

Vlakten stil en gelukkig in de omarming van licht,

Alleen met de roep van vogels en de kleurenpracht van bloemen,

En wildernissen van wonder verlicht door haar manen

145 En grijze ziener-avonden terwijl de sterren ontsteken

En schemerige beweging in de oneindigheid van de nacht.

Groots, bejubeld in haar Makers oog,

Voelde zij haar nabijheid tot hem in de aardse borst,

Converseerde nog steeds met een Licht achter de sluier,

150 Onderhield zich nog altijd met het Eeuwige van verre.

Enkele geschikte bewoners riep zij

Om in de blije gemeenzaamheid van haar vrede te delen;

De uitgestrektheid, de bergtop waren hun natuurlijke huis.

De krachtige koning-wijsgeren wier werk was gedaan,

155 Bevrijd van de krijgsman-inspanning van hun taak,

Kwamen naar haar serene zittingen in deze woestenij;

De strijd was gestreden, het respijt lag voor hen.

Gelukkig, leefden zij met vogels en dieren en bloemen

En zonlicht en het ruisen van de bladeren,

160 En hoorden de onstuimige winden dwalend in de nacht,

Mijmerden met de sterren in hun zwijgende onveranderlijke gelid,

En verwijlden in de ochtenden als in azuren tenten,

En waren Ã©Ã©n met de glorie der middagen.

Sommigen maakten een diepere sprong; uit de uiterlijke greep

165 Van het leven gelokt tot in een vurige afzondering

In een ongeschonden ster-witte uithoek van de ziel

Vertoefden zij met een eeuwig-levende Gelukzaligheid;

Zij hoorden een diepe Stem in de extase en stilte,

Zij aanschouwden een al-onthullend Licht.

170 Elk tijds-gemaakt geschilpunt hebben zij overwonnen;

De wereld was gesponnen van hun eigen harte-snaren;

Dichtbij aangehaald tot het hart dat klopt in elke borst,

Bereikten zij het ene zelf in al door grenzeloze liefde.

Afgestemd op Stilte en het wereld-rijm,

175 Ontwarden zij de knoop van het kluisterende verstand;

De wijde onbezorgde getuigende blik was bereikt,

Het zegel gebroken van het grote spirituele oog van de Natuur;

Tot de hoogte der hoogten steeg nu hun dagelijkse klim:

Waarheid neigde naar hen vanaf haar opperste domein;

180 Boven hen brandden de mystieke zonnen der eeuwigheid.

Naamloos gezeten waren de sobere asceten zonder thuis

Die afstand hebben gedaan van spraak en beweging en verlangen,

Afzijdig van schepselen, in zichzelf verzonken, alleen,

Vlekkeloos op vredige hoogten van zelf

185 Op heldere stemloze toppen van concentratie,

Wereld-naakte kluizenaars met hun geklitte haar

Onbeweeglijk als de hartstochteloze hoge heuvelen rondom hen

Schoolden zich samen als gedachten van een of andere onmetelijke stemming

In afwachting van Oneindigheids bevel om te beÃ«indigen.

190 De zieners, afgestemd op de universele Wil,

Tevreden in Hem die glimlacht achter aardse vormen,

Verbleven onbedroefd in de onophoudelijke dagen.

Om hen heen als groene bomen die een heuvel omgorden

Waren jonge ernstige discipelen, door hun aanraking veranderd,

195 Getraind voor de eenvoudige handeling en het bewuste woord,

Die inwendig groter werden en groeiden om hun toppen te bereiken.

VÃ¨r-dolende zoekers op het pad van het Eeuwige

Brachten naar deze vredige bron hun dorst van de geest

En besteedden de schat van een stil uur

200 Badend in de zuiverheid van de milde blik

Die, zonder aandringen, vanuit zijn vrede over hen heerste,

En door zijn invloed de wegen naar kalmte vonden.

De Kinderen van de monarchie der werelden,

De heroÃ¯sche leiders van een toekomstige tijd,

205 Koningskinderen grootgebracht in die ruime sfeer

Als leeuwen dartelend in hemel en zon

Ontvingen half-bewust hun godgelijke stempel:

Gevormd naar het toonbeeld van de verheven gedachten zongen zij,

Leerden zij de weidse luister van stemming

210 Die ons maakt tot kameraden van de kosmische behoefte,

Niet langer geketend aan hun kleine afzonderlijke zelf,

Plastisch en hecht onder de eeuwige hand,

Bejegenden de Natuur met een ferme en vriendelijke greep

En dienden in haar de Macht die haar werken schept.

215 Als Ã©Ã©n ziel met al en vrij van beperkende ketenen,

Uitgestrekt als een continent van warme zonneschijn

In ruime onpartijdige vreugde van gelijkwaardigheid,

Ademden deze wijzen voor Gods verrukking in de dingen.

Behulpzaam bij de langzame intrede der goden,

220 Onsterfelijke gedachten zaaiend in jonge geesten leefden zij,

Onderwezen de grote Waarheid waartoe het mensenras moet verrijzen

Of openden de poorten van vrijheid voor een enkeling.

Schenkend aan onze worstelende wereld het Licht

Ademden zij als geesten bevrijd van het trage juk van de Tijd,

225 Kameraden en vaten van de kosmische Kracht,

Gebruik makend van een natuurlijk meesterschap gelijk de zon:

Hun spraak, hun zwijgen was een hulp voor de aarde.

Een magisch geluk stroomde van hun aanraking uit;

Eenheid was oppermachtig in die bosrijke vrede,

230 Het wilde beest verenigde zich in vriendschap met zijn prooi;

De haat en strijd overredend om te staken

Heelde de liefde die vloeit uit de borst van de ene Moeder

Met hun hart de wrede en gewonde wereld.

Anderen ontsnapten aan de beperkingen van het denken

Naar waar het Verstand onbeweeglijk slaapt wachtend op de geboorte van het Licht,

En kwamen terug huiverend van een nameloze Kracht,

Dronken van een wijn als weerlicht in hun cellen;

IntuÃ¯tieve kennis plotseling in taal gevat,

Aangegrepen, krachtig, vlammend met het bezielende woord,

240 Terwijl zij de subtiele stem hoorden die de hemelen omhult,

Terwijl zij de luister droegen die de zonnen had ontstoken,

Zongen zij de namen van het Oneindige en onsterfelijke machten

In verzen die de bewogen werelden weerspiegelden,

Geluidsgolven van inzicht die ontsnappen aan de geweldige diepten van de ziel.

245 Sommigen, verloren voor de persoon en zijn zone van denken

In een onbeweeglijke oceaan van onpersoonlijke Macht,

Zetelden met gezag, met het zicht van Oneindigheids licht,

Ofwel overzagen, als kameraden van de eeuwigdurende Wil,

Het plan van verleden en toekomstige Tijd.

250 Sommigen vleugelden als vogels uit de kosmische zee

En verdwenen in een heldere en kleurloze Onmetelijkheid:

Sommigen aanschouwden in stilte de universele dans,

Of hielpen de wereld met wereld-onverschilligheid.

Sommigen schouwden niet langer opgegaan in een eenzaam Zelf,

255 Verzonken in de trance van waaruit geen ziel wederkeert,

Al de occulte wereld-lijnen voor altijd gesloten,

De ketenen van geboorte en persoon verworpen:

Sommigen bereikten onvergezeld het Onuitsprekelijke.

Als zweefde een zonnestraal door een beschaduwde ruimte,

260 Zo kwam de gouden maagd in haar bewerkte wagen

Gegleden temidden van de zetels van meditatie.

Dikwijls in schemering bij de terugkerende troepen

Van vee die met hun stof de schaduwen verdiepten

Als de luidruchtige dag achter de horizon was gegleden,

265 Aangekomen in een vredig kluizenaars-bos

Rustte zij en trok rondom zich als een mantel

De geest van geduldige mijmering en krachtig gebed.

Of dichtbij de getaande manen van een leeuwe-rivier

En bomen die baden aan een oever van verheerlijking,

270 Gebaarde de serene rust van een overwelfde en tot tempel geworden sfeer

Haar haastige wielen om hun snelheid in te tomen.

In het plechtstatige van een ruimte die geleek

Op een geest die zich vroegere stilten herinnerde,

Waar machtige vergane stemmen roepen naar het hart

275 En de grootmoedige vrijheid van in gedachten verzonken zieners

Het langdurige stempel van hun ziele-toneel had achtergelaten,

Wakker in onbevlekte dageraad of in maanbeschenen duisternis,

Neigde tot de stille aanraking de dochter van de Vlam,

Dronk verstilde luister in achter oogleden van vrede

280 En voelde de verwantschap van de eeuwige kalmte.

Maar de morgen brak aan en herinnerde haar aan haar queeste

En van de lage eenvoudige legerstede of mat stond zij op

En ging gedreven op haar onvoltooide pad

En vervolgde de voorbeschikte loop van haar leven

285 Als een verlangen dat de stille goden aanroept

En dan, gelijk een ster, overgaat naar een of ander helder Verschiet.

Van daaruit kwam zij in geweldige afgelegen domeinen,

Waar de mens een voorbijganger was op weg naar menselijke taferelen

Of als enige in de onmetelijkheid van de Natuur trachtte te leven

290 En om hulp riep naar bezielde onzichtbare Machten,

Overweldigd door het immense van zijn wereld

En onbewust van zijn eigen oneindigheid.

De aarde vermenigvuldigde voor haar een veranderend aanschijn

En riep haar met een verre en naamloze stem.

295 De bergen in hun kluizenaars-eenzaamheid,

De wouden met hun veelvuldige lied

Ontsloten voor haar de gemaskerde deuren van goddelijkheid.

Op dromende vlakten, een lome uitgestrektheid,

Het doodsbed van een bleke betoverde avondstond

300 Onder de bekoring van een afnemende hemel,

Lag zij onverstoorbaar als aan het einde van een tijdperk,

Of kruiste een groep van onstuimige samengedrongen heuvels

Die hun spits verhieven om een schuilplaatsachtige hemel na te jagen,

Of reisde door een vreemd en leeg land

305 Waar verlaten bergtoppen in een geheimzinnige hemel bivakkeerden,

Stille wachters onder een dwalende maan,

Of zwierf door een of ander eenzaam ontzaglijk woud

Waar voor altijd de roep van de krekel weerklonk

Of volgde een lang, glinsterend en kronkelig pad

310 Door velden en weilanden gehuld in onbeweeglijk licht

Of bereikte de woeste schoonheid van een verlaten gebied

Waar nimmer een ploeg was gedreven noch ooit een kudde gegrazen had

En sluimerde op kale en dorstige zandvlakten

Tussen de roep van het ongetemde wilde dier in de nacht.

315 Nog altijd onvoltooid was de voorbeschikte queeste;

Nog steeds vond zij niet het ene voorbestemde gezicht

Waar zij naar zocht onder de zonen der mensen.

In een grandioze stilte gewikkeld was de koninklijke dag:

De maanden hadden de hartstocht van de zon gevoed

320 En nu belaagde zijn brandende adem de aarde.

De tijger-hitte sloop over de bezwijmende grond;

Alles werd opgelikt als door een slappe tong.

De lente-winden namen af; de hemel was als brons.

EINDE VAN CANTO VIER

Einde van Boek Vier

BOEK VIJF

Het Boek van Liefde

Canto Een

De Voorbestemde Ontmoetingsplaats

Maar nu was het aangewezen oord en uur nabij;

Onbewust was zij haar nameloze doel genaderd.

Want ofschoon een kleed van blind en kronkelig toeval is gelegd

Op het werk van het alwijze Lot,

5 Vertolken onze daden een alwetende Kracht

Die woont in het onweerstaanbare wezen der dingen,

En niets gebeurt er in het kosmische spel

Dan op zijn tijd en op zijn voorziene plaats.

In een ruimte kwam zij van zachte en behaaglijke lucht

10 Die een heiligdom geleek van jeugd en vreugde,

Een hoogland-wereld van vrije en jonge verrukking

Waar lente en zomer in omarming samen lagen en streden

In indolent en minnelijk dispuut,

Met een lach redetwistend over wie de baas zou moeten zijn.

15 Daar sloeg verwachting met brede plotselinge vleugels,

Als had een ziel gekeken vanaf het aardse oppervlak,

En al wat in haar was voelde een komende verandering

En vergat voor de hand liggende vreugdes en gewone dromen,

Gehoorzaam aan een roep in de Tijd, aan de lotsbestemming van de geest,

20 Werd het opgetild naar een schoonheid kalm en zuiver

Die woonde onder de ogen van het Eeuwige.

Een menigte van bergtoppen bestormde de lucht

Duwend tegen mededingende schouders dichterbij de hemel,

De gewapende leiders van een ijzeren slagorde;

25 De aarde lag terneer onder hun voeten van steen.

Onder hen hurkte een droom van wouden van smaragd

En blinkende grenslijnen afgezonderd als slaap:

Witte stromen liepen als glinsterende paarlen draden.

Een zucht zwierf tussen de gelukkige bladeren;

30 Fris geurend met trage genots-beladen voeten

Weifelde een vage dwalende koelte tussen bloemen.

De witte kraanvogel stond stil, een levendige onbeweeglijke streep,

Pauw en papegaai tooiden als met edelstenen grond en boom,

Het zachte klagen van de duif verrijkte de bekoorde lucht

35 En vuur-gevleugelde wilde woerden zwommen in zilveren poelen.

De aarde vleide zich alleen met haar grote minnaar Hemel,

Onbedekt voor het azuren oog van haar gemaal.

In een weelderige extase van vreugde

Verspilde zij de liefdes-muziek van haar tonen,

40 Het hartstochtelijke patroon verkwistend van haar bloemen

En de feestelijke weelde van haar geuren en kleuren.

Schreeuw en sprong en haast was alom,

De onmerkbare voetstap van haar jachtige dingen,

Het ruige smaragd van haar centaur-manen,

45 Het goud en het saffier van haar gloed en vlammenzee.

Als de tovenaar van haar verrukte zaligheden,

Dartel, zinnenstrelend van hart, zorgeloos en goddelijk,

Rende het Leven of hield zich in haar verrukkelijke ruimten verborgen;

Achter al mijmerde de grandioze kalmte van de Natuur.

50 De oorspronkelijke vrede was daar en hield in haar boezem

Onverstoord de strijd van vogel en dier.

De mens, de diep-bewenkbrauwde handwerksman, was nog niet gekomen

Om zijn hand te leggen op gelukkige onbewuste dingen,

Gedachte was daar niet noch de overdenker, het sterk-ogige gezwoeg,

55 Het Leven had nog niet gehoord van de tweedracht met zijn doeleinde.

De Machtige Moeder lag uitgestrekt op haar gemak.

Al was overeenkomstig haar oorspronkelijke tevreden plan;

Bewogen door een universele wilskracht van vreugde

Bloesemden de bomen in hun groene gelukzaligheid

60 En de wilde kinderen dachten niet aan pijn.

In de verte rustte een onherbergzame en reusachtige uitgestrektheid

Van verweven diepten en plechtstatige vragende heuvelen,

Pieken als een naakte grimmigheid van de ziel,

Gewapend, afgelegen en van een troosteloze grootsheid

65 Als de gedachte-afgeschermde oneindigheden gelegen

Achter de verrukte glimlach van de dans van de Almachtige.

Een geklit bos-hoofd drong door tot in de hemel

Als kwam er een blauw-gekeelde asceet naar buiten gluren

Vanuit het stenen bastion van zijn berge-cel

70 En keek naar de kortstondige blijheid van de dagen;

Zijn onmetelijk uitgestrekte geest hield zich op de achtergrond.

Een machtig gemurmel van immense afzondering

Belaagde het oor, een treurige en grenzeloze roep

Als van een ziel die zich van de wereld terugtrekt.

75 Dit was het toneel dat de dubbelzinnige Moeder

Had gekozen voor haar kortstondige gelukzalige uur;

Hier in deze eenzaamheid ver van de wereld

Begon zij haar aandeel in de vreugde en de strijd der wereld.

Hier werden aan haar onthuld de mystieke binnenhoven

80 De onzichtbare deuren van schoonheid en verwondering

De vleugels die prevelen in het gouden huis,

De tempel van lieflijkheid en de vlammende zijbeuken.

Als een vreemdeling op de bedroevende wegen van de Tijd,

Onsterfelijk onder het juk van dood en lot,

85 Een offeraar van de gelukzaligheid en pijn der sferen,

Liefde in de wildernis ontmoette Savitri.

EINDE VAN CANTO EEN

Canto Twee

Satyavan

Alles herinnerde zij zich op deze dag van het Lot,

De weg die zich niet aan de indrukwekkende diepten waagde

Maar zich afwendde om te vluchten naar een menselijk thuis,

De wildernis met zijn machtige monotonie,

5 De ochtend als een luisterrijke ziener boven,

De passie van de toppen verloren in de hemel,

Het titanische ruisen van de eindeloze wouden.

Alsof daar een deurtje naar vreugde was

Door stemloze aanwijzing en magisch teken omringd

10 Rustte aan de rand van een onbekende wereld

De ronding van een zonbeschenen uithoek;

Bossages met vreemde bloemen als ogen van starende nimfen

Keken vanuit het verborgene de open ruimte in,

Takken fluisterend naar een bestendigheid van licht

15 Huisvestten een schemerig afgeschermde zaligheid,

En traag woei een zachte veranderlijke bries

Als een vluchtige zucht van geluk

Over slaperige graslanden getooid met groen en goud.

Verborgen in eenzaamheids hart van het bos

20 Klonken de bewoners-stemmen tussen de bladeren,

Lieflijk als verlangens in bekoring en onzichtbaar,

Roep in antwoord op zachte indringende roep.

Daarachter sliepen stilzwijgende afgezonderdheden van smaragd,

Schuilplaats van een Natuur onstuimig, versluierd, ontzegd

25 Aan iedereen behalve haar eigen verloren en onbeteugelde zicht.

De aarde in deze schone toevluchtshaven vrij van zorgen

Murmelde tot de ziel een lied van kracht en vrede.

Slechts Ã©Ã©n teken was er van menselijk bestaan:

Ã‰Ã©n enkel pad, smal en als een pijl geschoten

30 In dit hart van onmetelijk en verborgen leven,

Doorboorde diens enorme droom van eenzaamheid.

Hier ontmoette zij voor het eerst op de onzekere aarde

De ene waarvoor haar hart zo ver gekomen was.

Zoals een ziel, getekend tegen de achtergrond van de Natuur,

35 Voor een ogenblik naar voren springt in een huis van droom

Geschapen door de vurige adem van het leven,

Zo verscheen hij tegen de zoom van het bos

Gezet tussen groen reliÃ«f en gouden lichtstraal.

Gelijk een wapen van het levende Licht,

40 Rechtop en edel als een speer van God

Leidde zijn gestalte de glorie van de morgen.

Nobel en helder als de wijde vredevolle hemelen

Was zijn voorhoofd een schrijfblad van jonge wijsheid;

Vrijheids gebiedende schoonheid vormde zijn ledematen,

45 De vreugde van het leven stond op zijn open gezicht.

Zijn uiterlijk was als een weidse zonsopgang van de goden,

Zijn hoofd was die van een jeugdige Rishi aangeraakt door licht,

Zijn lichaam was dat van een minnaar en een koning.

Met het luisterrijke gloren van zijn kracht

50 Gebouwd als een bewegend standbeeld van vreugde

Verlichtte hij de rand van de bos-bladspiegel.

Uit het onwetende geestdriftige zwoegen der jaren

Achter zich latend het luidruchtige drama van de mens was hij gekomen

Geleid door de wijsheid van een ongunstig Lot

55 Om de oeroude Moeder in haar heilige bossen te ontmoeten.

In haar goddelijke gemeenschap was hij opgegroeid

Een pleegkind van schoonheid en eenzaamheid,

Erfgenaam der eeuwen van de eenzame wijzen,

Een broeder van zonneschijn en hemel,

60 Een zwerver in contact met diepte en uiterste.

Als een Veda-kenner van het ongeschreven boek

Studerend op het mystieke geschrift van haar vormen,

Had hij de hiÃ«rofanten-betekenissen begrepen,

Haar verheven immense voorstellingen geleerd,

65 Onderwezen door sublimiteiten van stroom en woud,

En stemmen van zon en ster en vuur

En het zingen van de magische zangers op de takken

En het woordloze onderwijs van viervoetige dingen.

Met zelfverzekerde stappen helpend haar langzame grote handen

70 Neigde hij naar haar invloed als een bloem naar regen

En breidde zich uit, gelijk bloem en boom een natuurlijke groei,

Aangeraakt door haar scheppende uren.

Hem was het meesterschap die vrije naturen eigen is

En hun instemming met vreugde en weidse kalmte;

75 Ã‰Ã©n met de ene Geest die woont in al,

Legde hij ervaring aan de voeten van de Godheid;

Zijn verstand stond open voor haar oneindige verstand,

Zijn daden waren ritmisch met haar oorspronkelijke kracht;

Hij had zijn sterfelijke gedachten onderworpen aan die van haar.

80 Die dag was hij afgeweken van zijn gebruikelijke paden,

Want Een die, door de lading te kennen van elk moment,

Kan bewegen in al onze weloverwogen of zorgeloze stappen,

Had lotsbestemmings betovering op zijn voeten gelegd

En hem gebracht naar de bloesemende rand van het bos.

85 Eerst rustte haar blik die 's levens miljoenen gedaanten in zich opnam,

Onbevooroordeeld om die schatkamer te bevolken

Samen met hemel en bloem en heuvel en ster,

Meer op het heldere harmonieuze tafereel.

Zij zag het groen-goud van het vredige grasveld,

90 Het gras dat beefde met de langzame tred van de wind,

De takken bezocht door de roep van de wilde vogel.

Ontwaakt tot de Natuur, alsnog onzeker met het leven,

De geestdriftige gevangene vanuit het Oneindige,

De onsterfelijke worstelaar in zijn sterfelijke huis,

95 Zijn trots, macht, hartstocht van een strijdende God,

Het zag dit beeld van een versluierde godheid,

Dit denkende meester-schepsel van de aarde,

Dit laatste resultaat van de schoonheid van de sterren,

Maar zag ze slechts als schone en gewone vormen

100 Die de artiesten-geest niet nodig heeft voor zijn werk

En opzij zet in de schaduwachtige kamers van het geheugen.

Een blik, een wending beslist ons onevenwichtige lot.

Aldus, in het uur dat van al haar het meest aanging,

Ongewaarschuwd zwervend met het trage oppervlakkige verstand,

105 Bewonderde de onoplettende verkenner onder haar bedekkende oogleden

De onaangedane schoonheid en bekommerde zich niet

Om haar lichamelijke geest te wekken voor zijn koning.

Zo had zij kunnen voorbijgaan op de onwetende wegen van het toeval

En de Hemelse roep hebben gemist, 's levens doel verloren,

110 Doch de god raakte op tijd aan haar bewuste ziel.

Haar blik vestigde zich, werd gevangen en alles veranderde.

Haar geest vertoefde eerst in ideale dromen,

Die innerlijke omvormers van aardse tekenen

Die van bekende dingen een aanwijzing maken naar onzichtbare sferen,

115 En zag in hem de genius van de plek,

Een symbolische gedaante die stond tussen aardse taferelen,

Een koning des levens getekend in het zwakke licht.

Toch was dit enkel een kortstondige mijmering;

Want plotseling keek haar hart uit naar hem,

120 Het hartstochtelijke zicht dat gebruikelijke gedachte niet kan evenaren,

En wist iemand dichterbij dan zijn eigen nauwverwante vezels.

Al was in een ogenblik verrast en aangegrepen,

Alles was in onbewuste extase gehuld

Of werd onder de gekleurde oogleden van verbeelding

125 Omhooggehouden in een ruime spiegel-sfeer van droom,

Brak in vlammen uit om de wereld te herscheppen

En in dat vuur werd zij tot nieuwe dingen geboren.

Een mystiek tumult rees uit haar diepten;

Getroffen, recht opgericht als een die droomde op haar gemak,

130 Haastte zich het leven om te zien vanuit elke zintuiglijke poort:

Gedachten vaag omlijnd en blij in maan-mist hemelen,

Gevoelens als werd een universum geboren,

Snelden door de beroering die haar boezem vulde

Overweldigd door een zwerm van gouden goden:

135 Ontwakend tot een hymne van wonder-priesters

Wierp haar ziel zijn deuren wijdopen voor deze nieuwe zon.

Een alchemie was aan het werk, de transmutatie kwam;

Het gezondene gezicht had de betovering van de Meester gesmeed.

In het naamloze licht van twee naderende ogen

140 Kwam een snelle en voorbeschikte omkeer van haar dagen

Die zich uitstrekte naar een gloren van onbekende werelden.

Toen, bevend van de mystieke schok, bewoog

In haar borst haar hart en riep uit gelijk een vogel

Die zijn metgezel hoort op een naburige tak.

145 Met snel trappelende hoeven, hielden de hevig schokkende wielen halt;

De wagen stond stil als een beteugelde wind.

En Satyavan keek uit vanuit de deuren van zijn ziel

En voelde hoe de betovering van haar vloeibare stem

De purperen omgeving vulde van zijn jeugd en ondervond

150 Het obsederende wonder van een volmaakt gezicht.

Overmeesterd door de honing van een vreemde bloemen-mond,

Getrokken naar ziele-ruimten die zich rondom een voorhoofd openen,

Keerde hij zich naar het visioen als een zee naar de maan

En onderging een droom van schoonheid en verandering,

155 Bemerkte het aureool rondom een sterfelijk hoofd,

Aanbad een nieuwe goddelijkheid in dingen.

Zijn zelf-gebondene natuur ging onder als in vuur;

Zijn leven werd opgenomen in een anders leven.

De luisterrijke eenzame idolen van zijn brein

160 Vielen ter aarde vanaf hun heldere toereikendheden,

Als door een nieuwe oneindigheid aangeraakt,

Om een godheid te vereren groter dan zijzelf.

Een onbekende onontkoombare kracht trok hem naar haar.

In verwondering kwam hij over het gouden grasveld:

165 Blik ontmoette nabije blik en klampte zich vast in een omhelzing van zicht.

Een aangezicht was daar, nobel en verheven en kalm,

Als omkranst door een halo van gedachte,

Een spanwijdte, een boog van mediterend licht,

Als werd een of andere verborgen stralencirkel half gezien;

170 Haar innerlijke zicht wist zich nog steeds een voorhoofd te herinneren

Dat een kroon van heel haar verleden droeg,

Twee ogen haar standvastige en eeuwige sterren,

Kameraadschappelijke en soevereine ogen die aanspraak maakten op haar ziel,

Ledematen gekend door vele levens, een ruime omlijsting van liefde.

175 Hij ontmoette in haar blik het aanzien van zijn toekomst,

Een belofte en tegenwoordigheid en vuur,

Zag een belichaming van eonische dromen,

Een mysterie van verrukking waarnaar

Alles hunkert in deze wereld van kortstondige sterfelijkheid

180 Geschapen in materiÃ«le vorm aan zichzelf gelijk.

Deze gouden gedaante gekomen binnen zijn bereik

Verborg in haar borst de sleutel van al wat hij beoogde,

Een betovering om op aarde de gelukzaligheid te brengen van het Onsterfelijke,

Om met ons sterfelijke denken de hemelse waarheid te huwen,

185 Om aardse harten te verheffen tot dichtbij Eeuwigheids zon.

In deze grote geesten nu hier geÃ¯ncarneerd

Bracht Liefde de macht vanuit de eeuwigheid

Om zijn nieuwe onsterfelijke basis te maken van het leven.

Zijn hartstocht welde als een golf uit peilloze diepten omhoog;

190 Het sprong naar de aarde van verre vergeten hoogten,

Maar behield zijn natuur van het oneindige.

Op de verstomde boezem van deze vergeetachtige globe,

Ofschoon wij als onbekende wezens elkaar lijken te ontmoeten,

Zijn onze levens elkaar niet vreemd noch komen zij als vreemdeling samen,

195 Tot elkaar bewogen door een oorzaakloze kracht.

De ziel kan zijn beantwoordende ziel herkennen

Over de scheidende Tijd, als reiziger op 's levens wegen

In zichzelf verzonken en verhuld, keert zij zich en ontdekt

Vertrouwde heerlijkheden op een onbekend gezicht

200 En aangeraakt door de vermanende vinger van gezwinde liefde

Huivert zij opnieuw bij een onsterfelijke vreugde

En draagt een onsterfelijk lichaam voor geluk.

Er woont een Macht binnenin die weet voorbij ons weten;

Wij zijn groter dan onze gedachten

205 En soms onthult de aarde dat visioen hier.

Te leven, lief te hebben zijn tekenen van oneindige dingen,

Liefde is een glorie van eeuwigheids sferen.

Verlaagd, verminkt, bespot door lagere machten

Die haar naam en gedaante stelen en haar extase,

210 Is zij nog steeds de godheid waardoor alles veranderen kan.

Een mysterie ontwaakt in onze onbewuste stof,

Een gelukzaligheid is gekomen die ons leven kan herscheppen.

Liefde woont in ons als een ongeopende bloem

En wacht op een gezwind moment van de ziel,

215 Of zij doolt in zijn betoverde slaap tussen gedachten en dingen;

De kind-god speelt, hij zoekt zichzelf

In vele harten en geesten en levende vormen:

Hij wacht op een teken dat hij herkennen kan

En, wanneer het komt, ontwaakt hij als een blinde tot een stem,

220 Een blik, een aanraking, de betekenis van een gezicht.

Met als instrument het schemerige stoffelijke verstand,

Het hemelse inzicht nu vergeten,

Grijpt hij een of ander teken aan van uiterlijke charme

Om hem te leiden door de menigte van aanwijzingen der Natuur,

225 Leest hemelse waarheden in aardse gelijkenissen,

Verlangt een beeltenis omwille van de godheid,

Raadt de onsterfelijkheden van de vorm

En beschouwt het lichaam als de gebeeldhouwde ziel.

Liefdes aanbidding ziet door visioen

230 Als een mystieke ziener naar het onzichtbare,

Vindt in het aardse alfabet een godgelijke betekenis;

Doch het verstand denkt slechts, “Aanschouw de ene

Waarvoor mijn leven langdurig onvervuld heeft gewacht,

Aanschouw de onverwachte soeverein van mijn dagen.”

235 Hart voelt voor hart, ledemaat roept om beantwoordend ledemaat;

Alles streeft ernaar de eenheid te bekrachtigen die alles is.

Te ver van het Goddelijke zoekt de Liefde naar haar waarheid

En het Leven is blind en de instrumenten misleiden

En Machten zijn daar die zwoegen om te verlagen.

240 Toch kan het inzicht komen, de vreugde aanbreken.

Zeldzaam is de beker geschikt voor de nectar-wijn van liefde,

Even zeldzaam het vat dat Gods geboorte bevatten kan;

Een ziel gedurende duizend jaren voorbereid

Is de levende teelaarde voor een opperste Nederdaling.

245 Deze kenden elkaar ofschoon in zodanige vorm vreemd.

Hoewel onbekend voor het zicht, hoewel leven en verstand

Waren veranderd om een nieuwe betekenis te bevatten,

Namen deze lichamen de zwerftocht van talloze geboorten samen,

En de geest was voor de geest gelijk.

250 Verbaasd over de vreugde waarop zij lang hadden gewacht,

Ontmoetten deze verliefden elkaar op hun uiteenlopende paden,

Reizigers over de grenzeloze vlakten van de Tijd

Samengekomen van lots-geleide reizen

Door de zelf-besloten eenzaamheid van hun menselijke verleden

255 Tot een snelle hartstochtelijke droom van toekomstige vreugde

En het onverwachte geschenk van deze ogen.

Door de onthullende grootsheid van een blik,

Door de vorm geraakt ontwaakte geestes geheugen tot besef.

De mist was weggenomen die lag tussen twee levens;

260 Haar hart ontsluierde zich en het zijne wendde zich om haar te vinden;

Als aan de hemel aangetrokken ster door ster,

Verwonderden zij zich over elkaar en verheugden zich

En weefden affiniteit in een stille blik.

Een ogenblik ging voorbij die een lichtstraal was van het eeuwige,

265 Een uur begon, de bakermat van de nieuwe Tijd.

EINDE VAN CANTO TWEE

Canto Drie

Satyavan en Savitri

Uit het stemloze mysterie van het verleden

In een huidige onwetendheid van vergeten banden

Ontmoetten deze geesten elkaar op de wegen van de Tijd.

Toch werden in het hart deze verborgen bewuste zelven

5 Elkaar onmiddellijk gewaar, opmerkzaam gemaakt

Door de eerste uitroep van een verrukkelijke stem

En een eerste glimp van het voorbestemde gezicht.

Zoals wezen naar wezen uitroept vanuit zijn diepten

Achter het scherm van het uiterlijke zintuig

10 En het hart-ontsluitende woord tracht te vinden,

De hartstochtelijke taal die de behoefte van de ziel onthult,

Doch verstands onwetendheid versluiert het innerlijke zicht,

Al breekt weinig door onze aards-gemaakte perken heen,

Zo ontmoetten zij elkaar op dat gedenkwaardige uur,

15 Zo absoluut als de herkenning in de diepten,

Zo absoluut de herinnering verloren, de eenheid gevoeld en gemist.

Aldus sprak Satyavan het eerst tot Savitri:

“O gij die tot mij komt vanuit de stilten van de Tijd,

Uw stem heeft niettemin mijn hart gewekt tot een onbekende gelukzaligheid,

20 Onsterfelijk of sterfelijk slechts in uw gestel,

Want meer dan de aarde spreekt tot mij vanuit uw ziel

En meer dan de aarde omgeeft mij in uw blik,

Hoe wordt gij genoemd onder de zonen der mensen?

Vanwaar zijt gij komen dagen om mijn geestes dagen te vullen,

25 Stralender dan de zomer, stralender dan mijn bloemen,

Tot in de eenzame grensgebieden van mijn leven,

O zonlicht gevormd als een gouden maagd?

Ik weet dat machtige goden vriend zijn van de aarde.

Onder de praalvertoningen van dag en schemering,

30 Heb ik lang gereisd tesamen met mijn pelgrim-ziel

Bewogen door het wonder van vertrouwde dingen.

De aarde kon niet voor mij de machten verbergen die zij verhult:

Al is het door een aards toneel dat ik beweeg

En de gewone oppervlakkigheid van aardse dingen,

35 Mijn blik zag onverblind door haar vormen;

De Godheid keek naar mij vanuit vertrouwde taferelen.

Ik was getuige van de maagdelijke bruiloften van de dageraad

Achter de stralende gordijnen van de hemel

Of wedijverend in vreugde met de voetstappen van de heldere morgen

40 Trad ik langs de vredige oevers van de middag,

Of stak de gouden woestijn over van het zonlicht

Of doorkruiste de grote woestenijen van pracht en vuur,

Of ontmoette de maan die verbaasd door de hemelen glijdt

In de onzekere uitgestrektheid van de nacht,

45 Of de sterren die marcheerden op hun langdurige schildwacht-ronde

En hun speren richtten door de oneindigheden:

Dag en duisternis onthulden aan mij verborgen verschijningen;

Gedaanten kwamen op mij toe vanaf geheime kusten

En gelukkige gezichten keken mij aan vanuit lichtstraal en vlam.

50 Vreemde stemmen hoorde ik de ethergolven doorkruisen,

Wijsheids gezang van de Centaur verrukte mijn oor;

Ik ving een glimp van de Apsara's badend in de poelen,

Ik zag de bosnimfen staren door de bladeren;

De winden hebben mij hun verwoestende vorsten getoond,

55 Ik aanschouwde de prinsen van de Zon

Vlammend in duizend-zuilige huizen van licht.

Zo kon nu mijn geest dromen en mijn hart vrezen

Dat gij, uit een of andere wonder-stede gelegen boven onze sfeer

Verrezen in een weidse ochtend van de goden,

60 Uw paarden mende vanuit Donderaars werelden.

Ofschoon uw schoonheid aan de hemel verwant lijkt,

Zouden mijn gedachten zich veel liever verheugen te weten

Dat sterfelijke lieflijkheid glimlacht achter uw oogleden

En dat uw hart klopt achter een menselijke blik

65 En uw vergulde boezem kan beven met een oogopslag

En haar beroering kan antwoorden op een aard-geboren stem.

Als gij onze tijds-geÃ«rgerde affecties kunt voelen,

Het aardse gemak van simpele dingen kan vervullen,

Als uw blik tevreden rusten kan op aardse bodem

70 En deze hemelse samenvatting van verrukking,

Uw gouden lichaam, van vermoeidheid talmt

Overweldigend met uw schoonheid ons terrein, terwijl

De zwakke zoete voorbijgaande smaak van aards voedsel

U hindert en de plotselinge wijn van de stortvloed,

75 Daal dan af. Staakt uw reis, kom naar ons omlaag.

Mijn vaders overwoekerde kluizenaarshut is dichtbij

Beschut door de hoge ranken van deze stilzwijgende koningen,

Toegezongen door stemmen van de in kleur gehulde koren

Wier gezangen, in muzikale tonen gezet,

80 De met hartstocht gekleurde belettering van de takken herhalen

En de uren vullen met hun melodieuze roep.

Dring onder het welkomst-gezoem van vele bijen

Binnen in ons honing-koninkrijk van de wouden;

Laat mij u daar binnenvoeren in een weelderig leven.

85 Kaal, eenvoudig is het landelijke kluizenaarsleven;

Toch is het bekleed met de juwelen van de aarde.

Onstuimige winden jagen â€" bezoekers tussen de zwaaiende toppen,

Door de kalme dagen de vrede-wachters van de hemel

Gevlijd tegen een purperen mantel van de lucht,

90 Kijken neer op een rijke heimelijkheid en stilte

En de besloten huwelijks-stromen zingen vanbinnen.

Reusachtig, fluisterend, veelvormig rondom

Hebben verheven woud-goden het menselijke uur

In hun armen genomen, een gast van hun praal van eeuwen.

95 De ochtenden zijn gehuld in goud en groen,

Zonlicht en schaduw sieren de muren

Om een rustvertrek te maken geschikt voor gij.”

Enige tijd hield zij stil als hoorde zij nog steeds zijn stem,

Onwillig om de betovering te verbreken, dan langzaam sprak zij.

100 Bedachtzaam antwoordde zij, “Ik ben Savitri,

Prinses van Madra. Wie zijt gij? Met welke melodieuze naam

Wordt gij op aarde door de mensen genoemd?

Welke stam van koningen, door fortuinlijke stromen bevloeid,

Heeft ten leste gebloeid aan Ã©Ã©n gelukkige tak?

105 Waarom is uw onderkomen in het ongebaande woud

Ver van de daden die uw glorierijke jeugd verlangt,

Een toevluchtsoord voor de kluizenaars en het wildere kroost der aarde,

Waar gij rondzwerft alleen met uw getuigende zelf

In de groene onmenselijke eenzaamheid van de Natuur

110 Door enorme stilten omgeven

En het blinde gemurmel van de oorspronkelijke kalmten?”

En Satyavan antwoordde Savitri:

“In dagen toen zijn zicht op het leven nog helder was,

Regeerde eens koning Dyumatsena, de Shalwa,

115 Over heel het gebied dat achter deze bergtoppen

De dagen slijtend van smaragd geluk

In vertrouwde omgang met reizigers-winden

Zich wendt, terugziet naar de zuidelijke hemelen

En zijn flank laat rusten tegen de mijmerende heuvelen.

120 Maar het onpartijdig Lot nam weg haar beschermende hand.

Een levende nacht omsloot de paden van de krachtige man,

Hemels schitterende goden herriepen hun zorgeloze gaven,

Namen van de lege ogen hun blije en helpende stralen

En leidde de onzekere godin weg van zijn zijde.

125 Verbannen uit het keizerrijk van het uiterlijke licht,

Verloren voor het kameraadschap van ziende mensen,

Verblijft hij in twee eenzaamheden, een binnenin,

De ander het plechtstatige ruisen van de wouden.

Als zoon van die koning heb ik, Satyavan, geleefd,

130 Tevreden, want nog niet van u gewaar,

In mijn verheven-bevolkte afzondering van de geest

En dit reusachtige dynamische gemurmel aan mij verwant,

Gevoed door de onmetelijkheden, een leerling van eenzaamheid.

De grote Natuur kwam tot haar hervonden kind;

135 Ik regeerde in een koninkrijk van een nobeler aard

Dan mensen kunnen bouwen op de verdoofde grond van de Materie;

Ik ondervond de openhartigheid van de oorspronkelijke aarde,

Ik genoot de intimiteit van de kind-God.

In de grootse getooide vertrekken van haar staat,

140 Vrij in haar grenzeloze paleis heb ik gewoond

Verwend door ons aller liefdevolle moeder,

Met mijn natuurlijke broeders grootgebracht in haar huis.

Ik was gelegen in de weidse kale omarming van de hemel,

De stralende zegening van het zonlicht omgaf mijn voorhoofd

145 Des nachts kusten de zilveren manestralen

Mijn schemerende oogleden in slaap. De aardse ochtenden waren de mijne;

Aangelokt door vage mompelingen in de groengeklede uren

Zwierf ik verloren door wouden, vatbaar voor de stem

Van wind en water, deelgenoot van de vreugde van de zon,

150 En luisteraar naar de universele taal:

Mijn geest, inwendig tevreden, kende

Als een god ons geboorterecht, weelderig ons leven

Waarvan de verborgen bezittingen de aarde en de hemelen zijn.

Voordat het Lot mij leidde naar deze wereld van smaragd,

155 Gewekt door een of andere voorspellende aanraking vanbinnen,

Naderde een vroege vooruitwetendheid in mijn geest

Het grote verstomde dierlijke bewustzijn van de aarde

Dat mij nu zo na is geworden die vroeger prachtvertoon achterliet

Om te leven in dit grootse ruisen, schemerig en onmetelijk.

160 Reeds heb ik haar ontmoet in mijn geestes dromen.

Als in een dieper land van de ziel

Dat de levende beeldspraak van de aarde herschikte,

Kwam een ontwaken door een innerlijk zien en voelen.

Een droom-betovering achtervolgde de uren van mijn jongenstijd,

165 Alle dingen die het oog in gekleurde lijnen had opgevangen

Werden nieuw gezien door het vertolkende verstand

En in de vorm trachtte het de ziel te ontwaren.

Een vroege kind-god nam mijn hand die,

Bewogen, geleid door zijn zoekende aanraking, plaats bood aan

170 Heldere gedaanten en kleuren die door zijn gezichtsveld vluchtten;

Geschilderd op bladzijde en steen spraken zij tot de mensen.

Schoonheids verheven verschijningen waren mijn vertrouweling.

De hinnekende trots van het snelle leven dat met manen van de wind

Doolt door onze weiden, wierp op mijn ziende stemming

175 Gedaanten van gezwindheid; groepen van gevlekte herten

Tegen de vesper-hemel werden een lied

Van avondstonde voor de stilte van mijn ziel.

Ik ving voor een of ander eeuwig oog

De plotselinge ijsvogel flitsend naar een halfverborgen poel;

180 Een langzame zwaan kleurde het azuren meer zilver,

Een gedaante van magisch wit gleed door een droom;

Bladeren bevend met de hartstocht van de wind,

Getooide vlinders, de bewuste bloemen van de lucht,

En ronddwalende vleugels in de blauwe oneindigheid

185 Woonden in de taferelen van mijn innerlijke zicht;

Bergen en bomen stonden daar als gedachten van God.

De schitterende langsnavel in zijn levendige kleed,

De pauw die in de koelte zijn maan-veren spreidt

Schilderden mijn herinneringen als een fresco-muur.

190 Ik hieuw mijn droombeeld uit hout en steen;

Ik ving de echo op van een verheven woord

En goot in verzen de ritmeslagen van oneindigheid

En luisterde in muziek naar de eeuwige Stem.

Ik voelde een steelse aanraking, ik hoorde een roep,

195 Maar kon niet het lichaam van mijn God omhelzen

Of tussen mijn handen houden de Wereld-Moeders voeten.

In mensen ontmoette ik vreemde delen van een Zelf

Dat naar fragmenten zocht en in fragmenten leefde:

Elk leefde in zichzelf en voor zichzelf alleen

200 En smeedde slechts vluchtige banden met anderen;

Elk had de hartstocht van zijn oppervlakkige vreugde en smart,

Doch zag niet het Eeuwige in zijn eigen huis.

Ik onderhield mij met de Natuur, mijmerde met de onveranderlijke sterren,

Gods wachtvuren brandend in de onwetende Nacht,

205 En zag op haar machtige aangezicht vallen

Een profetische lichtstraal van Eeuwigheids zon.

Ik was samen met de bos-wijzen gezeten in trance:

Daar stroomden de levenwekkende stralen van diamanten licht,

Ik ving in een glimp de tegenwoordigheid van het Ene in al.

210 Maar nog altijd ontbrak de laatste transcendente macht

En Materie sliep nog steeds, verstoken van zijn Heer.

De Geest was gered, het lichaam, verloren en verstomd,

Leefde nog altijd met Dood en oeroude Onwetendheid;

Het Onbewuste was zijn grond, de Leegte zijn lot.

215 Maar gij zijt gekomen en alles zal zeker veranderen:

Ik zal de Wereld-Moeder voelen in uw gouden ledematen

En haar wijsheid horen in uw gewijde stem.

Het kind van de Leegte zal worden herboren in God,

Mijn materie zal ontstijgen aan de trance van Onbewustheid.

220 Mijn lichaam zal vrij zijn zoals ook mijn geest:

Het zal ontkomen aan Dood en Onwetendheid.”

En Savitri, nog steeds bedachtzaam, antwoordde hem:

“Spreek meer tot mij, spreek meer, O Satyavan,

Spreek van uzelf en al wat gij zijt binnenin;

225 Ik zou u kennen alsof wij altijd hadden geleefd

Samen in de kamer onzer ziel.

Spreek tot er licht zal komen in mijn hart

En mijn bewogen sterfelijk verstand zal begrijpen

Wat heel het onsterfelijke wezen in mij voelt.

230 Het weet dat gij degene zijt die mijn geest heeft gezocht

Tussen de overstelpende aardse gelaatstrekken en vormen

Door de gouden ruimen van mijn leven.”

En Satyavan als een harp die antwoord geeft

Op het aanhoudende lokken van een fluit

235 Beantwoordde haar vragen en liet zijn hart naar haar stromen

In veelkleurige golven van spraak:

“O gouden prinses, volmaakte Savitri,

Meer zou ik willen zeggen dan ontoereikende woorden kunnen spreken,

Van al wat gij voor mij, onbekend, betekend heeft,

240 Al wat wordt onthuld door de bliksem-flits van liefde

In Ã©Ã©n groots uur van de onthullende goden.

Zelfs een kortstondige nabijheid heeft mijn leven veranderd.

Want nu weet ik dat al wat ik leefde en was

Naar dit moment bewoog van wedergeboorte van mijn hart;

245 Ik kijk terug naar de betekenis van mijzelf,

Een ziel op aardse bodem gereed gemaakt voor gij.

Eens waren mijn dagen als van andere mensen:

Denken en doen was alles, om vreugde te hebben en te ademhalen;

Dit was de breedte en hoogte van sterfelijke hoop:

250 Toch kwam er een schijnsel van een dieper zelf

Dat achter het Leven leeft en dat haar zijn toneel doet spelen

Een waarheid werd gevoeld die zijn gedaante voor het verstand verborg,

Een Grootsheid op weg naar een verborgen doel,

En vaag keek iets door de aardse vormen heen

255 Dat niet het leven is en toch moet worden.

Ik tastte naar het Mysterie met de lantaarn, het Denken.

De glinsteringen verlichtten met het abstracte woord

Een half-zichtbare grond en meter voor meter verdergaand

Bracht het een systeem in kaart van Zelf en God.

260 Ik kon niet de waarheid leven die het sprak en dacht.

Ik keerde mij teneinde de vorm ervan te pakken in zichtbare dingen,

In de hoop zijn regels vast te leggen door het sterfelijk verstand,

Legde een beperkte structuur op van wereld-wet

Aan de vrijheid van het Oneindige,

265 Een onbuigzaam stevig skelet van uiterlijke Waarheid,

Een mentale ordening van een mechanische Macht.

Dit licht toonde veeleer de ondoorvorste donkerten;

Het maakte de oorspronkelijke Heimelijkheid meer occult;

Het kon niet de kosmische Sluier analyseren

270 Of de Wonder-werkers verborgen hand ontwaren

Of het patroon ontdekken van zijn magische ontwerp.

Ik dook in een innerlijk ziend Mentale

En kende de geheime wetten en toverkunsten

Die Materie maken tot de verbijsterde slaaf van het verstand;

275 Het mysterie was niet opgelost maar had zich meer verdiept.

Ik trachtte zijn aanwijzingen te vinden door Schoonheid en Kunst,

Doch de Vorm kan niet de Macht ontsluieren die woont binnenin;

Het werpt slechts zijn symbolen naar ons hart.

Het wierp een stemming op van zelf, riep een teken op

280 Van al de wachtende glorie verborgen in betekenis:

Ik leefde in de lichtstraal maar was niet gekeerd naar de Zon.

Ik keek naar de wereld en miste het Zelf,

En toen ik het Zelf gevonden had verloor ik de wereld,

Mijn andere zelven verloor ik en het lichaam van God,

285 De verbinding van het eindige met het Oneindige,

De brug tussen verschijningsvorm en Waarheid,

Het mystieke doeleinde waarvoor de wereld was geschapen,

Het menselijk besef van het Onsterfelijke.

Maar nu komt de gouden schakel met uw voeten naar mij toe

290 En Zijn gouden zon heeft over mij geschenen met uw gezicht.

Want nu komt met u een ander koninkrijk dichterbij

En goddelijker stemmen vullen nu mijn oor,

Een vreemde nieuwe wereld komt naar mij toe in uw blik

Gelijk een ster naderend vanuit onbekende hemelen;

295 Een roep van sferen komt met u mee en een lied

Van vlammende goden. Ik neem een rijkere ademtocht

En beweeg in een vuriger opmars van ogenblikken.

Mijn geest verheerlijkt zich tot een ziener in verrukking.

Een schuimvlok reizend van de golven van gelukzaligheid

300 Heeft mij hart veranderd en veranderde de aarde rondom:

Alles vervult zich met uw komst. Lucht, bodem en stroom

Dragen bruilofts-gewaden om voor u te worden geschikt gemaakt

En zonlicht wordt een schaduw van uw aanzien

Door de verandering in mij veroorzaakt door uw oogopslag.

305 Kom dichter bij mij van uw wagen van licht

Op dit groene grasveld zonder onze grond te minachten.

Want hier zijn verborgen plaatsen die voor u zijn gemaakt

Waarvan de grotten van smaragd verlangen om uw gedaante te herbergen.

Wilt gij deze sterfelijke gelukzaligheid niet maken tot uw sfeer?

310 Daal af, O geluk, met uw maan-gouden voeten,

Verrijk de aardse bodem op wiens slaap wij rusten.

O mijn prinses van stralende schoonheid, Savitri,

Door mijn geluk en door uw eigen vreugde gedreven,

Treedt binnen in mijn leven, uw slaapvertrek en heiligdom.

315 Laat in de grote stilte waar geesten elkaar ontmoeten,

Geleid door mijn gestild verlangen naar mijn wouden

De schemerige ruisende bogen zich over u buigen;

Leef met de adem van eeuwige dingen,

Uw hartslagen nabij de mijne, totdat,

320 In betovering van de geur der bloemen,

Er een moment zal overspringen dat in elk geruis zal weerklinken

En elke vogel zal herinneren in zijn lied.”

Tot aan haar wimpers bekoord door zijn hartstochtelijke woorden

Keek haar onpeilbare ziel vanuit haar ogen naar hem;

325 Over haar lippen sprak het met een vloeiend geluid.

Slechts dit woord alleen sprak zij en het zei alles:

“O Satyavan, ik heb u gehoord en ik weet;

Ik weet dat gij en gij alleen degene zijt.”

Toen kwam zij omlaag van haar hoge bewerkte wagen

330 En daalde af met een zachte en bijna struikelende haast;

Haar veelkleurige gewaad glinsterend in het licht

Aarzelde een ogenblik boven het wind-bewogen gras,

Gemengd met een glimp van haar lichaams-licht

Als het prachtige verenkleed van een neerstrijkende vogel.

335 Haar glanzende voeten op het groen-gouden grasveld

Verspreidden een herinnering van ronddwalende stralen

En wogen licht op het onuitgeproken verlangen van de aarde

Gekoesterd door haar te korte voorbijgaan over de grond.

Dan vliegensvlug als bleek-glinsterende nachtvlinders plukten haar handen

340 Van de zonverlichte uitlopers aan de rand van het woud

Een bos vol juweel-gezichten van hun bloemenschermen,

Deelgenoten van de koelte en de lente-tijd.

Als een spontane bloemenkrans getooid met eenvoudige vormen

Leerden haar snelle vingers een bloemenlied,

345 De in stanza's verdeelde beweging van een huwelijks-hymne.

Aangenaam geurend en vervat in kleur

Mengden zij de kleurige symbolen van hun verlangen en maakte

De bloei van hun puurheid en hartstocht Ã©Ã©n.

Zij bracht een sacrament van vreugde in koesterende handpalmen,

350 Bloem-teken van haar geschonken leven,

Toen, met geheven handen die nu enigszins beefden,

Nu zo dichtbij was wat haar ziel verlangde, legde zij

Deze verbintenis van lieflijkheid, het teken van hun heldere verbond,

Op de borst begeerd door haar liefde.

355 Als neigend voor een of andere genadige god

Die uit zijn nevel van grootsheid heeft gestraald

Om met schoonheid zijn bewonderaars uren te vullen,

Boog zij zich en raakte aan zijn voeten met aanbiddende handen;

Zij maakte van haar leven zijn wereld om te betreden

360 En maakte haar lichaam tot ruimte voor zijn geluk,

Haar kloppende hart een herinnering aan gelukzaligheid.

Hij boog zich naar haar toe en maakte zich

Hun verenigd verlangen eigen als omsloten hoop;

Alsof een hele plotseling in bezit gekregen weelderige wereld

365 Gehuwd werd met al wat hij was geweest, hemzelf werd,

Een onuitputtelijke vreugde voor hem alleen,

Nam hij heel Savitri in zijn omarming.

Om haar heen werd zijn omhelzing een teken

Van een verstrengelde nabijheid door langzame innige jaren,

370 Een eerste zoete samenvatting van toekomstig geluk,

Ã‰Ã©n intense bondigheid van heel het lange leven.

In een weids moment van twee ontmoetende zielen

Voelde zij haar wezen in hem stromen, zoals in golven

Een rivier uitmondt in een machtige zee.

375 Zoals een ziel zich verenigt met God

Om voor altijd in Hem te leven en Zijn vreugde te kennen,

Zo werd haar bewustzijn gewaar van hem alleen

En heel haar afzonderlijke zelf verloor zich in het zijne.

Gelijk een sterrenhemel de gelukkige aarde omringt,

380 Zo sloot hij haar in in zichzelf in een cirkel van gelukzaligheid

En sloot de wereld in in zichzelf en haar.

Een grenzeloze afzondering maakte hen een;

Hij was zich bewust van haar die hem omhulde

En liet haar doordringen in het diepst van zijn ziel

385 Zoals een wereld door 's werelds geest wordt gevuld,

Zoals de sterfelijke ontwaakt tot het Eeuwige,

Zoals het eindige zich opent tot de Oneindigheid.

Aldus waren zij enige tijd in elkaar verloren,

Kwamen dan, terugkerend uit hun langdurige trance van verrukking,

390 In een nieuw zelf en een nieuwe wereld.

Elk was nu een deel van de anders eenheid,

De wereld was slechts hun tweeling-toneel van zelf-vinden

Of de grootse omlijsting van hun eigen gehuwde wezen.

Aan het hoge stralende koepelgewelf van de dag

395 Legde het Lot een knoop van de halo-draden van de morgen

Terwijl door het ambt van een voorspellend uur,

Door het hart gebonden ten overstaan van de zon, hun bruilofts-vuur,

Het huwelijk van de eeuwige Heer en Echtgenote

Opnieuw op aarde plaats vond in menselijke vorm:

400 In een nieuw bedrijf van het drama van de wereld

Begonnen de verbonden Twee een groter tijdperk.

In de stilte en het gemurmel van die wereld van smaragd

En het prevelen van de heilige verzen,

Onder de korale fluisteringen van de bladeren

405 Had het liefdes-tweetal zich verenigd en werd een.

Het natuurlijke wonder was opnieuw gesmeed

In de onveranderlijke ideale wereld

Werd Ã©Ã©n menselijk moment vereeuwigd.

Dan langs het smalle pad waar zich hun levens hadden gekruist

410 Leidde hij en toonde hij haar haar toekomstige wereld,

Liefdes toevluchtsoord en uithoek van gelukkige eenzaamheid.

Aan het einde van het pad, door een groene opening in de bomen

Zag zij een bijeengeschaarde rij van kluizenaars-daken

En keek voor het eerst naar het toekomstige huis van haar hart,

415 Het strodak dat Satyavans leven overdekte.

Gesierd met kruipplanten en rode klimmende bloemen

Leek het een woud-schone uit haar dromen

Sluimerend met bruin lichaam en verward haar

In haar ongeschonden kamer van smaragdgroene vrede.

420 Rondom strekte zich de kluizenaars-stemming uit van het woud

Verloren in diepten van zijn eigen eenzaamheid.

Toen, bewogen door een diepe vreugde die zij niet kon zeggen,

Een weinig van deze diepte bevend in haar woorden,

Riep haar gelukkige stem naar Satyavan uit:

425 “Mijn hart zal hier verblijven aan deze rand van het woud

En dichtbij dit dak van riet als ik ver weg ben:

Nu heeft het aan meer omzwervingen geen behoefte.

Maar ik moet mij haasten terug naar mijn vaders huis

Dat weldra een geliefde vertrouwde voetstap zal verliezen

430 En vergeefs zal luisteren naar een eens gekoesterde stem.

Want weldra zal ik terugkeren noch ooit weer

Moet Eenheid haar hervonden geluk verbreken

Noch het Lot onze levens scheiden zolang aan ons het leven is.”

Nogmaals besteeg zij de bewerkte wagen

435 En onder de hitte van een vurige middag

Minder helder dan de pracht van haar gedachten en dromen

Spoedde zij met gezwinde teugels, met gezwind hart maar zag nog steeds

In de stille helderheden van de innerlijke wereld van waarneming

Door het weelderige halfduister van het koel-geurende woud

440 Over beschaduwde paden tussen grote ruige stammen

Satyavan snellen naar een stille open plek.

Een schip van bomen verborg de kluizenaars-hoeve,

De nieuwe diepe schuilplaats van haar gelukzaligheid,

Boven de hemel verkozen, tempel en huis van haar ziel.

445 Dit bleef haar nu bij, het voortdurende tafereel van haar hart.

EINDE VAN CANTO DRIE

Einde van Boek Vijf

BOEK ZES

Het Boek van het Lot

Canto Een

Het Woord van het Lot

In stille grensgebieden aan de rand van het sterfelijke bereik,

Een weidse uitgestrektheid doorkruisend van heldere vrede,

Kwam Narad, de hemelse wijze, gedaald uit het Paradijs

Zingend door de ruime en luisterrijke lucht.

5 Aangetrokken door de gouden zomer-aarde

Die als een stralende bol onder hem lag

Gekanteld op een tafel van de Goden,

Wentelend als rondgedraaid door een onzichtbare hand

Om de warmte en gloed te onderscheppen van een kleine zon,

10 Ging hij over van de gelukkige paden der onsterfelijken

Naar een wereld van zwoegen en zoeken en smart en hoop,

Naar deze kamers van het zigzag-spel van dood met leven.

Langs een ontastbaar grensgebied van ziele-ruimte

Ging hij over van het Mentale naar stoffelijke dingen

15 Tussen de ontdekkingen van het onbewuste Zelf

En de werkingen van een slaapwandelende Kracht.

Onder hem cirkelend brandden de myriaden zonnen:

Hij droeg de rimpelingen van de etherische zee;

Een oorspronkelijke Sfeer bracht de eerste vreugde van de aanraking;

20 Een verborgen Geest nam een machtige ademteug

Samentrekkend en uitdijend deze reusachtige wereld

In zijn ontzaglijke omloop door de Leegte;

De verborgen macht van het scheppende Vuur

Toonde zijn drievoudige vermogen om te bouwen en scheppen,

25 Zijn wevende dans van de infinitesimale golf-deeltjes,

Zijn nevelige bouwstenen die grondslag zijn van vorm en massa,

Het magische grondvest en patroon van een wereld,

Zijn straling die uitbarst in het licht van de sterren;

Hij voelde een levenssap, een sap van de dood;

30 Met zijn duik in de dichte gemeenzaamheid van hechte materie

En zijn duistere eenheid van vormen

Deelde hij in een verstilde identiteit van de Geest.

Hij aanschouwde het kosmische Wezen bij zijn taak,

Zijn ogen maten de ruimen, peilden de diepten,

35 Zij innerlijke blik las de bewegingen van de Ziel,

Hij zag het eeuwige zwoegen van de Goden

En bekeek het leven van dier en mens.

Nu kwam er verandering in de stemming van de zanger,

Een verrukking en een mededogen roerde zijn stem;

40 Hij zong niet langer van Licht dat nimmer taant

En van eenheid en pure eeuwigdurende gelukzaligheid,

Hij bezong niet langer het onsterfelijke hart van Liefde,

Zijn lied was een hymne van Onwetendheid en Lot.

Hij bezong de naam van Vishnu en de geboorte

45 En vreugde en hartstocht van de mystieke wereld,

En hoe de sterren werden geschapen en het leven begon

En hoe de zwijgende domeinen werden gewekt met de roerselen van een Ziel.

Hij bezong het Onbewuste en haar verborgen zelf,

Haar omnipotente macht die niet weet wat zij doet,

50 Al-scheppend zonder wil of gedachte of gevoel,

Haar blinde feilloze occulte mysterie,

En duisternis die verlangt naar het eeuwige Licht,

En Liefde die broedt in het diepst van de schemerige afgrond

En wacht op het antwoord van het mensenhart,

55 En de dood die klimt naar onsterfelijkheid.

Hij zong van de Waarheid die roept vanuit de blinde diepten van de Nacht

En de Moeder-Wijsheid verborgen in de borst van de Natuur

En de Idee die werkt door haar zwijgzaamheid

En het mirakel van haar transformerende handen,

60 Van leven dat sluimert in steen en zon

En Verstand onderbewust in verstandsloos leven,

En het Bewustzijn dat ontwaakt in dier en mens.

Hij zong van de Glorie en wonder die nog moet worden geboren,

Van Godheid die uiteindelijk zijn sluier afwerpt,

65 Van vergoddelijkte lichamen en vergelukzaligd leven,

Onsterfelijke lieflijkheid die sterfelijke macht omvat,

Hart bewust van hart, gedachte die direct gedachte ziet,

En de verrukking wanneer elke barriÃ¨re valt,

De gedaanteverandering en de extase.

70 En terwijl hij zong weenden de demonen

Van vreugde omdat zij het einde zagen van hun langdurige vreselijke taak

En de nederlaag waarop zij vergeefs hoopten,

En de verblijdende bevrijding van hun zelfgekozen lot

En de terugkeer in de Ene waaruit zij waren ontstaan.

75 Hij die de zetels van de Onsterfelijken heeft veroverd,

Kwam omlaag naar mensen op aarde, de goddelijke Mens.

Als een priemende bliksemschicht, zo viel er een naderende glorie

Totdat de verrukte ogen van de wijsgeer

Van de lichtende wolk naar buiten keken en zijn aangezicht,

80 Vreemd getekend, een masker schoon van ouderwetse vreugde,

Verschijnend in licht daalde waar verrees

Koning Aswapati's paleis tot in de winden

In Madra, omhoog bloeiend in delicate steen.

Daar verwelkomde hem de wijze en bedachtzame koning,

85 Aan zijn zijde een wezen schoon, hartstochtelijk, wijs,

Aspirerend als een offerande-vlam

Hemelwaarts van zijn aardse zetel door de lichtgevende lucht

Met koninklijk gelaat, de menselijke moeder van Savitri.

Daar, gedurende een uur onaangeraakt door de aardse belegering,

90 Waren zij ontstegen aan het gewone leven en gewone zorgen en zaten

Geneigd naar de hoge en ritmische stem,

Terwijl in zijn weloverwogen zang de hemelse ziener

Sprak van het zwoegen der mensen en waar

De goden naar streven op de aarde, en vreugde die zich roert

95 Achter het wonder en het mysterie van pijn.

Hij zong voor hen van het lotus-hart van liefde

Met al zijn duizend lichtende knoppen van waarheid

Die in huivering slaapt, door klaarblijkelijke dingen versluierd.

Het beeft bij elke aanraking, het tracht te ontwaken

100 En op een dag zal het horen een zaligmakende stem

En het zal bloeien in de tuin van de Echtgenote

Wanneer zij wordt geplukt door haar onthulde heer.

Een machtige sidderende kronkeling van extase

Kroop door het diepe hart van het universum.

105 Uit de verdoving van haar Materie, de dromen van haar geest,

Ontwaakte zij, zij aanschouwde Gods onversluierde aangezicht.

Juist terwijl hij zong en verrukking sloop door de aardse tijd

En de hemelen aangreep, kwam met het geluid van hoeven,

Als was het haastend haar gezwinde hart, Savitri;

110 Haar stralende voetstap schimmerde over de vloer.

Met een verwondering van geluk in haar peilloze blik

Kwam zij, veranderd door de halo van haar liefde;

Haar ogen rijk met een stralende mist van vreugde

Als een die terugkeert van een hemelse opdracht

115 De trotse zending voldaan in het hart,

Een die de bekrachtiging draagt van de goden

Voor haar liefde en zijn lichtende eeuwigheid,

Stond zij voor haar vaders machtige troon

En zag, verlangend naar schoonheid op de onthulde aarde

120 Getransformeerd en nieuw in het wonder-licht van haar hart,

Als een wonder-roos, in aanbidding,

De vuur-getinte lieflijkheid van de zoon des Hemels.

Hij wierp naar haar zijn onmetelijke onsterfelijke oogopslag;

Zijn innerlijke blik omhulde haar met zijn licht

125 En kennis terughoudend van zijn onsterfelijke lippen

Riep hij naar haar uit, “Wie is het die komt, de bruid,

De vlam-geborene, en rondom haar verlichte hoofd

Hun lichten uitstortend haar huwelijks-praalvertoningen

Die vlammend om haar heen bewegen? Van welke groen-glinsterende bosrand

130 Teruggetrokken in bedauwde stilten

Of welke kust van maan-verleidde wateren

Brengt gij deze glorie van betoverde ogen?

De aarde heeft goudgekleurde vlakten, schaduw-heuvelen

Die hun dromende schimmige hoofden overkappen met nacht

135 En, bewaakt in een kloosterlijke vreugde van de wouden,

Glooien verborgen oevers omlaag tot in gelukzaligheid

In de greep van de gebogen onophoudelijk hunkerende handen

En de rimpel-hartstocht van de opkijkende stroom:

Bij het koel-lippige gemurmel van zijn oprechte omhelzing

140 Verliezen zij hun ziel op beddingen van bevend riet.

En al deze zijn mysterieuze tegenwoordigheden

Waarin een of ander onsterfelijk geluk van de geest wordt gevoeld,

En zij verleiden het aard-geboren hart tot vreugde.

Daar hebt gij verwijld en als een wonder onbekende ogen

145 Ondergaan, of hoorde een stem die uw leven dwong

Om zijn hartstocht te wringen door uw luisterende ziel?

Of, als mijn gedachte deze glinsterende aanblik kon vertrouwen,

Dan zou het zeggen, gij hebt niet gedronken van een aardse beker,

Doch stappend door azuur-gordijnen van de middag

150 Was gij omhuld op een magisch grensgebied

In helderder landen dan menselijke ogen verdragen.

Bestormd door een menigte van stemmen in verrukking

En gegrepen temidden van een zonverlichte betovering van takken

In feeÃ«rieke wouden, omlaaggevoerd langs de zwakschijnende hellingen

155 Van Gandhaman waar de Apsara's dwalen,

Hebben uw ledematen gedeeld in het spel dat niemand heeft gezien,

En in goden-schuilplaatsen hebben uw menselijke voetstappen gezworven,

Uw sterfelijke boezem beefde van goddelijke taal

En uw ziel beantwoordde aan een onbekend Woord.

160 Welke goden-voeten, welke betoverende hemel-fluiten

Hebben verheven melodieÃ«n rondgedragen van nabij en ver,

Naderend door de zachte en verlustigde lucht,

Die gij, nog steeds verbaasd, hoort? Zij hebben uw stilte

Gevoed met een of andere rode, vreemd-verrukte vrucht

165 En gij hebt de schemerige maan-toppen betreden van gelukzaligheid.

Openbaar, O gevleugelde van licht, vanwaar gij zijt gevlogen

U helder-kleurig haastend over de groen-verstrengelde aarde,

Uw lichaam ritmisch met de roep van de lente-vogel.

De lege rozen van uw handen zijn slechts vervuld

170 Van hun eigen schoonheid en de huivering

Van een herinnerde omhelzing, en in u gloeit

Een hemelse kruik, uw standvastige honing-hart,

Opnieuw volgeschonken met een zoete nectar-wijn.

Gij hebt niet gesproken met de koningen van pijn.

175 Toch klinkt 's levens gevaarlijke muziek in uw oor

In melodieÃ«n van ver, groots en snel en een Centaur-zang,

Of zacht als water klaterend tussen de heuvelen,

Of machtig als een geweldig lied van vele winden.

Maan-helder verblijft gij in uw innerlijke gelukzaligheid.

180 Gij komt gelijk een zilveren hert door bossen

Van koraalrode bloemen en knoppen van veelkleurige dromen

Of vlucht als een wind-godin door bladeren,

Of dwaalt, O robijn-ogige en sneeuw-vleugelige duif,

Zwevend door het struikgewas van uw zuivere verlangens

185 In de ongewonde schoonheid van uw ziel.

Deze dingen zijn slechts zinnebeelden voor uw aarde,

Doch de waarste waarheid van dat wat binnenin u slaapt.

Want zulks is uw geest, een zuster van de goden,

Uw aardse lichaam lieftallig voor de ogen

190 En gij zijt in vreugde verwant aan des hemels zonen.

O gij die zijt gekomen naar deze hachelijke wereld

Nu slechts gezien door de pracht van uw dromen,

Waar liefde en schoonheid nauwelijks veilig kunnen leven,

Gijzelf een wezen gevaarlijk groot,

195 Een ziel alleen in een gouden huis van gedachte

Leefde ommuurd door de veiligheid van uw dromen.

Op hoogten van geluk die het noodlot laten slapen

Dat onzichtbaar jaagt op de onbewuste levens van mensen,

Als uw hart kon leven ingesloten in het ideale goud,

200 Zo hoog, zo gelukkig kon uw ontwaken zijn!

O, kon voor altijd het noodlot blijven slapen!”

Hij sprak doch weerhield zijn kennis van zijn woorden.

Zoals een wolk speelt met de levendige lach van de bliksem

Maar nog steeds de donder verzwijgt in het hart,

205 Liet hij slechts heldere beelden ontsnappen.

Zijn taal als welklinkende muziek versluierde zijn gedachte;

Zoals een bries de heldere zomerlucht vleit

Meedogend voor stervelingen, slechts tot hen sprak het

Van levende schoonheid en tegenwoordig geluk:

210 In zijn alwetende geest hield hij de rest verborgen.

Voor degenen die luisterden naar zijn hemelse stem

Leek de sluier die des hemels mededogen werpt over toekomstige pijn

De sanctie der Onsterfelijken van onophoudelijke vreugde.

Maar Aswapati gaf antwoord aan de ziener; â€"

215 Zijn luisterende geest had het dubieuze slot bemerkt,

Een onheilspellende schaduw gevoeld achter de woorden,

Doch kalm als een die altijd gezeten is ten overstaan van het Lot

Hier temidden van de gevaarlijke contouren van het aardse leven,

Beantwoordde hij bedekte gedachte met behoedzame taal:

220 “O onsterfelijke wijze die weet alle dingen hier,

Als ik kon lezen bij de lichtstraal van mijn eigen wens

Door het bewerkte schild van symbolische beelden

Die gij geworpen hebt voor uw hemelse geest

Kon ik wellicht de schreden zien van een jong goddelijk leven

225 Dat in geluk begint met stralende ogen op aarde;

Tussen het Onkenbare en het Onzichtbare

Geboren op de grensgebieden van twee wonder-werelden,

Doet het symbolen ontvlammen van het oneindige

En leeft in een groot licht van inwendige zonnen.

230 Want het heeft de tovenaars-zegels gelezen en gebroken;

Het heeft gedronken van de vreugde-bronnen van het Onsterfelijke

Het heeft gekeken voorbij de juwelen tralies van de hemel,

Het is binnengegaan in de aspirerende Verborgenheid,

Het ziet verder dan aardse gewone dingen

235 En onderhoudt zich met de Machten die de werelden bouwen,

Tot door de stralende poorten en de mystieke straten

Van de stad van lapis lazuli en parelmoer

Trotse daden naar voren treden, een gelid en opmars van de goden.

Ofschoon bij pozen van ons menselijke leven

240 De aarde voor de mens enige korte en volmaakte uren bewaart

Wanneer de veranderlijke tred van de Tijd

Het eeuwige moment kan lijken waarin de onsterfelijken leven,

Is niettemin de aanraking zeldzaam op de sterfelijke wereld:

Amper wordt een ziel en lichaam hier geboren

245 In het onstuimige moeizame bewegen van de sterren,

Waarvan het leven de paradijselijke toon kan behouden,

Waarvan het ritme de veeltonige melodie kan herhalen

Die onvermoeibaar bonst door de hartstochtelijke lucht

Gevangen in het lied dat de ledematen van de Apsara beheerst

250 Wanneer zij zweeft glanzend als een wolk van licht,

Een golf van vreugde op de maan-stenen vloer van de hemel.

Aanschouw deze beeltenis geworpen door licht en liefde,

Een stanza van de gloed der goden

Volmaakt in rijm, een verzuilde rimpeling van goud!

255 Haar lichaam gelijk een tot de rand gevulde kruik van verrukking

Werd gevormd in een pracht van goudkleurig brons

Als om de aardse waarheid te bevatten van verborgen gelukzaligheid.

Droom-geschapen verlichte spiegels zijn haar ogen

Teer omhuld door een vredige rand van git,

260 Die de hemelse weerspiegelingen in hun diepten bewaren.

Gelijk haar lichaam is, zo is zij ook vanbinnen.

's Hemels luisterrijke ochtenden keren op grootse wijze weer

Als druppels vuur op een zilveren bladzijde

Van haar jonge geest nog onaangeraakt door tranen.

265 Elk voorwerp van schoonheid lijkt eeuwig en nieuw

Voor de maagdelijke verwondering in haar kristallen ziel.

Het onveranderlijke blauw onthult zijn ruime gedachte;

Wondermooi zweeft de maan verder door de zich verwonderende hemelen;

Aardse bloemen ontluiken en lachen om tijd en dood;

270 De tover-mutaties van tovenaar het leven

Snellen als heldere kinderen langs de glimlachende uren.

Als enkel deze levensvreugde kon duren, noch pijn

Zijn bronzen noot in haar ritmische dagen liet horen!

Aanschouw haar, zanger met de vooruitwetende blik,

275 En laat uw zegening zingen dat dit schone kind

De pure nectar zal schenken van een leven zonder smart

Rondom haar heen vanuit een doorzichtig hart van liefde,

Met haar gelukzaligheid de vermoeide borst van de aarde zal helen

En gezegendheid zal overwinnen als in een gelukkige hinderlaag.

280 Zoals de grote, gouden, overvloedige boom groeit

Bloesemend bij Alacanundas murmelende golven

Waar met bekoorde spoed de wateren stromen

Lispelend en kabbelend naar de pracht van de morgen

En zich met lyrische lach vastklampt om de knieÃ«n

285 Van 's hemels dochters druipend van magische regen

Parel-helder van maan-gouden ledematen en wolken van haar,

Zo zijn haar dageraden als met edelstenen bezaaide bladeren van licht,

Zo werpt zij haar zegening over de mensen.

Als een vlam van stralend geluk werd zij geboren

290 En zeker zal die vlam de aarde doen ontbranden:

Het noodlot zal haar zeker zien voorbijgaan en geen woord spreken!

Doch te vaak laat de zorgeloze Moeder

Haar gekozenen in de afgunstige handen van het Lot:

De harp Gods valt stil, haar roep om gelukzaligheid

295 Faalt, ontmoedigd tussen aardse ongelukkige geluiden;

De snaren van de Sirenen-Extase lokken hier niet

Of worden spoedig tot zwijgen gebracht in het menselijke hart.

Liederen van smart hebben wij genoeg: bidt dat eens

Haar blije en zorgeloze dagen hier de hemel zullen brengen.

300 Of moet het vuur immer de groten van ziel beproeven?

Langs de vreselijke heirbaan van de Goden,

Gewapend met liefde en trouw en geheiligde vreugde,

Liet eens een reiziger naar het huis van het Eeuwige

Heelhuids een sterfelijk leven passeren.”

305 Doch Narad antwoordde niet; zwijgend zat hij,

Wetend dat woorden vergeefs zijn en dat het Lot meester is.

Hij keek in het onzichtbare met ziende ogen,

Dan, spelend met de onwetendheid van de sterfelijke,

Als een die niet weet, twijfelend, riep hij uit:

310 “Op welke verheven missie gingen haar gehaaste wielen?

Vanwaar kwam zij met deze glorie in het hart

En het Paradijs zichtbaar gemaakt in haar ogen?

Welke God werd onverwacht ontmoet, welk verheven gezicht?”

Tot welke de koning sprak, “De rode asoca zag

315 Haar vertrekken die haar nu ziet wederkeren.

Opgestegen in de lucht van een vlammende dageraad

Als een stralende vogel moe van haar eenzame tak,

Om haar eigen meester te vinden, aangezien voor haar op aarde

Hij nog niet gekomen was, deze lieflijkheid zwierf uit,

320 Kliefde haar weg met de slag van haar snelle vleugels.

Geleid door een verre roep rijgde haar vage gezwinde vlucht

De zomer-morgens en de zonverlichte landen aaneen.

Het gelukkige overige wordt bewaard door haar wimpers

En deze betoverde lippen houden stil als bewaakten zij een schat.

325 Maagd die komt vervolmaakt door vreugde,

Maak bekend de naam die uw gehaaste hartslagen leerde.

Wie hebt gij gekozen als koninklijkst onder de mensen?”

En Savitri antwoordde met haar gedempte kalme stem

Als een die spreekt onder de ogen van het Lot:

330 “Vader en koning, ik heb uw wil volbracht.

Een die ik zocht heb ik gevonden in verre landen;

Ik gehoorzaamde mijn hart, ik heb haar roep gehoord.

Op de grenzen van de dromende wildernis

Temidden van de Shalwa heuvelen en mijmerende wouden

335 Woont in zijn met riet bedekte kluizenaarsverblijf Dyumatsena,

Blind, verbannen, verstoten, eens een machtige koning.

De zoon van Dyumatsena, Satyavan,

Heb ik ontmoet aan deze eenzame zoom van het wilde woud.

Mijn vader, ik heb gekozen. Dit is geschied.”

340 Verbaasd, zaten allen enige tijd stil.

Toen keek Aswapati naar binnen en zag

Een sombere schaduw zweven boven de naam

Achtervolgd door een plotseling en ontzagwekkend licht;

Hij keek in zijn dochters ogen en sprak:

345 “Gij hebt goed gedaan en ik stem in met uw keuze.

Als dit alles is, dan is alles zeker goed;

Is er meer, dan kan alles nog steeds goed zijn.

Of het nu goed of kwaad lijkt in mensenogen,

Slechts voor het goede kan de verborgen Wil werken.

350 Onze bestemming is in dubbelzinnige bewoordingen geschreven:

Door de tegenstellingen van de Natuur komen wij dichterbij God;

Vanuit de duisternis groeien wij nog steeds naar het licht.

De dood is onze weg naar de onsterfelijkheid.

'O wee, O wee', roepen 's werelds verloren stemmen

355 Toch zegeviert uiteindelijk het eeuwige Goede.”

Dan zou de wijze hebben gesproken, doch de koning

Haastte zich te onderbreken en tegen te houden het gevaarlijke woord:

“O zanger van de uiterste extase,

Schenk niet een gevaarlijk gezichtsvermogen aan de blinde

360 Omdat door geboorterecht u helder hebt gezien.

Leg niet aan de bevende borst van de sterfelijke op

De ijzingwekkende beproeving die vooruitwetendheid brengt;

Verlang niet nu de Godheid in onze daden.

Hier zijn niet de gelukkige toppen waar de hemel-nimfen dolen

365 Of Coila's of Vaicuntha's trap van sterren:

Steile, gekartelde heuvels waar alleen de machtigen klimmen

Zijn hier waar weinigen ook maar durven denken zich te verheffen;

Verre stemmen roepen omlaag van de duizelingwekkende rotsen

Koud, glad, steil als een afgrond zijn de paden.

370 Te hard zijn de goden voor het kwetsbare mensenras;

In hun weidse hemelen verblijven zij van het Lot vrijgesteld

En zij vergeten de gewonde voeten van de mens,

Zijn ledematen die het begeven onder de zweepslagen van de smart,

Zijn hart dat de tred hoort van tijd en dood.

375 De weg van zijn toekomst is voor het sterfelijke zicht verborgen;

Hij is op weg naar een versluierd en verborgen aangezicht.

Licht te werpen op Ã©Ã©n stap is al wat hij kan hopen

En slechts om een weinig kracht vraagt hij

Om het hoofd te bieden aan het raadsel van zijn verhulde lot.

380 Opgewacht door een vage en half-zichtbare macht,

Bewust van gevaar voor zijn onzekere uren

Bewaakt hij zijn flakkerende hunkeringen voor haar adem;

Hij voelt niet wanneer rondom hem zich de vreselijke vingers sluiten

In de greep waaraan niemand ontsnappen kan.

385 Slechts wanneer gij haar grip kan vrijmaken, spreek.

Wellicht is er ontsnapping mogelijk van de ijzeren strop:

Misschien bedriegt ons ons verstand met zijn woorden

En geeft het de naam van het noodlot aan onze eigen keuze;

Misschien is de blindheid van onze wil het Lot.”

390 Hij sprak en Narad antwoordde de koning niet.

Maar nu verhief de koningin verontrust haar stem:

“O ziener, het moment van uw stralende komst werd gekozen

Voor dit verheven ogenblik van een gelukkig leven;

Laat dan de goedgunstige taal van onbezorgde sferen

395 De vreugdevolle vereniging bevestigen van twee sterren

En vreugde bekrachtigen met uw hemelse stem.

Betrek hierbij niet het gevaar van onze gedachten,

Laat niet onze woorden het noodlot scheppen dat zij vrezen.

Hier is geen reden voor vrees, geen kans op smart

400 Om haar onheilspellende hoofd te verheffen en te staren naar liefde.

Ã‰Ã©n enkele geest in een menigte,

Gelukkig is Satyavan onder aardse mensen

Die Savitri gekozen heeft als haar gezel

En fortuinlijk de kluizenaarshut in het woud

405 Waar mijn Savitri, haar paleis en rijkdommen en een troon verlatend,

Zal wonen en de hemel zal brengen.

Laat dan uw zegen het zegel van het onsterfelijke drukken

Op het onbevlekte geluk van deze stralende levens

En de onheilspellende Schaduw verdrijven van hun dagen.

410 Te zwaar valt er een Schaduw over het mensenhart;

Het durft niet te gelukkig te zijn op aarde

Het vreest de tegenslag die te levendige vreugdes achtervolgt,

De onzichtbare gesel in de uitgestrekte hand van het Lot,

Het gevaar dat schuilt in de trotse uitersten van het fortuin,

415 Een spot in de toegeeflijke glimlach van het leven,

En beeft bij de lach der goden.

Of als er onzichtbaar een panter-noodlot ineengedoken wacht,

Als vleugels van het Kwaad bidden boven dat huis,

Spreek ook dan, opdat wij ons kunnen afwenden

420 En onze levens kunnen redden van de waagschaal van een dwalend noodlot

En toevallige verwikkelingen van een vreemdsoortige bestemming.”

En Narad gaf langzaam antwoord aan de koningin:

“Welke hulp schuilt er in voorkennis voor de gedrevene?

Veilige deuren gaan smekend open, de verdoemden gaan eraan voorbij.

425 Het kennen van de toekomst is een pijn temeer,

Een kwellende last en een vruchteloos licht

Op het enorme toneel gebouwd door het Lot.

De eeuwige dichter, het universele Verstand,

Heeft elke regel neergeschreven van zijn keizerlijke bedrijf;

430 Onzichtbaar schrijden de reuzen-acteurs

En de mens leeft als het masker van een of andere speler.

Hij weet zelfs niet wat zijn lippen zullen spreken.

Want een mysterieuze Macht dwingt zijn stappen

En het leven is sterker dan zijn bevende ziel.

435 Niemand kan weigeren wat de onbuigzame Kracht van hem eist:

Haar ogen zijn gevestigd op haar machtige doel;

Geen smeekbede of gebed kan haar afleiden van haar pad.

Zij is als een pijl gesprongen van de boog van God.”

Zijn woorden waren van diegenen die leven vrij van smart

440 En met kalmte de slingerende wielen van het leven helpen

En de langdurige rusteloosheid van vergankelijke dingen

En de beproeving en hartstocht van de roerige wereld.

Alsof haar eigen boezem werd doorstoken zag de moeder

Hoe het oeroude menselijke vonnis haar kind trof,

445 Hoe haar lieflijkheid die een ander lot verdiende

Slechts een groter aandeel gegeven werd van tranen.

Strevend naar de natuur der goden,

Een verstand ondoordringbaar bewapend, gepantserd in machtige gedachten,

Een wil geheel gelegen achter wijsheids schild,

450 Ofschoon zij tot stille hemelen gerezen was,

Ofschoon kalm en wijs en Aswapati's koningin,

Was zij nog altijd menselijk en opende haar deuren naar verdriet;

Van steen-ogige ongerechtigheid beschuldigde zij

De marmeren godheid van de onwrikbare Wet,

455 Noch zocht zij de kracht die extreme tegenspoed brengt

Voor levens die staan rechtop en het hoofd bieden aan de Wereld-Macht:

Haar hart ging in beroep tegen de onpartijdige rechter,

Schatte met perversiteit het onpersoonlijke Ene.

Haar kalme geest riep zij niet te hulp,

460 Maar als een gewoon mens die, gebukt onder zijn last,

Zwak wordt en zijn pijn fluistert met onwetende woorden,

Zo beschuldigde zij nu 's werelds gevoelloze wil:

“Welk sluipend noodlot kwam gekropen over haar pad,

Opgedoken uit het naargeestige hart van het duistere bos,

465 Welk kwaadaardig wezen stond glimlachend langs de weg

En droeg de schoonheid van de Shalwa jongen?

Misschien kwam hij als vijand uit haar verleden

Gewapend met een verborgen kracht van oeroud onrecht,

Hijzelf onwetend, en legde beslag op het onbekende in haar.

470 Hier op vreselijke wijze verweven ontmoeten ons, blinde zwervers,

Liefde en haat temidden van de gevaren des Tijds.

Onze dagen vormen de schakels van een rampzalige keten,

De Noodzakelijkheid wreekt onachtzame stappen;

Vroegere onbarmhartigheden komen onherkend terug,

475 De goden maken gebruik van onze vergeten daden.

Toch werd geheel vergeefs de bittere wet gemaakt.

Ons eigen verstand is de richter van het lot.

Want niets hebben wij geleerd, maar herhalen nog steeds

Het volslagen misbruik van ons eigen en andermans ziel.

480 Duistere alchemieÃ«n schuilen in het mensenhart

En van haar etherische element gevallen

Verduistert zich liefde tot de geest van lagere goden.

De vreselijke engel, toornig om zijn vreugdes

Kwetsend zoet die hij nog niet kan loslaten,

485 Is meedogenloos voor de ziel die zijn blik ontwapend heeft,

Hij bezoekt met zijn eigen kwellingen zijn bevende prooi

En dwingt ons om ons bekoord vast te klampen aan zijn greep

Als waren wij verliefd op onze eigen zielestrijd.

Dit is Ã©Ã©n schrijnende misÃ¨re in de wereld,

490 En smart heeft andere lasso's voor ons leven.

Onze sympathieÃ«n worden onze folteraars.

De kracht heb ik om mijn eigen straf te dragen,

En zij is, dat weet ik, welverdiend, maar op deze aarde in verwarring,

Getroffen met het leed van gekwelde en hulpeloze dingen,

495 Wordt het vaak te zwak om andere lijdende ogen te ontmoeten.

Wij zijn niet als de goden die geen smart kennen

En onaangedaan kijken naar een lijdende wereld,

Kalm zien zij neer op het kleine menselijke toneel

En de kortstondige hartstocht die het sterfelijke hart kruist.

500 Een oeroud verhaal van rampspoed kan ons nog steeds aangrijpen,

Wij houden de pijn van de borst die niet meer ademt,

Wij zijn geschokt bij het zien van menselijke pijn

En delen de misÃ¨res die anderen voelen.

Ons zijn niet de onverschillige oogleden die niet verouderen.

505 's Hemels onbewogenheid is te zwaar voor ons:

Onze eigen tragedies zijn ons niet genoeg,

Alle pathos en al het lijden maken wij ons eigen;

Wij hebben verdriet om een grootheid die is heengegaan

En voelen de aanraking van tranen in sterfelijke dingen.

510 Zelfs het leed van een vreemdeling verscheurt mijn hart

En dit, O Narad, is mijn welbeminde kind.

Verberg niet voor ons ons noodlot, als aan ons het noodlot is.

Dit is het ergste, een onbekend gezicht van het Lot,

Een onheilspellende verschrikking, stil, gevoeld meer dan gezien,

515 Overdag achter onze zetel, achter ons bed des nachts,

Een Noodlot dat zich verschuilt in de schaduw van ons hart,

De pijniging van het onzichtbare dat wacht om toe te slaan.

Te weten is het beste, hoe moeilijk ook om te dragen.”

Toen riep de wijze uit, het hart doorstekend van de moeder,

520 De wilskracht dwingend van Savitri om zich te stalen,

Zijn woorden ontspanden een veer van het kosmische Lot.

De machtige Goden gebruiken de pijn van het mensenhart

Als een scherpe bijl om hun kosmische weg te banen:

Zij verspillen kwistig 's mensen bloed en tranen

525 Voor het doeleinde van een moment in hun lotsgebonden werk.

Dit evenwicht van de kosmische Natuur is niet het onze

Noch het mystieke aandeel van haar behoefte en gebruik.

Een enkel woord maakt onmetelijke krachten vrij;

Een terloopse daad bepaalt 's werelds lot.

530 Zo zette hij nu de lotsbestemming in gang op dat uur.

“De waarheid hebt ge verlangd; de waarheid zal ik u geven.

Een wonder van de ontmoetende aarde en hemelen

Is hij die Savitri gekozen heeft onder de mensen,

Zijn gedaante is de voorhoede van de opmars der Natuur,

535 Zijn enkele wezen overtreft de werken des Tijds.

Zalig is de ziel van Satyavan,

Een saffieren uitsnede van de slaap van de hemel,

Een straal vanuit het hartstochtelijke Oneindige,

Een stilte ontwakend tot een hymne van vreugde.

540 Een goddelijkheid en koninklijkheid omgordt zijn voorhoofd;

Zijn ogen bewaren een herinnering aan een wereld van gelukzaligheid.

Zo helder als een eenzame maan aan de hemel,

Teer als de lieflijke bloemknop die de lente verlangt,

Zuiver als een stroom die stille oevers kust,

545 Verovert hij met schrandere verrassing zintuig en geest.

Als een levend knooppunt van het gouden Paradijs,

Als een blauwe Onmetelijkheid neigt hij naar de verlangende wereld,

De vreugde van de Tijd ontleend aan de eeuwigheid,

Een ster van pracht of een roos van gelukzaligheid.

550 In hem zijn ziel en Natuur, gelijkwaardige Persoonlijkheden,

In evenwicht en versmelten in een veelomvattende harmonie.

De Gelukkigen in hun heldere ether hebben geen hart

Lieflijker en waarachtiger dan dit van sterfelijke makelij

Dat alle vreugde neemt als 's werelds natuurlijke geschenk

555 En vreugde geeft aan al als 's werelds aangeboren recht.

Zijn spreken draagt een licht van innerlijke waarheid,

En een grootogige omgang met de Macht

In gewone dingen heeft van zijn verstand de sluier weggenomen,

Een ziener van aard-gedaanten van gewaadloze goddelijkheid.

560 Een kalme uitgestrektheid van windstille en geluidloze hemel

Die de wereld gadeslaat met een verstand van ongepeilde gedachte,

Een stille ruimte mijmerend en helder

Door de morgen tot vreugde ontdekt,

Een groene wirwar van bomen op een gelukkige heuvel

565 Gemaakt tot een ruisende haard van zuidelijke winden,

Dit zijn zijn denkbeelden en gelijkenissen,

Zij zijn aan hem verwant in schoonheid en zijn gelijke in de diepte.

Een wilskracht tot klimmen tilt op een verrukking om te leven,

Metgezel van 's hemels hoogte van aard-schoonheids betovering,

570 Een inspiratie voor de onsterfelijke sfeer

Gelegen in de schoot van sterfelijke extase.

Zijn lieflijkheid en vreugde winnen elk hart

Om te leven met het zijne in een blij pachttermijn,

Zijn kracht is als een toren gebouwd om te reiken naar de hemel,

575 Een godheid gehouwen uit de stenen van het leven.

O welk verlies, indien de dood in de elementen

Waarvan zijn genadige omhulsel werd geschapen,

Deze vaas zou breken alvoor het zijn heerlijkheden kon ademen,

Als kon de aarde niet te lang voor de hemel verbergen

580 Een schat zo uitzonderlijk, in bruikleen gegeven door de goden,

Een wezen zo zeldzaam, van een natuur zo goddelijk!

Na een kort jaar, als dit heldere uur komt teruggevlogen

En zorgeloos neerstrijkt op een tak van de Tijd,

Eindigt de soevereine glorie die de hemel aan de aarde heeft geschonken,

585 Deze luister verdwijnt van het sterfelijke gewelf:

Des hemels grootsheid kwam, maar was te groot om te kunnen blijven.

Twaalf snel-gevleugelde maanden zijn gegeven aan hem en haar;

Wanneer deze dag weerkeert moet Satyavan sterven.”

Als een heldere en naakte bliksemschicht zo viel het vonnis.

590 Maar de koningin riep uit: “Vergeefs kan dus de hemelse genade zijn!

De Hemel drijft de spot met ons door de schittering van haar geschenken,

Want de Dood is een hofschenker van de wijn

Van te korte vreugde, hooggehouden aan sterfelijke lippen

Voor een hartstochtelijk moment door de zorgeloze goden.

595 Maar ik verwerp de genade en de bespotting.

Bestijg uw wagen en vertrek, O Savitri,

En reis nogmaals door de bevolkte landen.

Helaas, in de groene blijheid van de wouden

Boog uw hart zich naar een misleidende roep.

600 Maak opnieuw uw keuze en vergeet dit hoofd dat is verdoemd,

De Dood is de hovenier van deze wonder-boom;

Liefdes lieflijkheid slaapt in zijn bleke marmeren hand.

Verder gaan langs een honingrijke maar doodlopende weg

Zou een weinig vreugde bekopen met een bitter einde.

605 Bepleit niet uw keuze, want de dood maakte het vergeefs.

Uw jeugd en stralendheid werd niet geboren om te rusten

In een lege kist achtergelaten op zorgeloze grond;

Een keuze minder zeldzaam kan oproepen tot een gelukkiger lot.”

Maar Savitri antwoordde uit haar opstandige hart, â€"

610 Haar stem was kalm, haar gezicht onbeweeglijk als staal;

“Mijn hart heeft eenmaal gekozen en kiest niet weer.

Het woord dat ik sprak kan nimmer worden gewist,

Het staat geschreven in het aantekenboek van God.

De waarheid eens gesproken, verdwenen uit de aardse sfeer,

615 Door het verstand vergeten, klinkt onsterfelijk

Voor eeuwig in de herinnering van de Tijd.

Slechts eenmaal vallen de dobbelstenen, geworpen uit de hand van het Lot

In een eeuwig moment van de goden.

Mijn hart heeft zijn trouw aan Satyavan verzegeld:

620 De ondertekening kan niet door ongunstig Lot worden uitgewist,

Het zegel kan door Lot noch Dood noch Tijd worden verbroken.

Zullen diegenen scheiden die Ã©Ã©n wezen zijn geworden binnenin?

De greep van de Dood kan ons lichaam breken, niet onze ziel;

Als de dood hem wegneemt, zal ook ik weten hoe te sterven.

625 Laat het Lot met mij doen wat zij wil of kan;

Ik ben sterker dan de dood en groter dan mijn lot;

Mijn liefde zal de wereld overleven, het noodlot valt van mij af

Hulpeloos tegen mijn onsterfelijkheid.

De wet van het Lot mag veranderen, maar niet de wilskracht van mijn geest.”

630 Met een wil als adamant, goot zij haar woorden als brons.

Doch in het verstand van de koningin die luisterde naar haar woord

Klonk het als de stem van een zelfgekozen Ondergang

Die elke vorm van uitweg ontkende.

Aan haar eigen wanhoop gaf de moeder antwoord;

635 Zij riep als een die in haar zwaarmoedige hart

Zwoegt onder het snikken van haar hoop

Om een toon van hulp te laten klinken van bedroefder snaren:

“O kind, in de grootsheid van uw ziel

Die op de grens woont van een grotere wereld

640 En door uw bovenmenselijke gedachten verblind,

Verleent gij eeuwigheid aan een sterfelijke hoop.

Wie op deze wisselvallige en onwetende aarde,

Is hier de minnaar en wie is de vriend?

Alles gaat hier voorbij, niets blijft gelijk.

645 Niemand is voor wie dan ook op deze vergankelijke globe.

Hij die gij nu bemint kwam als vreemdeling

En zal naar een verre onbekendheid heengaan:

Zijn momentane deel eens gespeeld op 's levens toneel

Dat hem enige tijd van binnenuit gegeven was,

650 Beweegt verder naar andere taferelen en andere spelers,

Zal lachen en huilen temidden van nieuwe, onbekende gezichten.

Het lichaam dat gij hebt liefgehad is weggeworpen

Tussen het grove onveranderlijke stof van werelden

Naar de onaangedane machtige Natuur en wordt

655 Ruwe materie voor de vreugde van een ander leven.

Maar voor de ziel, op het wiel van God

Dat immer draait, komen zij en gaan

Verbonden en gescheiden in de magische ronde

Van de grote Danser van de grenzeloze dans.

660 Onze emoties zijn slechts hoge en uitstervende tonen

Van zijn grillige onberekenbare muziek, onweerstaanbaar veranderd

Door het hartstochtelijke bewegen van een zoekend Hart

In de wisselvallige aaneenschakeling van uur tot uur

Om hemels verre beantwoordende lied omlaag te roepen.

665 Smeken om een onbegrepen gelukzaligheid is al wat wij wagen;

Eenmaal begrepen, verliezen wij de betekenis van de hemelse muziek;

Te nabij, is de ritmische smeekbede gevlucht of heeft gefaald;

Elke lieflijkheid is hier een verbijsterend symbool.

De liefde sterft vooraf aan de beminde in onze borst:

670 Onze vreugdes zijn als reukwater in een breekbare vaas.

O welk een schipbreuk is dit op de zee des Tijds

Om 's levens zeilen te spreiden voor het orkaan-verlangen

En tot loods te benoemen het onzichtbare hart!

O kind, wilt gij verkondigen, wilt gij dan volgen

675 Tegen de Wet die is de eeuwige wil

De autocratie van de onbesuisde stemming van de Titaan

Voor wie zijn eigen vurige wilskracht de enige wet is

In een wereld waar geen Waarheid is noch Licht noch God?

Alleen de goden kunnen spreken wat gij nu spreekt.

680 Gij die menselijk zijt, denk niet als een god.

Aan de mens, beneden de god, boven het beest,

Is de kalme rede gegeven als zijn gids;

Hij wordt niet gedreven door een onbezonnen wil

Zoals de daden van vogel en dier;

685 Hij wordt niet bewogen door een strenge Noodzakelijkheid

Zoals de doelloze gebaren van onbewuste dingen.

De furieuze opmars van de reus en de Titaan

Klimt om in bezit te nemen het koninkrijk der goden

Of zeilt langs de demonische uitgestrektheden van de Hel;

690 In de onnadenkende passie van hun hart

Slaan zij hun leven stuk tegen de eeuwige Wet

En vallen en breken onder hun eigen geweldige gewicht:

Het middelste pad is gemaakt voor de mens die denkt.

Zijn stappen te kiezen bij redes waakzame licht,

695 Zijn pad te kiezen van de vele paden

Is hem gegeven, elk voor zijn moeilijke bestemming

Gehouwen uit oneindige mogelijkheid.

Verlies niet uw doeleinde uit het oog om een schoon gezicht te volgen.

Alleen wanneer gij boven uw verstand zijt uitgeklommen

700 En leeft in de kalme onmetelijkheid van de Ene

Kan liefde eeuwig zijn in de eeuwige Gelukzaligheid

En kan goddelijke liefde de plaats innemen van de menselijke band.

Er is een verborgen wet, een grimmige kracht:

Het noodt u om uw onsterfelijke geest te sterken;

705 Het biedt zijn onverbiddelijke minzaamheden aan

Van werk en gedachte en weloverwogen ernstige genoegens

Als stappen om te klimmen naar de verre verborgen hoogten Gods.

Dan is ons leven een kalme pelgrimage,

Elk jaar een mijl op de hemelse Weg

710 En elke dageraad opent naar een ruimer Licht.

Uw daden zijn uw helpers, elke gebeurtenis is een teken,

Waken en slaap zijn gelegenheden

Aan u gegeven door een onsterfelijke Macht.

Zo kunt gij verheffen uw zuivere onoverwonnen geest,

715 Tot zij, naar de hemel uitgespreid in een weidse vesper-kalmte,

Onaangedaan en zachtmoedig als de lucht,

Geleidelijkaan groter wordt tot in een tijdeloze vrede.”

Maar Savitri gaf antwoord met standvastige ogen:

“Mijn wil is deel van de eeuwige Wil,

720 Mijn lot is wat mijn geestes kracht kan maken,

Mijn lot is wat mijn geestes kracht kan dragen;

Mijn kracht is niet die van de Titaan; het is de kracht van God.

Ik heb mijn blije werkelijkheid ontdekt

Buiten mijn lichaam in een ander wezen:

725 Ik heb de diepe onveranderlijke ziel van liefde gevonden.

Hoe zal ik dan een enkel goed verlangen,

Of, terwijl ik verrijs naar reine wezenloze vrede,

De eindeloze hoop teniet doen die mijn ziel heeft doen ontstaan

Vanuit zijn oneindige eenzaamheid en slaap?

730 Mijn geest ving een glimp van de glorie waar het voor gekomen is,

De hartslagen van een onmetelijk hart in het vuur der dingen

Mijn eeuwigheid omvat door zijn eeuwigheid

En, onvermoeibaar van de zoete peilloosheden van de Tijd,

De diepe mogelijkheid om altijd lief te hebben.

735 Dit, dit is de eerste, de laatste vreugde en vergeleken bij zijn harteklop

Zijn de rijkdommen van duizend fortuinlijke jaren armoede.

Dood en smart betekenen niets voor mij

Of gewone levens en gelukkige dagen.

En wat zijn voor mij de gewone zielen van mensen

740 Of ogen en lippen als die niet zijn van Satyavan?

Ik voel geen behoefte om mij te onttrekken aan zijn armen

En het ontdekte paradijs van zijn liefde

En te reizen naar een stille oneindigheid.

Nu eerst, voor mijn ziel in Satyavan,

745 Koester ik de kostbare gelegenheid van mijn geboorte:

In zonlicht en een droom van wegen van smaragd

Zal ik samen met hem gaan als goden in het Paradijs.

Is het voor een jaar, dan dat jaar is heel mijn leven.

En toch weet ik dat dit niet heel mijn lot zal zijn

750 Om slechts een tijd te leven en lief te hebben en te sterven.

Want nu weet ik waarom mijn geest op aarde is gekomen

En wie ik ben en wie het is die ik bemin.

Ik keek naar hem vanuit mijn onsterfelijke Zelf,

Ik heb God zien glimlachen naar mij in Satyavan;

755 Ik heb het Eeuwige gezien in een menselijk gezicht.”

Toen kon niemand antwoord geven op haar woorden. Stil

Zaten zij en zagen in de ogen van het Lot.

EINDE VAN CANTO EEN

Canto Twee

De Loop van het Lot en het Probleem van de Pijn

Een stilte bekrachtigde het onherroepelijke besluit,

Het woord van het Lot gesproken door hemelse lippen

Die een noodlot bezegelden dat geen enkele macht kon herroepen

Tenzij de hemelse wil zelf zijn loop kon veranderen.

5 Of zo scheen het: toch rees vanuit de stilte

Ã‰Ã©n stem die de onwrikbare lotsbestemming in twijfel trok,

Een wil strijdend tegen de onveranderlijke Wil.

Een moederhart had de noodlottige uitspraak gehoord

Die klonk als een sanctie voor de roep van de dood

10 En als een kilte dicht kwam bij leven en hoop.

Doch hoop verzonk als een gedoofd vuur.

Zij voelde hoe de loden onontkoombare hand

De beslotenheid doordrong van haar bewaakte ziel

En met plotselinge pijn de inhoud ervan trof

15 En het keizerrijk van haar moeilijk verworven vrede.

Voor een tijd verviel zij tot het niveau van menselijk verstand,

Een veld van sterfelijke smart en de wet van de Natuur;

Zij deelde, zij droeg het gewone lot van mensen

En voelde wat gewone harten verduren in de Tijd.

20 De aardse vraag verwoordend aan de onnaspeurlijke macht

Keerde de koningin zich nu naar de nog altijd onbeweeglijke ziener:

Bestormd door het onbehagen in de diepten der Natuur,

Deelgenoot in de zielestrijd van zwijgzame, gedreven dingen

En al de misÃ¨re, al het onwetende geween,

25 Hartstochtelijk als smart dat de hemel in twijfel trekt sprak zij.

Zij leende haar woord aan de oppervlakkige ziel der aarde

Zij sprak het leed in 's werelds stilzwijgende hart

En de opstandigheid van de mens tegen zijn onwetend lot.

“O ziener, in het aardse vreemde tweevoudig geaarde leven,

30 Door welke meedogenloze vijandige Noodzakelijkheid

Of onbarmhartige gril van een Scheppers wil,

Of door welke willekeurige bijkomstigheid of gestuurd Toeval

Die een regel hebben gemaakt van toevallige stappen,

Lotsbeschikking gemaakt door de emotie van een uur, kwam

35 In het onbegrijpelijke mysterie van de Tijd

Het ijzingwekkendere mysterie van smart en pijn?

Is het uw God die deze wrede wereld heeft gemaakt?

Of een of andere rampzalige Macht heeft zijn werk verstoord

En hij staat hulpeloos om te behoeden of te redden?

40 Een noodlottig zaad werd gezaaid aan 's levens valse start

Toen kwaad samenging met goed op aardse bodem.

Toen verscheen voor het eerst de ziekte van de geest,

De pijn van de gedachte, de zoektocht naar het doel van het leven.

Het vlocht in vormen van goed en slecht

45 De openhartige eenvoud van dierlijke daden;

Het maakte een bocht in het rechte pad gehouwen door de lichaamsgoden

Volgde de zigzag van de onzekere route

Van het leven dat dwaalt op zoek naar zijn doel

In het bleke sterrenlicht dat valt vanaf de gedachte-hemelen

50 Wijst het de weg aan het onzekere idee, de aarzelende wil.

Verloren was de veilige vereenzelviging van het instinct

Met de pijlpunt van 's wezens meest innerlijke zicht,

In de war gestuurd de zekere stappen van de simpele gang van de Natuur

En waarheid en vrijheid in de groeiende ziel.

55 Uit een of andere leeftijdsloze onschuld en vrede,

Het voorrecht van zielen die nog niet tot geboorte zijn verraden,

Omlaaggeworpen om te lijden in deze harde gevaarlijke wereld

Werd ons leven in pijn geboren en met een schreeuw.

Hoewel de aard-natuur de hemelse adem verwelkomt

60 En de materie bezielt met de wil om te leven

Belagen duizend beproevingen de sterfelijke uren

En putten de natuurlijke vreugde van het leven uit;

Ons lichaam is een vernuftig gemaakte machine,

Al zijn delen even listig ontworpen,

65 Ingenieus bedacht met demonische vaardigheid,

Zijn passende onvermijdelijke erfdeel

Van dodelijk gevaar en vreemde pijn,

Zijn betaling van de belasting van Tijd en Lot,

Zijn manier van lijden en zijn manier van sterven.

70 Dit is het losgeld voor ons hoge aanzien,

Het kenmerk en stempel van onze menselijkheid.

Een akelig gezelschap van kwalen komt,

Bewoners met een volmacht, in het lichamelijke huis van de mens,

Verbreiders van de dood en folteraars van het leven.

75 In de verderfelijke leegten van de wereld,

In haar onderbewuste spelonk-doorgangen

Liggen zij in hinderlaag te wachten op het uur dat zij toeslaan

En omgeven met gevaar 's levens belegerde stad:

Toegelaten tot de citadel der mensendagen

80 Ondermijnen zij zijn kracht en maken kreupel of doden plotseling.

Binnen in onszelf voeden zich dodelijke krachten;

Onze vijanden maken wij tot gast:

Uit hun holen komen zij gekropen als beesten en knagen

Aan de snaren van de lier van de goddelijke musicus

85 Tot rafelig en dun de muziek wegsterft

Of krakend afbreekt met een laatste tragische noot.

Al wat wij zijn is een belegerd fort

Al waar wij naar streven verandert in een droom

In de grijze slaap van de onwetendheid der Materie.

90 De geest lijdt, verlamd geworden door 's werelds disharmonie

En de liefdeloosheid van menselijke dingen.

Een schat verspild of goedkoop, vergeefs verkocht

Op de bazaar van een blinde bestemming,

Een geschenk van onschatbare waarde van de goden der Tijd

95 Verloren of zoekgeraakt in een zorgeloze wereld,

Is het leven een gemist wonder, een verworden kunst;

Een die zoekt op een donkere en obscure plaats

Een slecht bewapende strijder geplaatst tegenover vreselijke conflicten,

Een gebrekkige werker die een verbijsterende taak gegeven is,

100 Een onwetende rechter van problemen die Onwetendheid heeft gemaakt,

Zijn hemelwaartse vlucht bereikt gesloten en sleutelloze poorten,

Zijn glorieuze uitbarstingen gaan als een nachtkaars uit.

Een vloek is gelegd op de geschenken van de Natuur aan de mens;

Alles loopt hand in hand met zijn eigen tegendeel,

105 Dwaling is de kameraad van ons sterfelijke denken

En onwaarheid ligt op de loer in de diepe boezem der waarheid,

De zonde vergiftigt met haar levendige bloemen van vreugde

Of laat een rood litteken achter gebrand op de ziel;

Deugd is een trieste slavernij en een gevangenis.

110 Bij elke stap is voor ons een valstrik gelegd.

Vreemd voor ons verstand en het licht van onze geest

Welt onze bron van handelen omhoog vanuit een duisternis;

In onwetendheid en onkunde liggen onze wortels.

Een groeiend archief van calamiteiten

115 Is het relaas van het verleden, het toekomst-boek van het Lot:

De eeuwen stapelen de dwaasheden en misdaden van de mens

Bovenop de ontelbare menigte van beproevingen der Natuur;

Als was 's werelds stenen last nog niet genoeg,

Een gewas van misÃ¨res wordt hardnekkig gezaaid

120 Door zijn eigen hand in de voren van de goden,

De onmetelijke, toenemende, tragische oogst binnengehaald

Van vroegere wandaden begraven door de vergeetachtige Tijd.

Zelfgekozen loopt hij in de valkuil van de Hel;

Dit sterfelijke schepsel is zijn eigen ergste vijand.

125 Zijn wetenschap is een bewerker van het noodlot;

Hij plundert de aarde voor middelen om zijn soort te deren;

Hij doodt zijn geluk en een andermans goed.

Niets heeft hij geleerd van Tijd en zijn geschiedenis;

Net als vroeger in de onervaren jeugd van de Tijd,

130 Toen de Aarde onwetend liep over de snelwegen van het Lot,

Klampen oude vormen van kwaad zich aan de wereldziel vast:

De oorlog die de lieflijk glimlachende kalmte van het leven teniet doet,

Veldslag en plundering, vernietigingen en bloedbaden zijn nog steeds

Het woeste tijdverdrijf van de strijdende volksstammen van de mens;

135 Een idioot vernielt in een uur wat eeuwen hebben voortgebracht,

Zijn buitensporige razernij of waanzinnige haat slaat neer

De schoonheid en grootheid die zijn genius heeft gesmeed

En de machtige opbrengst van een natie die zwoegt.

Al wat hij bereikt heeft dat sleept hij naar de afgrond.

140 Van zijn grootsheid maakt hij een epos van verderf en ondergang;

Zijn kleinheid kruipt tevreden door ellende en slijk,

Hij roept de hemelse vergelding af over zijn hoofd

En wentelt zich in zijn zelf-gemaakte misÃ¨re.

Ten dele de aanstichter van de kosmische tragedie,

145 Zijn wil spant samen met dood en tijd en lot.

Zijn kortstondige verschijning op de raadselachtige aarde

Keert altijd terug maar brengt geen verheven resultaten

Voor deze zwerver in de eoon-ronden van God

Die zijn leven insluiten in hun onmetelijke langdurigheid.

150 De weidse zoektocht van zijn ziel en de altijd weerkerende hoop

Volgen de zinloze kringloop van hun wandel

In een vergeefse herhaling van verloren inspanningen

Langs het spoor van weldra vergeten levens.

Al is een episode in een nietszeggende legende.

155 Vanwaar bestaat dit alles en waarom zijn wij hier?

Zo het om terug te keren naar een of ander wezen

Van eeuwige gelukzaligheid de bestemming is van onze geest

Of naar een of andere stille onpersoonlijke hoogte van eindeloze kalmte,

Aangezien wij Dat zijn en uit Dat zijn voortgekomen,

160 Vanwaar verrees dan het vreemde en vruchteloze interval

Dat tevergeefs duurt door de eindeloze Tijd?

Wie heeft het gewild om een universum te vormen of te veinzen

In de koude en eindeloze leegte van de Ruimte?

Of als deze wezens en hun kortstondige levens moeten bestaan,

165 Welke behoefte had de ziel dan aan onwetendheid en tranen?

Vanwaar verrees de roep om leed en pijn?

Of kwam alles ongeholpen, zonder oorzaak?

Welke macht heeft de onsterfelijke geest tot geboorte gedwongen?

Eens de eeuwige getuige van de eeuwigheid,

170 Een onsterfelijke reiziger temidden van vergankelijke taferelen,

Hij slaat zijn tent op in 's levens half-verlichte duisternis

Tussen de brokstukken van zijn gedachten en dromen.

Of wie heeft hem overgehaald om gelukzaligheid op te geven

En zijn onsterfelijke voorrecht te verspelen?

175 Wie heeft op hem de aanhoudende wilskracht gelegd om te leven

Als een zwerver in deze schone, treurige wereld

En zijn last te dragen van vreugde en verdriet en liefde?

Of als er geen wezen is dat de werken des Tijds gadeslaat,

Welke strenge onpersoonlijke Noodzakelijkheid

180 Dwingt het vergeefse zwoegen af van kortstondig levende dingen?

Een geweldige Illusie heeft dan de sterren geschapen.

Maar waar is dan de zekerheid van de ziel,

Haar evenwicht in dit wentelen van onwerkelijke zonnen?

Of anders is het een zwerver weg van huis

185 Die afdwaalde in een doodlopende steeg van Tijd en toeval

En geen uitweg uit een nietszeggende wereld vindt.

Of waar begint en eindigt het bewind van de Illusie?

Misschien is de ziel die wij voelen slechts een droom,

Het eeuwige zelf een verzinsel waargenomen in trance.”

190 Dan na een stilte gaf Narad antwoord:

Terwijl hij sprak stemde hij zijn lippen naar aardse tonen

En iets van de diepe betekenis van het lot

Verzwaarde nu de zwakke aanwijzingen van sterfelijke spraak.

Zijn voorhoofd straalde met ernstig gestemd gezicht,

195 Veranderd in een tafel van bovenaardse gedachten

Als hadden karakters van een ongeschreven taal

Op deze ruimte de inscripties achtergelaten van de goden.

Geopenbaard in dat licht zwoegde de Tijd, zijn onzichtbare werken

Onthuld; de wijd-vertakte vÃ¨r-ziende beramingen

200 Onvoltooid die zijn eonische vlucht doet ontvouwen

Waren reeds in kaart gebracht in die wereldwijde blik.

“Was dan de zon een droom omdat het nacht is?

Verborgen in het sterfelijke hart woont de Eeuwige:

Hij woont heimelijk in de kamer uwer ziel,

205 Een Licht schijnt daar dat noch pijn noch smart kunnen verhinderen.

Een duisternis staat tussen uzelf en hem,

Gij kunt niet horen of voelen de wonderbare Gast,

Gij kunt niet zien de zaligmakende zon.

O koningin, uw gedachten zijn een licht van de Onwetendheid,

210 Het heldere gordijn verbergt voor u Gods aangezicht.

Het verlicht een wereld geboren uit het Onbewuste

Doch verbergt de betekenis van het Onsterfelijke in de wereld.

Het licht van uw verstand verbergt voor u de gedachte van het Eeuwige,

De hoop in uw hart verbergt voor u Eeuwigheids wil,

215 Aardse vreugdes sluiten voor u uit de gelukzaligheid van het Onsterfelijke.

Van daaruit verrees de behoefte aan een duistere, inbreuk makende god,

's Werelds gevreesde leraar, de schepper, pijn.

Waar onwetendheid is, daar moet ook lijden komen;

Uw smart is een kreet van de duisternis naar het licht;

220 Pijn was de eerstgeborene van het Onbewuste

Dat de stilzwijgende vroegste oorsprong van uw lichaam was;

Reeds sliep daar de onderbewuste gedaante van pijn:

Een schaduw in een schimmige, donkere baarmoeder,

Tot het leven zich zal roeren, zal het wachten om te ontwaken en te zijn.

225 Uit Ã©Ã©n geboorte met vreugde kwam de vreselijke Macht voort.

In 's levens borst werd het geboren en het hield zijn tweeling verborgen;

Doch pijn kwam eerst, slechts dan kon vreugde bestaan.

Pijn ploegde de eerste harde grond van de wereld-sluimer.

Door pijn ontsprong een geest uit de klei,

230 Door pijn bewoog het Leven zich in de onderbewuste diepte.

Opgesloten, ondergedompeld, verborgen in de trance der Materie

Ontwaakte de dromer, het slapende Mentale, tot zichzelf;

Het maakte een zichtbaar domein van zijn dromen,

Het ontleende zijn gedaanten aan de onderbewuste diepten,

235 Keerde zich dan, om naar de wereld te kijken die het had gemaakt.

Door pijn en vreugde, de heldere en duistere tweeling,

Bespeurde de levenloze wereld zijn bewuste ziel,

Anders had het Onbewuste nooit een verandering ondergaan.

Pijn is de hamer van de Goden

240 Om een doffe weerstand te breken in het sterfelijke hart,

Zijn trage inertie als van levende steen.

Werd het hart niet gedwongen tot behoefte en tranen,

Zijn ziel zou zich tevreden, op zijn gemak hebben neergelegd,

En nooit hebben gedacht om het menselijke hart te overstijgen

245 En nooit hebben geleerd om te klimmen naar de Zon.

De aarde is vol van gezwoeg, beladen met pijn;

BarensweeÃ«n van een eindeloze geboorte dwingen haar nog steeds;

De eeuwen komen tot een einde, de tijdperken verstrijken tevergeefs

En toch wordt de Godheid binnenin haar niet geboren.

250 De oeroude Moeder ziet alles aan met vreugde,

Roept om de hevige pijnscheut, de grootse huivering;

Want alle schepping komt met pijn en zwoegen.

Deze aarde is vol van de zieleangst der goden;

Altijd zwoegen zij gedreven door de prikkel van de Tijd,

255 En spannen zich in om uit te werken de eeuwige Wil

En het goddelijke leven te scheppen in sterfelijke vorm.

Zijn wil moet worden uitgewerkt in menselijke borst

Tegen het kwaad dat opstijgt uit de diepten,

Tegen 's werelds Onwetendheid en zijn eigenzinnige kracht,

260 Tegen de dwalingen van de ontaarde wil van de mens,

Tegen de diepe dwaasheid van zijn menselijk verstand,

Tegen de blinde afkeer van zijn hart.

De geest is tot pijn gedoemd totdat de mens is bevrijd.

Er klinkt het rumoer van de veldslag, een gestamp, een opmarcheren:

265 Een strijdkreet stijgt op als het klagen van de zee,

Een wanhopige lach onder de slagen van de dood,

Een ondergang van bloed en zweet, gezwoeg en tranen.

Mensen sterven opdat de mens kan leven en God kan worden geboren.

Een afschuwelijke Stilte aanschouwt de tragische Tijd.

270 Pijn is de hand van de Natuur die de mens beeldhouwt

Tot grootheid: een bezield zwoegen beitelt

Met hemelse wreedheid een onwillige teelaarde.

Onvermurwbaar in de passie van hun wil,

De hamers geheven van de titanische krachtsinspanning

275 Werken de demiurgen van het universum;

Hun eigen universum scheppen zij met reuzen-slagen; hun zonen

Worden gekenmerkt door hun enorme stempel van vuur.

Ofschoon de overweldigende aanraking van de scheppende god

Een ondraaglijke foltering is voor sterfelijke zenuwen,

280 Groeit de vurige geest in kracht binnenin

En voelt een vreugde in elke titanische scheut van pijn.

Hij die zichzelf zou redden leeft naakt en kalm;

Hij die het ras zou redden moet delen in zijn pijn:

Dit zal hij weten die gehoorzaamt aan de geweldige impuls.

285 De Groten die kwamen om deze lijdende wereld te redden

En te verlossen van Tijds schaduw en de Wet,

Moeten gaan onder het juk van smart en pijn;

Zij zijn gevangen door het Wiel dat zij hadden gehoopt te breken,

Op hun schouders moeten zij dragen 's mensen last van het lot.

290 Zij brengen de rijkdommen van de hemel, hun lijden is de prijs

Of zij betalen de gave van kennis met hun leven.

De Zoon van God geboren als de Zoon van de mens

Heeft de bittere beker gedronken, de schuld van de Godheid bekend,

De schuld die het Eeuwige is verplicht aan het gevallen ras

295 Hij heeft zijn wil gebonden aan dood en worstelend leven

Dat vergeefs hunkert naar rust en eindeloze vrede.

Nu is de schuld betaald, de oorspronkelijke rekening vereffend.

Het Eeuwige lijdt in een menselijke vorm,

Het heeft het testament van verlossing getekend met zijn bloed:

300 Het heeft de deuren geopend van zijn onsterfelijke vrede.

De Godheid heeft de vordering van het schepsel ingelost,

De Schepper ondergaat de wet van pijn en dood;

Een vergelding treft de vleesgeworden God.

Zijn liefde heeft de weg van de sterfelijke naar de Hemel geplaveid:

305 Hij heeft zijn leven en zijn licht gegeven om hier te voldoen

De duistere schuldenlast van sterfelijke onwetendheid.

Het is volbracht, de vreselijke mysterieuze offerande,

Door Gods gepijnigde lichaam geschonken aan de wereld;

Gethsemane en CalvariÃ« zijn zijn lot,

310 Hij draagt het kruis waarop de wereldziel genageld is;

Zijn geleide is het schimpen van de menigte;

Hoon en spot zijn het bewijs van zijn rechtelijke erkentelijkheid;

Twee dieven samen met hem ter dood gebracht minachten zijn machtige dood.

Met bloedend voorhoofd heeft hij de weg van de Verlosser getreden.

315 Hij die zijn vereenzelviging met God gevonden heeft

Betaalt met de lichamelijke dood voor het onmetelijke licht van zijn ziel.

Zijn onsterfelijke kennis triomfeert bij zijn dood.

Neergehouwen, gevierendeeld op het schavot terwijl hij valt,

Verkondigt zijn gekruisigde stem, 'Ik, ik ben God;'

320 'Ja, alles is God,' weerklinkt Hemels onsterfelijke uitroep

Het zaad van de Godheid slaapt in het sterfelijke hart,

De bloem van de Godheid groeit aan de wereld-boom:

Alles zal God ontdekken in zelf en dingen.

Doch wanneer de Goddelijke boodschapper komt om de wereld te helpen

325 En de ziel vanaf de aarde te leiden naar hogere dingen,

Dan moet ook hij het juk dragen dat hij kwam afnemen;

Ook hij moet de pijn dragen die hij zou helen:

Hoe zal hij, vrijgesteld en onaangetast door het aardse lot,

De kwalen helen die hij nimmer heeft gevoeld?

330 Hij bedekt 's werelds kwellingen met zijn kalmte;

Ofschoon geen teken verschijnt voor het uiterlijke oog

En vrede gegeven is aan ons verscheurde menselijke hart,

De strijd is er en de onzichtbare prijs is betaald;

Het vuur, het gevecht, de worsteling gebeuren binnenin.

335 Hij draagt de lijdende wereld in zijn eigen borst;

De zonden wegen op zijn gedachten, de smart is de zijne:

De aardse oeroude last ligt zwaar op zijn ziel;

De Nacht en haar machten belagen zijn moeizame stappen,

Hij ondergaat de vijandige greep van de Titaan;

340 Zijn opmars is een veldslag en een pelgrimage.

's Levens kwaad velt hem, hij wordt getroffen door 's werelds pijn:

Een miljoen wonden gapen in zijn verborgen hart.

Slapeloos reist hij door een eindeloze nacht;

Vijandige krachten zwermen over zijn pad;

345 Een slijtageslag, een strijd is zijn innerlijke leven.

Zelfs hoger kan de prijs zijn, afschrikwekkender de pijn:

Zijn verregaande vereenzelviging en alomvattende liefde

Zullen de kosmische zieleangst brengen in zijn diepten,

De smart van alle levende dingen zal komen

350 En kloppen aan zijn deur en wonen in zijn huis;

Een vreselijke band van sympathie

Kan al het lijden binden tot zijn enkele smart

En alle kwelling van al de werelden maken tot de zijne.

Hij ondervindt een oeroude tegenwerkende Kracht,

355 Hij wordt gegeseld met de zwepen die 's werelds uitgeputte hart verscheuren;

Het wenen der eeuwen bezoekt zijn ogen:

Hij draagt het vurige Centaur-kleed dat kleeft van bloed,

Het gif der wereld heeft zijn keel bevlekt.

Op het marktplein van de hoofdstad der Materie

360 Tussen het loven en bieden van de aangelegenheid die leven heet

Wordt hij gebonden op de brandstapel van een langdurig Vuur;

Hij brandt op een onzichtbaar oorspronkelijk grensgebied

Opdat Materie zich kan keren naar het wezenlijke van de geest:

Hij wordt het slachtoffer van zijn eigen offerande.

365 Het Onsterfelijke gebonden aan aardse sterfelijkheid

Verschijnend en ten onder gaand op de wegen van de Tijd

Schept Gods moment door de ritmeslagen van de eeuwigheid.

Hij sterft opdat de wereld opnieuw kan worden geboren en leven.

Ook al ontkomt hij aan de hevigste vuren,

370 Ook al breekt de wereld niet in, een overspoelende zee,

Wordt de hemel slechts door harde opoffering verdiend:

Hij moet het gevecht aangaan, de pijn die de Hel zal overwinnen.

Een duistere verhulde vijandigheid bewoont

De menselijke diepten, het geheime hart van de Tijd

375 Dat het recht opeist om Gods werk te veranderen en verstoren.

Een verborgen vijandschap ligt in hinderlaag voor de opmars van de wereld;

Het laat een litteken achter op gedachte en woord en daad;

Het drukt een stempel van smet en gebrek op alle gedane dingen;

Tot dat verslagen is is vrede aan de aarde ontzegd.

380 Er is geen zichtbare vijand, maar het onzichtbare

Is om ons heen, ontastbare krachten belagen,

Contacten met vreemde werelden, gedachten niet van onszelf

Overvallen ons en dwingen het dwalende hart;

Ons leven is gevangen in een dubbelzinnig net.

385 Een vijandige Kracht werd van oudsher geboren:

Als indringer in het leven van de sterfelijke mens,

Verbergt hij voor hem het rechte onsterfelijke pad.

Een macht kwam tussenbeide om het eeuwige Licht te versluieren,

Een macht gekant tegen de eeuwige wil

390 Leidt de boodschappen om van het onfeilbare Woord,

Verwringt de omtrekken van het kosmische plan:

Een fluistering verleidt het menselijke hart tot het kwade,

Het verzegelt de ogen van wijsheid, het zicht van de ziel,

Het is de herkomst van ons lijden hier,

395 Het bindt de aarde aan rampspoed en pijn.

Al dit moet degene overwinnen die Gods vrede omlaag wil brengen.

Deze verborgen tegenstander woonachtig in de menselijke borst

Moet de mens teboven komen ofwel zijn hogere bestemming missen.

Dit is de innerlijke oorlog die onvermijdelijk is.

400 ”Zwaar is de wereldverbeteraars moeilijke taak;

De wereld zelf wordt zijn tegenstander,

Degenen die hij zou redden zijn zijn vijanden:

Deze wereld is verliefd op zijn eigen onwetendheid,

Haar duisternis keert zich af van het verlossende licht,

405 Zij geeft het kruis als beloning voor de kroon.

Zijn werk is een glimp van pracht in een lange nacht;

Hij ziet de langdurige opmars van de Tijd, het weinige dat werd gewonnen;

Enkelen worden gered, de rest strijdt verder en faalt:

Een Zon is voorbijgegaan, over de aarde valt de schaduw van de Nacht.

410 Zeker, er bestaan gelukkige wegen nabij Gods zon;

Maar weinigen zijn er die het zonverlichte pad treden;

Slechts de zuiveren van ziel kunnen gaan in het licht.

Een uitweg is gewezen, een pad van moeilijke ontsnapping

Uit het lijden en de duisternis en de ketenen;

415 Maar hoe zullen enkelen die ontsnapten de wereld bevrijden?

De mensenmassa kwijnt onder het juk.

Ontsnapping, hoe verheven ook, kan niet het leven herwinnen,

Het leven dat is achtergebleven op de gevallen aarde.

Ontsnapping kan niet het in de steek gelaten ras verheffen

420 Of voor het de overwinning brengen en het bewind van God.

Een grotere macht moet komen, een ruimer licht.

Al neemt het Licht op aarde toe en wijkt de Nacht terug,

Toch moet hij, tot het kwaad verslagen is in zijn eigen huis

En Licht binnendringt in het onbewuste fundament

425 En de vijandige Kracht is vergaan,

Nog altijd verder zwoegen, zijn werk half gedaan.

Ã‰Ã©n kan nochtans komen, gewapend, onoverwinnelijk;

Zijn onveranderlijke wil treedt het veranderlijke uur tegemoet;

De slagen van de wereld kunnen niet dat zegevierende hoofd doen buigen;

430 Kalm en zeker zijn zijn stappen in de toenemende Nacht;

Het doelwit wijkt terug, hij versnelt niet zijn pas,

Hij wendt zich niet naar de verheven stemmen in de nacht;

Hij vraagt niet om hulp van de lagere goden;

Zijn ogen zijn gericht op zijn onveranderlijke doel.

435 De mens wendt zich af of kiest gemakkelijker paden;

Hij houdt zich aan de hoge en moeizame weg

Die als enige klimt naar de toppen van het Eeuwige;

De onuitsprekelijke sferen hebben reeds zijn tred gevoeld;

Hij heeft van hemel en aarde zijn instrument gemaakt,

440 Doch de beperkingen van hemel en aarde vallen van hem af;

Hij overstijgt hun wet maar gebruikt deze als zijn middel.

Hij heeft 's levens handen in de zijne genomen, hij is meester van zijn eigen hart.

De schijnbewegingen van de Natuur misleiden niet zijn oog,

Onwrikbaar is zijn blik gericht naar het verre doeleinde der Waarheid;

445 De dove weerstand van het lot kan niet zijn wilskracht breken.

Op de vreselijke overtochten, de noodlottige paden,

Is zijn ziel onkwetsbaar, zijn hart onverslagen,

Hij blijft in leven onder het verzet van aardse Machten

En de hinderlagen der Natuur en de aanvallen van de wereld.

450 Met de gestalte van zijn geest die boven pijn en gelukzaligheid uitreikt,

Biedt hij het hoofd aan kwaad en goed met kalme en gelijkmoedige ogen.

Ook hij moet worstelen met de in raadsels sprekende Sphinx

En onderduiken in haar langdurige duisternis.

Hij heeft ingebroken in de diepten van het Onbewuste

455 Die zich zelfs voor haar eigen blik verhullen:

Hij heeft Gods sluimering deze magische werelden zien bouwen.

Hij zag toe hoe de zwijgzame God het Stoffelijke bestel vorm gaf,

De dromen dromend van zijn onwetende slaap,

En zag hoe de onbewuste Kracht de sterren schiep.

460 Hij heeft de werkingen geleerd van het Onbewuste en zijn wet,

De onsamenhangende gedachten en starre daden,

De gevaarlijke woestenijen van impuls en idee,

De chaos van zijn werktuiglijke herhalingen,

Zijn willekeurige kreten, zijn fluisteringen op bedrieglijke wijze waar,

465 Misleiders van de gehuifde luisterende ziel.

Alle dingen bereiken zijn oor maar niets is blijvend;

Alles verrees uit de stilte, alles keert in haar zwijgen terug.

Haar slaapdronkenheid heeft het universum gegrondvest,

Door haar duister ontwaken lijkt de wereld zonder zin.

470 Uit het Niets verrezen en in het Niets weergekeerd,

Was haar duistere en krachtige onkunde het vertrekpunt van de aarde;

Het is van overtollig materiaal dat alles is gemaakt;

Tot in haar diepten kan de schepping ineenstorten.

Haar tegenwerking belemmert de opmars van de ziel,

475 Zij is de moeder van onze onwetendheid.

Hij moet het licht omlaag roepen tot in zijn duistere afgronden,

Anders kan de Waarheid nimmer de slaap van de Materie overwinnen

En heel de aarde kunnen kijken in de ogen van God.

Zijn kennis moet alle duistere dingen opnieuw verhelderen,

480 Alle perverse dingen moeten door zijn macht worden ontward:

Hij moet oversteken naar de andere kust van de zee van onwaarheid,

Hij moet binnengaan in 's werelds duisternis om daar het licht te brengen.

Het hart van het kwaad moet worden blootgelegd voor zijn ogen,

Hij moet deze kosmische duistere noodzakelijkheid ontdekken,

485 Zijn bestaansrecht en zijn ijzingwekkende wortels in de grond van de Natuur.

Hij moet de gedachte kennen die de demonische daad beweegt

En die de dwalende trots van de Titaan rechtvaardigt

En de onwaarheid die zich verschuilt in aardse misvormde dromen:

Hij moet binnengaan in de eeuwigheid van de Nacht

490 En Gods duisternis kennen zoals hij kent zijn Zon.

Hiervoor moet hij afdalen in de schacht,

Hiervoor moet hij de smartelijke Onmetelijkheden doordringen.

Onveranderlijk en wijs en oneindig,

Moet hij nog altijd de Hel doorkruisen om de wereld te redden.

495 In het eeuwige Licht zal hij verschijnen

Op grenzen waar zich alle werelden ontmoeten;

Daar, op de rand van de hoogste treden van de Natuur

Wordt de geheime Wet van elk ding vervuld,

Zullen alle tegenstellingen hun langdurige meningsverschil beslechten.

500 Daar ontmoeten en omhelzen elkaar de eeuwige tegenpolen,

Daar wordt pijn een hevige vurige vreugde;

Het kwaad keert terug naar zijn oorspronkelijke goed,

En smart is gelegen op de borsten van Gelukzaligheid:

Zij heeft geleerd om blije tranen te wenen van geluk;

505 Haar blik is geladen met een weemoedige extase.

Dan zal hier een einde komen aan de Wet van Pijn.

De aarde zal worden gemaakt tot een huis van Hemels licht,

Een hemel-geboren ziener zal wonen in menselijke borst;

De bovenbewuste lichtstraal zal 's mensen ogen raken

510 En de waarheids-bewuste wereld zal omlaag komen naar de aarde

En de Materie binnendringen met de stralen van de Geest,

Zijn stilte doen ontwaken tot onsterfelijk denken,

Het zwijgende hart doen ontwaken tot het levende Woord.

Dit sterfelijke leven zal herbergen de gelukzaligheid van het Eeuwige,

515 Het lichamelijke zelf zal proeven van onsterfelijkheid.

Dan zal de wereldverbeteraars taak zijn gedaan.

“Tot dan moet het leven haar zaad in zich dragen van de dood

En zullen jammerklachten worden gehoord in de langdurige Nacht.

O sterveling, verdraag de wet van pijn van deze grote wereld,

520 Zoek op uw moeizame reis door een wereld die lijdt

Voor ondersteuning van uw ziel de kracht van de Hemel,

Keer u naar de hoge waarheid, streef naar liefde en vrede.

Een weinig gelukzaligheid wordt u gegeven van boven,

Een goddelijke aanraking op uw menselijke dagen.

525 Maak van uw dagelijkse gang een pelgrimage,

Want door kleine vreugde en smart beweegt gij naar God.

Haast u niet naar de Godheid op een gevaarlijke weg,

Open niet uw deuren voor een nameloze Macht,

Klim niet naar de Godheid langs de weg van de Titaan.

530 Tegen de Wet zet hij zijn enkele wil,

Over haar weg werpt hij zijn machtige trots.

Hemelwaarts klimt hij op een trap van stormen

Streeft ernaar te leven nabij een onsterfelijke zon.

Hij tracht met reuzenkracht om met geweld

535 Van leven en Natuur het recht van de onsterfelijke te ontworstelen;

Stormenderhand verovert hij wereld en lot en hemel.

Hij komt niet tot aan de verheven zetel van de Wereld-maker,

Hij wacht niet op de uitgestrekte hand van God

Om hem uit zijn sterfelijkheid te verheffen.

540 Alles zou hij zich eigen maken, niets zou hij vrijlaten,

Zijn kleine zelf verwijdend om op te kunnen tegen de oneindigheid.

Terwijl hij de open wegen van de goden verspert schept hij

Zijn eigen werkterrein van aardse lucht en licht;

Als een monopolist van de wereld-energie,

545 Overheerst hij het leven van gewone mensen.

Zijn en andermans pijn gebruikt hij als middel:

Op lijden en dood bouwt hij zijn troon.

In de gehaastheid en het gekletter van zijn daden van macht,

In een tumult en overdaad van roem en schande,

550 Door zijn omvangrijkheden van haat en geweld,

Door het schokken van de wereld onder zijn tred

Meet hij zichzelf tegen de kalmte van het Eeuwige

En voelt in zichzelf de grootheid van een god:

Macht is zijn voorstelling van het hemelse zelf.

555 Het hart van de Titaan is een zee van vuur en kracht;

Hij is verrukt bij de dood van dingen en verval en ondergang,

Hij voedt zijn kracht met zijn eigen en een anders pijn;

In 's werelds pathos en passie schept hij behagen,

Zijn trots, zijn macht roepen om de worsteling en pijn.

560 Hij glorieert met de kwellingen van het vlees

En bedekt de stigmata met de naam van de StoÃ¯cijn.

Zijn ogen, verblind en zonder zicht, staren naar de zon,

Het Zicht van de zoeker die zich terugtrekt uit zijn hart

Kan niet het licht van het eeuwige meer vinden;

565 Hij ziet het verschiet als een leegte, verstoken van de ziel

En houdt zijn nacht voor een duistere oneindigheid.

Zijn natuur doet de onwerkelijke leemte groter lijken

En ziet in het Niets de enige werkelijkheid:

Zijn enkele gedaante zou zijn stempel drukken op de wereld,

570 's Werelds geruchten in bezit nemen met zijn enkele naam.

Zijn momenten vormen het middelpunt van het onmetelijke universum.

Hij ziet zijn kleine zelf als God zelve.

Zijn kleine 'ik' heeft de hele wereld opgeslokt,

Zijn ego strekt zich uit in de oneindigheid.

575 Zijn verstand, een gebied in het oorspronkelijke Niets,

Becijfert zijn gedachte op een lei van uurloze Tijd.

Hij bouwt op een machtige leemte van de ziel

Een reusachtige filosofie van het Niets.

In hem woont en spreekt en handelt het Nirvana,

580 Schept onmogelijkerwijze een universum.

Een eeuwig nul is zijn vormeloze zelf,

Zijn geest is het lege onpersoonlijke absolute.

Neem die stap niet, O groeiende ziel van de mens;

Werp niet uzelf in die nacht van God.

585 Het lijden van de ziel is niet de sleutel van de eeuwigheid,

Noch is het losgeld door smart wat de hemel van het leven verlangt.

O sterveling, verdraag, maar vraag niet om de genadeslag,

Te snel zullen droefenis en angst u weten te vinden.

Te groot is dat waagstuk voor uw wilskracht;

590 Slechts binnen grenzen is de menselijke kracht veilig;

Toch is oneindigheid het doel van de geest;

Haar gelukzaligheid is daar, achter 's werelds gezicht van tranen.

Er woont een macht in u die gij niet kent;

Gij zijt een voertuig voor de gevangene vonk.

595 Het zoekt bevrijding van de omhulling der Tijd,

En terwijl gij het insluit, is het zegel de pijn:

Gelukzaligheid is de kroon van de Godheid, eeuwig, vrij,

Onbezwaard door 's levens blinde mysterie van pijn:

Pijn is de ondertekening van de Onwetendheid

600 Getuigend van de geheime god door het leven ontkend:

Tot het leven hem vindt kan nimmer aan pijn een einde komen

Kalmte is de victorie van het zelf dat zegeviert over het lot.

Verdraag; gij zult uiteindelijk uw weg vinden naar gelukzaligheid.

Gelukzaligheid is de grondstof van al wat leeft,

605 Zelfs pijn en smart zijn het kleed van wereld-geluk,

Het verbergt zich achter uw verdriet en smeekbede.

Omdat uw kracht een deel is en niet Gods geheel,

Omdat gij wordt gekweld door het kleine zelf

Vergeet uw bewustzijn om goddelijk te zijn

610 Zoals het wandelt onder het vage schemerdonker van het vlees

En niet 's werelds overweldigende aanraking kan verdragen,

Schreeuwt u het uit en spreekt van pijn.

Onverschilligheid, pijn en vreugde, een drievoudig masker,

Het gewaad van de hartstochtelijke Danser van de wegen,

615 Weerhouden van u het lichaam van Gods gelukzaligheid.

De kracht van uw geest zal u Ã©Ã©n maken met God,

Uw zielestrijd zal veranderen in extase

Onverschilligheid zal zich verdiepen tot de kalmte van de oneindigheid

En vreugde zal lachen, naakt, op de toppen van het Absolute.

620 ”O sterveling die zich beklaagt over dood en lot,

Beschuldig niemand van het onrecht waarom gij zelf hebt gevraagd;

Gij hebt deze gekwelde wereld gekozen als uw thuis,

Gij zijt zelf de aanstichter van uw pijn.

Eens, in de onsterfelijke grenzeloosheid van het Zelf,

625 In een onmetelijkheid van Waarheid en Bewustzijn en Licht

Keek de ziel van zijn gezegendheid uit.

Het voelde de eindeloze gelukzaligheid van de Geest,

Het wist zichzelf onsterfelijk, tijdloos, ruimteloos, een,

Het zag de Eeuwige, leefde in het Oneindige.

630 Dan, nieuwsgierig naar een schaduw geworpen door de Waarheid,

Spande het zich in naar een of ander anders zijn dan het zelf,

Werd het aangetrokken naar een onbekend Gezicht dat tuurde door de Nacht.

Het voelde een negatieve oneindigheid

Een verheven leegte waarvan de immense buitensporigheid

635 Die God en de eeuwigdurende Tijd imiteerde,

Grond verschafte aan de ongunstige geboorte van de Natuur

En de starre, harde onbewustheid der Materie

Die de schittering herbergt van een overgankelijke ziel

En geboorte en dood en onwetend leven verlicht.

640 Een Verstand verrees dat staarde in het Niets

Tot zich gedachten vormden van wat nimmer kon bestaan;

Het huisvestte het tegendeel van al wat is.

Een Nulteken verscheen als de reusachtige verzegelde oorzaak van het Wezen,

Zijn stilzwijgende ondersteuning in een lege oneindigheid,

645 In wiens afgrond de geest moet verdwijnen:

Een verduisterde Natuur leefde en hield het zaad

Van de Geest verborgen en veinsde niet te bestaan.

Het eeuwige Bewustzijn werd de gril

Van een onbezield almachtig Onbewuste

650 En, niet langer geademd als de aangeboren sfeer van de geest,

Was Gelukzaligheid het voorval van een sterfelijk uur,

Een vreemdeling in het gevoelloze universum.

Als aangetrokken door de grootsheid van de Leegte

Neigde de ziel gelokt naar de Afgrond:

655 Het verlangde het avontuur van Onwetendheid

En de wonder en verrassing van het Onbekende

En de eindeloze mogelijkheid die zich verschuilt

In de schoot van Chaos en de diepten van het Niets

Of keek vanuit de onpeilbare ogen van het Toeval.

660 Het was moe van het onveranderlijke geluk,

Het keerde zich af van de onsterfelijkheid:

Het werd uitgedaagd door de roep van kans en de bekoring van gevaar,

Het hunkerde naar het pathos van smart, het drama van pijn,

Het perikel van verderf, de gewonde ontsnapping ternauwernood,

665 De muziek van ondergang en zijn bekoring en ineenstorting,

De smaak van spijt en het waagstuk van de liefde

En hartstocht en het dubbelzinnige gezicht van het Lot.

Een wereld van zware inspanning en moeizaam gezwoeg,

En strijd op de gevaarlijke rand van uitsterven,

670 Een botsing van krachten, een onmetelijke onzekerheid,

De vreugde om te scheppen uit het Niets,

Vreemde ontmoetingen op de wegen van Onwetendheid

En het kameraadschap van half-bekende zielen

Of de eenzelvige grootsheid en eenzame kracht

675 Van een afzonderlijk wezen dat deze wereld verovert,

Roept het uit zijn te veilige eeuwigheid omlaag.

Een kolossale afdaling begon, een reuzen-ondergang:

Want al wat de geest ziet schept een waarheid

En wat de ziel zich verbeeldt dat wordt een wereld.

680 Een gedachte ontsprongen uit het Tijdloze kan ontstaan,

De aanduiding van een kosmische aaneenschakeling

En de routebeschijving van de goden,

Een cyclische beweging in de eeuwige Tijd.

Aldus ontstond, uit een blinde ontzagwekkende keuze geboren,

685 Deze grote, verwarde en ontevreden wereld,

Deze schuilplaats van Onwetendheid, dit thuis van Pijn:

Daar zijn de tenten opgeslagen van verlangen, het hoofdkwartier van smart.

Een onmetelijke vermomming verbergt de gelukzaligheid van het Eeuwige.“

Toen antwoordde Aswapati de ziener:

690 ”Wordt dan de geest beheerst door een uiterlijke wereld?

O ziener, is er geen remedie binnenin?

Maar wat is Lot als niet de wilskracht van de geest

Na lange tijd de kosmische kracht vervulde?

Ik meende dat een formidabele Macht met haar was meegekomen;

695 Is die Macht niet de verheven gelijke van het Lot?“

Maar Narad antwoordde, waarheid bestrijkend met waarheid:

”O Aswapati, willekeurig zijn de wegen

Langs welks bermen uw voetstappen dwalen of gaan

In onachtzame uren of ogenblikken van de goden,

700 Toch zijn de minste uwer misstappen boven voorzien.

Onfeilbaar zijn de wendingen van het leven getekend

En volgen de stroom van de Tijd door het onbekende;

Zij worden gevoerd door een leidraad die de kalme onsterfelijken bewaren.

Deze geblazoeneerde hiÃ«rogliefen van profeten-morgens

705 Schrijven een betekenis in symbolen meer subliem

Dan waartoe het verzegelde Denken ontwaakt, maar hoe zal mijn stem

Het aardse verstand van dit verheven geschrift overtuigen?

De wijzere liefde van de Hemel wijst het gebed van de sterfelijke af;

Onverblind door de adem van zijn begeerte,

710 Onverhuld door de mist van angst en hoop,

Plooit het zich boven de strijd van liefde met de dood;

Het behoudt voor haar haar voorrecht van de pijn.

Een grootsheid zetelt in uw dochters ziel

Die zichzelf kan hervormen en alles rondom haar

715 Maar moet gaan over stenen van pijn naar haar doel.

Ofschoon bedoeld als nectar-beker van de hemel

Van hemelse ether gemaakt zocht zij deze sfeer,

Ook zij moet delen in de menselijke behoefte aan smart

En heel haar oorzaak van vreugde omvormen in pijn.

720 Het verstand van de sterfelijke mens wordt geleid door woorden,

Zijn zicht trekt zich terug achter de muren van het Denken

En kijkt slechts door halfgeopende deuren naar buiten.

Hij deelt de grenzeloze waarheid op in hemel-stroken

En elke strook houdt hij voor alle hemelen.

725 Hij staart naar de oneindige mogelijkheden

En geeft aan de kneedbare Onmetelijkheid de naam van het Toeval;

Hij ziet het langdurige gevolg van een alwijze Kracht

En beraamt zijn opeenvolging van stappen in de eindeloze Tijd

Doch verbeeldt zich in de schakels een zinloze keten

730 Of de dode hand van kille Noodzakelijkheid;

Hij luistert niet naar het mystieke hart van de Moeder,

Mist het hartstochtelijke zwoegen van haar borst

En voelt de koude onbuigzame arm van de levenloze Wet.

De wil van het Tijdloze dat uitwerkt in de Tijd,

735 In de vrije, absolute schreden van de kosmische Waarheid,

Denkt hij een dode machine te zijn of een onbewust Lot.

De formules van een Tovenaar hebben de wetten der Materie gemaakt

En zolang die voortbestaan zijn alle dingen aan hen gebonden;

Doch de goedkeuring van de geest is nodig voor elke handeling

740 En Vrijheid wandelt in de pas met de Wet.

Al hier kan veranderen zo de Tovenaar dit verkiest.

Als een menselijke wil kon worden eengemaakt met die van God,

Als menselijke gedachten de gedachten van God konden weergeven,

Dan kon de mens alwetend zijn en almachtig;

745 Maar nu wandelt hij in de twijfelachtige stralen van de Natuur.

Toch kan het menselijk verstand het Goddelijke licht ontvangen,

De kracht van de mens kan worden gedreven door de kracht van God,

Dan is hij een wonder dat wonderen doet.

Want zo alleen kan hij koning zijn van de Natuur.

750 Het is besloten en Satyavan moet sterven;

Het uur is vastgelegd, de noodlottige slag.

Wat verder zijn zal staat geschreven in haar ziel

Maar totdat het uur het profetische geschrift zal onthullen,

Wacht het geschrevene onleesbaar en zwijgend.

755 Het Lot is de Waarheid die uitwerkt in Onwetendheid.

O Koning, uw lot is een transactie

Gedaan op elk uur tussen de Natuur en uw ziel

Met God als de vooruitziende arbiter.

Het Lot is een evenwicht getrokken in het boek van Lotsbestemming.

760 De mens kan zijn lot aanvaarden, hij kan het afwijzen.

Zelfs al handhaaft de Ene het onzichtbare bevel,

Hij schrijft de weigering bij op uw bladzijde van verdienste:

Want het noodlot is geen besluit, geen mystieke bezegeling.

Ontstegen uit de tragische catastrofe van het leven

765 Ontstegen uit de foltering van het lichaam en de dood,

Verrijst de geest, machtiger door de nederlaag;

Haar godgelijke vleugels worden groter met elke ondergang.

Haar luisterrijke mislukkingen tellen op tot een victorie.

O mens, de gebeurtenissen die u op uw weg beleeft,

770 Ofschoon zij uw lichaam en ziel treffen met vreugde en smart,

Vormen niet uw lot, â€" zij raken u enige tijd en gaan voorbij;

Zelfs de dood kan niet uw geestes wandel bekorten:

Uw doel, de weg die u kiest is uw lot.

Geworpen op het altaar uw gedachten, uw hart, uw werken,

775 Is uw lot een langdurige offerande aan de goden

Tot zij aan u hun geheime zelf hebben getoond

En u Ã©Ã©n hebben gemaakt met de God die woont binnenin.

O ziel, indringer in de onwetendheid van de Natuur,

Gewapende reiziger naar de onzichtbare bovenaardse toppen,

780 Uw geestes lot is een strijd en een onophoudelijke veldtocht

Tegen onzichtbare tegenwerkende Machten,

Een doorgang vanuit de Materie naar het tijdloze zelf.

Een avonturier door de blinde onvoorspelbare Tijd,

Een kracht in de voorhoede door een lange lijn van levens,

785 Hij drijft zijn speerpunt door de eeuwen.

Door het stof en slijk van de aardse vlakte

Bij zwaarbewaakte linies en gevaarlijke fronten,

In rampzalige stormlopen, in gewonde geleidelijke aftochten,

Bij het bezet houden van het omsingelde en gehavende fort van het ideale

790 Of vechtend tegen een overmacht op een eenzame post,

Of gebivakkeerd rondom het kampvuur in de nacht

Wachtend op het verlate trompetsignaal van de dageraad,

In honger en overvloed en pijn,

Door gevaar en door triomf en ondergang,

795 Over 's levens groene lanen en door het zand van haar woestijnen,

Over de kale heide, langs de zonverlichte bergkam,

In gesloten colonnes met een uiteengevallen achterhoede

Geleid door de sein-vuren van de voorhoede die rondzwerft,

Marcheert het leger van de verdwaalde god.

800 Dan wordt laat de onuitsprekelijke vreugde gevoeld,

Dan herinnert hij zich zijn vergeten zelf;

Hij heeft de hemelen hervonden van waaraf hij was gevallen.

Uiteindelijk bedwingt zijn ontembare frontlinie

De laatste bergpassen van Onwetendheid:

805 Verder trekkend over de laatste bekende grenzen van de Natuur,

Op verkenning door het ontzagwekkende onbekende

Voorbij de laatste grenstekens van zichtbare dingen,

Klimt hij door een mirakuleuze hogere sfeer

Tot hij, stijgend naar de stilzwijgende top van de wereld,

810 Staat op Gods hoogten van pracht.

Vergeefs treurt u dat Satyavan moet sterven;

Zijn dood is het begin van een groter leven,

De dood is de gelegenheid van de geest.

Een onmetelijke bedoeling heeft deze twee zielen samengebracht

815 En liefde en dood zweren samen naar Ã©Ã©n verheven doel.

Want uit gevaar en pijn zal hemel-gelukzaligheid komen,

Tijds onvoorziene gebeurtenis, Gods verborgen plan.

Deze wereld is niet gebouwd uit willekeurige bouwstenen van Kans,

Een blinde god is niet lotsbeschikkings architect;

820 Een bewuste macht heeft het levensplan getekend,

Er schuilt betekenis in elke kromme en lijn.

Het is een bouwwerk verheven en groots

Gebouwd door vele genoemde en naamloze metselaars

Waarbij vele onzichtbare handen de Onzichtbare gehoorzamen,

825 En van zijn meester-bouwers is zij er een.

“Koningin, tracht niet langer de verborgen wil te veranderen;

De toevalligheden van de Tijd zijn stappen in een onmetelijk plan.

Meng niet uw kortstondige en hulpeloze menselijke tranen

Met het peilloze moment van een hart

830 Dat haar enkele wil en die van God kent als Ã©Ã©n:

Het kan zijn vijandige lotsbestemming omarmen;

Het zetelt onafhankelijk en oog in oog met de dood

Trotserend het vijandige lot, gewapend en alleen.

Staande op zichzelf in deze enorme wereld

835 In de macht van de wilskracht van haar stille geest,

In de hartstocht van haar ziel van offerande

Haar eenzame kracht die het universum onder ogen ziet,

Het lot trotserend, vraagt om hulp van mens noch god:

Soms is Ã©Ã©n leven geladen met de bestemming van de aarde,

840 Het roept niet om steun van de tijds-gebonden machten.

Alleen is zij gelijkwaardig aan haar machtige taak.

Kom niet tussenbeide in een strijd te groot voor gij,

Een worsteling te diep om te peilen voor sterfelijke gedachte,

De vraag aan de starre grenzen der Natuur

845 Wanneer de ziel, van kleed ontdaan, staat voor het oneindige,

Het te onmetelijke gegeven van Ã©Ã©n enkele sterfelijke wil

Die wandelt in de stilte van het eeuwige.

Gelijk een ster, onvergezeld, beweegt aan de hemel

Niet verbaasd door de onmetelijkheden van de Ruimte,

850 Reizend door de oneindigheid bij haar eigen licht,

Zijn de groten het sterkst wanneer zij staan alleen.

Een God-gegeven wezens-macht is hun kracht,

Een lichtstraal van zelfs eenzaamheid van licht is de gids;

De ziel die kan leven met zichzelf ontmoet God;

855 Zijn enkele universum is hun rendez-vous.

Een dag kan komen wanneer zij, ongeholpen, moet staan

Aan de rand van haar en 's werelds ondergang,

En 's werelds toekomst dragen op haar eenzame borst,

De menselijke hoop dragen in Ã©Ã©n enkel hart,

860 Om te zegevieren of te falen op een laatst wanhopig grensgebied,

Alleen met de dood en de rand van uitsterven nabij.

Met haar enkele grootsheid in dat laatste ijzingwekkende tafereel

Moet zij alleen oversteken een levensgevaarlijke brug in de Tijd

En een apex bereiken van 's werelds bestemming

865 Waar al is gewonnen of al is verloren voor de mens.

In die ontzagwekkende stilte alleen en verlaten

Op een beslissend uur van 's werelds lot,

In de klim van haar ziel voorbij de sterfelijke tijd

Wanneer zij staat alleen met de Dood of alleen met God

870 Onafhankelijk op een stille wanhopige rand,

Alleen met zichzelf en dood en lotsbestemming

Als op een of ander grensgebied tussen Tijd en Tijdloosheid

Wanneer bestaan moet eindigen of het leven opnieuw zijn fundament moet leggen,

Moet zij alleen overwinnen of alleen ten onder gaan.

875 Menselijke hulp kan haar niet bereiken in dat uur,

Geen gewapende god zal stralend staan aan haar zijde.

Roep niet de hemel aan, want zij alleen kan redden.

Voor dit is de gezondene stilzwijgende Kracht neergedaald;

In haar nam de bewuste Wil een menselijke gedaante:

880 Alleen zij kan zichzelf redden en de wereld.

O koningin, treedt terug van dat ontzagwekkende tafereel,

Sta niet tussen haar en haar uur van het Lot.

Haar uur moet komen en niemand kan tussenbeide komen:

Denk niet haar af te houden van haar hemel-gezonden taak,

885 Tracht niet om haar te redden van haar eigen verheven wil.

Voor u is geen plaats in die ontzaglijke strijd;

Uw liefde en verlangen zijn geen arbiter daar;

Laat haar en 's werelds lot alleen onder Gods hoede.

Zelfs al lijkt hij haar over te laten aan haar eenzame kracht,

890 Zelfs als alles wankelt en valt en tot een einde komt

En het hart faalt en dood en nacht zijn het enige wat bestaat,

Kan, God-gegeven, haar kracht strijden tegen het noodlot

Zelfs op een rand waar de Dood alleen nabij lijkt

En geen menselijke kracht kan verhinderen of helpen.

895 Denk niet te kunnen ingrijpen in de verborgen Wil,

Dring niet tussen haar geest en diens kracht

Maar laat haar over aan haar machtige zelf en Lot.”

Hij sprak en viel stil en verliet het aardse toneel.

Weg van de strijd en het lijden op onze globe

900 Keerde hij terug naar zijn verre gelukzalige huis.

Een stralende pijl gericht direct naar de hemel,

Het lichtende lichaam van de etherische ziener

Overweldigde de purperen glorie van de middag

En verdween als een terugwijkende ster

905 Vervagend in het licht van het Onzichtbare.

Maar nog steeds werd in de oneindigheid een kreet gehoord,

En nog steeds voor de luisterende ziel op de sterfelijke aarde

Zong een hoge en verre onvergankelijke stem

De lofzang van de eeuwige liefde.

EINDE VAN CANTO TWEE

Einde van Boek Zes

BOEK ZEVEN

Het Boek van Yoga

Canto Een

De Vreugde van de Hereniging; de Beproeving van het Voorweten van de Dood en de Smart en Pijn in het Hart

Het Lot volgde haar voorziene onveranderlijke weg.

De hoop en de verlangens van de mens maken de reizigers-wielen

Die het lichaam van zijn lotsbestemming dragen

En die zijn blinde wilskracht voeren naar een onbekend doel.

5 Zijn lot binnenin hem geeft vorm aan zijn daden en regels;

Het gezicht en aanzien ervan zijn reeds in hem geboren,

Zijn afkomst ligt in zijn ziel verborgen:

Hier schijnt Materie het lichamelijke leven te kneden

En de ziel volgt waar haar natuur haar brengt.

10 Natuur en Lot dwingen de keuze van zijn vrije wil.

Maar grotere geesten kunnen dit evenwicht doen keren

En de ziel maken tot de kunstenaar van haar lot.

Dit is de mystieke waarheid die onze onwetendheid verbergt:

Het noodlot is een doorgang voor onze ingeboren kracht,

15 Onze beproeving is de verborgen keuze van de geest,

Ananke is het besluit van ons eigen wezen.

Al was vervuld wat Savitri's hart,

Lieflijk gelijk een bloem en hard als adamant, hartstochtelijk en kalm,

Gekozen had en wat op de onverzettelijke weg van haar kracht

20 De langdurige kosmische kromme tot zijn uitkomst had gedwongen.

Nogmaals zat zij achter luide haastende hoeven;

Een spoed van gewapende eskadrons en een van verre gehoorde stem

Van strijdwagens droeg haar naar haar thuis.

Een terneergelegen aarde ontwaakte tot haar stilzwijgende muze,

25 Keek naar haar vanuit een onmetelijke loomheid op:

Heuvels golvend in een heldere waas, uitgestrekte landen

Die lui op hun gemak lagen onder de zomer-hemelen,

Landstreek na landstreek weids onder de zon,

Steden als chrysolieten in de ruime vuurzee

30 En gele, trage rivieren met leeuwe-manen

Leidden naar de smaragdgroene routes van de Shalwa grensgewesten,

Een gelukkige frontlijn voor ijzeren onmetelijkheden

En grimmige bergtoppen en titanische verlatenheden.

Opnieuw was de schone en lotsgebonden plaats nabij,

35 De grenzen stralend met de verrukking van de bossen

Waar zij voor het eerst het gezicht van Satyavan ontmoette

En hij als een die tot een droom ontwaakt

Een of andere tijdloze schoonheid en werkelijkheid zag,

De maan-gouden lieflijkheid van 's hemels aard-geboren kind.

40 Het verleden week terug en de toekomst naderde:

Ver weg lagen nu Madra's ruime zalen,

De witte bewerkte pilaren, de koele schemerige alkoven,

Het getinte mozaÃ¯ek van de kristallen vloeren,

De opreizende paviljoenen, de wind-bewogen poelen

45 En tuinen zoemend met het gemurmel van bijen,

Weldra vergeten of een bleke herinnering

Het geklater van de fontein in de witte steen-omrande poel,

De mijmerende plechtige trance van het bedachtzame middaguur,

Het droom-grijs van de zuilenrij in de stille avond,

50 Het langzame opkomen van de maan als de Nacht valt.

Ver achtergelaten waren nu de bekende gezichten,

Het gelukkige zoetvleiende keuvelen op lippen van gelach

En de vastklampende greep van vertrouwde handen

En het licht van bewondering van liefhebbende ogen

55 Geschonken aan de enige die hun leven beheerste.

Hier was de oorspronkelijke eenzaamheid van de Natuur:

Hier was slechts de stem van vogel en dier, â€"

Het ballingschap van de asceet in het schemer-bezielde reusachtige

Onmenselijke woud, ver van het opgewekte geluid

60 Van het zorgeloze gesprek van de mens en zijn drukke dagen.

In een weidse avondstond met Ã©Ã©n rood oog van wolken,

Door een nauwe opening, een groen-bebloemde kloof,

Vanuit het uitzicht op hemel en land kwamen zij

In een machtig thuis van smaragdgroene schemering.

65 Daar verder geleid door een vaag mijmerend pad

Dat zwoegde onder de schaduw van enorme stammen

En onder bogen begerig naar zonneschijn,

Zagen zij lage rieten daken van een kluizenaarsverblijf

Samengedrongen onder een stukje azuurblauw

70 Op een zonverlichte open plek die het uitbarsten geleek

Van een blije glimlach in het monsterlijke hart van het bos,

Een eenvoudig toevluchtsoord voor de gedachte en wil van de mens

Gadegeslagen door de menigte van reuzen van het woud.

In die ruw-gehouwen hoeve aangekomen gaven zij,

75 Zonder zich verder het vreemde van haar lot in twijfel te trekken,

Hun trots en hun beminde aan de grote blinde koning,

Een vorstelijke zuil van gevallen macht

En de waarachtige, door zorgen getekende vrouw, eens een koningin,

Die nu niets hoopte voor zichzelf van het leven,

80 Doch slechts alles hoopte voor haar enige kind

Die vroeg van dat ene hoofd van het partijdige Lot

Om alle vreugde van de aarde, alle hemelse zaligheid.

Wijsheid en schoonheid bewonderend als van een jonge god,

Zag zij hem bemind door de hemel als door haarzelf,

85 Zij verheugde zich in zijn schranderheid en geloofde in zijn lot

En wist niets van het naderende kwaad.

Talmend voor enige dagen aan de rand van het bos

Als mensen die de pijn van het vertrek uitstellen,

Onwillig om van bedroefde vastklampende handen te scheiden,

90 Onwillig om voor de laatste maal een gezicht te zien,

Zwaarmoedig van de droefenis over een dag die komen gaat

En zich verwonderend over de zorgeloosheid van het Lot

Dat met ledige handen haar hoogste werken breekt,

Namen zij afscheid van haar met pijn-beladen bezwaard hart

95 Zoals door onafwendbaar lot gedwongen wij scheiden

Van een die wij nooit meer zullen zien;

Gedreven door het uitzonderlijke van haar lot,

Hulpeloos tegen de keuze van Savitri's hart

Lieten zij haar alleen met haar vervoering en haar noodlot

100 In de ongetemde last van het ontzaglijke woud.

Met alles achtergelaten wat eens haar leven was,

Alles verwelkomend wat van nu af aan het hare en het zijne was,

Verbleef zij met Satyavan in de wilde wouden:

Onschatbaar achtte zij haar vreugde zo dichtbij de dood;

105 Afgezonderd met liefde leefde zij voor liefde alleen.

Als zelf-zwevend boven de opmars der dagen,

Waakte haar bewegingsloze geest over de gehaastheid van de Tijd,

Een standbeeld van hartstocht en onoverwinnelijke kracht,

Een absolutisme van lieflijke gebiedende wil,

110 Een kalmte en een gewelddadigheid van de goden

Ontembaar en onveranderlijk.

Eerst was de bosrijke eenzaamheid

Onder de saffieren hemel voor haar een betoverende droom,

Een altaar van de pracht en het vuur van de zomer,

115 Een hemel-gekroond, bloem-getooid paleis van de goden

En elk landschap was een glimlach op de lippen van verrukking

En elke stem een dichter van geluk.

Er klonk een zingen in de wisselvallige wind,

Er was een glorie in de minste zonnestraal;

120 De nacht was een chrysopraas op een fluwelen doek,

Een beschutte duisternis of een maanverlichte diepte;

De dag was een purperen schouwspel en een hymne,

Een vloedgolf van de lach van licht van morgen tot avond.

Zijn afwezigheid was een droom van herinnering,

125 Zijn aanwezigheid was het keizerrijk van een god.

Het samengaan van de vreugdes van aarde en hemel,

Een trillende gloed van vergleden bruilofts-vervoering,

Een snellen van twee geesten om Ã©Ã©n te worden,

Een branden van twee lichamen in Ã©Ã©n vlam.

130 Geopend werden de poorten van onvergetelijke gelukzaligheid:

Twee levens waren verstrengeld in een aardse hemel

En lot en droefenis vluchtten voor dat onstuimige uur.

Doch spoedig faalde nu de vurige adem van de zomer

En een menigte van blauw-zwarte wolken kroop langs de hemel

135 En regen vluchtte pruilend over de druipende bladeren

En storm werd de titanische stem van het woud.

Toen, luisterend naar de noodlottige slag van de donder

En de vluchtige kletterende voetsporen van de regenbuien

En het langdurige ontevreden jagen van de wind

140 En verdriet dat mompelt in de door geluid geÃ«rgerde nacht,

Kwam de smart van heel de wereld haar nabij.

De nachtelijke duisternis leek het dreigende gezicht van haar toekomst.

De schaduw van het noodlot van haar beminde verrees

En angst legde zijn handen op haar sterfelijke hart.

145 De ogenblikken ijlden snel en meedogenloos voorbij; verontrust

Herinnerden haar gedachten, haar geest zich Narads datum.

Een siddering bewoog zich die rekenschap gaf van haar rijkdommen,

Zij telde de te weinige dagen ertussenin:

Een ijzingwekkende verwachting klopte in haar borst;

150 Vreselijk was voor haar de voetstap van de uren:

Smart kwam, een hartstochtelijke vreemdeling, aan haar poort:

Uitgebannen wanneer zij lag in zijn armen, verrees het uit haar slaap

's Morgens om te staren in haar gezicht.

Tevergeefs vluchtte zij in afgronden van gelukzaligheid

155 Weg van de vooruitwetendheid van het einde dat haar achtervolgde.

Hoe meer zij onderging in liefde hoe meer die angst groeide;

Haar diepste smart verrees uit de lieflijkste diepten.

Herinnering was een doordringende pijn, zij voelde

Elke dag als een gouden bladzij die wreed werd uitgerukt

160 Uit haar te dunne boek van liefde en vreugde.

Aldus heen en weer geslingerd door krachtige vlagen van geluk

En drijvend in sombere golven van voorgevoel

En verdriet en verschrikking voedend met haar smart, â€"

Want nu zaten zij tussen de gasten in haar boezem

165 Of ijsbeerden afgezonderd in haar inwendige kamer, â€"

Staarden haar ogen blind in de nacht van de toekomst.

Vanuit haar afzonderlijke zelf keek zij uit en zag,

Terwijl zij zich onder de onbewuste beminde gezichten bewoog,

In geest een vreemdeling ofschoon in hart zo nabij,

170 De onwetende glimlach van de wereld die gelukkig verder ging

Op haar weg naar een onbekend noodlot

En verwonderde zich over de zorgeloze levens der mensen.

Als in een andere wereld liepen zij, ofschoon dichtbij

Verzekerd van de terugkerende zon,

175 Hulden zij zich in kleine uurlijke hoop en taken, â€"

Zij was met haar vreselijke wetenschap alleen.

De kostbare en gelukkige verborgenheid die haar eens

Omhulde als in een zilveren prieel

Afgezonderd in een heldere toevlucht van gedachten en dromen

180 Maakte plaats voor tragische uren van verlatenheid

En eenzaam verdriet dat niemand kon delen of weten,

Een lichaam dat te snel het einde ziet van vreugde

En het breekbare geluk van zijn sterfelijke liefde.

Haar vredige gezicht, stil en lieflijk en kalm,

185 Haar bevallige dagelijkse handelingen waren nu een masker;

Tevergeefs keek zij in haar diepten om een bodem van stilte

En vrede van de geest te vinden.

Nog steeds was voor haar het stilzwijgende Wezen binnenin verborgen

Dat 's levens drama ziet voorbijgaan met onbewogen ogen,

190 Dat een steun is voor het leed van verstand en hart

En in menselijke borst wereld en lot draagt.

Een glimp en flitsen kwamen, doch de Tegenwoordigheid was verborgen.

Alleen haar opstandige hart en hartstochtelijke wilskracht

Waren naar voren gedrongen om het onveranderlijke noodlot tegemoet te zien;

195 Weerloos, naakt, gebonden aan haar menselijke lot

Had zij geen middelen om te handelen, geen manier om zich te redden.

Dit hield zij in bedwang, niets werd naar buiten toe getoond:

Zij was nog steeds voor hen het kind dat zij kenden en beminden;

De bedroefde vrouw binnenin zagen zij niet.

200 In haar schone bewegingen was geen verandering te zien:

Als een aanbeden keizerin die eenieder eens wedijverden te dienen,

Maakte zij zichzelf tot de toegewijde slaaf van allen,

Noch spaarde zij zich het werk van bezem en kruik en wel,

Of zwijgzame zachtaardige zorg of het aanmaken van het vuur

205 Op het altaar en in de keuken, niet de minste taak liet zij over

Aan anderen wat haar vrouwelijke kracht kon doen.

Door al haar daden scheen een vreemde goddelijkheid:

In het eenvoudigste gebaar kon zij brengen

Een eenheid met het aardse stralende gewaad van licht,

210 Een verheffen van normale daden door liefde.

Haar was de Al-liefde en haar ene hemelse koord

Verbond al met al, met haar als de gouden band.

Maar wanneer haar smart te dicht naar de oppervlakte drong,

Schenen deze dingen, eens de goedgunstige toevoegsels van haar vreugde,

215 Haar betekenisloos toe, een glanzende omhulling,

Of was een rondedans, mechanisch en leeg,

Haar lichamelijke handelingen die niet werden gedeeld door haar wil.

Altijd achter dit vreemd verdeelde leven

Nam haar geest als een zee van levend vuur

220 Bezit van haar minnaar en klampte zich aan zijn lichaam vast,

Ã‰Ã©n verstrengelde omarming om haar bedreigde metgezel te bewaken.

's Nachts lag zij wakker door de langzame stille uren

Mijmerend over het kostbare van zijn borst en zijn gezicht,

Hing boven de in slaap-verzonken schoonheid van zijn voorhoofd

225 Of legde haar gloeiende wang op zijn voeten.

's Morgens ontwakend, klampten haar lippen zich eindeloos aan de zijne,

Onwillig om ooit weer te worden gescheiden

Of om dit honing-drinken van talmende vreugde te verliezen,

Onwillig om zijn lichaam van haar borst los te maken,

230 De tedere ontoereikende tekens die liefde moet gebruiken.

Onverdraagzaam over de armoede van de Tijd

Verlangde haar hartstocht die de vluchtige uren aangreep

De opoffering van eeuwen in Ã©Ã©n dag

Van kwistige liefde en het branden van extase;

235 Of anders spande zij zich in om zelfs in sterfelijke tijd

Een kleine ruimte te bouwen van tijdloosheid

Door de diepe verbintenis van twee menselijke levens,

Haar ziel afgeschermd, weggeborgen in zijn ziel.

Nadat alles gegeven was verlangde zij nog meer;

240 Zelfs onbevredigd door zijn sterke omarming,

Snakte zij ernaar te roepen, “O liefhebbende Satyavan,

O minnaar van mijn ziel, geef meer, geef meer

Van liefde nu gij nog kunt, aan haar die gij bemint.

Prent uzelf in met elke zenuw om te bewaren

245 Wat voor u de boodschap overbrengt van mijn hart.

Want spoedig zullen wij scheiden en wie zal weten hoe lang,

Eer het grote wiel op zijn monsterlijke ronde

Ons zal terugbrengen tot elkaar en onze liefde?”

Te zeer beminde zij om een noodlottig woord te spreken

250 En haar last te leggen op zijn gelukkige hoofd;

Zij drong het opwellende verdriet terug in haar borst

Om te wonen binnenin, stil, ongeholpen, alleen.

Maar Satyavan begreep het soms, half,

Of voelde tenmiste met het onzekere antwoord

255 Van ons gedachte-blinde hart de onuitgesproken nood,

De ongepeilde afgrond van haar diepe hartstochtelijke gemis.

Elke snellende dag die hij kon vrijmaken

Van werk in het bos bij het kappen van hout

En het jagen van voedsel in de wilde bosrijke velden

260 En dienstbaarheid aan zijn vaders blinde leven,

Gaf hij aan haar en hij hielp de uren vermeerderen

Door zijn nabije aanwezigheid en omhelzing

En gulle tederheid van woorden waar het hart om vraagt

En het dichtbije kloppen gevoeld van hart op hart.

265 Het was al te weinig voor haar bodemloze behoefte.

Als zij in zijn aanwezigheid voor even kon vergeten,

Dan vulde smart zijn afwezigheid met de pijnlijke aanraking;

Zij zag de woestijn van haar toekomstige dagen

Verbeeld in elk eenzaam uur.

270 Ofschoon het was met een vergeefse denkbeeldige gelukzaligheid

Van vurige vereniging door de ontsnappings-poort van de dood

Dat zij droomde dat haar lichaam was gekleed in begrafenis-vuur,

Wist zij dat zij zich niet moest vastklampen aan dat geluk

Om met hem te sterven en, zich vasthoudend aan zijn gewaad, te volgen

275 Door onze andere landen, als blije reizigers

Tot in het zoete of verschrikkelijke Verschiet.

Want deze bedroefde ouders zouden haar hier nog steeds nodig hebben

Om het lege overgeblevene van hun dag te helpen.

Vaak leek het haar alsof de pijn van eeuwen

280 Hun essentie in haar enkele rampspoed had geperst,

In haar een gepijnigde wereld had samengebald.

Aldus woonde zij in de stille kamer van haar ziel

Haar liefde afgezonderd om te leven met geheime droefenis

Als een zwijgzame priester met verborgen goden

285 Onverzoend door de woordloze opoffering van haar dagen,

Hief zij haar verdriet naar hem op als wierook,

Haar leven het altaar, zijzelf de offerande.

Toch groeiden zij steeds dichter naar elkaar

Tot het leek dat geen macht hen uiteen kon drijven,

290 Omdat zelfs de lichamelijke muren niet konden scheiden.

Want terwijl hij zwierf door het bos, ging vaak

Haar bewuste geest met hem mee en wist

Wat hij deed alsof in haarzelf hij bewoog;

Hij, minder bewust, huiverde met haar van ver.

295 Altijd groeide de statuur van haar hartstocht;

Smart, angst werden het voedsel van een machtige liefde.

Toegenomen door de kwelling vulde het de hele wereld;

Het was heel haar leven, werd haar hele aarde en hemel.

Ofschoon in het leven geboren, een kind van de uren,

300 Wandelde het onverslaanbaar als de goden:

Haar geest strekte zich onmetelijk uit in goddelijke kracht,

Een aambeeld voor de slagen van Lot en Tijd,

Of moe van de hartstochtelijke luxe van droefenis,

Werd het zelf van smart kalm, met matte ogen, resoluut,

305 Wachtend op een of andere zending van haar vurige strijd,

Een of andere daad waarin het voor altijd kon verdwijnen,

Zegevierend over zichzelf en dood en tranen.

Nu wachtte het jaar op de rand van verandering.

Niet langer dreven de stormen op ontzaglijke vleugels

310 Of liep de donder in toorn over de wereld,

Maar nog steeds werd een gerommel in de hemel gehoord

En regen drupte lusteloos door de sombere lucht

En grijze traag-drijvende wolken sloten de aarde in.

Aldus ingesloten was haar hart door de zware hemel van haar smart.

315 Een stil zelf verborg zich hierachter doch gaf geen licht:

Geen stem kwam omlaag van de vergeten toppen;

Slechts in de afzondering van haar broedende pijn

Sprak haar mensenhart tegen haar lichamelijke lot.

EINDE VAN CANTO EEN

Canto Twee

De Parabel van de Zoektocht naar de Ziel

Terwijl zij, in de waakzaamheid van de slapende nacht

Door de langzame zwaarvoetige stille uren,

In haar boezem bedwingend de last van smart,

Staarde naar de stilzwijgende tred van de Tijd

5 En de komst van het altijd naderende Lot,

Kwam er een oproep van het toppunt van haar wezen,

Een gerucht, een appÃ¨l dat de zegels van de Nacht verbrak.

Boven haar wenkbrauwen waar wilskracht en kennis samenkomen

Drong een machtige Stem de sterfelijke ruimte binnen.

10 Het leek te komen van onbereikbare hoogten

En was toch vertrouwd met heel de wereld

En kende de betekenis van de stappen des Tijds

En zag het onveranderlijke toneel van de eeuwige lotsbestemming

Dat het verre vooruitzicht van de kosmische blik vulde.

15 Terwijl de Stem haar trof werd haar lichaam

Een gouden standbeeld, grimmig en star, van bewegingsloze trance,

Een steen van God verlicht door een ziel van amethist.

Rondom de stilte van haar lichaam werd alles stil:

Haar hart luisterde naar haar langzame afgemeten slagen,

20 Haar verstand dat gedachte verwierp hoorde en zweeg;

“Waarom kwam gij naar deze domme doods-gerichte aarde,

Dit onwetende leven onder onverschillige hemelen

Als een brandoffer gebonden op het altaar van de Tijd,

O geest, O onsterfelijke energie,

25 Als het was om smart te voeden in een hulpeloos hart

Of om met verharde onbetraande ogen uw noodlot af te wachten?

Verrijs, O ziel, en overwin Tijd en Dood.”

Maar Savitri's hart antwoordde in de schemerige nacht:

“Mijn kracht is mij ontnomen en gegeven aan de Dood,

30 Waarom zou ik mijn handen heffen naar de gesloten hemelen

Of strijden met het zwijgzame onafwendbare Lot

Of vergeefs hopen om een onwetend ras te verheffen

Dat zijn lot omhelst en het reddende Licht bespot

En in Verstand het enige tabernakel van wijsheid ziet,

35 In die ruwe bergtop en onbewuste grond

Een rots van veiligheid en een anker van slaap?

Is er een God die door een smeekbede kan worden bewogen?

Hij zetelt in vrede en laat de kracht van de sterfelijke

Onmachtig tegen zijn kalme almachtige Wet

40 En Onbewustheid en de alvermogende handen van de Dood.

Welke behoefte heb ik, welke behoefte heeft Satyavan

Om het zwarte gevlochten net te vermijden, de sombere deur,

Of een machtiger Licht binnen te roepen in 's levens gesloten kamer,

Een hogere Wet tot in de kleine wereld van de mens?

45 Waarom zou ik strijden met de aardse onbuigzame wetten

Of afwenden het onontkoombare uur van de dood?

Dit is zeker het beste, om mij te verzoenen met mijn lot

En de voetstappen van mijn beminde te volgen

En te gaan door de nacht vanuit het schemerlicht naar de zon

50 Over de droefgeestige rivier die de aangrenzende gebieden

Van aarde en hemel scheidt.

Dan konden wij in omarming liggen, borst op borst,

Niet gestoord door gedachte, niet gestoord door ons hart,

De mens vergetend en leven en tijd en zijn uren,

55 Eeuwigheids roep vergetend, God vergetend.”

De Stem antwoordde: “Is dit genoeg, O geest?

En wat zal uw ziel zeggen wanneer zij ontwaakt en ziet

Dat het werk ongedaan is waarvoor het was gekomen?

Of is dit alles, voor uw wezen geboren op de aarde

60 Belast met een opdracht uit de eeuwigheid,

Een die luistert naar de stemmen der jaren,

Een die volgt in de voetsporen van de goden,

Om heen te gaan en de oude stoffige wetten onveranderd te laten?

Zullen er geen nieuwe tafelen zijn, geen nieuw Woord,

65 Zal er geen groter licht neerdalen op de aarde

Die haar van haar onbewustheid bevrijdt,

De geest van de mens verlost van het onveranderlijke Lot?

Zijt gij niet omlaaggekomen om de deuren van het Lot te openen,

De ijzeren deuren die voor altijd gesloten leken,

70 En de mens te wijzen naar Waarheids brede en gouden weg

Die door eindige dingen leidt naar de eeuwigheid?

Is dit dan het verslag dat ik moet maken,

Mijn hoofd gebogen van schaamte voor de zetel van het Eeuwige, â€"

Zijn macht door hem ontstoken in uw lichaam heeft gefaald,

75 Zijn werker is weergekeerd, haar taak onvolbracht?”

Toen viel Savitri's hart stil, het sprak geen woord.

Maar terwijl zij haar verontruste, opstandige hart terughield,

Kwam abrupt, rechtop en sterk, kalm gelijk een heuvel,

De zeeÃ«n overstijgend van sterfelijke onwetendheid,

80 Zijn top onveranderlijk boven de sfeer van het mentale

Een Macht binnenin haar en gaf antwoord aan de stille Stem:

“Ik ben uw deel hier, belast met uw werk,

Ikzelf gelijk gij voor altijd gezeteld boven,

Spreek tot mijn diepten, O grootse en onsterfelijke Stem,

85 Beveel, want ik ben hier om uw wil te doen.”

De Stem antwoordde: “Onthoudt waarvoor gij kwam;

Ontdek uw ziel, hervindt uw verborgen zelf,

Zoek in stilte Gods betekenis in uw diepten,

Verander dan de sterfelijke natuur in de goddelijke.

90 Open Gods deur, ga binnen in zijn trance.

Werp gedachte van u af, die behendige naäper van het Licht:

Laat in zijn ontzaglijke stilzwijgen die uw brein verstilt

Zijn onmetelijke Waarheid ontwaken binnenin en weet en zie.

Werp gevoel van u af dat het zicht van uw geest versluiert:

95 In de enorme leegte van uw mentale

Zult gij het lichaam van het Eeuwige zien in de wereld,

Hem kennen in elke stem gehoord door uw ziel,

In de contacten met de wereld zijn enkele aanraking beantwoorden;

Alle dingen zullen u plooien in zijn omarming.

100 Bedwing het kloppen van uw hart, laat uw hart slaan in God:

Uw natuur zal de motor zijn van zijn werken,

Uw stem zal de macht herbergen van zijn Woord:

Dan zult gij mijn kracht huisvesten en de Dood overwinnen.”

Toen zat Savitri bij haar gedoemde echtgenoot,

105 Nog altijd onbeweeglijk in haar gouden onveranderlijke pose,

Een standbeeld van het vuur van de innerlijke zon.

In de zwarte nacht raasde de toorn van de storm voorbij,

De donder kraakte boven haar, de regen siste,

Haar miljoenen voetstappen kletterden op het dak.

110 Onbewogen tussen de beweging en het gehuil

Getuige van de gedachten van haar geest, de stemmingen van het leven,

Keek zij in zichzelf en zocht naar haar ziel.

Een droom openbaarde aan haar het kosmische verleden,

Het cryptische zaad en de mystieke oorsprong,

115 De schaduwachtige herkomst van het wereld-lot:

Een lantaarn als symbool die verborgen waarheid verlichtte

Verbeelde voor haar de draagwijdte van de wereld.

In de onbepaalde vormeloosheid van het Zelf

Nam de schepping zijn eerste mysterieuze stappen,

120 Het maakte van de lichaams-gedaante een huis voor de ziel

En Materie leerde om te denken en de persoon groeide;

Zij zag de Ruimte bevolkt met het levenszaad

En zag het menselijk wezen geboren worden in de Tijd.

Als eerste verscheen een schemerig half-onbestemd getij

125 Van bestaan dat verrees uit het oneindige Niets:

Een bewustzijn aanschouwde het onbewuste Onmetelijke

En plezier en pijn roerden de gevoelloze Leegte.

Alles was de daad van een blinde Wereld-Energie:

Onbewust van haar eigen wapenfeiten werkte zij

130 En schiep een universum uit de Nietsheid.

In fragmentarische wezens werd zij bewust:

Een chaos van kleine gevoeligheden

Verzamelde zich rond de speldeknop van een nietig ego;

Hierin vond een bewust schepsel zijn zelfvertrouwen,

135 Het bewoog en leefde als een ademend, denkend geheel.

Op een sombere oceaan van onderbewust leven

Ontwaakte een vormeloos oppervlakkig bewustzijn:

Een stroom van gedachten en gevoelens kwam en ging,

Een schuim van herinneringen verharde zich en werd

140 Een heldere korst van gewoonte-gevoel en -gedachte,

Een zetel van levende persoonlijkheid

En terugkerende aanwensels die bestendigheid nabootsten.

Ontluikend werkte het mentale een wisselvallige vorm uit

Het bouwde een onstandvastig huis op veranderlijke zandbanken,

145 Een drijvend eiland op een bodemloze zee.

Een bewust wezen was door dit zwoegen gemaakt;

Het keek om zich heen naar zijn moeilijke arbeidsveld

Op de groene, wondermooie en gevaarlijke aarde;

Het hoopte te kunnen overleven in een kortstondig lichaam,

150 Het vertrouwde op de bedrieglijke eeuwigheid van de Materie.

Het voelde zich een godheid in zijn breekbare huis;

Het zag blauwe hemelen, droomde van onsterfelijkheid.

Een bewuste ziel in de wereld van het Onbewuste,

Achter onze gedachten en hoop en dromen verborgen,

155 Een onpartijdige Meester die de daden van de Natuur ondertekent

Maakt van het plaatsvervangend verstand een schijnbare koning.

In zijn drijvende huis op de zee van de Tijd

Zit de regent en werkt en rust nooit.

Hij is de marionet van de dans van de Tijd;

160 Hij wordt gedreven door de uren, de roep van het moment

Dwingt hem met de overstelpende behoefte van het leven

En de spraakverwarring van de stemmen der wereld.

Dit verstand kent geen stilte noch droomloze slaap,

In de onophoudelijke kringlopen van zijn stappen

165 Lopen gedachten voor altijd door het luisterende brein;

Het zwoegt als een machine en kan niet stoppen.

Tot in de kamers van het veel verdiepingen tellende lichaam

Drommen eindeloos de boodschappen omlaag van de droom-god.

Het is al een honderd-tonig gemompel en gebabbel en beroering,

170 Er is een onvermoeibaar heen en weer gerÃ¨n,

Een haastig bewegen en een voortdurend geschreeuw.

De gehaaste gedienstige zintuigen antwoorden snel

Op elke klop aan de uiterlijke deuren,

Laten de bezoekers van de tijd binnen, beantwoorden elke oproep

175 Geven toe aan de duizend vragen en de signalen

En berichten van communicerende geesten

En het zwaarwichtige gedoe van talloze levens

En 's werelds duizendvoudige handelsverkeer.

Zelfs in de domeinen van slaap is nauwelijks rust;

180 Hij spot met 's levens stappen in vreemde onderbewuste dromen,

Hij doolt door een subtiel gebied van symbolische taferelen.

Zijn nacht met vluchtige droomverschijningen en duistere vormen

Bevolkt hij of pakt hij vol met onbeduidende schimmige gedaanten

En verblijft slechts een ogenblik in het stille Zelf.

185 Terwijl hij zich waagt in de oneindige ruimte van het mentale

Slaat hij zijn vleugels van gedachte uit in innerlijke lucht

Of reizend met de wagen van verbeelding

Zwerft hij over de globe, trekt verder onder de sterren,

Naar subtiele werelden voert zijn etherische route,

190 Bezoekt de Goden op de mirakuleuze toppen van het Leven,

Onderhoudt zich met de Hemel, spant samen met de Hel.

Dit is de kleingeestige oppervlakkigheid van het menselijk leven.

Hij is dit en hij is heel het universum;

Hij is van de schaal van het Onzichtbare, zijn diepten zijn de Afgrond;

195 Een complete mysterieuze wereld ligt opgesloten binnenin.

Onbekend voor zichzelf leeft hij als een verborgen koning

Achter kostbare wandtapijten in zijn geheime kamer;

Als een epicurist van de onzichtbare geneugden van de geest,

Leeft hij van de zoete honing van eenzaamheid:

200 Een naamloze god in een onbenaderbare tempel,

In het geheime heilige der heilige van zijn innerlijkste ziel

Bewaakt hij de overdekte mysteriÃ«n van zijn wezen

Onder de drempel achter schimmige poorten

Of opgesloten in onmetelijke kelders van bewusteloze slaap.

205 Het vlekkeloze Al-Wonderschone Goddelijke

Giet in de zilveren zuiverheid van zijn ziel

Zijn pracht en grootsheid en het licht

Van zelf-schepping in de oneindigheid van de Tijd

Als in een subliem spiegelend glas.

210 De mens in 's werelds leven werkt uit de droom van God.

Maar alles is daar, zelfs Gods tegenpolen;

Hij is een bescheiden voorkomen van de werken der Natuur,

Een denkend silhouet van een cryptische Kracht.

Alles onthult zij in hem dat in haar is,

215 Haar gloriÃ«n wandelen in hem en haar duisternissen.

Het levenshuis van de mens bevat niet alleen de goden:

Er zijn occulte Schaduwen, er zijn donkere Machten,

De bewoners van 's levens onheilspellende lagere vertrekken,

De ontzagwekkende ingeburgerden van een schimmige wereld.

220 Als onachtzame bewaker van de machten van zijn natuur,

Herbergt de mens gevaarlijke krachten in zijn huis.

De Titaan en de Furie en de Djinn

Liggen gebonden in de valkuil-spelonk van het onderbewuste

En het Beest kruipt door zijn schuilplaats-grot:

225 Een ijzingwekkend weeklagen stijgt op, kreunend in zijn sluimering.

Rebels verheft zich soms het reusachtige hoofd

Van een monsterlijk mysterie dat zich verschuilt in 's levens diepten,

Het mysterie van duistere en gevallen werelden,

De vreselijke aanblik van de vijandige Koningen.

230 De angstaanjagende machten, in bedwang gehouden in zijn diepten,

Worden zijn meester of zijn dienaren;

Reusachtig dringen zij binnen in het huis van zijn lichaam,

Zij kunnen handelen in zijn daden, zijn denken en leven teisteren.

Inferno welt omhoog tot in de menselijke sfeer

235 En raakt alles aan met een perverterende adem.

Naargeestige krachten kruipen als een bleek miasma,

Op slinkse wijze door openingen in de gesloten deuren van zijn woning,

Doen de muren verkleuren van zijn hogere verstand

Waar hij zijn schone en misleidende leven leeft,

240 En laten achter een stank van zonde en dood:

Niet alleen verrijzen in hem verdorven vlagen van gedachten

En schrikbarende vormeloze invloeden,

Maar er komen tegenwoordigheden en afschuwelijke gedaanten:

Ontzagwekkende vormen en gezichten klimmen langs schemerige treden

245 En staren nu en dan in de kamers waarin hij woont,

Of opgeroepen voor het hartstochtelijke werk van een moment

Leggen zij de eis van een rampzalig gebruik op zijn hart:

Eenmaal gewekt uit hun slaap, kunnen zij niet meer worden gebonden.

Terwijl zij het daglicht aantasten en de nacht doen opschrikken,

250 Naar willekeur binnendringend in zijn uiterlijke verblijf,

De griezelige sinistere bewoners van de grimmige duisternis

Opklimmend in Gods licht doen alle licht verstoren.

Alles wat zij aanraken of zien maken zij zich eigen,

Huizend in de kelder van de Natuur, vullen zij de gangen van het verstand,

Ontwrichten de verbindingen van het denken en de opeenvolging van mijmeringen,

Verbreken de stilte van de ziel met rumoer en kreten

Of zij roepen de bewoners van de afgrond,

Nodigen de instincten uit tot verboden vreugdes,

Wekken een lach van angstaanjagende uitgelatenheid,

260 En doen met oproer en pretmakerij schokken 's levens grond.

Onmachtig om zijn verschrikkelijke gevangenen te bedwingen,

Zit boven ontsteld de hulpeloze huishouder,

Zijn huis van hem ontnomen dat het zijne niet meer is.

Hij is gebonden en gedwongen, een slachtoffer van het spel,

Of verheugt zich, in verleiding gebracht, in het krankzinnige en geweldige kabaal.

De gevaarlijke krachten van zijn natuur zijn opgestaan

En vieren naar willekeur een muitend feest.

Gewekt vanuit de duisternis waar zij kruipen in de diepten,

Gevangen, weg uit het zicht, kunnen zij niet langer worden bedwongen;

270 De impulsen van zijn natuur zijn nu zijn heersers.

Eens in toom gehouden of gekleed met misleidende namen en gewaden

Zijn daar duivelse elementen, demonische machten.

De lagere natuur van de mens herbergt deze verschrikkelijke gasten.

Hun onmetelijke verderf houdt soms de mensenwereld in zijn greep.

275 Een afschuwelijk oproer overweldigt de ziel van de mens.

In huis na huis breidt zich de reusachtige revolte uit:

Helle-compagnieÃ«n worden losgelaten om hun werk te doen,

Op de aardse wegen breken zij vanuit alle deuren uit,

Zij vallen binnen belust op bloed en met de wil om te doden

280 En vullen met verschrikking en slachting de schone wereld van God.

De dood en zijn jagers waren rond op een slachtoffer-aarde;

De vreselijke Engel klopt aan elke deur:

Een afschuwelijke lach drijft de spot met 's werelds pijn

En bloedbad en marteling grijnzen naar de Hemel:

285 Alles is ten prooi aan de vernietigende kracht;

De schepping schudt en beeft van hoog tot laag.

Deze kwade Natuur schuilt in het mensenhart,

Een vreemde bewoner, een gevaarlijke gast:

Het kan de ziel die het onderdak verleent verdrijven,

290 De huishouder verjagen, het huis in bezit nemen.

Een tegengestelde macht die God ontkent,

Een kortstondige almacht van het Kwade

Heeft het rechte pad verlegd van de bedrijven der Natuur.

Het bootst de Godheid na die het ontkent,

295 Neemt zijn gedaante aan en zijn gezicht.

Een ManicheÃ¯stische schepper en verdelger,

Dit kan de mens vernietigen, zijn wereld omver werpen.

Maar er is een behoedende macht, er zijn Handen die redden,

Kalme goddelijke ogen slaan het menselijke toneel gade.

300 De mogelijkheden van heel de wereld wachten in de mens

Zoals de boom wacht in het zaad:

Zijn verleden leeft in hem; het bepaalt de loop van zijn toekomst;

Zijn daden van het heden scheppen zijn komende lot.

De ongeboren goden verbergen zich in zijn Levenshuis.

305 De demonen van het onbekende overschaduwen zijn verstand

Gieten hun dromen in levende vormen van gedachten,

De gietvormen waarmee zijn verstand de wereld bouwt.

Zijn verstand schept zijn universum rondom zich heen.

Al wat is geweest hernieuwt in hem zijn geboorte;

310 Al wat kan zijn is verbeeld in zijn ziel.

Uitmondend in daden trekt het over de wegen der wereld,

Duister voor het vermoeden van de verklarende rede,

Lijnen van de geheime bedoelingen der goden.

In vreemde richtingen loopt het ingewikkelde plan;

315 Hun einde is voor de menselijke vooruitziendheid weerhouden

En de verre bedoeling van een of andere bevelende Wil

Of de orde van 's levens willekeurige Kans

Vindt het ingestelde evenwicht en het noodlottige uur.

Onze oppervlakte, tevergeefs gadegeslagen door de blik van de rede,

320 Gegrepen door de impromptu's van het onzichtbare,

Registreert hulpeloos de toevalligheden van de Tijd,

De onwillekeurige wendingen en sprongen van het leven.

Slechts weinigen van ons voorzien hun stappen,

Slechts weinigen hebben de wilskracht en de doelbewuste tred.

325 Een onmetelijke onderbewustheid is 's wezens grenzeloze deel.

Het duistere onderbewuste is zijn spelonkachtige fundament.

Tevergeefs teniet gedaan in de wandelgangen van de Tijd

Leeft ons verleden nog steeds in ons onbewuste zelf

En door het gewicht van deze verborgen invloeden

330 Krijgt de zelfontdekking van onze toekomst vorm.

Zo is alles een onontkoombare keten

En lijkt toch een reeks van toevalligheden te zijn.

De vergeetachtige uren herhalen de vroegere daden,

Ons dode verleden is geketend aan onze enkels van de toekomst

335 En houdt tegen de glorieuze stap vooruit,

Of vanuit het begraven lijk verrijzen oude schimmen,

Vroegere gedachten, vroegere verlangens, dode hartstochten herleven,

Keren terug in slaap of bewegen de wakende mens

Tot woorden die de barriÃ¨re van zijn lippen verbreken,

340 Tot daden die plotseling opkomen en verder rijken

Dan zijn hoofd van de rede en zijn waakzame wil.

Een vroeger zelf verschuilt zich in het nieuwe zelf dat wij zijn;

Amper ontkomen wij aan wat wij eens zijn geweest:

In het schemerige schijnsel op de wegen van gewoonte,

345 In de verduisterende gangen van het onbewuste

Worden alle dingen overgebracht door de bode van de zenuwen

En wordt niets tegengehouden door het onderaardse verstand,

Ononderzocht door de wachters bij de deuren

En doorgegeven door een blind en instinctief geheugen,

350 Met de oude boevenbende ontslagen, doen verlopen paspoorten dienst.

Niets is helemaal dood dat eens heeft geleefd;

In schemerige tunnels van 's werelds wezen en in ons

Overleeft de vroegere verworpen natuur nog steeds;

De lijken van zijn verdelgde gedachten verheffen het hoofd

355 En bezoeken verstands nachtelijke wandelgangen van de slaap,

De verstikte impulsen ademen en bewegen en verrijzen;

Alles behoudt een spookachtige onsterfelijkheid.

Onweerstaanbaar zijn de opeenvolgingen van de Natuur:

Het zaad van verworpen zonden ontspruit op verborgen grond;

360 Wij staan opnieuw tegenover het kwaad dat werd geworpen uit ons hart;

Ons dode zelf komt om onze levende ziel te doden.

Een deel van ons leeft in de Tijd van nu,

Een verborgen groter deel tast rond in duistere onbewustheid;

Uit het onbewuste en onderbewuste verrezen

365 Leven wij in het onzekere licht van het verstand

En trachten te kennen en een onbetrouwbare wereld de baas te worden

Waarvan bedoeling en betekenis voor ons zicht verborgen zijn.

Boven ons woont een bovenbewuste God

Verborgen in het mysterie van zijn eigen licht:

370 Rondom ons heen bevindt zich een onwetende onmetelijkheid

Verlicht door de onzekere stralen van het menselijk verstand,

Beneden ons slaapt het Onbewuste donker en zwijgend.

Doch dit is slechts het eerste zelf-inzicht van de Materie,

Een schaal en opeenvolging in de Onwetendheid.

375 Dit is niet heel de wereld of alles wat wij zijn.

Ons grotere zelf van kennis wacht op ons,

Een opperste licht in de waarheids-bewuste Onmetelijkheid:

Het ziet vanaf toppen voorbij het denkende verstand,

Het beweegt in een luisterrijke sfeer die het leven overstijgt.

380 Het zal neerdalen en het aardse leven doen vergoddelijken.

De Waarheid heeft de wereld gemaakt, niet een blinde Natuur-Kracht.

Want hier zijn niet onze ruimere goddelijke hoogten;

Onze toppen in de vuurzee van het bovenbewuste

Zijn glorierijk met het aangezicht van God zelf:

385 Daar is onze aanblik van het eeuwige,

Daar bevindt zich de gedaante van de god die wij zijn,

Zijn jonge onverouderende kijk op onsterfelijke dingen,

Zijn vreugde in onze ontsnapping aan dood en Tijd,

Zijn onsterfelijkheid en licht en gelukzaligheid.

390 Ons grotere wezen woont achter geheimzinnige muren:

Er zijn grootsheden verborgen in onze ongeziene delen

Die wachten op het uur dat zij zullen treden op 's levens voorgrond:

Wij voelen een hulp van diep binnenin wonende Goden;

Een spreekt er van binnenuit, Licht komt naar ons toe van boven.

395 Onze ziel handelt vanuit zijn mystieke kamer;

Haar invloed die ons hart en verstand aanspoort

Drijft hen om hun sterfelijke zelf te overstijgen.

Zij zoekt naar Goed en Schoonheid en naar God;

Wij zien voorbij de muren van het zelf ons grenzeloze zelf,

Wij staren door onze spiegel van de wereld naar half-zichtbare onmetelijkheden,

Wij zijn op jacht naar de Waarheid achter klaarblijkelijke dingen.

Ons innerlijke Verstand verblijft in een ruimer licht,

Deze helderheid beziet ons door verborgen deuren;

Onze ledematen worden lichtgevend en het gezicht van Wijsheid

405 Verschijnt in de deuropening van de mystieke binnenplaats:

Wanneer zij ons huis betreedt van uiterlijke waarneming,

Dan kijken wij omhoog en zien, boven, haar zon.

Een machtig levens-zelf met zijn innerlijke machten

Ondersteunt het dwergachtige kleine iets dat wij leven noemen;

410 Het kan enten op ons gekruip twee krachtige vleugels.

Het subtiele zelf van ons lichaam heeft zijn troon binnenin

In zijn onzichtbare paleis van waarachtige dromen

Die heldere schaduwen zijn van de gedachten van God.

Bij het vatbare duistere begin van het ras

415 Groeide het wezen tot de gebogen aapachtige mens.

Hij stond rechtop, een godgelijke vorm en kracht,

En de gedachten van een ziel keken vanuit aard-geboren ogen;

De mens stond rechtop, hij droeg het voorhoofd van een denker:

Hij keek naar de hemel en zag zijn kameraadschappelijke sterren;

420 Er kwam een visioen van schoonheid en een grotere geboorte

Dat langzaam verrees uit de kapel van licht in het hart

En bewoog zich in een witte heldere sfeer van dromen.

Hij zag de onverwerkelijkte onmetelijkheden van zijn wezen,

Hij aspireerde en herbergde de ontluikende halfgod.

425 Vanuit de schemerige uithoeken van het zelf

Trad de occulte zoeker naar buiten:

Hij hoorde het verre en raakte aan het ontastbare,

Hij staarde in de toekomst en het ongeziene;

Hij gebruikte de machten die de aardse instrumenten niet kunnen gebruiken,

430 Een tijdverdrijf van het onmogelijke;

Hij ving fragmenten op van de gedachte van het Alwetende,

Hij strooide met formules van almachtigheid.

Aldus groeide de mens in zijn eigen huis gemaakt van aardse stof

Naar een onzichtbare hemel van gedachte en droom

435 Terwijl hij keek in de onmetelijke vergezichten van zijn geest

Op een kleine wereldbol die een punt is in de oneindigheid.

Ten lange leste, klimmend op een lange en smalle ladder

Stond hij alleen op het hoge dak der dingen

En zag het licht van een spirituele zon.

440 Aspirerend overstijgt hij zijn aardse zelf;

Hij staat in de uitgestrektheid van zijn nieuwgeboren ziel,

Herwonnen van omsingeld zijn door sterfelijke dingen

En beweegt in een zuiver en vrij spiritueel domein

Als in de zeldzame adem van een stratosfeer;

445 Als een laatste einde van verre lijnen van goddelijkheid,

Klimt hij langs een tere draad omhoog naar zijn verheven bron;

Hij bereikt zijn oorsprong van onsterfelijkheid,

Hij roept de Godheid binnen in zijn sterfelijke leven.

Al dit had de verborgen geest in haar gedaan:

450 Een deel van de machtige Moeder

Kwam in haar als in haar eigen menselijke deel:

Tussen de kosmische werkingen van de Goden

Kenmerkte het haar als het middelpunt van een veelomvattend plan,

Gedroomd in de passie van haar vÃ¨r-ziende geest

455 Om de mensheid te vormen naar Gods eigen gedaante

En deze grote blinde worstelende wereld te leiden naar het licht

Of om een nieuwe wereld te ontdekken of te scheppen.

De aarde moet zichzelf herscheppen om gelijk te worden aan de Hemel

Ofwel de Hemel moet neerdalen naar de sterfelijke staat van de aarde.

460 Maar om een dergelijke onmetelijke spirituele verandering te laten gebeuren

Moet vanuit de mystieke spelonk in het hart van de mens

De hemelse Psyche haar sluier afdoen

En komen in de overvolle kamers van de gewone natuur

En ononthuld staan op de voorgrond van die natuur

465 En zijn gedachten beheersen en lichaam en leven vullen.

Gehoorzaam aan een hoog bevel zat zij:

Tijd, leven en dood waren voorbijgaande gebeurtenissen

Die haar uitzicht met hun kortstondige blik belemmerden,

Haar zicht dat moet doorbreken en de godheid bevrijden

470 Die gevangen is in de blinde sterfelijke mens.

De inferieure natuur geboren in onwetendheid

Nam nog steeds een te grote ruimte in beslag, het versluierde haar zelf

En moet worden opzij gezet om haar ziel te vinden.

EINDE VAN CANTO TWEE

Canto Drie

Het Binnengaan in de Innerlijke Landen

Eerst, door de magie van een innerlijk ogenblik,

Was zij gekomen uit het drukke gegons van het verstand

Als uit een luidruchtige overvolle markt in een grot.

Een grimmige, verstilde leegheid werd haar zelf:

5 Haar geest, onbezocht door de stem van de gedachten,

Staarde in de verstomde oneindigheid van een lege afgrond.

Haar hoogten weken terug, haar diepten sloten zich achter haar;

Alles vluchtte van haar weg en liet haar leeg.

Maar toen zij tot haar zelf van gedachten terugkwam,

10 Was zij opnieuw een menselijk schepsel op aarde,

Een klompje Materie, een huis van beperkt zicht,

Een verstand genoodzaakt te denken uit onwetendheid,

Een levenskracht gedwongen in een werkkamp

Met de materiÃ«le wereld als haar beperkende veld.

15 Verbaasd als iemand die niet weet zocht zij haar weg

Uit de wirwar van 's mensen onwetende verleden

Dat de oppervlakkige persoon hield voor de ziel.

Toen sprak een stem die woonde op verborgen hoogten:

“Voor de mens zoekt gij, niet voor uzelf alleen.

20 Slechts wanneer God een menselijk gezicht aanneemt

En sterfelijke onwetendheid aandoet als een mantel

En van zichzelf maakt de Dwerg met de drievoudige schrede

Kan hij de mens helpen om te groeien naar de God.

Als mens vermomd werkt de kosmische Grootsheid

25 En vindt de mystieke ontoegankelijke poort

En opent de gouden deur van de Onsterfelijke.

De menselijke mens volgt in de menselijke voetsporen van God.

Door de duisternis te aanvaarden moet gij hem licht brengen,

Door zijn smart te aanvaarden moet gij hem gelukzaligheid brengen.

30 Vindt in het Stoffelijke lichaam uw hemel-geboren ziel.”

Toen trad Savitri uit haar lichamelijke muren

En stond op een kleine afstand buiten haarzelf

En keek in de diepten van haar subtiele wezen

En werd in het hart als in een lotus-knop gewaar

35 Haar geheime en mysterieuze ziel.

Aan het schemerige portaal van het innerlijke leven

Dat onze diepten vergrendelt voor het lichamelijke verstand

En al wat slechts leeft door de lichamelijke adem,

Klopte zij en duwde tegen de zwarte deur.

40 De levende poort kreunde met weerspannige scharnieren:

Zwaar en onwillig klaagde het log

Tegen de tirannie van de aanraking van de geest.

Een ontzagwekkende stem riep van binnenin uit:

“Terug, schepsel van de aarde, als gij niet gefolterd en verscheurd wilt sterven.”

45 Een ontzettend geweeklaag steeg op als een duistere zee;

De Slang op de drempel verrees en siste,

Een dodelijk schild van waakzaamheid met monsterlijke kronkelingen,

De honden van de duisternis gromden met wijdopen muil

En trollen en gnomen en kwelgeesten fronsten en staarden

50 En het gebrul van wilde beesten deed het bloed huiveren van angst

En dreiging mompelde in een gevaarlijke taal.

Niet van haar stuk gebracht duwde haar wil tegen de onbuigzame spijlen:

De poort zwaaide wijd open met een protesterend geknars,

De tegenwerkende Machten trokken hun vreselijke wachters terug;

55 Haar wezen betrad de innerlijke werelden.

In een nauwe doorgang, de poort naar het onderbewuste,

Ademde zij met moeite en pijn en trachtte

Het innerlijke zelf te vinden dat in waarneming verborgen ligt.

In een dichtheid van subtiele Materie samengepakt,

60 Een holte gevuld met een blinde massa van macht,

Een tegenstand van misleidende schijnsels,

Een zware barriÃ¨re van niet-ziend zicht,

Baande zij haar weg door het lichaam naar de ziel.

Een levensgevaarlijke grenslijn kruiste zij

65 Waar het Leven een duik neemt in de onderbewuste schemering

Of zich vanuit de Materie omhoog worstelt in de chaos van het verstand,

Wemelend van primitieve entiteiten

En flakkerende gedaanten van vage half-belichaamde gedachten

En een ruw begin van onbeheerste kracht.

70 Allereerst was daar een drukkende benauwdheid,

Een aandrang van onzekere machten en dwalende wilskracht;

Want alles was daar maar niets was op zijn plaats.

Zo nu en dan kwam er een opening, een deur werd geforceerd;

Zij doorkruiste ruimen van een verborgen zelf

75 En wandelde door gangen in inwendige Tijd.

Uiteindelijk brak zij door tot in een vorm van dingen,

Een aanvang van eindigheid, een wereld van waarneming:

Doch alles was nog steeds verward, niets was zelf-gevonden.

De ziel was daar niet doch slechts levenskreten.

80 Een overvolle en lawaaierige wereld omringde haar.

Een zwerm van geluiden tartte betekenis,

Een dissonante botsing van kreten en tegenstrijdig geroep;

Een menigte van schimmen kwam in zicht,

Een dringende aaneenschakeling waaraan elke betekenis en volgorde ontbrak

85 Gevoelens gewrongen door een beladen en bezwaard hart,

Elk baande zijn afzonderlijke ongerijmde weg

Maar gaf om niets dan de drang van zijn eigen ego.

In een verzameling zonder sleutel van gemeenschappelijke wil,

Keek gedachte naar gedachte en rukte aan het gespannen brein

90 Als wilde het de rede van zijn zetel stoten

En het lijk gooien in de goot aan de kant van de weg van het leven;

Zo kon vergeten liggen, achtergelaten in de modder van de Natuur,

De gedode wachter van de ziel.

Zo kon de levensmacht verstands heerschappij van zich afschudden,

95 De Natuur kon het bewind van de geest verwerpen

En de kale elementaire energieÃ«n konden

Van de gewaarwording een glorie maken van grenzeloze vreugde,

Een luister van extatische anarchie,

Een machtige en krankzinnige zwelgpartij van uiterste gelukzaligheid.

100 Dit was gewaarwordings instinct ontdaan van ziel

Of, wanneer de ziel verborgen slaapt, ontdaan van macht,

Maar nu ontwaakt de vitale godheid binnenin

En tilt het leven op met de aanraking van het Bovenaardse.

Maar hoe zullen de glorie en de vlam

105 Komen als het verstand werd geworpen in de afgrond?

Want lichaam zonder verstand heeft niet het licht,

De verrukking van geestes gewaarwording, de vreugde van het leven;

Alles wordt dan onderbewust, droefgeestig,

Onbewustheid drukt het zegel op de bladzij van de Natuur

110 Of anders doet een dwaze wanorde het brein duizelen

Snellend langs de wegen van een verwoeste natuur,

Een chaos van wanordelijke impulsen

Waarin geen licht kan komen, geen vreugde, geen vrede.

Deze toestand dreigde nu, dit duwde zij van zich af.

115 Als in een lange eindeloze slingerende straat,

Een gedrevene in een marcherende gehaaste menigte,

Liep zij uur na uur zonder ophouden

En hield door haar wilskracht de onzinnige meute op een afstand;

Zij sleepte haar wil uit het verschrikkelijke gedrang

120 En vestigde haar gedachten op de reddende Naam;

Toen werd alles stil en leeg; zij was vrij.

Een grootse bevrijding kwam, een onmetelijke kalme ruimte.

Voor enige tijd bewoog zij door een kleurloze tranquilliteit

In een naakt Licht van een onzichtbare zon,

125 Een leegte die lichaamsloos geluk was,

Een gelukzalig vacuüm van nameloze vrede.

Maar nu naderde het front van een machtiger gevaar:

De druk van het lichamelijke verstand, Onbewustheids gebroed

Van doelloze gedachte en wil was van haar afgevallen.

130 Naderend doemde op een reusachtige schuimkraag van het Leven

Niet beheerst door verstand of ziel, onbewust, onmetelijk.

Het wierp alle macht in Ã©Ã©n enkele drift

Het maakte van zijn macht een kracht van gevaarlijke zeeÃ«n.

Tot in de stilte van haar stille zelf,

135 Tot in de reinheid van deze mijmering van Ruimte

Brak een stroom, een stortvloed door van de vaart van het Leven

Als een wind-gegeselde gedreven menigte van golven

Snellend over een bleke ondergrond van zomer-zand;

Het overspoelde zijn oevers, een berg van opklimmende golven.

140 Enorm was ervan de onmetelijke en hartstochtelijke stem.

Het riep naar haar luisterende geest terwijl het voortbewoog

En verlangde Gods onderwerping aan een ongeketende Kracht.

Een dove kracht die riep om een staat van zwijgzaamheid,

Duizend stemmen in een verstomde Onmetelijkheid,

145 Het eiste de ondersteuning op van het hart voor zijn greep op vreugde,

Voor zijn behoefte om uit te spelen de goedkeuring van de getuigende Ziel,

Voor zijn hang naar macht uit te spelen het zegel van haar neutrale wezen.

Tot in de weidsheid van haar waakzame zelf

Bracht het een grootse uitbarsting van de Levensadem;

150 De stortvloed droeg 's werelds hoop en vrees,

De ontevreden hongerige schreeuw van heel het leven, van heel de Natuur,

En het verlangen dat de hele eeuwigheid niet kan vervullen.

Het riep naar de berge-heimelijkheden van de ziel

En het wonder van het nimmer-dovende vuur,

155 Het sprak naar een of andere onuitsprekelijke extase

Verborgen in de scheppende hartslag van het Leven;

Uit de lagere onzichtbare diepten onttrok het

Zijn verlokking en magie van wanordelijke gelukzaligheid,

Tot in het aardse licht stroomde het verbijsterende van zijn verwarde betovering

160 En de koppige drank van de primitieve vreugde van de Natuur

En het vuur en het mysterie van verboden genot

Gedronken uit wereld-libido's bodemloze wel,

En de honing-zoete gif-wijn van wellust en dood,

Maar droomde zich een wijnoogst van de glorie van de levensgoden,

165 En voelde zich de gouden angel van een hemelse verrukking.

De kringlopen van oneindige begeerte

En de aura die een onverwezenlijke wereld schiep

Groter dan het bekende en dichterbij dan het onbekende

Waarin voor altijd de honden van verstand en leven jagen,

170 Verleidde een diepe onbevredigde drang vanbinnen

Om te verlangen naar het onvervulde en eeuwig verre

Om van dit leven op een beperkende aarde

Een klim te maken naar toppen verdwijnend in de leegte,

Een zoektocht naar de glorie van het onmogelijke.

175 Het droomde van dat wat nog nooit gekend was,

Het begreep wat nog nimmer was gewonnen,

Het joeg na tot in een Elysische herinnering

De bekoringen die vluchten voor het spoedig verloren geluk van het hart;

Het trotseerde de kracht die doodt, de vreugdes die pijn doen,

180 De verbeelde gedaanten van onvervulde dingen

En de roep om een Circeaanse transmuterende dans

En de pacht van hartstocht van de hoven van liefde

En het getier en gestoei van het wilde Beest met Schoonheid en Leven.

Het bracht zijn roep en deining van tegengestelde machten,

185 Zijn momenten van de aanraking van lichtende sferen,

Het oplaaien van vuur en hemelhoge onmetelijke pogingen,

Zijn vurige torens van droom gebouwd op de winden,

Het wegzinken naar de duisternis en de afgrond,

Zijn honing van tederheid, zijn wrange wijn van de haat,

190 Zijn veranderingen van zon en wolken, van gelach en tranen,

Zijn bodemloze gevaarlijke valkuilen en verzwelgende diepten,

Zijn angst en vreugde en extase en vertwijfeling,

Zijn occulte tovenarijen, zijn simpele lijnen

En grootse gemeenzaamheden en verheffende bewegingen,

195 Zijn geloof in de hemel, zijn omgang met de hel.

Deze machten waren niet verzwakt door het dode gewicht van de aarde,

Zij hadden de smaak van ambrozijn en de angel van venijn.

Er was vuur in de blik van het Leven

Die de hemel blauw zag in de grijze lucht van de Nacht:

200 De impulsen stegen godwaarts omhoog op vleugelen van hartstocht.

Verstands jachtige gedachten zweefden van hun hoge nek,

Een stralende luister als van regenboog-manen,

Een tooi van zuiver intuÃ¯tief licht;

Zijn vlam-voetige galop konden zij imiteren:

205 De stemmen van het verstand bootsten het accent van inspiratie na,

Zijn ictus van onfeilbaarheid,

Zijn snelheid en bliksem-hemel-sprong van de Goden.

Als een scherpe kling die de netten van twijfel kliefde,

Leek zijn zwaard van onderscheidingsvermogen bijna goddelijk.

210 Toch was al die kennis van een geleende zon;

De vormen die kwamen waren niet van inheemse hemelse geboorte:

Een innerlijke stem kon het Woord spreken van onwerkelijkheid;

Zijn gevaarlijke en absolute macht

Kon gif mengen met de wijn van God.

215 Op deze verheven glanzende rug kon onwaarheid rijden;

Waarheid lag samen met genot in de hartstochtelijke armen van dwaling

Stroomafwaarts drijvend in een zorgeloze vergulde statiesloep:

Zij omzoomde haar lichtstraal met een schitterende leugen.

Hier in de lagere domeinen van het Leven komen alle tegenstellingen samen;

220 De Waarheid staart en doet haar werken met geblinddoekte ogen

En Onwetendheid is hier de beschermheer van Wijsheid:

Die galopperende hoeven konden in hun enthousiaste vaart

Dragen naar een gevaarlijke tussenzone

Waar de Dood waart in een gewaad van onsterfelijk Leven.

225 Of zij betreden de vallei van het dwalende Schijnsel

Waaruit de ziel, als gevangene of slachtoffer van het misleidende Licht

Verstrikt in dat gebied, nimmer kan ontsnappen.

Als bemiddelaar, niet als meester, dienen zij 's Levens begeerten

Voor altijd zwoegend in de valstrik van de Tijd.

230 Hun lichaam geboren uit een of andere schoot van het Nihil

Vangen de geest in de dromen van het moment,

Vergaan dan en spuwen de onsterfelijke ziel

Uit de buik van de Materie in de poel van het Niets.

Toch kunnen sommigen onbetrapt, onverdelgd, behoedzaam passeren

235 En de beeltenis van Waarheid dragen in het beschutte hart

Kennis onttrekken aan de verhullende greep van de dwaling,

Paden banen door de blinde muren van het kleine zelf,

Dan verder reizen om een groter leven te bereiken.

Dit alles stroomde langs haar heen en het leek in de aanblik van haar visioen

240 Als werden rondom een hoog en stemloos eiland

Door een geraas van wateren van verre onbekende heuvelen

De smalle oevers opgeslokt met overstelpende golven

En werd een hongerige wereld geschapen van wit wild schuim:

In haast, een miljoen-voetige draak,

245 Zijn schuim en schreeuw het kabaal van een dronken reus,

Het wierp manen van Duisternis tot in Gods hemel,

Het ebde terugwijkend weg in een ver gebrul.

Dan glimlachte weer een ruime en kalme lucht:

Een blauwe hemel, een groene aarde, deelgenoten van het bewind van Schoonheid,

250 Leefden als vroeger, metgezellen in geluk;

En in 's werelds hart lachte de vreugde van het leven.

Alles was nu stil, de grond glansde droog en zuiver.

Door dit al bewoog zij niet, dook niet in de zinloze golven.

Vanuit de onmetelijkheid van het stille zelf

255 Vluchtte het geraas; haar geest was verstild en blij.

Dan, verder reizend door het weidse zwijgen van het zelf,

Kwam zij in een heldere geordende Ruimte.

Daar woonde het Leven ingesloten door een gewapende verstildheid;

Geketend was haar sterke opstandige hart.

260 Getemd tot de bescheidenheid van een afgemeten pas,

Behield zij niet langer haar vurige tred en haast;

De zorgeloze majesteit van haar muze had zij verloren

En de weidse grandeur van haar koninklijke kracht;

Ingetoomd waren haar machtige praalvertoningen, haar luisterrijke verspilling,

265 Tot bedaren gebracht de braspartijen van haar bacchanten-spel,

Ingeperkt waren de verkwistingen in de bazaar van verlangen,

Bedwongen haar despotische wil, de dans van haar verbeelding,

Een koude onverstoorbaarheid bond de orgie van het zintuig.

Een koningschap zonder vrijheid was haar lot;

270 De getroonde soeverein gehoorzaamde haar ministers:

Het verstand en gevoel van haar dienaren regeerden haar huis:

Zij dwongen de grenzen van haar geest in rigide lijnen

En bewaakten met een schare van gewapende voorschriften

Het gebalanceerde bewind van de rede, bewaarden orde en vrede.

275 Haar wil leefde ingesloten in adamanten muren van wet,

Gedwongen was haar kracht door ketenen die veinsden te sieren,

Verbeelding was een gevangene in een fort,

Haar lichtzinnige en losbandige favoriet;

Werkelijkheids waardigheid en de symmetrie van de rede

280 Waren op hun plaats gezet bewaakt door geordende feiten,

Zij gaven aan de ziel als troon een zetel van Wet,

Als koninkrijk een kleine wereld van regel en richtlijn:

De wijsheid van eeuwen, verschrompeld tot scholiastische regels,

Kromp samen tot een nagetekende figuur in een gecopieerd boek.

285 De almachtige vrijheid van de Geest was hier niet:

Een schoolmeester-verstand had 's levens omvangrijke ruimte in bezit genomen,

Doch koos ervoor te wonen in kale en schamele kamers

Ver van het te onmetelijke gevaarlijke universum

Uit vrees dat hij zijn ziel zou verliezen in de oneindigheid.

290 Zelfs de wijde omvang van het Idee was gesnoeid

Tot een systeem, geketend aan onveranderlijke pijlers van gedachte

Of vastgenageld aan de degelijke grond van de Materie:

Of anders was de ziel in zijn eigen hoogten verloren:

Gehoorzamend aan de hooggeleerde wet van het Ideale

295 Vestigde het denken een troon op ijle lucht

En minachtte de vlakke trivialiteit van de aarde:

Het sloot de werkelijkheid buiten om te leven in zijn dromen.

Of alles betrad een gesystematiseerd universum:

's Levens keizerrijk was een beheerst continent,

300 De gedachten een leger geordend en gedisciplineerd;

Gelijkvormig behielden zij de logica van hun vaste plaats

Op bevel van het getrainde centurio-verstand.

Of elk vond zijn standplaats als een ster

Of marcheerde door vastgelegde sterrenbeeld-hemelen

305 Of hield zijn feodale rang onder de edelen

In 's hemels onveranderlijke kosmische hiÃ«rarchie.

Of als een adellijke maagd met neergeslagen ogen

Die het verboden is om ongesluierd de publieke paden te bewandelen,

Moet zij zich in besloten kamers teruggetrokken bewegen,

310 Haar gevoelens leven in afzondering of op de paden van tuinen.

Het leven was toevertrouwd aan een veilig effen pad,

Het durfde niet de grote en moeilijke hoogten te tarten

Of te klimmen om nabuur te zijn van een eenzame ster

Of te scheren langs de gevaarlijke afgrond

315 Of de levensgevaarlijke lach uit te dagen van de schuim-krullende brekers,

De lierspeler van het avontuur, de dilettant van het gevaar,

Of een of andere vlammende god oproepen in haar kamer,

Of 's werelds perken verlaten en, waar geen beperkingen zijn,

Met de passie van het hart het Aanbiddelijke ontmoeten

320 Of de wereld in vlam zetten met het innerlijke Vuur.

Als een gekuist scheldwoord in de prosa van het leven,

Moet zij met kleur precies haar gewettigde ruimte vullen,

Zij mag niet uitbreken uit de kluis van het idee

Noch komen op het verboden terrein van ritmen te verheven of onmetelijk.

325 Zelfs wanneer het stijgt tot in een ideale sfeer

Verloor de vlucht van het denken zich niet in 's hemels blauw:

Het tekende in de lucht het patroon van een bloem

Van gedisciplineerde schoonheid en harmonisch licht.

Een gematigde waakzame geest beheerste het leven:

330 De daden ervan waren gereedschap voor het beschouwende denken,

Te koud om vlam te vatten en de wereld te doen ontbranden,

Of de diplomatieke manoeuvres van de behoedzame rede

Die de middelen beproeft voor een vooruitbedacht doel,

Of op z'n hoogst het plan van een of andere kalme Wil

335 Of de strategie van een of ander Hoog Bevel binnenin

Om de geheime schatten van de goden te veroveren

Of voor een verborgen koning een of andere glorieuze wereld te winnen,

Niet een reflex van het spontane zelf,

Een index van het wezen en zijn stemmingen,

340 Een vleugelen van de bewuste geest, een sacrament

Van 's levens communie met het stille Allerhoogste

Of zijn zuivere voortgang op de wegen van het Eeuwige.

Of anders werd voor het lichaam van een of ander verheven Idee

Een huis gebouwd met te nauw sluitende stenen;

345 Daad en gedachte samengemetseld schiep een muur

Van kleine idealen die de ziel beperken.

Zelfs meditatie mijmerde op een beperkte zetel,

En verering was gekeerd naar een exclusieve God,

Aanbad het Universele in een kapel

350 Waarvan de deuren tegen het universum gesloten waren;

Of geknield voor het lichaamsloze Onpersoonlijke

Een verstand afgesloten voor de roep en het vuur van liefde:

Een rationele religie verdroogde het hart.

Het plande de daden van een gelijkmatig leven met regels van ethiek

355 Of bracht een kille offerande zonder vuur.

Het heilige Boek lag op de gewijde lessenaar

Gewikkeld in de zijden linten van interpretatie:

Een credo verzegelde de spirituele betekenis.

Hier was een vredig land van onveranderlijk verstand,

360 Hier was leven niet langer alles noch de stem van hartstocht;

De roep van het gevoel was tot zwijgen verzonken.

Een ziel was daar niet noch geest doch het mentale alleen;

Het verstand maakte aanspraak geest te zijn en ziel.

De geest zag zichzelf als een vorm van het mentale,

365 Verloor zichzelf in de glorie van het denken,

Een licht dat de zon verduisterde.

In een hechte en gevestigde ruimte kwam zij

Waar alles stil was en alle dingen hun plaats behielden.

Elk vond wat het had gezocht en kende zijn doel.

370 Alles had een definitieve laatste stabiliteit.

Daar trad een naar voren met autoriteit

Op een voornaam voorhoofd en met in de hand een staf;

Gezag was belichaamd in zijn gebaar en toon;

De versteende wijsheid van traditie klonk door in zijn spraak,

375 Zijn volzinnen proefden het orakel.

“Reiziger of pelgrim van de innerlijke wereld,

Fortuinlijk zijt gij om onze briljante sfeer te bereiken

Vlammend met de opperste finaliteit.

O aspirant naar de volmaakte levenswijze,

380 Hier zult gij het vinden; rust uit van de zoektocht en leef in vrede.

Aan ons is het thuis van kosmische zekerheid.

Hier is de waarheid, hier is Gods harmonie.

Schrijf uw naam in het register van de elite,

Toegelaten door het decreet van de enkeling,

385 Aanvaardt uw ambt van kennis, uw standplaats in het mentale,

Ontvang uw bewijs van toegang bij het departement van het Leven

En prijs uw lot dat u maakte tot een van ons.

Alles hier, beschreven en vastgelegd, kan het verstand weten,

Alles beraamd volgens de wet die God vergunt aan het leven.

390 Dit is het einde en hiervoorbij is er niets.

Hier is de veiligheid van de ultieme muur,

Hier is de klaarheid van het zwaard van Licht,

Hier is de victorie van een enkele Waarheid,

Hier brandt de diamant van smetteloze gelukzaligheid.

395 Leef als gunstelinge van Hemel en Natuur.”

Maar Savitri antwoordde de te voldane en zelfverzekerde wijze

En wierp in zijn wereld de diepe bevrijding van het inzicht,

De onderzoekende innerlijke stem van het hart:

Want hier sprak niet het hart, slechts het heldere daglicht

400 Van het intellect heerste hier, begrenzend, kil, nauwgezet.

“Gelukkig zijn zij die in deze chaos van dingen,

Dit komen en gaan van de voeten der Tijd,

De enkele Waarheid kunnen vinden, de eeuwige Wet:

Onaangeraakt leven zij door hoop en twijfel en vrees.

405 Gelukkig zijn mensen die zijn verankerd in een vast geloof

In deze onzekere en dubbelzinnige wereld,

Of die in de vruchtbare grond van het hart hebben geplant

Ã‰Ã©n kleine graankorrel van spirituele zekerheid.

Gelukkigst is hij die staat op het geloof als op een rots.

410 Doch ik moet verdergaan en de beÃ«indigde zoektocht achter mij laten,

Waarheids afgeronde uitkomst vastgelegd, onveranderlijk

En dit harmonische gebouw van wereld-feit

Deze geordende kennis van klaarblijkelijke dingen.

Hier kan ik niet blijven, want ik ben op zoek naar mijn ziel.”

415 Niemand antwoordde in die heldere voldane wereld

Of keerde zich slechts op zijn gebruikelijke pad

Verbaast te horen dat iets in twijfel werd getrokken in die sfeer

Of over gedachten die zich nog steeds konden wenden naar het Verdere.

Maar sommigen mompelden, voorbijgangers van verwante sferen:

420 Elk beoordeelde met zijn credo de gedachten die zij sprak.

“Wie is dit dan die niet weet dat de ziel

Een geringe klier is of een secretorisch gebrek

Dat het gezonde bestuur van het verstand verontrust

Dat het functioneren van het brein in de war stuurt,

425 Of een hunkering die woont in het sterfelijke huis van de Natuur

Of een droom gefluisterd in 's mensen grot van holle gedachte

Die zijn kortstondige ongelukkige termijn zou willen verlengen

Of zich vastklampt aan het leven in een zee van dood?”

Maar anderen zeiden, “Nee, het is haar geest die zij zoekt.

430 Een prachtige schaduw van de naam van God,

Een vormeloze luister van het rijk van het Ideale,

De Geest is de Heilige Schim van het Verstand;

Maar niemand heeft zijn ledematen aangeraakt of zijn gezicht gezien.

Elke ziel is de gekruisigde Zoon van de grote Vader,

435 Het Verstand is de enige ouder van die ziel, zijn bewuste oorzaak,

De grond waarop trilt een kortstondig voorbijgaand licht,

Verstand, de enige schepper van de klaarblijkelijke wereld.

Alles hier is deel van ons eigen zelf;

Ons verstand heeft de wereld gemaakt waarin wij leven.”

440 Een andere met mystieke en ontevreden ogen

Die hield van zijn gestorven geloof en treurde om zijn dood:

“Is er nog iemand overgebleven die naar een Verder zoekt?

Kan nog steeds het pad worden gevonden, de poort worden geopend?”

Zo trok zij verder door haar stille zelf.

445 Zij kwam bij een weg waar zich een vurige menigte verdrong

Die zich stralend, vuur-voetig, zonlicht-ogig voortspoedde

Aangespoord om 's werelds mysterieuze muur te bereiken

En gemaskeerde deuropeningen te passeren tot in het uiterlijke verstand

Waar het licht niet komt noch de mystieke stem,

450 Boodschappers vanuit onze onderbewuste grootsheden,

Genodigden uit de spelonk van de geheime ziel.

In de schemerige spirituele slaapdronkenheid breken zij door

Of doen ons wakende zelf met diepe verwondering vervullen,

IdeeÃ«n die ons achtervolgen met hun stralende zelf,

455 Dromen die aanwijzingen zijn van ongeboren Werkelijkheid,

Vreemde godinnen met diepe poelen van betoverende ogen,

Krachtige wind-harige goden dragend de harpen van hoop,

Grootse maanschemerende visioenen zwevend door de gouden lucht,

Het zonne-droom-hoofd en de sterre-gevormde ledematen van aspiratie,

460 Emoties die gewone harten verheffen.

En Savitri mengde zich in die glorieuze menigte,

Hunkerend naar het spirituele licht dat zij droegen,

Verlangde ernaar zich eens zoals hen te haasten om Gods wereld te verlossen;

Maar zij beteugelde de verheven hartstocht in haar hart;

465 Zij wist dat zij eerst haar ziel moest ontdekken.

Alleen zij die zichzelf kunnen redden kunnen anderen redden.

In de tegengestelde betekenis zag zij 's levens raadselachtige waarheid onder ogen:

Zij die het licht droegen voor lijdende mensen

Haastten zich met geestdriftige voeten naar de uiterlijke wereld;

470 Haar ogen waren gewend naar de eeuwige bron.

Met uitgestrekte handen om de menigte tegen te houden riep zij uit:

“O gelukkig gezelschap van lichtende goden,

Openbaar, wie dat weet, de weg die ik moet gaan, â€"

Want stellig is dat heldere verblijf uw thuis, â€"

475 Om de geboorteplaats te vinden van het occulte Vuur

En de diepe woonstee van mijn geheime ziel.”

Een antwoordde en wees naar een wazige stilte

In een afgelegen uiterste van slaap

Tegen een of andere verre achtergrond van de innerlijke wereld.

480 “O Savitri, wij komen uit uw verborgen ziel.

Wij zijn de boodschappers, de occulte goden

Die 's mensen kleurloosheid en moeilijke onwetende levens helpen

Om te ontwaken tot schoonheid en het wonder der dingen

En hen aan te raken met glorie en goddelijkheid;

485 In kwaad ontsteken wij de onsterfelijke vlam van het goede

En dragen de toorts van kennis op onwetende wegen;

Wij zijn uw wilskracht en het verlangen van alle mensen naar het Licht.

O menselijk evenbeeld en dekmantel van God

Die de godheid zoekt die gij verborgen houdt

490 En bij de Waarheid leeft die gij niet kende,

Volg 's werelds kronkelende hoofdweg naar zijn oorsprong.

Daar, in de stilte die weinigen hebben bereikt,

Zult gij het Vuur zien branden op de kale steen

En de diepe spelonk zien van uw geheime ziel.”

495 Toen volgde Savitri de verheven kronkelige weg

En kwam waar het overging in een smal pad

Slechts betreden door zeldzame gewonde pelgrim-voeten.

Enkele heldere gedaanten verschenen uit onbekende diepten

En keken haar aan met kalme onsterfelijke ogen.

500 Er was geen geluid dat het mijmerende zwijgen verbrak;

Men voelde de stille nabijheid van de ziel.

EINDE VAN CANTO DRIE

Canto Vier

De Drievoudige Ziele-Krachten

Hier, vanaf een lage, vlakke en lusteloze grond,

Was de passie begonnen van de eerste klim;

Met maan-helder gelaat in een sombere wolk van haar,

Was een vrouw gezeten in een bleek-glanzend gewaad.

5 De ruwe en haveloze aarde was haar kale zetel,

Onder haar voeten lag een scherpe en kwetsende steen.

Een goddelijk medelijden op de toppen van de wereld,

Een geest geraakt door de smart van al wat leeft,

Zij keek ver uit en zag met het innerlijke verstand

10 Deze twijfelachtige wereld van uiterlijke dingen,

Of bedrieglijke verschijningen en aannemelijke gedaanten,

Deze dubieuze kosmos uitgestrekt in de onwetende Leegte,

De kwellingen van de aarde, het zwoegen en spoeden van de sterren

En de moeilijke geboorte en het jammerlijke levenseinde.

15 Het universum aanvaardend als haar lichaam van rampspoed

Droeg de Moeder van de zeven smarten

De zeven steekwonden die haar bloedende hart doorboorden:

De schoonheid van droefenis talmde op haar gezicht,

Haar ogen waren somber, getekend door onheuglijke tranen.

20 Haar hart was verscheurd door 's werelds kwellingen

En bezwaard door de smart en het gezwoeg in de Tijd,

Een muziek van zieleleed klonk door in haar lyrische stem.

Opgegaan in de extase van een diepe begaandheid

Terwijl zij de milde stralen hief van haar geduldige blik,

25 Sprak zij langzaam in zachte lieflijke meeslepende woorden:

“O Savitri, ik ben uw geheime ziel.

Om in het lijden van de wereld te delen ben ik gekomen.

Ik neem de kwellingen van mijn kinderen op in mijn borst.

Ik ben de verzorgster van de droefheid onder de sterren;

30 Ik ben de ziel van al wat jammerend ineenkrimpt

Onder de meedogenloze plunderingen van de Goden.

Ik ben vrouw, verzorgster en slaaf en geslagen beest;

Ik verzorg de handen die mij wrede slagen gaf.

Ik dien de harten die mijn liefde en ijver verachtten;

35 Ik ben de hofgemaakte koningin, de verwende lieveling,

Ik ben de geefster van de kom met rijst,

Ik ben de aanbeden Engel van het huis.

Ik ben in alles wat lijdt en weent.

Mijn gebed stijgt vergeefs op vanaf de aarde,

40 Ik wordt doorsneden door de kwellingen van mijn schepselen,

Ik ben de geest in een wereld van pijn.

De gil van gemarteld vlees en gepijnigde harten

Dat terugvalt op hart en vlees zonder te worden gehoord door de Hemel

Heeft met hulpeloze smart en toorn mijn ziel verscheurd.

45 Ik heb de boer zien branden in zijn hut,

Ik heb het stukgehakte lijk gezien van het vermoorde kind,

Ik hoorde de schreeuw van de vrouw, onteerd en ontbloot en voortgesleurd

Onder het gehuil van de meute van helle-honden,

Ik keek toe, ik had niet de macht om ze te redden.

50 Ik heb geen krachtig wapen meegebracht dat hulp kan bieden of verslaan;

God gaf mij zijn liefde, hij gaf mij niet zijn kracht.

Ik deelde in het zwoegen van het afgebeulde beest onder het juk

Gedreven door de prikkel, aangemoedigd door de zweep;

Ik deelde in het met vrees vervulde leven van vogel en dier,

55 Zijn langdurige jacht naar het onzekere voedsel van de dag,

Het steelse wegsluipen en ineenduiken en de hongerige sluiptocht,

Zijn pijn en doodsangst gegrepen door bek en klauw.

Ik deelde in het dagelijkse leven van gewone mensen,

Hun kleingeestige pleziertjes en hun kleingeestige zorgen,

60 De druk van tegenslagen en de onhandelbare horde van beproevingen

Het aardse spoor van verdriet zonder hoop op verzachting,

Het ongewenste eentonige zwoegen zonder vreugde,

En de last van misÃ¨re en de slagen van het lot.

Ik was medelijden, gebogen over pijn

65 En de tedere glimlach die het gewonde hart heelt

En sympathie die het leven gemakkelijker draagbaar maakt.

De mens heeft mijn onzichtbare gezicht en handen nabij gevoeld;

Ik ben degene geworden die lijdt en zijn geweeklaag,

Ik lag begraven samen met de verminkte en de verslagene,

70 Ik woonde met de gevangene in zijn kerker-cel.

Zwaar op mijn schouders weegt het juk van de Tijd:

Zonder iets af te wijzen van de last van de schepping,

Heb ik alles gedragen en weet ik dat ik nog steeds dragen moet:

Misschien wanneer de wereld in een laatste slaap verzinkt

75 Kan ook ik misschien slapen in stilzwijgende eeuwige vrede.

Ik heb de kalme onverschilligheid van de Hemel gedragen,

Sloeg de wreedheid van de Natuur gade van lijdende dingen

Terwijl God zwijgend voorbijgaat en niet toeschiet om te helpen.

Toch heb ik niet uitgeroepen tegen zijn wil,

80 Toch heb ik niet zijn kosmische Wet beschuldigd.

Slechts om zijn grote harde wereld van pijn te veranderen

Is een geduldig gebed opgestegen uit mijn borst;

Een matte berusting verlicht mijn voorhoofd,

Binnenin mij woont een blind vertrouwen en barmhartigheid;

85 Ik draag het vuur dat nimmer kan worden gedoofd

En het mededogen dat de zonnen schraagt.

Ik ben de hoop die uitziet naar mijn God,

Mijn God die tot nu toe nooit tot mij gekomen is;

Zijn stem hoor ik die altijd zegt 'Ik kom':

90 Ik weet dat op een dag hij uiteindelijk zal komen.”

Zij viel stil, en als een echo van beneden,

In antwoord op haar pathos van goddelijke kracht,

Nam een toornige stem het refrein over,

Een gerommel van de donder of het gebrul van een kwaad beest,

95 Het beest dat ineengedoken gromt in 's mensen diepten, â€"

De stem van een gefolterde Titaan die eens was een God.

“Ik ben de Man van Smarten, ik ben hij

Die is genageld op het uitgestrekte kruis dat het universum is;

Om te genieten van mijn kwellingen heeft God de aarde gemaakt,

100 Mijn hartstocht heeft hij gemaakt tot onderwerp van zijn drama.

Hij heeft mij naakt zijn bittere wereld ingezonden

En mij geslagen met zijn gesel van verdriet en pijn

Opdat ik zal schreeuwen en zal kruipen aan zijn voeten

En hem eer betuigt met mijn bloed en tranen.

105 Ik ben Prometheus onder de bek van de gier,

De mens, de ontdekker van het onvergankelijke vuur,

Waarin hij vlam vatte en brandde als een mot;

Ik ben de zoeker die nooit kan vinden,

Ik ben de vechter die nooit kan winnen,

110 Ik ben de boodschapper die nimmer zijn doel heeft bereikt:

De hel kwelt mij met de scherpte van mijn gedachten,

De hemel pijnigt mij met de pracht van mijn dromen.

Welk voordeel heb ik van mijn dierlijke geboorte;

Welk voordeel heb ik van mijn menselijke ziel?

115 Ik zwoeg als het dier, zal als het dier sterven.

Ik ben mens de rebel, mens de hulpeloze slaaf;

Het lot en mijn kameraden bedriegen mij met mijn gage.

Ik maak met mijn bloed het zegel losser van mijn onderworpenheid,

En schud af van mijn pijnlijke nek de knieÃ«n van mijn onderdrukker,

120 Slechts om aan een nieuwe tiran plaats te bieden op mijn rug:

Mijn leermeesters onderrichten mij in slavernij,

Men toont mij Gods stempel en mijn eigen handtekening

Onder het trieste contract van mijn lot.

Ik heb liefgehad, maar niemand had mij lief sinds mijn geboorte;

125 De vrucht van mijn werken is gegeven in andere handen.

Al wat mij is gebleven zijn mijn kwade gedachten,

Mijn verachtelijke ruzie tegen God en mens,

Mijn afgunst voor de rijkdommen waarin ik niet kan delen,

De haat over een geluk dat niet het mijne is.

130 Ik weet dat mijn lot nimmer zal veranderen.

Het is het werk van mijn natuur dat niet kan veranderen:

Ik heb liefgehad uit eigen belang en niet voor dat van de geliefde,

Ik leefde voor mijzelf en niet voor het leven van anderen.

Ieder is in zichzelf alleen volgens de wet van de natuur.

135 Zo heeft God deze wrede en vreselijke wereld geschapen,

Zo heeft hij het kleingeestige hart van de mens gemaakt.

Slechts door dwang en bedrog kan de mens overleven:

Want medelijden is een zwakte in zijn borst,

Zijn goedaardigheid is een slapte in de zenuwen,

140 Zijn vriendelijkheid is een investering die moet worden terugverdiend,

Zijn altruÃ¯sme is ego's andere gezicht:

Hij dient de wereld opdat de wereld hem zal dienen.

Kon eenmaal de kracht van de Titaan in mij ontwaken,

Als Enceladus uit de Etna kon verrijzen,

145 Dan kon ik heersen als meester van de wereld

En als een god 's mensen gelukzaligheid en pijn genieten.

Maar God heeft mij de oeroude Kracht ontnomen.

Er is een doffe berusting in mijn trage hart,

Een woeste voldoening in mijn buitengewone kwellingen

150 Als maakten zij mij groter dan mijn soort;

Alleen door lijden kan ik uitmunten.

Ik ben het slachtoffer van titanische beproevingen,

Ik ben de dader van demonische daden;

Ik ben geschapen voor het kwaad, het kwade is mijn lot;

155 Kwaadaardig moet ik zijn en door het kwade moet ik leven;

Ik kan niet anders zijn dan wat ik ben;

Zoals de Natuur mij gemaakt heeft, zo moet ik blijven.

Ik lijdt en zwoeg en ween; ik weeklaag en ik haat.”

En Savitri hoorde de stem, hoorde de echo

160 En zich kerend naar haar wezen van medelijden sprak zij:

“Madonna van lijden, Moeder van goddelijke smart,

Gij zijt een deel van mijn ziel, voortgebracht

Om het ondraaglijke van de wereld te dragen.

Omdat gij bestaat, geven mensen niet toe aan hun noodlot

165 Maar vragen om geluk en strijden met het lot;

Omdat gij bestaat, kan de ellendige nog steeds hopen.

Maar gij hebt de macht om te troosten, niet om te redden.

Op een dag zal ik terugkeren, een brenger van kracht,

En u laten drinken uit de beker van de Eeuwige;

170 Zijn stromen van kracht zullen triomferen in uw ledematen

En Wijsheids kalmte zal uw hartstochtelijke hart leiden.

Uw liefde zal de verbondenheid zijn van het mensdom,

Uw mededogen de heldere sleutel voor het werk der Natuur:

MisÃ¨re zal, verdelgd, verdwijnen van de aarde;

175 De wereld zal worden bevrijd van de woede van het Beest,

Van de wreedheid van de Titaan en zijn pijn.

Er zal vrede zijn en vreugde voor altijd.”

Voort ging zij in de opwaartse route van haar geest,

Een vurige grandeur klom op tussen varens en stenen,

180 Een kalme wind streelde het hart tot warmte,

Een fijnere geur ademde van ranke bomen.

Alles werd mooi, subtiel en hoog en vreemd.

Hier op een rots uitgehouwen als een reusachtige troon

Zat een Vrouw in een gouden en purperen schijnsel,

185 Gewapend met de drietand en de bliksemschicht,

Haar voeten op de rug van een liggende leeuw.

Een formidabele glimlach speelde om haar lippen,

Hemel-vuur lachte in de hoeken van haar ogen;

Haar lichaam een bron van moed en hemelse kracht,

190 Zij bedreigde de triomf van de lagere goden.

Een halo van weerlicht vlamde rond haar hoofd

En soevereiniteit gelijk een brede riem omgordde haar gewaad

En majesteit en victorie zetelden met haar

Wakend in het wijde kosmische strijdperk

195 Tegen de vlakke gelijkmatigheid van de Dood

En de al-nivellerende oproerige Nacht

De hiÃ«rarchie van de geordende Machten,

De hoge onveranderlijke waarden, de spitse uitmuntendheden,

De bevoorrechte aristocratie der Waarheid,

200 En in de regerende zon van het Ideale

Het triumviraat van wijsheid, liefde en gelukzaligheid

En de enkele autocratie van het absolute Licht.

Verheven op haar zetel in de innerlijke wereld van het Verstand,

Zag de Moeder van Macht neer op voorbijgaande dingen,

205 Luisterde naar de voortschrijdende tred van de Tijd,

Zag het onweerstaanbare wentelen der zonnen

En hoorde de donder van de opmars van God.

Temidden van de heersende Machten in hun strijd

Was oppermachtig haar woord van lichtend gebod,

210 Klonk haar taal als een oorlogskreet of als een pelgrims-hymne.

Als een bekoring die hoop hernieuwde voor verzwakte harten

Verrees de muziek van haar machtige stem:

“O Savitri, ik ben uw geheime ziel.

Ik ben afgedaald in de mensenwereld

215 En in de beweging die wordt gadegeslagen door een Oog dat nimmer slaapt

En in de duistere tegenstrijdigheid van het aardse lot

En in de veldslag van de heldere en duistere Machten.

Ik houd stand op de aardse paden van gevaar en smart

En help de ongelukkigen en red de verdoemden.

220 Voor de sterken breng ik de beloning voor hun sterkte,

Voor de zwakken breng ik de wapens van mijn kracht;

Voor hunkerende mensen draag ik hun begeerde vreugde:

Ik ben de voorspoed die de groten en wijzen rechtvaardigen

Bevestigd door de bijval van de menigte

225 Om ze dan te vertrappen onder de gepantserde hiel van het lot.

Mijn oor is geneigd naar de roep van de verdrukte,

Ik stoot de tronen omver van tirannieke koningen:

Een kreet stijgt op van vogelvrij verklaarde en vervolgde levens

Die bij mij in beroep gaan tegen een meedogenloze wereld,

230 Een stem voor de verlatenen en troostelozen

En de eenzame gevangene in zijn kerker-cel.

De mensen verwelkomen met mijn komst de stem van de Almachtige

Of loven met dankbare tranen zijn reddende Genade.

De Titaan die de wereld onder de voet loopt sla ik neer

235 En doodt de mensenetende reus in zijn bloed-besmeurde hol.

Ik ben Durga, godin van wie trots is en sterk,

En Lakshmi, koningin van het schone en fortuinlijke;

Ik draag het gelaat van Kali als ik doodt,

Ik vertrap de lijken van de horden der demonen.

240 Ik heb opdracht van God om zijn machtige werk te doen,

Onbekommerd dien ik zijn wil die mij heeft uitgezonden,

Zorgeloos om gevaar en aardse gevolgen.

Ik denk niet aan dood of zonde

Maar voer de daad uit die hij mijn hart heeft ingegeven.

245 Ik vrees niet voor de toornige frons van de Hemel,

Ik deins niet terug voor de rode bestorming van de Hel;

Ik verpletter de tegenstand der goden,

Overwin een miljoen kwelgeest-obstakels.

Ik leid de mens naar het pad van het Goddelijke

250 En bescherm hem tegen de rode Wolf en de Slang.

Ik geef hem in zijn hand mijn hemelse zwaard

En laat hem dragen het borstschild van de goden.

Ik breek de onwetende trots van het menselijk verstand

En leid het denken naar de weidsheid van de Waarheid;

255 Ik verstoor het bekrompen en succesvolle leven van de mens

En dwing zijn spijtige ogen om te kijken naar de zon

Opdat hij voor de aarde zal sterven en zal leven in zijn ziel.

Ik ken het doel, ik ken de geheime weg;

Ik heb de kaart bestudeerd van de onzichtbare werelden;

260 Ik ben de voorhoede van de veldslag, de ster voor de reiziger.

Maar de grote eigenzinnige wereld verzet zich tegen mijn Woord

En de misvormdheid en het kwaad in het mensenhart

Is sterker dan de Rede, heeft grotere diepgang dan de Afgrond,

En de kwaadaardigheid van de vijandige Machten

265 Zet op sluwe wijze de klok terug van lotsbestemming

En lijkt machtiger dan de eeuwige Wil.

Het kosmische kwaad is te diep om uit te roeien,

Het kosmische lijden is te onmetelijk om te helen.

Een enkele wijs ik de weg die mij voorgaan naar het Licht;

270 Een enkele red ik, de meesten vallen ongered terug;

Een enkele help ik, velen trachten en falen.

Maar ik heb mijn hart gestaald en ik doe mijn werk:

Langzaam groeit het licht sterker in het Oosten,

Gelijdelijk aan maakt de wereld voortgang op de weg van God.

275 Zijn zegel rust op mijn taak, ik kan niet falen:

Ik zal het zilveren openzwaaien horen van 's hemels poorten

Als God naar buiten komt om de ziel van de wereld te ontmoeten.”

Zij sprak en van de lagere menselijke wereld

Kwam een antwoord, een vervormde echo haar woord tegemoet;

280 De stem kwam door de ruimen van het mentale

Van de dwerg-Titaan, de mismaakte geketende god

Die worstelt om het opstandige wezen van zijn natuur te bedwingen

En het universum te maken tot zijn instrument.

Het Ego van deze grote wereld van begeerte

285 Eiste de aarde en de wijde hemelen op voor het gebruik

Van de mens, de voorhoede van het leven dat hij schept op aarde,

Zijn representatieve en bewuste ziel

En symbool van zich ontvouwende licht en kracht

En voertuig van de godheid die moet komen.

290 Een denkend dier, de worstelende heer van de Natuur,

Heeft van haar zijn voedster gemaakt en werktuig en slaaf

En betaalt aan haar als loon en honorarium

Onontkoombaar door een diepe wet in dingen

Met de smart in zijn hart en zijn lichamelijke dood en pijn;

295 Zijn pijnen zijn haar manier van groeien, van zien en voelen;

Zijn dood draagt bij aan haar onsterfelijkheid.

Als werktuig en slaaf van zijn eigen slaaf en werktuig,

Prijst hij zijn vrije wil en zijn meester-verstand

En wordt door haar gedreven op de paden die zij kiest;

300 Als bezitter wordt hij bezeten en, als heerser, beheerst,

Haar bewuste automaat, het slachtoffer van haar begeerte.

Zijn ziel is haar gast, een zwijgende vorst, inert,

Zijn lichaam haar robot, zijn leven haar wijze van leven,

Zijn bewuste verstand haar sterke, in opstand gekomen knecht.

305 De stem verrees en trof een of andere innerlijke zon.

“Ik ben de erfgenaam van de krachten der aarde,

Langzaam aan verwerf ik mijn recht op mijn bezit;

Als een groeiende godheid in haar vergoddelijkte slijk

Klim ik op, ik maak aanspraak op de troon van de hemel.

310 Als laatstgeborene op aarde sta ik als eerste;

Haar trage millennia hebben op mijn geboorte gewacht.

Hoewel ik belaagd door de Dood leef in de Tijd,

De onzekere eigenaar van mijn lichaam en ziel

Gehuisvest op een kleine stip tussen de sterren,

315 Voor mij en mijn gebruik werd het universum geschapen.

Als de eeuwige geest in de vergankelijke klei,

Ben ik God, nog onontwikkeld in menselijke vorm;

Zelfs al bestaat hij niet, hij ontstaat in mij.

Zon en maan zijn lichten op mijn pad;

320 Lucht werd uitgevonden voor mijn longen om te ademen,

Ingericht als een wijde en muurloze ruimte

Om een weg te banen voor de wielen van mijn gevleugelde strijdwagen,

De zee werd voor mij geschapen om te zwemmen en varen

En om mijn gouden handelswaar te dragen op haar rug:

325 Zij lacht, gekliefd door de scherende kiel van mijn vermaak,

Ik lach om haar zwarte aanblik van lot en dood.

De aarde is mijn grond, de hemel is het dak van mijn levensruimte.

Alles werd voorbereid in menig stilzwijgend tijdperk,

God experimenteerde met dierlijke gedaanten.

330 Pas dan, toen alles gereed was, werd ik geboren.

Zwak werd ik geboren en klein en onwetend,

Een hulpeloos schepsel in een moeilijke wereld

Reizend door mijn kortstondige jaren met de dood aan mijn zij;

Ik ben groter geworden dan de Natuur, wijzer dan God.

335 Ik heb waargemaakt wat zij nimmer heeft gedroomd,

Ik heb haar machten ter hand genomen en aangewend voor mijn werk,

Ik heb haar metalen gesmeed en nieuwe metalen gemaakt;

Ik zal glas maken en gewaden uit melk,

Uit ijzer fluweel, uit water onbreekbare steen,

340 Zal net als God in zijn scherpzinnigheid van artistiek vermogen

Uit Ã©Ã©n oerplasma proteaanse vormen scheppen,

Een veelvuldigheid van levens in Ã©Ã©n enkele Natuur,

Al wat verbeelding kan uitdrukken

In het ontastbare mentale, tot nieuwe vormen hergieten

345 In het kneedbare massieve en concrete van de Materie.

Er is geen magie die mijn magie kan overtreffen.

Er is geen wonder dat ik niet verrichten kan.

Wat God heeft onvolmaakt gelaten, dat zal ik voltooien,

Uit een verward verstand en half-geschapen ziel

350 Zal ik zijn zonde en dwaling verdrijven;

Wat hij niet heeft uitgevonden, dat zal ik uitvinden:

Hij was de eerste schepper, ik de laatste.

Ik heb het atoom gevonden waaruit hij zijn werelden bouwde:

De eerste ontzaglijke energie

355 Zal, gezonden, overspringen om mijn vijandelijke verwanten te verslaan,

Een natie wegvagen ofwel een ras vernietigen

De stilte van de Dood achterlaten waar was gelach en vreugde.

Of het kerngespleten onzichtbare zal Gods kracht verkwisten

Om mijn gerieflijkheden uit te breiden en mijn weelde te vergroten,

360 Om mijn wagen te versnellen die nu door bliksem wordt gedreven

En de machines van mijn wonderen te laten draaien.

Ik zal hem de middelen van zijn tovenarij uit handen nemen

En grotere wonderen met hen doen dan de beste van hem.

Toch heb ik door alles mijn afgewogen gedachte behouden;

365 Ik heb mijn wezen bestudeerd, ik heb de wereld onderzocht,

Ik ben een meester geworden van de kunsten van het leven.

Ik heb het wilde beest getemd, getraind om mijn vriend te zijn;

Hij bewaakt mijn huis, kijkt op, in afwachting van mijn goeddunken.

Ik heb mijn soort geleerd te dienen en te gehoorzamen.

370 Ik heb het mysterie van kosmische golven gebruikt

Om op grote afstanden te zien en verre woorden te horen;

Ik heb de Ruimte veroverd en heel de aarde samengevlochten.

Spoedig zal ik de geheimen kennen van het Mentale:

Ik speel met kennis en onwetendheid

375 En zonde en deugd zijn mijn bedenksels

Die ik kan overtreffen of doelmatig aanwenden.

Ik zal mystieke waarheden kennen, beslag leggen op occulte machten.

Ik zal mijn vijanden verslaan met een blik of een gedachte,

Ik zal de onuitgesproken gevoelens van elk hart gewaar worden

380 En de verborgen gedachten van de mensen zien en horen.

Wanneer de aarde bedwongen is, zal ik de hemel veroveren;

De goden zullen mijn helpers zijn of ondergeschikt volk,

Geen enkele wens die ik koester zal onvervuld blijven:

Aan mij zullen almacht en alwetendheid zijn.”

385 En Savitri hoorde de stem, hoorde de verwrongen echo

En zich wendend naar haar wezen van macht sprak zij:

“Madonna van macht, Moeder van werken en kracht,

Gij zijt een deel van mijn ziel, voortgebracht

Om de mensheid te helpen en het gezwoeg van de Tijd.

390 Omdat gij zijt in hem, houdt de mens moed en hoop;

Omdat gij zijt, kan de mensenziel klimmen naar de hemelen

En als goden wandelen in tegenwoordigheid van de Allerhoogste.

Maar zonder wijsheid is macht als de wind,

Het kan ademen op de hoogten en de hemelen kussen,

395 De hoogste eeuwige dingen kan het niet bouwen.

Gij hebt mij kracht gegeven, wijsheid kon gij mij niet geven.

Op een dag zal ik terugkeren, een brenger van het licht;

Dan zal ik u de spiegel geven van God.

Gij zult zelf en wereld zien zoals gezien door hem

400 Weerspiegeld in de heldere poel van uw ziel.

Uw wijsheid zal onmetelijk zijn gelijk uw macht.

Dan zal haat niet langer wonen in het mensenhart,

En vrees en zwakheid zal het mensenleven verlaten,

De schreeuw van het ego zal worden gestild binnenin,

405 Zijn leeuwegebrul die de wereld opeist als voedsel,

Alles zal macht zijn en gelukzaligheid en gelukkige kracht.”

Nog altijd klimmend in de route omhoog van haar geest

Kwam zij in een hoge en gelukkige ruimte,

Een toren van weids uitzicht waar al kon worden gezien

410 En al was bijeengebracht in Ã©Ã©n enkele blik

Zoals door afstand afzonderlijke taferelen Ã©Ã©n worden

En harmonie is gemaakt uit kleuren op voet van oorlog.

De wind lag stil en een geurigheid vulde de lucht.

Er was een gekwinkeleer van vogels en een gezoem van bijen

415 En al wat gebruikelijk en natuurlijk is en lieflijk

En toch op innige wijze goddelijk voor hart en ziel.

Een nabijheid huiverde van de geest bij zijn bron

En de diepste dingen schenen zonneklaar, dichtbij en echt.

Hier, als het levende middelpunt van dat visioen van vrede,

420 Zat een Vrouw in helder en kristallen licht:

De Hemel had in haar ogen zijn glorie onthuld,

Haar voeten waren manestralen, haar gelaat was een heldere zon,

Haar glimlach kon een dood verscheurd hart overreden

Om te herleven en de handen van kalmte te voelen.

425 Een zachte muziek die werd gehoord werd haar vloeiende stem:

“O Savitri, ik ben uw geheime ziel.

Ik ben afgedaald naar de gewonde troosteloze aarde

Om haar kwellingen te genezen en haar hart tot kalmte te bedaren

En haar hoofd te leggen in Moeders schoot

430 Opdat zij mag dromen van God en zijn vrede mag kennen

En de harmonie van hogere sferen mag laten neerdalen

In het ritme van aardse grove gekwelde dagen.

Ik laat haar de gedaanten zien van heldere goden

En breng kracht en vertroosting voor haar leven dat zwoegt;

435 Verheven dingen die nu slechts woorden en vormen zijn

Openbaar ik aan haar, belichaamd in hun macht.

Ik ben de vrede die binnensluipt in de door oorlog uitgeputte borst van de mens,

Onder de heerschappij van de Hel scheppen zijn daden

Een herberg waar 's Hemels boodschappers kunnen verblijven;

440 Ik ben liefdadigheid met de zachtmoedige zegenende handen,

Ik ben stilte temidden van het luidruchtige gestamp van het leven;

Ik ben Kennis die tuurt op haar kosmische landkaart.

In de onregelmatigheden van het menselijk hart

Waar Goed en Kwaad samen slapen in Ã©Ã©n bed

445 En Licht door Duisternis wordt achtervolgd bij iedere stap,

Waar zijn grootste kennis een onwetendheid is,

Ben ik de Macht die zwoegt voor het beste

En werkt voor God en opziet naar de hoogten.

Zelfs van zonde en dwaling maak ik een springplank

450 En van alle ervaring een langdurige opmars naar het Licht.

Vanuit Onbewustheid bouw ik bewustzijn

En ga voor door de dood om onsterfelijk Leven te bereiken.

Talrijk zijn Gods gedaanten waarmee hij groeit in de mens;

Zij bestempelen zijn gedachten en daden met goddelijkheid,

455 Verheffen de statuur van de menselijke klei

Of vormen het geleidelijk aan om in 's hemels goud.

Hij is het Goede waarvoor mensen vechten en sterven,

Hij is de oorlog van Gerechtigheid met het Titanische kwaad,

Hij is Vrijheid die onsterfelijk uit haar brandstapel verrijst;

460 Hij is de Heldenmoed die nog altijd de hopeloze bergpas bewaakt

Of alleen en rechtop staat op de verbrijzelde barricade

Of een schildwacht in de gevaarlijke weergalmende Nacht.

Hij is de bekroning van de martelaar die opgaat in vlammen

En de blije overgave van de heilige

465 En moed die ongevoelig is voor de wonden van de Tijd

En de macht van de held die worstelt met dood en lot.

Hij is Wijsheid vleesgeworden op een illustere troon

En de kalme autocratie van het bewind van de wijze.

Hij is het verhevene en afgezonderde Denken

470 Afzijdig boven de onwetende menigte:

Hij is de stem van de profeet, het zicht van de ziener.

Hij is Schoonheid, nectar voor de hartstochtelijke ziel,

Hij is de Waarheid waarbij de geest leeft.

Hij is de rijkdommen van de spirituele Onmetelijkheid

475 In helende stromen uitgeschonken over het behoeftige Leven;

Hij is de Eeuwigheid gelokt van uur tot uur,

Hij is het oneindige in een kleine ruimte:

Hij is onsterfelijkheid in de armen van de dood.

Deze machten ben ik en zij komen als ik roep.

480 Aldus verhef ik langzaam de ziel van de mens dichterbij het Licht.

Doch het menselijke verstand klampt zich vast aan zijn onwetendheid

En het mensenhart aan zijn kleingeestigheid

En het aardse leven aan zijn recht op smart.

Slechts wanneer het Eeuwige de Tijd bij de hand neemt,

485 Slechts wanneer het oneindige huwt met eindigheids gedachte,

Kan de mens vrij zijn van zichzelf en leven met God.

Onderwijl breng ik de goden op aarde;

Ik breng hoop terug in het wanhopige hart;

Ik breng vrede voor de nederigen en de groten,

490 En stort mijn genade uit over de dwaze en de wijze.

Ik zal de aarde redden, als de aarde erin toestemt gered te worden.

Dan zal Liefde eindelijk ongewond de aardse bodem betreden;

Het menselijk verstand zal Waarheids soevereiniteit erkennen

En het lichaam zal dragen de immense nederdaling van God.”

495 Zij sprak en van het onwetende lagere plan

Kwam een kreet, een verwrongen echo naakt en huiverend.

Een stem van het zintuig-gekluisterde menselijke verstand

Droeg zijn trotse aanklacht van godgelijke macht

Ommuurd door de beperkingen van de gedachten van een sterfelijke,

500 Gebonden in de ketenen van aardse onwetendheid.

Gevangen in zijn lichaam en zijn brein

Kan de sterfelijke niet Gods machtige geheel zien,

Of delen in zijn onmetelijke en diepe identiteit

Die onvermoed staat in ons onwetende hart

505 En alle dingen kent omdat hij een is met al.

De mens ziet slechts de kosmische oppervlakten.

Dan, benieuwd wat er voor het zintuig verborgen kan liggen,

Graaft hij een beetje in de diepten beneden:

Maar hij houdt spoedig op, 's levens kern kan hij niet bereiken

510 Of zich Ã©Ã©n voelen met het bonzende hart der dingen.

Hij ziet het naakte lichaam van de Waarheid

Ofschoon dikwijls verbijsterd door haar eindeloze gewaden,

Maar kan niet haar ziel aanschouwen binnenin.

Dan, uitzinnig op zoek naar absolute kennis,

515 Rukt hij elke bijzonderheid uit en steekt en spit:

Slechts de inhoud van de vorm beschouwt hij als bruikbaar;

De geest ontsnapt of sterft onder zijn mes.

Hij ziet als een wezenloze vlakte, een reusachtige woestenij

De samengepakte rijkdommen van de oneindigheid.

520 Het eindige heeft hij gemaakt tot zijn voornaamste arbeidsveld,

Zijn methode ontleed, zijn processen beheerst,

Dat wat alles beweegt is voor zijn zicht verborgen,

Zijn turende oog mist wat er onzichtbaar achter ligt.

Hij heeft het subtiele onfeilbare gevoel van de blinde

525 Ofwel het zicht van de langzame reiziger in verre werelden;

Hem is niet gegeven het onthullende contact van de ziel.

Toch wordt hij bezocht door intuÃ¯tief licht

En inspiratie komt uit het Onbekende;

Maar alleen rede en gevoel kent hij als zeker,

530 Zij alleen zijn zijn betrouwbare getuigen.

Zo is hij blijven steken, zijn grootse inspanning tevergeefs;

Zijn kennis speurt heldere kiezelstenen na aan de kust

Van de reusachtige oceaan van zijn onwetendheid.

Toch waren de accenten van die kreet grandioos,

535 Een kosmisch pathos beefde in zijn stem.

“Ik ben het verstand van Gods grote onwetende wereld

Dat opklimt naar kennis op de treden die hij heeft gemaakt;

Ik ben het al-ontdekkende Denken van de mens.

Ik ben een god gekluisterd door Materie en zintuig,

540 Een beest gevangen in een haag van doornen,

Een lastdier dat vraagt om zijn voer,

Een smit gebonden aan zijn aambeeld en smidse.

Niettemin heb ik het koord losser gemaakt, mijn ruimte vergroot.

Ik heb de hemelen in kaart gebracht en de sterren geanalyseerd,

545 Hun banen beschreven in de groeven van de Ruimte,

De mijlen gemeten die de zonnen van elkaar scheiden,

Berekende hun levensduur in de Tijd.

Ik heb gegraven in de ingewanden van de aarde en de rijkdommen gedolven

Die door haar doffe bruine grond worden bewaakt.

550 Ik heb de veranderingen in haar stenen korst geclassificeerd

En de tijdperken van haar levensgeschiedenis ontdekt,

Heb de bladzijde gered van het plan van heel de Natuur.

De boom van evolutie heb ik geschetst,

Elke tak en twijg en elk blad op zijn eigen plaats,

555 In het embryo de geschiedenis van de vorm nagegaan,

En de genealogie geconstrueerd van al wat leeft.

Plasma en cel en gen heb ik ontdekt,

De protozoa gevonden, de voorloper van de mens,

De nederige oorsprong waaruit hij verrees;

560 Ik weet hoe hij werd geboren en ik weet hoe hij sterft:

Alleen welk doel hij dient weet ik nog niet

Of dat er überhaupt een doeleinde is of enige zin

Of een druk van rijke scheppende doelbewuste vreugde

In de omvangrijke werken van aardse macht.

565 Ik heb haar complexe processen opgespoord, er is er geen meer over.

Haar reusachtige machinerie is in mijn handen;

De kosmische energieÃ«n heb ik voor mijn gebruik aangewend.

Ik heb getuurd naar haar oneindig kleine bestanddelen

En haar onzichtbare atomen ontmaskerd:

570 Heel de Materie is een boek dat ik heb uitgeplozen;

Slechts enkele bladzijden zijn nu nog over om te lezen.

Ik heb de wegen van het leven gezien, de paden van het verstand;

Ik heb de werkwijzen bestudeerd van de mier en de aap

En het gedrag geleerd van mens en worm.

575 Als God aan het werk is, dan heb ik zijn geheimen gevonden.

Maar nog altijd is de Oorzaak der dingen in twijfel,

Hun waarheid vlucht voor de achtervolging in een leegte;

Wanneer alles is verklaard dan is niets gekend.

Wat koos het proces, vanwaar ontsprong de Macht,

580 Ik weet het niet en zal het wellicht nooit weten.

De geboorte van deze machtige Natuur is een mysterie;

Een mysterie is de ongrijpbare voortgang van het verstand,

Een mysterie is de veelvormige gril van het leven.

Wat ik ook heb geleerd wordt plotseling door Kans tegengesproken;

585 Wat ik heb gebouwd wordt aangegrepen en verscheurd door het Lot.

Wat de kracht van de Materie zal doen kan ik voorzien,

Maar niet de loop van het lot van de mens:

Hij wordt gedreven op paden die hij niet verkoos,

Hij valt, vermorzeld onder de voortrollende wielen.

590 Mijn grootste filosofieÃ«n zijn een beredeneerde gissing;

De mystieke hemelen die een mensenziel opeisen

Zijn een charlatanerie van het verbeeldende brein:

Al is een speculatie of een droom.

Uiteindelijk komt zelfs de wereld zelf in twijfel:

595 De komedie van het oneindig kleine bespot massa en vorm,

Een lach weerklinkt van oneindigheids eindige masker.

Misschien is de wereld een dwaling van ons zicht,

Een bedrog herhaald met iedere zintuiglijke flits,

Een onwerkelijk verstand fantaseert de ziel

600 Door een zwaarwichtig visioen van valse werkelijkheid,

Of een dans van Maya versluiert het lege Ongeborene.

Zelfs al kon ik een groter bewustzijn bereiken,

Wat baat het dan het Denken

Om een Werkelijkheid te winnen die voor altijd onuitsprekelijk is

605 Of tot aan zijn schuilplaats na te jagen het lichaamsloze Zelf

Of van het Onkenbare te maken het doeleinde onzer ziel?

Nee, laat mij werken binnen mijn sterfelijke grenzen,

Laat mij niet leven buiten het leven noch denken buiten het verstand;

Onze kleinheid redt ons van de Oneindigheid.

610 Roep mij niet om de grote eeuwige dood te sterven

In een bevroren grootsheid eenzaam en verlaten,

Ontdaan van mijn eigen menselijkheid

In het kille onmetelijke van geestes grenzeloosheid.

Elk schepsel leeft bij de beperkingen van zijn eigen natuur,

615 En hoe zal men zijn aangeboren lot ontlopen?

Mens ben ik, laat mij menselijk blijven

Tot ik in het Onbewuste zal stilvallen en slapen.

Een verheven dwaasheid, en chimera is dit,

Te denken dat God leeft verborgen in de klei

620 En dat eeuwige Waarheid kan wonen in de Tijd,

En haar aan te roepen om onszelf en de wereld te redden.

Hoe kan de mens onsterfelijk worden en goddelijk

Door de stof zelf te veranderen waarvan hij is gemaakt?

Deze waanzin mogen de goden dromen, maar niet de denkende mens.”

625 En Savitri hoorde de stem, hoorde het verwrongen antwoord

En zich wendend naar haar wezen van licht sprak zij:

“Madonna van licht, Moeder van vreugde en vrede,

Gij zijt een deel van mijn ziel, voortgebracht

Om de geest tot zijn vergeten hoogten te verheffen

630 En de ziel te doen ontwaken door de aanrakingen van de hemel.

Omdat gij bestaat, komt de ziel dichtbij God;

Omdat gij bestaat, groeit liefde ondanks haat

En kennis wandelt onverslagen in het diepst van de Nacht.

Maar niet door het stromen van 's hemels gouden regen

635 Op de harde en rotsachtige grond van het intellect

Kan de boom van het Paradijs bloeien op aardse bodem

En de vogel van het Paradijs zitten op 's levens takken

En kunnen de winden van het Paradijs de sterfelijke sfeer bezoeken.

Zelfs als gij de stralen van intuÃ¯tie laat regenen,

640 Zal het menselijk verstand het houden voor de glans van de aarde zelf,

Zijn geest zal door het spirituele ego zinken

Of zijn ziel zal dromen, opgesloten in de briljante cel van de heilige

Waar slechts een heldere schaduw van God kan komen.

Zijn honger voor het eeuwige moet gij koesteren

645 En zijn hunkerende hart vullen met het hemelse vuur

En God omlaag brengen in zijn lichaam en leven.

Op een dag zal ik terugkeren, met Zijn hand in mijn hand,

En gij zult zien het gelaat van het Absolute.

Dan zal het gewijde huwelijk tot stand zijn gebracht,

650 Dan zal de heilige familie zijn geboren.

Er zal licht zijn en vrede in alle werelden.”

EINDE VAN CANTO VIER

Canto Vijf

Het Vinden van de Ziel

Voort ging zij, op zoek naar de mystieke grot van haar ziel.

Als eerste trad zij binnen in een nacht van God.

Het licht was gedoofd dat de ploeterende wereld helpt,

De macht die worstelt en struikelt in ons leven;

5 Dit ondoelmatige verstand gaf zijn gedachten op,

Het zwoegende hart zijn vruchteloze hoop.

Alle kennis faalde zoals ook de vormen van het Idee

En wijsheid verborg met ontzag haar nederige hoofd

Want zij voelde een Waarheid te groot voor gedachte of spraak,

10 Vormloos, onuitsprekelijk, voor altijd gelijk.

Een onschuldige en heilige Onwetendheid

Aanbad als een die een vormeloze God vereert

Het onzichtbare Licht dat zij niet kan opeisen noch bezitten.

In een eenvoudige zuiverheid van leegte

15 Knielde haar geest voor het onkenbare neer.

Alles was teniet gedaan behoudens haar naakte zelf

En de geknielde hunkering van haar overgeleverde hart:

Geen kracht was in haar, geen trots of macht;

Het torenhoge branden van verlangen was gezonken,

20 Beschaamd, een ijdelheid van het afgezonderde zelf,

Met de hoop van spirituele grootheid vervlogen,

Vroeg zij geen verlossing noch een hemelse kroon:

Nederigheid leek nu een te trotse toestand.

Zij zelf was niets, God alleen was alles,

25 Toch kende zij God niet maar wist slechts dat hij bestond.

Een sacrale duisternis broedde nu vanbinnen,

De wereld was een diepe duisternis, groot en naakt.

Deze leegte omvatte meer dan al de wemelende werelden,

Deze wezenloosheid voelde meer dan al wat Tijd had voortgebracht,

30 Deze donkerte kende op stilzwijgende, immense wijze het Onbekende.

Doch alles was vormeloos, stemloos, oneindig.

Zoals een schaduw zou gaan door een schaduwrijk landschap,

Iets kleins en nietigs dat trekt door een machtiger Niets,

Een nacht van persoonlijkheid in vage contouren

35 Die een onpeilbare onpersoonlijke Nacht doorkruist,

Zo bewoog zij stil, leeg en absoluut.

In de eindeloze Tijd bereikte haar ziel een weids einde,

De ruimteloze Onmetelijkheid werd de woonplaats van haar geest.

Tenslotte kwam er een verandering, de leegheid werd verbroken;

40 Een rimpeling golfde vanbinnen, de wereld had zich geroerd;

Opnieuw was haar innerlijke zelf geworden tot haar ruimte.

Een gelukzalig naderen tot het doel werd gevoeld;

De hemel neigde omlaag om de gewijde heuvel te kussen,

De lucht beefde van hartstocht en verrukking.

45 Gelijk een roos van pracht aan een boom van dromen,

Ontsprong het aanzien van de Dageraad aan de schemering van de maan.

De dag brak aan, de priester van een offergave van vreugde

Tot in de aanbiddende stilte van haar wereld;

Hij droeg onsterfelijke luister als zijn kleed,

50 Sleepte de hemel mee als een purperen omslag en voerde

Als zijn vermiljoen-kleurige kasteteken een rode zon.

Alsof een vroegere herinnerde droom was uitgekomen

Herkende zij in haar profetische geest

De onvergankelijke luister van die hemel,

55 De huiverende lieflijkheid van die gelukkige sfeer

En, afgeschermd voor het zicht van het verstand en 's levens benadering,

De mystieke grot in de gewijde heuvel

En kende de verblijfplaats van haar verborgen ziel.

Als in een of andere Elysische diepte,

Waarheids laatste toevluchtsoord voor de ontheiligende aanraking van het denken

Als in de eenzaamheid van een rots-tempel verborgen,

Gods schuilplaats voor een onwetende aanbiddende wereld,

Lag het teruggetrokken, zelfs voor 's levens innerlijke zintuig,

Weg van de verwarde begeerte van het hart.

65 Een wonderbaar mijmerend schemerlicht trof de ogen

En een heilige stilte omvatte die stemloze ruimte.

Een ontzagwekkend halfduister omhulde de grote deuren van rots

Gehouwen in het massieve steen van de trance van de Materie.

Twee gouden slangen kronkelden rond de latei,

70 Omspanden het met hun pure en verschrikkelijke kracht,

Keken met de diepe en lichtgevende ogen van wijsheid.

Een adelaar spreidde erboven zijn wijde zegevierende vleugels:

Als vlammen van een zelf-verloren bewegingsloos droombeeld

Bevolkten duiven de grijze mijmerende kroonlijsten

75 Als gebeeldhouwde poses van wit-geboezemde vrede.

Over de drempel van de slaap ging zij naar binnen

En bevond zich tussen grote gestalten van goden

Bewust in steen en levend zonder adem,

Met onveranderlijke aandacht gadeslaand de ziel van de mens,

80 Gezaghebbende gedaanten van het kosmische zelf,

Wereld-symbolen van onverstoorbare macht.

Van de muren overdekt met betekenisvolle vormen

Keek het levens-toneel van mens en dier haar aan

En de verheven betekenis van het leven van goden,

85 De invloed en onvermijdelijkheid van deze ontelbare werelden,

En gezichten van wezens en uitgestrektheden van wereld-ruimte

Spraken de beknopte en onuitputtelijke

HiÃ«ratische boodschap van de opklimmende sferen.

Het oneindige onderschrijvend met hun onmetelijkheid

90 Waren zij de uitgebreidheid van het zelf van God

En herbergden, onbewogen alles in zich opnemend,

Zijn gedaanten en zijn kleine en machtige daden

En zijn hartstocht en zijn geboorte en leven en dood

En zijn terugkeer in de onsterfelijkheid.

95 Naar het duurzame en eeuwige voert hun klim,

Naar het zuivere bestaan dat overal hetzelfde is,

Naar het volkomen bewustzijn en de absolute kracht

En de onvoorstelbare en vormeloze gelukzaligheid,

Naar de opgewektheid in de Tijd en het tijdloze mysterie

100 Van het drieÃ«nige wezen dat alles is en een

En toch niemand behalve zichzelf alleen.

Er was niet de voetstap van ademende mensen, geen geluid,

Slechts de levende nabijheid van de ziel.

Nochtans, alle werelden en God zelf waren daar,

105 Want elk symbool was een realiteit

En bracht de tegenwoordigheid die het leven had gegeven.

Dit alles zag zij en voelde inwendig en wist

Niet door een of andere gedachte of verstand maar door het zelf.

Een licht niet geboren door zon of maan noch vuur,

110 Een licht dat woonde binnenin en dat binnenin zag

Verspreidde een innige zichtbaarheid

Die het heimelijke onthullender maakte dan het woord:

Ons zicht en gevoel zijn een feilbare blik en aanraking

En slechts het gezichtsvermogen van de geest is geheel en al betrouwbaar.

115 Aldus ging zij verder in die mysterieuze ruimte,

Kamer na kamer, deur na uit de rots gehouwen deur,

Zij voelde zich Ã©Ã©n gemaakt met al wat zij zag.

Een verzegelde identiteit ontwaakte binnenin haar;

Zij kende zichzelf als de Geliefde van de Allerhoogste:

120 Deze Goden en Godinnen waren hij en zij;

De Moeder was zij van Schoonheid en Geluk,

Het Woord in Brahma's onmetelijke scheppende omhelzing,

De Wereld-Macht op de almachtige schoot van Shiva, â€"

De Meester en de Moeder van alle levens

125 Die de werelden aanschouwen die hun tweevoudige blik had gemaakt,

En Krishna en Radha voor altijd verstrengeld in gelukzaligheid,

De Aanbidder en de Aanbedene zelf-verloren en een.

In de laatste kamer, op een gouden zetel,

Was Een gezeten wiens gedaante door geen enkel visioen kon worden omlijnd;

130 Men voelde slechts 's werelds onbereikbare bron,

Een Macht waarvan zij een afdwalende Kracht was,

Een onzichtbare schoonheid, het doelwit van 's werelds verlangen,

Een Zon waarvan alle kennis een lichtstraal is,

Een Grootsheid zonder welke geen leven kon bestaan.

135 Van daaruit verdween alles tot in het stille zelf,

En al werd vormeloos en puur en naakt.

Toen, door een tunnel gegraven in de laatste rots,

Kwam zij uit waar scheen een onsterfelijke zon.

Een huis was daar, geheel gemaakt van vlam en licht

140 En door een muur van deurloos levend vuur

Ontmoette zij plotseling haar geheime ziel.

Een wezen stond onsterfelijk in vergankelijkheid,

Onvergankelijk talmend met kortstondige dingen,

En in haar wijdopen ogen van kalm geluk

145 Dat mededogen en droefenis niet konden teniet doen

Richtte het Oneindige zijn blik op eindige vormen:

Als toeschouwer van de stille voetstap van de uren,

Schraagde het Eeuwige de daden van het ogenblik

En de vluchtige tonelen van het spel van het Eeuwigdurende.

150 In het mysterie van zijn keuze makende wil,

Als een deelnemer in de Goddelijke Komedie,

De bewuste vertegenwoordiger van de Geest,

Als Gods afgevaardigde in onze menselijkheid,

Metgezel van het universum, de stralen van het Transcendente,

155 Was zij gekomen in de ruimte van het sterfelijke lichaam

Om een spel te spelen met Tijd en Omstandigheid.

Een vreugde in de wereld als haar meester-drijfveer hier,

De passie van het spel deden haar ogen oplichten:

Een glimlach op haar lippen verwelkomde aardse gelukzaligheid en smart,

160 Een lach was haar antwoord op plezier en pijn.

Alle dingen zag zij als een maskerade van de Waarheid

Vermomd in het kostuum van de Onwetendheid,

De jaren doorkruisend naar onsterfelijkheid;

Aan alles kon zij het hoofd bieden met de vrede van de sterke geest.

165 Maar omdat zij het zwoegen kent van verstand en leven

Zoals een moeder voelt en deelt in het leven van haar kinderen,

Geeft zij een klein deel van zichzelf,

Een wezen niet groter dan een mensenduim

170 Tot in een verborgen streek van het hart

Om de pijn onder ogen te zien en de gelukzaligheid te vergeten,

Om het leed te delen en aardse wonden te verdragen

En te zwoegen onder het gezwoeg der sterren.

Dit binnenin ons lacht en huilt, ondervindt de slag,

Jubelt bij de overwinning, voert strijd voor de kroon;

175 Vereenzelvigd met verstand en lichaam en leven

Neemt het hun zieleleed en nederlaag op zich,

Bloedt het met de zwepen van het Lot en hangt aan het kruis,

Toch ondersteunt het niet gewonde en onsterfelijke zelf

De acteur van het menselijke toneel.

180 Door dit zendt zij haar glorie en haar machten,

Dringt zij door naar de hoogten van wijsheid, door de diepten van ellende;

Zij geeft ons de kracht om onze dagelijkse last te dragen

En sympathie die deelt in een anders droefenis

En het beetje kracht dat wij hebben om ons ras te helpen,

185 Wij die de rol van het universum moeten vervullen

Dat zichzelf uitspeelt in een onbeduidende menselijke gedaante

En op onze schouders de worstelende wereld moeten dragen.

Dit is in ons de godheid klein en ontsierd;

In dit menselijke deel van goddelijkheid

190 Laat zij de grootsheid zetelen van de Ziel in de Tijd

Om te verheffen van licht naar licht, van macht naar macht,

Tot het staan zal op een hemelse top, een koning.

In zijn lichaam zwak, in het hart een onoverwinnelijke macht,

Klimt het al struikelend, door een onzichtbare hand ondersteund,

195 Een ploeterende geest in een sterfelijke gedaante.

Hier in deze kamer van vuur en licht ontmoetten zij elkaar;

Zij keken elkaar aan, herkenden zichzelf,

De verborgen godheid en zijn menselijke deel,

De kalme onsterfelijke en de worstelende ziel.

200 Dan, met de gezwindheid van een magische transformatie,

Haastten zij zich naar elkaar en werden een.

Wederom was zij menselijk op aardse bodem

In de murmelende nacht temidden van de regen-geteisterede wouden

En het eenvoudige huisje waar zij zat in trance:

205 Die subtiele wereld trok zich diep binnenin terug

Achter de zonne-sluier van haar innerlijke zicht.

Maar nu was de halfgeopende lotus-knop van haar hart

Opengegaan en stond geopenbaard in het aardse licht;

In een beeltenis straalde onthuld haar geheime ziel.

210 Er was geen muur die ziel en verstand scheidde,

Geen mystieke versperring die waakte voor 's levens aanspraken.

In haar diepe lotus-huis zat haar wezen

Als op de marmeren zetel van concentratie

En riep de machtige Moeder der werelden aan

215 Om dit aardse onderkomen te maken tot haar woning.

Als in een flits van een bovenaards licht,

Kwam een levende beeltenis van de oorspronkelijke Macht,

Een gezicht, een gedaante omlaag tot in haar hart

En maakte het tot zijn tempel en zuivere verblijfplaats.

220 Maar toen haar voeten de bevende bloem hadden aangeraakt,

Schokte een machtige beweging de innerlijke ruimte

Als een wereld die werd wakker geschud en die zijn ziel vond:

Uit Onbewustes zielloze geestloze nacht

Verrees, vanuit zijn slaap bevrijd, een vurige Slang.

225 Het steeg met golvende kronkelingen en stond rechtop

En terwijl het op machtige en stormachtige wijze zijn weg zocht omhoog

Raakte het haar centra met zijn vlammende mond;

Als had een vurige kus hun slaap verbroken,

Zo bloeiden zij open en lachten, overstelpt met licht en gelukzaligheid.

230 Toen, bij de kroon, voegde het zich bij de ruimte van het Eeuwige.

In de bloem van het hoofd, in de bloem aan de basis der Materie,

In elk goddelijk bolwerk en knoop van de Natuur

Hield het de mystieke stroom bijeen die de

Onzichtbare toppen met de ongeziene diepten verbindt,

235 De linie van forten die de zwakke verdediging is

Welke ons voor de enorme wereld behoedt,

Onze lijnen van zelf-expressie in deze Onmetelijkheid.

Een beeltenis zetelde van de oorspronkelijke Macht

En droeg gedaante en gezicht van de machtige Moeder.

240 Toegerust, de drager van het wapen en het teken

Waarvan de occulte macht door geen magie kon worden nagebootst,

Menigvuldig en toch Ã©Ã©n zat zij, een wakende kracht:

Met een reddend gebaar strekte zij haar geheven arm

En als symbool van een of ander ingeboren kosmisch vermogen,

245 Lag een geheiligd beest uitgestrekt aan haar voeten,

Een stille vlam-ogige massa van levende kracht.

Alles onderging een hoge hemelse verandering:

De blinde stomme muur doorbrekend van het zwarte Onbewuste,

De cirkels wissend van Onwetendheid,

250 Barstten machten en goddelijkheden vlammend uit;

Elk deel van het wezen, bevend van verrukking,

Lag overweldigd door vloedgolven van geluk

En zag haar hand in elke omstandigheid

En voelde haar aanraking in elke ledemaat en cel.

255 In het land van de lotus van het hoofd

Dat door het denkende verstand is gemaakt tot een bedrijvige ruimte,

In het kasteel van de lotus tussen de wenkbrauwen

Waar het schiet met de pijlen van zijn zicht en wilskracht,

In de doorgang van de lotus van de keel

260 Waar taal moet ontspringen en het verstand zich moet uitdrukken

En de impuls van het hart moet snellen naar woord en daad,

Kwam een verblijdende opbeurende kracht en een nieuwe werking.

De gedachten van het onsterfelijke namen de plaats in

Van onze gebonden zienswijze, van het aardse kleurloze idee en gevoel;

265 Alle dingen droegen nu een diepere hemelsere betekenis.

Een vreugdevolle heldere harmonie schetste de contouren van hun waarheid,

Herstelde het evenwicht en de maten van de wereld.

Elke vorm toonde zijn occulte ontwerp, onthulde

Gods betekenis erin waarvoor het was gemaakt

270 En de levende pracht van zijn artiesten-gedachte.

Als een kanaal van de keuze van de machtige Moeder

Nam de wilskracht van het onsterfelijke onder zijn kalme toezicht

Ons blinde of dwalende bestuur van het leven;

Eens een onsamenhangende republiek van behoefte en gebrek,

275 Tot dan toe onderworpen aan een onzeker onafhankelijk verstand,

Gehoorzaamde het leven nu aan een goddelijker bewind

En elke handeling werd een daad van God.

In het koninkrijk van de lotus van het hart

Zong Liefde haar zuivere bruilofts-hymne en maakte

280 Leven en lichaam tot spiegels van sacrale vreugde

En al de emoties gaven zichzelf aan God.

In het ruime keizerlijke gebied van de navel-lotus

Waren de trotse ambities en de heersende begeerten

Beteugeld tot instrumenten van een machtige kalme invloed

285 Om een werk te doen van God op aardse bodem.

In de kleingeestige delen van het beperkte lagere centrum

Was het kinderlijke tijdverdrijf van dagelijkse dwerge-begeerten

Veranderd in een zoet en onstuimig spel,

Een stoeien van kleine goden met het leven in de Tijd.

290 In de diepe plaats waar eens de Slang had geslapen,

Kwam een beheersing over de reuze-machten der Materie

Voor omvangrijke gebruiksmogelijkheid in 's levens kleine ruimte;

Vaste grond was gemaakt voor de neerdalende macht van de Hemel.

Achter alles regeerde haar soevereine onsterfelijke ziel:

295 Terzijde werpend de sluier van Onwetendheid,

Verbonden met goden en kosmische wezens en machten

Schiep het de harmonie van zijn menselijke staat;

Overgegeven aan de handen van de grote Wereld-Moeder

Gehoorzaamde zij slechts haar enkele opperste bevel

300 In het enigma van de wereld van het Onbewuste.

Een verborgen ziel op de achtergrond die alles draagt

Is meester en getuige van ons onwetende leven,

Staat toe de kijk van de Persoon en de rol in de Natuur.

Maar als eenmaal de geheime deuren zijn opengegooid

305 Dan treedt de versluierde koning naar buiten op de voorgrond van de Natuur;

Een Licht daalt neer in de Onwetendheid,

De harde pijnlijke knoop ervan ontspant zich:

Het verstand wordt een beheerst instrument

En het leven wordt een aanzicht en gedaante van de ziel.

310 Alles groeit in geluk naar kennis en gelukzaligheid.

Een goddelijke Grootmacht neemt dan de plaats in van de Natuur

En bekrachtigt de bewegingen van lichaam en geest;

Als de eigenaar van onze vurige hoop en dromen,

De geliefde despoot van onze gedachten en daden,

315 Stroomt zij in ons binnen met haar teugelloze kracht,

In sterfelijke ledematen de verrukking en macht van het Onsterfelijke.

Een innerlijke wet van schoonheid bepaalt ons leven;

Onze woorden worden de natuurlijke taal der Waarheid,

Elke gedachte is een rimpel op een zee van Licht.

320 Dan verlaten zonde en deugd de kosmische strijdperken;

Zij worstelen niet langer in ons hart dat is bevrijd:

Onze daden harmoniÃ«ren met Gods eenvoudige natuurlijke goed

Of dienen het bewind van een bovenaardse Gerechtigheid.

Elke stemming die akelig, kwaadaardig en onwaarachtig is

325 Laat in hevige verwarring zijn standplaats in de steek

En verbergt zijn schaamte in het onderbewuste duister.

Dan roept het verstand in overwinning uit:

“O ziel, mijn ziel, wij hebben de Hemel geschapen,

Wij hebben binnenin het koninkrijk hier van God gevonden,

330 Zijn vesting gebouwd in een luidruchtige onwetende wereld.

Ons leven ligt verschanst tussen twee rivieren van Licht,

Wij hebben de ruimte gemaakt tot een afgrond van vrede

En het lichaam tot een Zetel van gelukzaligheid.

Wat meer, wat meer, zo er nog meer is om te worden gedaan?”

335 In het trage proces van de zich ontvouwende geest,

In het kortstondige stadium tussen dood en geboorte

Is uiteindelijk een eerste graad van perfectie bereikt;

Uit hout en steen die de grondstof zijn van onze natuur

Is een tempel gemaakt waar de verheven goden konden leven.

340 Zelfs als de worstelende wereld wordt buitengelaten

Kan de perfectie van Ã©Ã©n mens de wereld redden.

Een nieuwe nabijheid tot de hemelen is gewonnen,

Een eerste verloving van de Aarde met de Hemel,

Een krachtig concordaat tussen Waarheid en Leven:

345 Een kampement van God is gevestigd in menselijke tijd.

EINDE VAN CANTO VIJF

Canto Zes

Nirvana en de Ontdekking van het Al-Ontkennende Absolute

Een kalme trage zon keek vanuit vredige hemelen neer.

Als een luidruchtige stuurse achterhoede op de terugtocht,

Waren de laatste regens mompelend over de wouden gevlucht

Of namen af, een sissend gefluister tussen de bladeren,

5 En de grote blauwe betovering van de hemel

Kreeg de intense verrukking van zijn glimlach terug.

Zijn milde pracht, niet bedrukt door storm-gegeselde hitte

Vond ruimte voor een weelde van warme weldadige dagen,

De nachtelijke gouden schat van herfst-manen

10 Kwam drijvend als een schip door rimpelingen van feeÃ«rieke lucht.

En Savitri's leven was blij, vervuld als dat van de aarde;

Zij had zichzelf gevonden, zij kende haar wezens doel.

Ofschoon haar koninkrijk van wonderbare verandering vanbinnen

Onuitgesproken bleef, verborgen in haar borst,

15 Voelde al wat rondom haar leefde ervan de magische charme:

De ruisende stem van de bomen vertelde het aan de wind,

Bloemen spraken in hartstochtelijke kleuren een onbekende vreugde,

Het kwinkeleren van de vogels werd een lofzang,

De dieren vergaten hun strijd en leefden tevreden.

20 Opgenomen in een ruime gemeenzaamheid met het Onzichtbare

Ontvingen de goedaardige asceten van het woud

Een plotselinge verruiming van hun eenzame overpeinzingen.

Deze heldere perfectie van haar innerlijke staat

Stroomde overvloedig uit over haar uiterlijke wereld,

25 Maakte saaie gewone natuurlijke dingen schoon

En handelingen wonderbaar en tijd goddelijk.

Zelfs het kleinste geringste werk

Werd een lieflijk of blij en glorieus sacrament,

Een offergave aan het zelf van de grote wereld

30 Of een dienst aan de Ene in iedereen en al.

Een licht van haar wezens licht drong in alles door;

Haar hartslag-dans communiceerde gelukzaligheid:

Geluk, met haar gedeeld, werd nog gelukkiger door haar aanraking

En droefheid vond een zekere vertroosting als zij nabij kwam.

35 Boven het gekoesterde hoofd van Satyavan

Zag zij nu niet de donkere en dodelijke kring van het Lot;

Een gouden cirkel rond een mystieke zon

Openbaarde aan haar nieuwgeboren voorspellende zicht

De cyclische ronding van een weergaloos leven.

40 In haar visioenen en diep-geÃ«tste waarachtige dromen,

In de snelle wisselingen op het sombere scherm van de toekomst,

Was hij niet door een kwellend vonnis gelegen

Als slachtoffer in de troosteloze grot van de dood

Of gedragen naar paradijselijke regionen ver bij haar vandaan

45 De lieflijkheid vergetend van het aardse warme geluk,

De hartstochtelijke verbondenheid vergetend van liefdes omhelzing,

Vrijgesproken in de zelf-verrukte zaligheid van het onsterfelijke.

Altijd was hij bij haar, een levende ziel

Die in haar ogen keek met nabije verliefde ogen,

50 Een levend lichaam dichtbij haar lichaams-vreugde.

Maar nu niet langer in deze uitgestrekte onherbergzame wouden

Verwant met de dagen van vogel en dier

En teruggebracht tot de kaalheid van de aardse bruine borst,

Doch temidden van het hoog-gebouwde leven van mensen

55 In vertrekken met wandtapijten en op kristallen vloeren,

In versterkte steden of langs tuinen aan wandeldreven,

Zelfs op een afstand dichterbij dan haar gedachten,

Lichaam dichtbij lichaam, ziel dichtbij ziel,

Bewogen als door een gewone adem en wil

60 Waren zij verbonden in de enkele rondgang van hun dagen

Samen door de onzichtbare atmosfeer van hun liefde

Onafscheidelijk als aarde en hemel.

Aldus betrad zij voor enige tijd het Gouden Pad:

Dit was de zon voordat de wanhopige Nacht valt.

65 Eens, gezeten in diepe gelukzalige mijmering,

Nog huiverend van de sterke omarming van haar geliefde,

En zij van haar vreugde een brug maakte tussen aarde en hemel,

Gaapte plotseling een afgrond onder haar hart.

Een onmetelijke en nameloze angst trok aan haar zenuwen

70 Zoals een wild beest sleept met zijn half-dode prooi;

Het scheen geen schuilplaats te hebben van waaruit het ontsprong:

Het was niet van haar, doch hield zijn onzichtbare oorzaak verborgen.

Dan als een stormloop kwam de onmetelijke en angstaanjagende bron.

Een vormeloos Afgrijzen met gedaanteloze eindeloze vleugels

75 Die het universum met zijn gevaarlijke adem vulde,

Een dichtere duisternis dan de Nacht verdragen kon,

Omhulde de hemelen en nam de aarde in bezit.

Een deinende vloedgolf van stille dood, het kwam

In een bocht rondom de uiterste rand van de globe;

80 De hemel verduisterend met zijn enorme schrede

Wilde het de verstikte en gekwelde lucht wegvagen

En de fabel van de vreugde van het leven beÃ«indigen.

Het scheen haar zelfs haar eigen wezen te ontzeggen,

Alles ongedaan te maken waarbij haar natuur leefde,

85 En spande zich in om haar lichaam en ziel te vernietigen,

De grip van een of andere half-geziene Onzichtbaarheid,

Een oceaan van verschrikking en van soevereine macht,

Een persoon en een zwarte oneindigheid.

Het scheen aan haar zonder gedachte of woord

90 De boodschap te verkondigen van zijn duistere eeuwigheid

En de vreselijke betekenis van zijn stilten:

Vanuit een of andere naargeestige monsterlijke onmetelijkheid verrezen,

Uit een afgronds-diepte van droefenis en angst

Verbeeld door een of ander blind onachtzaam zelf,

95 Een bewustzijn van bestaan zonder vreugde,

Verstoken van gedachten, niet in staat tot gelukzaligheid,

Die het leven voelde als leeg en nergens een ziel vond,

Een stem die sprak tegen de stilzwijgende angst in het hart

Bracht een krachtige betekenis over van ongesproken woorden;

100 In haar eigen diepten hoorde zij de onuitgesproken gedachte

Die de wereld onwerkelijk maakte en al wat het leven betekende.

“Wie zijt gij dat gij uw kroon opeist van afzonderlijke geboorte,

De illusie van de realiteit van uw ziel

En persoonlijke godheid op een onwetende globe

105 In het dierlijke lichaam van de onvolmaakte mens?

Koester geen hoop gelukkig te zijn in een wereld van pijn

En droom niet, luisterend naar het ongesproken Woord

En door de onverwoordbare Lichtstraal verblind,

Het stilzwijgende domein van het Bovenbewuste overstijgend,

110 Om een lichaam te geven aan het Onkenbare,

Of voor het wettigen van het geluk in uw hart

De zwijgende, stille Allerhoogste te belasten met gelukzaligheid,

Zijn naakte en vormeloze eerbiedwaardigheid te ontheiligen,

Of het Goddelijke binnen te roepen in uw kamer

115 En samen te zitten met God om een menselijke vreugde te smaken.

Ik heb al geschapen, zal alles verzwelgen;

Ik ben de Dood en de duistere verschrikkelijke Moeder van het leven,

Ik ben Kali, zwart en naakt in de wereld,

Ik ben Maya en het heelal is mijn bedrog.

120 Ik verwoest menselijk geluk met mijn adem

En doodt de wil om te leven, de vreugde om te bestaan

Opdat al terug mag keren in het niets

En slechts het eeuwige en absolute mag blijven.

Want slechts het uitdrukkingsloze Eeuwige kan waar zijn.

125 Al het andere is schaduw en lichtflits in Verstands heldere glas,

Verstand, de holle spiegel waarin Onwetendheid

Een luisterrijke gedaante ontwaart van zijn eigen bedrieglijke zelf

En droomt dat het een glorieuze degelijke wereld ziet.

O ziel, bedenker van 's mensen gedachten en hoop,

130 Gijzelf het bedenksel van de stroom der momenten,

Het middelpunt van illusie ofwel een mysterieus hoogste punt

Ken uiteindelijk uzelf, geef op uw zinloze bestaan.”

Gelijk een schaduw van het ontkennende Absolute

Bewoog de onverdraagzame Duisternis als een stortzee voorbij

135 En ebde de ontzagwekkende Stem in haar weg.

Hij liet haar innerlijke wereld in verwoesting achter:

Een dorre stilte woog op haar hart,

Haar koninkrijk van geluk was verdwenen;

Slechts haar ziel was overgebleven, haar leeggeworden toneel,

140 In afwachting van de onbekende eeuwige Wil.

Dan kwam van de hoogten een machtigere Stem omlaag,

Het Woord dat raakt aan het hart en dat de ziel vindt,

De stem van het Licht na de stem van de Nacht:

De kreet van de Afgrond ontlokte een Hemels antwoord,

145 Een macht van storm achtervolgd door de macht van de Zon.

“O ziel, stel niet uw koninkrijk open voor de vijand;

Stem toe uw koningschap van gelukzaligheid te verbergen

Opdat Tijd en Lot niet haar wegen kunnen nagaan

En met donderende slagen zullen kloppen aan uw poorten.

150 Verberg zolang het kan uw schat van het afzonderlijke zelf

Achter het lichtende bolwerk van uw diepten

Tot het deel wordt van een onmetelijker keizerrijk.

Doch niet voor het zelf alleen wordt het Zelf gewonnen:

Blijf niet voldaan met Ã©Ã©n veroverd gebied;

155 Waag alles om de hele wereld de uwe te maken,

Richt uw kracht om in te breken in grotere koninkrijken.

Wees niet bevreesd om niets te zijn opdat gij alles kunt zijn;

Stem in met de leegheid van het Allerhoogste

Opdat alles in u het absolute kan bereiken.

160 Aanvaard het om klein te zijn en menselijk op aarde,

Onderbreek uw nieuw-gevonden goddelijkheid,

Opdat de mens zijn uiterste zelf in God mag vinden.

Zo gij uit eigen belang alleen gekomen zijt,

Een onsterfelijke geest in de wereld van de sterfelijkheid,

165 Om uw lichtende koninkrijk te grondvesten in Gods duisternis,

In het rijk van het Onbewuste Ã©Ã©n stralende ster,

Ã‰Ã©n deur in de Onwetendheid geopend naar het licht,

Vanwaar dan de oorspronkelijke behoefte om te komen?

Gij zijt afgedaald in een worstelende wereld

170 Om een blind en lijdend sterfelijk ras te helpen,

Om naar het Licht te openen de ogen die niet konden zien,

Om gelukzaligheid omlaag te brengen in het hart van smart,

Om van uw leven een brug te maken tussen aarde en hemel;

Als gij het zwoegende universum wilt redden,

Voel dan het onmetelijke lijden als het uwe: 175

Gij moet de smart verduren die gij beweert te genezen;

De brenger van de dag moet gaan in de donkerste nacht.

Hij die de wereld wil redden moet delen in haar pijn.

Als hij het leed niet kent, hoe zal hij dan genezing voor het leed kunnen vinden?

180 Als zijn wandel ver boven sterfelijkheids hoofd uitgaat

Hoe zal de sterfelijke dan dat te hoge pad bereiken?

Als zij een van hen de hemelse toppen zien beklimmen

Dan kan de mens hopen om die titanische weg omhoog te ontdekken.

God moet worden geboren op de aarde en zijn als de mens

185 Opdat de mens in menselijke vorm gelijk kan worden aan God.

Hij die de wereld wil redden moet Ã©Ã©n zijn met de wereld,

Al wat lijdt insluiten in de ruimte van zijn hart

En de smart en vreugde dragen van al wat leeft.

Zijn ziel moet ruimer dan het universum zijn

190 En het eeuwige voelen als zijn wezen zelf,

De persoonlijkheid van het moment afwijzen,

Zichzelf kennen als ouder dan de geboorte van de Tijd,

De Schepping als een gebeurtenis in zijn bewustzijn,

Arcturus en Belphegor als een gloeiende vonk

195 Wentelend in een uithoek van zijn grenzeloze zelf,

De ondergang van de wereld als een geringe voorbijgaande storm

In de kalme oneindigheid die hij geworden is.

Als gij enigszins de onmetelijke keten zou laten vieren,

U van de wereld zou terugtrekken die het Idee heeft gemaakt,

200 De keuze die uw verstand maakte uit de Oneindigheid,

De glans van uw zintuigen op de dans van het Oneindig kleine,

Dan zult gij weten vanwaar de machtige gebondenheid kwam.

Ban elke gedachte bij u uit en wees Gods leegte.

Dan zult gij het Onkenbare onthullen

205 En zal het Bovenbewuste bewust worden op uw toppen;

Het zicht van het Oneindige zal doorbreken in uw blik;

Gij zult kijken in de ogen van de Onbekende,

De verborgen Waarheid vinden in dingen gezien als zinloos en onecht,

Achter bekende dingen ontdekken de achterkant van het Mysterie.

210 Gij zult Ã©Ã©n zijn met Gods naakte werkelijkheid

En de wonderbaarlijke wereld die hij geworden is

En het goddelijker wonder dat nog komen moet

Wanneer de Natuur die nu de onbewuste God is

Doorschijnend wordt voor Eeuwiges licht,

215 Als zij ziet wat hij ziet, haar wandel zijn schreden zijn van macht

En het leven vervuld is van een spirituele vreugde

En Materie de gewillige bruid is van de Geest.

Stem er mee in om niets te zijn en niemand, ontbindt het werk van de Tijd,

Werp uw verstand van u af, treed terug van vorm en naam.

220 Doe uzelf teniet opdat God alleen kan zijn.”

Aldus sprak de machtige en verheffende Stem,

En Savitri luisterde; zij boog haar hoofd en dacht na

En wierp haar diepgaande blik omlaag in zichzelf

In de afzondering van haar ziel in de stille Nacht.

225 Afzijdig en terughoudend afstandelijk en kalm,

Als een getuige van het drama van zichzelf,

Een student van haar eigen inwendige toneel,

Sloeg zij de passie en het zwoegen van het leven gade

En hoorde op de drukke verkeersaders van het verstand

230 De onophoudelijke tred en woordenwisseling van haar gedachten.

Alles liet zij bovenkomen dat verkoos zich te roeren;

Oproepend, zonder ook maar iets te dwingen, iets te verbieden,

Liet zij alles over aan het proces dat zich vormde in de Tijd

En het vrije initiatief van de wil van de Natuur.

235 Terwijl zij aldus het complexe menselijke spel volgde

Hoorde zij de voorzeggers-stem achter de schermen,

Bespeurde de originele opera-partij

En het orgel-thema van de componerende Kracht.

Alles nam zij waar dat uit 's mensen diepten opwelt,

240 De dierlijke instincten die rondsluipen tussen 's levens bomen,

De impulsen die fluisteren naar het hart

En de donder-jacht van hartstocht die de zenuwen teistert;

Zij zag de Machten die staren vanuit de Afgrond

En het woordloze Licht dat de ziel bevrijdt.

245 Maar het meeste zocht haar blik naar de geboorte van de gedachte.

Vrijgesteld van de kijk van het oppervlakkige verstand

Stond zij niet stil om het officiÃ«le geval te onderzoeken,

De vormen voortgebracht door het ambt van het brein,

Deze fabriek van gedachte-geluiden en geluidloze woorden

250 En stemmen binnenin opgeborgen, ongehoord door de mens,

Deze goudmijn en schatkamer van blinkende munt.

Dit waren slechts speelpenningen in verstands symbolische spel,

Een grammofoonplaat, een gereproduceerde film,

Een lijst van tekens, een geheimschrift en een code.

255 In ons onzichtbare subtiele lichaam wordt gedachte geboren

Of komt daar binnen vanuit het kosmische veld.

Dikwijls trad uit haar ziel een naakte gedachte naar voren

Lichtend met raadselachtige lippen en wonderschone ogen;

Of uit haar hart verscheen een of ander vlammend gezicht

260 En zag uit naar leven en liefde en hartstochtelijke waarheid,

Aspireerde naar de hemel of omarmde de wereld

Of leidde verbeelding als een vluchtige maan

Langs de sombere hemel van de gewone dagen van de mens,

Onder de twijfelachtige zekerheden van de aardse overlevering,

265 Gaf gedaante aan hemelse schoonheid van trouw,

Alsof naar de bloem-motieven in een groezelige kamer

Lachte in een gouden vaas Ã©Ã©n levende roos.

Een wonderdoener zetelde in de diepte van haar hart,

Dwong tot de stap vooruit, de blik omhoog,

270 Totdat wonder sprong in de verlichte borst

En leven wonderbaar werd van gedaanteveranderende hoop.

Een ziende wilskracht mijmerde tussen de wenkbrauwen;

Gedachten stonden, als schitterende Engelen, achter het brein

In glanzende wapenrusting, gevouwen handen in gebed

275 En schonken de hemelse stralen uit in de aardse vorm.

Denkbeelden vlamden op vanuit haar borst,

Onaardse schoonheid, een zweem van voorbijgaande vreugde,

Schema's van wonder, dromen van geluk:

Dicht geschaard rondom haar navel-lotus

280 Stroomden haar omvangrijke sensaties van de wemelende werelden

In hun stilzwijgend bewegen van het ongevormde Idee;

Terwijl zij de kleine gevoelige bloem van de keel binnendrongen

Brachten zij hun sprakeloze onverwoorde weerklank

Om de symbolen te wekken van een hemelse taal.

285 Beneden vormden begeerten hun woordloze behoefte,

En verlangens van lichamelijke lieflijkheid en extase

Vertaalden in de accenten van een schreeuw

Hun beheersing van voorwerpen en hun greep op de ziel.

Haar lichaams-gedachten stegen op vanuit haar bewuste ledematen

290 En droegen hun hunkeringen naar de mystieke kroon

Waar het gemurmel van de Natuur het Onuitsprekelijke ontmoet.

Maar voor de sterfelijke, gevangen in het uiterlijke verstand,

Moet eenieder zijn paspoort tonen aan de poort;

Vermomd moeten zij opzetten de officiÃ«le pet en het masker

295 Of doorgaan voor de maker van het brein,

Hun geheime waarheid onbekend en hun verborgen bron.

Slechts tegen de innerlijke geest spreken zij direct,

Nemen aan een lichaam en een stem,

Hun uitwisseling gezien, hun boodschap gehoord en gekend,

300 Hun geboorteplaats en geboorteteken onthuld,

En bekennen schuld voor een onsterfelijk zicht,

De boodschappers van onze natuur aan de getuigende ziel.

Ondoordringbaar, voor het sterfelijke zintuig weerhouden,

Openbaarden de innerlijke kamers van het huis van de geest

305 Aan haar hun gebeurtenissen en hun gasten;

Ogen keken door spleten in de onzichtbare muur

En door de verborgenheid van ongeziene deuren

Kwamen in de kleine frontale kamer van het verstand

Gedachten die ons beperkte menselijke bereik verruimen,

310 Hieven de half-gebluste of dovende toorts van het Ideale

Of gluurden door het eindige naar de oneindigheid.

Een gezichtsveld opende zich op het onzichtbare

En nam de gedaanten waar die sterfelijke ogen niet zien,

De geluiden die het sterfelijke luisteren niet kan horen,

315 De gelukkigmakende lieflijkheid van ontastbares aanraking;

De voorwerpen die voor ons lege lucht zijn,

Zijn daar de grondstof van dagelijkse ervaring

En het gewone voedsel van voelen en denken.

De wezens van de fijnstoffelijke rijken verschenen

320 En de taferelen die zijn verborgen achter ons aardse tafereel;

Zij zag het leven op afgelegen continenten

En afstand dempte niet de stemmen van ver;

Zij voelde de impulsen die onbekende geesten kruisten;

De gebeurtenissen uit het verleden speelden zich af voor haar ogen.

325 De gedachten van de grote wereld waren deel van haar eigen gedachte,

De gevoelens voor altijd stom en ongedeeld,

De ideeÃ«n die nog nooit tot uiting waren gekomen.

De duistere onsamenhangende aanwijzingen van het onderbewuste

Onthulden een verwrongen betekenis, diep en vreemd,

330 Het bizarre geheim van hun stamelende taal,

Hun verbanden met de onderliggende werkelijkheid.

Het onzichtbare werd zichtbaar en hoorbaar:

Gedachten sprongen naar omlaag vanaf een bovenbewust veld

Als adelaars die neerduiken van een onzichtbare top,

335 Gedachten blonken omhoog vanuit de afgeschermde onderbewuste diepten

Als gouden vissen uit een verborgen zee.

Deze wereld is een onmetelijke ononderbroken totaliteit,

Een diepe saamhorigheid maakt de tegengestelde machten Ã©Ã©n;

De toppen van God kijken terug op de stilzwijgende Afgrond.

340 Aldus converseert de mens terwijl hij groeit naar de goddelijkste hoogten

Nog steeds met het dier en de Djinn;

De menselijke godheid met sterre-starende ogen

Woont nog altijd in Ã©Ã©n huis met het oorspronkelijke beest.

Het hoge ontmoet het lage, alles is Ã©Ã©n enkel plan.

345 Zo aanschouwde zij de vele geboorten van het denken,

Als geboorten kunnen bestaan van iets wat eeuwig is;

Want de machten van het Eeuwige zijn als hijzelf,

Tijdloos in het Tijdloze, eeuwig geboren in de Tijd.

Ook dit zag zij, dat alles in het uiterlijke verstand

350 Gemaakt is, niet geboren, een vergankelijk produkt,

In de lichaams-fabriek gesmeed door aardse kracht.

Dit verstand is een dynamische, kleine machine

Onophoudelijk producerend, totdat het versleten is,

Het ruwe materiaal onttrokken aan de uiterlijke wereld,

355 De patronen geschetst door een artiest-God.

Vaak zijn onze gedachten afgewerkte kosmische waar

Binnengelaten via een stilzwijgende ambtelijke poort

En doorgegeven langs de galerijen van het onderbewuste,

En komen op het marktplein van de Tijd als persoonlijke makelij.

360 Want nu dragen zij het stempel van de levende persoon;

Een kunstgreep, een bijzonder aanzien eist hen op als zijnde van hemzelf.

Al het andere is het ambacht van de Natuur en ook dit was het hare.

Ons is een taak gegeven, wij zijn slechts instrument;

Niets is van onszelf dat wij scheppen:

365 De Macht die in ons werkt is niet onze kracht.

Ook het genie ontvangt vanuit een of andere verheven bron

Verborgen in een bovenaardse heimelijkheid

Het werk dat hem een onsterfelijke naam geeft.

Het woord, de vorm, de betovering, de glorie en genade

370 Zijn vonken gezonden van een ontzagwekkend Vuur;

Een proefmonster uit het laboratorium van God

Waarvan hij het patent bezit op aarde,

Komt in gouden omslag gewikkeld naar hem toe;

Hij luistert naar de klop van de postbode van Inspiratie

375 En neemt het onschatbare geschenk in ontvangst

Enigszins beschadigd door het ontvangende verstand

Of vermengd met wat zijn brein voortbrengt,

Wanneer het het minst is aangetast, dan is het op z'n goddelijkst.

Al eist zijn ego de wereld op voor zijn gebruik,

380 Is de mens toch een motor voor het kosmische werk;

De Natuur doet het meeste in hem, God doet de verheven rest:

Slechts de acceptatie in zijn ziel is van hemzelf.

Deze onafhankelijke, eens een opperste macht,

Zelf-geboren voordat het universum werd gemaakt,

385 Door de kosmos te aanvaarden bindt hij zichzelf als knecht van de Natuur

Tot hij haar vrijgemaakte wordt â€" of Gods slaaf.

Dit is het voorkomen aan onze sterfelijke buitenkant;

De grotere waarheid van ons wezen ligt daarachter:

Ons bewustzijn is kosmisch en onmetelijk,

390 Maar alleen als wij door de muur van Materie heenbreken

Kunnen wij staan in die spirituele onmetelijkheid

Waar wij kunnen leven als meester over onze wereld

En verstand slechts een middel is en het lichaam een werktuig.

Want boven de geboorte van lichaam en gedachte

395 Leeft de waarheid onzer geest in het naakte zelf

En overziet vanaf die hoogte, ongebonden, de wereld.

Boven het verstand steeg zij uit om aan diens wet te ontkomen

Opdat het slapen kon in een of andere diepe schaduw van het zelf

Of stil kon vallen in het zwijgen van het Ongeziene.

400 Verhevenheid verwierf zij en stond van de Natuur vrij

En zag het leven van de schepping van grote hoogte,

Vandaar legde zij aan alles haar soevereine wil op

Om het op te dragen aan Gods tijdloze kalmte:

Toen werd alles vredig in de ruimte van haar wezen,

405 Alleen kwamen en gingen af en toe kleine gedachten

Als rustige golven op een stille zee

Of rimpels die lopen over een eenzame vijver

Als een verdwaalde steen zijn dromende rust verstoort.

Toch had de fabriek van het verstand het werk neergelegd,

410 Er klonk niet het bonzende geluid van de dynamo,

Er kwam geen uitroep van de stille velden van het leven.

Dan verrezen zelfs deze roerselen niet meer;

Haar geest leek nu een onmetelijke lege ruimte

Of een vredig landschap zonder geluid.

415 Dit noemen mensen gemoedsrust en prijzen het aan als vrede.

Maar voor haar diepere zicht was toch alles daar,

Bruisend als een chaos onder een deksel;

Gevoelens en gedachten riepen om woord en daad

Doch vonden geen weerklank in het verstilde brein:

420 Al was onderdrukt maar nog niets was uitgebannen;

Elk ogenblik kon de explosie komen.

Toch hield ook dit stil; het lichaam leek een steen.

Al was nu een machtige leegte,

Maar was nog altijd uitgesloten van het eeuwige zwijgen;

425 Want nog steeds was veraf de kalmte van het Absolute

En de oceaan-stilte van de Oneindigheid.

Zelfs nu konden soms gedachten haar eenzaamheid doorkruisen;

Deze verrezen niet uit de diepten of van binnenuit,

Uit de vormeloosheid opgeworpen om te zoeken naar een vorm,

430 Spraken geen lichamelijke behoefte noch vertolkten 's levens roep.

Deze schenen niet geboren of gemaakt in de menselijke Tijd:

Kinderen van kosmische Natuur vanuit een verre wereld,

Gedaanten van het Idee in volledige wapenrusting van woorden

Snelden als reizigers door een vreemde ruimte.

435 Uit een of andere verre uitgestrektheid leken zij te komen

Als gedragen op onmetelijke vleugels gelijk uitgestrekte witte zeilen,

En bereikten met gemak het innerlijke oor

Als maakten zij gebruik van een natuurlijk voorrecht

Bij de hoge koninklijke toegangspoorten van de ziel.

440 Alsnog lag hun pad diep verborgen in licht.

Dan, speurend om te zien waarvandaan de indringers kwamen,

Zag zij een spirituele immensiteit

Die de wereldruimte omvatte en doordrong

Zoals ether onze transparante ongrijpbare lucht doordringt,

445 En daardoorheen kalm zwevend een gedachte.

Zoals een schip dat soepel zeilend zijn haven nadert,

Onwetend van embargo en blokkade

Vertrouwend op toelating en het visa-stempel,

Kwam het aan bij de stille stad van het brein

450 Naar zijn gebruikelijke en verwachte kade,

Maar ontmoette een versperrende wil, een schok van Kracht

En zonk verdwijnend in de immensiteit.

Na een lange lege pauze kwam een andere opdoemen

En anderen verschenen plotseling, de een na de ander,

455 Verstands onverwachte bezoekers vanuit het Onzichtbare

Als zeilen ver weg op een verlaten zee. Maar spoedig

Kwam aan die koopvaart een einde, geen enkele bereikte verstands kust.

Toen viel alles stil, niets bewoog zich meer:

Onbeweeglijk, in zichzelf opgegaan, tijdloos, eenzelvig,

460 Vulde een stille geest de stille Ruimte.

In die absolute stilte, ontzagwekkend en kaal,

Werd een al-ontkennende lege Oppermacht ontwaard

Dat het alleenrecht opeiste van zijn mystieke Nihil

Om de Natuur teniet te doen en de ziel te verloochenen.

465 Zelfs de naakte gewaarwording van het zelf werd bleek en dun:

Onpersoonlijk, tekenloos, vlak, van vormen ontdaan

Had een onbeschreven zuiver bewustzijn de plaats ingenomen van het verstand.

Haar geest geleek de substantie van een naam,

De wereld een getekend symbool geschreven op het zelf,

470 Een droom van beelden, een droom van geluiden

Zwelden aan tot de gelijkenis van een universum

Of verleenden aan de geest het voorkomen van een wereld.

Dit was zelf-ziend; in dit intolerante zwijgen

Kon geen begrip of denkbeeld gestalte nemen

475 Er was geen betekenis als kader voor de gedaante der dingen,

Een louter zelf-zien was daar, geen gedachte verrees.

Emotie sliep diep beneden in het stille hart

Of lag begraven op een kerkhof van vrede:

Alle gevoel leek levenloos, kalm of dood,

480 Als konden de banden van het hart niet meer werken

En konden vreugde en smart nimmer meer verrijzen.

Het hart klopte door met een onbewust ritme

Maar geen antwoord gaf het en geen schreeuw.

Tevergeefs was de uitdaging van gebeurtenissen;

485 Niets binnenin beantwoordde een uiterlijke aanraking,

Geen zenuw werd geroerd en geen reactie kwam.

Toch zag haar lichaam nog steeds en het bewoog en sprak;

Het begreep zonder de hulp van gedachte,

Het zei alles wat moest worden gezegd,

490 Het deed alles wat moest worden gedaan.

Er was geen persoon aanwezig achter de daad,

Geen verstand dat koos of het geschikte woord bekrachtigde:

Alles werkte als een feilloze doelmatige machine.

Als ging het uit gewoonte door met vroegere bezigheden

495 En gedreven door een vroegere onverflauwde kracht,

Deed de motor het werk waarvoor het was gemaakt:

Haar bewustzijn keek toe en deed niet mee;

Al werd ondersteund, in niets had het een aandeel.

Er was geen krachtige initiatieve wil;

500 Een onsamenhangendheid die een standvastige leegte doorkruiste

Ging over in een orde van gerelateerde kans.

Een zuivere waarneming was de enige macht

Die stond achter haar daden en haar zicht.

Als dat zich terugtrok dan zou elk voorwerp zijn uitgedoofd,

505 Haar afgezonderde universum zou ophouden te bestaan,

Het huis dat zij gebouwd had met stenen van gedachte en gevoel

In het begin nadat de Ruimte was geboren.

Dit zien was identiek aan het geziene;

Het wist zonder kennis al wat kon worden geweten,

510 Het zag onpartijdig de wereld voorbijgaan,

Doch zag in dezelfde opperste onbeweeglijke blik

Tevens haar bodemloze onwerkelijkheid.

Het aanschouwde de gedaante van het kosmische spel,

Maar de gedachte en het innerlijke leven in vormen scheen dood,

515 Teniet gedaan door de ineenstorting van haar eigen denken:

Een hol fysiek omhulsel hield nog altijd stand.

Alles scheen een heldere schaduw van zichzelf,

Een kosmische film van taferelen en beelden:

De geduldige massa en omtrekken van de heuvels

520 Was een patroon geschetst op een stil verstand

En behield een weifelige onechte soliditeit

Door voortdurende ronden van visionair zicht.

Het woud met zijn veelvuldigheden van smaragd

Gekleed in zijn kleurgeschakeerde schouwspel van vage lege Ruimte,

525 De kleuren van een schilderij die een oppervlakkige leegte verbergen

En die op de rand van verdwijnen trilden;

De blauwe hemelen, een illusie voor de ogen,

Vormden het dak voor verstands illusie van een wereld.

De mensen die liepen onder een onwerkelijke hemel

530 Leken bewegende poppen gesneden uit bordpapier

En door onzichtbare handen bewogen over de grond

Of bewegende beelden op de film van Verbeelding:

Er was geen ziel binnenin, geen levenskracht.

De vibraties van het brein die verschijnen als gedachten,

535 Het korte antwoord van de zenuw op elke aanraking,

De huiveringen van het hart gevoeld als vreugde en smart en liefde

Waren zenuwtrekken van het lichaam, hun klaarblijkelijke zelf,

Dat lichaam gesmeed uit atomen en uit gas

Een verzonnen leugen gemaakt door Maya,

540 Het leven een droom gezien door de slapende Leegte.

De dieren alleen of in troepen over de open plekken van het bos

Vluchtten als een voorbijgaand visioen van schoonheid en gratie

Verbeeld door een of ander al-scheppend Oog.

Toch was er iets daar achter het vervagende toneel;

545 Waar zij zich ook wendde, waar zij ook naar keek,

Het werd bespeurd, doch het verborg zich voor verstand en zicht.

Het Ene ware werkelijke sloot zichzelf buiten van de Ruimte

En stond afzijdig van het idee van de Tijd.

De waarheid ervan ontsnapte aan vorm en lijn en kleur.

550 Al het andere werd onwerkelijk, zelf-tenietgedaan,

Dit alleen leek eeuwigdurend en echt,

Maar bevond zich nergens, het stond buiten de uren.

Alleen dit kon de inspanning en het zicht rechtvaardigen,

Hoewel waarneming geen vorm ervoor kon beschrijven;

555 Alleen dit wist het ontevreden oor te verzoenen

Doch horend luisterde het vergeefs naar een ontbrekend geluid;

Dit beantwoordde niet aan het gevoel, deed geen beroep op het Verstand.

Het trof haar als de onopgevangen onverstaanbare Stem

Die voor altijd spreekt vanuit het Onkenbare.

560 Het trof haar als een alomtegenwoordig punt

Zuiver van dimensies, niet vastgelegd, onzichtbaar,

De enkele eenheid van zijn vermenigvuldigde maatslag

Die zijn enige eeuwigheid beklemtoont.

Het zag haar aan als een of andere onmetelijke immensiteit van het Niets,

565 Een eindeloos Nee tegen alles wat scheen te bestaan,

Een eindeloos Ja voor eeuwig onverwoorde dingen

En al wat onverbeeld is en ongedacht,

Een eeuwig nul of een onopgeteld Iets,

Een ruimteloze en plaatsloze Oneindigheid.

570 Toch leken eeuwigheid en oneindigheid slechts woorden

Tevergeefs toegekend door het ontoereikende verstand

Aan deze ontzaglijke ene realiteit.

De wereld is slechts een vonk-uitbarsting van zijn licht,

Elk moment een flits van zijn Tijdloosheid,

575 Elk voorwerp een glinstering van het Lichaamsloze

Die voor het Verstand verdwijnen wanneer Dat wordt gezien.

Het droeg, als was het een schild voor zijn gezicht,

Een bewustzijn dat zag zonder een ziener,

De Waarheid waar geen kennis is noch de kenner noch het gekende,

580 De Liefde verliefd geworden op zijn eigen verrukking

Waarin geen Minnaar is noch de Geliefde

Om hun persoonlijke hartstocht te brengen in de Onmetelijkheid,

De Kracht almachtig in kalmte,

De gelukzaligheid die niemand ooit kan hopen te smaken.

585 Dit maakte het overtuigende bedrog van het zelf ongedaan;

Een waarheid in nietsheid was ervan de machtige sleutel.

Als van alle bestaan afstand kon worden gedaan

En het Wezen toevlucht kon nemen in Niet-Wezens armen

En het Niet-Wezen zijn berekende ronde zou kunnen uitwissen

590 Dan zou iets van de glorie van die Realiteit kunnen verschijnen.

Een vormeloze bevrijding kwam over haar.

Eens levend begraven in brein en vlees

Was zij verrezen uit lichaam, verstand en leven;

Zij was niet langer een Persoon in een wereld,

595 Zij was ontsnapt tot in de Oneindigheid.

Wat eens haar zelf was geweest was verdwenen;

Er was geen raamwerk van dingen, geen gedaante of ziel.

Een voortvluchtige vanuit het domein van het gevoel,

De noodzakelijkheid vermijdend van het denken,

600 Verlost van Kennis en Onwetendheid

En gered van het ware en onware,

Deelde zij het verheven toevluchtsoord van het Bovenbewuste

Voorbij het zelf-geboren Woord, het naakte Idee,

De eerste kale vaste grond van het bewustzijn;

605 Wezens waren daar niet, bestaan had geen plaats,

Er was niet de verleiding van de vreugde om te zijn.

Onuitsprekelijk uitgewist, niemand en niets,

Een vervagend overblijfsel als een violet spoor,

Enkel een flauw aandenken van een nu verdwenen zelf,

610 Was zij een punt in het onkenbare.

Slechts een of andere laatste ongedaanmaking was nu over,

De vage ondefiniÃ«erbare stap van vernietiging:

Een herinnering van bestaan was er nog steeds

En hield haar afgescheiden van het niets:

615 Zij was in Dat maar werd nog steeds niet Dat.

Deze schaduw van haar zelf zo dicht bij het niets

Kon opnieuw het steunpunt voor het zelf zijn om te leven,

Om terug te keren uit het Onvoorstelbare en zijn

Wat een of andere mysterieuze onmetelijkheid zou verkiezen.

620 Juist zoals het Onkenbare bevelen zou,

Zou zij niets kunnen zijn of opnieuw het Al kunnen worden,

Of, indien het almachtige Nihil een gedaante zou aannemen,

Als iemand kunnen verschijnen en de wereld kunnen bevrijden.

Zelfs zou zij kunnen leren wat het mystieke cijfer inhield,

625 Deze klaarblijkelijke uitweg of het gesloten einde van alles

Kon een blinde sombere doorgang zijn, afgeschermd van het zicht,

Haar toestand het verduisterende omhulsel van een verduisterde zon

Op zijn geheime weg naar het Onuitsprekelijke.

Zelfs nu kon haar luisterrijke wezen vlammend terugkomen,

630 Vanuit de stilte en de nietsheid

Een stralend deel van het Al-Wonderbare,

Een macht van een of ander al-bevestigend Absolute,

Een glanzende spiegel van de eeuwige Waarheid

Om aan de Ene-in-al zijn manifeste gezicht te tonen,

635 Aan de zielen der mensen hun diepgaande identiteit.

Of zij kon ontwaken in Gods kalmte

Voorbij de kosmische dag en de kosmische nacht

En in verzoening rusten in zijn witte eeuwigheid.

Doch dit was nu onwerkelijk of veraf

640 Of overdekt door de mystieke onpeilbare leegte.

In oneindig Niets bevond zich het ultieme teken

Of anders was de Werkelijkheid het Onkenbare.

Een eenzame Absoluutheid ontkende al:

Het bande de onwetende wereld uit zijn eenzaamheid uit

645 En dompelde de ziel in zijn eeuwigdurende vrede.

EINDE VAN CANTO ZES

Canto Zeven

De Ontdekking van de Kosmische Geest en het Kosmische Bewustzijn

In de kleine kluizenaarshut in het hart van het bos,

In het zonlicht en het maanlicht en de duisternis

Ging het dagelijkse menselijke leven zwoegend verder

Zoals altijd met zijn kleine onveranderlijke werkjes

5 En zijn magere uiterlijke hoeveelheid van routines

En blije kalmte van ascetische vrede.

De vroegere schoonheid glimlachte van het aardse toneel;

Ook zij was haar vroegere goedgunstige zelf voor de mensen.

De Oeroude Moeder klemde haar kind aan haar borst,

10 Drukte haar dicht tegen zich aan in haar omringende armen,

Alsof de aarde, voor altijd hetzelfde, altijd de levende geest

En het lichaam in haar greep kon houden,

Alsof er geen dood was noch einde noch verandering.

Gewend om slechts uiterlijke tekenen te lezen

Zag niemand iets nieuws aan haar, niemand had een vermoeden van haar toestand;

Zij zagen een persoon waar slechts Gods onmetelijkheid was,

Een stil wezen of een machtig niets.

Voor iedereen was zij dezelfde volmaakte Savitri:

Een grootsheid en lieflijkheid en licht

20 Stroomde van haar over haar kleine wereld uit.

Het leven toonde aan iedereen hetzelfde vertrouwde gezicht,

Haar daden volgden de vroegere onveranderlijke ronde,

Zij sprak de woorden die zij gewoon was te spreken

En deed de dingen die zij altijd had gedaan.

25 Haar ogen keken naar aardes onveranderlijke uiterlijk,

Rond de verstildheid van haar ziel bewoog zich alles als vanouds;

Een leeg bewustzijn keek van binnenuit,

Ontdaan van alles behalve de naakte Werkelijkheid.

Er was geen wil achter het woord en de daad,

30 Geen gedachte vormde zich in haar brein om de spraak te sturen:

Een onpersoonlijke leegte liep en sprak in haar,

Iets wellicht ongevoeld, ongezien, onbekend

Behoedde het lichaam voor zijn toekomstige werk,

Of de Natuur bewoog in haar vroegere stroom van kracht.

35 Misschien droeg zij, bewust gemaakt in haar borst,

Het mirakuleuze Nihil, de oorsprong van onze ziel

En bron en onmetelijke som van 's werelds gebeuren,

De schoot en het graf van de gedachte, een geheimschrift van God,

Een nul-cirkel van 's wezens totaliteit.

40 Het gebruikte haar spraak en handelde in haar daden,

Het was de schoonheid in haar ledematen, het leven in haar adem;

Het oorspronkelijke Mysterie droeg haar menselijke gezicht.

Aldus was zij verloren in haar afzonderlijke zelf;

Haar sterfelijke ego verging in Gods nacht.

45 Slechts een lichaam was overgebleven, de schil van het ego

Drijvend tussen de vlagen en het schuim van de wereld-zee,

Een zee van droom aanschouwd door een bewegingsloze gewaarwording

In een gedaante van onwerkelijke werkelijkheid.

Een onpersoonlijke vooruitziendheid kon reeds, â€"

50 In het niet-denkende weten van de geest

Leek het zelfs nu welhaast gedaan, onvermijdelijk, â€"

Het individu zien sterven, de kosmos zien eindigen;

Met deze verdwenen, werd het transcendente een mythe,

De Heilige Geest zonder de Vader en de Zoon,

55 Of, als een substraat van wat eens was geweest,

Een Wezen dat nimmer een wereld heeft willen dragen

Hersteld tot zijn oorspronkelijke eenzaamheid,

Onbewogen, alleen, stil, onaantastbaar.

Toch was niet alles uitgestorven in deze diepe verlorenheid;

60 Het wezen was niet op reis naar het niets.

Er was een of ander hoog overstijgend Mysterie,

En als zij alleen zat met Satyavan,

Haar onbeweeglijke geest met de zijne die zocht en streed,

In de stilte van de ondoorgrondelijke en intieme nacht

65 Dan keerde zij naar het gezicht van een versluierde en stemloze Waarheid

Verborgen in de verstomde uithoeken van het hart

Of wachtend voorbij de laatste top beklommen door het Denken, â€"

Zelf ongezien ziet het de worstelende wereld en roept op

Tot onze queeste, maar geeft er niet om te worden gevonden, â€"

70 Vanuit die verre Onmetelijkheid kwam een antwoord.

Iets onbekends, onbereikbaars, onnaspeurlijks

Zond de boodschappen omlaag van zijn lichaamsloze Licht,

Wierp bliksemschichten van een denken dat niet het onze was,

De onbeweeglijke stilte doorkruisend van haar geest:

75 In zijn macht van ontoerekenbare soevereiniteit

Greep het spraak aan om die schitteringen gestalte te geven,

Liet het hart van vrijheid kloppen in een woord

En sprak onsterfelijke dingen door sterfelijke lippen.

Of, luisterend naar de wijzen in het woud,

80 Brak in vraag en antwoord van haar uit

Hoge vreemde onthullingen onmogelijk voor mensen,

Iets of iemand verborgen en van ver

Nam haar lichaam in zijn greep voor zijn mystieke gebruik,

Het legde beslag op haar mond als een kanaal voor onuitsprekelijke waarheden,

85 Kennis ondenkbaar werd tot uiting gebracht.

Verbaasd door een nieuwe verlichtheid,

Aangegrepen door een flits van het Absolute,

Verwonderden zij zich over haar, want zij scheen te weten

Wat zij slechts af en toe van ver hadden opgevangen.

90 Deze gedachten werden niet gevormd in haar luisterende brein,

Haar lege hart was als een harp zonder snaren;

Onbewogen eiste het lichaam niet zijn eigen stem op,

Doch liet hierdoor de stralende grootsheid passeren.

Een tweevoudige Macht aan 's wezens occulte polen

95 Werkte nog steeds, naamloos en onzichtbaar:

Haar goddelijke leegheid was hun instrument.

De onbewuste Natuur ging om met de wereld die hij had gemaakt,

En nog steeds gebruik makend van de lichamelijke instrumenten

Glipte hij door de bewuste leegte die zij geworden was;

100 Het bovenbewuste Mysterie zond door die Leegte

Zijn woord om de gedachten van mensen aan te raken.

Voor alsnog was deze grote onpersoonlijke spraak zeldzaam.

Maar nu liet de onbeweeglijke weidse spirituele ruimte

Waarin haar geest overleefde, kalm en naakt,

105 Een reiziger toe vanuit de kosmische breedten:

Een gedachte kwam door, gekleed in een uiterlijke stem.

Het riep niet om de getuige van het verstand,

Het sprak niet tegen het verstilde ontvangende hart;

Het kwam direct naar de zuivere zetel van de waarneming,

110 Een enkel middelpunt nu van bewustzijn,

Als een middelpunt kon bestaan waar alles slechts ruimte scheen;

Niet langer ingesloten door de muren en poorten van het lichaam

Oversteeg haar wezen, een cirkel zonder omtrek,

Nu reeds alle kosmische perken

115 En spreidde zich meer en meer uit in de oneindigheid.

Dit wezen was zijn eigen onbegrensde wereld,

Een wereld zonder vorm of kenmerk of omstandigheid;

Het had geen grond, geen muur, geen dak van gedachte,

Zag niettemin zichzelf en keek naar alles om zich heen

120 In een stilte bewegingsloos en onbegrensbaar.

Geen persoon was daar, geen gericht verstand,

Geen zetel van gevoel waarop gebeurtenissen konden inwerken

Of voorwerpen gewrocht en de spanning van de gevormde reactie.

Er was geen beweging in deze innerlijke wereld,

125 Alles was een stille en gelijkmatige oneindigheid.

In haar wachtte het Ongeziene, het Onbekende op zijn uur.

Maar nu zat zij, wakker vanbinnen, bij Satyavan die sliep,

En de enorme Nacht omringde haar

Met de onmetelijkheid van het Onkenbare.

130 Een stem begon te spreken uit haar eigen hart

Die niet de hare was, doch die gedachte en gevoel bedwong.

Terwijl het sprak veranderde alles binnenin haar en buiten;

Alles was, alles leefde; zij voelde alle bestaan Ã©Ã©n;

De wereld van onwerkelijkheid verdween:

135 Er was niet langer een universum gebouwd door het verstand,

Verklaard als een structuur en een teken;

Een geest, een wezen zag geschapen dingen

En goot zichzelf in ontelbare vormen

En was wat het zag en had gemaakt; alles werd nu

140 Een getuigenis van Ã©Ã©n ontzaglijke waarheid,

Een Waarheid waarin voor ontkenning geen plaats was,

Een wezen en een levend bewustzijn,

Een krachtige en absolute Realiteit.

Daar kon het onwerkelijke geen plaats vinden,

145 Het gevoel van onwerkelijkheid was gedood:

Daar was alles bewust, gemaakt van het Oneindige,

Alles had een substantie van het Eeuwige.

Toch was dit hetzelfde Onontcijferbare;

Het scheen het universum van zich af te werpen als een droom

150 Voor altijd verdwijnend in een oorspronkelijke Leegte.

Maar dit was niet langer een of ander vaag alomtegenwoordig punt

Of een geheimschrift van onmetelijkheid in het onwerkelijke Niets.

Het was hetzelfde maar scheen nu niet langer meer veraf

Voor de levende greep van haar hervonden ziel.

155 Het was haar zelf, het was het zelf in al,

Het was de werkelijkheid van bestaande dingen,

Het was het bewustzijn van al wat leefde

En voelde en zag; het was Tijdloosheid en de Tijd,

Het was het Gelukzalige van vormeloosheid en vorm.

160 Het was alles Liefde en de armen van de ene Geliefde,

Het was zicht en gedachte in Ã©Ã©n al-ziend Verstand,

Het was de vreugde om te bestaan op de toppen van God.

Zij ging van de Tijd over in de eeuwigheid,

Ontsnapte aan de ruimte en werd het oneindige;

165 Haar Wezen verrees tot onbereikbare hoogten

En vond geen einde aan zijn reis in het Zelf.

Het nam een duik in de onpeilbare diepten

En vond geen einde aan het stille mysterie

Dat heel de wereld omvatte in Ã©Ã©n eenzame borst

170 En toch de menigvuldigheden van heel de schepping herbergde.

Zij was heel de onmetelijkheid en een onmetelijk punt,

Zij was een hoogte voorbij de hoogten, een diepte voorbij de diepten,

Zij leefde in het eeuwigdurende en was al

Wat de dood in zich draagt en wat de wentelende uren drijft.

175 Alle tegenstellingen werden eensluidend in een reusachtige geest

Die maatstaf, verandering en omstandigheid oversteeg.

Een individu, Ã©Ã©n met het kosmische zelf

In het hart van het wonder van het Transcendente

En het geheim van de Wereld-persoonlijkheid

180 Was de schepper en de heer van al.

Het verstand was Ã©Ã©n enkele onnoemelijke blik

Op zichzelf en al wat het werd.

Het leven was zijn drama en het Onmetelijke een toneel,

Het universum was zijn lichaam, God was zijn ziel.

185 Al was Ã©Ã©n enkele immense realiteit,

Alles was zijn onnoemelijke fenomeen.

Haar geest zag de wereld als de levende God;

Zij zag de Ene en wist dat alles Hij was.

Zij kende hem als de zelf-ruimte van het Absolute,

190 Ã‰Ã©n met haar zelf en grond van alle dingen hier

Waarin de wereld dwaalt op zoek naar de Waarheid

Bewaard achter zijn aanzien van onwetendheid:

Zij volgde hem door de opmars van de eindeloze Tijd.

Al de gebeurtenissen van de Natuur vonden in haar plaats,

195 De hartslagen van de kosmos waren de hare

Elk wezen dacht en voelde en bewoog in haar;

Zij bewoonde de onmetelijkheid van de wereld,

Zijn afstanden waren de grenzen van haar natuur,

Zijn nabijheden waren het vertrouwelijke van haar eigen leven.

200 Haar geest werd gemeenzaam met zijn geest,

Zijn lichaam was de grotere omlijsting van het hare

Waarin zij leefde en zichzelf erin kende

Een, veelvuldig in zijn veelvuldigheden.

Zij was een enkel wezen en toch alle dingen;

205 De wereld was de wijde omtrek van haar geest,

De gedachten van anderen waren haar vertrouwelingen,

Hun gevoelens dichtbij haar universele hart,

Hun lichamen haar vele lichamen verwant aan haar;

Zij was niet langer zichzelf maar heel de wereld.

210 Vanuit de oneindigheden kwamen allen naar haar,

Tot in de bewuste oneindigheden strekte zij zich uit,

Oneindigheid was haar eigen natuurlijke thuis.

Nergens verbleef zij, haar geest was overal,

De verre sterrenbeelden wentelden om haar heen;

215 De aarde zag haar worden geboren, alle werelden waren haar koloniÃ«n,

De grotere werelden van leven en mentale waren van haar;

Heel de Natuur gaf haar weer in zijn lijnen,

Zijn bewegingen waren ruime afspiegelingen van haar zelf.

Zij was het enkele zelf van al deze zelven,

220 Zij was in hen en zij waren in haar.

De eerste was een immense vereenzelviging

Waarin haar eigen identiteit verloren was:

Wat haar zelf geleek was een beeld van het Geheel.

Zij was een onderbewust leven van boom en bloem,

225 Het openbarsten van de honing-knoppen van de lente;

Zij brandde in de hartstocht en de pracht van de roos,

Zij was het rode hart van de passiebloem,

Het droom-wit van de lotus in zijn poel.

Vanuit het onderbewuste leven klom zij naar het mentale,

230 Zij was gedachte en de hartstocht van 's werelds hart,

Zij was de godheid verborgen in het hart van de mens,

Zij was het klimmen van zijn ziel naar God.

De kosmos bloeide in haar, zij was zijn bedding.

Zij was Tijd en de dromen van God in de Tijd;

235 Zij was de Ruimte en de weidsheid van zijn dagen.

Van hieruit verrees zij waar Tijd en Ruimte niet zijn;

Het bovenbewuste was haar aangeboren sfeer,

Het Oneindige was de natuurlijke ruimte voor haar bewegen;

Het Eeuwige keek van haar uit op de Tijd.

EINDE VAN CANTO ZEVEN

Einde van Boek Zeven

BOEK ACHT

Het Boek van de Dood

Canto Drie*1

De Dood in het Woud

Nu was het, hier in deze grootse gouden dageraad,

Dat zij lag bij haar nog steeds slapende echtgenoot en staarde

In haar verleden als een die gaat sterven

Terugkijkt op de zonverlichte velden van het leven

5 Waar ook hij rende en speelde met de rest,

En zijn hoofd uittilde boven de reusachtige donkere stroom

In de diepten waarvan hij voor altijd moet ondergaan.

Al wat zij was geweest en had gedaan herleefde zij opnieuw.

Het hele jaar ijlde in een snelle en kolkende stroom

10 Van herinneringen door haar heen en vluchtte weg

In het onherroepelijke verleden.

Dan stond zij stil op en, toen haar dienst was gedaan,

Boog zij zich neer voor de grote godin eenvoudig gebeeldhouwd

Door Satyavan op een steen uit het bos.

15 Welk gebed zij ademde wisten slechts Durga en haar ziel.

Misschien voelde zij in het schemerige reusachtige woud

Dat de oneindige Moeder waakte over haar kind,

Misschien sprak de verborgen Stem een of ander stil woord.

Tenslotte kwam zij bij de bleke moeder-koningin.

20 Zij sprak, maar met behoedzame lippen en een kalm gezicht

Uit vrees dat een of ander verdwaald woord of verradende blik

Een rampzalig voorweten van het leed dat komen ging

Zou prijsgeven naar de onwetende borst van de moeder

En alle geluk zou doden en de behoefte om te leven.

25 Alleen het noodzakelijke vond een uitweg:

Al het andere drong zij terug tot in haar angstige hart

En legde een uiterlijke vrede op aan wat zij sprak.

“Een heel jaar dat ik met Satyavan heb samengeleefd

Hier aan de smaragdgroene rand van het onmetelijke woud,

30 In de ijzeren ring van de enorme pieken

Onder de blauwe openingen van het bos naar de hemel,

Ben ik niet in de stilten gegaan

Van dit grote bosgebied dat mijn gedachten omringde

Met mysterie, noch heb ik tussen haar groene wonderen

35 Gedwaald, doch deze kleine open plek was mijn wereld.

Nu heeft een sterk verlangen heel mijn hart gegrepen

Om met Satyavan, met mijn hand in zijn hand, te gaan

In het leven waarvan hij houdt en de kruiden aanraken

Waarover hij gelopen heeft en de bloemen van het bos kennen

40 En op mijn gemak de vogels horen en het dribbelende leven

Dat komt en gaat, het rijke ruisen van takken veraf

En al het mystieke fluisteren van het woud.

Laat mij nu gaan en breng rust in mijn hart.”

Zij antwoordde: “Doe als uw wijze verstand verlangt,

45 O kalm kind en soeverein met de ogen die bevelen.

Ik houd u voor een krachtige godin die is gekomen

Uit medelijden met onze dorre dagen; zo zoudt gij kunnen dienen

Zoals juist een slaaf zou kunnen doen, toch staat gij boven

Al wat gij doet, dat is hoe ieder van ons het ervaart,

50 Als de krachtige zon die de aarde bedient van boven.”

Toen gingen de man die was verdoemd en de vrouw die wist

Met de handen ineen in die plechtstatige wereld

Waar schoonheid en grandeur en onuitgesproken droom,

Waar de mystieke stilte van de Natuur kon worden gevoeld

55 Verbonden met de heimelijkheid van God.

Naast haar liep Satyavan vol van vreugde

Omdat zij met hem meeging langs zijn groene geliefkoosde schuilplaatsen:

Hij liet haar al de rijkdommen zien van het bos, bloemen

Ontelbaar van elke geur en kleur

60 En zachte dicht aaneengesloten kruipplanten rood en groen

En vreemde rijk-gevederde vogels die, op elke roep

Lieflijk achtervolgd op verre takken, antwoordden

Met de schrille naam van de zanger nog lieflijker gelokt.

Hij sprak van alle dingen waarvan hij hield: zij waren

65 De kameraden van zijn jongenstijd en zijn speelmakkers,

De tijd- en lotgenoten van zijn leven

Hier in deze wereld waarvan hij elke stemming kende:

Hun gedachten die voor een gewoon verstand onbegrijpelijk zijn,

Deelde hij, voelde voor elke wilde emotie

70 Een antwoord. Intens luisterde zij, slechts om de stem te horen

Die spoedig zou ophouden met liefhebbende woorden

En om de melodieuze geliefde stembuigingen te koesteren

Voor eenzame herinnering wanneer niemand naast haar zou lopen

En de geliefde stem niet meer spreken kon.

75 Maar weinig stond zij stil bij hun betekenis;

Over de dood, niet over het leven dacht zij of over 's levens eenzame einde.

De liefde in haar boezem, schrijnend met de gekartelde scherpte

Van angst, kermde bij elke pijnlijke stap

En riep, “Nu, nu misschien zal zijn stem voor altijd zwijgen.”

80 Zelfs beklemd door een of ander vaag gevoel

Keek zij soms om zich heen alsof haar ogen

De duistere, vreselijke god konden zien naderen.

Maar Satyavan was stilgevallen. Hij wilde zijn werk hier afmaken

Zodat zij twee gelukkig, verenigd, onbezorgd

85 Vrij konden wandelen in het groene diepe

Oeroude mysterie van het hart van het bos.

Een boom die zijn kalme kruin hief naar de hemel

Weelderig met gebladerte, die een oproep deed

Aan de wind met de amoureuze breedte van zijn takken,

90 Koos hij uit en belaagde met zijn staal de tak

Bruin, ruig en sterk, verborgen in zijn smaragdgroene kleed.

Zonder woorden maar dichtbij keek zij toe, om geen beweging te missen

Van het heldere gezicht en het lichaam waarvan zij hield.

Haar leven telde zij nu in seconden, niet in uren,

95 En ging zuinig om met elk moment

Als een bleke koopman gebogen over zijn voorraad,

De vrek met wat er van zijn armzalige goud over was.

Maar Satyavan hanteerde zijn bijl met vreugde.

Hij zong hoge fragmenten van een gewijd lied

100 Dat overwonnen dood en verslagen demonen verkondigde,

En hield soms in om naar haar te roepen in lieflijke taal

Van liefde en van spot gevoeliger dan liefde:

Als een panter sprong zij op zijn woorden

En droeg hen naar de spelonk van haar hart.

105 Maar terwijl hij zo werkte, kwam zijn noodlot over hem.

De heftige en hongerige jachthonden van pijn

Trokken door zijn lichaam, bijtend op hun doortocht

In stilte, en met heel zijn pijnlijke adem bemoeilijkt trachtten zij

's Levens sterke banden van het hart te verbreken en vrij te zijn.

110 Toen, geholpen, alsof een beest zijn prooi had alleen gelaten

Voor een moment in een golf van kostbare verademing,

Stond hij in kracht herboren en blij opgelucht,

Verheugd, hernam hij zelfverzekerd zijn werk

Maar met minder gerichte slagen. Nu hieuw de grote houthakker

115 Naar hem en aan zijn werk kwam een einde: met geheven arm

Wierp hij de scherpe bijl van zich af

Ver weg als een instrument van pijn.

Zij kwam naar hem toe in stille angst en hield hem vast,

En hij riep naar haar uit, “Savitri, een pijn

120 Doorklieft mijn hoofd en borst alsof de bijl het kliefde

En niet de levende tak.

Zulk een pijn verscheurt mij zoals de boom moet voelen

Als hij wordt geveld en zijn leven moet verliezen.

Laat mij een poosje mijn hoofd leggen in uw schoot

125 En bewaak mij met uw handen voor een kwaadaardig lot:

Misschien zal door uw aanraking de dood voorbijgaan.”

Toen zat Savitri onder brede takken,

Koel en groen tegen de zon, niet de gewonde boom

Die zijn scherpe bijl gekliefd had, â€" die vermeed zij;

130 Maar geleund tegen een fortuinlijke koninklijke stam

Waakte zij over hem in haar boezem en probeerde te verzachten

Zijn beangstigde voorhoofd en lichaam met haar handen.

Alle smart en vrees waren nu in haar dood

En een grote kalmte was neergedaald. Het verlangen

135 Om zijn lijden te verlichten, de impuls die pijn tegengaat

Was het enige overgebleven sterfelijke gevoel. Het ging voorbij:

Zonder smart en sterk wachtte zij als de goden.

Maar nu was zijn beminnelijke vertrouwde kleur veranderd

In een matte grijsheid en zijn ogen

140 Vervaagden, verlaten door het heldere licht waar zij van hield.

Slechts het doffe en fysieke mentale was overgebleven,

Beroofd van de heldere blik van de levendige geest.

Maar voor het geheel en al vervaagde,

Riep hij uit in een laatste wanhopig vastklampen,

145 “Savitri, Savitri, O Savitri,

Buig omlaag, mijn ziel, en kus me terwijl ik sterf.”

En juist terwijl zij haar bleke lippen drukte op de zijne,

Verzwakten die van hem, en verloren de laatste lieflijke respons;

Zijn wang woog op haar gouden arm. Zij zocht

150 Zijn mond nog steeds met haar levende mond, alsof

Zij zijn ziel kon overreden terug te keren door haar kus;

Werd toen gewaar dat zij niet langer alleen waren.

Iets bewusts, onmetelijk en onheilspellend, was daar.

Zij voelde dichtbij een stille immense schaduw

155 Die de middag verkilde en de duisternis droeg als zijn rug.

Een ontzagwekkende stilte was gevallen over de plek:

Er was geen roep van vogels, geen stem van enig dier.

Een verschrikking en een doodsangst vulde de wereld,

Als had het mysterie van vernietiging

160 Een tastbare vorm aangenomen. Een kosmische geest

Keek uit op alles vanuit angstaanjagende ogen

Met verachting voor alles in zijn onverdraaglijke blik

En met onsterfelijke ledematen en een onmetelijk aanschijn

Zag het in zijn immense, vernietigende gedachte

165 Elk ding en elk wezen als een meelijwekkende droom,

Met kalme minachting verwerpend de verrukking van de Natuur,

De woordloze bedoeling in zijn diepgaande blik

Die stem gaf aan de onwerkelijkheid der dingen

En leven dat voor altijd zou zijn maar nimmer was

170 En dat zich kortstondig en vergeefs onophoudelijk herhaalt,

Alsof vanuit een Stilte zonder vorm of naam

De Schaduw van een verre zorgeloze god

Het denkbeeldige universum tot zijn Nietsheid verdoemde,

Zijn vertoning van idee ongedaan maakte en zijn optreden in de Tijd

175 En zijn imitatie van de eeuwigheid.

Zij wist dat de zichtbare Dood daar stond

En dat Satyavan uit haar omarming was heengegaan.

EINDE VAN CANTO DRIE, BOEK ACHT

Einde van Deel Twee

DEEL DRIE

BOEKEN IX - XII

BOEK NEGEN

Het Boek van de Eeuwige Nacht

Canto Een

Naar de Zwarte Leegte

Aldus was zij alleen gelaten in het reusachtige woud,

Omgeven door een schemerige gedachteloze wereld,

Met het lichaam van haar echtgenoot op haar verlaten borst.

Onbeweeglijk in haar onmetelijke stille geest

5 Mat zij niet haar verlies met hulpeloze gedachten,

Noch verbrak zij met tranen de marmeren zegels van pijn:

Zij verrees nog niet om de vreselijke god onder ogen te zien.

Haar ziel boog zich over het lichaam waarvan zij hield

In een grote stilte zonder beweging of stem,

10 Alsof haar verstand met Satyavan was gestorven.

Maar nog altijd klopte het menselijke hart in haar verder.

Nog steeds bewust van zijn wezen nabij het hare,

Klampte zij de stille levenloze vorm dicht tegen zich aan

Als om de eenheid die zij waren geweest te bewaken

15 En de geest nog steeds vast te houden in zijn lichaam.

Toen kwam plotseling over haar de verandering

Die in overweldigende ogenblikken van ons leven

Soms de menselijke ziel kan overvallen

En deze kan houden tegen zijn lichtende bron.

20 De sluier is gescheurd, de denker is niet meer:

Slechts de geest is het die ziet en al is gekend.

Dan wordt een kalme Macht gezeteld boven onze wenkbrauwen

Gezien, onaangedaan door onze gedachten en daden,

De stilte ervan draagt de stemmen van de wereld:

25 Onbeweeglijk, beweegt het de Natuur, aanschouwt het leven.

Onveranderlijk geeft het vorm aan zijn van verre voorziene bedoeling;

Onaangeraakt en vredig onder dwaling en tranen

En onmetelijk boven onze strevende wil,

Beheerst zijn blik de turbulente maalstroom der dingen.

30 Om te huwen met de Glorie die het ziet groeit de geest:

De stem van het leven is ingesteld op oneindige geluiden,

De momenten komen op geweldige vleugels van weerlicht

En godgelijke gedachten verrassen de geest van de aarde.

Tot in de pracht en de intensiteit van de ziel

35 Wordt een maansikkel van mirakuleuze geboorte geworpen,

Waarvan de hoorn van mysterie zweeft in een heldere leegte.

Als in een hemel van kracht en stilte wordt gedachte

In vervoering gebracht, heel deze levende sterfelijke klei

Wordt aangegrepen en in een snelle en vurige stroom

40 Van aanrakingen gevormd door een onzichtbare Harmonist.

Een nieuw waarnemen komt, nieuwe stemmen in ons vormen

Een lichaam van de muziek der Goden.

Onsterfelijke hunkeringen zonder naam springen omlaag,

VÃ¨r-reikende bevingen van godheid strekken zich zoekend uit

45 En weven op een machtig veld van kalmte

Een hoge en eenzame extase van wilskracht.

Dit werd in de diepten van een moment geboren in haar.

Nu rees voor de grenzeloze blik ontsloten die dingen ziet

Die voor aardse oogleden van menselijk denken zijn vergrendeld,

50 De Geest die verborgen was in de Natuur

Vanuit zijn lichtende rustplaats binnenin de werelden:

Gelijk een onmetelijk vuur klom het tegen de hemelen van de nacht.

Aldus werden de koorden van zelf-vergetelheid verbroken:

Als een die opziet naar verre hoogten zag zij,

55 Oeroud en sterk als op een windloze top

Boven haar waar zij in haar eenzame verstand had gewerkt

Afgezonderd zwoegend in een enkele toren van het zelf,

De bron van al wat zij had geleken of had gewrocht,

Een macht geprojecteerd in de kosmische ruimte,

60 Een langzame belichaming van de eonische wil,

Een met sterren bezaaid fragment van de eeuwige Waarheid,

Het hartstochtelijke instrument van een onbewogen Macht.

Een Tegenwoordigheid was daar die de luisterende wereld vulde;

Een centraal Al maakte zich van haar grenzeloze leven meester.

65 Als een soevereiniteit, een stilte en gezwindheid,

Was er een die mijmerde boven peilloze diepten die zij was.

Als in een koor-gewaad van ongehoorde geluiden

Daalde een Kracht neer en trok een spoor van lichten eindeloos,

Die de seconden van de Tijd verbonden met de eeuwigheid,

70 Onbegrensbaar omgordde het de aarde en haar:

Het verzonk in haar ziel en zij veranderde.

Toen, als een gedachte vervuld van een of ander verheven woord,

Kreeg die machtigheid een symbolische vorm:

De ruimen van haar wezen beefden van de aanraking,

75 Het overdekte haar als met onsterfelijke vleugels;

Met op zijn lippen de welving van de onuitgesproken Waarheid,

Een stralenkrans van de bliksemingen van Wijsheid als kroon,

Ging het binnen in de mystieke lotus van haar hoofd,

Een duizend-bladig thuis van macht en licht.

80 De onsterfelijke leidraad van haar sterfelijkheid,

De doener van haar werken en de bron van haar woorden,

Onaantastbaar door de Tijd, almachtig,

Het stond boven haar kalm, onbeweeglijk, stil.

Alles in haar verbond zich met dat machtige uur,

85 Alsof het laatste wat was overgebleven door de Dood verslagen was

Van de menselijkheid die eens de hare was.

Terwijl het een ruim spiritueel gezag op zich nam

En van de levenszee een spiegel maakte van de hemelse lucht,

Vulde de jonge goddelijkheid in haar aardse ledematen

90 Met hemelse kracht haar sterfelijke deel.

De kwellende pijn was over, de verscheurende angst:

Haar verdriet was voorbij, haar geest was stil,

Haar hart klopte rustig met een soevereine kracht.

Een bevrijding kwam van de greep van de harte-koorden,

95 Nu ontsprongen al haar daden aan een godheid-kalmte.

Kalm legde zij op de grond van het bos

De dode die nog altijd lag op haar borst

En verdroeg het om zich af te wenden van de dode vorm:

Alleen verrees zij nu om de vreselijke god tegemoet te treden.

100 Die machtigere geest keerde zijn overmeesterende blik

Naar leven en dingen, de erfgenaam van een werk

Hem nagelaten, onvoltooid, uit haar haperende verleden,

Toen het verstand nog zwoegde als een hartstochtelijke beginneling

En slecht gevormde werktuigen ruw werden bewogen.

105 Overstegen was nu het gebrekkige menselijke bewind;

Een soevereine macht was daar, een godgelijke wil.

Voor nog een ogenblik bleef zij onbeweeglijk

En keek neer op de dode man aan haar voeten;

Toen, als een boom die zich van een windvlaag herstelt,

110 Hief zij haar edele hoofd; in het pad van haar blik

Stond iets daar, spookachtig, somber, groots,

Een grenzeloze ontkenning van alle bestaan

Die de ontzetting en wonder droeg van een gedaante.

In de verschrikkelijke ogen van de duistere Vorm

115 Stond het diepe medelijden van vernietigende goden;

Een droevige ironie kromde de vreselijke lippen

Die de woorden spreken van verdoemenis. Medelijdend verrees

In de angstaanjagende schoonheid van een onsterfelijk gelaat

De Eeuwige Nacht, ontvangend al wat leeft

120 Voor altijd in zijn peilloze hart, het toevluchtsoord

Voor schepselen uit hun leed en wereld-pijn.

Zijn gedaante was werkelijk geworden nietsheid, zijn ledematen

Waren monumenten van vergankelijkheid en onder wenkbrauwen

Van onvermoeibare kalmte sloegen grote godgelijke ogen

125 Stil de kronkelende slang, het leven, gade.

Onbewogen had hun tijdloze weidse standvastige blik

De vruchteloze eeuwen zien voorbijgaan,

Had het voorbijtrekken van talloze sterren overleefd

En herbergde nog altijd dezelfde onveranderlijke ronden.

130 De twee weerstreefden elkaar met hun ogen,

De vrouw en de universele god: rondom haar heen,

Met hun lege ondraaglijke troosteloosheid

Beladend haar machtige, onvergezelde ziel,

Kwamen vele onmenselijke verlatenheden nabij.

135 Lege eeuwigheden die hoop buitensloten

Legden hun reusachtige en levenloze aanzien aan haar op

En voor haar oren, de aardse geluiden tot zwijgen brengend,

Rees een bedroefde en ontzagwekkende stem

Die de tegenstelling geleek van heel de wereld. “Verbreek”, riep het,

140 “Uw hartstochtelijke invloed en ontspan, O slaaf van de Natuur,

Veranderend werktuig van een onveranderlijke Wet,

Die vergeefs opstandig kronkelt onder mijn juk,

Uw elementaire greep; ween en vergeet.

Begraaf uw hartstocht in dat levende graf.

145 Laat nu het prijsgegeven gewaad achter van de eens beminde geest:

Keer in eenzaamheid terug naar uw zinloze leven op aarde.”

Het hield stil, zij bewoog zich niet en het sprak opnieuw,

En het liet zijn machtige toonaard tot menselijke hoogte dalen, â€"

Toch school er iets angstaanjagends achter de geuite geluiden,

150 Waarin alle droefenis en onsterfelijke minachting weerklonk,

Weeklagend als een honger van ver afdwalende golven.

“Wilt gij voor altijd uw hartstochtelijke omhelzing volhouden,

Gijzelf een schepsel zoals hij gedoemd om voorbij te gaan,

En zijn ziel de kalmte van de dood en de stille rust ontzeggen?

155 Ontspan uw greep; dit lichaam is van de aarde en het uwe,

Zijn geest behoort nu een grotere macht.

Vrouw, uw echtgenoot lijdt.” Savitri

Trok de kracht van haar hart terug welke nog steeds zijn lichaam omklemde

Waar vanuit haar schoot verstoten het lag

160 Op het zachte gras, zoals het vaak had gelegen in slaap

Als zij van hun slaapplaats opstond in de witte dageraad

Geroepen door haar dagelijkse taak: ook nu, alsof zij was geroepen,

Verrees zij en stond, samengenomen in eenzame kracht,

Als een die zijn mantel afdoet voor een wedloop

165 En wacht op het teken, onbeweeglijk gezwind.

Welke koers het nemen zou wist zij niet: haar geest boven

Op de crypte-top van haar geheime gedaante

Als Ã©Ã©n overgeblevene schildwacht op een bergkam,

Een vuur-voetige glorie met machtige vleugels,

170 Waakte vlammend-zwijgzaam, met haar stemloze ziel

Gelijk een stil zeil op een windstille zee.

Wit hartstochteloos dreef het, een verankerde macht,

Wachtend op welke vÃ¨r-golvende impuls zou verrijzen

Vanuit de eeuwige diepten en zijn vloedgolf zou uitstorten.

175 Toen neigde de Dood, de koning, grenzeloos neer, zoals

De Nacht zich buigt over vermoeide landen, als de avond verbleekt

En afnemende stralen de horizon-muren verbreken,

Terwijl de duisternis nog niet mystiek wordt van de maan.

De schemerige en vreselijke godheid richtte zich op

180 Van zijn kortstondige buiging om de aarde aan te raken,

En, als een droom die uit een droom ontwaakt,

De schamele vorm achterlatend van die dode klei,

Verrees een andere lichtgevende Satyavan,

Stond op van de rustende aarde

185 Als iemand die stapte over onzichtbare grenslijnen

En verschijnt aan de rand van onzichtbare werelden.

In het aardse daglicht stond het stille wonder

Tussen de sterfelijke vrouw en de god.

Zo scheen hij, als kwam iemand die was heengegaan

190 En het licht draagt van een hemelse gedaante

Op stralende wijze vreemd voor de sterfelijke sfeer.

Het verstand zocht naar dingen lang bemind en viel verslagen terug

Van een onbekende aanblik, verlangd ofschoon aanschouwd,

Onbevredigd door de lieflijke stralende vorm,

195 Ongelovig van zijn te heldere sporen van de hemel;

Te vreemd was het glinsterende fantasma voor 's levens greep

Die verlangt naar de warme schepselen van de aarde

Grootgebracht in de gloed van materiÃ«le zonnen,

De zintuigen vatten vergeefs een glorieuze schim:

200 Slechts de geest kende nog steeds de geest,

En het hart vermoedde, ofschoon veranderd, het vroegere beminde hart.

Tussen twee rijken stond hij, zonder aarzeling,

Maar onbeweeglijk in stille krachtige verwachting,

Als een die, blind, wacht op een bevel.

205 Zo stonden zij, roerloos, op dat aardse veld,

Machten niet van de aarde, doch Ã©Ã©n in menselijke klei.

Elk aan een kant streden twee geesten;

Stilte vocht met stilte, onmetelijkheid met onmetelijkheid.

Maar nu werd de aandrang van het Pad gevoeld

210 Dat voert vanuit de Stilte die de sterren draagt

Om de grensgebieden van de zichtbare wereld te raken.

Lichtend bewoog hij weg; achter hem volgde de Dood

Langzaam met zijn geluidloze tred, zoals

In dromen gevormde velden een schimmige herder wordt gezien

215 En zweeft achter een die van zijn stemloze kudden is afgedwaald,

En Savitri bewoog mee achter de eeuwige Dood,

Haar sterfelijke voetstap hield gelijke tred met die van de god.

Zonder woorden reisde zij in de voetstappen van haar beminde,

Plaatste haar menselijke voeten waar de zijne waren gegaan,

220 Tot in de levensgevaarlijke stilten daar voorbij.

Eerst bewoog zij door een blinde dichtheid van het woud

Met vreemde onmenselijke stappen over de grond,

Als reizend op een onzichtbare weg.

Rondom haar, op de groene en verbeelde aarde

225 Omringde het flakkerende scherm van het bos haar voetstappen;

De dichte weelderige belemmering van takken

Belaagde haar lichaam dat vaag doordrong

In een rijk domein van tastbare fluisteringen,

En heel de ruisende schoonheid van de bladeren

230 Rimpelde om haar heen als een gewaad van smaragd.

Maar meer en meer werd dit een vreemd geluid,

En haar vroegere vertrouwde lichaam scheen haar

Een last toe die haar wezen van veraf droeg.

Zijzelf leefde ver weg in een of ander verheven tafereel

235 Waar voor het door trance geboeide visioen van achtervolging,

Eenzame tegenwoordigheden in een verheven ruimteloze droom,

De lichtende geest stil verder zweefde

En de grote schaduw vaag erachter volgde.

Nog steeds met een verliefde menigte van zoekende handen

240 Zacht smekend met hun vroegere verlangens

Voelden haar zintuigen de aarde nabij en zachte lucht

Hing om hen heen en zij wisten in verwarde takken

De onzekere sporen van een vaag-voetige wind:

Zij onderging vage geuren, werd getroffen door een roep van ver;

245 De stem van de wilde vogel en zijn gevleugelde geritsel

Kwam als een zucht uit een of andere vergeten wereld.

De aarde was ver weg, en toch dichtbij: rondom haar weefde zij

Haar lieflijkheid en groen en haar verrukking,

Haar briljante zachtaardigheid van welbeminde levendige kleuren,

250 Het zonlicht dat zijn gouden hoogtepunt bereikt

En de blauwe hemelen en de liefkozende grond.

De oeroude moeder schonk aan haar kind

Haar eenvoudige wereld van vriendelijke vertrouwde dingen.

Maar nu, alsof de zintuiglijke schuilplaats van het lichaam

255 Die de godheid in haar oneindige wandel beteugelt

Deze geesten tot hun grootsere weg had bevrijd

Over de ontastbare versperring van een of ander grensgebied,

Werd de stille god machtig en ver

In andere ruimen, en de ziel die zij beminde

260 Verloor de overeenstemmende nabijheid tot haar leven.

Tot in een diepe en onbekende sfeer

Reusachtig, windstil, zonder beweging of geluid

Schenen zij zich verwijderend te vergroten, aangetrokken door een of andere

Weidse bleke verte, vanuit de warme beheersing van de aarde

265 En ver bij haar vandaan: nu, nu zouden zij ontsnappen.

Toen, vlammend uit het lichaams-nest opgeschrikt

Steeg haar heftige geest op naar Satyavan.

Voorwaarts tussen de steilte van door hemelen omgeven rotsen

In een verschrikking en een goddelijke toorn

270 Zo duikt van haar arendsnest neer tegen de verrijzende dood,

Verontwaardigd over zijn ineengedoken stekel van staal,

Een felle vrouw-adelaar die haar broedsel bedreigd ziet

Gedragen op een stormvlucht van macht en met een schreeuw,

Overvleugelend gelijk een vloed van gouden vuur.

275 Aldus gedragen op een vlammend uitstorten van de geest

Overschreed zij de grenzen van het scheidende zintuig;

Als bleke afgedane omhullingen die op matte wijze werden afgelegd

Vielen haar sterfelijke ledematen weg van haar ziel.

In een moment van slaap van een verborgen lichaam,

280 Wist haar trance niet van zon of aarde of wereld;

Gedachte, tijd en dood waren uit haar greep verdwenen:

Zij kende geen zelf, Savitri was vergeten.

Al was de heftige oceaan van een wilskracht

Waar leefde als gevangene van een immense liefkozing,

285 Beheerst door een oppermachtige vereenzelviging,

Haar doel, vreugde, oorsprong, Satyavan alleen.

Als haar soeverein, gevangen in het binnenste van haar wezen,

Klopte hij daar als een ritmisch hart, â€" haarzelf

Maar toch anders, Ã©Ã©n bemind, omhuld, omhelsd,

290 Een schat gered van het ineenstorten van de ruimte.

Rondom hem heen, nameloos, oneindig, stuwde zij omhoog,

Haar geest vervuld in zijn geest, rijk van alle Tijd,

Alsof Liefdes onsterfelijke moment was gevonden,

Een parel binnen in de witte schelp van de eeuwigheid.

295 Dan, uit de verzwelgende zee van trance

Herrees haar verstand, doordrenkt met licht vol van de kleuren

Van visioenen en keerde, opnieuw ontwaakt tot in de Tijd,

Terug om gedaante te geven aan de kenmerken der dingen

En te leven op de grens van het zichtbare en bekende.

300 Verder bewogen de drie nog steeds op het toneel van haar ziel.

Alsof zij liep door flarden van een droom,

Scheen zij verder te reizen, een gedaante uit een visioen

Andere dromers verbeeldend als zij zelf,

Door hen verbeeld in hun eenzame slaap.

305 Onbegrepen, onwerkelijk, en toch bekend, oud,

Als brokstukken van onwezenlijk geheugen,

Taferelen vaak doorlopen, nimmer doorleefd, vluchtten

Achteloos langs haar heen op weg naar vergeten bestemmingen.

In stemloze regionen waren zij reizigers

310 Alleen in een nieuwe wereld waar geen zielen waren,

Maar slechts levende stemmingen: een vreemd verstild geheimzinnig

Land lag om hen heen, vreemde verre hemelen boven,

Een twijfelachtige ruimte waar dromende dingen

Binnenin zichzelf hun ene onveranderde idee leefden.

315 Geheimzinnig waren de graslanden, geheimzinnig de boomloze vlakten;

Geheimzinnig liep de weg die zich als in angst haast

Naar dat wat het het meeste vreest, ging

Hersenschimmig verder tussen verzuilde bewuste rotsen

Hoog en somber, dreigende poorten, waarvan de stenen gedachten

320 Hun reusachtige betekenis verloren in de kolossale nacht.

Als een enigma van Onbewustheids gebeeldhouwde slaap,

Symbolen van de nadering van oeroude duisternis

En monumenten van haar titanische heerschappij,

Openend naar diepten als stilzwijgende verschrikkelijke kaken

325 Die een reiziger wachten op een spookachtige weg

Aangetrokken tot een dodelijk mysterie,

Waakten zij over haar pad, wreed en stil;

Als schildwachten van stilzwijgende Noodzakelijkheid stonden zij,

Zwijgende koppen van waakzame en naargeestige mistroostigheid,

330 De gekerfde muil van een duistere enorme wereld.

Toen, aangekomen bij die kille dorre zware lijn

Waar zijn voeten de rand van de schaduw-grensgewesten raakten,

Zich wendend stond de lichtende Satyavan stil

En keek met zijn wonderschone ogen terug naar Savitri.

335 Maar de Dood liet zijn onmetelijke peilloze uitroep weergalmen:

“O sterveling, keer terug naar uw vergankelijke soort;

Tracht niet de Dood te vergezellen naar zijn huis,

Als kon uw adem leven waar de Tijd moet sterven.

Denk niet dat uw verstand-geboren hartstochtelijke hemel-kracht

340 Uw geest kan uittillen boven zijn aardse grond

En, wanneer gij uitbreekt uit de stoffelijke kooi,

Uw voeten van droom kan verheffen in het ongegronde Niets

En u dragen door de ongebaande oneindigheid.

Slechts binnen menselijke grenzen leeft de mens veilig.

345 Vertrouw niet op de onwerkelijke Vorsten van de Tijd,

Denkend dat dit beeld van uw zelf onsterfelijk is

Dat zij hebben gebouwd op de wisselvallige grond van een Droom.

Laat niet de vreselijke godin uw ziel bewegen

Om uw vurige schending uit te breiden tot in werelden

350 Waar het als een hulpeloze gedachte zal ondergaan.

Ken de koude grensstenen van uw hoop in het leven.

Waag het niet, vergeefs gewapend met de geleende macht van het Ideaal,

Om de grenzen van de mens te overschrijden en de afgemeten kracht:

Onwetend en dwalend, ingesloten binnen beperkte grenslijnen,

355 Kroont hij zichzelf tot 's werelds schijn-vorst

En kwelt de Natuur met de werken van het Verstand.

O slaapster, dromend van goddelijkheid,

Ontwaak bevend temidden van de onaangedane stilten

Waarin uw weinige zwakke koorden van bestaan vergaan.

360 Vergankelijke schepselen, erbarmelijk schuim van de Tijd,

Uw kortstondige liefdes binden niet de eeuwige goden.”

De angstaanjagende stem ebde weg in het instemmende zwijgen

Dat zich erover scheen te sluiten, weids, intens,

Een woordloze bekrachtiging van de kaken van de Nacht.

365 De Vrouw antwoordde niet. Haar verheven naakte ziel,

Ontdaan van de gordel van sterfelijkheid, stond op

Tegen het onwrikbare lot en de groeven der wet,

In zijn loutere wil een oorspronkelijke kracht.

Stil als een standbeeld op zijn voetstuk,

370 Alleen in de stilte en blootstaand aan de onmetelijkheid,

Tegen de zwijgzame afgronden van middernacht voorop geplaatst

Verrees zij als een zuilvormige schacht van vuur en licht.

EINDE VAN CANTO EEN

Canto Twee

De Reis door de Eeuwige Nacht en de Stem van de Duisternis

Voor enige tijd, aan de kille vreselijke rand van de Nacht,

Stond alles als een wereld die gedoemd was te sterven

En wachtte op de grens van de eeuwige stilte.

De hemel boog zich naar hen toe als een bewolkt voorhoofd

5 Van dreiging door het schemerige en stemloze zwijgen.

Zoals gedachten stilzwijgend staan op een wanhopig grensgebied

Waar de laatste diepten zich storten in het niets

En de laatste dromen moeten vergaan, hielden zij stil; voor hen uit

Strekten zich troosteloosheden uit als schimmige vleugels, achter hen

10 Lag bleek, als een dodemansblik, de levenloze avond.

Hongerig in de verte, begeerde de nacht haar ziel.

Maar nog steeds, in zijn eenzame nis van tempel-vesting,

Onbeweeglijk, brandde haar vlammend heldere geest,

Stilzwijgend, rechtop als een toorts-vuur vanuit een kamer met ramen

15 Die uitzagen op de sombere boezem der duisternis.

De Vrouw trotseerde voor het eerst de Afgrond

En durfde te reizen door de eeuwige Nacht.

Gewapend met licht verzette zij haar voet om zich

Te werpen in de vreselijke en kleurloze leegte;

20 Onsterfelijk, zonder te zijn afgeschrikt, zag haar geest

Het gevaar onder ogen van de genadeloze blinde woestenij.

Tegen de inktzwarte grond van de nacht verroerden zij zich,

Op mysterieuze wijze vorm gevend aan haar menselijke tred,

Een zwemmend voortbewegen en een doelloze opmars

25 Als figuren voor gesloten oogleden bewogen:

Alles ging zoals in dromen slippend, glijdend verder.

De zware muren van de rotspoort bleven achter;

Als in doorgangen van terugwijkende tijd

Vergleden heden en verleden in het Tijdloze,

30 Tegengehouden aan de duistere grens van avontuur,

Eindigde de toekomst verdronken in het niets.

Tussen bezwijkende gedaanten verstrengelden zij zich obscuur;

De vervagende voorportalen van een duistere wereld

Ontvingen hen, waar zij zich schenen te bewegen en toch

35 Stilstonden, nog nergens heen verder gingen,

Een stille processie die een schemerig beeld begrenst,

Niet bewuste vormen aaneengeregen tot een werkelijk tafereel.

Als een mysterie van de verschrikking van grenzeloosheid

Die hongerig zijn kracht verzamelt, omhulde de reusachtige meedogenloze leegte

40 Langzaamaan met zijn geluidloze diepten,

En monsterlijk, spelonkachtig, verzwolg een gedaanteloze keel

Haar in zijn schimmige verstikkende massa,

De hevige spirituele beklemming van een droom.

Als een gordijn van ondoordringbaar afgrijzen,

45 Hing de duisternis om haar zintuiglijke kooi

Zoals, wanneer de bomen zijn geworden tot gevlekte schaduwen

En de laatste vriendelijke schemering verdwijnt,

Rondom een os door jagers vastgebonden

In het bos de geenszins lege nacht zich sluit.

50 De gedachte die worstelt in de wereld was hier ongedaan gemaakt;

Het verwierp de inspanning die het deed om te leven en kennen,

Tenslotte ervan overtuigd dat het nimmer had bestaan;

Het ging ten onder, heel zijn droom van handeling was gedaan:

Dit gestolde geheimschrift was het duistere resultaat.

55 In de verstikkende spanning van dit ontzaglijke Niets

Kon verstand niet denken, kon men niet ademhalen, de ziel

Kon niet zichzelf voelen of herinneren; het leek

Een holle afgrond van steriele leegte,

Een nulteken dat de som die het had gemaakt was vergeten,

60 Een afzweren van de vreugde van de Maker

Niet gered door een ruime gemoedsrust, of een diepe vrede.

Op al wat hier beweert het Ware te zijn en God

En bewust zelf en het onthullende Woord

En de scheppende verrukking van het Verstand

65 En Liefde en Kennis en geluk in het hart, viel daar

De onmetelijke weigering van het eeuwige Nee.

Zoals een gouden lamp in de somberte verdwijnt

Gedragen naar de verte, weg van het verlangende oog,

Vervaagde Savitri in de schaduwen.

70 Er was geen richting, geen pad, geen einde of doel:

Zonder te zien bewoog zij te midden van gevoelloze afgronden,

Of joeg door een of andere grote zwarte onbewuste woestenij,

Of tuimelde in een stilzwijgende draaikolk van botsende winden

Samengebracht door de titanische handen van het Toeval.

75 Niemand was bij haar in de vreselijke Onmetelijkheid:

De vage ontzagwekkende god zag zij niet meer,

Haar ogen waren hun lichtende Satyavan kwijtgeraakt.

Toch begaf haar geest het hierdoor niet, maar hield stand

Dieper dan de beperkte zintuigen kunnen

80 Die uiterlijk waarnemen en zien dat zij hun beminde object

Verliezen. Toen zij aldus op aarde leefden

Had zij gevoeld hoe hij dwaalde langs de bosrand, de bosrand

Een tafereel in haar, de openingen waren vergezichten van haar wezen

Die hun geheimen prijsgaven voor zijn speurtocht en vreugde,

85 Want voor een waakzame lieflijkheid in haar hart

Welke gelukkige ruimte zijn gekoesterde voeten ook verkozen,

Moet tegelijkertijd haar ziel zijn lichaam omarmen,

Zwijgend voor zijn voetstap met hartstocht vervuld.

Maar nu kwam er een afgrond tussen hen in

90 En zij viel in een bodemloze eenzaamheid,

Zelfs uit haarzelf verbannen, van liefde ver verwijderd.

Lange uren, want lang schijnt het wanneer de trage tijd

Wordt gemeten met het bonzen van pijn in de ziel,

Reisde zij in een onwerkelijke duisternis, leeg en somber,

95 Het lijk van het leven betredend,

In een blindheid van gedoofde zielen verloren.

Afgezonderd in de kwelling van de leegte

Leefde zij in weerwil van de dood, zegevierde zij nog steeds;

Tevergeefs werd haar machtige wezen overweldigd:

100 Haar zware langdurige monotonie van pijn

Werd langzaam zijn hevige zelf-kwelling moe.

Eerst was er een zwak onuitblusbaar schijnsel,

Bleek maar onsterfelijk, dat trilde in de mistroostigheid

Als een herinnering die kwam tot dode geesten,

105 Een herinnering die opnieuw verlangde te leven,

Vervaagd uit het verstand in de geboorte-slaap van de Natuur.

Het dwaalde rond als een verloren lichtstraal van de maan

Die aan de nacht haar ziel van afgrijzen onthult;

Verraderlijk in het glimlicht lag lui de duisternis,

110 De zwarte overhuivingen glinsterend in het mystieke schijnsel;

De doffe welgedane plooien krompen ineen en kronkelden en slierden,

Alsof zij elk licht voelden als een wrede pijn

En zij leden onder de bleke nadering van hoop.

De nacht voelde zich in haar zware sombere heerschappij bedreigd;

115 De glorie van een of andere heldere eeuwigheid

Belaagde met deze zwakke lichtstraal van ronddwalende Waarheid

Haar keizerrijk van het eeuwigdurende Niets.

Onverbiddelijk in haar onverdraagzame kracht

En ervan overtuigd dat zij alleen het ware was,

120 Trachtte zij de tere gevaarlijke lichtstraal te verstikken;

Bewust van een al-ontkennende immensiteit

Hief zij haar reusachtige hoofd van Nietsheid,

Met haar mond van duisternis opslokkend al wat is;

Zij zag in zichzelf het duistere Absolute.

125 Maar nog steeds had het licht de overhand en nog steeds nam het toe,

En Savitri ontwaakte tot haar verloren zelf;

Haar ledematen weigerden de koude omhelzing van de dood,

Haar hartslagen triomfeerden in de greep van pijn;

Haar ziel volhardde in de eis van haar vreugde,

130 De ziel van de beminde die nu onzichtbaar was.

Voor haar uit in de stilte van de wereld

Hoorde zij opnieuw de voetstap van een god,

En uit de stilzwijgende duisternis kwam Satyavan,

Haar echtgenoot, en werd een lichtende schim.

135 Toen weergalmde een geluid door dat dode monsterlijke rijk:

Onmetelijk als de vloedgolf in de oren van een vermoeide zwemmer,

Tierend, een onontkoombaar hardvochtig gebrul,

Zo zond de Dood zijn doodskreet in de nacht.

“Dit is mijn stille duistere onmetelijkheid,

140 Dit is het huis van de eeuwigdurende Nacht,

Dit is de heimelijkheid van het Niets

Dat een graf is voor de ijdelheid van 's levens verlangens.

Hebt gij uw oorsprong aanschouwd, O vergankelijk hart,

En geweten van welke droom uw kunstvaardigheid is gemaakt?

145 Hoopt gij in deze grimmige oprechtheid van naakte leegte

Nog altijd voort te bestaan en lief te hebben?”

De Vrouw antwoordde niet. Haar geest wees af

De stem van de Nacht die wist en de Dood die dacht.

In haar aanvangsloze oneindigheid

150 Staarde zij grenzeloos over de bereiken van haar ziel;

Zij zag de onsterfelijke bronnen van haar leven,

Zij wist zichzelf eeuwig zonder geboorte.

Maar nog steeds, haar weerstand biedend met de eindeloze nacht,

Legde de Dood, de ijzingwekkende god, aan haar ogen op

155 De onsterfelijke kalmte van zijn ontzagwekkende blik:

“Al hebt gij de ongeboren leegte overleefd

Die nimmer zal vergeven, zolang de Tijd duurt,

Het oorspronkelijke geweld waarmee gedachte werd gevormd,

Dat de onbeweeglijke onmetelijkheid tot leed en leven dwong,

160 Slechts deze treurige overwinning hebt gij behaald

Om voor even te leven zonder Satyavan.

Wat zal de oeroude godin u geven

Die uw hartslagen helpt? Zij laat slechts langer duren

Het niets gedroomde bestaan en stelt

165 Met het zwoegen van het leven uit uw eeuwige slaap.

Als een broos wonder van denkende klei,

Gewapend met illusies zo wandelt het kind van de Tijd.

Om de leegte rondom te vullen die hij voelt en vreest,

De leegte waaruit hij kwam en waarnaar hij wederkeert,

170 Verheerlijkt het zijn zelf en noemt het God.

Hij roept de hemelen aan om zijn vergane hoop bij te staan.

Boven hem ziet hij met een verlangend hart

Lege ruimen nog onbewuster dan hijzelf

Die zelfs niet het voorrecht hebben van zijn verstand,

175 En verstoken zijn van alles behalve hun onwerkelijke blauw,

En bevolkt hen met heldere en meedogende machten.

Want om hem heen buldert de zee en de aarde schokt

Onder zijn voetstap, het vuur komt aan zijn deur

En de dood sluipt huilend rond in de wouden van het leven.

180 Bewogen door de Tegenwoordigheden met wie hij hunkert,

Biedt hij in onverbiddelijke tomben zijn ziel aan

En bekleedt alles met de schoonheid van zijn dromen.

De goden die de aarde gadeslaan met slapeloze ogen

En zijn reusachtige dwalingen loodsen door de leegte,

185 Schonken aan de mens de draaglast van zijn verstand;

In zijn onwillige hart hebben zij hun vuren ontstoken

En ongeneeslijke onrust erin gezaaid.

Zijn verstand is een jager op onbekende paden;

Om de Tijd met zinloze ontdekkingen te vermaken,

190 Verdiept hij met gedachten het mysterie van zijn lot

En zet zijn lach en zijn tranen om in een lied.

Zijn sterfelijkheid verbijsterend met de dromen van het onsterfelijke,

Zijn vergankelijkheid verstorend met de adem van de oneindigheid,

Gaven zij hem honger die geen voedsel stillen kan;

195 Hij is het vee van de herder-goden.

Met zijn lichaam als de tuier waarmee hij is vastgebonden,

Werpen zij hem toe als voer smart en hoop en vreugde:

Zijn weidegrond hebben zij omheind met Onwetendheid.

Zij hebben zijn kwetsbare onbeschermde borst

200 Een moed ingeblazen die stuit op de dood,

Zij gaven een wijsheid die wordt bespot door de nacht,

Zij hebben een reis uitgezet die geen doel voorziet.

Doelloos zwoegt de mens in een onzekere wereld,

In slaap gesust door wisselvallige onderbrekingen van zijn pijn,

205 Gegeseld als een beest door de oneindige begeerte,

Gebonden aan de strijdwagen van de vreselijke goden.

Maar als gij nog steeds niet kunt hopen en nog steeds wilt liefhebben,

Keer dan terug naar het omhulsel van uw lichaam, uw band met de aarde,

En tracht te leven met de weinige overblijfselen van uw hart.

210 Koester geen hoop Satyavan voor u terug te winnen.

Maar omdat uw kracht geen alledaagse kroon verdient,

Kan ik geschenken geven om uw gewonde leven te verzachten.

Het pact dat vergankelijke schepsels sluiten met het lot

En de langs de weg gevonden lieflijkheid die een aardsgebonden hart zou plukken,

215 Maak deze, als gij wilt aanvaarden, geheel de uwe.

Kies een hoop op leven als uw teleurstellende prijs.”

Terwijl de genadeloze en overweldigende stem stilviel,

Verrees in Savitri eindeloos,

Als maanverlichte golftoppen op een huiverende stroom,

220 Een beroering van gedachten geboren uit een of andere stilte

Over de zee van haar stilzwijgende peilloze hart.

Tenslotte sprak zij; haar stem werd gehoord door de Nacht:

“Ik buig niet voor u, O reusachtig masker van de dood,

Zwarte leugen van de nacht voor de overdonderde ziel van de mens,

225 Onwerkelijk, onontkoombaar einde der dingen,

Gij lugubere grap uitgehaald met de onsterfelijke geest.

Ik wandel bewust van onsterfelijkheid.

Als zegevierende geest bewust van mijn kracht,

Kwam ik niet als een smekeling aan uw poorten:

230 Onverslagen heb ik de greep van de Nacht overleefd.

Mijn aanvankelijke sterke verdriet beweegt niet mijn gezetelde verstand;

Mijn ongeweende tranen zijn geworden tot parels van kracht:

Ik heb mijn slechtgevormde broze klei getransformeerd

Tot in de hardheid van een standbeeld-ziel.

235 Nu zal in de worsteling van de luisterrijke goden

Mijn geest halsstarrig zijn en sterk

Tegen de onmetelijke afwijzing van de wereld.

Ik verlaag mij niet met het onderdanige gepeupel van een verstand

Dat zich haast om met gretige voldane handen te vergaren

240 En uit het slijk tussen vele vertrappende voeten te halen

Hun verachtelijke kleine concessies aan het zwakke.

Aan mij is het gezwoeg van de strijdende goden:

Opleggend aan de trage onwillige jaren

De vlammende wil die regeert van voorbij de sterren,

245 Schrijven zij de wet voor van het Verstand aan de werken van de Stof

En winnen van de onbewuste Kracht der aarde het verlangen van de ziel.

Voor alles eis ik wat ook Satyavan, mijn echtgenoot, verlangde,

Toen hij ontwaakte uit de betovering van het bos

Uit de eenzame langdurige dromen van zijn oprechte kinderjaren,

250 En niet in zijn schone leven gekregen heeft.

Geef, als gij moet, of, als gij niet kunt, weiger.”

De Dood boog het hoofd in geringschattende koele aanvaarding,

De bouwer van deze onwezenlijke aarde voor de mens

Die met ijdelheid elk geschenk dat hij gaf heeft bespot.

255 Hij verhief zijn noodlottige stem en sprak:

“Inschikkelijk aan de dromen zal mijn aanraking verbreken,

Ik zwicht voor het hunkerende hart van zijn blinde vader

Die koninkrijk en macht, vrienden en grootsheid heeft verloren

En koninklijke praal voor zijn vreedzame ouderdom,

260 Het fletse prachtvertoon van de kwijnende dagen van de mens,

De verzilverde verworden gloriÃ«n van 's levens ondergang.

Aan een die wijzer werd door het vijandige Lot,

Geef ik dingen terug die de misleide ziel verkiest

Boven het kale verhevene van het onpersoonlijke niets.

265 De zintuiglijke vertroosting van het licht schenk ik

Aan ogen die een ruimer koninkrijk hadden kunnen vinden,

Een dieper zicht in hun onpeilbare nacht.

Want dat is wat deze man begeerde en vergeefs vroeg

Terwijl hij nog steeds op aarde leefde en hoop koesterde.

270 Ga, sterfelijke, uit de grootsheid van mijn levensgevaarlijke domeinen

Terug naar uw kleine toegestane wereld!

Haast u op snelle voeten, opdat niet om uw leven te verdelgen

De machtige wetten die gij hebt overtreden, ontzet,

Tenslotte naar u hun marmeren ogen zullen openen.”

275 Maar Savitri antwoordde de minachtende Schaduw:

“Wereld-geest, als geest aan u gelijk ben ik geboren.

Ook mijn wil is een wet, mijn kracht een god.

Ik ben onsterfelijk in mijn sterfelijkheid.

Ik beef niet voor de roerloze blik

280 Van de onveranderlijke marmeren hiÃ«rarchieÃ«n

Die kijken met de stenen ogen van Wet en Lot.

Mijn ziel kan hen weerleggen met haar levende vuur.

Geef mij vanuit uw schaduw terug

Tot in de bloeiende ruimten van de aarde Satyavan

285 In de zoete vergankelijkheid van menselijke ledematen

Om samen met hem ten uitvoer te brengen de brandende wil van mijn geest.

Ik zal met hem dragen de last van de oeroude Moeder,

Ik zal met hem volgen het aardse pad dat leidt naar God.

Anders zullen de eeuwige ruimen zich voor mij openen,

290 Terwijl rondom ons vreemde horizonten ver terugwijken,

Samen reizend door het immense onbekende.

Want ik die met hem de uitgestrektheden van de Tijd heb betreden,

Kan in zijn voetsporen ondervinden welke nacht

Of onvoorstelbare overweldigende dageraad ook

295 Voor onze geest zal aanbreken in het onbegane Verschiet.

Waar ook gij zijn ziel zult voeren daar zal ik volgen.”

Maar tegengesteld aan haar eis, onverbiddelijk,

Volhardend in het onveranderlijke Besluit,

Volhardend in de onvergeeflijke Wet

300 En de onbeduidendheid van geschapen dingen,

Vanuit de golvende woestenijen van de nacht kwam,

Geboren uit het enigma van de onkenbare diepten,

Een stem van majesteit en ontstellende verachting.

Zoals wanneer de stormachtige zee met Titanische schreden

305 Naar een zwemmer zijn overweldigende lach richt

Zich al de vreugde herinnerend die door zijn golven werden verdronken,

Zo verrees uit de duisternis van de heersende nacht

Tegen het grenzeloze hart van de Vrouw

De almachtige uitroep van de universele Dood.

310 “Hebt gij god-vleugels of voeten die mijn sterren betreden,

Teer schepsel met de moed die aspireert,

Uw perken van het denken vergetend, uw sterfelijke rol?

Hun sferen werden gewonden alvoor uw ziel werd gevormd.

Ik, de Dood, schiep ze vanuit mijn leegte;

315 Alle dingen heb ik in hen gevormd en ik vernietig.

Ik heb van de werelden mijn net gemaakt, en elke vreugde is ervan een maas.

Een Honger verliefd op zijn gekwelde prooi,

Het leven dat verzwelgt, zie mijn beeld in dingen.

Sterfelijke, wier geest mijn dolende adem is,

320 Wier vergankelijkheid werd verbeeld door mijn glimlach,

Vlucht en klamp het armzalige dat gij verworven hebt aan uw bevende borst

Doorstoken van mijn pijnen die de Tijd niet gauw zal stillen.

Blinde slaaf van mijn dove kracht die ik dwing

Te zondigen zodat ik kan straffen, te verlangen

325 Zodat ik u kan tuchtigen met wanhoop en smart

En gij tenslotte bloedend tot mij komt,

Uw nietigheid erkend, mijn grootsheid beseft,

Keer terug noch waag het om verboden gelukkige velden te veroveren

Bedoeld voor de zielen die mijn wet kunnen gehoorzamen,

330 Opdat uw voetstap niet in hun sombere heiligdom

Uit hun onrustige gevoelloze slaap

De Furies wekt die vervuld verlangen wreken.

Vreest, opdat niet in hemelen waar hartstocht hoopte te leven,

De bliksemingen van het Onbekende overspringen en, beangstigd,

335 Eenzaam, snikkend, door de honden van de hemel achtervolgd,

Als een gewonde en verlaten ziel gij vlucht

Door de langdurige kwellingen van de eeuwen,

Noch zullen vele levens de onvermoeibare Toorn uitputten

Die de hel niet kan stillen noch de Hemel kan bedaren.

340 De zwarte eeuwige greep zal ik van u wegnemen:

Klem aan uw hart de karige aalmoes van uw lot

En ga heen in vrede, als vrede voor de mens gerechtvaardigd is.”

Maar Savitri antwoordde, minachting stellend tegenover minachting,

De sterfelijke vrouw aan de verschrikkelijke Vorst:

345 “Wie is deze God, verbeeld door uw nacht,

Geringschattend werelden creÃ«rend om te worden veracht,

Die uit ijdelheid de schitterende sterren schiep?

Niet hij die zijn tempel in mijn gedachten heeft opgericht

En mijn mensenhart heeft gemaakt tot zijn geheiligde vloer.

350 Mijn God is wilskracht en triomfeert op zijn paden,

Mijn God is liefde en verdraagt op lieflijke wijze alles.

Aan hem heb ik hoop op zelfverloochening opgedragen

En schonk mijn hunkeringen als een sacrament.

Wie zal beletten of belemmeren op zijn weg,

355 De wonderbare, de wagenmenner, de gezwinde?

Een reiziger op de miljoenen wegen van het leven,

Zijn schreden bekend met de lichten van de hemel

Gaan zonder pijn over de met zwaarden geplaveide hoven van de hel;

Daar daalt hij af om te raken aan de eeuwige vreugde.

360 Liefdes gouden vleugels hebben de macht om uw leegte te bestrijken:

De ogen van liefde turen als sterren door de nacht van de dood,

De voeten van liefde begaan naakt de hardste werelden.

Hij zwoegt in de diepten, jubelt op de hoogten;

Hij zal, O Dood, uw universum herscheppen.”

365 Zij sprak en voor een tijd was er geen stem die antwoord gaf,

Terwijl zij nog steeds reisden door de ongebaande nacht

En nog steeds was dat schijnsel als een flets oog

Dat de duisternis doorboorde met zijn aarzelende blik.

Toen kwam nogmaals een diepe en levensgevaarlijke onderbreking

370 In die onwerkelijke reis door het blinde Niets;

Nogmaals verrees er een Gedachte, een Woord in de leegte

En de Dood gaf antwoord aan de menselijke ziel:

“Wat is uw hoop? Waarnaar wilt gij aspireren?

Dit is de zoetste verlokking van uw lichaam naar gelukzaligheid,

375 Belaagd door pijn, een tere onzekere vorm,

Om voor een paar jaar uw wankele gevoel te behagen

Met de honing van lichamelijke verlangens en het vuur in het hart

En, op zoek naar een zinloze eenheid, te omhelzen

De stralende idolen van een vluchtig uur.

380 En gij, wat zijt gij, ziel, gij glorieuze droom

Gemaakt van kortstondige emoties en glinsterende gedachten,

Een ijle dans van vuurvliegjes spiedend door de nacht,

Een glimmend ferment in het zonverlichte slijk van het leven?

Wilt gij aanspraak maken op onsterfelijkheid, O hart,

385 Jammerend tegen de eeuwige getuigen

Dat gij en hij oneindige machten zijn en zullen duren?

Slechts de Dood duurt voort en de onbewuste Leegte.

Slechts ik alleen ben eeuwig en blijf voortbestaan.

Ik ben de gedaanteloze ontzagwekkende Onmetelijkheid,

390 Ik ben de leegheid die mensen Ruimte noemen,

Ik ben een tijdloos Niets dat alles draagt,

Ik ben de Onbegrensbare, de stilzwijgende Eenzame.

Ik, de Dood, ben Hij; er is geen andere God.

Allen worden uit mijn diepten geboren, zij leven door de dood;

395 Al keert in mijn diepten terug en is niet meer.

Ik heb een wereld geschapen door mijn onbewuste Kracht.

Mijn Kracht is de Natuur die schept en vernietigt

De harten die hopen, de ledematen die verlangen om te leven.

Ik heb van de mens haar werktuig gemaakt en haar slaaf,

400 Van zijn lichaam maakte ik mijn feestmaal, van zijn leven mijn voedsel.

De mens heeft geen andere hulp dan de Dood alleen;

Hij komt ten leste tot mij voor rust en vrede.

Ik, de Dood, ben de enige toevlucht voor uw ziel.

De Goden tot wie de mens bidt kunnen de mens niet helpen;

405 Zij zijn mijn verbeeldingen en mijn stemmingen

Weerspiegeld in hem door de macht van de illusie.

Dat wat gij ziet als uw onsterfelijke zelf

Is een schimmige ikoon van mijn oneindigheid,

Is de Dood die in u droomt van eeuwigheid.

410 Ik ben het Onbeweeglijke waarin alle dingen bewegen,

Ik ben het naakte Betekenisloze waarin zij verdwijnen:

Ik heb geen lichaam en geen tong om mee te spreken,

Ik onderhoud mij niet met het menselijke oog en oor;

Slechts uw gedachte gaf een gedaante aan mijn leegte.

415 Omdat, O aspirant naar goddelijkheid,

Gij mij geroepen hebt om te strijden met mijn ziel,

Heb ik een vorm aangenomen, een gezicht, een stem.

Maar zo er een Wezen bestond dat van alles getuige is,

Hoe zal hij uw hartstochtelijke verlangen helpen?

420 Afzijdig slaat hij gade, alleen en absoluut,

Onaangedaan door uw schreeuw in de nameloze kalmte.

Zijn wezen is zuiver, heel, onbeweeglijk, een.

Een slaat eindeloos het onbewuste toneel gade

Waar alle dingen vergaan, zoals het schuim de sterren.

425 De Ene leeft voor eeuwig. Daar werd geen Satyavan,

Veranderend, geboren en daar eist niet Savitri

Van het kortstondige leven haar steekpenning van vreugde.

Daar kwam liefde nooit met haar brandende ogen van tranen,

Noch is Tijd daar noch de vruchteloze onmetelijkheden van de Ruimte.

430 Het heeft geen levend gezicht, draagt geen naam,

Geen starende blik, geen hart dat klopt; het vraagt geen ander

Om zijn wezen te helpen of in zijn vreugde te delen.

Het is verrukking, onsterfelijk alleen.

Als gij onsterfelijkheid begeert,

435 Wees dan alleen genoeg voor uw ziel:

Leef in uzelf; vergeet de man waarvan gij houdt.

Mijn laatste grootse dood zal u redden van het leven;

Dan zult gij verrijzen tot in uw onbewogen bron.”

Maar Savitri antwoordde aan de angstaanjagende Stem:

440 “O Dood, die redeneert, ik redeneer niet,

De rede die speurt en faalt, maar niet kan bouwen

Of tevergeefs bouwt omdat zij haar werk in twijfel trekt.

Ik ben, ik bemin, ik zie, ik doe, ik wil.”

De Dood antwoordde haar, Ã©Ã©n diepe omringende kreet:

445 “Weet ook. Wetend zult gij ophouden met liefhebben

En ophouden te willen, bevrijd van uw hart.

Zo zult gij voor altijd rusten en zwijgen,

Berustend in het tijdelijke der dingen.”

Maar Savitri gaf antwoord voor de mens aan de Dood:

450 “Wanneer ik eeuwig heb liefgehad, dan zal ik weten.

De liefde in mij kent de waarheid die alle veranderingen verhullen.

Ik weet dat kennis een onmetelijke omhelzing is:

Ik weet dat elk wezen mijzelf is,

In elk hart is de ontelbare Ene verborgen.

455 Ik weet dat het kalme Transcendente de wereld draagt,

De gesluierde Bewoner, de stille Heer:

Ik voel zijn verborgen daad, zijn innerlijke vuur;

Ik hoor het prevelen van de kosmische Stem.

Ik weet dat mijn komst een golf was van God.

460 Want al zijn zonnen waren bewust in mijn geboorte,

En een die in ons liefheeft is gekomen, versluierd door de dood.

Toen werd de mens geboren tussen de monsterlijke sterren

Begiftigd met verstand en hart om over u te zegevieren.”

In de eeuwigheid van zijn meedogenloze wil

465 Zeker van zijn heerschappij en zijn gewapende macht,

Als een die heftige hulpeloze woorden

Van slachtoffers-lippen veracht antwoordde de Dood niet opnieuw.

Hij stond in stilte en gehuld in duisternis,

Een onbeweeglijke gedaante, een vage schaduw,

470 Omgord met de verschrikkingen van zijn geheime zwaard.

Half gezien in wolken verscheen een somber gelaat;

De duistere tiara van de nacht was zijn geklitte haar,

Het as van de brandstapel het teken op zijn voorhoofd.

Andermaal een zwerver in de eindeloze Nacht

475 Blind verboden door dode lege ogen,

Reisde zij door de stilzwijgende hopeloze onmetelijkheden.

Rondom haar golfde de huiverende woestenij van mistroostigheid,

De leegte die opslokte en de vreugdeloze dood

Ontstemd over haar gedachten en leven en liefde.

480 Door de langdurige verblekende nacht door haar gedwongen,

Half zichtbaar zwevend op hun onaardse pad,

Hersenschimmig in de schemering bewogen de drie.

EINDE VAN CANTO TWEE

Einde van Boek Negen

BOEK TIEN

Het Boek van de Tweeledige Schemering

Canto Een

De Droomschemering van het Ideaal

Nog steeds was alles duisternis, angstaanjagend en troosteloos;

Er was geen verandering noch enige hoop op verandering.

In deze zwarte droom die een huis was van Leegte,

Een wandelgang naar Nergens in een land van Niets,

5 Dwaalden zij altijd zonder einde of doel;

Duisternis voerde naar diepere duisternis, diepte naar een legere diepte,

In de doelloze Onmetelijkheid van een of ander nadrukkelijk On-wezen

Door vormeloze woestenijen zwijgend en onkenbaar.

Als een vruchteloze straal van geteisterd licht

10 Door de wanhopige duisternis volgde hun voetstap

Als de herinnering van een verloren glorie;

Zelfs terwijl het toenam, scheen het daar onwerkelijk,

Doch waarde rond in het kille ontzagwekkende rijk van het Nihil,

Onblusbaar, eeuwigdurend, eenzaam, nietig,

15 Een bleek spookbeeld van een of andere dode eeuwigheid.

Het was alsof zij nu haar schuld moest betalen,

Haar ijdele stoutmoedigheid om te bestaan en te denken,

Aan een of ander stralend Maya dat haar ziel verzon.

Dit alles moet zij inlossen met eindeloze pijnen,

20 Haar diepe oorspronkelijke zonde, de wil om te bestaan

En de laatste, de grootste zonde, de spirituele trots,

Die, van stof gemaakt, zichzelf gelijk stelde met de hemel,

De minachting om de worm die kronkelt in het slijk,

Als kortstondig verworpen, geboren uit de droom van de Natuur,

25 De afwijzing van de vergankelijke rol van het schepsel,

De aanspraak om een levend vuur te zijn van God,

De wil om onsterfelijk te zijn en goddelijk.

In die ontzaglijke duisternis, somber en kaal,

Boette zij voor alles sedert de eerste daad waaruit ontsprong

30 De dwaling van het bewuste in de Tijd,

Het verbreken van Onbewustes zegel van slaap,

De oorspronkelijke en nimmer vergeven beroering

Die de vrede en stilte van het Niets verbrak

Welke eerder een klaarblijkelijk universum was geweest

35 Verscheen in een leegheid van verbeelde Ruimte

En het leven verrees en veroorzaakte smart en pijn:

Een geweldige Ontkenning was het aanzien van de Werkelijkheid

Die het zinloze proces van de Tijd verhinderde:

En als er geen wereld, niet langer enig wezen is,

40 Wanneer de inbreuk van de Tijd is uitgewist,

Zal het, onbelichaamd, blijven duren, gered van het denken, in vrede.

Vervloekt in wat haar goddelijke oorsprong was geweest,

Veroordeeld om eeuwig te leven verstoken van gelukzaligheid,

Met haar onsterfelijkheid als haar straf,

45 Doolde haar geest, schuldig van bestaan, verdoemd rond,

Voor altijd bewegend door de eeuwige Nacht.

Doch Maya is een sluier van het Absolute;

Een occulte Waarheid heeft deze machtige wereld gemaakt:

De wijsheid en de zelfkennis van het Eeuwige handelen

50 In het onwetende Verstand en in de stappen van het lichaam.

Het Onbewuste is Superbewustes slaap.

Een onbegrijpelijke Intelligentie

Verzint de diepzinnige paradox van de schepping;

Spirituele gedachte wordt gepropt in vormen van de Materie,

55 Ongezien straalt het een stilzwijgende energie uit

En brengt wonderen tot stand door een machine.

Alles hier is een mysterie van tegenstellingen:

Duisternis is een magie van zelf-verborgen Licht,

Lijden het tragische masker van een of andere verborgen verrukking

60 En de dood een instrument van eeuwigdurend leven.

Hoewel de Dood naast ons loopt op onze Levensweg,

Een schemerige toeschouwer bij het vertrekpunt van het lichaam

En een laatste oordeel over de doelloze werken van de mens,

Is het raadsel anders van zijn dubbelzinnige gezicht:

65 De Dood is een trap, een deur, een struikelende stap

Die de ziel moet nemen om te gaan van geboorte naar geboorte,

Een grijze nederlaag zwanger van overwinning,

Een zweep die ons striemt naar onze onsterfelijke staat.

De onbewuste wereld is de zelf-gemaakte ruimte van de geest,

70 De Eeuwige Nacht de schaduw van de Eeuwige Dag.

De Nacht is niet ons begin noch ons einde;

Zij is de donkere Moeder in wiens schoot wij ons verborgen

Veilig voor een te snel ontwaken tot wereld-pijn.

Wij kwamen tot haar vanuit een verheven Licht,

75 Door het Licht leven wij en het is naar het Licht dat wij gaan.

Hier in deze zetel van Duisternis, verlaten en verstomd,

In het hart van eeuwigdurend Niets

Overwon het Licht nu zelfs door die zwakke stralen:

De flauwe infiltratie doorboorde de blinde dove massa;

80 Bijna veranderde het in een schimmerend schouwspel

Dat het fantoom herbergde van een goudgele Zon

Waarvan de ronding de oogappel was van het Niets.

Een gouden vuur kwam binnen en brandde het hart van de Nacht;

De schemerige geestloosheid begon te dromen;

85 Het Onbewuste werd bewust, de Nacht voelde en dacht.

In de oppermachtige leegheid van zijn heerschappij overvallen

Verbleekte de onverdraagzame Duisternis en werd uiteengeslagen

Tot slechts enkele zwarte resten die Lichtstraal bevlekten.

Maar op een afnemende rand van stilzwijgende verloren ruimte

90 Tekende nog steeds het lichaam van een grote draak zich naargeestig af;

De tegenstrever van de langzame zwoegende Dageraad

Die zijn grondgebied van gepijnigd mysterie verdedigt,

Het trok met zijn windingen een spoor door de doodse gekwelde lucht

En vluchtte kronkelend weg langs een sombere glooiing van de Tijd.

95 Er is een ochtendschemering van de goden;

Mirakuleus vanuit de slaap verrijzen hun gedaanten

En Gods langdurige nachten worden door de dageraad gerechtvaardigd.

Een hartstocht en een pracht van nieuwe geboorte breekt door

En kleur-gevleugelde visioenen dwalen langs de oogleden,

100 De scanderende herauten van de Hemel wekken de schemer-ogige Ruimte.

De dromende godheden kijken voorbij het geziene

En vormen in hun gedachten de ideale werelden

Ontsprongen aan een grenzeloos moment van verlangen

Dat eens heeft gewoond in een of ander onpeilbaar hart.

105 De zwaarte van de oogloze duisternis was voorbij

En heel de smart van de nacht was dood:

Verrast door een blinde vreugde met rondtastende handen

Als een die ontwaakt om te ontdekken dat zijn dromen zijn uitgekomen,

Tot in een gelukkige mistige schemer-wereld

110 Waar alles bewoog naar licht en vreugde en liefde

Gleed zij; daar kwamen verre verrukkingen naderbij

En hoge verwachtingen van vreugde,

Voor altijd begerig om te worden gepakt en vastgehouden,

Werden nooit gepakt, doch ademden een vreemde extase.

115 Een parel-gevleugelde schimmigheid zweefde vluchtig,

Een sfeer die niet teveel licht durfde toe te laten.

Vage velden waren daar, vage graslanden blonken, vage bomen,

Vage taferelen duister van hart in een drijvende waas;

Vaag zwierf wit vee rond glimmerend door de mist;

120 Vage geesten doolden met een lichaamsloze kreet,

Vage melodieÃ«n raakten de ziel en vluchtten achtervolgd

Tot in harmonische onbegrepen verten;

IJle vluchtige vormen en half-heldere machten

Die zich geen doel voor hun onaardse route wensten

125 Zwierven gelukkig door vage ideale landen,

Of zweefden zonder voeten of hun wandel

Liet voetstappen na van mijmering op de zoete grond van herinnering;

Of zij schreden naar de machtige omvang van hun gedachten

Geleid door een laag veraf zingen van de goden.

130 Een golving van blinkende vleugels kruiste de verre hemel;

Vogels als bleek-geboezemde imaginaties vlogen

Met lage verontrustende stemmen van verlangen,

En half-gehoord geloei trok het luisterende oor,

Als waren daar de stralende koeien van de Zonnegod

135 Verborgen in mist en op weg naar de zon.

Deze vluchtige wezens, deze ongrijpbare gedaanten

Waren alles wat het oog opeiste en wat de ziel ontmoette,

De natuurlijke bewoners van die wereld.

Maar niets lag daar vast of bleef voor lang;

140 Geen sterfelijke voet kon staan op die grond,

Geen belichaamde levensadem talmde daar.

In die fijnzinnige chaos vluchtte vreugde dansend voorbij

En schoonheid overstegen schikte lijn en vorm

En verborg zijn betekenis in mysteriÃ«n van kleur;

145 Maar blijheid herhaalde voortdurend dezelfde tonen

En gaven het gevoel van een blijvende wereld;

Er was een vreemde samenhang van vormen,

En dezelfde gedachten waren voortdurende voorbijgangers

En alles hernieuwde zonder ophouden zijn betovering

150 Die altijd het verwachtende hart verleidde

Als muziek waarop men altijd wacht om te horen,

Als het terugkeren van een aanhoudend rijm.

Men raakte onophoudelijk aan dingen ongrijpbaar,

Een zoom van werelden onzichtbaar goddelijk.

155 Als een spoor van verdwijnende sterren

Regenden daar op de zwevende atmosfeer

Kleuren en lichten en vluchtige schijnsels

Die vroegen hen tot in een magische hemel te volgen,

En in elke kreet die in het oor vervaagde

160 Klonk de stem van een onverwezenlijkte gelukzaligheid.

Een adoratie heerste in het hunkerende hart,

Een geest van zuiverheid, een onvatbare tegenwoordigheid

Van feeÃ«rieke schoonheid en onbegrepen geluk

Waarvan de momentane en vervagende huivering,

165 Hoe onwerkelijk ook voor ons vlees,

En kortstondig zelfs in onze onvergankelijkheid,

Veel lieflijker geleek dan welke bekende verrukking dan ook

Die de aarde of de al-zegevierende hemel ooit kan geven.

De hemel eeuwig jong en de aarde die te hecht is en oud

170 Hinderen het hart met onbeweeglijkheid:

Hun verrukkingen van schepping duren te lang,

Hun krachtige formaties zijn te absoluut;

Gevormd door een zieleangst van goddelijk pogen

Staan zij gebeeldhouwd op de eeuwige heuvelen,

175 Of gehouwen uit de levende rotsen van God

Winnen zij onsterfelijkheid door volmaakte vorm.

Zij zijn te innig verbonden met eeuwige dingen:

Als vaten voor oneindige betekenissen,

Zijn zij te duidelijk, te groot, te betekenisvol;

180 Geen mist of schaduw verzacht het overwonnen zicht,

Geen zachte halfschaduw van onzekerheid.

Deze raakten slechts aan een gouden zoom van gelukzaligheid,

De glanzende schouder van een of andere godgelijke hoop,

De vluchtende voeten van hevige verlangens.

185 Op een trage bevende rand tussen nacht en dag

Straalden zij als verschijningen van de morgenster,

Een voldaan begin van volmaaktheid, de eerste

Aarzelende verbeeldingen van een hemelse wereld:

Zij versmelten in een passie van achtervolging,

190 Ontroerd door een nevel van vreugde te gering om te vermoeien.

Alles in deze wereld was een schaduw vooruitgeworpen, niet uitgebeeld,

Als gezichten die sprongen van een waaier van vuur

Of wondergedaanten in een kleurige vlek,

Als vluchtige landschappen schilderend met zilveren mist.

195 Hier vluchtte het droombeeld verontrust weg van het schouwspel,

En geluid zocht zijn toevlucht voor de verrassing van het oor,

En elke ervaring was een haastige vreugde.

De vreugdes hier bemachtigd waren half-verboden dingen,

Schuchtere ziele-bruiloften subtiel versluierd

200 Gelijk de boezem van een godin die licht beweegt

Bij het eerste verlangen en haar reine ziel, verheerlijkt,

Een glinsterend Eden doorschoten van feeÃ«rieke stralen,

Beeft bij de vurige toverstaf van verwachting,

Maar niets is nog bekend met gelukzaligheid.

205 Alle dingen in dit schone domein waren hemels vreemd

In een vliedende blijheid van onvermoeibare vreugde,

In een vasthoudendheid van magische verandering.

Langs vervagende versperringen, haastige aanwijzingen van velden,

Op snelle ontsnappingspaden die haar voeten ontvluchtten

210 Al reizende verlangde zij geen einde: als een

Die door wolken trekt over een bergkam en,

Naar hem oprijzend vanuit verborgen diepten,

Het geluid hoort van onzichtbare stromen, zo wandelde zij

Belaagd door de illusie van een mystieke ruimte,

215 Een betovering van lichaamsloze aanraking gevoeld en gehoord,

Een lieflijkheid als van stemmen hoog en zwak

Die als reizigers in zoekende windstreken

Melodieus roepen met een aanlokkelijke kreet.

Als was het een vroegere muziek en toch eeuwig nieuw,

220 Woonden bewogen ingevingen op haar harte-snaren,

Gedachten die geen woonplaats vonden, maar die zich

Met hartstochtelijke herhaling vastklampten aan haar geest,

Verlangens die niet deren, slechts gelukkig

Om altijd hetzelfde te leven en altijd onvervuld

225 Zongen in de borst gelijk een hemelse lier.

Aldus kon alles voortduren en toch nooit iets bestaan.

In deze schoonheid als van een zichtbaar gemaakt verstand,

Gekleed in zijn wonder-stralen leek Satyavan

Voor haar uit het middelpunt van deze betovering,

230 De bron van haar lieftalligheid van verlangende dromen

En kapitein van de voorliefdes van haar ziel.

Zelfs de vreselijke majesteit van het gelaat van de Dood

En de sombere droefheid ervan konden niet verduisteren of doden

De ontastbare glorie van die vliedende hemelen.

235 De sombere Schaduw, nors, onverbiddelijk,

Maakte schoonheid en lach noodzakelijker;

Door zijn grauwheid versterkt, werd vreugde levendiger en dierbaarder;

Zijn duistere contrast dat het ideale licht omzoomde

Verdiepte onuitgesproken ideeÃ«n voor het hart;

240 Pijn werd een bevende ondertoon van gelukzaligheid

En vergankelijkheid de wisselende omsingeling van het onsterfelijke,

Een gewaad van het moment waarin zij er mooier uitzag,

De antithese ervan scherpte haar goddelijkheid.

Als een kameraad van de Lichtstraal en Nevel en Vuur,

245 Een helder ogenblik getekend door een maan-helder gezicht,

Leek zij bijna een gedachte temidden van zwevende gedachten,

Nauwelijks gezien door een visionair verstand

Tussen de reine innerlijke mijmeringen van de ziel.

Half overwonnen door het droom-geluk rondom,

250 Bewoog zij enige tijd over een grond van betovering,

Maar bleef nog steeds de bezitster van haar ziel.

Boven, zag haar geest alles in zijn machtige trance,

Maar leefde voor zijn transcendente taak,

Onveranderlijk als een vaste eeuwige ster.

EINDE VAN CANTO EEN

Canto Twee

Het Evangelie van de Dood en de IJdelheid van het Ideaal

Toen weerklonk de kalme onverbiddelijke stem:

Het deed de hoop teniet, maakte 's levens gouden waarheden ongedaan,

Noodlottig troffen zijn accenten de trillende lucht.

Die lieftallige wereld zweefde ijl en teer, net als

5 Een of andere parelmoeren vluchtige vaarwel-glinstering

Aan de vage rand van het schemerdonker in maanloze avondstonden.

“Gevangene van de Natuur, geest met de vele droombeelden,

Schepsel van het denken in het rijk van het ideale

Die vreugde put uit uw onwerkelijke onsterfelijkheid

10 Welke door het subtiele wonderbare verstand van de mens werd verzonnen,

Dit is de wereld waaruit uw hunkeringen afkomstig zijn.

Terwijl het de eeuwigheid zou bouwen uit stof,

Schildert het denken van de mens beelden in kringlopen van illusie;

GloriÃ«n verkondigend die het nooit zal zien,

15 Zwoegt het broos omgeven door zijn dromen.

Zie dit vlieden van licht-bepluimde gedaanten,

Het luchtige gewaad van onbelichaamde goden;

Een verrukking over dingen die nimmer kunnen worden geboren,

Hoop herhaalt naar hoop een helder onsterfelijk koor;

20 Wolk vergenoegt wolk, schim naar verlangende schim

Neigt lieflijk, wordt lieflijk omhelsd of lieflijk achtervolgd.

Dit is de grondstof waaruit het ideaal wordt gevormd:

De bouwer is het denken, het fundament is de begeerte in het hart,

Doch niets werkelijks beantwoordt aan hun roep.

25 Het ideale woont niet in de hemel, noch op aarde,

Een vrolijk delirium van het menselijke vuur van hoop

Dronken van de wijn van zijn eigen fantasie.

Het is het dromerige spoor van een briljante schaduw.

De vergissing van uw zicht bouwt de azuren hemelen,

30 De vergissing van uw zicht tekende de regenboog;

Uw sterfelijke verlangen schiep u een ziel.

Deze engel in uw lichaam die u liefde noemt,

Die zijn vleugels vormt uit de kleurschakeringen van uw emoties,

Werd uit een gistingsproces van uw lichaam geboren

35 En met het lichaam waarin het woonde moet het sterven.

Het is een passie van uw hunkerende cellen,

Het is het vlees dat roept om vlees om zijn wellust te dienen;

Het is uw verstand dat zoekt naar een verstand dat antwoordt

En droomt voor enige tijd dat het zijn metgezel gevonden heeft;

40 Het is uw leven dat vraagt om menselijke steun

Om zijn zwakte te schragen, eenzaam in de wereld,

Of zijn honger voedt met het leven van een ander.

Een roofdier dat stilhoudt op zijn sluiptocht,

Het zit ineengedoken onder een struik, prachtig in bloei,

45 Om een hart en lichaam te grijpen als zijn voedsel:

Dit beest droomt gij onsterfelijk te zijn en een god.

O menselijk verstand, tevergeefs kwelt gij

Het geluk van een uur om zich uit te strekken door de lange leegte

Van de oneindigheid en zijn vormeloze, hartstochteloze diepten te vullen,

50 De gevoelloze Afgrond te overreden

Om eeuwigheid te verlenen aan vergankelijke dingen,

En bedriegt de kwetsbare impulsen van uw hart

Met de schijn van onsterfelijkheid van uw geest.

Alles verrijst hier geboren uit het Niets;

55 Het blijft bestaan omringd door de leegte van de Ruimte,

Voor enige tijd ondersteund door een onwetende Kracht,

Verbrokkelt dan weer tot zijn oorspronkelijke Niets:

Slechts het verstomde Eenzame kan voor altijd zijn.

In het Eenzame is geen ruimte voor liefde.

60 Om tevergeefs het vergankelijke slijk van liefde te bekleden

Hebt gij op het geleende weefgetouw van de Onsterfelijke

Het prachtige en onverwelkelijke gewaad geweven van het ideaal.

Het ideaal werd nog nooit in werkelijkheid gemaakt.

Gevangen in een vorm kan die glorie niet leven;

65 Opgesloten in een lichaam ademt het niet meer.

Ontastbaar, afstandelijk, voor altijd zuiver,

Een heerser over zijn eigen briljante leegte,

Het daalt onwillig neer naar de aardse sfeer

Om te wonen in een witte tempel in het mensenhart:

70 In zijn hart straalt het, door zijn leven verworpen.

Onveranderlijk, onbelichaamd, schoon, groots en zwijgend,

Zetelt het onbeweeglijk op zijn stralende troon;

Zwijgend neemt het zijn offergave en zijn gebed in ontvangst.

Het heeft geen stem om antwoord te geven aan zijn roep,

75 Geen voeten die bewegen, geen handen die zijn geschenken aannemen:

Een lucht-standbeeld van het naakte Idee,

De maagdelijke ontvangenis van een lichaamsloze god,

Dit licht beweegt de mens de denker

Om een aardse gelijkenis te scheppen van goddelijker dingen.

80 Deze kleurrijke weerspiegeling valt over de daden van de mens;

Zijn gebruiken zijn ervan de cenotafen,

Hij ondertekent zijn dode verdragen met die naam;

Zijn deugden doen het hemelse gewaad aan van het Ideale

En een stralenkroon van de contour van dat gezicht:

85 Hij verbergt hun kleinheid met de goddelijke Naam.

Toch is de heldere aanspraak ontoereikend

Om hun gebrekkige en grove makelij te verhullen:

Slechts de aarde bestaat en niet een of andere hemelse bron.

Als er hemelen zijn dan zijn zij verborgen in hun eigen licht,

90 Als een eeuwige Waarheid ergens onbekend regeert,

Dan brandt zij in een ontzaglijke leegte van God;

Want de waarheid straalt ver van de onwaarheden der wereld;

Hoe kunnen de hemelen neerdalen naar de ongelukkige aarde

Of het eeuwige verblijven in de veranderende tijd?

95 Hoe zal het Ideale de droevige grond van de aarde betreden

Waar het leven slechts zwoegen is en hoop,

Een kind van de Materie en door de Materie gevoed,

Een vuur dat laag brandt in de haard van de Natuur,

Een golf die breekt op een kust in de Tijd,

100 De moeizame trektocht van de reis met als eindbestemming de dood?

De Avatars leefden en stierven tevergeefs,

Vergeefs was de gedachte van de wijze, de stem van de profeet;

Tevergeefs wordt de stralende Weg omhoog gezien.

De aarde ligt onveranderd onder de rondcirkelende zon;

105 Zij houdt van haar verderf en geen almacht

Kan haar sterfelijke onvolmaaktheden ongedaan maken,

's Mensen kronkelige onwetendheid dwingen in de rechte lijn van de Hemel

Of een wereld van de dood met goden koloniseren.

O reiziger in de strijdwagen van de Zon,

110 Hogepriesteres in de tempel van uw heilige waanidee

Die met een magisch ritueel in het huis van de aarde

Ideaal en eeuwige liefde aanbidt,

Wat is deze liefde die uw gedachte heeft vergoddelijkt,

Deze geheiligde legende en onsterfelijke mythe?

115 Het is een bewuste hunkering van uw vlees,

Het is een glorieus branden van uw zenuwen,

Een roos van droom-pracht die uw verstand met bloembladen bekroont,

Een grootse rode verrukking en pijniging van uw hart.

Als een plotselinge gedaanteverandering van uw dagen,

120 Gaat het voorbij en de wereld is als voorheen.

Een betoverende scherpte van lieflijkheid en pijn,

Een huivering in het verlangen ervan doet het goddelijk lijken,

Een gouden brug over het getier der jaren,

Een koord dat u verbindt met de eeuwigheid.

125 En toch hoe kortstondig en broos! hoe spoedig verkwist

Is deze schat die door de goden aan de mens is verspild,

Deze gelukkige nabijheid als van ziel naar ziel,

Deze honing van 's lichaams kameraadschap,

Deze verhevigde vreugde, deze extase in de aderen,

130 Deze vreemde verlichting van het gevoel!

Als Satyavan had geleefd, dan was liefde gestorven;

Maar Satyavan is dood en liefde zal leven

Voor korte tijd in uw bedroefde borst, totdat

Zijn gezicht en lichaam zullen vervagen op de muur van de herinnering

135 Waar andere lichamen, andere gezichten komen.

Als liefde plotseling doorbreekt in het leven

Stapt de mens eerst in een wereld van de zon;

In zijn hartstocht voelt hij zijn hemelse element:

Maar slechts een klein zonverlicht stukje van de aarde

140 Ontving het wonderschone aanzien van de hemelse uitbarsting;

De slang is daar en de worm in het hart van de roos.

Een woord, een daad van een moment kan de god doden;

Zijn onsterfelijkheid is twijfelachtig,

Hij heeft duizend manieren om te lijden en te sterven.

145 Liefde kan niet leven van hemels voedsel alleen,

Slechts op het sap van de aarde kan het overleven.

Want uw hartstocht was een verfijnde zintuiglijke behoefte,

Een honger van het lichaam en het hart;

Uw behoefte kan uitgeput raken en ophouden of zich elders keren.

150 Of liefde kan een triest en onmeedogend einde vinden

Door bitter verraad, of door toorn met wrede wonden gescheiden,

Of uw onbevredigde wil gaat heen naar anderen

Als de vreugde van de eerste liefde onttakeld ligt en dood:

Een doffe onverschilligheid neemt de plaats in van het vuur

155 Of een vertederende gewoonte imiteert de liefde:

Een uiterlijke en ongemakkelijke verbintenis is gebleven

Of de routine van 's levens compromis:

Waar eens het zaad van eenheid werd gezaaid

Tot in een gelijkenis met spirituele grond

160 Door een goddelijk avontuur van hemelse machten

Zijn er twee die strijden, voortdurende deelgenoten zonder vreugde,

Twee ego's ingespannen aan dezelfde lijn,

Twee denkwijzen verdeeld door hun botsende gedachten,

Twee geesten ontwricht, voor altijd gescheiden.

165 Zo is het ideaal vervalst in de wereld van de mens;

Onbeduidend of somber, de desillusie komt,

De harde realiteit van het leven staart de ziel aan:

Het hemelse uur vlucht verdaagd tot in de onbelichaamde Tijd.

De dood redt u daarvan en redt Satyavan:

170 Hij is nu veilig, verlost van zichzelf;

Hij is op reis naar stilte en gezegendheid.

Roep hem niet terug naar de verraderlijkheden van de aarde

En het armzalige kleingeestige leven van het dier dat Mens heet.

Laat hem slapen in mijn onmetelijke kalme ruimten

175 In harmonie met het machtige zwijgen van de dood

Waar liefde sluimerend ligt op de borst van vrede.

En gij, ga alleen terug naar uw broze wereld:

Tuchtig uw hart met kennis, doe af uw kap en zie,

Uw natuur tot heldere levende hoogten verheven,

180 Het uitzicht van de hemel-vogel vanaf onvoorstelbare toppen.

Want wanneer u uw geest geeft aan een droom

Zal weldra de harde noodzakelijkheid u wakker maken:

Het zuiverste geluk begon en moet een einde nemen.

Ook gij zult weten, uw hart geen anker dat slingert,

185 Uw gewiegde ziel vastgelegd in eeuwige zeeÃ«n.

IJdel zijn de cirkelgangen van uw briljante verstand.

Doe afstand, vergeet vreugde en hoop en tranen,

Uw hartstochtelijke natuur in de diepzinnige boezem

Van een gelukkig Niets en een wereldloze Kalmte,

190 Tot in mijn mysterieuze rust bevrijd.

Ã‰Ã©n met mijn onpeilbare Nihil vergeet al.

Vergeet de vruchteloze krachtverspilling van uw geest,

Vergeet de vermoeide kringloop van uw geboorte,

Vergeet de vreugde en worsteling en pijn,

195 De vage spirituele zoektocht die eerst begon

Toen werelden uitbarstten als trossen van vuur-bloemen,

En grote brandende gedachten reisden door de hemel van de geest

En Tijd en zijn eonen kropen door de onmetelijkheden

En de zielen verrezen tot in de sterfelijkheid.”

200 Maar Savitri antwoordde de duistere Macht:

“Een gevaarlijke muziek is wat u nu verkondigt, O Dood,

Uw woorden versmeltend in harmonieuze pijn,

En speelt een verleidelijke fluit voor vermoeide hoop

Uw onwaarheden vermengd met droevige tonen van waarheid.

205 Maar ik verbied uw stem om mijn ziel te doden.

Mijn liefde is geen honger in het hart,

Mijn liefde is niet een hunkering van het vlees;

Het kwam tot mij van God, keert naar God terug.

Zelfs in al wat het leven en de mens hebben ontsierd,

210 Wordt nog steeds een fluistering van goddelijkheid gehoord,

Een adem gevoeld vanaf de eeuwige sferen.

Toegelaten door de Hemel en wonderschoon voor de mens

Zingt een zoet vuur-ritme van hartstocht naar de liefde.

Er schuilt hoop in dit onstuimige oneindige appÃ¨l;

215 Het weerklinkt met de roepingen van vergeten hoogten,

En als de tonen voor hoog-gevleugelde zielen

In hun empyreum zijn verstild, dan overleeft deze brandende adem

Daaraan voorbij, de hartstochtelijke kern van zonnen

Die voor altijd zuiver vlammen in ongeziene hemelen,

220 Een stem van de eeuwige Extase.

Op een dag zal ik aanschouwen hoe mijn grote lieflijke wereld

Zal afleggen de ijzingwekkende vermommingen van de goden,

De sluiers van verschrikking zal afwerpen en zich ontdoen van zonde.

Verzoend zullen wij komen dichtbij het gezicht van onze moeder,

225 Onze oprechte ziel zullen wij leggen in haar schoot;

Dan zullen wij de extase omhelzen die wij najagen,

Dan zullen wij huiveren met de lang-gezochte god,

Dan zullen wij de onverwachte toon van de Hemel vinden.

Niet alleen is er hoop voor zuivere godheden;

230 De gewelddadige en verduisterde goden

Sprongen vanaf de ene borst in woede omlaag om te vinden

Wat de witte goden hadden gemist: ook zij zijn gered;

Moederogen rusten op hen en haar armen

In liefde uitgestrekt verlangen naar haar opstandige zonen.

235 Een die kwam als liefde en minnaar en geliefde

Eeuwig, schiep zichzelf een wonderbaar arbeidsveld

En weefde het ritme van een wonderschone dans.

Daar in zijn ronden en zijn magische wendingen

Aangetrokken verschijnt hij, afgestoten vlucht hij weg.

240 In de grillige wijdlopige opwellingen van zijn geest

Proeft hij de honing van tranen en stelt vreugde uit

En heeft berouw, en lacht en is in toorn,

En beide zijn een gebroken muziek van de ziel

Die, verzoend, zoekt naar haar hemelse rijm.

245 Altijd komt hij tot ons door de jaren

En draagt een nieuw lieflijk gezicht dat het oude is.

Zijn gelukzaligheid lacht naar ons of hij roept verholen

Als een van verre gehoorde, onzichtbare, betoverende fluit

Van maanverlichte takken in de aangedane wouden,

250 Die onze geprikkelde zoektocht lokt en onze hartstochtelijke pijn.

Vermomt zoekt de Minnaar en trekt onze zielen aan.

Hij gaf zichzelf voor mij een naam, werd Satyavan.

Want wij waren man en vrouw vanaf het begin,

De tweelingziel geboren uit een onsterfelijk vuur.

255 Is hij mij niet gedaagd in andere sterren?

Hoe heeft hij door het kreupelhout der wereld

Mij achtervolgd als een leeuw in de nacht

En mij plotseling overrompeld op de wegen

En mij met zijn glorieuze gouden sprong gegrepen!

260 Onbevredigd heeft hij naar mij gehunkerd door de tijd,

Soms in toorn en soms in lieflijke vrede

Mij begerend sinds voor het eerst de wereld begon.

Hij rees als een onstuimige golf vanuit de wateren

En sleepte mij hulpeloos mee tot in zeeÃ«n van gelukzaligheid.

265 Vanuit mijn afgeschermde verleden komen zijn armen;

Zij hebben mij aangeraakt als de zachte overredende wind,

Zij hebben mij geplukt als een blije en bevende bloem,

En mij gelukkigerwijze omklemd, opgebrand in meedogenloos vuur.

Ook ik heb hem gevonden betoverd in lieftallige vormen

270 En ben opgetogen gerend naar zijn verre stem

En heb mij naar hem toe gedrongen langs vele vreselijke versperringen.

Als er een nog gelukkigere grotere god bestaat,

Laat hij dan eerst het gezicht van Satyavan dragen

En laat zijn ziel Ã©Ã©n zijn met hem die ik bemin;

275 Laat hem mij aldus zoeken opdat ik kan verlangen.

Want er is slechts Ã©Ã©n hart dat klopt in mijn borst

En Ã©Ã©n god zetelt daar getroond. Ga voort, O Dood,

Voorbij de schijnbare schoonheid van deze wereld;

Want ik ben niet een van haar bewoners.

280 Ik koester de God van het Vuur, niet de God van de Droom.”

Maar opnieuw legde de Dood aan haar hart op

De majesteit van zijn kalme en verschrikkelijke stem:

“Een heldere hallucinatie zijn uw gedachten.

Een gevangene meegesleurd aan een spiritueel koord,

285 Van uw eigen zinnelijke wilskracht de vurige slaaf,

Zendt gij zwevend als een adelaar om de zon te bereiken

Woorden gevleugeld met de rode glorie van uw hart.

Maar kennis woont niet in het geestdriftige hart;

De woorden van het hart vallen ongehoord terug van de troon van Wijsheid.

290 IJdel is uw verlangen om de hemel te bouwen op aarde.

Als schepper van het Ideaal en het Idee,

Weet het verstand, kind van de Materie in de schoot van het Leven,

De stappen van zijn ouders naar hogere niveaus te bewegen:

Onbekwaam, volgen zij slecht de gewaagde gids.

295 Maar Verstand, een glorieuze reiziger aan de hemel,

Loopt kreupel met langzame voetstappen op aarde;

Amper kan hij 's levens weerspannige grondstof kneden,

Amper kan hij de galopperende hoeven van het gevoel bedwingen:

Zijn gedachten kijken recht tot in de hemelen zelf;

300 Zij putten hun goud uit een hemelse mijn,

Zijn daden bewerken moeizaam een gewoon erts.

Al uw verheven dromen zijn gemaakt door het Stoffelijk verstand

Om zijn saaie werk te verlichten in de gevangenis van de Materie,

Zijn enige huis waar het alleen werkelijk lijkt.

305 Als een solide beeld van de werkelijkheid

Gehouwen uit bestaan om de werken des Tijds te ondersteunen,

Zetelt Materie op de stevige aarde, sterk en zeker.

Het is de eerstgeborene van geschapen dingen,

Het houdt stand als laatste wanneer verstand en leven zijn verslagen,

310 En als het eindigde dan hield alles op te bestaan.

Al het andere is er slechts een gevolg van of een fase:

Uw ziel is een kortstondige bloem door de tuinier Verstand

Geschapen op het grondgebied van uw materie;

Het vergaat met de plant waaraan het groeit,

315 Want aan het aardse sap onttrekt het zijn hemelse kleur:

Uw gedachten zijn glinsteringen die vergaan aan de Stoffelijke rand,

Uw leven is een wegebbende golf op de Stoffelijke zee.

Een vrekkige rentmeester van Waarheids beperkte middelen,

Die haar gegrondveste feiten vergaart van de verkwistende Macht,

320 Het kluistert het verstand aan de tentpalen van het gevoel,

Klampt aan een loden grauwe routine vast de grilligheid van het Leven

En bindt elk schepsel met de koorden der Wet.

Een vat van transmuterende alchemieÃ«n,

Een lijm dat verstand en leven samenkleeft,

325 Als Materie faalt, dan stort alles verbrokkelend ineen.

Alles staat op Materie als op een rots.

Toch blijkt deze zekerheid en waarborg

Als men hem naar geloofsbrieven vraagt een bedrieger:

Een bedrog van substantie waar geen substantie is,

330 Een schijn en een symbool en nulteken,

De vormen ervan hebben geen oorspronkelijk geboorterecht:

Het aanzien van een onveranderlijke stabiliteit

Is de dekmantel voor een werveling die een gevangen beweging is,

Een orde van de stappen van de dans van Energie

335 Waarvan de voetsporen voor altijd dezelfde tekens achterlaten,

Een concreet aanzicht van onsubstantiÃ«le Tijd,

Iets schraals verstrooid over de leegheid van de Ruimte:

Het is een bestendig lijkende beweging zonder verandering,

Doch verandering komt en de laatste verandering is de dood.

340 Wat eens heel werkelijk leek, was het vertoon van het Nihil.

Deze gedaanten zijn een valstrik die het gevoel vangt en gevangen houdt;

De aanvangsloze Leegte was ervan de schepper:

Niets is daar behalve een voorkomen uitgebeeld door Kans

En schijnbare vormen van een schijnbare Energie.

345 Alles ademt en leeft voor een tijd door het mededogen van de Dood,

Alles denkt en handelt door de genade van het Onbewuste.

Als verslaafde van de rooskleurige weelde van uw gedachten,

Keer niet uw blik in uzelf om te kijken

Naar visioenen in het glanzende kristal, Verstand,

350 Sluit niet uw oogleden om de vormen van Goden te dromen.

Om tenslotte uw ogen te openen, stem toe en zie

De stof waaruit gij en de wereld zijn gemaakt.

Onbewust kwam uit de stilzwijgende onbewuste Leegte

Onverklaarbaar een bewegende wereld voort:

355 Veilig voor een tijd, gelukkigerwijze gevoelloos,

Kon het niet rusten tevreden met zijn eigen waarheid.

Want iets werd op deze onwetende boezem geboren

Veroordeeld tot zien en weten, tot voelen en liefhebben,

Het sloeg zijn daden gade, verbeeldde zich een ziel binnenin;

360 Het tastte rond naar waarheid en droomde van Zelf en God.

Toen alles onbewust was, was alles goed.

Ik, de Dood, was koning en onderhield mijn koninklijke staat,

Beraamde mijn ongewilde, feilloze plan,

Scheppend met een kalm gevoelloos hart.

365 Door in mijn soevereine macht van het onwerkelijke

De nietsheid te dwingen om een vorm aan te nemen,

Vestigde mijn blinde gedachteloze kracht

Die door toeval een onveranderlijkheid schept als van het lot,

Door een gril de formules van Noodzakelijkheid,

370 Onfeilbaar op de lege grond van het Zinloze

De zekere bizarrerie van het ontwerp der Natuur.

De lege ether heb ik gekromd tot Ruimte;

Een reusachtige uitdijende en samentrekkende Adem

Herbergde de vuren van het universum:

375 Ik sloeg de opperste oorspronkelijke vonk

En verspreidde de spaarzame geordende legers door het Zinloze,

Bracht de sterren voort uit de occulte stralingen,

Rangschikte de pelotons van de onzichtbare dans;

Aardse schoonheid vormde ik uit atoom en gas,

380 En schiep uit chemisch plasma de levende mens.

Toen kwam Gedachte tussenbeide en bedierf de harmonieuze wereld:

Materie begon te hopen en denken en voelen,

Weefsel en zenuw droegen vreugde en angst.

De onbewuste kosmos trachtte te leren wat zijn taak was;

385 Een onwetende persoonlijke God was geboren in het Verstand

En om te begrijpen bedacht het de wet van de rede,

Het onpersoonlijke Onmetelijke echode terug naar het verlangen van de mens,

Een onrust schokte het blinde stille hart van de grote wereld

En de Natuur verloor haar weidse onsterfelijke kalmte.

390 Aldus ontstond dit verwrongen onbegrijpelijke toneel

Van zielen verstrikt in 's levens geluk en pijn

En de slaap van de Materie en het sterfelijke van het Verstand,

Van schepselen die in de gevangenis van de Natuur wachten op de dood

En bewustzijn achtergelaten in zoekende onwetendheid

395 En het trage ingetoomde plan van de evolutie.

Dit is de wereld waarin gij beweegt, verdwaald

Op de verwarde paden van het menselijk verstand,

In het vruchteloze rondcirkelen van uw menselijke leven,

Op zoek naar uw ziel en denkend dat God hier is.

400 Maar waar is ruimte voor een ziel of plaats voor God

In de grove immensiteit van een machine?

Een vluchtige Adem houdt gij voor uw ziel,

Geboren uit gas, plasma, zaadcel, gen,

Een vergroot evenbeeld voor God van het menselijk verstand,

405 Een schaduw van uzelf geworpen op de Ruimte.

Gelegen tussen de hogere en lagere Leegte,

Weerspiegelt uw bewustzijn de wereld rondom

In de vertekenende spiegel van Onwetendheid

Of keert zich omhoog om denkbeeldige sterren te ontwaren.

410 Of als er een half-Waarheid is die speelt met de aarde

En haar licht werpt op een donkere schimmige grond,

Dan raakt het slechts aan en laat een lichtende vlek achter.

Onsterfelijkheid is wat gij eist voor uw geest,

Maar onsterfelijkheid voor de onvolmaakte mens,

415 Een god die zichzelf kwetst bij elke stap,

Zou een kringloop zijn van eeuwige pijn.

Wijsheid en liefde verkondigt gij als uw recht;

Doch kennis in deze wereld is de metgezel van dwaling,

Een briljante koppelaarster van Onwetendheid,

420 En menselijke liefde een aansteller op het aardtoneel

Die met vuur een feeÃ«n-dans nabootst.

Als een extract geperst uit moeilijke ervaring,

Heeft menselijke kennis opgeslagen in de vaten der Herinnering

De wrange bijsmaak van een sterfelijke drank:

425 Een zoete afscheiding van de erotische klieren

Die de brandende zenuwen strelen en kwellen,

Liefde is een honing en een gif in de borst

Door deze gedronken als een nectar van de goden.

De aardse menselijke wijsheid is geen hoogstaande macht,

430 En liefde is geen stralende engel van de hemelen;

Als verder zij streven dan de aardse lome sfeer,

Zonwaarts aankomend op tere vleugels van was,

Hoe hoog kon dan die gedwongen onnatuurlijke vlucht reiken?

Maar niet op aarde kan goddelijke wijsheid heersen

435 En niet op aarde kan goddelijke liefde worden gevonden;

Hemel-geboren, kunnen zij alleen in de hemel bestaan;

Of anders zijn zij misschien ook daar glanzende dromen.

Nee, is niet alles wat gij zijt en doet een droom?

Uw verstand en leven zijn kunstgrepen van de kracht van de Materie.

440 Als uw verstand u voorkomt als een stralende zon,

Als uw leven verloopt als een snelle en glorieuze stroom,

Dan is dit de illusie van uw sterfelijke hart

Verblind door een straal van geluk of licht.

Onmachtig om te leven bij hun eigen goddelijke recht,

445 Van hun briljante onwerkelijkheid overtuigd,

Wanneer de grond die hen draagt is weggenomen,

Zullen deze kinderen van Materie tot in Materie sterven.

Zelfs de Materie verdwijnt in de vaagheid van de Energie

En Energie is een beweging van het oorspronkelijke Niets.

450 Hoe zullen de onsubstantiÃ«le kleurschakeringen van het Ideale

Vast worden geschilderd op de vermiljoenen troebelheid van de aarde,

Een droom in een droom die dubbel bewaarheid wordt?

Hoe zal een dwaallicht worden tot een ster?

Het Ideaal is een ziekte in uw geest,

455 Een helder delirium van uw spraak en denken,

Een vreemde wijn van schoonheid die u optilt naar een bedrieglijk zicht.

Als een nobele fictie gemaakt van uw hunkeringen,

Moet uw menselijke imperfectie hierin delen:

Deze vormen van de Natuur stellen het hart teleur,

460 En nooit zal het haar hemelse gedaante vinden

En nooit kan het worden vervuld in de Tijd.

O ziel misleid door de glans van uw gedachten,

O aards schepsel met uw droom van de hemel,

Gehoorzaam, berustend en stil, de aardse wet.

465 Aanvaard het kortstondige licht dat valt op uw dagen;

Neem wat gij kunt van de toegestane vreugde van het Leven;

Onderwerp u aan de beproeving van de gesel van het lot

Onderga wat u moet ondergaan van zwoegen en smart en zorgen.

Er zal naderen, verstillend uw hartstochtelijke hart,

470 Mijn langdurige kalme nacht van eeuwigdurende slaap:

Begeef u daar, tot in de stilte vanwaar gij kwam, ter ruste.”

EINDE VAN CANTO TWEE

Canto Drie

Het Debat van Liefde en Dood

Als een sombere vernietigende cadens verzonk de stem;

Het leek de voortschrijdende opmars van het Leven te leiden

Naar een of andere stille oorspronkelijke Zinloosheid.

Maar Savitri antwoordde de almachtige Dood:

5 “O donker-bewenkbrauwde drogredenaar van het universum

Die de Werkelijkheid met zijn eigen Idee versluiert,

Die met wrede bedoelingen het levende gezicht van de Natuur verbergt,

Die het eeuwige maskeert met uw dans van de dood,

Gij hebt het onwetende verstand geweven tot een scherm

10 En maakte van Gedachte een verbreider en schriftgeleerde van dwaling,

En een onbetrouwbare getuige van het verstand dienende zintuig.

Een estheet van de droefenis der wereld,

Voorvechter van een wrange en sombere filosofie,

Gij hebt woorden gebruikt om het Licht buiten te sluiten

15 En Waarheid binnengeroepen om een leugen te rechtvaardigen.

Een leugenachtige werkelijkheid is de kroon van onwaarheid

En een verwrongen waarheid is haar kostbaarste juweel.

O Dood, gij spreekt de waarheid maar een waarheid die doodt,

Ik geef u antwoord met de Waarheid die behoedt.

20 Als reiziger die zichzelf opnieuw ontdekt,

Is er Een die van de wereld van Materie zijn uitgangspunt heeft gemaakt,

Hij maakte van Nietsheid zijn huiskamer

En van de Nacht een proces van het eeuwige licht

En van de dood een aansporing naar onsterfelijkheid.

25 God hulde zijn hoofd tegen het zicht in de monnikskap van de Materie,

Zijn bewustzijn is gedoken in de onbewuste diepten,

Al-Weten leek een reusachtige duistere Onwetendheid;

Het Oneindige droeg de vorm van een grenzeloos nul.

Zijn afgronden van gelukzaligheid werden gevoelloze diepten,

30 Het Eeuwige werd een uitdrukkinsloze spirituele Onmetelijkheid.

Met het tenietdoen van een oorspronkelijke nietigheid

Vond het Tijdloze zijn grond in leegte

En tekende de gedaante van een universum,

Opdat de geest zich kan wagen in de Tijd

35 En worstelen met onbuigzame Noodzakelijkheid

En de ziel een kosmische pelgrimage kan vervolgen.

Een geest bewoog zich in zwarte uitgestrektheden

En bouwde een Gedachte in het oeroude Niets;

Een ziel werd ontstoken in Gods ontzaglijke Leegte,

40 Een verborgen werkende gloed van beginnend vuur.

In de afgrond van het Nihil heeft zijn machtige Kracht gewrocht;

Zij slingerde haar vormeloze beweging tot gedaanten,

Maakte van Materie het lichaam van het Lichaamsloze.

Kinderlijk en halfduister ontwaakten de eeuwige Machten.

45 In de inerte Materie ademde een sluimerend Leven,

In een onderbewust Leven lag het Verstand in slaap;

In het ontwakende Leven strekte het zijn kolossale ledematen

Om van zich af te schudden de verdoving van zijn sluimering;

Een gevoelloze substantie schokte tot besef,

50 's Werelds hart begon te slaan, de ogen begonnen te zien,

In de veelvuldige stille vibraties van een brein

Tastte gedachte in een kring rond om zichzelf te vinden,

Ontdekte spraak en voedde het nieuw-geboren Woord

Dat met bogen van licht 's werelds onwetendheid overspande.

55 In het wakende Verstand heeft de Denker zijn huis gebouwd.

Een redenerend dier verlangde en beraamde en zocht;

Hij stond rechtop tussen zijn ruwe soortgenoten,

Hij bouwde het leven opnieuw, bracht het universum in kaart,

Verzette zich tegen zijn lot en worstelde met onzichtbare Machten,

60 Onderwierp en gebruikte de wetten die de wereld beheersen,

En hoopte de hemelen te berijden en de sterren te bereiken,

Een meester over zijn reusachtige omgeving.

Nu staart door de ramen van het Verstand de halfgod

Verborgen achter de schermen van de mensenziel:

65 Hij heeft het Onbekende gezien, gekeken in Waarheids onversluierde gezicht;

Een lichtstraal van de eeuwige zon heeft hem geraakt;

Onbeweeglijk, stemloos in vooruitziende diepten,

Staat hij ontwaakt in het licht van de Supernatuur

En ziet een glorie van verrezen vleugelen

70 En ziet de onmetelijke neerdalende macht van God.

”O Dood, gij ziet een onvoltooide wereld

Door u belaagd en onzeker van zijn weg,

Bevolkt door onvolmaakte geesten en onwetende levens,

En zegt dat er geen God bestaat en dat alles zinloos is.

75 Hoe zal het kind reeds de man zijn die het moet worden?

Zal hij, omdat hij kind is, nimmer groeien?

Zal hij, omdat hij onwetend is, nimmer leren?

In een klein kwetsbaar zaadje schuilt een geweldige boom,

In een minuscuul gen ligt een denkend wezen opgesloten;

80 Een klein bestanddeel in een kleine spermacel,

Het groeit en is een veroveraar en wijsgeer.

Wilt gij dan, O Dood, Gods mystieke waarheid uitbraken,

Het occulte spirituele wonder ontkennen?

Wilt gij nog steeds beweren dat er geen geest bestaat, geen God?

85 Een stilzwijgende materiÃ«le Natuur ontwaakt en ziet;

Zij heeft taal uitgevonden, een wilskracht onthuld.

Iets is daar dat wacht in het verschiet waar zij naar streeft,

Iets omringt haar tot waarin zij groeit:

Om de geest te ontsluieren, om terug te veranderen in God,

90 Om zichzelf te overstijgen is haar transcendente taak.

In God verborgen begon de wereld te ontstaan,

Traag is het op reis naar de manifeste God:

Onze imperfectie zwoegt naar volmaaktheid,

Het lichaam is de vlinderpop van een ziel:

95 De oneindigheid houdt het eindige in zijn armen,

De Tijd reist naar de ontsluierde eeuwigheid.

Als een mirakuleus bouwsel van de eeuwige MagiÃ«r,

Verbergt de Materie zijn mysterie voor zijn eigen ogen,

Een geschrift uitgeschreven in cryptische tekens,

100 Een occult document van de kunst van het Al-Wonderschone.

Alles hier getuigt van zijn verborgen macht,

In alles voelen wij zijn aanwezigheid en kracht.

Een vuurzee van zijn soevereine glorie is de zon,

Een glorie is de gouden en glinsterende maan,

105 Een glorie is zijn droom van de purperen hemel.

Een opmars van zijn grootsheid zijn de wentelende sterren.

Zijn lach van schoonheid breekt door in groene bomen,

Zijn momenten van schoonheid triomferen in een bloem;

Het zingen van de blauwe zee, de dwalende stem van de beek

110 Zijn murmelingen gevallen van de harp van het Eeuwige.

Deze wereld is God vervuld in uiterlijkheid.

Zijn wegen tarten onze rede en ons gevoel;

Door blinde grove bewegingen van een onwetende Kracht,

Door middelen die wij verwerpen als klein, obscuur of minderwaardig,

115 Als een grootsheid gegrondvest op kleine dingen,

Heeft hij een wereld in de onbekende Leegte gebouwd.

Hij heeft zijn vormen samengevoegd uit oneindig klein stof;

Zijn wonderen zijn gemaakt van onbetekenende dingen.

Als het verstand kreupel is, het leven ongeschoold en lomp,

120 Als er beestachtige maskers zijn en boosaardige daden,

Dan zijn dat voorvallen in zijn onmetelijke en afwisselende plot,

De noodzakelijke stappen van zijn grote en gevaarlijke drama;

Hij maakt met deze en met heel zijn passiespel,

Een spel en toch geen spel maar het diepzinnige plan

125 Van een transcendente Wijsheid die wegen vindt

Om haar Heer te ontmoeten in de schaduw en de Nacht:

Boven haar bevindt zich de nachtwake van de sterren;

Gadegeslagen door een eenzelvige Oneindigheid

Belichaamt zij in stilzwijgende Materie het Goddelijke,

130 In symbolisch verstand en leeft het Absolute.

Haar werktuiglijke kunstvaardigheid is een zaaier van wonderen;

De machine van de Materie werkte de wetten uit van het denken,

De mechanismen van het Leven dienden het zwoegen van een ziel:

De Machtige Moeder heeft haar schepping gesmeed,

135 Een reusachtige gril, zelf-gebonden door ijzeren wetten,

En God opgesloten in een enigmatische wereld:

Zij heeft het Alwetende gewiegd in onwetende slaap,

Almacht liet zij rijden op de rug van Inertie,

Betrad vlekkeloos met goddelijke onbewuste stappen

140 De enorme kringloop van haar wonder-werken.

Onsterfelijkheid waarborgde zichzelf door de dood;

Het gezicht van het Eeuwige werd gezien door de dwalingen van de Tijd.

Hij heeft zijn kennis vermomd als Onwetendheid,

Zijn Goed heeft hij gezaaid in het monsterlijke bed van het Kwaad,

145 Van vergissing een deur gemaakt waardoor Waarheid kon binnentreden,

Zijn gewas van gelukzaligheid bevloeid met de tranen van Verdriet.

Duizend aspecten wijzen terug naar de Ene;

Een tweeledige Natuur omvatte het Unieke.

In deze ontmoeting van de zich mengende maskerades van het Eeuwige,

150 Deze wirwar-dans van hartstochtelijke tegendelen

Als minnaars in een verboden omhelzing vergrendelend

De twist van hun verloren identiteit,

Door deze worsteling en tweespalt van de uitersten van Macht

Zwoegden de miljoenen aardse wegen zich naar goddelijkheid.

155 Alles strompelde verder achter een strompelende Gids,

Toch is elke strompeling een noodzakelijke stap

Op onbekende paden naar een onkenbaar doel.

Alles blunderde en dwaalde naar het Ene Goddelijke.

Als getransmuteerd door een titanische betovering

160 Kregen de eeuwige Machten een twijfelachtig gezicht:

De idolen van een misleidende goddelijkheid,

Zij droegen de kop van dier of trol,

Hadden de oren van de faun, de hoef van de sater,

Of herbergden de bezetene in hun blik:

165 Een kronkelig doolhof maakten zij van het denkende verstand,

Zij ondergingen een metamorfose van het hart,

Lieten bacchantische pretmakers toe vanuit de Nacht

Tot in dit heiligdom van verrukkingen,

Als in een Dionysische maskerade.

170 Op de hoofdwegen, in de tuinen van de wereld

Wentelden zij zich onbewust van hun goddelijke delen,

Als dronkaards van een rampzalige Circeaanse wijn

Of als een kind dat languit ligt en speelt in het slijk van de Natuur.

Zelfs wijsheid, de houwer van de wegen Gods,

175 Is deelgenoot in het diepzinnige rampzalige spel:

Verloren is de knapzak en ransel van de pelgrim,

Zij verzuimt de kaart te lezen en de ster te volgen.

Een schamele zelfingenomen deugdzaamheid is haar afkomst

En een pragmatisch tasten van de rede of een abstract zicht,

180 Of zij onderwijst de techniek van het succes van een kortstondig uur,

Een leermeester op de school van bruikbaarheid.

Aan het oceanische oppervlak van onmetelijk Bewustzijn

Worden kleine gedachten in scholen opgevist in een net

Maar de grote waarheden ontsnappen aan haar beperkte worp;

185 Beschut voor het zicht door de diepten van de schepping,

Zwemmen zij obscuur in blinde immense afgronden

Veilig voor het kleine peilende dieplood van het verstand,

Te ver voor de ondiepe sprong van de onbetekenende duiker.

Ons sterfelijke zicht spiedt met onwetende ogen;

190 Het ziet niet in het diepe hart der dingen.

Onze kennis wandelt steunend op de staf van Dwaling,

Een aanbidder van valse dogma's en valse goden,

Of de fanaticus van een vurig intolerant geloof

Of een zoeker die twijfelt aan elke waarheid die hij vindt,

195 Een scepticus die het Licht tegemoet treedt met een onbuigzaam Nee

Of die het hart verkilt met een droge ironische glimlach,

Een cynicus die de god uitroeit in de mens;

Een donkerte golft door de paden der Tijd

Of verheft zijn reuzenhoofd om de sterren te verduisteren;

200 Het vertroebelt het interpreterende verstand

En onderschept de orakels van de Zon.

Doch Licht is daar; het staat aan de poorten der Natuur:

Het draagt een toorts om de reiziger voor te gaan.

Het wacht erop te worden ontstoken in onze geheime cellen;

205 Het is een ster die een onwetende zee verlicht,

Een lamp op ons achterdek die zich boort in de nacht.

Terwijl kennis groeit vlamt het Licht op van binnenuit:

Het is een lichtende strijder in het verstand,

Een adelaar van dromen in het vooruitwetende hart,

210 Een wapenrusting in de strijd, een boog van God.

Dan komen grotere dageraden en het prachtvertoon van Wijsheid

Doorkruist de schemerige half-verlichte velden van het wezen;

Filosofie beklimt de in wolken gehulde toppen van het Denken

En Wetenschap ontrukt de Natuur zijn occulte machten,

215 Enorme djinns die de kleine behoeften dienen van een dwerg,

Onthult de verzegelde bijzonderheden van haar kunst

En onderwerpt haar door haar eigen geketende kracht.

Op hoogten onbereikt door de meest gedurfde vlucht van het verstand,

Aan een gevaarlijke rand van de falende Tijd

220 Trekt de ziel zich terug tot in zijn onsterfelijke Zelf;

De menselijke kennis wordt de verheven Lichtstraal van God.

Daar ligt het mystieke koninkrijk vanwaar de macht overspringt

Welks vuur brandt in de ogen van de ziener en de wijze;

Een bliksemflits van visionair zicht,

225 Het glinstert op een innerlijk grensgebied van het verstand:

Gedachte staart verstild in een stralende Leegte.

Een stem komt omlaag vanaf mystieke onzichtbare toppen:

Een uitroep van glorie vanuit een mond van storm,

Het is de stem die spreekt tot het diepst van de nacht,

230 Het is de donder en het vurige appÃ¨l.

Boven de sferen die klimmen vanaf de onwetende aarde,

Wordt een hand geheven naar het rijk van het Onzichtbare,

Voorbij de verblindende lijn van het bovenbewuste

En rukt de maskers weg van het Onbekende;

235 Een geest binnenin kijkt in de ogen van het Eeuwige.

Het hoort het Woord waarvoor ons hart doof was,

Het ziet door de vuurzee waarvoor ons denken is blind geworden;

Het drinkt van de naakte borsten van de glorieuze Waarheid,

Het leert de geheimen van de eeuwigheid.

240 Aldus was alles gedompeld in de raadselachtige Nacht,

Aldus is alles opgetild om een oogverblindende Zon te ontmoeten.

O Dood, dit is het mysterie van uw heerschappij.

In het afwijkende en magische veld van de aarde

Op haar doelloze reis gedragen door de zon

245 Temidden van de gedwongen opmars van de grote zwijgende sterren,

Nam een duisternis de velden van God in bezit,

En de wereld van de Stof werd door uw gedaante beheerst.

Uw masker heeft het gelaat van het Eeuwige bedekt,

De Gelukzaligheid die de wereld heeft gemaakt viel in slaap.

250 Achtergelaten in de Onmetelijkheid sluimerde zij verder:

Een kwaadaardige transmutatie verraste

Haar ledematen tot zij zichzelf niet meer kende.

Slechts trekken door haar scheppende sluimering

Tere herinneringen aan de bedoelde vreugde en schoonheid

255 Onder de blauwe lach van de hemel tussen groen-beklede bomen

En gelukkige verkwistingen van geuren en kleuren,

In het veld van de gouden promenade van de zon

En de wake van het droom-licht van de sterren,

Tussen hoge mediterende toppen van heuvelen,

260 Op de weelderige, door regen gekuste aarde

En bij de saffieren tuimelingen van de zee.

Maar nu is de oorspronkelijke onschuld verloren,

Dood en Onwetendheid beheersen de sterfelijke wereld

En de aanblik van de Natuur draagt een somberder kleur.

265 De aarde heeft nog altijd haar vroegere charme en gratie behouden,

De grootsheid en de schoonheid zijn nog steeds de hare,

Maar de goddelijke Bewoner is versluierd.

De zielen van de mensen zijn van het Licht afgedwaald

En de grote Moeder wendt haar gezicht af.

270 De ogen van de schepster Gelukzaligheid zijn gesloten

En de aanraking van smart heeft haar gevonden in haar dromen.

Als zij zich wendt en keert op haar bed van Leegte,

Omdat zij niet kan ontwaken om zichzelf te vinden

En niet opnieuw haar volmaakte gedaante kan vormen,

275 Onbewust van haar natuur en haar staat,

Vergetend haar instinct van zaligheid,

Vergetend om een wereld van vreugde te scheppen,

Weent zij en laat de ogen wenen van haar schepselen;

Met de scherpte van smart beproevend de borst van haar kinderen,

280 Verspilt zij op 's levens vergeefse woestenij van hoop en gezwoeg

De schrijnende luxe van leed en tranen.

In de nachtmerrie-afwisseling van haar half-bewuste droom,

Zelf gepijnigd en pijnigend door haar aanraking,

Komt zij tot ons hart en lichaam en ons leven

285 En draagt een hard en wreed masker van pijn.

Onze natuur, verwrongen door de ontijdige geboorte

Geeft verdraaide antwoorden op de beproevende schokken van het leven,

Vindt een bittere nasmaak in de pijnscheuten der wereld,

Drinkt de wrange wijn van de perversiteit van smart.

290 Er rust een vloek op de pure vreugde van het leven:

Geluk, Gods zoetste teken en de tweeling van Schoonheid,

Gevreesd door de aspirerende heilige en de sobere wijsgeer,

Wordt gemeden als een gevaarlijk en dubbelzinnig bedrog,

Als een misleidende kunstgreep van een infernale Macht

295 Verleidt het de ziel tot haar zelf-kwetsing en ondergang.

Een puriteinse God maakte van genoegen een giftige vrucht,

Of een rood verdovend middel op de marktplaats van de Dood,

En van zonde het kind van de extase der Natuur.

Toch jaagt elk schepsel naar geluk,

300 Koopt door wrede pijn of door tranen met geweld

Van de doffe borst van de levenloze globe

Een of ander brokstuk of gebarsten scherf van gelukzaligheid.

Zelfs vreugde zelf wordt een giftige dronk;

Haar honger is gemaakt tot een vreselijke haak van het Lot.

305 Elk middel is geoorloofd om een enkele lichtstraal te vangen,

De eeuwigheid opgeofferd voor de gelukzaligheid van een moment:

Toch is het voor vreugde en niet voor verdriet dat de wereld werd gemaakt

En niet als een droom in de eindeloos gekwelde Tijd.

Ofschoon God de wereld heeft gemaakt voor zijn genot,

310 Nam een onwetende Macht het bevel over en geleek op zijn Wil

En de diepzinnige onwaarheid van de Dood heeft het Leven overmeesterd.

Alles werd een spel van Toeval dat het Lot nabootst.

“Als een geheime sfeer van pure zaligheid

Diep als een saffieren hemel zo ademt onze geest;

315 Ons hart en lichaam voelt de duistere roep,

Onze zintuigen tasten ernaar en raken het aan en verliezen het weer.

Als dit zich terugtrok, dan zou de wereld wegzinken in de Leegte;

Als dit er niet zou zijn, dan kon niets bewegen of leven.

Een verborgen Gelukzaligheid ligt aan de wortels der dingen.

320 Een stilzwijgende Verrukking beziet de talloze werken des Tijds:

Om Gods vreugde te huisvesten in dingen gaf de Ruimte rijkelijk gelegenheid,

Om Gods vreugde te huisvesten in het zelf werd onze ziel geboren.

Dit universum bewaart een oude betovering;

De voorwerpen erin zijn bewerkte bekers van Wereld-Genot

Waarvan de betoverde wijn de verrukkings-drank is van een of andere diepzinnige ziel:

De Al-Wonderschone heeft de hemel volgepakt met zijn dromen,

Hij heeft van de wezenloze oeroude Ruimte zijn wonder-huis gemaakt;

Hij heeft zijn geest uitgestort in de tekenen van de Materie:

Zijn vuren van grootsheid branden in de grote zon,

330 Hij glijdt door de hemel schimmerend in de maan;

Hij is schoonheid die jubelt in de velden van geluid;

Hij zingt de stanza's van de oden van de Wind;

Hij is stilte die 's nachts de sterren gadeslaat;

Hij ontwaakt bij het ochtendgloren en roept van elke tak,

335 Ligt verdoofd in steen en droomt in bloem en boom.

Zelfs in dit zwoegen en smart van Onwetendheid,

Op de harde levensgevaarlijke grond van de moeilijke aarde,

Ondanks dood en kwaadaardige omstandigheid

Houdt een wil tot leven stand, een vreugde om te bestaan.

340 Er is een vreugde in al wat het zintuig treft,

Een vreugde in alle ervaring van de ziel,

Een vreugde in kwaad en een vreugde in goed,

Een vreugde in deugd en een vreugde in zonde:

Onverschillig voor de dreiging van de Karmische wet,

345 Durft vreugde te groeien op verboden land,

Het sap ervan stroomt door de plant en de bloemen van Pijn:

Het huivert met het drama van lot en tragische ondergang,

Het onttrekt zijn voedsel aan verdriet en verrukking,

Door gevaar en moeilijkheid scherpt het zijn kracht;

350 Het kronkelt met reptiel en worm

En verheft het hoofd, een gelijke van de sterren;

Hij deelt in de elfendans, eet samen met de gnoom:

Het koestert zich in het licht en de warmte van vele zonnen,

De zon van Schoonheid en de zon van Macht

355 Strelen en voeden het met gouden stralen;

Het groeit naar de Titaan en de God.

Op aarde draalt het en drinkt met volle teugen,

Door het symbool van haar plezier en pijn,

Van de druiven van de Hemel en de bloemen van de Afgrond,

360 Van de vurige pijnscheuten en de foltering-vaardigheid van de Hel

En schemerige fragmenten van de glorie van het Paradijs.

In de kleine schamele pleziertjes van het mensenleven,

In zijn bekrompen hartstochten en vreugdes schept het behagen,

Behagen in tranen en pijniging van gebroken harten,

365 In de kroon van goud en in de kroon van doornen,

In 's levens nectar van zoetigheid en van haar bittere wijn.

Heel het bestaan wordt afgespeurd naar onbekende gelukzaligheid,

Alle ervaring gepeild naar dingen nieuw en vreemd.

Het leven brengt tot in de dagen van het aardse schepsel

370 Een taal van glorie van een helderder sfeer:

Het verdiept zich in zijn mijmeringen en zijn Kunst,

Het komt af op de glorie van een of ander volmaakt woord,

Het jubelt bij zijn hoge voornemens en nobele daden,

Zwerft rond in zijn dwalingen, trotseert de rand van de afgrond,

375 Het klimt door zijn beklimmingen, zwelgt in zijn ondergang.

Engelachtige en demonische bruiden delen zijn kamer,

De bezitters of mededingers naar 's levens hart.

Voor de genieter van het kosmische toneel

Zijn zijn grootheid en zijn kleinheid gelijk,

380 Zijn grootmoedigheid en verachtelijkheid zijn kleurschakeringen

Geworpen op een of andere neutrale achtergrond van de goden:

Hij bewondert de vakkundigheid van de Artiest die het plan schiep.

Maar niet voor eeuwig duurt dit gevarenspel:

Voorbij de aarde, maar bedoeld voor de verloste aarde,

385 Bereiden wijsheid en vreugde hun volmaakte kroon voor;

Bovenmenselijke Waarheid doet een oproep aan de denkende mens.

Ten slotte keert de ziel zich naar eeuwige dingen,

In elk heiligdom roept het om de omhelzing van God.

Dan is daar het bekronende Mysterie gespeeld,

390 Dan is het verlangde mirakel bereikt.

Het onsterfelijke Gelukzalige opent naar de sterren

Haar grote hemelse ogen, zij roert haar machtige ledematen;

De Tijd huivert bij de sapfische strofen van haar liefdeslied

En de Ruimte vult zich met een reine zaligheid.

395 Dan, overlatend aan zijn smart het menselijk hart,

Spraak achterlatend en de naam-bepaalde domeinen,

Door een van verre geziene stralende hemel van woordloze gedachte,

Door naakte gedachte-vrije hemelen van absoluut zicht,

Klimt zij naar de toppen waar het ongeboren Idee,

400 Zich de toekomst herinnerend die komen moet,

Neerkijkt op de werken van de zwoegende Kracht,

Onveranderlijk boven de wereld die het heeft gemaakt.

In de onmetelijke gouden lach van de zon van Waarheid

Gelijk een grote hemel-vogel op een bewegingsloze zee

405 Zweefde haar gevleugelde vurigheid van scheppende vreugde

Boven de stille diepte van Eeuwiges vrede.

Dit was het doel, dit was de hemelse Wet,

De toegewezen taak van de Natuur wanneer van schoonheid doordrenkt

In schemerig mistige wateren van onbewuste slaap,

410 Vanuit de Leegte deze grootse schepping verrees, â€"

Dit is het waarvoor de Geest gekomen is tot in de Afgrond

En de onwetende kracht van de Materie heeft geladen met zijn macht,

Om in de lege zitting van de Nacht tot in het kathedrale Licht,

Om in het rijk van de Dood onsterfelijkheid te doen wederkeren.

415 Een mystieke langzame transfiguratie is aan het werk.

Heel onze aarde begint met slijk en eindigt in hemel,

En Liefde die eens een dierlijke begeerte was,

Dan een zoete gekte in het hartstochtelijke hart,

Een vurig kameraadschap in het gelukkige verstand,

420 Wordt de ruimte van een weids spiritueel verlangen.

Een eenzame ziel raakt van hartstocht vervuld voor het Allene,

Het hart dat de mens beminde huivert bij de liefde van God.

Een lichaam is zijn kamer en zijn heiligdom.

Dan is ons wezen van afzondering gered;

425 Alles is zichzelf, alles is nieuw-gevoeld in God:

Een Minnaar die neigt vanuit zijn kluizenaars-deur

Brengt de hele wereld samen in zijn enkele borst.

Dan zal de kwestie van Nacht en Dood een einde nemen:

Als eenheid is gewonnen, wanneer de strijd is vergaan

430 En al is gekend en al is door Liefde omvat

Wie zou terugkeren naar onwetendheid en pijn?

”O Dood, ik heb u overwonnen binnenin;

Ik beef niet langer bij de overweldiging van smart;

Een machtige kalmte gezeteld diep van binnen

435 Heeft mijn lichaam en gevoel in bezit genomen:

Het neemt 's werelds smart en vormt het om in kracht,

Het maakt 's werelds vreugde Ã©Ã©n met de vreugde van God.

Mijn eeuwige liefde zetelt getroond op Gods kalmte;

Want Liefde moet uitstijgen zelfs boven de hemelen

440 En haar geheime onuitsprekelijke betekenis vinden;

Het moet haar menselijke wegen veranderen in goddelijke,

En toch haar soevereiniteit van aardse gelukzaligheid behouden.

O Dood, niet voor het zoete schrijnen van mijn hart

Noch voor het gelukzalige van mijn gelukkige lichaam alleen

445 Heb ik van u de levende Satyavan opgeÃ«ist,

Maar voor zijn werk en het mijne, onze geheiligde opdracht.

Onze levens zijn Gods boodschappers onder de sterren;

Om te wonen onder de schaduw van de dood zijn zij gekomen

En lokken Gods licht naar de aarde voor het onwetende ras,

450 Zijn liefde om de leegte in het mensenhart te vullen,

Zijn gelukzaligheid om de bedroefdheid van de wereld te helen.

Want ik, de vrouw, ben de kracht van God,

Hij is de afgevaardigde ziel van het Eeuwige in de mens.

Mijn wil is groter dan uw wet, O Dood;

455 Mijn liefde is sterker dan de ketenen van het Lot:

Onze liefde is de hemelse bezegeling van de Allerhoogste.

Dat zegel bewaak ik tegen uw verscheurende handen.

Liefde moet niet ophouden te leven op de aarde;

Want Liefde is de heldere verbinding tussen aarde en hemel,

460 Liefde is de verre engel van het Transcendente hier;

Liefde is het pand van de mens op het Absolute.“

Doch aan de vrouw antwoordde Dood de god,

Met de ironische lach van zijn stem

Ontmoedigend het werk van de sterren:

465 ”Aldus bedriegen mensen de Waarheid met prachtige gedachten.

Zo wilt gij inhuren die glorieuze charlatan, Verstand,

Om van zijn ragfijne sfeer van het Ideale

Een subtiel gewaad te weven voor de naakte begeerten van uw lichaam

En de vastklampende begerige hartstocht te kleden van uw hart?

470 Beklad niet het weefsel van het leven met magische kleuren:

Maak liever van uw gedachten een vlak en betrouwbaar glas

Dat Materie en sterfelijkheid weerspiegelt,

En ken uw ziel als een voortbrengsel van het vlees,

Een verzonnen zelf in een geconstrueerde wereld.

475 Uw woorden zijn wijdlopig gemurmel in een mystieke droom.

Want hoe zou in het bevlekte hart van de mens

De onberispelijke grootsheid kunnen wonen van uw droom-geschapen God,

Of wie kan een goddelijk gezicht en gedaante zien

In de naakte tweebenige worm die gij mens noemt?

480 O menselijk gezicht, doe af de maskers die het verstand schilderde:

Wees het dier, de worm die de Natuur heeft bedoeld;

Aanvaard uw armzalige geboorte, uw beperkte leven.

Want waarheid is kaal als steen en hard als de dood;

Leef kaal in de kaalheid, hard met de harde waarheid.“

485 Maar Savitri antwoordde aan de afschrikwekkende God:

”Ja, ik ben menselijk. Toch zal de mens door mij,

Want het is in de mensheid dat de God zijn uur verwacht,

U vertrappen om de onsterfelijke hoogten te bereiken,

Uitstijgend boven leed en pijn en lot en dood.

490 Ja, mijn menselijkheid is een masker van God:

Hij woont in mij, de beweger van mijn daden,

Draaiend aan het grote wiel van zijn kosmische werk.

Ik ben het levende lichaam van zijn licht,

Ik ben het denkende instrument van zijn macht,

495 Ik belichaam Wijsheid in een aardse borst,

Ik ben zijn zegevierende en onverslaanbare wil.

De vormeloze Geest heeft in mij zijn gedaante getekend;

In mij wonen het Nameloze en de geheime Naam.“

De Dood zond vanuit de ongelovige Duisternis zijn kreet:

500 ”O priesteres in het huis van Verbeelding,

Overreed eerst de gevestigde onveranderlijke wetten van de Natuur

En maak van het onmogelijke uw dagelijkse werk.

Hoe kunt gij twee eeuwige vijanden dwingen om te huwen?

Onverzoenlijk in hun omarming

505 Maken zij de glorie van hun pure uitersten ongedaan:

Een ongelukkig huwelijk belemmert hun onvolgroeide kracht.

Hoe zal uw wilskracht het ware en onware verenigen?

Waar Materie alles is, daar is Geest een droom:

Als allen de Geest zijn, dan is Materie een leugen,

510 En wie was de leugenaar die het universum heeft beraamd?

Het Werkelijke kan niet met het onwerkelijke samengaan.

Hij die zich wil keren naar God, moet de wereld verlaten;

Hij die wil leven in de Geest, moet het leven opgeven;

Hij die het Zelf heeft ontmoet, doet afstand van het zelf.

515 De ontdekkers van de miljoenen wegen van het verstand

Die door het Bestaan zijn gereisd tot aan het einde,

De wijzen die de onmetelijkheden van de wereld-oceaan hebben verkend,

Vonden in de dood de enige veilige haven.

Slechts twee deuren zijn er voor de mens om te ontsnappen,

520 De dood van zijn lichaam is de poort van de Materie naar vrede,

De dood van zijn ziel is zijn laatste gelukzaligheid.

In mij vindt al zijn toevlucht, want ik, de Dood, ben God.“

Maar Savitri antwoordde aan de machtige Dood:

”Mijn hart is wijzer dan de gedachten van de Rede,

525 Mijn hart is sterker dan uw ketenen, O Dood.

Het ziet en voelt het ene Hart dat klopt in al,

Het voelt de verheven handen van het Transcendente als een zon,

Het ziet de kosmische Geest aan het werk;

In de schemerige Nacht ligt het alleen met God.

530 De kracht van mijn hart kan het leed van het universum dragen

En kan nimmer wankelen op zijn heldere pad,

Zijn vlekkeloze ontzaglijke omloop door Gods vrede.

Het kan de zee opdrinken van de Al-Vreugde

En nooit de vlekkeloze spirituele aanraking verliezen,

535 De kalmte die mijmert in de diepe Oneindigheid.“

Hij zei, ”Zijt gij echt zo sterk, O hart,

O ziel, zo vrij? En kunt gij dan vergaren

Heldere genoegens van mijn bloesemtakken aan de kant van de weg,

En toch niet afdwalen van het doel van uw moeilijke reis,

540 's Werelds gevaarlijke aanraking ondervinden en nimmer vallen?

Toon mij uw kracht en vrijheid van mijn wetten.“

Maar Savitri antwoordde, ”Zeker zal ik vinden

Temidden van de groene en fluisterende wouden van het Leven

Nabij-geboezemde genoegens, pas de mijne sinds ik de zijne ben,

545 Of de mijne voor hem, omdat onze vreugdes Ã©Ã©n zijn.

En als ik draal, dan is de Tijd aan ons en aan God,

En als ik val, is dan zijn hand niet dichtbij die van mij?

Alles is Ã©Ã©n enkel plan; elke zijdelingse daad

Verdiept het antwoord van de ziel, brengt het doel dichterbij.“

550 De Dood, het geringschattende Nihil, antwoordde haar:

”Bewijs dan uw absolute kracht aan de wijze goden,

Door aardse vreugde te verkiezen! Doe aanspraak op het zelf

En leef toch van het zelf en van zijn grove maskers vrij.

Dan zal ik u alles geven wat uw ziel begeert,

555 Al de kortstondige vreugdes die de aarde bewaart voor het sterfelijke hart.

Slechts de enige dierbaarste wens die boven alles gaat

Is door harde wetten verboden en door uw ironische lot.

Mijn eens gewrochte wil blijft onveranderd door de Tijd,

En Satyavan kan nimmer meer de uwe zijn.“

560 Maar Savitri antwoordde aan de schimmige Macht:

”Als de ogen van de Duisternis recht kunnen kijken naar de Waarheid,

Kijk dan in mijn hart en, wetend wat ik ben,

Geef wat u wilt of wat u moet, O Dood.

Niets anders eis ik dan Satyavan alleen.“

565 Er viel een stilte als van twijfelachtige noodlottigheden.

Laatdunkend stil als een die zwicht voor een punt

Boog de Dood zijn soevereine hoofd in koele instemming:

”Ik geef u, gered van de dood en van een schrijnend lot

Wat ook eens de levende Satyavan

570 In zijn hart voor Savitri verlangde.

Heldere middagen geef ik u en ongegriefde dageraden,

Dochters geschapen zoals gij in verstand en hart,

Blonde heldenzonen en onverstoorde lieflijkheid

Van vereniging met uw echtgenoot dierbaar en oprecht.

575 En gij zult oogsten in uw vreugdevolle huis

Gelukzaligheid wanneer de avonden u omringen.

Liefde zal door u vele samengebrachte harten binden.

De tegenoverstaande lieflijkheid van uw dagen zal samenkomen

Van toegenegen dienstbaarheid aan uw levens verlangde

580 En liefhebbende imperium over al wat gij beminde,

Twee polen van gelukzaligheid Ã©Ã©n gemaakt, O Savitri.

Keer terug, O kind, naar uw verloochende aarde.“

Maar Savitri antwoordde, ”Uw geschenken staan tegen.

De aarde kan niet bloeien als alleen ik terugkeer.“

585 Toen zond de Dood opnieuw zijn dreigende kreet uit,

Zoals een leeuw tekeer gaat tegen zijn ontsnappende prooi:

”Wat weet gij van het rijke en veranderende leven van de aarde

Die denkt dat met Ã©Ã©n dode man alle vreugde moet eindigen?

Hoop niet ongelukkig te zijn tot het einde:

590 Want smart sterft spoedig in het vermoeide mensenhart;

Spoedig zullen andere gasten de lege kamers vullen.

Als een vergankelijke schildering op een vloer van zorgeloosheid

Getekend voor de schoonheid van een ogenblik werd liefde gemaakt.

Of in geval van een reiziger op het eeuwige spoor,

595 Veranderen haar voorwerpen vloeiend in haar omarming

Als golven voor een zwemmer op zeeÃ«n oneindig.“

Maar Savitri antwoordde de schimmige god,

”Geef mij Satyavan terug, mijn enige heer.

Uw gedachten zijn leeg voor mijn ziel die de diepe

600 Eeuwige waarheid voelt in vergankelijke dingen.“

De Dood antwoordde haar, ”Keer terug en beproef uw ziel!

Spoedig zult gij, tot bedaren gekomen, vinden dat andere mannen

Op de kwistige aarde schoonheid hebben, kracht en waarheid,

En wanneer gij half vergeten hebt, zal een van deze

605 Zichzelf winden om uw hart dat behoefte heeft

Aan een of ander menselijk antwoordend hart tegen uw borst;

Want wie, als sterfelijke, kan gelukkig wonen alleen?

Dan zal Satyavan in het verleden verglijden,

Een tedere herinnering van u verdrongen

610 Door nieuwe liefde en de tere handen van uw kinderen,

Tot gij u zult verwonderen of er wel liefde was.

Zo is het leven dat het aardse zwoegen heeft opgevat,

Een constante stroom die nooit hetzelfde is.“

Maar Savitri antwoordde de machtige Dood:

615 ”O duistere ironische criticaster van Gods werk,

Gij tart het verstand en de wankele zoektocht van het lichaam

Naar wat het hart zal vinden in een profetisch uur

En de onsterfelijke geest zich eigen zal maken.

Mijn hart is er een dat, ofschoon verlaten,

620 De beeltenis vereerde van de god die zijn liefde aanbad;

Ik heb vlammend gebrand om in zijn voetstappen te reizen.

Zijn wij niet degenen die onmetelijke eenzaamheid verdroegen

Gezeten op de heuvelen alleen met God?

Waarom strijdt u tevergeefs met mij, O Dood,

625 Een geest verlost van elke schemerige gedachte,

Voor wie de geheimen van de goden duidelijk zijn?

Want nu weet ik tenslotte boven alle twijfel,

Dat de grote sterren branden met mijn onophoudelijk vuur

En leven en dood zijn beide van deze brandstof gemaakt.

630 Het leven was slechts mijn blinde poging om lief te hebben:

De aarde zag mijn strijd, de hemel zag mijn overwinning;

Al zal worden aangegrepen, getranscendeerd; daar zullen kussen

En hun sluiers afwerpen voor het bruilofts-vuur

De eeuwige bruidegom en de eeuwige bruid.

635 De hemelen zullen ten slotte onze onderbroken vlucht aanvaarden.

Aan de voorsteven van ons leven die de golven van de Tijd breekt

Heeft geen seinlicht van hoop tevergeefs geschenen.“

Zij sprak; de grenzeloze ledematen van de god

Als door een verborgen extase overvallen,

640 Sidderden in stilte zoals de schemerige velden van de oceaan

Zich duister roeren, overgeleverd aan de maan.

Toen, opgetild als door een plotselinge wind

Rondom haar heen in die vage en schimmerende wereld,

Trilde het schemerlicht als een brekende sluier.

645 Aldus streden met gewapende spraak de grote tegenstanders.

Rondom die geesten in de glinsterende mist

Vluchtte een zich verdiepend halflicht met parelmoeren vleugels

Als om een of andere verre ideale Morgen te bereiken.

Omlijnd vlogen haar gedachten door de blinkende waas

650 Zich helder-gekortwiekt mengend met de lichten en sluiers

En al haar woorden werden als verblindende juwelen gevangen

Tot in de gloed van een mysterieuze wereld,

Of verrast in de regenboog-wisseling van haar kleuren

Zoals echo's dreven, vervagend tot een ver geluid.

655 Elke uiting, elke stemming moet daar

Een vergankelijk weefsel worden, geregen door het verstand

Om een ragfijn gewaad te maken van schone verandering.

Aandachtig in haar stille wilskracht wandelde zij

Op het schemerige gras van vage onwerkelijke vlakten,

660 Een zwevende sluier van visioenen voor haar uit,

Een gewaad met een sleep van dromen achter haar voeten.

Maar nu riep haar geestes vlam van bewuste kracht,

Zich verwijderend van een vruchteloze lieflijkheid,

Haar gedachten terug van spraak om te zetelen binnenin

665 In een diepe kamer van het huis van meditatie.

Want daar alleen kon de standvastige waarheid wonen van haar ziel:

Onvergankelijk, een vuurtong van offerande,

Vlamde het onuitgedoofd op in het midden van de haard

Waar voor de hoge huismeester en zijn gezellin

670 Het wakende en getuigende vuur van de hofstee brandt

Waaraan de altaren van de goden worden ontstoken.

Alles ging, nog altijd voortgedreven, zwevend onveranderd verder,

Nog steeds was de volgorde van deze werelden omgekeerd:

De sterfelijke ging voorop, de god en geest volgden

675 En zij was achteraan degene die hun voortgang leidde

En zij vooruit waren de volgers van haar wil.

Voort reisden zij over de dwalende wegen

Vaag begeleid door de schimmige nevelen.

Maar sneller nu vluchtte alles als in verwarring

680 Ontsnappend aan de helderheid van haar ziel.

Gelijk een hemel-vogel op juwelen vleugelen van de wind

Gedragen als een gekleurd en omsloten vuur,

Door geesten meegevoerd in een parel-kleurige holte,

Verder door de betoverde schemerigheid bewoog haar ziel.

685 De Dood liep voor haar uit en Satyavan,

In de duisternis voor de Dood uit, was een afnemende ster.

Boven bevond zich de onzichtbare waagschaal van zijn lot.

EINDE VAN CANTO DRIE

Canto Vier

De Droomschemering van de Aardse Werkelijkheid

Er kwam een glooiing die geleidelijk helde naar omlaag;

Het vergleed naar een struikelende sombere afdaling.

Het schemer-harten wonder van het ideale was verdwenen;

Haar veelvuldige mirakel van heldere subtiele dromen

5 En vage half-geschilderde sublimiteiten had zij verlaten:

Gedachte verviel naar lagere niveau's; moeizaam en gespannen

Hunkerde het naar een of andere grove werkelijkheid.

Het schemerlicht zweefde nog steeds maar veranderde van kleur

En omhulde zwaar een minder verrukkelijke droom;

10 Het sloeg neer als vermoeide wolkenmassa's in de lucht;

De symbolische kleuren mengden met een doffer rood

En leken bijna een lugubere waas van het daglicht.

Een zware gespannenheid en ijzingwekkendheid belaagde haar hart;

Haar gevoel werd bemoeilijkt door een gevaarlijke last,

15 En bedroefdere, omvangrijkere geluiden waren in haar oren,

En door grimmige onderbrekingen van de vlammende gloed

Ving haar blik een voortjagen van snellende vlakten

En bewolkte bergen en brede taankleurige rivieren,

En steden klommen met minaretten en torens

20 Tegen een vruchteloze onveranderlijke hemel:

Lange kades en aanlegplaatsen en havens wit met zeilen

Tartten haar blik voor enige tijd en waren dan verdwenen.

Temidden daarvan ploeterden zwoegende menigten

In altijd wisselende onbestendige groepen,

25 Een contrasterende rolfilm van verlichte schaduw-gedaanten

Gehuld in de grijze mantel van een droom.

Betekenissen verbeeldend tijdens de moeilijke zwerftocht van het leven,

Vertrouwden zij op de onzekere omgeving

En wachtten op de dood om het toneel van hun geest te veranderen.

30 Een hevig kabaal van zwoegen en een gestamp

Van gepantserd leven en het monotone gonzen

Van gedachten en daden die altijd hetzelfde bleven,

Als de afgestompte herhaalde dreun

Van een geweldige redeloze machine, overviel haar ziel, â€"

35 Een somber ontevreden rumoer gelijk een spook

Dat het klagen was van een luide woelige zee.

Een enorme onmenselijke cyclopische stem,

Een gezang van Babel-bouwers torenend naar de hemel,

Een bonzen van motoren en het rinkelen van gereedschap

40 Bracht de diepe ondertoon van zwoegende pijn.

Zoals fletse bliksemschichten een gekwelde hemel verscheuren,

Zo vlamde hoog boven een wolk-omrande aaneenschakeling

Jachtig als rook gedreven uit een rode schoorsteen,

De gedwongen scheppingen van een onwetend Verstand:

45 Afdrijvend zag zij als verbeelde fragmenten

Schimmen vluchten van menselijke gedachte en verijdelde hoop,

De gedaanten van de Natuur en de kunstgrepen van de mens,

FilosofieÃ«n en disciplines en wetten,

En de dode geest van vroegere samenlevingen,

50 Bouwsels van de Titaan en de worm.

Als verloren overblijfselen van vergeten licht,

Vluchtten voor haar geest uit met slepende vleugels

Vervagende onthullingen en verlossende woorden,

Van hun zending ontdaan en van hun kracht om te redden,

55 De boodschappen van de evangelisten-goden,

Stemmen van profeten, geschriften van verdwijnende gezindten.

Elk op hun uur als eeuwig verkondigd, kwamen voorbij:

Idealen, systemen, wetenschappen, gedichten, ambachten

Gingen daar onophoudelijk ten onder en verschenen weer opnieuw,

60 Rusteloos nagestreefd door een of andere scheppende Macht;

Maar alle waren dromen die een lege onmetelijkheid doorkruisten.

Ascetische stemmen van eenzame zieners riepen

Op een bergtop of aan oevers van rivieren

Of uit het eenzame hart van open plekken in het woud

65 Op zoek naar hemelse rust of naar de wereldloze vrede van de geest,

Of in lichamen bewegingloos als standbeelden, gevangen

In de in trance vervallen verstildheid van hun slapeloze denken

Zaten slapende zielen, en ook dit was een droom.

Alle dingen die het verleden heeft gemaakt en vernietigd waren daar,

70 De verloren vergeten vormen die eens hebben geleefd

En al de huidige liefdes, als nieuw-geopenbaard,

En alle verwachtingen die de toekomst brengt

En reeds vervlogen waren, verstrikt en verspild in vergeefse pogingen,

Werden vruchteloos eeuw na eeuw herhaald.

75 Onvermoeibaar keerde al terug en hield nog altijd vol

Om de vreugde in de angst der achtervolging

En vreugde om te zwoegen en te winnen en verliezen

En vreugde om te scheppen en behouden en de vreugde om te doden.

De golvende kringlopen gingen voorbij en kwamen weer,

80 Brachten hetzelfde gezwoeg en hetzelfde dorre einde,

Vormen altijd nieuw en immer oud, de langdurige

Ontstellende revoluties van de wereld.

Opnieuw verrees de geweldige vernietigende Stem:

Langs het vruchteloze zwoegen van de werelden

85 Vervolgde de al-vernietigende macht van zijn reusachtige ontkenning

De onwetende opmars van de bedroevende Tijd.

“Aanschouw de gedaanten van dit symbolische rijk,

De aaneengesloten contouren van scheppende droom

Die een aanzet zijn voor de grote concrete taken van de aarde.

90 In deze bewogen parabel van menselijk leven

Kunt gij hier het resultaat volgen dat de Natuur geeft

Aan de zonde van het bestaan en de dwaling in dingen

En de begeerte die dwingt om te leven

En 's mensen ongeneeslijke ziekte van de hoop.

95 In de hiÃ«rarchie van een onveranderbare orde

Waar de Natuur niet verandert, kan de mens niet veranderen:

Altijd gehoorzaamt hij aan haar vastgelegde wet van mutatie;

In een nieuwe versie van haar dikwijls vertelde verhaal

Wendt het ras zich in altijd wentelende kringlopen.

100 Zijn verstand is opgesloten in omcirkelende grenslijnen:

Want de mens is verstand, verder dan gedachte kan hij niet stijgen.

Kon hij zijn beperkingen achterlaten dan zou hij zijn gered:

Hij ziet maar kan niet klimmen naar zijn grotere hemelen;

Zelfs gevleugeld zinkt hij terug naar zijn geboortegrond.

105 Hij is een gevangene in het net van zijn denken

En slaat met ziele-vleugels tegen de muren van het leven.

Vergeefs heft zijn hart zijn hunkerende gebed

En bevolkt met schitterende Goden de vormeloze Leegte;

Dan, teleurgesteld, keert hij zich naar de Leegte

110 En vraagt bevrijding in het gelukkige niets,

Het kalme Nirvana van zijn droom van het zelf:

Het Woord eindigt in stilte, in het Niets eindigt de naam.

Afgezonderd tussen de sterfelijke menigten,

Roept hij de onmededeelzame Godheid aan

115 Om de geliefde te zijn van zijn eenzame ziel

Of werpt zijn geest in die lege omarming.

Of hij vindt zijn evenbeeld in het onpartijdige Al;

Hij verleent aan het Onbeweeglijke zijn eigen wil,

Kent aan het Eeuwige toorn en liefde toe

120 En geeft aan het Onnoembare duizend namen.

Verwacht niet God omlaag te roepen naar zijn leven.

Hoe zult gij hier de Eeuwigdurende brengen?

Er is voor hem geen huis in de jachtige Tijd.

Vergeefs zoekt gij in de wereld der Materie een doel;

125 Er is geen doel, slechts een wil om te bestaan.

Alles wandelt door de Natuur gebonden, voor altijd hetzelfde.

Zie deze vormen die een korte tijd blijven en voorbijgaan,

Deze levens die verlangen en nastreven, dan niet meer zijn,

Deze structuren die geen blijvende waarheid bezitten,

130 De reddende geloofsovertuigingen die zichzelf niet kunnen redden,

Maar ten onder gaan in de wurgende handen der jaren,

Uit het menselijk denken verbannen, als onjuist bewezen door de Tijd,

FilosofieÃ«n die elk probleem blootleggen

Maar nimmer iets hebben opgelost sinds de aarde begon,

135 En wetenschappen almachtig maar vergeefs

Die de mens leren waarvan de zonnen zijn gemaakt,

Transformeren elke vorm om hun uiterlijke behoeften te dienen,

Vliegen door de lucht en varen onder de zee,

Maar leren niet wat zij zijn of waarvoor zij kwamen;

140 Deze bestuursvormen, architecturen van het menselijk brein,

Die, gemetseld uit kwaad en goed, de geest van de mens ommuren

En, gespleten huizen, paleis en gevangenis tegelijk,

In verval raken terwijl zij heersen en afbrokkelen alvorens ineen te storten;

Deze revoluties, demon of dronken god,

145 Laten het gewonde lichaam van de mensheid stuiptrekken

Alleen om een oud gezicht in nieuwe kleuren te schilderen;

Deze oorlogen, slachting die triomfeert, waanzinnige verwoesting,

Het werk van eeuwen dat in een uur verdwijnt,

Het bloed van de overwonnene en de kroon van de overwinnaar

150 Die mensen om te worden geboren moeten betalen met hun pijn,

Het goddelijke gezicht van de held boven de ledematen van de sater,

De grandeur van de demon vermengd met die van de halfgod,

De glorie en beestachtigheid en schande;

Waarvoor bestaat alles, het gezwoeg en het kabaal,

155 De vergankelijke vreugdes, de tijdloze zee van tranen,

Het verlangen en het hopen en de schreeuw,

De veldslag en de overwinning en de nederlaag,

De doelloze reis die nooit kan staken,

Het wakende zwoegen, de verwarde slaap,

160 Zang, geschreeuw en geween, wijsheid en loze woorden,

Het lachen van mensen, de ironie der goden?

Waar leidt de mars heen, waarheen de pelgrimage?

Wie bewaart de kaart van de route of heeft elk stadium beraamd?

Of anders gaat de wereld zelf-bewogen zijn eigen weg,

165 Of er is niets dan alleen een Geest die droomt:

De wereld is een mythe die toevallig is uitgekomen,

Een legende aan zichzelf verteld door het bewuste Verstand,

Verbeeld en gespeeld op de grond van een geveinsde Materie

Waarop het staat in een onwerkelijke Onmetelijkheid.

170 Het Verstand is auteur, toeschouwer, acteur, toneel:

Slechts het Verstand bestaat en wat het denkt dat wordt gezien.

Als het Verstand alles is, geef dan de hoop op gelukzaligheid op;

Als het Verstand alles is, geef dan op de hoop op Waarheid.

Want het Verstand kan nimmer het lichaam van de Waarheid raken

175 En het Verstand kan nimmer de ziel van God zien;

Slechts zijn schaduw neemt het waar noch hoort het zijn lach

Terwijl het zich van hem afwendt naar de ijdele schijn der dingen.

Verstand is een weefsel geweven uit licht en schaduw

Waar goed en kwaad hun vermengde delen hebben gevlochten;

180 Of het Verstand is het gelegenheidshuwelijk van de Natuur

Tussen waarheid en leugen, tussen vreugde en pijn:

Geen gerechtshof kan dit worstelende paar scheiden.

Elke gedachte is een gouden muntstuk van hoog gehalte

En dwaling en waarheid zijn ervan het kruis en munt:

185 Dit is het vorstelijke muntstempel van het brein

En van deze aard is al zijn geld.

Denk niet dat gij op aarde de levende Waarheid kunt planten

Of van de Stoffelijke wereld het huis kunt maken van God;

Waarheid komt daar niet maar alleen de gedachte aan Waarheid,

190 God is daar niet maar slechts de naam van God.

Als er een Zelf bestaat dan is het lichaamsloos en ongeboren;

Het is niemand en het is van niemand bezit.

Waarop zult gij dan uw gelukkige wereld bouwen?

Werp af uw leven en verstand, dan zijt gij het Zelf,

195 Een alziende alomtegenwoordigheid, grimmig, alleen.

Als er een God is dan geeft hij niet om de wereld;

Alle dingen ziet hij met kalme onverschillige blik,

Hij heeft elk hart veroordeeld tot leed en begeerte,

Hij heeft alle leven door zijn onverbiddelijke wetten gebonden;

200 Hij geeft geen antwoord op de onwetende stem van het gebed.

Eeuwig terwijl beneden de eeuwen zwoegen,

Onbewogen, onaangeraakt door al wat hij heeft gemaakt,

Ziet hij tot in het kleinste detail onder de sterren

De doodsangst van het dier en het lot van de mens:

205 Onmetelijk wijs, gaat hij uw gedachte te boven;

Zijn eenzelvige vreugde heeft uw liefde niet nodig.

Zijn waarheid kan niet wonen in het menselijke denken:

Als het Waarheid is wat gij verlangt, stil dan uw verstand

Voor altijd, verslagen door het zwijgzame onzichtbare Licht.

210 Onsterfelijke gelukzaligheid leeft niet in de menselijke sfeer:

Hoe zal de machtige Moeder haar kalme verrukking

Welriekend houden in deze beperkte breekbare vaas,

Ofwel haar zoete ononderbroken extase onderbrengen

In een hart dat door aards verdriet kan worden overweldigd

215 En een lichaam dat de zorgeloze Dood naar willekeur kan doden?

Droom niet de wereld die God heeft gesmeed te veranderen,

Tracht niet te tornen aan zijn eeuwige wet.

Als er hemelen bestaan waarvan de poorten voor smart zijn gesloten,

Zoek daar de vreugde die gij op aarde niet kon vinden;

220 Of in de onvergankelijke hemisfeer

Waar het Licht is ingeboren en waar Geluk koning is

En waar de Geest de onsterfelijke grond is der dingen,

Kies daar uw hoge standplaats, kind van de Eeuwigheid.

Als gij Geest zijt en de Natuur is uw gewaad,

225 Leg af uw kledij en wees uw naakte zelf

Onveranderlijk in zijn onsterfelijke waarheid,

Alleen voor altijd in het stilzwijgende Allene.

Keer u dan naar God, laat alles achter voor hem;

Vergeet liefde, vergeet Satyavan,

230 Herroep uzelf tot in zijn onbeweeglijke vrede.

O ziel, verdrink in zijn stille zaligheid.

Want gij moet sterven voor uzelf om Gods hoogte te bereiken:

Ik, de Dood, ben de poort naar onsterfelijkheid.”

Maar Savitri antwoordde aan de sofistische God:

235 “Wilt gij andermaal roepen om Licht om Waarheids ogen te verblinden,

Van Kennis een prooi maken voor de valstrik van Onwetendheid

En van het Woord een pijl om mijn levende ziel te doden?

Schenk, O Koning, uw gunsten aan vermoeide geesten

En aan harten die niet de wonden van de Tijd konden verdragen,

240 Laat diegenen die waren gebonden aan lichaam en verstand,

Die ketenen afwerpen en vluchten in reine kalmte

Smekend om redding uit het spel van God.

Uw geschenken zijn zeker groots want gij zijt Hem!

Maar hoe zal ik rust verlangen in eindeloze vrede

245 Die de geweldige kracht van de machtige Moeder herbergt,

Haar blik gericht om de raadselachtige wereld te doorgronden,

Haar wil getemperd in de vuurzee van de zon van Wijsheid

En de vlammende stilte van haar hart van liefde?

De wereld is een spirituele paradox

250 Verzonnen door een behoefte in het Ongeziene,

Een gebrekkige vertaling voor het gevoel van het wezen

Van Dat wat voor altijd idee en woord te boven gaat,

Een symbool van wat nimmer kan worden gesymboliseerd,

Een taal verkeerd uitgesproken, verkeerd gespeld, en toch waar.

255 Deze machten zijn gekomen van de eeuwige hoogten

En wierpen zich in de onbewuste duistere Afgrond

En ontstegen eraan om hun wonderbare werk te doen.

De ziel is een gedaante van het Onmanifeste,

Het verstand zwoegt om het Ondenkbare te denken,

260 Het leven om het Onsterfelijke te roepen tot geboorte,

Het lichaam om het Onbegrensbare te omhullen.

De wereld is niet afgesneden van Waarheid en God.

Tevergeefs hebt gij de donkere onoverbrugbare kloof gegraven,

Tevergeefs hebt gij de blinde en deurloze muur gebouwd:

265 De ziel van de mens doorkruist u naar het Paradijs,

Des Hemels zon baant zich een weg door dood en nacht;

Het licht ervan is zichtbaar aan de grens van ons wezen.

Mijn geest is een toorts ontstoken aan de eeuwige zon,

Mijn leven een ademteug genomen door de onsterfelijke Genodigde,

270 Mijn sterfelijke lichaam is het huis van het Eeuwige.

Reeds wordt de toorts de onvergankelijke lichtstraal,

Reeds is het leven de kracht van het Onsterfelijke,

Het huis groeit met de huismeester deel en Ã©Ã©n.

Hoe kunt gij zeggen dat Waarheid nooit het menselijk verstand kan verlichten

275 En Gelukzaligheid nooit het sterfelijke hart kan binnendringen

Of God neerdalen in de wereld die hij heeft gemaakt?

Als in de betekenisloze Leegte de schepping verrees,

Als uit een lichaamsloze Kracht Materie werd geboren,

Als Leven kon klimmen in de onbewuste boom,

280 Dit groen geluk kon doorbreken in smaragdgroene bladeren

En deze lach van schoonheid ontluiken in de bloem,

Als gevoel kon ontwaken in weefsel, zenuw en cel

En Gedachte de grijze materie van het brein kon aangrijpen,

En de ziel vanuit zijn heimelijkheid kon gluren door het vlees,

285 Hoe zal het nameloze Licht niet de mens verrassen,

En onbekende machten verrijzen uit de slaap van de Natuur?

Zelfs nu rijzen aanwijzingen van een lichtende Waarheid als sterren

In de verstand-maanverlichte pracht van de Onwetendheid;

Zelfs nu voelen wij de aanraking van de onsterfelijke Geliefde:

290 Als de deur van de kamer ook maar een beetje openstaat,

Wat zal God dan beletten om binnen te sluipen

Of wie zal zijn kus verhinderen op de slapende ziel?

Reeds is God nabij, de Waarheid is genaderd:

Omdat het duistere atheÃ¯stische lichaam hem niet kent,

295 Moet daarom de wijze het Licht ontkennen, de ziener zijn ziel?

Ik ben niet gebonden aan gedachte of gevoel of vorm;

Ik leef in de glorie van het Oneindige,

Ik ben dichtbij het Nameloze en Onkenbare,

Het Onuitsprekelijke is nu mijn huisgenoot.

300 Maar staande aan de lichtende rand van het Eeuwige

Heb ik ontdekt dat Hij de wereld was;

Ik beantwoordde Geest met geest, Zelf met zelf,

Maar ik heb ook het lichaam van mijn God bemind.

Ik heb hem achtervolgd in zijn aardse vorm.

305 Een eenzame vrijheid kan niet een hart tevredenstellen

Dat is Ã©Ã©n geworden met ieder hart:

Ik ben een afgevaardigde van de aspirerende wereld,

De vrijheid van mijn geest vraag ik voor al.”

Toen klonk opnieuw een diepere kreet van de Dood.

310 Als was het onder zijn gewicht van steriele wet

In verdrukking door zijn eigen halsstarrige wil,

Minachtend, vermoeid en mededogend,

Behield het niet langer zijn vroegere onverdraagzame geluid,

Maar leek op dat van het leven op haar talloze paden

315 Dat voor altijd zwoegt en nooit iets bereikt

Door geboorte en verandering, haar sterfelijke krachten

Waarmee zij voortduurt, rondom de vaste grenspalen draaiend

Van een wijd rondcirkelend doelloos ras

Waarvan de rondgang altijd verder spoedt en hetzelfde is.

320 In het langdurige drama met Lot en Kans en Tijd

Verzekerd van de vruchteloosheid van het verloren of gewonnen spel,

Verpletterd onder zijn last van onwetendheid en twijfel

Die door kennis lijkt toe te nemen en zich door groei lijkt uit te breiden,

Zinkt het aard-verstand en het wanhoopt en kijkt

325 Oud, vermoeid en ontmoedigd naar zijn werk.

Was dan toch alles niets of tevergeefs tot stand gebracht?

Iets groots is gedaan, een of ander licht, een of andere macht

Is bevrijd uit de reusachtige greep van het Onbewuste:

Het is verrezen uit de nacht; het ziet zijn dageraden

330 Eeuwig cirkelend hoewel geen dageraad kan blijven.

Deze verandering klonk door in de godheids vÃ¨r dragende stem;

Zijn vorm van verschrikking was veranderd en liet

Onze vergankelijke poging van de eeuwigheid toe,

Maar wierp onmetelijke twijfels van wat anders had kunnen zijn

335 Over grandioze aanwijzingen van een onmogelijke dag.

De geweldige aanzwellende stem riep naar Savitri:

“Omdat gij de wijsheid kent die zowel

De sluier van vormen als de verachting van vormen overstijgt,

Verrijs, verlost door de ziende goden.

340 Als gij uw geest had vrij gehouden van de onstuimige drang van het leven,

Dan had gij als hen kunnen zijn, alwetend, kalm.

Maar het heftige en hartstochtelijke hart verbiedt dat.

Het is de stormvogel van een opstandige Macht

Die de wereld zou verheffen en ervan wegrukken

345 Het onontcijferbare geschrift van het Lot,

Het bewind van de Dood en de Wet en de onkenbare Wil.

Haasters naar actie, overtreders van God,

Zijn deze grote geesten die teveel liefde hebben,

En zij die werden gevormd als gij, want gij zijt beide,

350 Zijn gekomen binnen de nauwe grenzen van het leven

Met te grote naturen reikend over de tijd.

Aanbidders van kracht die niet haar terugdeinzen kennen,

Hun reusachtige wil dwingt de woelige jaren.

De wijzen houden zich stil; stil klimmen de geweldige heuvelen

355 Onafgebroken naar hun onbereikte hemel,

Zetelend op hun standvastige voet, hun hoofd

Droomloos in 's hemels onveranderlijke domein.

Op hun aspirerende toppen, verheven en roerloos,

Tot halverwege de hemel verheffend hun klimmende ziel

360 Staan de machtige bemiddelaars voldaan

Om gade te slaan de omwentelingen der sterren:

Bewegingsloos bewegend met de macht van de aarde,

Zien zij de eeuwen voorbijgaan en zijn hetzelfde.

De wijzen denken met de eeuwen, zij horen de tred

365 Van ver verwijderde dingen; geduldig, onbewogen houden zij

Hun gevaarlijke wijsheid in hun diepten achter

Opdat niet de broze dagen van de mens zullen zinken in het onbekende

Als een schip door de gebonden leviathan gesleept

Tot in de afgrond van zijn ontzagwekkende zeeÃ«n.

370 Zie, hoe alles schokt wanneer de goden te dichtbij komen!

Alles beweegt, is in gevaar, in angst, verscheurd, ontredderd.

De haastende eonen zouden te snel verder struikelen

Als de kracht van de hemel de onvolmaakte aarde zou verrassen

En onversluierde kennis deze ongeschikte zielen zou treffen.

375 De godheden hebben hun vreselijke macht verborgen:

God verbergt zijn gedachte en hij, zelfs, schijnt zich te vergissen.

Wees stil en traag in de langzame wijze wereld.

Machtig zijt gij van de vreselijke godin vervuld,

Om wie gij roept bij de dageraad in de duistere wouden.

380 Gebruik niet uw kracht gelijk de woeste zielen der Titanen!

Beroer niet de vastgelegde lijnen, de oeroude wetten,

Respecteer de kalmte van grote gevestigde dingen.”

Maar Savitri antwoordde de reusachtige god:

“Wat is de kalmte waarop gij u beroemt, O Wet, O Dood?

385 Is het niet de dof-ziende inerte tred

Van monsterlijke energieÃ«n geketend in een starre rondgang

Zielloos en steen-ogig met werktuiglijke dromen?

Vergeefs is de hoop van de ziel als de onveranderlijke Wet alles is:

Altijd dringen naar het nieuwe en het onbekende verder

390 De snellende eonen die God rechtvaardigen.

Wat zouden de aardse eeuwen zijn als de grijze beperking

Nooit zou zijn gebroken en gloriÃ«n niet waren ontstaan

Door te bersten uit hun duistere zaad, terwijl het trage leven van de mens

Gehaast opsprong tot plotselinge glorierijke paden

395 Door goddelijke woorden en menselijke goden geopenbaard?

Leg niet aan het bewuste verstand en hart op

De afgestompte onveranderlijkheid die levenloze dingen bindt.

De onbewuste regel is goed voor de dierlijke soort

Die tevreden leeft onder het onveranderlijke juk;

400 De mens richt zich naar een nobeler wandel, een meester-pad.

Ik treed uw wet met levende voeten;

Want om op te staan in vrijheid ben ik geboren.

Als ik machtig ben laat dan mijn kracht zich openbaren

Als gelijkwaardige deelgenoot van de onheuglijke machten,

405 Of laat anders mijn teleurgestelde ziel verzinken,

Goddelijkheid onwaardig, in de oorspronkelijke slaap.

Ik eis van de Tijd de eeuwigheid van mijn wilskracht,

God van zijn momenten.” De Dood antwoordde haar,

“Waarom zou de nobele en onsterfelijke wil

410 Zich verlagen tot de onbeduidende werken van de vergankelijke aarde,

De vrijheid vergeten en het pad van het Eeuwige?

Of is dit het verheven gebruik van kracht en denken,

Om te worstelen met de boeien van dood en tijd

En het gezwoeg dat de goden zouden verdienen verkwisten

415 En slag te leveren en de pijnen van wonden te dragen

Om de alledaagse vreugdes te pakken die de aarde kan bewaren

In haar kleine schatkist van voorbijgaande dingen?

Kind, hebt gij de goden onder uw voeten vertrapt

Alleen om armzalige flarden van aards leven te winnen

420 Voor hem die gij liefhebt de grootse bevrijding ongedaan te maken,

Om van een vroege verrukking van de hemelen te weerhouden

Zijn ziel die door de genadige godheden geroepen is?

Zijn uw armen zoeter dan de hoven van God?”

Zij antwoordde, “Recht betreed ik de weg die de sterke hand

425 Voor mij gehouwen heeft welke onze paden heeft beraamd.

Ik snel naar waar zijn zoete verschrikkelijke stem mij beveelt

En word geleid door de teugels van God.

Waarom heeft hij zijn omvangrijke plan van machtige werelden ontvouwd

Of de oneindigheid met zijn hartstochtelijke adem gevuld?

430 Of waarvoor heeft hij mijn sterfelijke gedaante gevormd,

En in mij zijn heldere en trotse verlangens gezaaid,

Als het niet is om te volbrengen, in mij te bloeien, om lief te hebben,

Om zijn menselijke beeltenis, rijk gevormd, te beeldhouwen

In gedachten en grootsheden en gouden machten?

435 De verre Hemel kan onze komst in zijn kalmte verbeiden.

Gemakkelijk waren de hemelen om te bouwen voor God.

De aarde was zijn moeilijke kwestie, de aarde gaf de glorie

Van het probleem en de wedren en de strijd.

Daar zijn de onheilspellende maskers, de verschrikkelijke machten;

440 Daar is het grootsheid om de goden te scheppen.

Is de geest niet onsterfelijk en immer vrijgesproken,

Verlost van de greep van de Tijd?

Waarom kwam het omlaag tot in de Ruimte van het sterfelijke?

Een opdracht gaf hij aan zijn verheven geest in de mens

445 En schreef een verborgen bevel op de toppen van de Natuur.

Vrijheid is dit met een altijd zetelende ziel,

Groots binnen de perken van het leven, sterk in de knopen der Materie,

Bouwend aan groots materiaal van actie uit de werelden

Om hoogstaande wijsheid te weven uit ruwe, verspreide draden

450 En liefde en schoonheid uit oorlog en nacht,

Het wonderbare waagstuk, het goddelijke spel.

Welke vrijheid heeft de ziel die zich niet vrij voelt

Tenzij ontkleed en die niet de banden kan kussen

Die de Minnaar windt rondom de ledematen van zijn speelkameraad,

455 Kiezend voor zijn tirannie, verpletterd in zijn omarming?

Om hem beter vast te grijpen met haar grenzeloze hart

Aanvaardt zij de beperkende kring van zijn armen,

Buigt zich vol van gelukzaligheid onder zijn overmeesterende handen

En lacht in zijn rijke gevangenschap, het meest gebonden, het meest vrij.

460 Dit is mijn antwoord op uw verlokkingen, O Dood.”

Onwrikbaar kwam de ontkenning van de Dood haar uitroep tegemoet:

“Hoe machtig ook, wat ook uw geheime naam is

Gesproken in de verborgen conclaven van de goden,

De eendags-hartstocht van uw hart kan niet

465 Het ijzeren bolwerk breken van volbrachte dingen

Waarmee de grote Goden hun kamp in de Ruimte verdedigen.

Wie gij ook zijt achter uw menselijke masker,

Zelfs als gij de Moeder der werelden zijt

En uw aanspraak doet gelden op de domeinen van Kans,

470 Is de kosmische Wet groter dan uw wil.

Zelfs God zelf gehoorzaamt aan de Wetten die hij maakte:

De Wet blijft en kan nimmer veranderen,

De Persoon is een luchtbel op de zee van de Tijd.

Als voorbode van een grotere Waarheid die komen gaat,

475 Uw ziel de schepper van haar vrijere Wet,

Zich beroemend op een Kracht erachter waarop het steunt,

Een Licht van boven dat niemand heeft gezien behalve gij,

Eist gij de eerste vruchten op van de overwinning van Waarheid.

Maar wat is Waarheid en wie kan haar gedaante vinden

480 Tussen de misleidende zintuiglijke beelden,

Tussen de veelvuldige gissingen van het verstand

En de duistere dubbelzinnigheden van een wereld

Bevolkt met de onzekerheden van het Denken?

Want waar is Waarheid en wanneer werd haar voetstap gehoord

485 Tussen het eindeloze getier op de markt van de Tijd

En welke is haar stem tussen de duizend kreten

Die het luisterende brein kruisen en de ziel misleiden?

Of is Waarheid niets anders dan een fonkelende naam

Of een vaag en prachtig woord waarmee het van denken van de mens

490 De keuze van zijn natuur wettigt en heiligt,

De wens van het hart die kennis aandoet als zijn mantel,

Het gekoesterde idee verkozen onder de verkozenen,

De gunsteling van het denken onder de kinderen van het schemerlicht

Die zich, met hoge stemmen, verdringen op de speelplaatsen van het verstand

495 Of de slaapzalen ervan bevolken in kinderlijke slaap?

Alle dingen hier hangen tussen Gods ja en nee,

Twee Machten werkelijk maar voor elkaar onwaar,

Twee metgezel-sterren in verstands maanbeschenen nacht

Die zien naar twee tegenovergestelde horizonten,

500 De witte kop en zwarte staart van de mystieke slang,

De gezwinde en de kreupele voet, vleugel sterk, vleugel gebroken

Die het lichaam dragen van de onzekere wereld,

Een geweldige surreÃ«le draak aan de hemelen.

Te gevaarlijk moet uw hoge trotse waarheid leven

505 In de sterfelijke kleinheid van de Materie verstrikt.

Alles in deze wereld is waar, en toch is alles onwaar:

De gedachten erin lopen aan tegen een eeuwig geheimschrift,

De daden erin groeien aan tot de afgeronde nul-optelsom van de Tijd.

Zo is de mens tegelijk dier en god,

510 Een ongelijkwaardig enigma van Gods makelij

Onmachtig om de vorm van de Godheid binnenin te bevrijden,

Een wezen minder dan hijzelf, en toch iets meer,

Het aspirerende dier, de teleurgestelde god

En toch beest noch godheid maar mens,

515 Maar een mens gebonden aan het soort dat aards gezwoeg tracht te overtreffen

Klimmend op de trappen van God naar hogere Dingen.

Voorwerpen zijn schijn en niemand kent hun waarheid,

IdeeÃ«n zijn gissingen van een onwetende god.

Waarheid heeft geen huis in de irrationele borst van de aarde:

520 En toch is het leven zonder de rede een wirwar van dromen,

Maar de rede zweeft boven een schemerige afgrond

En staat uiteindelijk op een grondslag van twijfel.

Eeuwige waarheid woont niet bij de sterfelijke mens.

Of als zij woont in uw sterfelijke hart,

525 Toon mij dan het lichaam van de levende Waarheid

Of teken voor mij de trekken van haar gelaat

Opdat ook ik haar kan gehoorzamen en aanbidden.

Dan zal ik u uw Satyavan teruggeven.

Maar hier zijn slechts feiten en de door staal gebonden Wet.

530 Deze waarheid weet ik dat Satyavan dood is

En zelfs uw lieflijkheid kan hem niet teruglokken.

Geen enkele magische Waarheid kan de doden tot leven wekken,

Geen macht van de aarde kan ongedaan maken wat eens is gedaan,

Geen vreugde van het hart kan duren en de dood overleven,

535 Geen gelukzaligheid kan het verleden overreden weer te leven.

Slechts het Leven alleen kan de stilzwijgende Leegte verlichten

En met gedachte vullen de leegheid van de Tijd.

Laat dan uw dode achter, O Savitri, en leef.”

De Vrouw antwoordde de machtige Schim,

540 En terwijl zij sprak verdween de sterfelijkheid;

Haar Godin zelf werd zichtbaar in haar ogen,

Het Licht kwam, een droom van hemel, op haar gezicht.

“O Dood, ook gij zijt God en toch niet Hem,

Maar slechts zijn eigen zwarte schaduw op zijn pad

545 Wanneer hij de Nacht achter zich laat en de Weg inslaat omhoog

En met zich meetrekt zijn vastklampende onbewuste Kracht.

Van de onbewuste God zijt gij het duistere hoofd,

Van zijn Onwetendheid zijt gij het verstokte teken,

Van zijn onmetelijke donkere schoot het natuurlijke kind,

550 Voor zijn onsterfelijkheid de sinistere belemmering.

Elke tegenstelling is een aspect van Gods gezicht.

De Velen zijn de ontelbare Ene,

De Ene draagt de veelvuldigheid in zijn borst;

Hij is de Onpersoonlijke, ondoorgrondelijk, alleen,

555 Hij is de ene oneindige Persoon die zijn wereld ziet;

De Stilte draagt het grote stilzwijgende zegel van het Eeuwige,

Zijn licht inspireert het eeuwige Woord;

Hij is het diepe en onsterfelijke zwijgen van het Onbeweeglijke,

Zijn witte en tekenloze loutere ontkennende kalmte,

560 En staat toch als de schepper Zelf, de almachtige Heer

En ziet toe hoe zijn wil wordt voltrokken door de gedaanten der Goden

En het verlangen dat de half-bewuste mens drijft

En de onwillige en blinde Nacht.

Deze ruime goddelijke uitersten, deze tegenovergestelde machten

565 Zijn de rechter- en linkerzijde van het lichaam van God;

Het bestaan gebalanceerd tussen twee machtige armen

Confronteert het verstand met onopgeloste afgronden van Denken.

De duisternis beneden, een onpeilbaar Licht boven,

Worden in Licht verenigd maar staan, verdeeld door het scheidende Verstand,

570 Oog in oog, onlosmakelijk, tegenover elkaar,

Twee tegendelen noodzakelijk voor zijn grote Wereld-taak,

Twee polen waarvan de stromen de immense Wereld-Kracht wekken.

In de ontzagwekkende heimelijkheid van zijn Zelf,

Met gelijke vleugels mijmerend boven de wereld,

575 Is hij beide in Ã©Ã©n, zonder begin, zonder einde:

Beide overstijgend, gaat hij binnen in het Absolute.

Zijn wezen is een mysterie dat het verstand te boven gaat,

Zijn wegen verbijsteren de sterfelijke onwetendheid;

Het eindige ingesloten in zijn kleine regionen,

580 Verbaasd, waardeert niet Gods waagstuk

Die het aandurft om het onvoorstelbare Al te zijn

En te zien en doen zoals Ã©Ã©n Oneindige zou kunnen.

Tegen de menselijke rede is dit zijn vergrijp,

Te weten dat hij voor altijd onkenbaar is,

585 Alles te zijn en toch het mystieke geheel te overstijgen,

Absoluut, te verblijven in een relatieve wereld van Tijd,

Eeuwig en alwetend, geboorte te ondergaan,

Almachtig, te spelen met Kans en Lot,

Geest, en toch Materie te zijn en de Leegte,

590 Grenzeloos, boven vorm of naam,

Te wonen binnenin een lichaam, om, als Ã©Ã©n en het allerhoogste,

Dier te zijn en menselijk en goddelijk:

Als een stille diepe zee, lacht hij in rollende golven;

Universeel, is hij alles, â€" transcendent, is hij niets.

595 Voor de rechtschapenheid van de mens is dit zijn kosmische misdaad,

Om almachtig, boven goed en kwaad, te verblijven

En de goeden over te laten aan hun lot in een verdorven wereld

En de kwaden te laten regeren op dit enorme toneel.

Alles lijkt tegenstand en strijd en toeval,

600 Een doelloos zwoegen met slechts een beperkt gevoel,

Voor ogen die een deel zien en het geheel missen;

De mensen speuren de oppervlakte af, de diepten onttrekken zich aan hun speurtocht:

Een hybride mysterie tart het zicht,

Of een ontmoedigend armzalig mirakel.

605 Toch wordt in de starre eigenwaan van het nauwgezette Onbewuste,

In de terloopse dwaling van 's werelds onwetendheid

Een plan, een verborgen Intelligentie ontwaard.

Er schuilt een bedoeling in iedere misstap en val;

Het meest zorgeloze gelummel van de Natuur is een pose

Die een of andere stap voorwaarts voorbereidt, een of ander diepzinnig resultaat.

Met de ingenieuze noten waarmee een muziekstuk wordt opgevuld,

Met deze miljoenen dissonanten is het harmonieuze thema bezaaid

Van de reusachtige orkestrale dans der evolutie.

Een opperste Waarheid heeft de wereld gedwongen te ontstaan;

615 Het wikkelde zichzelf in Materie als in een lijkwade,

Een kleed van de Dood, een sluier van Onwetendheid.

Het dwong de zonnen te branden door de stille Ruimte,

Vuur-tekenen van zijn onbegrepen Gedachte

In het vormeloze mijmeren van een weidse broedende ether:

620 Het maakte van Kennis een versluierd en zwoegend licht,

Van Bestaan een onwetende substantie, geestloos en verstomd,

Van Gelukzaligheid de schoonheid van een gevoelloze wereld.

Het bewuste Oneindige woont in eindige dingen:

Ingesloten slaapt het in de hulpeloze trance van de Materie,

625 Het regeert de wereld vanuit zijn slapende bewusteloze Leegte;

Dromend brengt het voort verstand en hart en ziel

Om kreupel te zwoegen, gebonden, op de harde aarde;

Het werkt een gebroken geheel uit door verstrooide punten;

Deze glimmende scherven zijn de diamanten gedachten van Wijsheid,

630 Deze schimmige weerspiegeling is onze onwetendheid.

Het begint vanuit de zwijgende massa met talloze impulsen,

Het vormt een wezen uit brein en zenuw,

Een bewust schepsel uit zijn genoegens en kwellingen.

Een hoeveelheid obscure gevoelens, een punt van waarneming

635 Overleeft enige tijd in antwoord op de schokken van het leven,

Dan, verpletterd of zijn kracht uitgeput, verlaat het de dode vorm,

Verlaat het het reusachtige universum waarin het leefde

Een onaanzienlijke veronachtzaamde gast.

Maar de ziel groeit verborgen in zijn huis;

640 Het geeft aan het lichaam zijn kracht en luister;

Het streeft doeleinden na in een onwetende doelloze wereld,

Het verleent betekenis aan het aardse zinloze bestaan.

Een halfgod-dier werd de denkende mens;

Hij wentelt in het slijk, maar stijgt in gedachte hemelwaarts omhoog;

645 Hij speelt en denkt na, lacht en huilt en droomt,

Bevredigt zijn kleine verlangens als het beest;

Hij staart in het boek van het leven met vorsende ogen.

Vanuit deze wirwar van intellect en gevoel,

Vanuit het beperkte bereik van eindige gedachte

650 Ontwaakt hij ten leste tot spiritueel denken;

Een verheven vrijheid begint en heldere ruimte:

Hij vangt een glimp op van de eeuwigheid, raakt aan het oneindige,

Hij ontmoet de goden in grote en plotselinge uren,

Hij voelt het universum als zijn ruimere zelf,

655 Maakt van Ruimte en Tijd zijn gelegenheid

Om de hoogten en diepten van bestaan te verenigen in licht,

Spreekt in de grot van het hart heimelijk met God.

Maar dit zijn slechts vlagen en verheven geleefde momenten;

Fragmenten van opperste Waarheid hebben zijn ziel verlicht,

660 Weerspiegelingen van de zon in stille wateren.

Enkelen hebben de laatste allerhoogste klim gewaagd

En breken door grenzen van verblindend licht boven,

En voelen rondom een adem van machtigere sfeer,

Ontvangen boodschappen van een onmetelijker bestaan

665 En baden in deze immense intuÃ¯tieve Stralen.

Op de top van het Mentale bevinden zich stralende hoogten

Blootgesteld aan de luister van de Oneindigheid,

Randgebieden en gewesten van het huis van Waarheid,

Verheven gebiedsdelen van het Mentale en onbegrensd.

670 Deze kan de mens bezoeken maar leven kan hij daar niet.

Een kosmisch Denken spreidt zijn onmetelijkheden uit;

De geringste delen ervan zijn hier filosofieÃ«n

Die een uitdaging vormen met hun detailleerde immensiteit,

Elk vormde een alwetend plan der dingen.

675 Maar hoger nog kan zich het opklimmende licht verheffen;

Er zijn onmetelijkheden van waarneming en eeuwige zonnen,

Oceanen van een onsterfelijke lichtgevendheid,

Vuur-heuvelen die de hemel met hun toppen bestormen,

Daar verblijvend wordt al een vuurzee van zicht;

680 Een brandende spits van waarneming gaat het verstand vooruit,

Gedachte komt er achteraan met zijn lange kometenstaart;

Het hart straalt, een verlichte en een ziener,

Het gevoel wordt tot identiteit gewekt.

Een hoogste vlucht klimt tot een diepste zienswijze:

685 In een wijde opening van zijn geboorte-hemel

Scharen zich de bliksemingen van intuÃ¯tie tot een heldere meute

Die elke verborgen waarheid uit zijn schuilplaats jaagt,

De vurige scherpte van absoluut zicht

Baant zich een weg tot in gesloten onbekende toevluchtsoorden van zelf,

690 Doorzoekt de hemel-uithoeken van het brein,

Verlicht de occulte kamers van het hart;

Deze speerpunt-stoot van ontdekking

Gedrukt op het voorblad met de naam, het scherm van de vorm,

Laat de verborgen ziel ontbloot van al wat is.

695 Gedachte daar heeft zonne-heldere ogen van onthulling;

Het Woord, een machtige en inspirerende Stem,

Gaat binnen in Waarheids binnenste kamer van afzondering

En rukt de sluier weg van God en leven.

Dan strekt zich de laatste weidsheid uit van het grenzeloze eindige,

700 Het kosmische rijk van het Bovenmentale,

De bufferstaat van de Tijd die grenst aan de Eeuwigheid,

Te onmetelijk voor de ervaring van de mensenziel:

Alles hier verzamelt zich onder Ã©Ã©n enkele gouden hemel:

De Machten die het kosmische station bouwen

705 Betrekken dit huis van oneindige mogelijkheid;

Elke god bouwt vandaaruit de wereld van zijn eigen natuur;

IdeeÃ«n worden in slagorde geschaard als een groep van zonnen,

Die elk zijn compagnie van stralen aanvoert.

Gedachte dromt in massa's samen, gegrepen door Ã©Ã©n zicht:

710 Heel de Tijd is Ã©Ã©n lichaam, de Ruimte Ã©Ã©n enkele aanblik:

Daar is het universele zien van de Godheid

En daar liggen de grenslijnen van het onsterfelijke Mentale:

De lijn die de hemisferen verdeelt en verenigt

Sluit de arbeid in van de Goden

715 En schermt de eeuwigheid af van het gezwoeg van de Tijd.

In haar glorieuze koninkrijk van eeuwig licht

De heerseres van het Al, beheerst door niets, bewaakt de opperste Waarheid,

Almachtig, alwetend en alleen,

In een gouden land haar onmetelijke huis;

720 In de wandelgang hoort zij de tred die komt

Vanuit het Onmanifeste om nimmer terug te keren

Tot het Onbekende is gekend en door mensen gezien.

Boven de uitgestrektheid en de vuurzee van het kosmische Schouwspel,

Boven de stilte van het woordloze Denken,

725 De vormeloze schepper van onsterfelijke vormen,

Nameloos, bekleed met de goddelijke naam,

Overstijgend de uren van de Tijd, overstijgend de Tijdloosheid,

Zetelt de Machtige Moeder in lichtende kalmte

En houdt het eeuwige Kind op haar knieÃ«n

730 Indachtig de dag dat hij zal spreken met het Lot.

Daar is de beeltenis van onze toekomstige hoop;

Daar is de zon waarop alle duisternis wacht,

Daar is de onvergankelijke harmonie;

's Werelds tegenstellingen klimmen op naar haar en zijn Ã©Ã©n:

735 Daar is de Waarheid waarvan 's werelds waarheden flarden zijn,

Het Licht waarvan 's werelds onwetendheid de schaduw is

Totdat de Waarheid de schaduw wegneemt die het heeft geworpen,

De Liefde die ons hart omlaagroept om alle twist te helen,

De Gelukzaligheid waarnaar 's werelds verlaten smarten hunkeren:

740 Vandaar komt de glorie die soms op aarde wordt gezien,

Het bezoek van de Godheid gebracht aan de menselijke ziel,

De Schoonheid en de droom op het gezicht van de Natuur.

Daar roept de volmaaktheid geboren uit het eeuwige

Tot zich de volmaaktheid geboren in de Tijd,

745 Gods waarheid die het menselijk leven verrast,

Gods beeltenis die eindige gedaanten voorbijstreeft.

Daar, in een wereld van eeuwigdurend Licht,

In de domeinen van het onsterfelijke Supramentale

Leeft de Waarheid die hier haar hoofd in mysterie hult,

750 Haar raadsel dat door de rede onmogelijk wordt geacht

In de starre structuur van stoffelijke vorm,

Zonder raadsels, zonder masker haar gezicht en is daar

De Natuur en de gewone wet der dingen.

Daar, in een lichaam gemaakt van geestes stof,

755 De haardsteen van het altijd-levende Vuur,

Vertaalt de handeling de bewegingen van de ziel,

Treedt gedachte onfeilbaar en absoluut

En is het leven de rite van een voortdurende aanbidding,

Een offerande van verrukking aan de Ene.

760 Een kosmisch zien, een spiritueel waarnemen

Voelt heel de Oneindigheid wonen in eindige vorm

En gezien door een trillende extase van licht

Ontdekt het het heldere gezicht van het Lichaamsloze,

Kan in de waarheid van een ogenblik, in de ziel van het moment

765 Nippen aan de honing-wijn van het Eeuwige.

Een Geest die niemand is en ontelbaar,

De ene mystieke oneindige Persoon van zijn wereld

Vermenigvuldigt zijn myriaden van persoonlijkheid,

Drukt op al zijn lichamen het stempel van zijn goddelijkheid

770 En zetelt in ieder onsterfelijk en uniek.

De Onbeweeglijke staat achter elke dagelijkse handeling,

Een achtergrond voor de beweging en het toneel,

De schepping geschraagd op zijn macht en kalmte

En verandering op het onsterfelijke evenwicht van het Onveranderlijke.

775 De Tijdloze kijkt vanuit de voortreizende uren;

De Onuitsprekelijke doet een gewaad aan van spraak

Waarin al zijn woorden zijn geweven als magische draden

Bewegend met schoonheid, bezielend met hun glans,

En elke gedachte neemt zijn voorbeschikte plaats in

780 Vastgelegd in de herinnering der wereld.

De allerhoogste Waarheid, onmetelijk en onpersoonlijk

Stelt volmaakt het uur en de omstandigheid vast,

Zijn substantie een zuiver goud dat altijd hetzelfde is

Maar gegoten in vaten voor het gebruik van de geest,

785 Wordt het goud de wijnkruik en de vaas.

Al is daar een allerhoogste epifanie:

Het Al-Wonderbare maakt een wonder van elke gebeurtenis,

Het Al-Schone is een mirakel in elke gedaante;

Het Al-Gelukzalige treft met verrukking het kloppen van het hart,

790 Een pure hemelse vreugde is de vrucht van het gevoel.

Elk wezen daar is een lidmaat van het Zelf,

Een deel van het miljoen-denkende Al,

Een aanspraak op de tijdloze Eenheid,

De zoetheid van de velen, de vreugde van het verschil

795 Omzoomd door de vertrouwdheid van de Ene.

“Maar wie zal aan u Waarheids glorieuze gelaat tonen?

Onze menselijke woorden kunnen van haar slechts een afschaduwing zijn.

Voor het denken is zij een ondenkbare verrukking van licht,

Voor spraak een onuitsprekelijk wonder.

800 O Dood, als gij de opperste Waarheid kon aanraken

Dan zoudt gij plotseling wijs worden en ophouden te bestaan.

Als onze zielen konden zien en liefhebben en Gods Waarheid omhelzen,

Dan zou die oneindige straling zich meester maken van ons hart,

Ons wezen in Gods evenbeeld worden herschapen

805 En het aardse leven veranderen in het goddelijke.”

Toen antwoordde de Dood voor de laatste maal Savitri:

“Als de allerhoogste Waarheid hier haar schaduw overstijgt

Gescheiden door Kennis en de opklimmende onmetelijkheden,

Welke brug kan de diepte overspannen die zij heeft gelaten

810 Tussen haar en de droom-wereld die zij heeft gemaakt?

Of wie zou kunnen hopen haar omlaag te brengen naar de mensen

En haar over te halen de wrede globe te betreden met gewonde voeten,

Haar onbenaderbare glorie en gelukzaligheid achter te laten,

Haar luister te verkwisten aan de bleke aardse sfeer?

815 Is aan u die kracht, O schoonheid van sterfelijke ledematen,

O ziel die fladdert om aan mijn net te ontkomen?

Wie zijt gij dan, die zich in menselijke gedaante verbergt?

Uw stem draagt het geluid van de oneindigheid,

Kennis vergezelt u, Waarheid spreekt door uw woorden;

820 Het licht van hogere dingen schijnt in uw ogen.

Maar waar is uw kracht om Tijd en Dood te overwinnen?

Hebt gij Gods kracht om de hemelse waarden hier te vestigen?

Want waarheid en kennis zijn een ijdele glans

Als Kennis niet de macht brengt om de wereld te veranderen,

825 Als Macht niet komt om Waarheid haar rechtvaardiging te geven.

Een blinde Kracht, niet de Waarheid heeft deze onwetende wereld gemaakt,

Een blinde Kracht, niet de Waarheid beveelt de levens der mensen:

Door Macht, niet door Licht, beheersen de grote Goden de wereld;

Macht is de arm van God, de bezegeling van het Lot.

830 O menselijke aanspraak op onsterfelijkheid,

Openbaar uw macht, breng aan het licht de kracht van uw geest,

Dan zal ik aan u Satyavan teruggeven.

Of als de Machtige Moeder met u is,

Toon mij dan haar gelaat opdat ik haar kan aanbidden;

835 Laat onsterfelijke ogen kijken in de ogen van de Dood,

Laat een onvergankelijke Kracht die raakt aan grove dingen

De aardse dood in onsterfelijk leven veranderen.

Dan kunnen uw doden naar u terugkeren en leven.

De neergeworpen aarde zal misschien haar blik omhoog richten

840 En nabij haar voelen het verborgen lichaam van God

En zal liefde en vreugde de vliedende Tijd verrassen.”

En Savitri keek naar de Dood en antwoordde niet.

Bijna leek het alsof in zijn symbolische gedaante

's Werelds duisternis had ingestemd met het Hemelse licht

845 En God niet langer het scherm van Onbewustheid nodig had.

Een machtige transformatie kwam over haar.

Een halo van de inwonende Godheid,

De luister van de Onsterfelijke die haar gezicht had verlicht

En zijn straling had ondergebracht in het huis van haar lichaam,

850 Maakte met zijn overvloed van de lucht een zee van licht.

In een vlammend moment van openbaring

Wierp de Incarnatie haar sluier af.

Een kleine gedaante in de oneindigheid

Stond er evenwel en geleek het huis zelve van het Eeuwige,

855 Als was 's werelds middelpunt haar eigen ziel

En heel de wijde ruimte niet anders dan haar uiterlijke gewaad.

Gelijk een boog van de kalme hooghartigheid van de verre hemel

Die neerdaalt naar de aardse nederigheid,

Overwelfde de spanne van haar voorhoofd de blik van Alwetendheid,

860 Haar ogen waren twee sterren die het universum aanschouwden.

De Macht die regeerde vanaf de top van haar wezen,

De Tegenwoordigheid die woont in lotus-heimelijkheid,

Kwam naar omlaag en hield het middelpunt van haar voorhoofd

Waar verstands Heer in zijn controlekamer zetelt;

865 Daar, getroond op de ingeboren zetel van concentratie,

Opent hij dat derde mysterieuze oog in de mens,

Het oog van het Onzichtbare dat kijkt naar het onzichtbare,

Wanneer Licht met een gouden extase zijn brein vult

En de wijsheid van het Eeuwige zijn keuze bepaalt

870 En eeuwige Wil de wilskracht van de sterfelijke grijpt.

Het roerde zich in de lotus van haar zangstem,

En in haar spraak klonk door het onsterfelijke Woord,

Haar leven bazuinde met de stappen van de wereld-ziel

In harmonie bewegend met de kosmische Gedachte.

875 Zoals Gods zon verglijdt tot in de mystieke grot

Waar zich zijn licht verbergt voor de achtervolging der goden,

Gleed het tot in de lotus van haar hart

En wekte erin de Kracht die het Lot verandert.

Het stroomde in de diepte van haar lotus-navel,

880 Verbleef in het smalle huis van de kleine leef-natuur,

Op de lichamelijke verlangens groeide de bloem van hemel-verrukking

En maakte van begeerte een pure hemelse vlam,

Brak in in de grot waar opgerold slaapt de Wereld-Energie

En trof de duizendvoudig overhuifde slange-Kracht

885 Die zich in een vuurzee verhief en het Wereld-Zelf boven omhelsde,

De stilzwijgendheid van de Materie verenigde met de stilte van de Geest

En het aardse handelen vervulde van Geestes stille macht.

Aldus veranderd wachtte zij tot het Woord zou spreken.

Eeuwigheid keek in de ogen van de Dood

890 En de Duisternis zag Gods levende Werkelijkheid.

Toen werd een Stem gehoord die leek op stiltes zelf

Of de lage kalme uiting van de oneindigheid

Wanneer het spreekt tot de stilte in het hart van de slaap.

“Ik groet u, almachtige en zegevierende Dood,

895 Gij grandioze Duisternis van het Oneindige.

O Leegte die ruimte schept voor al wat is,

Honger die knaagt aan het universum

Die de koude overblijfselen van de zonnen verteert

En heel de wereld verslindt met uw kaken van vuur,

900 Verkwister van de energie die de sterren schiep,

Onbewustheid, drager van de zaden van het denken,

Onkunde waarin Al-Kennis slaapt als in een graf

En langzaamaan in zijn holle borst verrijst

En verstands masker draagt van heldere Onwetendheid.

905 Gij zijt mijn schaduw en mijn instrument.

Ik heb u uw vreselijke gedaante van verschrikking gegeven

En uw scherpe zwaard van gruwel en leed en pijn

Om de mensenziel te dwingen te strijden voor het licht

In de kortstondigheid van zijn half-bewuste dagen.

910 Gij zijt zijn aansporing naar grootsheid in zijn werken,

De zweepslag voor zijn hunkering naar eeuwige gelukzaligheid,

Zijn schrijnende behoefte aan onsterfelijkheid.

Leef, O Dood, nog voor een tijd, wees nog steeds mijn instrument.

Op een dag zal ook de mens uw peilloze hart

915 Van stilte kennen en de mijmerende vrede van de Nacht

En plechtige gehoorzaamheid aan de eeuwige Wet

En het kalme onbuigzame medelijden in uw blik.

Maar nu, O tijdloze Macht, maak plaats

En verlaat het pad van mijn geÃ¯ncarneerde Kracht.

920 Bevrijd de stralende God van uw zwarte masker:

Laat de ziel van de wereld genaamd Satyavan vrij

Verlost van uw greep van pijn en onwetendheid

Dat hij mag staan als meester van leven en lot,

De afgevaardigde van de mens in het huis van God,

925 De gezel van Wijsheid en de echtgenoot van Licht,

De eeuwige bruidegom van de eeuwige bruid.”

Zij sprak; de Dood, niet overtuigd, verzette zich nog steeds,

Hoewel hij wist, maar nog steeds weigerde om te weten,

Hoewel hij zag, maar nog steeds weigerde om te zien.

930 Onwankelbaar stond hij en eiste zijn recht op.

Zijn geest boog zich; zijn wil gehoorzaamde de wet

Van zijn eigen natuur die zelfs de Goden bindt.

De Twee weerstreefden elkaar van aangezicht tot aangezicht.

Zijn wezen torende als een reusachtig fort van duisternis;

935 Er omheen nam haar licht toe, een belegering gelijk een oceaan.

Voor een tijd overleefde de Schaduw en trotseerde de hemel:

Bestormd van voren, overweldigd van boven,

Een dichte massa van bewuste macht, hij onderging

De tirannie van haar goddelijke verlangen.

940 Een druk van onverdraaglijke kracht

Woog op zijn geheven hoofd en onverzettelijke borst;

Licht likte als een brandende tong zijn gedachten op,

Licht was een stralende pijniging in zijn hart,

Licht snelde als een glorierijke kwelling door zijn zenuwen;

945 Zijn duisternis sputterde, verterend in haar vuurzee.

Haar overmeesterende Woord beval elke ledemaat

En liet geen ruimte over voor zijn enorme wil

Die naar een of andere machteloze ruimte leek te worden verdreven

En kon niet meer terugkeren doch liet hem leeg.

950 Hij riep uit naar de Nacht maar zij viel huiverend terug,

De Hel riep hij aan maar deze week nors achteruit:

Hij keerde zich voor steun naar het Onbewuste

Waaruit hij was geboren, zijn onmetelijke schragende zelf;

Het trok hem terug naar de grenzeloze leegte

955 Alsof door zichzelf hij zelf werd opgeslokt:

Zijn kracht riep hij aan, maar het weigerde zijn vraag.

Zijn lichaam werd verteerd door licht, zijn geest werd verslonden.

Ten slotte wist hij de nederlaag onafwendbaar

En verliet verbrokkelend de gedaante die hij had gedragen,

960 Gaf de hoop op om de ziel van de mens te maken tot zijn prooi

En de onsterfelijke geest tot sterfelijkheid te dwingen.

Ver vluchtte hij om haar gevreesde aanraking te mijden

En nam toevlucht in de terugwijkende Nacht.

In de droom-schemering van die symbolische wereld

Verdween de ijselijke universele Schaduw 965

Wegstervend in de Leegte waaruit het kwam.

Als van zijn oorspronkelijke oorzaak beroofd,

Ging het schemerrijk voorbij en vervaagde uit hun ziel,

En Satyavan en Savitri waren alleen.

970 Maar geen van beide roerde zich: tussen deze gedaanten verrees

Een zwijgende onzichtbare en doorschijnende muur.

In de pauze van het langdurige lege moment kon niets bewegen:

Al wachtte op de onbekende ondoorgrondelijke Wil.

EINDE VAN CANTO VIER

Einde van Boek Tien

BOEK ELF

Het Boek van de Eeuwigdurende Dag

Canto Een

De Eeuwige Dag: De Keuze van de Ziel en de Allerhoogste Vervulling

E en wonderbare zon zag neer vanuit hemelen van extase

Op werelden van onsterfelijke gelukzaligheid, het huis van volmaaktheid,

Magische openbaringen van de glimlach van het Eeuwige

Die zijn verborgen hartslagen vingen van verrukking.

5 Gods eeuwigdurende dag omringde haar,

Domeinen verschenen van altijddurend licht

Dat heel de Natuur aangreep met de vreugde van het Absolute.

Haar lichaam beefde met eeuwigheids aanraking,

Haar ziel stond nabij de bronnen van het oneindige.

10 In de eindige voorhoeden van de oneindigheid leefde zij, nieuw

Voor altijd voor een altijd levend zien.

Het Eeuwige vermenigvuldigde zijn onmetelijke kijk op zichzelf

En vertaalde zijn eindeloze machtigheid en vreugde

In zielen van zaligheid die, spelend met Tijd, konden delen

15 In grootsheden altijd nieuw-geboren uit de onbekende diepten,

In machten die onsterfelijk sprongen van onbekende hoogten,

In hartstochtelijke hartslagen van een onsterfelijke liefde,

In taferelen van een lieflijkheid die nimmer kan vervagen.

Onsterfelijk voor het verrukte hart en oog,

20 In serene bogen van translucide kalmte

Gleden uit droom-onmetelijkheden van Wonder wolkenloze hemelen

Omlaag in een afgrond van saffier; zonlicht bezocht ogen

Die zonder pijn de absolute lichtstraal verdroegen

En onsterfelijke zuiverheden van vorm zagen.

25 Schemering en mist waren ballingen van die sfeer,

Nacht was onmogelijk voor dergelijke stralende hemelen.

Standvastig in de boezem van de immensiteit

Werden spirituele breedten gezien, hooggeboren

Uit een stille schoonheid van scheppende vreugde;

30 Belichaamde gedachten volgden heerlijke dimensies

Om een of andere zorgeloosheid van goddelijke vrede te behagen,

Beantwoordden het diepe verlangen van een oneindig gevoel

En zijn behoefte aan vormen om zijn lichaamloze ontroering te herbergen.

Een opmars van universele machten in de Tijd,

De harmonische orde van onmetelijkheden van zelf 35

Huisvestte in cyclische symmetrieÃ«n en metrische sferen

Een pretmakerij van kosmische verrukking,

Een eindeloos rollenspel van de geest in dingen

Beraamd door de artiest die de werelden droomde;

40 Van al de schoonheid en wonder hier,

Van heel de complexe verscheidenheid van de Tijd

Was eeuwigheid de substantie en de bron;

Niet uit een plastische nevel van Materie gemaakt,

Boden zij de suggestie van hun diepten

45 En ontvouwden de geweldige reeks van hun machten.

Verrezen onder een drievoudige mystieke hemel

Werden, subliem, de zeven onsterfelijke aarden gezien:

Woonoorden van de gezegenden bevrijd van dood en slaap

Waar droefenis nooit komen kan noch enige pijn

50 Arriverend uit zelf-verloren en zoekende werelden

De onveranderlijke vrede van de Hemel-natuur kon veranderen

En de machtige toestand van eeuwige kalmte,

Zijn vertoon van onveranderlijke extase.

Vlakten lagen daar die de uitgestrektheid geleken van Gods weidse slaap,

55 Gedachte-vleugelen klommen omhoog naar de onmetelijke kalmte van de hemel

Verloren in blauwe diepten van onsterfelijkheid.

Een veranderde aard-natuur voelde de adem van vrede.

De lucht leek een oceaan van geluk

Of het bed van de onbekende spirituele rust,

60 Een onmetelijke verstildheid die alle geluid opslokte

Tot in een stemloosheid van het uiterste gelukzalige;

Zelfs Materie bracht een nabije spirituele aanraking,

Alles huiverde met de immanentie van het ene goddelijke.

De laagste van deze aarden was nog steeds een hemel

65 Die de schoonheid en helderheid van aardse taferelen

Vertaalde naar de pracht van goddelijke dingen.

Eeuwige bergen, keten na stralende keten waarvan

De lijnen waren gegraveerd als op een saffieren plaat

En de grenzen etsten van 's hemels luisterrijke middagen

70 Klommen als opeengestapelde tempel-trappen en hoorden

Vanaf hun toppen van toploze meditatie beneden

Het naderen van een blauwe pelgrim-menigte

En luisterden naar een geweldige aanzwellende stem

Die de weidse reizigers-hymne was van tijdloze zeeÃ«n.

75 Een zingende menigte sloop uit berge-verborgenheden

Langs takken geurig met een zucht van bloemen

Gehaast door lieflijkheden met pretmakende sprongen;

De murmelende rivieren van zaligheid

Rimpelden goddelijk als verlangens met honing-stemmen,

80 Mengden zich met hun zuster-kolken van verrukking,

En verwijdden zich dan tot een stroom van kalm-lippige mijmering,

Verder langs veelvuldig glinsterende riviermondingen van droom

En mondden fluisterend uit in meren van vloeibare vrede.

Aan een oever gegrepen door zinloze extase

85 En wakend over een eeuwig evenwicht van denken

Zaten gebeeldhouwde zielen dromend aan rivieren van geluid

In onveranderlijke houdingen van marmeren gelukzaligheid.

Om haar heen leefden de kinderen van Gods dag

In een onuitsprekelijke verrukking,

90 Een geluk dat nimmer verloren ging, het gemak van de onsterfelijke,

De hemelse menigte van een blije eeuwigheid.

Rondom bewogen en spraken de onsterfelijke volkeren,

Zielen van een heldere hemelse vreugde,

Gezichten van loutere schoonheid, ledematen van de gevormde Lichtstraal;

95 In steden gehouwen als juwelen uit bewuste steen

En wonderschone weiden en aan blinkende kusten

Werden heldere vormen gezien, de stralende volksstammen van de eeuwigheid.

Boven haar wentelden ritmische godheden in de sferen,

Verrukte veranderlijke onveranderlijkheden hier blind gezocht

100 Door de reusachtige dwalende kringlopen van onze sterren.

Extatische stemmen troffen de snaren van het gehoor,

Elke beweging vond voor zich een heel eigen muziek;

Gezang trilde van vogels op onverwelkelijke takken

Van wie het verenkleed de kleuren had gevangen

105 Uit de regenboog van de vleugelen van verbeelding.

Onsterfelijke geurigheid vulde de trillende wind.

In bossen die bewogen verborgenheden geleken en bevende diepten

Bloeiden de miljoenen kinderen van de onsterfelijke lente,

Pure, talloze sterren van kleurige verrukking

110 Zich ter beschutting nestelend in hun hemel van smaragd:

FeeÃ«rieke bloemen-massa's keken met lachende ogen.

Een dansende chaos, een regenboogkleurige zee

Vereeuwigde voor 's Hemels altijd-waakzame zicht

De zich verdringende bloemkelk-kleurenpracht van wonder-tinten

115 Die zweven voorbij de gesloten oogleden van droom.

Onsterfelijke harmonieÃ«n vulden haar luisterende oor;

Als een geweldige spontane uiting van de hoogten

Op Titanische vleugels van ritmische grootsheid gedragen

Stroomde uit een of ander diep spiritueel hart van geluid,

120 MelodieÃ«n bevend van de geheimen der goden.

Een geest zwierf gelukkig in de wind,

Een geest mijmerde in blad en steen;

De stemmen van gedachte-bewuste instrumenten

Doolden langs een levend randgebied van stilte,

125 En vanuit een of andere diepte, als een woordloze taal

Van dingen ondoorgrondelijk, onuitsprekelijk, verrezen spreekkoren

Die het Onbekende vertaalden tot een stem.

Als klimmer op de onzichtbare ladder van geluid,

Aspireerde muziek niet met deze weinige en inspannende stappen

130 Die dwalen over vergankelijke snaren,

Maar wisselde haar altijd nieuwe ontelbare tonen

In een hartstocht van onvoorziene ontdekkingen,

En behield haar vroegere onvergeten verrukkingen

Als een toenemende schat in het mystieke hart.

135 Een bewustzijn dat smachtte in elke kreet

Van onverkende aantrekking en verlangens,

Het vond en doorzocht opnieuw de onbevredigde diepten

Jagend als in een of ander diep verborgen hart

Om een of andere verloren of gemiste zaligheid te vinden.

140 In die vÃ¨r afdwalende symfonieÃ«n kon zij,

Brekend door betoveringen van het verrukte zintuig,

De lyrische zeereis horen van een goddelijke ziel

Temidden van gebruis en gelach tartend met zijn voorsteven

De bekoring van onbevlekte Circeaanse eilanden,

145 Avonturen zonder gevaar en schoon

In landen waar het sirenen-Wonder haar verlokkingen zingt

Vanaf ritmische rotsen in altijd schuimende zeeÃ«n.

In de harmonie van een oorspronkelijk zicht

Bevrijd van onze beperkende lichtstraal van gedachte,

150 En van de afkeer van ons blinde hart

Om de Godheid te omhelzen in welke gedaante dan ook,

Zag zij heel de Natuur wonderbaar zonder onvolkomenheid.

Aangegrepen door de alomvattende feestelijkheid van schoonheid

Reikte de aard van haar wezen vibrerend naar buiten

155 En eiste diepe verbintenis met haar uiterlijke zelven,

En op de harte-snaren, gezuiverd om alle tonen te omvatten,

Dwongen 's Hemels subtiliteiten van aanraking onvermoeibaar

Intensere verrukkingen dan het aardse leven kan verdragen.

Wat hier lijden zou zijn, was daar een vurige gelukzaligheid.

160 Al wat hier slechts hartstochtelijke wenk is en mystieke schim

Voorvoeld door de innerlijke profeet die de geest bespeurt

Van vreugde in zinnenstrelende dingen

Veranderde in grotere lieflijkheid dan nu kan worden gedroomd.

De machtige tekenen waarvan de aarde de betekenis vreest,

165 Bevend omdat zij niet begrijpen kan,

En duister moet houden in vormen vreemd en verheven,

Waren hier de eerste woordenschat van een oneindig verstand

Die de taal weergeeft van eeuwige gelukzaligheid.

Hier was verrukking een gewone gebeurtenis;

170 De lieftalligheid waarvan de gevangen huivering

Van ons menselijke genoegen een afhangende draad is,

Lag, als symbolische gedaante, een zorgeloos ornament,

Gehecht op het rijke brokaat van het kleed van de Godheid.

Gevormde dingen waren de verbeelde huizen waar het verstand

175 Arriveerde om een diepe lichamelijke vreugde te doorgronden;

Het hart was een toorts ontstoken aan de oneindigheid,

De ledematen waren vibrerende verdichtingen van de ziel.

Dit waren de eerste domeinen, de buitenste portalen

Immens maar de minste in bereik en de minste in prijs,

180 De geringste verrukkingen van de onsterfelijke goden.

Hoger snelde haar vuur van waarneming en zij wist,

Door ruime saffieren openende poorten toegelaten

Tot de weidsheid van een licht van ver,

Dat dit slechts weelderig gedecoreerde deuren waren

185 Naar grootser werelden, van een weldadigere schoonheid.

Eindeloos verhief zich de klim van die hemelen;

Rijk na rijk verwelkomde haar stijgende gezichtsveld.

Dan, op wat een enkele kroon geleek op de beklimming

Waar eindigheid en oneindigheid Ã©Ã©n zijn,

190 Aanschouwde zij onschendbaar de krachtige zetels van de onsterfelijken

Die leven voor een hemelse vreugde en bewind,

De middelste regionen van de onvergankelijke Lichtstraal.

Geweldige gestalten van godheden zaten op onsterfelijke verdiepingen,

De ogen van een ongeboren blik neigden naar haar toe

195 Door een transparantie van kristallen vuur.

In de schoonheid van lichamen gevormd door lijnen van verrukking,

Gedaanten van meeslepende gelukzaligheid verspillende lieflijkheid,

Met voeten glinsterend op de zonnesteen-hoven van het denken,

Droegen de hemelse hofschenkers de wijn rond van het Eeuwige.

200 Een wirwar van heldere lichamen, van bewogen zielen

Die de dichte en verstrengelde verrukking schetste,

De harmonieuze voetsporen van levens voor altijd gevoegd

Bij de hartstochtelijke eenheid van een mystieke vreugde

Als waren het levende en vergoddelijkte zonnestralen,

205 De goud-geboezemde Apsara godinnen,

Stroomden in heilige bossen over uit een zilveren schaal van gelukzaligheid

Zwevend door een lichtende saffieren droom,

In een wolk van gewaad verlicht door gouden ledematen

En glinsterende voetstappen die feeÃ«rieke grastapijten betreden,

210 Een maagdelijk bewegen van bacchantische onschuldigheden

Die weten dat hun uitbundigheid een dans van God is,

Wervelend verbonden in maanverlichte braspartijen van het hart.

Smetteloze kunstenaars van onfeilbare vormen,

Magische makers van geluid en ritmische woorden,

215 Wind-bemaande Gandharva's zongen in het oor

De oden die gedaante geven aan de universele gedachte,

De verzen die de sluier wegnemen van het gelaat van de Godheid,

De ritmen die de geluiden brengen van de zee van wijsheid.

Met onsterfelijke gedaante en verlicht voorhoofd,

220 Bewogen onze grote voorvaderen in deze gloriÃ«n;

Grenzeloos in macht en vervuld van licht,

Genoten zij het begrip van al waarnaar wij streven.

Verheven zieners, bewogen dichters zagen de eeuwige gedachten

Die, als reizigers uit de hemel, bij ons aankomen

225 Vervormd door onze zoektocht, verbijsterd door het kostumerende verstand,

Als goden mismaakt door de geboortepijnen,

Begrepen de grote woorden die nu als zwakke geluiden worden opgevangen

Door ongemakkelijke vervoering op een sterfelijke tong.

De sterken die struikelen en zondigen waren kalme trotse goden.

230 Daar, bliksem-vervuld met glorie en met vuur,

Versmeltend in golven van sympathie en zicht,

Aangeslagen als een lier geroerd voor een anders gelukzaligheid,

Aangetrokken door de koorden van onbekende verrukkingen,

Haar menselijke natuur wee van hemels genoegen,

235 Aanschouwde zij de omhelzing die de aarde is ontzegd en droeg

De onvergankelijke ogen van onversluierde liefde.

Meer en meer klom omhoog, hoogte na hoogte werd bereikt,

Verder dan wat de tong kan spreken of wat het verstand kan dromen:

Werelden van een oneindig bereik bekroonden de roerselen der Natuur.

240 Er was daar een grotere vredigere lieflijkheid,

Het veld van een subtielere en diepzinnigere ether

En een machtiger plan dan het meest hemelse gevoel kan geven.

Daar droeg de adem een stroom van ziend verstand,

De vorm was een ragfijn gewaad voor de ziel:

245 Kleur was een zichtbare schakering van extase;

Gedaanten half onstoffelijk, door het starende oog gezien

En toch op een zinnelijke wijze tastbaar

Maakte gevoelig voor aanraking de inwonende geest.

Het verheven vervolmaakte gevoel leefde verlicht

250 Als een gelukkige vazal van de innerlijke lichtstraal,

Elk gevoel was Eeuwigheids machtige kind

En elke gedachte was een lieflijke brandende god.

Lucht was een verlicht gevoel, geluid was een stem,

Zonlicht was het visioen van de ziel en maanlicht was ervan de droom.

255 Op een ruime levende grond van woordloze kalmte

Was al een krachtige en heldere vreugde.

Tot die hoogten steeg haar geest zwevend omhoog

Als een opwiekende vogel die onzichtbaar verrijst

Vertolkend naar de klim zijn kloppende hart

260 Van melodie totdat er een rustpunt komt van sluitende vleugels

Trillend in zijn laatste blije uitroep

En hij stilvalt met zijn ziel vrijgesproken,

Bevrijd van de last van verrukking in het hart.

Ervaring klom omhoog op de kleurige borst van vreugde

265 Tot ontoegankelijke sferen in een spiralerende vlucht.

Daar woonde de Tijd als Ã©Ã©n met de eeuwigheid;

Immense zaligheid verenigde zich met verrukte kalmte.

Als Ã©Ã©n verdronken in een zee van glorie en gelukzaligheid,

Zwijgend in het doolhof van deze verbazingwekkende werelden,

270 Wendend zag zij hun levende knoop en oorsprong,

De sleutel tot hun bekoorlijkheid en hun bron van vreugde,

En kende hem als dezelfde die onze levens strikt

Gevangen in zijn angstaanjagende meedogenloze net

En het universum maakt tot zijn gevangenkamp,

275 Die in zijn immense en lege onmetelijkheden

Van het gezwoeg der sterren een zinloze kringloop maakt

En van de dood het einde van elke menselijke weg

En van smart en pijn het loon van menselijke inspanning.

Ã‰Ã©n die haar ziel had onder ogen gezien als Dood en Nacht,

280 Een optelsom van alle lieflijkheid verzamelde zich in zijn ledematen

En verblindde haar hart tot de schoonheid van de zonnen.

Herschapen was de schrikbarende gedaante.

Zijn donkerte en zijn sombere vernietigende kracht

Voor altijd ongedaan gemaakt en openbarend

285 Het mysterie van zijn verheven en gewelddadige wapenfeiten,

Verrees als een verborgen glorie ontsluierd voor het zicht

Waar eens de onmetelijke belichaamde Leegte had gestaan.

Nacht, het schemerige masker, was veranderd in een wonderschoon gezicht.

De vage oneindigheid was gedood waarvan de droefgeestigheid

290 In het verschrikkelijke onbekende had afgetekend

De duistere rampzalige gedaante van een god,

De dwaling was gevlucht die de handen van smart wapent,

En verlicht de onwetende kloof waarvan de holle diepten

Een vreselijke stem hadden gegeven aan het niets.

295 Zoals voor het oog dat ontwaakt in slaap

Een sombere boekband wordt geopend,

Worden lichtende lettertekens gezien die, binnenin geschreven,

Een gouden vuurzee van gedachten bewaarden,

Een wonderschone vorm beantwoordde haar blik

300 Waarvan de lieflijkheid 's levens blindste pijn rechtvaardigde;

De worsteling van heel de Natuur was zijn gemakkelijke prijs,

Het universum en zijn zielestrijd scheen de moeite waard.

Als was het de koorzang-kelk van een bloem

Luchtig, zichtbaar op golven van muziek,

305 Nam een lotus van extase met bloembladen van licht

Gedaante uit het bevende hart der dingen.

Er was niet langer de pijniging onder de sterren,

Het kwaad ging schuil achter het masker van de Natuur;

Er was niet langer het duistere vertoon van haat,

310 De wrede grimas op het veranderde gelaat van Liefde.

Haat was de greep van strijd van een verschrikkelijk liefdesspel;

Een meedogenloze liefde die er alleen op uit is te bezitten

Heeft hier de plaats ingenomen van de lieflijke oorspronkelijke god.

De Wil om lief te hebben vergetend die het geboorte gaf,

315 De hartstocht om zich in te sluiten en te verenigen,

Het zou alles opslokken tot Ã©Ã©n eenzaam zelf,

De ziel verzwelgen die het zich had eigen gemaakt,

Met lijden en met pijn van vernietiging

Bestraffend de onwilligheid om Ã©Ã©n te zijn,

320 Verbolgen om de weigeringen van de wereld,

Hartstochtelijk om te nemen maar niet wetend hoe te geven.

Doods sombere monnikskap was afgeworpen van het gezicht van de Natuur;

Er verlichtte haar de verscholen lach van de godheid.

Alle gratie en glorie en alle goddelijkheid

325 Waren hier in n enkele vorm verzameld;

Elk aanbeden oog keek door de zijne vanuit Ã©Ã©n gezicht;

Alle godheden droeg hij in zijn grandioze ledematen.

Een oceanische geest woonde er binnenin;

Onverdraagzaam en onwankelbaar in vreugde

330 Verrees een vloed van vrijheid en transcendente gelukzaligheid

In onsterfelijke lijnen van schoonheid.

In hem droeg het viervoudige Wezen zijn kroon

Dat het mysterie draagt van een nameloze Naam,

Het universum dat zijn ontzaglijke bedoeling schrijft

335 In de onuitputtelijke betekenis van een woord.

In hem heeft de architect van de zichtbare wereld,

Tegelijk de kunst en de kunstenaar van zijn werken,

Geest en ziener en denker van geziene dingen,

Virat, die zijn kampvuren in de zonnen ontsteekt

340 En van wie de sterre-verknoopte ether het bolwerk is,

Zichzelf uitgedrukt met Materie als zijn taal:

Voorwerpen zijn zijn letters, krachten zijn zijn woorden,

Gebeurtenissen vormen de veelvuldige historie van zijn leven,

En zee en land zijn de bladzijden voor zijn verhaal.

345 Materie is zijn middel en zijn spirituele teken;

Hij hangt de gedachte op aan het heffen van een wimper,

Doet de ziel vloeien in het stromen van het bloed.

Hij is de stilzwijgende wil van atoom en aardkluit;

Een Wil die zonder bedoeling of beweegreden handelt,

350 Een Intelligentie die niet hoeft te denken of beramen,

De wereld schept zichzelf onwrikbaar;

Want zijn lichaam is het lichaam van de Heer

En in zijn hart staat Virat, Koning der Koningen.

In hem schaduwt zijn vorm af het Gouden Kind

355 Dat in de Zon-overgoten Onmetelijkheid zijn geboorte verwacht:

Hiranyagarbha, schepper van gedachten en dromen,

Die het onzichtbare ziet en de geluiden hoort

Die nimmer het sterfelijke oor hebben bezocht,

Ontdekker van ongedachte werkelijkheden

360 Getrouwer aan de Waarheid dan al wat wij ooit hebben geweten,

Hij is de leidsman op de innerlijke wegen;

Als een ziener is hij binnengegaan in de verboden domeinen;

Een magiÃ«r met de almachtige toverstaf van het denken,

Hij bouwt de geheime ongeschapen werelden.

365 Gewapend met de gouden taal, het diamanten oog,

Is aan hem het inzicht en de voorspelling:

De imagist die het vormeloze giet in gedaanten,

De reiziger en de houwer van de onzichtbare paden,

Hij is de drager van het verborgen vuur,

370 Hij is de stem van het Onuitsprekelijke,

Hij is de onzichtbare jager van het licht,

De Engel van mysterieuze verrukkingen,

De veroveraar van de koninkrijken van de ziel.

Een derde geest stond daarachter, hun verborgen oorzaak,

375 Een massa van superbewustzijn omsloten door licht,

Schepper van dingen in zijn alwetende slaap.

Alles kwam voort uit zijn stilte zoals een boom groeit;

Hij is ons zaad en onze kern, ons hoofd en onze voet.

Alle licht is slechts een flits van zijn gesloten ogen:

380 Een al-wijze Waarheid woont mystiek in zijn hart,

De alwetende Lichtstraal ligt achter zijn oogleden verborgen:

Hij is de Wijsheid die niet komt door gedachte,

Zijn woordloze stilte brengt het onsterfelijke woord.

Hij slaapt in het atoom en in de brandende ster,

385 Hij slaapt in mens en god en beest en steen:

Omdat hij daar is doet het Onbewuste zijn werk,

Omdat hij daar is vergeet de wereld om te sterven.

Hij is het middelpunt van de cirkel van God,

Hij de omtrek van de loop der Natuur.

390 Zijn sluimer is een Almachtigheid in dingen,

Wakker, is hij het Eeuwige en het Allerhoogste.

Boven bevond zich de mijmerende gelukzaligheid van het Oneindige,

Zijn alwetende en almachtige kalmte,

Zijn onbeweeglijke stilte, absoluut en alleen.

395 Alle machten waren hier samengeweven tot talloze verdragen.

De gelukzaligheid die de wereld schiep woonde in zijn lichaam,

Liefde en geluk waren het hoofd van de lieflijke vorm.

Opnieuw in de aanlokkelijke mazen van hun bekoring gevangen,

Behielden de trotse hemelse ledematen

400 Alle vreugden, voorlopers van het hijgende hart

En vluchtig voor het voorbijgestreefde verlangen van het leven.

Welk visioen ook aan het oog is ontsnapt,

Welk geluk ook voorkomt in droom en trance,

De nectar door liefde verspild met bevende handen,

405 De vreugde die de beker van de Natuur niet kan bevatten,

Bevolkten de schoonheid van zijn gezicht

En wachtten in de honing van zijn lach.

Dingen verborgen door de stilte der uren,

De ideeÃ«n die geen stem op levende lippen vinden,

410 De zwangere ontmoeting van de ziel met de oneindigheid

Hadden in hem geboorte genomen en waren in vuur ontstoken:

De geheime fluistering van bloem en ster

Onthulden hun betekenis in zijn peilloze blik.

Zijn lippen welfden zich welsprekend gelijk een roos bij dageraad;

415 Zijn glimlach die speelde met het wonder van het denken

En in het hart bleef als het zijn mond verlaten had

Glinsterde met de stralen van de morgenster

Als een edelsteen in de weidse ontdekking van de hemel.

Zijn blik was het zicht van de eeuwigheid;

420 De geest van zijn zoete en kalme intentie

Was een wijs huis van blijheid en onthulde

Het licht van eeuwen in de opgewektheid van de uren,

Een zon van wijsheid in een heilig bos gevuld met wonderen.

In de orkestrale omvangrijkheid van zijn geest

425 Kende elke tegenstrijdige zoektocht zijn nabije verwanten,

Kwamen, rijk van hart, wonderbaar voor elkaar, samen

In de wederzijdse verwondering van hun ontelbare tonen

En woonden als broeders van Ã©Ã©n familie

Die hun gemeenschappelijke en mysterieuze thuis hadden gevonden.

430 Als aan de harp van een of andere extatische god

Ontspringt een harmonie van lyrische gelukzaligheid

Die zich inspant om geen enkele hemelse vreugde onbezongen te laten,

Zo was het leven in dat belichaamde Licht.

Hij geleek de weidsheid van een grenzeloze hemel,

435 Hij geleek de hartstocht van een zorgeloze aarde,

Hij geleek het branden van een wereldwijde zon.

Twee keken naar elkaar, Ziel zag Ziel.

Dan, als een lofzang vanuit de heldere grot van het hart

Verhief zich een stem waarvan de magische klank

440 Het schrijnende geween van de aarde kon veranderen

In snikken van vervoering en haar geschrei in een lied van de geest.

“O menselijke beeltenis van het onsterfelijke woord,

Hoe hebt gij voorbij de topazen muren gezien

De stralende zusters van de goddelijke poort,

445 De geniÃ«n opgeroepen uit hun waakzame slaap,

En onder de bogen van openbaring gedwongen

De gebeeldhouwde, in gedachte gehulde deuren te doen opengaan,

De lanen van spiritueel zicht ontsloten

En de toegang tot een hemelsere staat geleerd

450 Aan uw verrukte ziel die de gouden sleutel droeg?

In u heeft het geheime zicht dat 's mensen blindheid miste

Zijn gezichtsveld geopend voorbij de Tijd, de koers van mijn strijdwagen,

En de dood, mijn tunnel die ik graaf door het leven

Om mijn ongeziene verten van gelukzaligheid te bereiken.

455 Ik ben de verstilde zoektocht van de afgunstige goden

Die jacht maken op het onmetelijke mysterieuze werk van mijn wijsheid

Gegrepen in de duizend samenkomende wegen van de hemel.

Ik ben de schoonheid van de onversluierde lichtstraal

Die door de ondoorgrondelijke wegen van de oneindige nacht

460 De onoverwinnelijke pelgrim-ziel der aarde

Lokt onder de vlammende toortsen van de sterren.

Ik ben de onschendbare Extase;

Zij die mij hebben aanschouwd, zullen geen verdriet meer kennen.

De ogen die leven in de nacht zullen mijn gedaante zien.

465 Aan de bleke kusten van schuimende staalachtige zeestraten

Stromend onder een grijze gekwelde hemel,

Gaan twee machten geboren uit Ã©Ã©n oorspronkelijke extase

Dichtbij elkaar maar gescheiden in het leven van de mens;

Een neigt naar de aarde, de andere hunkert naar de hemelen;

470 De hemel in zijn verrukking droomt van de volmaakte aarde,

De aarde in haar smart droomt van de volmaakte hemel.

De twee verlangen ernaar zich te verenigen, maar gaan toch apart,

Doelloos verdeeld door hun zelfingenomen eigenwaan;

Zij worden van hun eenheid weerhouden door bekoorde angsten;

475 Mysterieus verwijderd door mijlen van gedachte,

Staren zij over de stille afgronden van de slaap.

Of zij aan zij achterovergeleund op mijn onmetelijkheden

Als bruid en bruidegom op magische wijze gescheiden

Ontwaken zij om te verlangen, maar nooit kunnen zij omhelzen

480 Terwijl zwak glinsterend ongekruist aarzelt

Tussen de minnaars op hun huwelijksbed

Het schimmige spookbeeld van een zwaard.

Maar wanneer het spookachtige vlammende scherp faalt, tenietgedaan,

Dan kan nooit meer ruimte of tijd

485 De minnaar van de beminde scheiden; de Ruimte zal

Haar grote doorschijnende gordijn wegnemen, de Tijd zal

De trilling worden van de eindeloze gelukzaligheid van de geest.

Wees indachtig dat moment van hemels lot.

Onderwijl zult gij de tweevoudige wet dienen

490 Waarvan de verkenners van het zicht nu eerst een glimp opvangen

Die, dringend door het woud van hun gedachten,

De smalle bruggen van de goden hebben gevonden.

Wacht geduldig voor de broze tralies van de vorm

En maak van verdeeldheid uw verrukkelijke middel

495 Van blije eenheid, hartstochtelijk versterkt

Door aantrekking in de aangedane lucht ertussen.

Toch, als gij de gekwelde wereld zoudt willen achterlaten,

Onverschillig voor het donkere gekreun van dingen beneden,

Vertrap dan de landengte, spring over de stroom,

500 Verbreek uw contract met de zwoegende Kracht;

Verloochen de band die u verbindt met het aardse ras,

Werp van u af uw sympathie met sterfelijke harten.

Verrijs, zuiver van blaam het onderworpen recht van uw geest:

Geef prijs uw opdracht van kortstondige adem,

505 Laat onder de koude blik van de onaangedane sterren

Uw geleende lichaam achter op de grond van ellende,

Stijg op, O ziel, tot in uw hemelse huis.

Hier op de speelplaats van het eeuwige Kind

Of in heerlijkheden waar de wijze Onsterfelijken gaan

510 Dwaal met uw kameraadschappelijke glorie onder hemelen

Spiritueel verlicht door een zon die nimmer ondergaat,

Zoals godheden leven die niet geven om de wereld

En niet delen in het gezwoeg van de machten der Natuur:

In hun zelf-extase opgegaan leven zij.

515 Werp af de dubbelzinnige mythe van de aardse begeerte,

Verrijs, O onsterfelijke, naar gelukzaligheid.”

Over Savitri, luisterend in haar vredige hart

Naar de harmonie van de verlokkende stem,

Stroomde een vreugde neer die aarde en hemel oversteeg,

520 De gelukzaligheid van een onbekende eeuwigheid,

Een verrukking uit een of andere wachtende Oneindigheid.

Een glimlach kwam rimpelend uit haar wijdopen ogen,

De boodschapper van haar zelfverzekerde zaligheid

Alsof de eerste stralen van een morgenzon

525 Rimpelden over twee ontwaakte lotus-vijvers.

“O belager van de mensenziel met leven en dood

En 's werelds plezier en pijn en Dag en Nacht,

Die zijn hart verleidt met de verre verlokking van de hemel,

Die zijn kracht op de proef stelt met de nabije aanraking van de hel,

530 Ik klim niet omhoog naar uw eeuwigdurende Dag,

Zoals ik ook uw eeuwige Nacht heb gemeden.

Geef aan mij die zich niet afkeert van uw aardse Weg,

Het andere zelf terug dat mijn natuur verlangt.

Uw ruimen hebben hem niet nodig om bij te dragen aan hun vreugde;

535 De aarde ontbeert zijn schone geest door u gemaakt

Om geluk omlaag te werpen als een net van goud.

De aarde is de uitverkoren plaats voor de machtigste zielen;

De aarde is het strijdperk van de heroÃ¯sche geest,

De smidse waar de Aarts-metselaar zijn werken vormgeeft.

540 Uw dienstbaarheden op de aarde zijn groter, Koning,

Dan al de glorieuze vrijheden van de hemel.

De hemelen waren eens voor mij mijn natuurlijke huis,

Ook ik zwierf door bossen waar sterren flonkeren,

Liep over zon-gouden weiden en maan-zilveren graslanden

545 En hoorde de harpen-lach van hun stromen

En talmde onder takken druipend van mirre;

Ook ik heb mij vermaakt in de velden van het licht

Aangeraakt door het etherische gewaad van de winden,

Uw wonder-ronden van muziek heb ik bewandeld,

550 Leefde in het rijm van heldere moeiteloze gedachten,

Ik weefde snelle harmonieÃ«n van verrukking onmetelijk,

Danste op de spontane maatslagen van de ziel

De grote en ongedwongen dansen van de goden.

O, geurig zijn de lanen waar uw kinderen gaan

555 En schoon is de herinnering aan hun voeten

Tussen de wonder-bloemen van het Paradijs:

Aan mij is een zwaardere voetstap, een machtiger aanraking.

Daar waar de goden en demonen strijden in de nacht

Of worstelen op de grensgebieden van de Zon,

560 Onderwezen door 's levens lieflijkheid en pijn

Om de ongelijke zware slagen te verdragen die botsen

Tegen de rand van een of andere allergoddelijkste hoop,

Om het onmogelijke te wagen met deze zoektocht-kwellingen,

In mij strekt de geest van onsterfelijke liefde

565 Zijn armen uit om de mensheid te omhelzen.

Te ver zijn uw hemelen voor mij van lijdende mensen verwijderd.

Onvolmaakt is de vreugde die niet door allen wordt gedeeld.

O om te verbreiden, O om meer harten te omcirkelen en pakken

Totdat liefde in ons uw wereld heeft vervuld!

570 O leven, het leven onder de voortwentelende sterren!

Om te overwinnen in het steekspel met de dood,

Om te spannen de vurige en zware boog,

Het vlammen van het schitterende zwaard van God!

O gij die de trompet laat klinken in het strijdperk,

575 Scheid niet het gevest van het onbeproefde staal,

Neem niet de strijder voordat hij slag geleverd heeft.

Zijn er niet nog steeds een miljoen gevechten te leveren?

O koning-smid, hamer nog steeds verder in het gezwoeg dat gij begonnen zijt,

Smeed ons aaneen in uw sterke smidse van het leven.

580 Noem uw welgevormde met juwelen bezette heft Savitri,

Noem Satyavan de jubelende glimlach van uw kling.

Geef vorm in schoonheid, richt ons door de wereld.

Breek niet de lier voordat het lied gevonden is;

Zijn er niet nog talloze melodieÃ«n te weven?

585 O subtiel-bezielde musicus van de jaren,

Speel uit wat gij gefloten hebt op mijn vingergaten;

Overstijg aan de melodie die hun eerste wilde weeklacht voorspelde

En ontdek datgene wat nog onbezongen is.

Ik weet dat ik de mensenziel kan verheffen naar God,

590 Ik weet dat hij het Onsterfelijke omlaag kan brengen.

Onze wilskracht zwoegt vergund door uw wil

En is zonder u een leeg gebulder van de storm,

Een zinloze wervelwind is de kracht van de Titaan

En zonder u een valstrik de kracht van de goden.

595 Laat niet de onbewuste afgrond het menselijke ras verzwelgen

Dat door de aardse onwetendheid worstelt naar uw Licht.

O Donderaar met de bliksemingen van de ziel,

Geef niet uw zon over aan duisternis en dood,

Volbreng het verborgen standvastige besluit van uw wijsheid

600 En het mandaat van uw geheime wereldwijde liefde.”

Haar woorden stierven weg, verloren in de onmetelijkheden van gedachte

Die hen begrepen op de grens van hun uitroep

En hun betekenis verborgen in de verten

Die zich roeren tot meer dan ooit door taal

605 Van het Ondenkbare is gewonnen, het einde van al ons denken,

En het Onuitsprekelijke waaruit alle woorden komen.

Dan met een glimlach majesteitelijk als middag-hemelen

Sprak de godheid van de wonderschone verschijning:

“Hoe zal de aard-natuur en de natuur van de mens

610 Verrijzen naar de hemelse sferen, en toch blijven op aarde?

Hemel en aarde staren naar elkaar

Over een kloof die weinigen kunnen oversteken, niemand kan,

Arriverend door een vage etherische mist waaruit

Zich alle dingen vormen die in de ruimte bewegen,

615 De oever raken die eenieder ziet maar nimmer kan bereiken.

Het hemelse licht bezoekt soms het aards verstand;

Deze gedachten branden aan haar hemel als eenzame sterren;

In haar hart bewegen hemelse verlangens zacht

En schoon als fladderende vleugels van vogels,

620 Visioenen van vreugde die zij nooit kan winnen

Kruisen de vervagende spiegel van haar dromen.

Vage zaden van licht en gelukzaligheid dragen treurige bloemen,

Vage harmonieÃ«n opgevangen van een half-gehoord lied

Vallen uitstervend weg tussen het gekras van dwalende stemmen,

625 Het schuim van de woelige lichtende zeeÃ«n waar woont

Het schone en verre genot van de goden,

Onbekende verrukkingen, een wonderbaarlijk geluk

Doen haar huiveren en worden half-gevormd doorgegeven aan verstand en gevoel.

Boven haar kleine eindige stappen voelt zij,

630 Zorgeloos om moeilijkheid of onderbreking, werelden die

Een vreemde volmaaktheid weven welke verder gaat dan wet en regel,

Een universum van zelf-gevonden zaligheid,

Een onbeschrijflijk ritme van tijdloze maatslagen,

De veelvuldig bewogen hartslagen van het Ene,

635 De magie van de grenzeloze harmonieÃ«n van het zelf,

De orde van de vrijheid van het oneindige,

De wonder-plastieken van het Absolute.

Daar is de Al-Waarheid en daar is het tijdloze gelukzalige.

Doch aan haar zijn fragmenten van een sterre-verloren schijnsel,

640 Aan haar zijn slechts zorgeloze bezoeken van de goden.

Zij zijn een afnemend Licht, een Woord weldra verstomd

En niets van wat zij betekenen kan lang op aarde blijven.

Er is een verheven vluchtig zien, maar niet het blijvende zicht.

Enkelen kunnen klimmen naar een onvergankelijke zon,

645 Of leven aan de randen van de mystieke maan

En doorgeven aan het aard-verstand de lichtstraal van de wijze.

De helden en de halfgoden zijn zeldzaam

Tot wie de geheime onsterfelijke stemmen spreken

En dichtbij de hemelse clan liggen hun daden.

650 Zeldzaam zijn de stilten waarin de Waarheid wordt gehoord,

Als zij de tijdloze uitspraken in haar diepten openbaart;

Zeldzaam zijn de glorierijke ogenblikken der zieners.

De hemelse roep is een uitzondering, uitzonderlijker is het hart dat luistert;

De deuren van het licht zijn voor het gewone verstand gesloten

655 En de aardse behoeften nagelen de menselijke massa aan de aarde vast,

Slechts in een verheffend uur van spanning

Beantwoorden mensen de aanraking van grotere dingen:

Of, opgetild door een of andere krachtige hand om hemelse lucht te ademen,

Glijden zij terug in het slijk waaruit zij waren geklommen;

660 In het slijk waaruit zij zijn gemaakt, waarvan zij de wet kennen

Verheugen zij zich veilig terug te keren naar een vriendelijke grond,

En, ofschoon iets in hen treurt om de verloren glorie

En om de vermoorde grootsheid, aanvaarden zij hun ondergang.

Een gewoon mens te zijn vinden zij het beste,

665 Te leven zoals anderen is hun geluk.

Want de meesten zijn geschapen op het vroegere plan van de Natuur

En zijn weinig dank verschuldigd aan een hogere sfeer;

Het menselijke gemiddelde is hun hoogste peil,

Het materiÃ«le bereik van een denkend dier.

670 In de langdurige altijd-klimmende hiÃ«rarchie,

In de starre economie van kosmisch leven

Is elk schepsel gebonden aan zijn toegewezen taak en plaats

Door de aard van zijn natuur, de kracht van zijn geest.

Als dit gemakkelijk kon worden verstoord, dan zou

675 Het gevestigde evenwicht van geschapen dingen verbreken;

De bestendige orde van het universum

Zou beven, en een kloof zou gapen in het geweven Lot.

Als er geen mensen waren en allen waren schitterende goden,

Dan zou de bemiddelende trap verloren gaan

680 Waarlangs de in Materie ontwaakte geest al wentelend klimt

De kringlopen aanvaardend van de middelste Weg,

Die door zware inspanning en trage eonische treden

Het heldere mirakuleuze randgebied van God bereikt,

Tot in de glorie van de Bovenziel.

685 Mijn wil, mijn roep is daar in mensen en dingen;

Maar het Onbewuste is 's werelds sombere achterkant

En drukt aan zijn borst van Nacht en Dood en Slaap.

Opgesloten in zijn duistere en verstomde afgrond

Laat het een beetje bewustzijn ontsnappen

690 Maar afgunstig op het groeiende licht aarzelt het

Dichtbij de obscure randen van zijn grot

Als hield een liefhebbende onwetende moeder haar kind gebonden

Aan haar schortebanden van Onwetendheid.

Het Onbewuste zou niet zonder het menselijk verstand

695 Het mysterie van de wereld kunnen lezen die haar slaap heeft gemaakt:

De mens is haar sleutel om een bewuste deur te ontsluiten.

Maar nog steeds houdt het hem bungelend in zijn greep:

Het trekt zijn reuzen-cirkel rond zijn gedachten,

Het sluit zijn hart uit van het bovenaardse Licht.

700 Een hoge en verblindende grenslijn straalt boven,

Een zwarte en misleidende afscheiding heerst beneden:

Zijn verstand is ingesloten tussen twee firmamenten.

Door woorden en beelden zoekt hij naar de Waarheid,

En, turend naar oppervlakten en ruwe buitenkanten

705 Of wadend met voorzichtige voeten in ondiepe zeeÃ«n,

Is zelfs zijn Kennis een Onwetendheid.

Hij is van zijn eigen innerlijke diepten buitengesloten;

Het gezicht van het Onbekende kan hij niet zien.

Hoe zal hij zien met de ogen van de Alwetende,

710 Hoe zal hij willen met de kracht van de Almachtige?

O te mededogende en geestdriftige Dageraad,

Laat aan de trage loop van de cirkelende eonen

En aan de werking van de onbewuste Wil,

Laat aan zijn onvolmaakte licht het aardse ras:

715 Al zal worden gedaan door het langdurige werk van de Tijd.

Ofschoon het ras gebonden is door zijn eigen aard,

Is de ziel in de mens groter dan zijn lot:

Boven het golven en deinen van Tijd en Ruimte,

Vrij gemaakt van de kosmische burgerij

720 Waardoor alle leven verwant is in verdriet en vreugde,

Verlost van de universele Wet

Kan de zon-gelijke enkele en transcendente geest

Zijn weg banen door de versperrende muur van het verstand

En alleen stralen aan de eeuwige hemel,

725 De bewoner van een weidse en eindeloze kalmte.

O vlam, trek u tot in uw lichtende zelf terug.

Of hervindt anders uw oorspronkelijke kracht

Op een ziener-bergtop boven gedachte en wereld;

Deelgenoot van mijn uurloze eeuwigheid,

730 Wees Ã©Ã©n met de oneindigheid van mijn macht:

Want gij zijt de Wereld-Moeder en de Bruid.

Vanuit het vruchteloze hunkeren van het aardse leven,

Vanuit haar zwakke niet overtuigende droom,

Vleugels hervindend die de oneindigheid doorkruisen,

735 Keer terug tot in de Macht vanwaar gij kwam.

Tot daar kunt gij uw vormeloze vlucht verheffen,

Uw hart kan uitstijgen boven zijn onbevredigde slagen

En de onsterfelijke en spirituele vreugde voelen

Van een ziel die nog nimmer de zaligheid verloren heeft.

740 Verhef het gevallen hart van liefde dat opgewonden slaat,

Werp de afgrond van begeerte omlaag tot in de diepten.

Voor altijd gered van de gedaanten der Natuur

Ontdek wat de doelloze kringlopen willen,

Daar vervlochten met al wat uw leven betekend heeft,

745 Hier tevergeefs in aardse gedaante gezocht.

Verbreek tot in de eeuwigheid uw sterfelijke vorm;

Versmelt, bliksemschicht, tot in uw onzichtbare vlam!

Omvat, O Oceaan, tot diep in uzelf uw vloed,

Voor altijd gelukkig in de omarmende golven.

750 Word Ã©Ã©n met de stille hartstocht der diepten.

Dan zult gij de Minnaar en de Beminde kennen,

De grenzen achterlaten die hem en u scheiden.

Ontvang hem in het grenzeloze Savitri,

Verlies uzelf in oneindige Satyavan.

755 O wonder, eindig daar waar gij begon.”

Maar Savitri antwoordde de stralende God:

“Vergeefs brengt gij in verleiding met eenzelvige gelukzaligheid

Twee geesten gered uit een lijdende wereld;

Mijn ziel en zijn ziel zijn onverbrekelijk verbonden

760 In de ene taak waarvoor ons leven werd geboren,

Om de wereld te verheffen naar God in onsterfelijk Licht,

Om God omlaag te brengen naar de wereld op aarde zijn wij gekomen,

Om het aardse leven te veranderen in het goddelijke.

Ik blijf bij mijn wil om de wereld en de mens te redden;

765 Zelfs de bekoring van uw aanlokkelijke stem,

O hemelse Godheid, kan niet aangrijpen en verstrikken.

Ik offer niet de aarde op voor gelukkiger werelden.

Want daar woonde het onmetelijke Idee van het Eeuwige

En zijn dynamische wilskracht in mensen en dingen,

770 Alleen zo kon het reusachtige toneel ontstaan.

Vanwaar deze nutteloze wildernis van sterren,

Dit machtige barre wentelen der zonnen?

Wie schiep de ziel van het doelloze leven in de Tijd,

Plantte bedoeling en hoop in het hart,

775 Zette de Natuur aan een reusachtige en betekenisloze taak

Of beraamde de verspilling van haar miljoen-eeuwige inspanning?

Welke kracht veroordeelde tot geboorte en dood en tranen

Deze bewuste wezens die krioelen op de globe?

Als de aarde omhoog kan kijken naar het licht van de hemel

780 En een antwoord kan horen op haar eenzame roep,

Dan is hun ontmoeting niet vergeefs, noch is de hemelse aanraking een valstrik.

Als u en ik echt zijn, dan is de wereld echt;

Ofschoon gij uzelf achter uw werken verschuilt,

Is het bestaan niet een zinloze paradox;

785 Aangezien God de aarde heeft gemaakt, moet de aarde in zich God scheppen;

Wat zij verbergt in haar borst dat moet zij openbaren.

Ik doe aanspraak op u voor de wereld die gij hebt gemaakt.

Als de mens gebonden leeft door zijn menselijkheid,

Als hij voor altijd gekluisterd is aan zijn pijn,

790 Laat dan een groter wezen uit de mens verrijzen,

Laat het supermenselijke huwen met het Eeuwige

En het Onsterfelijke schijnen door de aardse vormen.

Anders was de schepping zinloos en deze grote wereld

Een niets dat in de momenten van de Tijd lijkt te bestaan.

795 Maar ik heb het levenloze masker doorzien;

Ik voelde hoe een verborgen geest zich roerde in de dingen

Die het lichaam draagt van de groeiende God:

Hij kijkt door versluierende vormen naar de onversluierde waarheid;

Hij schuift het gordijn van de goden opzij;

800 Hij klimt op naar zijn eigen eeuwigheid.”

Maar de god antwoordde aan het hart van de vrouw:

“O levende macht van het vleesgeworden Woord,

Al wat de Geest heeft gedroomd dat kunt gij scheppen:

Gij zijt de kracht waarmee ik de werelden schiep,

805 Gij zijt mijn droombeeld en mijn wil en stem.

Maar u is ook de kennis, gij kent het wereld-plan

En het trage proces van de gang des Tijds.

In de onstuimige drang van uw hart van vuur,

In uw hartstocht om mens en aarde te bevrijden,

810 Verontwaardigd over de belemmeringen van de Tijd

En de luie stappen van de langzame evolutie,

Leid niet de geest in een onwetende wereld

Om te spoedig het avontuur van het Licht te wagen,

Om de gebonden en sluimerende god in de mens te dwingen

815 Ontwaakt tussen de onuitsprekelijke stilten

Tot in eindeloze vergezichten van het onbekende en onzichtbare,

Over de laatste grensgebieden van het beperkende Mentale

En de hachelijke scheidslijn van het Superbewuste

Tot in het gevaar van de Oneindigheid.

820 Maar als gij niet wilt wachten op Tijd en God,

Doe dan uw werk en leg uw wil op aan het Lot.

Zoals ik van u mijn last van de nacht heb weggenomen

En de twijfels en dromen van mijn schemerlicht,

Zo neem ik nu weg mijn licht van de uiterste Dag.

825 Dit zijn mijn symbolische koninkrijken maar hier

Kan niet de grote keuze worden gemaakt die het lot vastlegt

Of de sanctie worden uitgesproken van de allerhoogste Stem.

Stijg omhoog langs een ladder van grotere werelden

Naar de oneindigheid waar geen wereld kan zijn.

830 Maar niet in de weidse sfeer waar een groter Leven

Zijn mysterie en zijn wonder verheft,

En niet op de stralende toppen van het hoogste Mentale,

Of in de schuilplaats waar de geest van fijnstoffelijke Materie

Zich verbergt in zijn licht van schemerende heimelijkheden,

835 Kan het standvastige bevel van het Eeuwige worden gehoord

Dat de voorhoede van lotsbestemming met zijn oorsprong verbindt.

Dit zijn slechts de bemiddelende schakels;

Aan hen is niet het scheppende zicht

Noch de vervullende handeling of laatste ondersteuning

840 Die eeuwigdurend de kosmische pijler draagt.

Tweeledig zijn de Machten die de uiteinden der Tijd schragen;

De Geest voorziet, de Materie ontplooit zijn gedachte,

De stilzwijgende uitvoerder van Gods bevelen,

Zonder een jota of punt weg te laten,

845 Een bemiddelaar die geen vragen stelt, onbewust, onbuigzaam,

Die onontkoombaar een geladen thema ontvouwt,

De intentie van zijn kracht in Tijd en Ruimte,

In bezielde wezens en in onbezielde dingen;

Het vervult onveranderlijk zijn opgedragen taak,

850 Nog geen tittel van de gedane dingen laat het weg;

Onwrikbaar met het profetische bevel

Verandert het niet de stappen van het Onzichtbare.

Als gij dan werkelijk mens en aarde moet bevrijden

Zie dan vanaf de spirituele hoogten op het leven neer,

855 Ontdek de waarheid van God en mens en wereld;

Doe dan, alwetend en alziend, uw taak.

Verrijs, O ziel, tot in uw tijdloze zelf;

Kies de loop van het lot en druk uw stempel van wilskracht op de Tijd.”

Hij viel stil en terwijl het geluid verstierf

860 Ging er een kracht uit die de gegrondveste sferen schokte

En de lijnen losmaakte die de tenten van de vorm overeind houden.

Vrijgesproken van de greep van het zicht en de gedachte-kronkelingen,

Uit haar waarneming weggerukt als vervagende tonelen

In het ontzaglijke theater van de Ruimte

865 Verdwenen de hemel-werelden tot in het spirituele licht.

Een beweging was overal, een kreet, een woord,

Zonder begin op haar onmetelijke ontdekkingsreis,

Zonder moment in haar ondenkbare terugkeer:

Als een koorzang van kalme zeeÃ«n hoorde zij de eeuwige Gedachte

870 Die ritmisch, onbeschrijflijk rondgaat,

In ruimteloze omloopbanen en op tijdloze wegen.

In een onuitsprekelijke wereld leefde zij vervuld.

Als een energie van het drieÃ«nige Oneindige,

Woonde zij in een onmetelijke Werkelijkheid,

875 Een verrukking en een wezen en een kracht,

Een verbonden en myriade-bewogen volkomenheid,

Een maagdelijke eenheid, een stralende echtgenote,

Die een veelvuldige omarming in zich borg

Om al te huwen in Gods immense verrukking,

880 De eeuwigheid dragend van elke geest,

De last dragend van universele liefde,

Een wonderbare moeder van talloze zielen.

Alle dingen kende zij, elk ding verbeeld of gewenst:

Haar oor stond open voor het ideale geluid,

885 Gedaante, de conventie, beperkte niet langer haar zicht,

Duizend deuren van eenheid was haar hart.

Een crypte en heiligdom van mijmerend licht

Verscheen, de laatste schuilhoek van dingen in het verschiet.

Toen viel in zijn ronden het enorme bevel stil,

890 De Stilte gaf aan het Onkenbare

Al wat het gegeven had terug. Stil was haar luisterende gedachte.

De vorm der dingen was beÃ«indigd in haar ziel.

Onzichtbaar was nu die volmaakte godheid.

Om haar heen leefde een of andere ontzagwekkende geest,

895 Een mysterieus vuur rondom een smeltende parel,

En in het spookbeeld van de tenietgedane Ruimte

Klonk een stem niet door oren gehoord die riep:

“Maak, O geest, uw opperste keuze die u niet opnieuw gegeven wordt;

Want nu kijkt van mijn hoogste wezen naar u

900 De nameloze vormeloze vrede waar alle dingen rusten.

Ken, in een gelukkige onmetelijke sublieme beÃ«indiging, â€"

Een immens sterven in de eeuwigheid,

Een punt dat in de oneindigheid verdwijnt, â€"

De zegening van de gedoofde vlam,

905 Het laatste wegzinken van een golf in een grenzeloze zee,

Het einde van de beproeving van uw dwalende gedachten,

Het besluit van het reizen van uw pelgrim-ziel.

Aanvaard, O muziek, de vermoeidheid van uw tonen,

Het weidse doorbreken van uw kanaal-oevers, O stroom.”

910 De momenten vielen in de eeuwigheid.

Maar iemand hunkerde in een onbekende boezem

En in stilte antwoordde het hart van de vrouw:

“Uw vrede, O Heer, een innerlijke zegen om te behouden

Onder het geraas en de ineenstorting van de onstuimige Tijd

915 Voor de glorieuze ziel van de mens op aarde.

Uw kalmte, O Heer, die uw handen van vreugde draagt.”

Grenzeloos gelijk de oceaan rondom een eenzaam eiland

Verrees een tweede maal de eeuwige uitroep:

“Wijd open staan recht vooruit de onnoemelijke poorten.

920 Mijn geest neigt omlaag om de aardse knoop te breken,

Om uit liefde tot eenheid zonder gedachte of teken

Muur en omheining neer te halen, om de hemel te ontmantelen,

Te zien met de grote ogen van de oneindigheid,

De sterren te ontrafelen en voort te gaan in stilte.”

925 In een immense en wereld-vernietigende onderbreking

Hoorde zij een miljoen schepselen naar haar roepen.

Door de ontzaglijke stilte van haar gedachten

Sprak onmetelijk de natuur van de vrouw:

“Uw eenheid, Heer, in vele naderende harten,

930 Mijn zoete oneindigheid van uw ontelbare zielen.”

Machtig terugwijkend als een wegebbende zee

Zwol voor een derde maal de grootse vermanende uitroep aan:

“Wijd spreid ik uit de toevlucht van mijn vleugels.

Vanuit die onzegbare diepten

935 Kijkt mijn vermogen van machtigste heerlijkheid uit, verstild

Tot in zijn majesteit van slaap, teruggetrokken

Boven de vreselijke maalstromen der wereld.”

Een snik van dingen was het antwoord op de stem,

En hartstochtelijk reageerde het hart van de vrouw:

940 “Uw energie, Heer, die man en vrouw aangrijpt,

Om alle dingen en schepselen op te nemen in hun smart

En hen in moederlijke armen te vergaren.”

Plechtig en van ver als een serafijnse lier

Werd voor een laatste geweldige maal het waarschuwende geluid gehoord:

945 “Ik open het wijde oog van eenzaamheid

Om de stemloze verrukking van mijn gelukzaligheid te ontdekken,

Waar het in een puur en voortreffelijk stilzwijgen gelegen is

Onbeweeglijk in zijn sluimering van extase,

Rustend na de zoete gekte van de dans

950 Uit welks ritme de hartslag werd geboren.”

De Stilte verbrekend met smeekbede en uitroep

Klom een hymne van aanbidding onvermoeibaar op,

De muziekmaat van gevleugelde zich verenigende zielen,

Toen antwoordde hunkerend heel de vrouw:

955 “Uw omarming die de levende knoop van pijn klieft,

Uw vreugde, O Heer, waarin alle schepselen ademen,

Uw magisch stromende wateren van ondoorgrondelijke liefde,

Geef mij uw lieflijkheid voor de aarde en de mens.”

Dan na een stilte kwam een geluidloze hemelse uitroep,

960 Zoals die verrees uit de Oneindigheid

Toen de eerste fluisteringen van een vreemde verrukking

In zijn diepte de vreugde om te zoeken verbeeldden,

De hartstocht om te ontdekken en aan te raken,

De bekoorlijke lach die de zingende werelden berijmt:

965 “O schone belichaming van het vleesgeworden Woord,

Uw gedachten zijn de mijne, ik heb gesproken met uw stem.

Mijn wil is de uwe, wat gij gesproken hebt kies ik:

Al wat gij vroeg dat geef ik aan de aarde en de mens.

Alles zal worden geschreven in het boek van het lot

970 Door mijn gevolmachtigde van gedachte en plan en handeling,

De uitvoerder van mijn wil, de eeuwige Tijd.

Maar omdat gij mijn ongerepte Kalmte hebt afgewezen

En u hebt afgewend van mijn grenzeloze vrede waaruit het aangezicht

Van de Ruimte is gewist en de gedaante van de Tijd is verloren,

975 En van gelukkig uitdoven van uw afzonderlijke zelf

In mijn onvergezelde eenzame eeuwigheid, â€"

Want niet voor u is het nameloze woordloze Niets,

De vernietiging van uw levende ziel

En het einde van gedachte en hoop en leven en liefde

980 In het wezenloze onmetelijke Onkenbare, â€"

Ik leg mijn handen op uw ziel van vuur,

Ik leg mijn handen op uw hart van liefde,

Ik onderwerp u aan het juk van mijn macht van werk in de Tijd.

Omdat gij mijn tijdloze wil hebt gehoorzaamd,

985 Omdat gij hebt gekozen om te delen in aardse worsteling en lot

En u uit medelijden hebt gebogen over aard-gebonden mensen

En u van uw pad hebt afgewend om te helpen en verlangde om te redden,

Bind ik door uw hartstocht uw hart aan mijn hart

En leg mijn luisterrijke juk op aan uw ziel.

990 Nu zal ik in u mijn wonderbare werken doen.

Uw natuur zal ik richten met mijn koorden van kracht,

Aan mijn genot onderwerpen de ledematen van uw geest,

En van u maken een levende knoop van al mijn gelukzaligheid

En in u bouwen mijn trotse en kristallen huis.

995 Uw dagen zullen mijn bliksemstralen zijn van macht en licht,

Uw nachten mijn sterrenbezaaide mysteriÃ«n van vreugde

En al mijn wolken liggen vervlochten in uw haren

En al mijn lentes huwen in uw mond.

O Zonne-Woord, gij zult de aarde-ziel verheffen tot het Licht

1000 En God omlaag brengen naar de levens der mensen;

De aarde zal mijn werkkamer zijn en mijn thuis,

Mijn tuin van het leven voor het planten van een goddelijk zaad.

Als al uw werk in de menselijke tijd is gedaan

Zal het verstand van de aarde een huis zijn van licht,

1005 Het leven van de aarde een boom die groeit tot in de hemel,

Het lichaam van de aarde een tabernakel van God.

Ontwaakt uit de onwetendheid van de sterfelijke

Zullen de mensen worden verlicht door de lichtstraal van het Eeuwige

En door de glorie van mijn zonne-stuwkracht in hun gedachten

1010 En voelen in hun hart de zoetheid van mijn liefde

En in hun daden de mirakuleuze werking van mijn Macht.

Mijn wil zal de betekenis zijn van hun dagen;

Levend voor mij, met mij, in mij zullen zij leven.

In het hart van het mysterie van mijn schepping

1015 Zal ik het drama spelen van uw ziel,

De langdurige romance opdragen van U en Mij.

Door de eeuwen heen zal ik u achtervolgen;

U zult door de wereld worden nagejaagd door liefde,

Ontdaan van onwetendheids beschermende sluier

1020 En zonder beschutting van mijn stralende goden.

Geen gedaante zal u afschermen van mijn goddelijke begeerte,

Nergens zult u aan mijn levende ogen ontkomen.

In de naaktheid van uw ontdekte zelf,

In een loutere vereenzelviging met al wat is,

1025 Beroofd van uw dekmantel van menselijkheid,

Bevrijd van de dichte sluier van menselijk denken,

Ã‰Ã©n gemaakt met elk verstand en lichaam en hart,

Ã‰Ã©n gemaakt met de hele Natuur en Zelf en God,

Samenvattend in uw enkele ziel mijn mystieke wereld

1030 Zal ik in u mijn universum bezitten,

Zal het universum in u alles vinden wat ik ben.

Gij zult alle dingen dragen opdat alles veranderen kan,

Gij zult alle dingen vullen met mijn luister en gelukzaligheid.

Gij zult al ontmoeten met uw transmuterende ziel.

1035 Bestormd door mijn oneindigheden boven,

En trillend in immensiteiten beneden,

Door mij achtervolgd door de muurloze onmetelijkheid van mijn geest,

Oceanisch met de vloedgolven van mijn leven,

Een zwemmer verloren tussen twee overstromende zeeÃ«n

1040 Door mijn uiterlijke pijnen en innerlijke lieflijkheden

Met het vinden van mijn vreugde in mijn tegengestelde mysteriÃ«n

Zult gij mij antwoord geven vanuit elke zenuw.

Een visioen zal uw snellende adem voortdrijven,

Uw hart zal u voortjagen op het wiel van werken,

1045 Uw verstand zal u aansporen door de vlammen der gedachten,

Om mij te ontmoeten in de afgrond en op de hoogten,

Om mij te voelen in de kalmte en de storm,

En mij lief te hebben in het edele en het verachtelijke,

In schone dingen en het verschrikkelijke verlangen.

1050 De pijnen van de hel zullen voor u zijn mijn kus,

De bloemen van de hemel overtuigen u met mijn aanraking.

Mijn kwaadaardigste maskers zullen mijn aantrekkelijkheden brengen.

Muziek zal u vinden in de stem van het zwaard,

Schoonheid zal u achtervolgen door het hart van de vlam.

1055 Gij zult mij kennen in het wentelen van de sferen

En mij tegenkomen in de atomen van de werveling.

De voortwentelende krachten van mijn universum

Zullen aan u de sommatie laten horen van mijn naam.

Verrukking zal regenen vanaf mijn nectar-maan,

1060 Mijn geurigheid zal u vangen in de valstrik van de jasmijn,

Mijn oog zal op u neerzien vanuit de zon.

O spiegel gemaakt van de geheime geest van de Natuur,

Gij zult een weergave zijn van mijn verborgen hart van vreugde,

Gij zult onvermengd mijn zoetheid drinken

1065 Uit mijn pure lotus-kelk fonkelend gevuld tot aan de rand.

Mijn vreselijke handen op uw boezem gelegd zullen uw wezen dwingen

Gedompeld in de stromen van de hevigste verlangens.

Gij zult de ene en trillende noot ontdekken,

En weerklinken, de harp van al mijn melodieÃ«n,

1070 En deinen, mijn schuimende golf in zeeÃ«n van liefde.

Zelfs de greep van mijn onheil zal voor u zijn

De beproeving van mijn tegenstrijdige gedaante van verrukking:

In het zelf van pijn zal naar u glimlachen mijn verborgen gezicht:

Gij zult onverminderd mijn genadeloze schoonheid dragen

1075 Temidden van 's werelds onverdraaglijke misstanden,

Vertrapt door de geweldige wandaden van de Tijd

Uitroepen naar de extase van mijn verrukkelijke aanraking.

Elk wezen zal voor uw leven mijn geheime afgezant zijn;

Naar mij toegelokt op de boezem van uw vriend,

1080 Gedwongen mij te ontmoeten in de ogen van uw vijand,

Zullen mijn schepselen aanspraak op mij maken vanuit uw hart.

Gij zult u niet onttrekken aan enige broederlijke ziel.

Hulpeloos zult gij aangetrokken zijn tot al.

Mensen die u zien zullen mijn handen van vreugde voelen,

1085 In de pijnen van smart de stappen voelen van 's werelds verrukking,

Hun levenservaring van die tumultueuze schok

In de wederzijdse hunkering van twee tegenpolen.

Harten aangeraakt door uw liefde zullen mijn roep beantwoorden,

De oeroude muziek ontdekken van de sferen

1090 In de onthullende buigingen van uw stem

En naderbij mij komen doordat gij zijt:

Bekoord geraakt door de lieflijkheid van uw geest

Zullen zij mijn lichaam omarmen in uw ziel,

In uw leven horen de schoonheid van mijn lach,

De huiveringwekkende gelukzaligheid kennen waarmee ik de werelden schiep.

Al wat gij bezit, zal zijn voor het geluk van anderen,

Al wat gij zijt, zal thuishoren in mijn handen.

Ik zal uit u geluk schenken als uit een kruik,

Ik zal u als mijn triomfwagen voeren over de wegen,

1100 Ik zal u gebruiken als mijn zwaard en als mijn lier,

Ik zal op u mijn minstreelspel van gedachte spelen.

En wanneer gij van al mijn extase zijt doortrild,

En wanneer gij leeft als Ã©Ã©n geest met alle dingen,

Dan zal ik u niet mijn levende vuren onthouden,

1105 Maar van u maken een kanaal voor mijn tijdloze kracht.

Onbewust leidde mijn verborgen aanwezigheid u verder

Vanwaar u begon in de stemloze boezem der aarde

Door leven en pijn en tijd en wil en dood,

Door uiterlijke schokken en innerlijke stilten

1110 Langs de mystieke wegen van Ruimte en Tijd

Naar de ervaring die alle Natuur verbergt.

Wie mij jaagt en vangt, die wordt tot mijn gevangene:

Dit zult gij van nu af aan leren van uw hartslagen.

Heb voor altijd lief, O schone slaaf van God!

1115 O lasso van de wijder wordende strik van mijn vervoering,

Word mijn koord van universele liefde.

Dwing de geest door u gevangen tot verrukking

Van scheppings eenheid zoet en onpeilbaar,

Genoodzaakt om mijn myriaden eenheden te omarmen

1120 En al mijn eindeloze vormen en goddelijke zielen.

O Geest, raak vervuld van de eeuwige vrede;

O Woord, verkondig de onsterfelijke litanie:

De gouden toren is gebouwd, het vuur-kind is geboren.

”Daal af naar het leven met wie uw hart begeert.

1125 O Satyavan, O lichtende Savitri,

Ik zend u uit zoals voorheen onder de sterren,

Een tweevoudige macht van God in een onwetende wereld,

In een omheinde schepping uitgesloten van het grenzeloze zelf,

Die God omlaag brengt naar de onbezielde aarde,

1130 Die de aard-wezens optilt naar onsterfelijkheid.

In de wereld van mijn kennis en mijn onwetendheid

Waar God onzichtbaar is en slechts een Naam wordt gehoord

En kennis is ingesloten binnen de grenzen van het verstand

En het leven is opgevist in het sleepnet van verlangen

1135 En Materie de ziel voor zijn eigen zicht verbergt,

Zijt gij mijn Kracht aan het werk om het aardse lot te verheffen,

Mijn zelf dat omhoog beweegt langs de immense helling

Tussen de uitersten van de nacht en dag van de geest.

Hij is mijn ziel die opklimt vanuit de onwetende Nacht

1140 Door leven en verstand en de supernatuurlijke Onmetelijkheid

Naar het verheven licht van de Tijdloosheid

En mijn eeuwigheid verborgen in de voortschrijdende Tijd

En mijn grenzeloosheid ingesnoeid door de kromming van de Ruimte.

Het klimt naar de grootsheid die het had achtergelaten

1145 En naar de schoonheid en vreugde vanwaar het was gevallen,

Naar de beslotenheid en lieflijkheid van alle goddelijke dingen

Naar licht zonder grenzen en leven onmetelijk,

Het proeven van de diepten van de Onuitsprekelijke gelukzaligheid,

Aangeraakt door het onsterfelijke en oneindige.

1150 Hij is mijn ziel die zich een weg zoekt uit het beest

Om mensheids hoogten te bereiken van heldere gedachte

En de nabijheid van Waarheids verhevenheid.

Hij is de godheid die groeit in menselijke levens

En in het lichaam van de vormen van het aardse wezen:

1155 Hij is de ziel van de mens die klimt naar God

In het opstijgen van de Natuur uit de aardse onwetendheid.

O Savitri, gij zijt de Macht van mijn geest,

De openbarende stem van mijn onsterfelijke Woord,

Het gezicht van Waarheid op de paden van de Tijd

1160 Dat aan de zielen der mensen de wegen wijst naar God.

Terwijl het schemerlicht van de verhulde bergtop van de Geest

Valt over de diepe bewusteloze slaap van de Materie

Als bleke manestralen over een ondoordringbare plek in het bos,

En Verstand in een half-licht beweegt temidden van half-waarheden

1165 En het mensenhart slechts menselijke liefde kent

En het leven een strompelen is en een onvolmaakte kracht

En het lichaam zijn onzekere dagen telt,

Zult gij worden geboren tot in 's mensen twijfelachtige uren

In vormen die de goddelijkheid van de ziel verbergen

1170 En door sluiers van de aardse wijfelende sfeer

Mijn glorie laten zien die doorbreekt als een zon door wolken,

Of branden als een zeldzaam en inwendig vuur,

En met mijn nameloze invloed de mensenlevens vullen.

Ten leste zullen zij omhoogkijken als naar de toppen van God

1175 En God voelen als een al-omringende sfeer

En op God rusten als op een bewegingloos voetstuk.

Uiteindelijk zal over het verstand stralen als een gehoornde maan

De wassende luister van de Geest in bleke hemelen

En het leven van de mens verlichten op zijn Godwaartse pad.

1180 Doch er is meer verborgen in Gods Verschiet

Dat op een dag zijn verscholen gezicht zal onthullen.

Nu is alles verstand en zijn onzekere lichtstraal,

Het verstand is de gids van lichaam en leven,

Het verstand is de gedachte-gedreven strijdwagen van de ziel

1185 Die de lichtende dwaler in de nacht draagt

Naar vergezichten van een verre onzekere dageraad,

Naar het einde van het peilloze verlangen van de Geest,

Naar zijn droom van absolute waarheid en uiterste gelukzaligheid.

Grotere bestemmingen zijn er dan het verstand bevroeden kan

1190 Gericht op het toppunt van het zich ontvouwende Pad

Dat de Reiziger nu in Onwetendheid bewandelt,

Onbewust van zijn volgende stap, zonder zijn doel te kennen.

Verstand is niet alles wat zijn onvermoeibare klim kan bereiken,

Er is een vuur in het zenit der werelden,

1195 Er is een huis van het licht van het Eeuwige,

Er is een oneindige waarheid, een absolute macht.

De macht van de Geest zal zijn masker afwerpen;

Zijn grootsheid zal worden gevoeld die 's werelds voortgang schept:

Het zal worden gezien in zijn eigen onversluierde stralen,

1200 Een ster die verrijst uit de nacht van het Onbewuste,

Een zon die klimt naar de top van de Supernatuur.

De twijfelachtige middelste Weg verlatend,

Zullen enkelen van de mirakuleuze Oorsprong een glimp opvangen

En sommigen zullen in u de geheime Kracht voelen

1205 En zij zullen zich wenden om een nameloze voetstap te kruisen,

De avonturiers tot in een machtiger Dag.

Ontstijgend aan de beperkende ruimten van het denken,

Zullen zij 's werelds reusachtige ontwerp ontdekken

En treden in de Waarheid, het Rechtvaardige, het Onmetelijke.

1210 Gij zult aan hen de verborgen eeuwigheden openbaren,

De adem van oneindigheden die nog niet zijn onthuld,

Een of andere verrukking van de gelukzaligheid die de wereld schiep,

Een of andere toevloed van de kracht van Gods almachtigheid,

Een of andere lichtstraal van het alwetende Mysterie.

1215 Maar als het uur van het Goddelijke nadert

Zal de Machtige Moeder geboorte nemen in de Tijd

En zal God worden geboren in menselijke klei

In gedaanten voorbereid door uw menselijke levens.

Dan zal de opperste Waarheid worden gegeven aan de mens:

1220 Er is een wezen voorbij het wezen van het verstand,

Een Onmetelijkheid gegoten in vele vormen,

Een wonder van het veelvuldige Ene,

Er is een bewustzijn dat het verstand niet kan raken,

Dat zijn spraak niet uiten kan noch zijn gedachte onthullen.

1225 Het heeft geen thuis op aarde, geen middelpunt in de mens,

Maar is toch de oorsprong van alle dingen gedacht en gedaan,

De bron van de schepping en zijn werken,

Het is de herkomst van alle waarheid hier,

De zonneschijf van verstands fragmentarische stralen,

1230 De hemel van oneindigheid die Gods regen uitstort,

Het Immense dat de mens roept om de Geest te verruimen,

Het weidse Doel dat zijn beperkte pogingen rechtvaardigt,

Een kanaal voor het weinige dat hij proeft van gelukzaligheid.

Sommigen zullen worden gemaakt tot ontvangers van de glorie

1235 En tot voertuigen van de lichtende macht van het Eeuwige.

Dit zijn de hoge voorgangers, de leiders van de Tijd,

De grote verlossers van het aardsgebonden verstand,

De verheven herscheppers van de menselijke klei,

De eerstgeborenen van een nieuw hemels ras.

1240 De vleesgeworden tweevoudige Macht zal Gods deur openen,

Het eeuwige supramentale zal de aardse Tijd raken.

De supermens zal ontwaken in de sterfelijke mens

En de verborgen halfgod openbaren

Ofwel het God-Licht worden en de God-Kracht

1245 En de geheime godheid in de grot onthullen.

Dan zal de aarde door het Allerhoogste worden aangeraakt,

Zijn heldere ontsluierde Transcendentie zal

Verstand en hart verlichten, en leven en daad dwingen

Om zijn onuitsprekelijke mysterie te vertolken

1250 In een hemels alfabet van Goddelijkheids tekens.

Zijn levende kosmische geest zal omringen,

Herroepend het besluit van dood en pijn,

De formules uitwissend van Onwetendheid,

Met de diepe betekenis van schoonheid en 's levens verborgen bedoeling,

1255 Het wezen gereed voor onsterfelijkheid,

Zijn blik die de mystieke golven van de oneindigheid doorkruist

Brengt naar de Natuur terug haar vroegere vreugde om te leven,

De metrische hartslagen van een verloren verrukking,

De roep van een vergeten extase,

1260 De dans van de eerste wereld-scheppende Gelukzaligheid.

De Immanente zal de getuigende God zijn

Die gadeslaat vanaf zijn veel-bladige lotus-troon

Zijn bewegingloze wezen en zijn stille macht

Die de aard-natuur beheert door de wet van het eeuwige,

1265 Een denker die de wereld van het Onbewuste wekt,

Een onbeweeglijk middelpunt van vele oneindigheden

In zijn duizend-zuilige tempel bij de zee van de Tijd.

Dan zal het belichaamde wezen leven als Ã©Ã©n

Die een gedachte, een wilskracht is van het Goddelijke,

1270 Een masker of een gewaad van zijn goddelijkheid,

Een werktuig en metgezel van zijn Kracht,

Een punt of lijn getrokken in de oneindigheid,

Een manifest van het Onvergankelijke.

Het supramentale zal de bron zijn van zijn natuur,

1275 De waarheid van het Eeuwige zal zijn gedachten en daden vorm geven,

De waarheid van het Eeuwige zal zijn licht zijn en zijn gids.

Alles zal dan veranderen, een magische orde zal komen

Die dit mechanische universum zal overtreffen.

Een machtiger ras zal de wereld van de sterfelijke bewonen.

1280 Op de lichtende toppen van de Natuur, op het grondgebied van de Geest,

Zal de supermens heersen als 's levens koning,

Van de aarde bijna de metgezel en gelijke maken van de hemel,

Naar God en waarheid leiden het onwetende hart van de mens

En naar godheid zijn sterfelijkheid verheffen.

1285 Als een macht bevrijd van de inperkende grenzen,

Zijn hoogte gedreven voorbij het hongerige bereik van de dood,

Zullen 's levens toppen vlammen met de gedachte van het Onsterfelijke,

Zal Licht binnendringen in de duisternis aan haar basis.

Dan zal in het proces van de zich ontvouwende Tijd

1290 Al worden samengenomen in Ã©Ã©n enkel plan,

Een goddelijke harmonie zal de wet van de aarde zijn,

Schoonheid en vreugde zullen haar manier van leven hervormen:

Zelfs het lichaam zal zich God herinneren,

De Natuur zal zich terugtrekken van de sterfelijkheid

1295 En de vuren van de Geest zullen de aardse blinde kracht leiden;

Kennis zal in het aspirerende Denken

Een verheven nabijheid brengen tot Waarheid en God.

Het supramentale zal de wereld opeisen voor het Licht

En met de liefde van God het bekoorde hart doen huiveren,

1300 De kroon van Licht plaatsen op het geheven hoofd van de Natuur

En het bewind van Licht grondvesten op haar onwankelbare fundament.

Een grotere waarheid dan de aardse zal de aarde overdekken

En zijn zonlicht doen schijnen op de wegen van het verstand;

Een onfeilbare macht zal de gedachte leiden,

1305 Een ziende Grootmacht zal leven en daad beheersen,

In aardse harten het vuur van het Onsterfelijke ontsteken.

Een ziel zal ontwaken in het huis van het Onbewuste;

Het verstand zal het tabernakel zijn van God-zicht,

Het lichaam het instrument van intuÃ¯tie

1310 En leven een kanaal voor Gods zichtbare macht.

Heel de aarde zal het manifeste huis zijn van de Geest,

Niet langer door lichaam en leven verborgen,

Niet langer verborgen door de onwetendheid van het verstand;

Een nimmer falende Hand zal gebeurtenis en daad vorm geven.

1315 De ogen van de Geest zullen kijken door de ogen van de Natuur,

De kracht van de Geest zal de kracht van de Natuur in bezit nemen.

De wereld zal Gods zichtbare tuinhuis zijn,

De aarde een veld en kampement van God,

De mens zal de instemming met de sterfelijkheid vergeten

1320 En zijn belichaamde broze tijdelijkheid.

Dit universum zal van zijn occulte bedoeling het zegel verbreken,

Het scheppings-proces zal zijn vroegere aanzien veranderen,

De hiÃ«rarchie van een onwetende evolutie

Zal de Wijsheid vrijmaken die onder zijn grond geketend ligt.

1325 De Geest zal meester zijn van zijn wereld

En zich niet langer verschuilen in het duister van de vorm

En de Natuur zal het bewind van haar werkwijze herroepen,

De uiterlijke wereld de Waarheid die het verhult openbaren;

Alle dingen zullen de bedekte God zichtbaar maken,

1330 Alles zal het licht en de macht onthullen van de Geest

En bewegen naar zijn bestemming van zaligheid.

Zelfs al zou een vijandige kracht vasthouden aan zijn heerschappij

En zijn recht van blijvende soevereiniteit opeisen

En als de mens zijn hoge spirituele lot afwijst,

1335 Zal toch de verborgen Waarheid in de dingen overwinnen.

Want in de opmars van de al-vervullende Tijd

Moet een uur komen van de wil van het Transcendente:

Alles wendt en keert zich naar zijn voorbestemde doel

In de vastgelegde onvermijdelijke loop van de Natuur

1340 Verordend sedert het begin der werelden

In het diepzinnige wezen van geschapen dingen:

Zelfs zal er komen als een hoge kroon op alles

Het einde van de Dood, de dood van de Onwetendheid.

Maar eerst moet de hoge Waarheid voet zetten op de aarde

1345 En moet de mens aspireren naar het licht van het Eeuwige

En al zijn ledematen de aanraking voelen van de Geest

En heel zijn leven gehoorzamen aan een innerlijke Kracht.

Ook dit zal zijn; want een nieuw leven zal komen,

Een lichaam van Superbewuste waarheid,

1350 Een geboorte-grond voor de machten van de Supernatuur:

Het zal van de aardse onwetende bodem een kolonie maken van Waarheid,

Zelfs van Onwetendheid een doorschijnend gewaad waardoorheen

De schitterende ledematen van Waarheid zullen schijnen

En Waarheid zal zijn een zon op het hoofd van de Natuur

1355 En Waarheid zal zijn de gids van 's Natuurs schreden

En Waarheid zal vanuit haar lagere diepten staren.

Wanneer de supermens geboren is als de koning der Natuur

Dan zal zijn aanwezigheid de wereld van Materie herscheppen:

Hij zal Waarheids vuur ontsteken in de nacht van de Natuur,

1360 Hij zal aan de aarde opleggen Waarheids grotere wet;

Ook de mens zal zich keren naar de roep van de Geest.

Ontwaakt tot zijn verborgen mogelijkheid,

Ontwaakt tot al wat sliep in zijn hart

En al wat de Natuur bedoeld heeft toen de aarde werd gevormd

1365 En de Geest van deze onwetende wereld zijn thuis heeft gemaakt,

Zal hij aspireren naar Waarheid en God en Gelukzaligheid.

Als vertolker van een goddelijker wet

En het instrument van een opperste ontwerp,

Zal het hogere ras zich neigen om de mens te verheffen.

1370 De mens zal ernaar verlangen te klimmen naar zijn eigen hoogten.

De waarheid boven zal een waarheid beneden wekken,

Zelfs de verstomde aarde zal worden tot een bewuste kracht.

De toppen van de Geest en de grond van de Natuur

Zullen naderen tot het geheim van hun afzonderlijke waarheid

1375 En elkaar als Ã©Ã©n godheid kennen.

De Geest zal kijken door de blik van de Materie

En de Materie zal het aangezicht van de Geest openbaren.

Dan zullen mens en supermens Ã©Ã©n zijn

En heel de aarde zal Ã©Ã©n enkel leven worden.

1380 Zelfs de menigte zal de Stem horen

En zich keren om te spreken met de Geest binnenin

En trachten te gehoorzamen aan de hoge spirituele wet:

Deze aarde zal worden geroerd door verheven impulsen,

De mensheid zal ontwaken tot het diepste zelf,

1385 De Natuur zal de verborgen godheid herkennen.

Zelfs de velen zullen een of ander antwoord geven

En de luister van de Goddelijke bestorming dragen

En zijn onstuimige klop op de onzichtbare deuren.

Een hemelser hartstocht zal de mensenlevens verheffen,

1390 Hun verstand zal delen in de glans van het onuitsprekelijke,

Hun hart zal voelen de extase en het vuur.

Aardse lichamen zullen bewust zijn van een ziel;

De onderworpenen van de sterfelijkheid zullen hun ketenen verbreken,

Gewone mensen zullen worden tot spirituele wezens

1395 En ontwaakt de stilzwijgende goddelijkheid zien.

IntuÃ¯tieve stralen zullen de toppen der natuur raken,

Een openbaring zal de diepten der natuur beroeren;

De Waarheid zal de gids van hun leven zijn,

Waarheid zal hun gedachte bepalen en hun woord en daad,

1400 Zij zullen zich voelen opgetild tot dichter bij de hemel,

Als was het weinig lager dan de goden.

Want kennis zal zich in heldere stromen uitstorten

En zelfs het verduisterde verstand zal huiveren van nieuw leven

En vlam vatten en branden met het Ideale vuur

1405 En zich keren om te ontkomen aan sterfelijke onwetendheid.

De grenzen van de Onwetendheid zullen terugwijken,

Meer en meer zielen zullen binnengaan in het licht,

Met een verlicht, geÃ¯nspireerd verstand de occulte ontbieder horen

En met een leven dat oplaait met een plotselinge innerlijke vlam

1410 En een hart bekoord geraakt van goddelijk geluk

En een menselijke wilskracht afgestemd op de goddelijke wil,

Deze afzonderlijke zelven die de eenheid voelen van de Geest,

Deze zintuigen die ontvankelijk worden voor het hemelse gevoel,

Het vlees en de zenuwen voor een vreemde etherische vreugde

1415 En sterfelijke lichamen voor onsterfelijkheid.

Een goddelijke kracht zal stromen door weefsel en cel

En het bevel nemen over adem en spraak en daad

En elke gedachte zal een gloed zijn van zonnen

En elk gevoel een hemelse huivering.

1420 Vaak zal een glorierijke innerlijke dageraad komen

Die de kamers van het sluimerende denken verlicht;

Een plotselinge gelukzaligheid zal stromen door elke ledemaat

En de Natuur met een machtiger Tegenwoordigheid vullen.

Aldus zal zich de aarde openen naar goddelijkheid

1425 En zullen gewone naturen de weidse verheffing voelen,

Gewone daden verlichten met de stralen van de Geest

En de godheid ontmoeten in gewone dingen.

De Natuur zal leven om de verborgen God te manifesteren,

De Geest zal opnemen het menselijke spel,

1430 Dit aardse leven zal veranderen in het goddelijke.“

Het ritme van die fijnzinnige muziek nam een einde.

Omlaag in een ijlingse duizelende zwevende daling

Gesleept door onzichtbare werelden en bodemloze ruimten

Zonk gelijk een ster Savitri's ziel.

1435 Onder een lach van onaardse lieren

Hoorde zij om haar heen nameloze stemmen roepen,

Triomferend, een ontelbaar geluid.

Een koor van stormende winden kwam haar tegemoet.

Zij droeg de last van de oneindigheid

1440 En voelde het roeren van heel de etherische ruimte.

Haar achtervolgend in haar val, genadeloos zoet,

Was er een gezicht boven haar, als van een jongeling,

Symbool van al de schoonheid die de ogen niet zien,

Bekroond als met pauwe-pluimen van betoverende kleur

1445 Die een saffier omlijstten, waarvan de hartroerende glimlach

Onverzadigbaar werd aangetrokken tot verrukking,

Overvloedig voor de omarmingen van haar ziel.

In haar gedaante veranderd, en toch hartstochtelijk hetzelfde,

Werd het die van een donkere en schone vrouw

1450 Als een maan-nacht met jagende sterre-getooide wolken,

Een schaduwrijke glorie en een stormachtige diepte,

Onstuimig in wilskracht en verschrikkelijk in liefde.

Ogen waaraan het blinde extatische leven van de Natuur

Ontsprong van een of andere hartstochtelijke instemming van de geest,

1455 Zonden haar naar de wervelende dans van de aarde.

Gedurende de onbesuisde vervoering van haar val

Als een vogel gehouden in de tevreden handen van een kind,

In een bekoorde greep worstelde haar geest

En liet geen bevrijding toe totdat de Tijd zou eindigen,

1460 En, als de vrucht van de mysterieuze vreugde,

Hield zij in haar sterke omarmende ziel

Gelijk een bloem verborgen in het hart van de lente

De ziel van Satyavan door haar meegevoerd

Onontkoombaar naar omlaag in die machtige afdaling.

1465 Onzichtbare hemelen verhieven zich in een overstelpende vlucht

Langs haar heen terwijl zij viel. Toen dwong

Heel de blinde en nabije aantrekking van de aarde

Tot beangstigende snelheden van neerwaartse gelukzaligheid.

Verloren in het voorovergebogen duizelingwekkende van die snelheid,

1470 Tuimelend, wegzinkend, overstelpt verdween zij,

Als een blad dat kwam dwarrelen uit de hemelboom,

In uitgestrekte onbewustheid als in een poel;

Een gastvrije tederheid nam haar op

In een wonder van mirakuleuze diepten,

1475 Boven haar sloot een duisternis van geweldige vleugels haar in

En zij werd in een moederborst begraven.

Toen, vanaf een tijdloos plan dat waakt over de Tijd,

Keek een Geest uit op lotsbestemming,

Zag in zijn eindeloze moment de eeuwen verstrijken.

1480 Nog steeds bevond zich alles in een stilte van de goden.

Het profetische moment omvatte de grenzeloze Ruimte

En wierp in het hart van de voortijlende Tijd

Een diamanten licht van de vrede van de Eeuwige,

Een karmozijnrood zaad van Gods gelukzaligheid;

1485 Een oogopslag van die blik viel van onsterfelijke Liefde.

Een wonderschoon gezicht keek uit met onsterfelijke ogen;

Een hand werd gezien die de gouden tralies openden

Welke de onvergankelijke verborgenheden bewaken.

Een sleutel draaide in een mystiek slot van de Tijd.

1490 Maar waar de stilte van de goden was langsgegaan,

Verraste een grotere harmonie uit roerloosheid geboren

Met vreugde en lieflijkheid het hunkerende hart,

Een extase en een lach en uitroep.

Een macht neigde naar omlaag, een geluk vond zijn thuis.

1495 Over de weidse aarde broedde de oneindige gelukzaligheid.

EINDE VAN CANTO EEN

Einde van Boek Elf

BOEK TWAALF

Epiloog

Canto One

De Terugkeer naar de Aarde

Vanuit onpeilbare trance ontwaakte haar geest.

Gelegen op de kalme bewusteloze borst van moeder aarde

Zag zij de groen-beklede takken over haar buigen

Die waakten over haar slaap met hun betoverde leven,

5 En boven haar hoofd fladderde een blauw-gevleugelde extase

Van tak tot tak met een roep van hoge tonen.

Tot in de magische heimelijkheid van de wouden

Glurend door een smaragdgroen glas-in-loodraam van bladeren,

In trage hemelen achterovergeleund, ging de afnemende dag

10 Met zijn langzame ondergang over in de vrede van de avond.

Zij drukte het levende lichaam van Satyavan tegen zich aan:

Op de woordloze vreugde van haar lichaam om te bestaan en ademhalen

Droeg zij de gelukzalige last van zijn hoofd

In het warme zwoegen van verrukking tussen haar borsten,

15 Het ontwakende geluk van haar lichaamsdelen voelde

Het gewicht van de hemel in zijn ledematen, een aanraking

Die een samenvatting was van heel de gelukzaligheid der dingen,

En heel haar leven was bewust van zijn leven

En heel haar wezen verheugde zich om het zijne te omhullen.

20 De immense afzondering van haar trance was voorbij;

Zij was opnieuw menselijk, de aardse Savitri,

Maar voelde in zichzelf een grenzeloze verandering.

Een macht woonde in haar ziel die te groot was voor de aarde,

Een gelukzaligheid leefde in haar hart te groot voor de hemel;

25 Licht te intens voor gedachte en liefde te grenzeloos

Voor aardse emoties verlichtten haar hemelen van verstand

En verspreidden zich door haar diepe en gelukkige zeeÃ«n van de ziel.

Al wat heilig is in de wereld kwam naderbij

Naar haar goddelijke berusting van stemming.

30 Een wonderbare stem van stilte ademde zijn gedachten.

Alle dingen in Tijd en Ruimte had zij zich eigen gemaakt;

In haar bewogen zij, door haar leefden en bestonden zij,

De hele wijde wereld klampte zich aan haar vast voor geluk,

Geschapen voor haar hartstochtelijke omarming van liefde.

35 Nu, in haar ruimteloze zelf bevrijd van ketenen,

Leken ontelbare jaren lang uitgerekte momenten,

De briljante tijd-vonken van de eeuwigheid.

Zoals een vogel uitvliegt van zijn heldere thuis,

Zo waren haar aardse morgens stralende vluchten van vreugde.

40 Grenzeloos was zij, een gedaante van de oneindigheid.

Niet langer opgegaan in de maatslag van het moment

Voelde haar geest de eindeloze toekomst

En leefde met heel het aanvangsloze verleden.

Haar leven was het zegevierende aanbreken van een dageraad,

45 Het voorbije en de ongeboren dagen hadden hun dromen verenigd,

Vroegere verdwenen avonden en van verre arriverende middagen

Lieten haar een visioen doorschemeren van vooruitwetende uren.

Achterovergelegen in mijmerende gelukzaligheid lag zij enige tijd

Overgegeven aan het wonder van een wakende trance;

50 Half-verrezen wierp zij toen een blik om zich heen,

Als om oude lieflijke alledaagse draden te hervinden,

Vroegere gelukkige gedachten, kleine gekoesterde herinneringen,

En hen samen te weven tot Ã©Ã©n onsterfelijke dag.

Aldoor hield zij op het paradijs van haar borst

55 Haar beminde, betoverd tot in een peilloze slaap,

Gelegen als de geest van een kind, onbewust,

In slaap gewiegd op de rand van twee overeenstemmende werelden.

Maar al spoedig boog zij zich over haar geliefde

Om zijn geest naar haar terug te roepen met haar strelende aanraking

60 Over zijn gesloten oogleden; gevestigd was haar stille blik

Van groot geluk, niet hunkerend nu, maar veelomvattend

Met grenzeloze vreugde of een laatste opperste voldoening,

Puur, hartstochtelijk met de passie van de goden.

Verlangen roerde niet zijn vleugels; want alles was gemaakt

65 Tot een overwelving van hemelse stralen

Als de in gedachten verzonken beheersing van hemel over vlakte,

De hemel die zich buigt om de aarde van alle kanten te omarmen,

Een stille verrukking, een onmetelijke geborgenheid.

Toen zuchtend bij haar aanraking steeg de zacht-gevleugelde slaap

70 Zwevend op van zijn oogleden als bloemen en vloog

Murmelend weg. Ontwaakt, vond hij haar ogen

Wachtend op de zijne, en voelde haar handen, en zag

De aarde als zijn thuis dat hem opnieuw was teruggegeven

En haar die weer de zijne was, het al van zijn hartstocht.

75 Met de omcirkelende grip van zijn armen om haar heen,

Een levende knoop om bezit dichtbij te brengen,

Mompelde hij met aarzelende lippen haar naam,

En riep terwijl hij vaag het wonder herinnerde,

“Vanwaar hebt gij mij geboeid teruggebracht, in ketenen van liefde,

80 Naar u en naar de muren van zonneschijn, O gouden lichtstraal

En schatkist van alle lieflijkheid, Savitri,

Godheid en vrouw, maanlicht van mijn ziel?

Want zeker, ik heb gereisd in vreemde werelden

Door u vergezeld, een achtervolgende geest,

85 Samen hebben wij neergekeken op de poorten van de nacht.

Ik heb mij afgewend van de vreugde van de hemeling

En van de hemel die ontoereikend is zonder gij.

Waar is nu die ontzagwekkende Gedaante verdwenen

Die oprees tegen ons, de Geest van de Leegte,

90 Die de wereld opeist voor de Dood en het Niets,

En die God en ziel ontkent? Of was alles een droom

Of een visioen gezien in een spirituele slaap,

Een symbool van de tegenwerkingen der Tijd

Of een door het verstand ontstoken baken van betekenis

95 Dat in een of andere last van duisternis een licht is op de Weg

Of dat een zwemmer loodst door de zeeÃ«ngten van de Dood,

Of met behulp van zijn stralen

In een ravijn tussen de drukke wegen van het Toeval

De ziel vindt die kwam in het wereld-avontuur,

100 Een verkenner en reiziger uit de Eeuwigheid?”

Maar zij antwoordde, “Ons uiteengaan was de droom;

Wij zijn samen, we leven, O Satyavan.

Kijk om u heen en zie, blij en onveranderd

Ons thuis, dit bos met zijn duizendvoudige roep

105 En het fluisteren van de wind in de bladeren

En, door openingen in het tafereel van smaragd, de avondhemel,

Gods baldakijn van blauw dat onze levens een schuilplaats biedt,

En de vogels die roepen voor geluk in het hart,

Gevleugelde dichters van ons rijk van afzondering,

110 Onze vrienden op aarde waar wij koning zijn en koningin.

Alleen onze ziel heeft de nacht van de Dood achtergelaten,

Veranderd door de realiteit van een machtige droom,

Verlicht door de stralen van symbolische werelden

En het ontzaglijke bergtop-zelf der dingen,

115 En stond voor Gods poorten grenzeloos, vrij.”

Dan, vervuld van de glorie van hun geluk,

Stonden zij op en hielden met vastklampende vingers veilig ineengehaakt

Elkander vast in een stille blik.

Maar hij met een nieuwe verwondering in zijn hart

120 En een nieuw vuur van aanbidding in zijn ogen:

“Welke hoge verandering is over u gekomen, O Savitri?

Stralend waart gij altijd al, een godin stil en zuiver,

En toch dierbaarder voor mij door uw lieftallige menselijke leden

Die de aarde u gaf en u nog goddelijker maakten.

125 Met mijn verering bedwongen, mijn begeerte onderworpen

Om het tot onderdaan te maken, heeft mijn vermetelheid

Door lichaam en ziel aanspraak makend op mijn levens heerlijkheid,

Mijn bezit van vervoering omhelsd, liefdes lieflijke eigendom,

Een standbeeld van stilte in mijn tot tempel geworden geest,

130 Een hunkerende godheid en een gouden bruid.

Maar nu lijkt gij bijna te verheven en groot

Voor sterfelijke verering; Tijd ligt aan uw voeten

En de hele wereld lijkt slechts van u een deel,

Uw aanwezigheid de verstilde hemel die ik bewoon,

135 En gij ziet mij aan in de blik van de sterren,

En zijt toch de aardse behoedster van mijn ziel,

Mijn leven een fluistering van uw gedroomde gedachten,

Mijn ochtenden een glanzen van de vleugelen van uw geest

En dag en nacht maken deel uit van uw schoonheid.

140 Nam gij niet mijn hart om het te koesteren

In de geborgen omgeving van uw borst?

Ontwaakt uit de stilte en de slaap,

Heb ik er ter wille van u in toegestemd te zijn.

Door u heb ik mijn sterfelijke levensboog verruimd,

145 Maar nu hebt gij mij verre hemelen,

Onverkende oneindigheden gebracht, uw onmetelijke geschenk!

Als gij om deze te vullen uw geheiligde vlucht verheft,

Dan zal mijn menselijke aarde nog steeds uw gelukzaligheid verlangen.

Maak nog steeds door u van mijn leven een lied van vreugde

150 En heel mijn stilte van u weids en diep vervuld.”

Gelijk een hemelse koningin die instemt met zijn wens,

Omklemde zij zijn voeten, door heur koesterende haar

Omhuld in een fluwelen mantel van liefde,

En antwoordde zacht als een murmelende luit:

155 “Alles is nu veranderd, en toch is alles hetzelfde.

Zie, wij hebben Gods aangezicht aanschouwd,

Ons leven heeft zich geopend in goddelijkheid.

Wij hebben vereenzelviging gedragen met de Allerhoogste

En zijn bedoeling gekend in ons sterfelijke leven.

160 Onze liefde is gegroeid door die machtige aanraking

En heeft zijn hemelse betekenis ontdekt,

Toch is niets verloren gegaan van de verrukking van sterfelijke liefde.

De aanraking van de hemel vervult maar maakt niet onze aarde ongedaan:

Onze lichamen hebben elkaar nodig in hetzelfde einde;

165 Nog steeds herhalen zich in onze borst in hemels geheim ritme

Onze menselijke hartslagen hartstochtelijk dichtbij.

Nog steeds ben ik degene die naar u toe kwam onder het ruisen

Van zonverlichte bladeren aan de rand van dit bos;

Ik ben de dochter van Madra, ik ben Savitri.

170 Al wat ik voorheen was, dat ben ik voor u nog steeds,

De nabije metgezel van uw gedachten en hoop en zwoegen,

Elke gelukkige tegenstelling zou ik voor u verenigen.

Alle zoete betrekkingen huwen in ons leven;

Ik ben uw koninkrijk zoals ook gij het mijne zijt,

175 De weergaloze en de slaaf van uw begeerte,

Uw voorovergenegen bezitter, de zuster van uw ziel

En moeder van uw behoeften; gij zijt mijn wereld,

De aarde die ik nodig heb, de hemel waarnaar mijn gedachten verlangen,

De wereld die ik bewoon en de god die ik aanbid.

180 Uw lichaam is de tegenhanger van het mijne

Waarvan elke ledemaat mijn antwoordende ledemaat begeert,

Waarvan het hart de sleutel is van al mijn hartslagen, â€" dit

Ben ik en dit zijt gij voor mij, O Satyavan.

Onze huwelijkswandel door het leven begint opnieuw,

185 Geen geluk is verloren gegaan, geen diepte van sterfelijke vreugde.

Laat ons gaan door deze nieuwe wereld die dezelfde is,

Want het is ons teruggeven, maar het is bekend,

Een speelplaats en woonhuis van God

Die zich verbergt in vogel en dier en mens

190 Lieflijk om zichzelf terug te vinden door liefde,

Door eenheid. Zijn tegenwoordigheid leidt de ritmen van het leven

Die zoeken naar wederkerige vreugde ondanks pijn.

Wij hebben elkaar gevonden, O Satyavan,

In het grote licht van de ontdekte ziel.

195 Laat ons teruggaan, want de avond valt.

Nu is de smart dood en serene gelukzaligheid blijft

Het hart van al onze dagen voor altijd.

Zie, al deze schepselen in deze wonderschone wereld!

Laten wij vreugde schenken aan allen, want de vreugde is aan ons.

200 Want niet voor onszelf alleen zijn onze geesten gekomen

Uit de versluiering van het Onmanifeste,

Uit het diepe immense Onkenbare

Op de onwetende borst van de dubbelzinnige aarde,

Tot aan de wegen van zwoegende, zoekende mensen,

205 Twee vuren die branden naar die ouder-Zon,

Twee stralen die reizen naar het oorspronkelijke Licht.

Om de mensenziel te leiden naar waarheid en God zijn wij geboren,

Om het geschakeerde plan van sterfelijk leven te tekenen

In een of andere gelijkenis met het ontwerp van de Onsterfelijke,

210 Om het vorm te geven dichterbij een evenbeeld van God,

Een beetje nader tot het goddelijke Idee.”

Zij sloot haar armen rondom zijn borst en hoofd

Als om hem voor altijd op haar boezem

Te dragen door de omzwervingen der jaren.

215 Zo stonden zij verstrengeld voor enige tijd, hun kus

En door hartstocht in trance gebrachte omarming een ontmoetingspunt

In hun versmeltende geesten voor altijd een,

In twee zielen, twee lichamen voor de vreugden van de Tijd.

Toen verlieten zij hand in hand die eerbiedwaardige plek

220 Nu vol van stilzwijgende ongewone herinneringen,

Naar de groene verte van hun landelijke huis

Langzaam terugkerend door het hart van het bos.

Rondom hen heen ging de middag over in de avond;

Het licht gleed weg naar de heldere slapende horizon,

225 En de vogels kwamen terugvleugelend naar hun nest,

En dag en nacht lagen in elkanders armen.

Nu stonden de donkere schaduwrijke bomen dicht rondom

Als dromende geesten en, in een uitstel van de nacht,

Hoorde de somber-ogige in gedachten verzonken avond hun voetstap,

230 En van alle kanten kwamen de kreten en bewegingen

Van de viervoetige zwervers in de nacht

Naderbij. Toen verrees een menselijk rumoer

Dat lang niet was gehoord in hun teruggetrokken dagen,

Welke binnendrong in de betoverde wildernis van bladeren

235 Eens heilig in afgezonderde eenzaamheid

Met een gewelddadig verstoren van zijn maagdelijke slaap.

Door de afgeschermde duisternis verdiepte het nog meer en er naderde

Een zweven van vele stemmen en het geluid

Van vele voeten, totdat er binnen hun zicht opdoken

240 Als een kleurige golf voor het oog

De glinsterende inspannende overvolle dagen van de mens.

Bekroond door een flakkerende menigte van lichten

Arriveerde een groot luisterrijk gezelschap.

Het leven met zijn geordende tumultueuze aarzeling kwam

245 En bracht zijn stroom van onbekende gezichten, vol met

Goud-omzoomde hoofddeksels, goud-geborduurde gewaden,

Het glinsteren van sieraden, het wapperen van zomen,

Honderden handen bogen de takken van het bos vaneen,

Honderden ogen speurden het verstrengelde geboomte af.

250 Kalme in wit geklede priesters brachten hun plechtig ogende lieflijkheid,

Sterke krijgsmannen schitterden in hun glorieuze wapenrusting,

De trotse hoeven van strijdpaarden kwamen trappelend door het bos.

Vooraan liep Koning Dyumatsena, niet langer blind en

Met aarzelende ledematen, maar zijn vÃ¨r speurende ogen

255 Tot heel hun zelfvertrouwen in het licht hersteld,

Namen ziende deze verbeelde uiterlijke wereld in zich op;

Vastberaden betrad hij met vorstelijke tred de grond.

Naast hem het bezorgde gezicht van die koningin en moeder

Veranderd van haar gewoonlijk bezwaarde uiterlijk

260 Dat in de kwijnende kracht van vermoeid gezwoeg

Het gevallen leven had gedragen van wie zij hield.

Haar lijdzame bleekheid droeg een peinzende blos

Zoals de beheerste blik van verzameld licht in de avond

Dat verdwijnt, waarin de zonsopgang wordt voorzien van haar kind.

265 Wegzinkend in de stille pracht van haar hemel,

Leeft zij enige tijd om te mijmeren met die hoop,

De schittering van haar rijke afnemende glans

Een diepzinnige profetie van een lyrische dageraad.

Haar ogen waren de eerste die de gedaanten van haar kinderen vonden.

270 Maar bij de aanblik van het wonderschone tweetal

Ontwaakte de lucht verstoord door toenemende kreten,

En de ouders die zich snel haastten naar hun kind, â€"

Hun oorzaak van bestaan nu die hem adem hadden geschonken, â€"

Hielden hem in hun armen. Toen riep teder

275 Berispend Dyumatsena tegen Satyavan uit:

“De fortuinlijke goden zagen neer op mij vandaag,

Een koninkrijk heeft mij bezocht en hemelse stralen.

Maar waar waart gij? Ge hebt vreugde gepijnigd

Met de donkere schaduw van de angst, O mijn kind, mijn leven.

280 Welk gevaar hield u in de verduisterende wouden?

Of hoe kon vreugde op haar paden vergeten

Dat zonder u mijn ogen nutteloos zijn

Die zich alleen terwille van u verheugen in het licht?

Niet zoals uzelf is dit gedaan, Savitri,

285 Die niet uw echtgenoot terugleidde in onze armen,

Wetend dat alleen met hem aan mijn zij

Ik smaak in voedsel vind en dat voor zijn aanraking avond en morgen

Ik tevreden leef met de dagen die mij resten.”

Maar Satyavan antwoordde met een glimlach op zijn lippen,

290 “Schrijf alles toe aan haar; zij is de oorzaak van alles.

Met haar betoveringen heeft zij mij omwikkeld.

Zie, op het middaguur verliet ik dit huis van klei

En zwierf in verafgelegen eeuwigheden,

Toch betreed ik, als gevangene in haar gouden handen,

295 Jullie kleine heuveltje dat groene aarde heet

En in de ogenblikken van uw vergankelijke zon

Leef ik blij tussen de bedrijvige werken van de mensen.”

Toen keerden alle ogen hun verwonderde blik naar waar,

Met dieper wordend roder goud op haar wangen,

300 Met neergeslagen ogen stond het edele lieftallige kind,

En Ã©Ã©n instemmende gedachte bewoog in elke borst.

“Welk stralend wonder van de aarde of de hemelen

Staat zwijgend naast de menselijke Satyavan

Als een teken van zuiverheid in de avondschemering?

305 Als zij het is waarvan de wereld heeft gehoord,

Verwonder u niet langer over welke gelukkige verandering dan ook.

Elk eenvoudig wonder van gelukzaligheid

Is de alchemie van haar transmuterende hart.”

Toen sprak iemand daar die een priester geleek en wijze:

310 “O vrouw en ziel, welk licht, welke geopenbaarde macht,

Die de snelle wonderen van deze dag tot stand brengt,

Opent voor ons door u een gelukkiger tijdperk?”

Haar wimpers trillend omhooggericht brachten

In een zien dat onsterfelijke dingen had afgespeurd,

315 Verblijd, menselijke gedaanten samen voor hun geluk.

Zij eisten voor hun diepzinnige kinderlijke moederschap

Het leven van al deze zielen om haar leven te zijn,

Dan, neergeslagen, verhulden zij het licht. Zacht antwoordde zij,

“Ontwaakt tot de betekenis van mijn hart

320 Dat liefde en eenheid te voelen, leven is

En dat dit de magie is van onze gouden verandering,

Is al de waarheid die ik ken of zoek, O wijze.”

Zich verwonderend over haar en haar verlichtende woorden

Keerden zij zich westwaarts in de snel vallende nacht.

325 Bevrijd uit de verstrikkende zoom van het woud kwamen zij

In een schemering van de slapende aarde

En reisden over haar vage en sluimerende vlakten.

Rumoer en beweging en de tred van mensen

Verbrak de eenzaamheid van de nacht; het gehinnik van paarden

330 Steeg op uit die schimmige en luidruchtige zee

Van leven en overal in de mars zwol aan

Het rijmen van hoeven, de huiswaartse stem van de strijdwagen.

Getrokken door witte manen op een hoog-gehuifde wagen

Onder het vlammen van de flakkerende toortsen gingen

335 Hand in hand Satyavan en Savitri,

Zij hoorden een bruiloftsmars en huwelijks-hymne,

Waar hen de veelstemmige mensenwereld wachtte.

Ontelbaar zweefden de sterren tegen hun donkere achtergrond

En beschreven in het duister de wegen van het licht.

340 Toen, terwijl zij nog trokken langs de zuidelijke bosrand,

Verloren in de halo van haar mijmerende voorhoofd

Nam de Nacht, luisterrijk met de maan dromend aan de hemel

In zilveren vrede, bezit van haar heldere heerschappij.

Zij broedde in haar stilzwijgen op een gedachte

345 Diep-bewaakt door haar mystieke plooien van licht,

En koesterde in haar boezem een grotere dageraad.

EINDE

VERKLARENDE WOORDENLIJST

Acoliet: volgeling, aanhanger.

Adamant: diamant. Alg.: harde ondoordringbare substantie.

Adept: ingewijde.

Affodille: een legendarische bloem, lijkend op de narcis en naar verluid onsterfelijk en overvloedig voorkomend in de hemelse gebieden.

Alacananda: Ã©Ã©n van de vier armen van de Ganges.

Amber: lichtbruin barnsteen.

Ambrozijn: godenspijs; nectar; bijzonder heerlijke spijs.

Ananke: Griekse godin van de Noodzaak die ritmes en processen van het kosmisch bestaan en het menselijk leven organiseerde en uitvoerde.

Anarch: anarchist; aanhanger van het anarchisme = leer van de verloochening en omverwerping van alle staatsgezag en de onbegrensde zelfstandigheid van elk individu.

Antipode: persoon met geheel tegengestelde aard of meningen; tegenvoeter.

Antithese: tegenstelling, tegenstrijdigheid.

Apex: top, toppunt.

Apocalyps: profetie betreffende de ondergang van de wereld, laatste oordeel.

Arcana: verborgenheden, geheimen.

ArchaÃ¯sch: behorend tot of betrekking hebbend op een zeer oud tijdperk.

Arcturus en Belphegor: twee van de helderste sterren aan de hemel.

Asoca: Ashoka; een middelgrote Indiase boom met prachtige rode bloemen (Saraca indica).

Atavisme: erfelijk kenmerk.

Augur: (vogel)wichelaar, ziener, voorspeller.

Autocratie: alleenheerschappij; door een alleenheerser geregeerd land, onbeperkte heerschappij.

Bacchant(e): hij (zij) die zich uitgelaten, tomeloos, gedraagt.

Bacchantisch: uitgelaten, tomeloos, schaamteloos.

Bacchisch: van Bacchus of bij hem behorend (Bacchus is de god van de wijn).

Cadens: solistische improvisatie op een thema uit een muziekstuk; reeks akkoorden onmiddellijk voorafgaand aan een slotakkoord.

Calculus: het stemsteentje van Minerva wat werd gebruikt bij de stemming van Areopagus over de schuld of onschuld van Orestes; de beslissende stem; formeel logisch apparaat waarvan een bepaalde theorie gebruik kan maken.

Cenotaaf: leeg grafmonument ter ere van doden wier lijk men niet heeft of die elders begraven liggen (als plaats van cultus).

Centurio: hoofdman over een centurie = uit honderd eenheden bestaande groep.

Chiaroscuro: clair-obscur; trant in de beeldende kunst waarbij vooral met licht- en schaduw- effecten wordt gewerkt.

Chim(a)era: monsterdier uit Griekse mythologie, droombeeld, hersenschim.

Chrysoliet: bleekgroene variÃ«teit van olivien (of olivijn â€"een groen mineraal), krijgt na slijpen sterke goudglans; synoniem: goudsteen.

Chrysopraas: groene agaat.

Circeaans: betoverend, verleidelijk. Van Circe: tovernimf op het eiland Aeolus (zij veranderde een deel van Odysseus' metgezellen in zwijnen).

Clavichord: het oudste snaarinstrument met toetsen.

CoÃ¯l: KoÃ«l of Koel (Eudynamis scolopaceus). Een koekoek-achtige vogel wiens roep in India zeer bekend is.

Coilas: zie Kailas.

Compendium: samenvattend handboek waarin de hoofdlijnen en het begrippenapparaat van een wetenschap zijn weergegeven.

Conceptie: opvatting, begrip, gedachte, bevruchting.

Conceptueel: theoretisch, abstract.

Conclaaf: geheime vertrouwelijke vergadering, bijeenkomst, zitting.

Credo: (geloofs)belijdenis van diepe, innige overtuiging.

Crescendo: het allengs sterker worden. Van crescenderen = doen zwellen, doen toenemen in sterkte.

Cyclopisch: reusachtig. Van cycloop = reus met Ã©Ã©n rond oog in het midden van het voorhoofd.

Daedalisch: doolhofachtig, ingewikkeld, verward.

Defaitistisch: van defaitisme: = moedeloze stemming.

Demiurg: wereldbouwer; volgens Plato de intelligentie die de oorspronkelijke chaos tot kosmos vormt; bij de gnostici de middelaar tussen de godheid en de lager sferen.

Demon: van daemon (Latijn) = bovennnatuurlijk wezen dat mensen en hun handelingen beheerst, ten goed of ten kwade.

Demotisch: vereenvoudigd; aanduiding van een laat vereenvoudigd Egyptisch schrift en de taal die dit aanduidt.

Diarchie: van Engels: diarchy = tweemanschap.

Dilettant: iemand die een kunst of wetenschap uit liefhebberij beoefent en er slecht een oppervlakkige kennis van heeft.

Dionysisch: van Dionysus = Griekse god van de wijn, van geestdrift en vervoering.

Djinn: goede of boze geest, gesitueerd tussen engelen en mensen.

Dryade: bosnimf, boomnimf.

Efemerisch: kortstondig, voorbijgaand.

Elysisch: betrekking hebbend op Elysium. Uit de Griekse mythologie: valleien op de west-rand van de aarde, bij de Oceaan, waar eeuwige lente heerst.

EmpyreÃ¯sch: van empyreum = hemel.

Enceladus van de Etna: een rebelse reus in de Griekse mythologie, die door de Olympische Goden in de vulkaan de Etna werd begraven.

Enigma: raadsel, mysterie.

Eon: een onmetelijk lange periode in leeftijd of in de kosmos.

Epicurist: iemand die van verfijnde genoegens houdt.

Epifanie: van Latijn: epiphania = verschijning.

Eskadron: afdeling ruiterij; tactische eenheid van 2 of 3 pelotons onder bevel van een ritmeester; ongeveer 150 man; afdeling tanks.

Eudemoniseren: van eudaemonisme: leer volgens welke een daad die het eigen of het maatschappelijk welzijn bevordert zedelijk goed is.

Exegeet: iemand die een geschrift verklaart, uitlegt.

Fantasia: compositie in vrije vorm. Fantasma: fantasiebeeld, hallucinatie. Faun: bos- en veldgod der Romeinen.

Feil: misslag, fout, vergissing. Fermentatie: gisting, beroering. Finaliteit: doelgerichtheid.

Fiool: sierlijk gevormd flesje met lange hals en kleine buik.

Foton: van het Griekse phÃ´s (licht): elk van de deeltjes waaruit elektromagnetische straling is samengesteld.

Furie: benaming voor elk van de drie in de onderwereld wonende wraakgeesten die de boze vervolgen en tot waanzin drijven; synoniem: wraakgodin.

Gandhamadan: zie Gundhamadan.

Gandharva: heer van de horde der gelukzaligheid of een hemels musicus.

Gen: stoffelijke drager van de erfelijke eigenschappen in de celkern.

Genealogie: stamboom(onderzoek), geslachtslijst.

Genius: beschermgeest, schutsengel, geest die ergens in een gemeenschap heerst.

Gnosis: de diepere kennis aangaande de godsdienstige waarheden.

Gorgonisch: van Gorgon: Griekse mythologische vrouwelijke figuur met slangen als haar en met ogen die iedere sterveling die haar bekeek in steen veranderde.

Griffioen: een mythologisch dier met het bovenlijf van een adelaar en het onderlijf van een leeuw.

Gundhamadan: letterlijke betekenis:Â¨met bedwelmende geurÂ¨. Een berg en geurig woud in het centrum van de wereld. Ten oosten ervan ligt de berg Meru.

Harmonist: beoefenaar van de Harmonistiek = het pogen teksten die in onderdelen verschillen tot een harmonieus geheel te brengen.

Hemisfeer: halve aard- of hemelbol (ook in plat vlak voorgesteld).

HiÃ«rarch: lid van een hiÃ«rarchie m.n. een priester.

HiÃ«rarchie: rangorde van waardigheidsbekleders; de trapsgewijze afdaling van meerdere tot mindere.

HiÃ«ratisch: de priesters van de eredienst betreffend; priesterlijk.

HiÃ«rofant: van Grieks hierophantes = die de heilige voorwerpen vertoont. Priester die een mysterie (m.n. dat van Eleusis) bedient.

HiÃ«rogliefen: beeldschrift, met name oud Egyptisch / raadselachtig, onleesbaar schrift.

Hiranyagarbha: het Gouden Embryo; de Geest in de Droom-Staat; de Geest als Heer van het subtiele universum en als de Schepper (Hiranya = goud / Garbha = baarmoeder).

Ictus: ( Latijn). Nadruk in vers en muziek; stoot, heffing.

Ideogram: begripteken (zoals in het Chinees en het hiÃ«rogliefenschrift).

Imagist: van het Engelse to imagine = zich verbeelden, zich voorstellen.

Imbroglio: het ineengrijpen van gebeurtenissen, hetzij in de werkelijkheid of in een geschiedenis.

Synoniem: verwarring, verwikkeling.

Imperatief: gebiedende wijs, gebod, dwingende opdracht, noodzakelijke actie.

Impromptu: iets wat snel, onvoorbereid, verschijnt, gemaakt is.

Indolent: lusteloos, traag van geest en gemoed.

Inferno: de hel. Infinitesimaal: oneindig klein. Inspiratrice: zij die inspireert. Interim: tussentijds.

Internataal: van Engels: internatal = between births/tussen geboortes.

Interregnum: tussenregering. Van Latijn: interregna.

Introspectief: van de aard van, behorend tot de introspectie = innerlijke zelfwaarneming.

Javelijn: korte lans, werpschicht.

Kabbala: geheime (cijfer)leer en mystiek van de joden in de middeleeuwen.

Kailas: heilige berg van Shiva in de Himalaya.

Kakemono: Japans schilderij op een afhangende rol zijde of papier met stokjes, of op latjes; rolschildering.

Kali: de Goddelijke Moeder in haar afschrikwekkend aspect.

Kling: lemmet; het blank van een zwaard; het voorste scherpe toelopende gedeelte.

Kosmogonie: leer, beschrijving van de schepping, van het ontstaan van het heelal.

Kosmiciteit: van kosmos (heelal); een staat van zijn zo wijd als het universum, of de natuur van de kosmos hebbend.

Kwantum-dans: vergelijk: Kwantum-baan = elk van de bepaalde banen waarlangs een elektron zich in een atoom om de kern kan bewegen.

Leviathan: naam van monsterachtig waterdier in de bijbel.

Libido: levensdrift; (psychische energie van de) geslachtsdrift.

Maenade: bacchante = Bacchuspriesteres; iemand die zich schaamteloos aan dronkenschap en wellust overgeeft.

ManicheÃ¯stisch: volgens, betreffende het manicheÃ¯sme = dualistische leer van Manes, die twee goddelijke wezens of beginsels, een goed (het licht) en een kwaad (de duisternis) aannam.

Mastodont: uitgestorven slurfdier met grote slagtanden en knobbelkiezen / (fig.) geweldig gevaarte.

Matrix: baarmoeder, matrijs, moeder gesteente, bakermat, voedingsbodem, kiemlaag.

Metafysisch: bovenzinnelijk.

Metrisch: wat de metriek, de versmaat betreft.

Mnemoniek: van mnemotechniek, geheugenleer.

Mnemonisch: betrekking hebbend op de mnemotechniek = methode om met allerlei hulpmiddelen voorstellingen met elkaar in verband te brengen om zo het geheugen te steunen.

Monopolist: bezitter van een monopolie = alleenrecht.

No: een klassiek en hoogst gestileerd muziek- en dansdrama in Japan, ontwikkeld uit een oudere inheemse religieuze dans.

Oestrus: van het Griekse oistros = prikkel, liefdesverlangen.

Olicharchie: regering van weinige personen, die behoren tot zekere bevooorrechte klassen of standen, waarbuiten aan niemand enig direct of indirect aandeel in 's lands bestuur is vergund.

Om: (AUM): Indiase basisklank / basismantra / mystieke of heilige lettergreep aan het begin van een lezing of mantra / de klank der klanken, waaruit het hele universum onstaat.

Omnipotent: alvermogend, almachtig.

Oratorium: bidvertrek.

Oxymoron: stijlfiguur die een nauwe verbinding bevat van twee tegenovergestelde begrippen, b.v. een jeugdige grijsaard; hij was levend dood.

Palimpsest: perkamentrol of ostraka (potscherven om op te schrijven) die na afkrabbing of onzichtbaarmaking van het oorspronkelijk geschrevene opnieuw beschreven zijn.

Panergie: van Engels: panergy = allesomvattende energie.

Pathologie: ziekteleer.

Pathos: het aandoenlijke, op het (mede)gevoel werkende in het gesproken of geschreven woord.

Pinakel: siertorentje, bekroning.

Plasma: het totaal der substanties die de constante celinhoud vormen; het vloeibare bestand- deel van het bloed.

Plebejisch: niet adellijk, onbeschaafd, vulgair.

Pointillistisch: van pointillisme: manier van schilderen met puntjes en streepjes.

Postulaat: stelling die theoretisch onbewijsbaar is, maar noodzakelijk moet worden aanvaard om bepaalde feiten te kunnen begrijpen. Synoniem: hypothese.

Pragmatisme: praktische aanpak. Pronunciamento: (sein tot de) opstand. ProteÃ¯sch: allerlei gedaanten kunnen aannemen.

Proton: van het Griekse prÃ´ton (eerste); elementair positief elektrisch deeltje met een massa van 1840 Ã— die van een elektron, voorkomend in atoomkernen, Ã©Ã©n van de bouwstenen der materie.

Protozoa: meervoud van protozoÃ¶n = eencellig dierlijk organisme.

Punctilio: nietigheid, precies punt, nauwkeurigheid.

Quantum: hoeveelheid; zo veel men belieft. Zie ook kwantum.

Rans: = ranzig = sterk smakend en een onaangename geur verspreidend; bedorven.

Queeste: speurtocht; onuitvoerbare, onmogelijke opdracht die men zichzelf heeft gesteld.

Rapsodisch: van rapsodie = verzameling van dichtstukken waarin wel Ã©Ã©n geest en strekking is, maar die niet in dadelijk verband met elkaar staan; verzamelwerk, mengelmoes.

ResumÃ©: beknopt overzicht, korte inhoud.

Retabel: achterstuk of achtertafel van een altaar, veelal gebeeldhouwd of beschilderd.

Rishi: ziener.

Sacramentaal: gewijd, gezegend, geheiligd.

Sapfische strofe: = saffische strofe = vierregelige strofe in een bepaald maatschema.

Sardonisch: boosaardig spottend.

Sater: wellusteling.

Scholiastisch: van scholiast = schrijver van scholiÃ«n = verklaringen van Griekse of Romeinse schrijvers; kleine studie over een woord of passage; synoniem (voor scholiast): uitlegger, verklaarder.

Secretorisch: de afscheiding bevorderend, b.v. secretorische zenuwen: zenuwen die de afscheiding van de klieren bevorderen.

Serafijn: van seraf = engel van de hoogste rang, in de onmiddelijke nabijheid van God lofliederen zingend.

Shalwa: een land in West-India, waarschijnlijk Rajasthan. Land van koning Dyumathsena en zijn zoon Satyavan.

Shiva: het vernietigend aspect van de Goddelijke drie-eenheid: Brahma-Vishnu-Shiva.

Significant: (veel)betekenend.

Sirene: demonisch wezen, half vrouw, half vogel of vis, dat de voorbijvarenden door haar betoverende gezang probeerde te lokken en te doden.

Sofistisch: vals redenerend, spitsvondig.

Sommatie: het sommeren, aanmanen.

Stanza: couplet, strofe.

Statuesk: de hoedanigheid hebbend van of doen denkend aan een beeldhouwerk, een standbeeld.

Statuur: gestalte, lichaamslengte.

Stigmata: meervoud van stigma = merkteken, brandmerk, symptoom.

StoÃ¯cijn: iemand die leed en pijn zonder klagen draagt.

Sublimiteit: verhevenheid, het edele.

Substraat: onderlaag.

Suzereiniteit: opperheerschappij.

Syllogisme: een logische redenering of denkhandeling die uit drie delen bestaat: twee premissen (de major term, de hoofdstelling en de minor term, daaraan ondegeschikt) waaruit men een conclusie of besluit afleidt. Synoniem: sluitrede.

Syntaxis: leer van het gebruik van de rede- en zinsdelen, de woordvoeging en de zinsbouw.

Thaumaturg: wonderdoener. Van Grieks: thaumatourgein = goochelen. Bijnaam voor verschillende heiligen.

Theocratie: staatsvorm waarin de godheid als de onmiddelijke gezagsdrager wordt beschouwd.

Theodicee: godsleer die berust op de natuurlijke rede; rechtvaardiging van God, verdediging der Voorzienigheid ten opzichte van het in de wereld bestaande kwaad.

Theorema: wiskundige stelling.

Thyrsus: Bachussstaf. Titaan: kolos, reus, gigant. Tour-de-force: krachttoer. Traquilliteit: rust, gerustheid.

Tremolo: triller; snelle herhaling van een en dezelfde toon.

Tritonshoorns: trompethoorn.

Triumviraat: driemanschap.

Tuier: touw waarmee men een dier vastzet.

Unciaal: bepaald type grote letters in oude handschriften.

Upas-boom: een legendarische Japanse boom, welks gif zÃ³ sterk is, dat niets dierlijks of plantaardigs binnen een straal van 15 km ervan in leven kan blijven.

Vaicuntha: zie Vaikuntha.

Vaikuntha: de hemel van Vishnu â€"de oostelijke top van de berg Meru.

Vazal: iemand die in gebonden afhankelijkheid leeft.

Velum: kleed tot afdekking van een open ruimte; lange versierde doek die de schouders en armen van de celebrerende priester bedekt.

Vesper: avond(dienst) (in religie); tevens ander woord voor de planeet Venus, de Avondster.

Virat: de universele Ziel; het Zelf dat al deze vormen der dingen wordt; de Geest van het uiterlijk universum; de ziener en schepper van grofstoffelijke vormen.

Vijfde colonnist: verkapte aanhanger van een vijandelijke macht in het eigen land.

Zenit: hoogste punt, toppunt aan de hemel.

English Version

Author's Note

The tale of Satyavan and Savitri is recited in the Mahabharata as a story of conjugal love conquering death. But this legend is, as shown by many features of the human tale, one of the many symbolic myths of the Vedic cycle. Satyavan is the soul carrying the divine truth of being within itself but descended into the grip of death and ignorance; Savitri is the Divine Word, daughter of the Sun, goddess of the Supreme Truth who comes down to save; Aswapathi, the Lord of the Horse, her human father, is the Lord of Tapasya, the concentrated energy of spiritual endeavour that helps us to rise from the mortal to the immortal planes; Dyumatsena, Lord of the Shining Hosts, father of Satyavan, is the Divine Mind here fallen blind, losing its celestial kingdom of vision, and through that loss its kingdom of glory. Still this is not mere allegory, the characters are not personified qualities, but incarnations or emanations of living and conscious Forces with whom we can enter into concrete touch and they take human bodies in order to help man and show him the way from his mortal state to a divine consciousness and immortal life.

SRI AUROBINDO

PART ONE

BOOK I - III

BOOK ONE

The Book Of Beginnings

Canto One

The Symbol Dawn

It was the hour before the Gods awake.

Across the path of the divine Event

The huge foreboding mind of Night, alone

In her unlit temple of eternity,

5 Lay stretched immobile upon Silence' marge.

Almost one felt, opaque, impenetrable,

In the sombre symbol of her eyeless muse

The abysm of the unbodied Infinite;

A fathomless zero occupied the world.

10 A power of fallen boundless self awake

Between the first and the last Nothingness,

Recalling the tenebrous womb from which it came,

Turned from the insoluble mystery of birth

And the tardy process of mortality

15 And longed to reach its end in vacant Nought.

As in a dark beginning of all things,

A mute featureless semblance of the Unknown

Repeating for ever the unconscious act,

Prolonging for ever the unseeing will,

20 Cradled the cosmic drowse of ignorant Force

Whose moved creative slumber kindles the suns

And carries our lives in its somnambulist whirl.

Athwart the vain enormous trance of Space,

Its formless stupor without mind or life,

25 A shadow spinning through a soulless Void,

Thrown back once more into unthinking dreams,

Earth wheeled abandoned in the hollow gulfs

Forgetful of her spirit and her fate.

The impassive skies were neutral, empty, still.

30 Then something in the inscrutable darkness stirred;

A nameless movement, an unthought Idea

Insistent, dissatisfied, without an aim,

Something that wished but knew not how to be,

Teased the Inconscient to wake Ignorance.

35 A throe that came and left a quivering trace,

Gave room for an old tired want unfilled,

At peace in its subconscient moonless cave

To raise its head and look for absent light,

Straining closed eyes of vanished memory,

40 Like one who searches for a bygone self

And only meets the corpse of his desire.

It was as though even in this Nought's profound,

Even in this ultimate dissolution's core,

There lurked an unremembering entity,

45 Survivor of a slain and buried past

Condemned to resume the effort and the pang,

Reviving in another frustrate world.

An unshaped consciousness desired light

And a blank prescience yearned towards distant change.

50 As if a childlike finger laid on a cheek

Reminded of the endless need in things

The heedless Mother of the universe,

An infant longing clutched the sombre Vast.

Insensibly somewhere a breach began:

55 A long lone line of hesitating hue

Like a vague smile tempting a desert heart

Troubled the far rim of life's obscure sleep.

Arrived from the other side of boundlessness

An eye of deity peered through the dumb deeps;

60 A scout in a reconnaissance from the sun,

It seemed amid a heavy cosmic rest,

The torpor of a sick and weary world,

To seek for a spirit sole and desolate

Too fallen to recollect forgotten bliss.

65 Intervening in a mindless universe,

Its message crept through the reluctant hush

Calling the adventure of consciousness and joy

Aanhoudend, onbevredigd, zonder doel,

Iets dat verlangde maar niet wist hoe te zijn,

Lokte het Onbewuste om Onwetendheid te doen ontwaken.

And, conquering Nature's disillusioned breast,

Compelled renewed consent to see and feel.

70 A thought was sown in the unsounded Void,

A sense was born within the darkness' depths,

A memory quivered in the heart of Time

As if a soul long dead were moved to live:

But the oblivion that succeeds the fall,

75 Had blotted the crowded tablets of the past,

And all that was destroyed must be rebuilt

And old experience laboured out once more.

All can be done if the god-touch is there.

A hope stole in that hardly dared to be

80 Amid the Night's forlorn indifference.

As if solicited in an alien world

With timid and hazardous instinctive grace,

Orphaned and driven out to seek a home,

An errant marvel with no place to live,

85 Into a far-off nook of heaven there came

A slow miraculous gesture's dim appeal.

The persistent thrill of a transfiguring touch

Persuaded the inert black quietude

And beauty and wonder disturbed the fields of God.

90 A wandering hand of pale enchanted light

That glowed along a fading moment's brink,

Fixed with gold panel and opalescent hinge

A gate of dreams ajar on mystery's verge.

One lucent corner windowing hidden things

95 Forced the world's blind immensity to sight.

The darkness failed and slipped like a falling cloak

From the reclining body of a god.

Then through the pallid rift that seemed at first

Hardly enough for a trickle from the suns,

100 Outpoured the revelation and the flame.

The brief perpetual sign recurred above.

A glamour from unreached transcendences

Iridescent with the glory of the Unseen,

A message from the unknown immortal Light

105 Ablaze upon creation's quivering edge,

Dawn built her aura of magnificent hues

And buried its seed of grandeur in the hours.

An instant's visitor the godhead shone.

On life's thin border awhile the Vision stood

110 And bent over earth's pondering forehead curve.

Interpreting a recondite beauty and bliss

In colour's hieroglyphs of mystic sense,

It wrote the lines of a significant myth

Telling of a greatness of spiritual dawns,

115 A brilliant code penned with the sky for page.

Almost that day the epiphany was disclosed

Of which our thoughts and hopes are signal flares;

A lonely splendour from the invisible goal

Almost was flung on the opaque Inane.

120 Once more a tread perturbed the vacant Vasts;

Infinity's centre, a Face of rapturous calm

Parted the eternal lids that open heaven;

A Form from far beatitudes seemed to near.

Ambassadress twixt eternity and change,

125 The omniscient Goddess leaned across the breadths

That wrap the fated journeyings of the stars

And saw the spaces ready for her feet.

Once she half looked behind for her veiled sun,

Then, thoughtful, went to her immortal work.

130 Earth felt the Imperishable's passage close:

The waking ear of Nature heard her steps

And wideness turned to her its limitless eye,

And, scattered on sealed depths, her luminous smile

Kindled to fire the silence of the worlds.

135 All grew a consecration and a rite.

Air was a vibrant link between earth and heaven;

The wide-winged hymn of a great priestly wind

Arose and failed upon the altar hills;

The high boughs prayed in a revealing sky.

140 Here where our half-lit ignorance skirts the gulfs

On the dumb bosom of the ambiguous earth,

Here where one knows not even the step in front

And Truth has her throne on the shadowy back of doubt,

On this anguished and precarious field of toil

145 Outspread beneath some large indifferent gaze,

Impartial witness of our joy and bale,

Our prostrate soil bore the awakening ray.

Here too the vision and prophetic gleam

Lit into miracles common meaningless shapes;

150 Then the divine afflatus, spent, withdrew,

Unwanted, fading from the mortal's range.

A sacred yearning lingered in its trace,

The worship of a Presence and a Power

Too perfect to be held by death-bound hearts,

155 The prescience of a marvellous birth to come.

Only a little the god-light can stay:

Spiritual beauty illumining human sight

Lines with its passion and mystery Matter's mask

And squanders eternity on a beat of Time.

160 As when a soul draws near the sill of birth,

Adjoining mortal time to Timelessness,

A spark of deity lost in Matter's crypt

Its lustre vanishes in the inconscient planes,

That transitory glow of magic fire

165 So now dissolved in bright accustomed air.

The message ceased and waned the messenger.

The single Call, the uncompanioned Power,

Drew back into some far-off secret world

The hue and marvel of the supernal beam:

170 She looked no more on our mortality.

The excess of beauty natural to god-kind

Could not uphold its claim on time-born eyes;

Too mystic-real for space-tenancy

Her body of glory was expunged from heaven:

175 The rarity and wonder lived no more.

There was the common light of earthly day.

Affranchised from the respite of fatigue

Once more the rumour of the speed of Life

Pursued the cycles of her blinded quest.

180 All sprang to their unvarying daily acts;

The thousand peoples of the soil and tree

Obeyed the unforeseeing instant's urge,

And, leader here with his uncertain mind,

Alone who stares at the future's covered face,

185 Man lifted up the burden of his fate.

And Savitri too awoke among these tribes

That hastened to join the brilliant Summoner's chant

And, lured by the beauty of the apparent ways,

Acclaimed their portion of ephemeral joy.

190 Akin to the eternity whence she came,

No part she took in this small happiness;

A mighty stranger in the human field,

The embodied Guest within made no response.

The call that wakes the leap of human mind,

195 Its chequered eager motion of pursuit,

Its fluttering-hued illusion of desire,

Visited her heart like a sweet alien note.

Time's message of brief light was not for her.

In her there was the anguish of the gods

200 Imprisoned in our transient human mould,

The deathless conquered by the death of things.

A vaster Nature's joy had once been hers,

But long could keep not its gold heavenly hue

Or stand upon this brittle earthly base.

205 A narrow movement on Time's deep abysm,

Life's fragile littleness denied the power,

The proud and conscious wideness and the bliss

She had brought with her into the human form,

The calm delight that weds one soul to all,

210 The key to the flaming doors of ecstasy.

Earth's grain that needs the sap of pleasure and tears

Rejected the undying rapture's boon:

Offered to the daughter of infinity

Her passion-flower of love and doom she gave.

215 In vain now seemed the splendid sacrifice.

A prodigal of her rich divinity,

Her self and all she was she had lent to men,

Hoping her greater being to implant

And in their body's lives acclimatise

220 That heaven might native grow on mortal soil.

Hard is it to persuade earth-nature's change;

Mortality bears ill the eternal's touch:

It fears the pure divine intolerance

Of that assault of ether and of fire;

225 It murmurs at its sorrowless happiness,

Almost with hate repels the light it brings;

It trembles at its naked power of Truth

And the might and sweetness of its absolute Voice.

Inflicting on the heights the abysm's law,

230 It sullies with its mire heaven's messengers:

Its thorns of fallen nature are the defence

It turns against the saviour hands of Grace;

It meets the sons of God with death and pain.

A glory of lightnings traversing the earth-scene,

235 Their sun-thoughts fading, darkened by ignorant minds,

Their work betrayed, their good to evil turned,

The cross their payment for the crown they gave,

Only they leave behind a splendid Name.

A fire has come and touched men's hearts and gone;

240 A few have caught flame and risen to greater life.

Too unlike the world she came to help and save,

Her greatness weighed upon its ignorant breast

And from its dim chasms welled a dire return,

A portion of its sorrow, struggle, fall.

245 To live with grief, to confront death on her road,

The mortal's lot became the Immortal's share.

Thus trapped in the gin of earthly destinies,

Awaiting her ordeal's hour abode,

Outcast from her inborn felicity,

250 Accepting life's obscure terrestrial robe,

Hiding herself even from those she loved,

The godhead greater by a human fate.

A dark foreknowledge separated her

From all of whom she was the star and stay;

255 Too great to impart the peril and the pain,

In her torn depths she kept the grief to come.

As one who watching over men left blind

Takes up the load of an unwitting race,

Harbouring a foe whom with her heart she must feed,

260 Unknown her act, unknown the doom she faced,

Unhelped she must foresee and dread and dare.

The long-foreknown and fatal morn was here

Bringing a noon that seemed like every noon.

For Nature walks upon her mighty way

265 Unheeding when she breaks a soul, a life;

Leaving her slain behind she travels on:

Man only marks and God's all-seeing eyes.

Even in this moment of her soul's despair,

In its grim rendezvous with death and fear,

270 No cry broke from her lips, no call for aid;

She told the secret of her woe to none:

Calm was her face and courage kept her mute.

Yet only her outward self suffered and strove;

Even her humanity was half divine:

275 Her spirit opened to the Spirit in all,

Her nature felt all Nature as its own.

Apart, living within, all lives she bore;

Aloof, she carried in herself the world:

Her dread was one with the great cosmic dread,

280 Her strength was founded on the cosmic mights;

The universal Mother's love was hers.

Against the evil at life's afflicted roots,

Her own calamity its private sign,

Of her pangs she made a mystic poignant sword.

285 A solitary mind, a world-wide heart,

To the lone Immortal's unshared work she rose.

At first life grieved not in her burdened breast:

On the lap of earth's original somnolence

Inert, released into forgetfulness,

290 Prone it reposed, unconscious on mind's verge,

Obtuse and tranquil like the stone and star.

In a deep cleft of silence twixt two realms

She lay remote from grief, unsawn by care,

Nothing recalling of the sorrow here.

295 Then a slow faint remembrance shadowlike moved,

And sighing she laid her hand upon her bosom

And recognised the close and lingering ache,

Deep, quiet, old, made natural to its place,

But knew not why it was there nor whence it came.

300 The Power that kindles mind was still withdrawn:

Heavy, unwilling were life's servitors

Like workers with no wages of delight;

Sullen, the torch of sense refused to burn;

The unassisted brain found not its past.

305 Only a vague earth-nature held the frame.

But now she stirred, her life shared the cosmic load.

At the summons of her body's voiceless call

Her strong far-winging spirit travelled back,

Back to the yoke of ignorance and fate,

310 Back to the labour and stress of mortal days,

Lighting a pathway through strange symbol dreams

Across the ebbing of the seas of sleep.

Her house of Nature felt an unseen sway,

Illumined swiftly were life's darkened rooms,

315 And memory's casements opened on the hours

And the tired feet of thought approached her doors.

All came back to her: Earth and Love and Doom,

The ancient disputants, encircled her

Like giant figures wrestling in the night:

320 The godheads from the dim Inconscient born

Awoke to struggle and the pang divine,

And in the shadow of her flaming heart,

At the sombre centre of the dire debate,

A guardian of the unconsoled abyss

325 Inheriting the long agony of the globe,

A stone-still figure of high and godlike Pain

Stared into Space with fixed regardless eyes

That saw grief's timeless depths but not life's goal.

Afflicted by his harsh divinity,

330 Bound to his throne, he waited unappeased

The daily oblation of her unwept tears.

All the fierce question of man's hours relived.

The sacrifice of suffering and desire

Earth offers to the immortal Ecstasy

335 Began again beneath the eternal Hand.

Awake she endured the moments' serried march

And looked on this green smiling dangerous world,

And heard the ignorant cry of living things.

Amid the trivial sounds, the unchanging scene

340 Her soul arose confronting Time and Fate.

Immobile in herself, she gathered force.

This was the day when Satyavan must die.

END OF CANTO ONE

Canto Two

The Issue

A while, withdrawn in secret fields of thought,

Her mind moved in a many-imaged past

That lived again and saw its end approach:

Dying, it lived imperishably in her;

5 Transient and vanishing from transient eyes,

Invisible, a fateful ghost of self,

It bore the future on its phantom breast.

Along the fleeting event's far-backward trail

Regressed the stream of the insistent hours,

10 And on the bank of the mysterious flood

Peopled with well-loved forms now seen no more

And the subtle images of things that were,

Her witness spirit stood reviewing Time.

All that she once had hoped and dreamed and been,

15 Flew past her eagle-winged through memory's skies.

As in a many-hued flaming inner dawn,

Her life's broad highways and its sweet bypaths

Lay mapped to her sun-clear recording view,

From the bright country of her childhood's days

20 And the blue mountains of her soaring youth

And the paradise groves and peacock wings of Love

To joy clutched under the silent shadow of doom

In a last turn where heaven raced with hell.

Twelve passionate months led in a day of fate.

25 An absolute supernatural darkness falls

On man sometimes when he draws near to God:

An hour arrives when fail all Nature's means;

Forced out from the protecting Ignorance

And flung back on his naked primal need,

30 He at length must cast from him his surface soul

And be the ungarbed entity within

That hour had fallen now on Savitri.

A point she had reached where life must be in vain

Or, in her unborn element awake,

35 Her will must cancel her body's destiny.

For only the unborn spirit's timeless power

Can lift the yoke imposed by birth in Time.

Only the Self that builds this figure of self

Can rase the fixed interminable line

40 That joins these changing names, these numberless lives,

These new oblivious personalities

And keeps still lurking in our conscious acts

The trail of old forgotten thoughts and deeds,

Disown the legacy of our buried selves,

45 The burdensome heirship to our vanished forms

Accepted blindly by the body and soul.

An episode in an unremembered tale,

Its beginning lost, its motive and plot concealed,

A once living story has prepared and made

50 Our present fate, child of past energies.

The fixity of the cosmic sequences

Fastened with hidden inevitable links

She must disrupt, dislodge by her soul's force

Her past, a block on the Immortal's road,

55 Make a rased ground and shape anew her fate.

A colloquy of the original Gods

Meeting upon the borders of the unknown,

Her soul's debate with embodied Nothingness

Must be wrestled out on a dangerous dim background:

60 Her being must confront its formless Cause,

Against the universe weigh its single self.

On the bare peak where Self is alone with Nought

And life has no sense and love no place to stand,

She must plead her case upon extinction's verge,

65 In the world's death-cave uphold life's helpless claim

And vindicate her right to be and love.

Altered must be Nature's harsh economy;

Acquittance she must win from her past's bond,

An old account of suffering exhaust,

70 Strike out from Time the soul's long compound debt

And the heavy servitudes of the Karmic Gods,

The slow revenge of unforgiving Law

And the deep need of universal pain

And hard sacrifice and tragic consequence.

75 Out of a timeless barrier she must break,

Penetrate with her thinking depths the Void's monstrous hush,

Look into the lonely eyes of immortal Death

And with her nude spirit measure the Infinite's night.

The great and dolorous moment now was close.

80 A mailed battalion marching to its doom,

The last long days went by with heavy tramp,

Long but too soon to pass, too near the end.

Alone amid the many faces loved,

Aware among unknowing happy hearts,

85 Her armoured spirit kept watch upon the hours

Listening for a foreseen tremendous step

In the closed beauty of the inhuman wilds.

A combatant in silent dreadful lists,

The world unknowing, for the world she stood:

90 No helper had she save the Strength within;

There was no witness of terrestrial eyes;

The Gods above and Nature sole below

Were the spectators of that mighty strife.

Around her were the austere sky-pointing hills,

95 And the green murmurous broad deep-thoughted woods

Muttered incessantly their muffled spell.

A dense magnificent coloured self-wrapped life

Draped in the leaves' vivid emerald monotone

And set with chequered sunbeams and blithe flowers

100 Immured her destiny's secluded scene.

There had she grown to the stature of her spirit:

The genius of titanic silences

Steeping her soul in its wide loneliness

Had shown to her her self's bare reality

105 And mated her with her environment.

Its solitude greatened her human hours

With a background of the eternal and unique.

A force of spare direct necessity

Reduced the heavy framework of man's days

110 And his overburdening mass of outward needs

To a first thin strip of simple animal wants,

And the mighty wildness of the primitive earth

And the brooding multitude of patient trees

And the musing sapphire leisure of the sky

115 And the solemn weight of the slowly-passing months

Had left in her deep room for thought and God.

There was her drama's radiant prologue lived.

A spot for the eternal's tread on earth

Set in the cloistral yearning of the woods

120 And watched by the aspiration of the peaks

Appeared through an aureate opening in Time,

Where stillness listening felt the unspoken word

And the hours forgot to pass towards grief and change.

Here with the suddenness divine advents have,

125 Repeating the marvel of the first descent,

Changing to rapture the dull earthly round,

Love came to her hiding the shadow, Death.

Well might he find in her his perfect shrine.

Since first the earth-being's heavenward growth began,

130 Through all the long ordeal of the race,

Never a rarer creature bore his shaft,

That burning test of the godhead in our parts,

A lightning from the heights on our abyss.

All in her pointed to a nobler kind.

135 Near to earth's wideness, intimate with heaven,

Exalted and swift her young large-visioned spirit

Voyaging through worlds of splendour and of calm

Overflew the ways of Thought to unborn things.

Ardent was her self-poised unstumbling will;

140 Her mind, a sea of white sincerity,

Passionate in flow, had not one turbid wave.

As in a mystic and dynamic dance

A priestess of immaculate ecstasies

Inspired and ruled from Truth's revealing vault

145 Moves in some prophet cavern of the gods,

A heart of silence in the hands of joy

Inhabited with rich creative beats

A body like a parable of dawn

That seemed a niche for veiled divinity

150 Or golden temple-door to things beyond.

Immortal rhythms swayed in her time-born steps;

Her look, her smile awoke celestial sense

Even in earth-stuff, and their intense delight

Poured a supernal beauty on men's lives.

155 A wide self-giving was her native act;

A magnanimity as of sea or sky

Enveloped with its greatness all that came

And gave a sense as of a greatened world:

Her kindly care was a sweet temperate sun,

160 Her high passion a blue heaven's equipoise.

As might a soul fly like a hunted bird,

Escaping with tired wings from a world of storms,

And a quiet reach like a remembered breast,

In a haven of safety and splendid soft repose

165 One could drink life back in streams of honey-fire,

Recover the lost habit of happiness,

Feel her bright nature's glorious ambience,

And preen joy in her warmth and colour's rule.

A deep of compassion, a hushed sanctuary,

170 Her inward help unbarred a gate in heaven;

Love in her was wider than the universe,

The whole world could take refuge in her single heart.

The great unsatisfied godhead here could dwell:

Vacant of the dwarf self's imprisoned air,

175 Her mood could harbour his sublimer breath

Spiritual that can make all things divine.

For even her gulfs were secrecies of light.

At once she was the stillness and the word,

A continent of self-diffusing peace,

180 An ocean of untrembling virgin fire;

The strength, the silence of the gods were hers.

In her he found a vastness like his own,

His high warm subtle ether he refound

And moved in her as in his natural home.

185 In her he met his own eternity.

Till then no mournful line had barred this ray.

On the frail breast of this precarious earth,

Since her orbed sight in its breath-fastened house,

Opening in sympathy with happier stars

190 Where life is not exposed to sorrowful change,

Remembered beauty death-claimed lids ignore

And wondered at this world of fragile forms

Carried on canvas-strips of shimmering Time,

The impunity of unborn Mights was hers.

195 Although she leaned to bear the human load,

Her walk kept still the measures of the gods.

Earth's breath had failed to stain that brilliant glass:

Unsmeared with the dust of our mortal atmosphere

It still reflected heaven's spiritual joy.

200 Almost they saw who lived within her light

Her playmate in the sempiternal spheres

Descended from its unattainable realms

In her attracting advent's luminous wake,

The white-fire dragon-bird of endless bliss

205 Drifting with burning wings above her days:

Heaven's tranquil shield guarded the missioned child.

A glowing orbit was her early term,

Years like gold raiment of the gods that pass;

Her youth sat throned in calm felicity.

210 But joy cannot endure until the end:

There is a darkness in terrestrial things

That will not suffer long too glad a note.

On her too closed the inescapable Hand:

The armed Immortal bore the snare of Time.

215 One dealt with her who meets the burdened great.

Assigner of the ordeal and the path

Who chooses in this holocaust of the soul

Death, fall and sorrow as the spirit's goads,

The dubious godhead with his torch of pain

220 Lit up the chasm of the unfinished world

And called her to fill with her vast self the abyss.

August and pitiless in his calm outlook,

Heightening the Eternal's dreadful strategy,

He measured the difficulty with the might

225 And dug more deep the gulf that all must cross.

Assailing her divinest elements,

He made her heart kin to the striving human heart

And forced her strength to its appointed road.

For this she had accepted mortal breath;

230 To wrestle with the Shadow she had come

And must confront the riddle of man's birth

And life's brief struggle in dumb Matter's night.

Whether to bear with Ignorance and death

Or hew the ways of Immortality,

235 To win or lose the godlike game for man,

Was her soul's issue thrown with Destiny's dice.

But not to submit and suffer was she born;

To lead, to deliver was her glorious part.

Here was no fabric of terrestrial make

240 Fit for a day's use by busy careless Powers.

An image fluttering on the screen of Fate,

Half-animated for a passing show,

Or a castaway on the ocean of Desire

Flung to the eddies in a ruthless sport

245 And tossed along the gulfs of Circumstance,

A creature born to bend beneath the yoke,

A chattel and a plaything of Time's lords,

Or one more pawn who comes destined to be pushed

One slow move forward on a measureless board

250 In the chess-play of the earth-soul with Doom,

Such is the human figure drawn by Time.

A conscious frame was here, a self-born Force.

In this enigma of the dusk of God,

This slow and strange uneasy compromise

255 Of limiting Nature with a limitless Soul,

Where all must move between an ordered Chance

And an uncaring blind Necessity,

Too high the fire spiritual dare not blaze.

If once it met the intense original Flame,

260 An answering touch might shatter all measures made

And earth sink down with the weight of the Infinite.

A gaol is this immense material world:

Across each road stands armed a stone-eyed Law,

At every gate the huge dim sentinels pace.

265 A grey tribunal of the Ignorance,

An Inquisition of the priests of Night

In judgment sit on the adventurer soul,

And the dual tables and the Karmic norm

Restrain the Titan in us and the God:

270 Pain with its lash, joy with its silver bribe

Guard the Wheel's circling immobility.

A bond is put on the high-climbing mind,

A seal on the too large wide-open heart;

Death stays the journeying discoverer, Life.

275 Thus is the throne of the Inconscient safe

While the tardy coilings of the aeons pass

And the Animal browses in the sacred fence

And the gold Hawk can cross the skies no more.

But one stood up and lit the limitless flame.

280 Arraigned by the dark Power that hates all bliss

In the dire court where life must pay for joy,

Sentenced by the mechanic justicer

To the afflicting penalty of man's hopes,

Her head she bowed not to the stark decree

285 Baring her helpless heart to destiny's stroke.

So bows and must the mind-born will in man

Obedient to the statutes fixed of old,

Admitting without appeal the nether gods.

In her the superhuman cast its seed.

290 Inapt to fold its mighty wings of dream

Her spirit refused to hug the common soil,

Or, finding all life's golden meanings robbed,

Compound with earth, struck from the starry list,

Or quench with black despair the God-given light.

295 Accustomed to the eternal and the true,

Her being conscious of its divine founts

Asked not from mortal frailty pain's relief,

Patched not with failure bargain or compromise.

A work she had to do, a word to speak:

300 Writing the unfinished story of her soul

In thoughts and actions graved in Nature's book,

She accepted not to close the luminous page,

Cancel her commerce with eternity,

Or set a signature of weak assent

305 To the brute balance of the world's exchange.

A force in her that toiled since earth was made,

Accomplishing in life the great world-plan,

Pursuing after death immortal aims,

Repugned to admit frustration's barren role,

310 Forfeit the meaning of her birth in Time,

Obey the government of the casual fact

Or yield her high destiny up to passing Chance.

In her own self she found her high recourse;

She matched with the iron law her sovereign right:

315 Her single will opposed the cosmic rule.

To stay the wheels of Doom this greatness rose.

At the Unseen's knock upon her hidden gates

Her strength made greater by the lightning's touch

Awoke from slumber in her heart's recess.

320 It bore the stroke of That which kills and saves.

Across the awful march no eye can see,

Barring its dreadful route no will can change,

She faced the engines of the universe;

A heart stood in the way of the driving wheels:

325 Its giant workings paused in front of a mind,

Its stark conventions met the flame of a soul.

A magic leverage suddenly is caught

That moves the veiled Ineffable's timeless will:

A prayer, a master act, a king idea

330 Can link man's strength to a transcendent Force.

Then miracle is made the common rule,

One mighty deed can change the course of things;

A lonely thought becomes omnipotent.

All now seems Nature's massed machinery;

335 An endless servitude to material rule

And long determination's rigid chain,

Her firm and changeless habits aping Law,

Her empire of unconscious deft device

Annul the claim of man's free human will.

340 He too is a machine amid machines;

A piston brain pumps out the shapes of thought,

A beating heart cuts out emotion's modes;

An insentient energy fabricates a soul.

Or the figure of the world reveals the signs

345 Of a tied Chance repeating her old steps

In circles around Matter's binding-posts.

A random series of inept events

To which reason lends illusive sense, is here,

Or the empiric Life's instinctive search,

350 Or a vast ignorant mind's colossal work.

But wisdom comes, and vision grows within:

Then Nature's instrument crowns himself her king;

He feels his witnessing self and conscious power;

His soul steps back and sees the Light supreme.

355 A Godhead stands behind the brute machine.

This truth broke in in a triumph of fire;

A victory was won for God in man,

The deity revealed its hidden face.

The great World-Mother now in her arose:

360 A living choice reversed fate's cold dead turn,

Affirmed the spirit's tread on Circumstance,

Pressed back the senseless dire revolving Wheel

And stopped the mute march of Necessity.

A flaming warrior from the eternal peaks

365 Empowered to force the door denied and closed

Smote from Death's visage its dumb absolute

And burst the bounds of consciousness and Time.

END OF CANTO TWO

Canto Three

The Yoga of the King:

The Yoga of the Soul's Release

A world's desire compelled her mortal birth.

One in the front of the immemorial quest,

Protagonist of the mysterious play

In which the Unknown pursues himself through forms

5 And limits his eternity by the hours

And the blind Void struggles to live and see,

A thinker and toiler in the ideal's air,

Brought down to earth's dumb need her radiant power.

His was a spirit that stooped from larger spheres

10 Into our province of ephemeral sight,

A colonist from immortality.

A pointing beam on earth's uncertain roads,

His birth held up a symbol and a sign;

His human self like a translucent cloak

15 Covered the All-Wise who leads the unseeing world.

Affiliated to cosmic Space and Time

And paying here God's debt to earth and man

A greater sonship was his divine right.

Although consenting to mortal ignorance,

20 His knowledge shared the Light ineffable.

A strength of the original Permanence

Entangled in the moment and its flow,

He kept the vision of the Vasts behind:

A power was in him from the Unknowable.

25 An archivist of the symbols of the Beyond,

A treasurer of superhuman dreams,

He bore the stamp of mighty memories

And shed their grandiose ray on human life.

His days were a long growth to the Supreme.

30 A skyward being nourishing its roots

On sustenance from occult spiritual founts

Climbed through white rays to meet an unseen Sun.

His soul lived as eternity's delegate,

His mind was like a fire assailing heaven,

35 His will a hunter in the trails of light.

An ocean impulse lifted every breath;

Each action left the footprints of a god,

Each moment was a beat of puissant wings.

The little plot of our mortality

40 Touched by this tenant from the heights became

A playground of the living Infinite.

This bodily appearance is not all;

The form deceives, the person is a mask;

Hid deep in man celestial powers can dwell.

45 His fragile ship conveys through the sea of years

An incognito of the Imperishable.

A spirit that is a flame of God abides,

A fiery portion of the Wonderful,

Artist of his own beauty and delight,

50 Immortal in our mortal poverty.

This sculptor of the forms of the Infinite,

This screened unrecognised Inhabitant,

Initiate of his own veiled mysteries,

Hides in a small dumb seed his cosmic thought.

55 In the mute strength of the occult Idea

Determining predestined shape and act,

Passenger from life to life, from scale to scale,

Changing his imaged self from form to form,

He regards the icon growing by his gaze

60 And in the worm foresees the coming god.

At last the traveller in the paths of Time

Arrives on the frontiers of eternity.

In the transient symbol of humanity draped,

He feels his substance of undying self

65 And loses his kinship to mortality.

A beam of the Eternal smites his heart,

His thought stretches into infinitude;

All in him turns to spirit vastnesses.

His soul breaks out to join the Oversoul,

70 His life is oceaned by that superlife.

He has drunk from the breasts of the Mother of the worlds;

A topless Supernature fills his frame:

She adopts his spirit's everlasting ground

As the security of her changing world

75 And shapes the figure of her unborn mights.

Immortally she conceives herself in him,

In the creature the unveiled Creatrix works:

Her face is seen through his face, her eyes through his eyes;

Her being is his through a vast identity.

80 Then is revealed in man the overt Divine.

A static Oneness and dynamic Power

Descend in him, the integral Godhead's seals;

His soul and body take that splendid stamp.

A long dim preparation is man's life,

85 A circle of toil and hope and war and peace

Tracked out by Life on Matter's obscure ground.

In his climb to a peak no feet have ever trod,

He seeks through a penumbra shot with flame

A veiled reality half-known, ever missed,

90 A search for something or someone never found,

Cult of an ideal never made real here,

An endless spiral of ascent and fall

Until at last is reached the giant point

Through which his Glory shines for whom we were made

95 And we break into the infinity of God.

Across our nature's border line we escape

Into Supernature's arc of living light.

This now was witnessed in that son of Force;

In him that high transition laid its base.

100 Original and supernal Immanence

Of which all Nature's process is the art,

The cosmic Worker set his secret han

To turn this frail mud-engine to heaven-use.

A Presence wrought behind the ambiguous screen:

105 It beat his soil to bear a Titan's weight,

Refining half-hewn blocks of natural strength

It built his soul into a statued god.

The Craftsman of the magic stuff of self

Who labours at his high and difficult plan

110 In the wide workshop of the wonderful world,

Modelled in inward Time his rhythmic parts.

Then came the abrupt transcendent miracle:

The masked immaculate Grandeur could outline,

At travail in the occult womb of life,

115 His dreamed magnificence of things to be.

A crown of the architecture of the worlds,

A mystery of married Earth and Heaven

Annexed divinity to the mortal scheme.

A Seer was born, a shining Guest of Time.

120 For him mind's limiting firmament ceased above.

In the griffin forefront of the Night and Day

A gap was rent in the all-concealing vault;

The conscious ends of being went rolling back:

The landmarks of the little person fell,

125 The island ego joined its continent.

Overpassed was this world of rigid limiting forms:

Life's barriers opened into the Unknown.

Abolished were conception's covenants

And, striking off subjection's rigorous clause,

130 Annulled the soul's treaty with Nature's nescience.

All the grey inhibitions were torn off

And broken the intellect's hard and lustrous lid;

Truth unpartitioned found immense sky-room;

An empyrean vision saw and knew;

135 The bounded mind became a boundless light,

The finite self mated with infinity.

His march now soared into an eagle's flight.

Out of apprenticeship to Ignorance

Wisdom upraised him to her master craft

140 And made him an archmason of the soul,

A builder of the Immortal's secret house,

An aspirant to supernal Timelessness:

Freedom and empire called to him from on high;

Above mind's twilight and life's star-led night

145 There gleamed the dawn of a spiritual day.

As so he grew into his larger self,

Humanity framed his movements less and less;

A greater being saw a greater world.

A fearless will for knowledge dared to erase

150 The lines of safety Reason draws that bar

Mind's soar, soul's dive into the Infinite.

Even his first steps broke our small earth-bounds

And loitered in a vaster freer air.

In hands sustained by a transfiguring Might

155 He caught up lightly like a giant's bow

Left slumbering in a sealed and secret cave

The powers that sleep unused in man within.

He made of miracle a normal act

And turned to a common part of divine works,

160 Magnificently natural at this height,

Efforts that would shatter the strength of mortal hearts,

Pursued in a royalty of mighty ease

Aims too sublime for Nature's daily will:

The gifts of the spirit crowding came to him;

165 They were his life's pattern and his privilege.

A pure perception lent its lucent joy:

Its intimate vision waited not to think;

It enveloped all Nature in a single glance,

It looked into the very self of things;

170 Deceived no more by form he saw the soul.

In beings it knew what lurked to them unknown;

It seized the idea in mind, the wish in the heart;

It plucked out from grey folds of secrecy

The motives which from their own sight men hide.

175 He felt the beating life in other men

Invade him with their happiness and their grief;

Their love, their anger, their unspoken hopes

Entered in currents or in pouring waves

Into the immobile ocean of his calm.

180 He heard the inspired sound of his own thoughts

Re-echoed in the vault of other minds;

The world's thought-streams travelled into his ken;

His inner self grew near to others' selves

And bore a kinship's weight, a common tie,

185 Yet stood untouched, king of itself, alone.

A magical accord quickened and attuned

To ethereal symphonies the old earthy strings;

It raised the servitors of mind and life

To be happy partners in the soul's response,

190 Tissue and nerve were turned to sensitive chords,

Records of lustre and ecstasy; it made

The body's means the spirit's acolytes.

A heavenlier function with a finer mode

Lit with its grace man's outward earthliness;

195 The soul's experience of its deeper sheaths

No more slept drugged by Matter's dominance.

In the dead wall closing us from wider self,

Into a secrecy of apparent sleep,

The mystic tract beyond our waking thoughts,

200 A door parted, built in by Matter's force,

Releasing things unseized by earthly sense:

A world unseen, unknown by outward mind

Appeared in the silent spaces of the soul.

He sat in secret chambers looking out

205 Into the luminous countries of the unborn

Where all things dreamed by the mind are seen and true

And all that the life longs for is drawn close.

He saw the Perfect in their starry homes

Wearing the glory of a deathless form,

210 Lain in the arms of the Eternal's peace,

Rapt in the heart-beats of God-ecstasy.

He lived in the mystic space where thought is born

And will is nursed by an ethereal Power

And fed on the white milk of the Eternal's strengths

215 Till it grows into the likeness of a god.

In the Witness's occult rooms with mind-built walls

On hidden interiors, lurking passages

Opened the windows of the inner sight.

He owned the house of undivided Time.

220 Lifting the heavy curtain of the flesh

He stood upon a threshold serpent-watched,

And peered into gleaming endless corridors,

Silent and listening in the silent heart

For the coming of the new and the unknown.

225 He gazed across the empty stillnesses

And heard the footsteps of the undreamed Idea

In the far avenues of the Beyond.

He heard the secret Voice, the Word that knows,

And saw the secret face that is our own.

230 The inner planes uncovered their crystal doors;

Strange powers and influences touched his life.

A vision came of higher realms than ours,

A consciousness of brighter fields and skies,

Of beings less circumscribed than brief-lived men

235 And subtler bodies than these passing frames,

Objects too fine for our material grasp,

Acts vibrant with a superhuman light

And movements pushed by a superconscient force,

And joys that never flowed through mortal limbs,

240 And lovelier scenes than earth's and happier lives.

A consciousness of beauty and of bliss,

A knowledge which became what it perceived,

Replaced the separated sense and heart

And drew all Nature into its embrace.

245 The mind leaned out to meet the hidden worlds:

Air glowed and teemed with marvellous shapes and hues,

In the nostrils quivered celestial fragrances,

On the tongue lingered the honey of paradise.

A channel of universal harmony,

250 Hearing was a stream of magic audience,

A bed for occult sounds earth cannot hear.

Out of a covert tract of slumber self

The voice came of a truth submerged, unknown

That flows beneath the cosmic surfaces,

255 Only mid an omniscient silence heard,

Held by intuitive heart and secret sense.

It caught the burden of secrecies sealed and dumb,

It voiced the unfulfilled demand of earth

And the song of promise of unrealised heavens

260 And all that hides in an omnipotent Sleep.

In the unceasing drama carried by Time

On its long listening flood that bears the world's

Insoluble doubt on a pilgrimage without goal,

A laughter of sleepless pleasure foamed and spumed

265 And murmurings of desire that cannot die:

A cry came of the world's delight to be,

The grandeur and greatness of its will to live,

Recall of the soul's adventure into space,

A traveller through the magic centuries

270 And being's labour in Matter's universe,

Its search for the mystic meaning of its birth

And joy of high spiritual response,

Its throb of satisfaction and content

In all the sweetness of the gifts of life,

275 Its large breath and pulse and thrill of hope and fear,

Its taste of pangs and tears and ecstasy,

Its rapture's poignant beat of sudden bliss,

The sob of its passion and unending pain.

The murmur and whisper of the unheard sounds

280 Which crowd around our hearts but find no window

To enter, swelled into a canticle

Of all that suffers to be still unknown

And all that labours vainly to be born

And all the sweetness none will ever taste

285 And all the beauty that will never be.

Inaudible to our deaf mortal ears

The wide world-rhythms wove their stupendous chant

To which life strives to fit our rhyme-beats here,

Melting our limits in the illimitable,

290 Tuning the finite to infinity.

A low muttering rose from the subconscient caves,

The stammer of the primal ignorance;

Answer to that inarticulate questioning,

There stooped with lightning neck and thunder's wings

295 A radiant hymn to the Inexpressible

And the anthem of the superconscient light.

All was revealed there none can here express;

Vision and dream were fables spoken by truth

Or symbols more veridical than fact,

300 Or were truths enforced by supernatural seals.

Immortal eyes approached and looked in his,

And beings of many kingdoms neared and spoke:

The ever-living whom we name as dead

Could leave their glory beyond death and birth

305 To utter the wisdom which exceeds all phrase:

The kings of evil and the kings of good,

Appellants at the reason's judgment seat,

Proclaimed the gospel of their opposites,

And all believed themselves spokesmen of God:

310 The gods of light and titans of the dark

Battled for his soul as for a costly prize.

In every hour loosed from the quiver of Time

There rose a song of new discovery,

A bow-twang's hum of young experiment.

315 Each day was a spiritual romance,

As if he was born into a bright new world;

Adventure leaped an unexpected friend,

And danger brought a keen sweet tang of joy;

Each happening was a deep experience.

320 There were high encounters, epic colloquies,

And counsels came couched in celestial speech,

And honeyed pleadings breathed from occult lips

To help the heart to yield to rapture's call,

And sweet temptations stole from beauty's realms

325 And sudden ecstasies from a world of bliss.

It was a region of wonder and delight.

All now his bright clairaudience could receive;

A contact thrilled of mighty unknown things.

Awakened to new unearthly closenesses,

330 The touch replied to subtle infinities,

And with a silver cry of opening gates

Sight's lightnings leaped into the invisible.

Ever his consciousness and vision grew;

They took an ampler sweep, a loftier flight;

335 He passed the border marked for Matter's rule

And passed the zone where thought replaces life.

Out of this world of signs suddenly he came

Into a silent self where world was not

And looked beyond into a nameless vast.

340 These symbol figures lost their right to live,

All tokens dropped our sense can recognise;

There the heart beat no more at body's touch,

There the eyes gazed no more on beauty's shape.

In rare and lucent intervals of hush

345 Into a signless region he could soar

Packed with the deep contents of formlessness

Where world was into a single being rapt

And all was known by the light of identity

And Spirit was its own self-evidence.

350 The Supreme's gaze looked out through human eyes

And saw all things and creatures as itself

And knew all thought and word as its own voice.

There unity is too close for search and clasp

And love is a yearning of the One for the One,

355 And beauty is a sweet difference of the Same

And oneness is the soul of multitude.

There all the truths unite in a single Truth,

And all ideas rejoin Reality.

There knowing herself by her own termless self,

360 Wisdom supernal, wordless, absolute

Sat uncompanioned in the eternal Calm,

All-seeing, motionless, sovereign and alone.

There knowledge needs not words to embody Idea;

Idea, seeking a house in boundlessness,

365 Weary of its homeless immortality,

Asks not in thought's carved brilliant cell to rest

Whose single window's clipped outlook on things

Sees only a little arc of God's vast sky.

The boundless with the boundless there consorts;

370 While there, one can be wider than the world;

While there, one is one's own infinity.

His centre was no more in earthly mind;

A power of seeing silence filled his limbs:

Caught by a voiceless white epiphany

375 Into a vision that surpasses forms,

Into a living that surpasses life,

He neared the still consciousness sustaining all.

The voice that only by speech can move the mind

Became a silent knowledge in the soul;

380 The strength that only in action feels its truth

Was lodged now in a mute omnipotent peace.

A leisure in the labour of the worlds,

A pause in the joy and anguish of the search

Restored the stress of Nature to God's calm.

385 A vast unanimity ended life's debate.

The war of thoughts that fathers the universe,

The clash of forces struggling to prevail

In the tremendous shock that lights a star

As in the building of a grain of dust,

390 The grooves that turn their dumb ellipse in space

Ploughed by the seeking of the world's desire,

The long regurgitations of Time's flood,

The torment edging the dire force of lust

That wakes kinetic in earth's dullard slime

395 And carves a personality out of mud,

The sorrow by which Nature's hunger is fed,

The oestrus which creates with fire of pain,

The fate that punishes virtue with defeat,

The tragedy that destroys long happiness,

400 The weeping of Love, the quarrel of the Gods,

Ceased in a truth which lives in its own light.

His soul stood free, a witness and a king.

Absorbed no more in the moment-ridden flux

Where mind incessantly drifts as on a raft

405 Hurried from phenomenon to phenomenon,

He abode at rest in indivisible Time.

As if a story long written but acted now,

In his present he held his future and his past,

Felt in the seconds the uncounted years

410 And saw the hours like dots upon a page.

An aspect of the unknown Reality

Altered the meaning of the cosmic scene.

This huge material universe became

A small result of a stupendous force:

415 Overtaking the moment the eternal Ray

Illumined That which never yet was made.

Thought lay down in a mighty voicelessness;

The toiling Thinker widened and grew still,

Wisdom transcendent touched his quivering heart:

420 His soul could sail beyond thought's luminous bar;

Mind screened no more the shoreless infinite.

Across a void retreating sky he glimpsed

Through a last glimmer and drift of vanishing stars

The superconscient realms of motionless Peace

425 Where judgment ceases and the word is mute

And the Unconceived lies pathless and alone.

There came not form or any mounting voice;

There only were Silence and the Absolute.

Out of that stillness mind new-born arose

430 And woke to truths once inexpressible,

And forms appeared, dumbly significant,

A seeing thought, a self-revealing voice.

He knew the source from which his spirit came:

Movement was married to the immobile Vast;

435 He plunged his roots into the Infinite,

He based his life upon eternity.

Only awhile at first these heavenlier states,

These large wide-poised upliftings could endure.

The high and luminous tension breaks too soon,

440 The body's stone stillness and the life's hushed trance,

The breathless might and calm of silent mind;

Or slowly they fail as sets a golden day.

The restless nether members tire of peace;

A nostalgia of old little works and joys,

445 A need to call back small familiar selves,

To tread the accustomed and inferior way,

The need to rest in a natural pose of fall,

As a child who learns to walk can walk not long,

Replace the titan will for ever to climb,

450 On the heart's altar dim the sacred fire.

An old pull of subconscious cords renews;

It draws the unwilling spirit from the heights,

Or a dull gravitation drags us down

To the blind driven inertia of our base.

455 This too the supreme Diplomat can use,

He makes our fall a means for greater rise.

For into ignorant Nature's gusty field,

Into the half-ordered chaos of mortal life

The formless Power, the Self of eternal light

460 Follow in the shadow of the spirit's descent;

The twin duality for ever one

Chooses its home mid the tumults of the sense.

He comes unseen into our darker parts

And, curtained by the darkness, does his work,

465 A subtle and all-knowing guest and guide,

Till they too feel the need and will to change.

All here must learn to obey a higher law,

Our body's cells must hold the Immortal's flame.

Else would the spirit reach alone its source

470 Leaving a half-saved world to its dubious fate.

Nature would ever labour unredeemed;

Our earth would ever spin unhelped in Space,

And this immense creation's purpose fail

Till at last the frustrate universe sank undone.

475 Even his godlike strength to rise must fall:

His greater consciousness withdrew behind;

Dim and eclipsed, his human outside strove

To feel again the old sublimities,

Bring the high saving touch, the ethereal flame,

480 Call back to its dire need the divine Force.

Always the power poured back like sudden rain,

Or slowly in his breast a presence grew;

It clambered back to some remembered height

Or soared above the peak from which it fell.

485 Each time he rose there was a larger poise,

A dwelling on a higher spirit plane;

The Light remained in him a longer space.

In this oscillation between earth and heaven,

In this ineffable communion's climb

490 There grew in him as grows a waxing moon

The glory of the integer of his soul.

A union of the Real with the unique,

A gaze of the Alone from every face,

The presence of the Eternal in the hours

495 Widening the mortal mind's half-look on things,

Bridging the gap between man's force and Fate

Made whole the fragment-being we are here.

At last was won a firm spiritual poise,

A constant lodging in the Eternal's realm,

500 A safety in the Silence and the Ray,

A settlement in the Immutable.

His heights of being lived in the still Self;

His mind could rest on a supernal ground

And look down on the magic and the play

505 Where the God-child lies on the lap of Night and Dawn

And the Everlasting puts on Time's disguise.

To the still heights and to the troubled depths

His equal spirit gave its vast assent:

A poised serenity of tranquil strength,

510 A wide unshaken look on Time's unrest

Faced all experience with unaltered peace.

Indifferent to the sorrow and delight,

Untempted by the marvel and the call,

Immobile it beheld the flux of things,

515 Calm and apart supported all that is:

His spirit's stillness helped the toiling world.

Inspired by silence and the closed eyes' sight

His force could work with a new luminous art

On the crude material from which all is made

520 And the refusal of Inertia's mass

And the grey front of the world's Ignorance

And nescient Matter and the huge error of life.

As a sculptor chisels a deity out of stone

He slowly chipped off the dark envelope,

525 Line of defence of Nature's ignorance,

The illusion and mystery of the Inconscient

In whose black pall the Eternal wraps his head

That he may act unknown in cosmic Time.

A splendour of self-creation from the peaks,

530 A transfiguration in the mystic depths,

A happier cosmic working could begin

And fashion the world-shape in him anew,

God found in Nature, Nature fulfilled in God.

Already in him was seen that task of Power:

535 Life made its home on the high tops of self;

His soul, mind, heart became a single sun;

Only life's lower reaches remained dim.

But there too, in the uncertain shadow of life,

There was a labour and a fiery breath;

540 The ambiguous cowled celestial puissance worked

Watched by the inner Witness's moveless peace.

Even on the struggling Nature left below

Strong periods of illumination came:

Lightnings of glory after glory burned,

545 Experience was a tale of blaze and fire,

Air rippled round the argosies of the Gods,

Strange riches sailed to him from the Unseen;

Splendours of insight filled the blank of thought,

Knowledge spoke to the inconscient stillnesses,

550 Rivers poured down of bliss and luminous force,

Visits of beauty, storm-sweeps of delight

Rained from the all-powerful Mystery above.

Thence stooped the eagles of Omniscience.

A dense veil was rent, a mighty whisper heard;

555 Repeated in the privacy of his soul,

A wisdom-cry from rapt transcendences

Sang on the mountains of an unseen world;

The voices that an inner listening hears

Conveyed to him their prophet utterances,

560 And flame-wrapped outbursts of the immortal Word

And flashes of an occult revealing Light

Approached him from the unreachable Secrecy.

An inspired Knowledge sat enthroned within

Whose seconds illumined more than reason's years:

565 An ictus of revealing lustre fell

As if a pointing accent upon Truth,

And like a sky-flare showing all the ground

A swift intuitive discernment shone.

One glance could separate the true and false,

570 Or raise its rapid torch-fire in the dark

To check the claimants crowding through mind's gates

Covered by the forged signatures of the gods,

Detect the magic bride in her disguise

Or scan the apparent face of thought and life.

575 Oft inspiration with her lightning feet,

A sudden messenger from the all-seeing tops,

Traversed the soundless corridors of his mind

Bringing her rhythmic sense of hidden things.

A music spoke transcending mortal speech.

580 As if from a golden phial of the All-Bliss,

A joy of light, a joy of sudden sight,

A rapture of the thrilled undying Word

Poured into his heart as into an empty cup,

A repetition of God's first delight

585 Creating in a young and virgin Time.

In a brief moment caught, a little space,

All-Knowledge packed into great wordless thoughts

Lodged in the expectant stillness of his depths

A crystal of the ultimate Absolute,

590 A portion of the inexpressible Truth

Revealed by silence to the silent soul.

The intense creatrix in his stillness wrought;

Her power fallen speechless grew more intimate;

She looked upon the seen and the unforeseen,

595 Unguessed domains she made her native field.

All-vision gathered into a single ray,

As when the eyes stare at an invisible point

Till through the intensity of one luminous spot

An apocalypse of a world of images

600 Enters into the kingdom of the seer.

A great nude arm of splendour suddenly rose;

It rent the gauze opaque of Nescience:

Her lifted finger's keen unthinkable tip

Bared with a stab of flame the closed Beyond.

605 An eye awake in voiceless heights of trance,

A mind plucking at the unimaginable,

Overleaping with a sole and perilous bound

The high black wall hiding superconscience,

She broke in with inspired speech for scythe

610 And plundered the Unknowable's vast estate.

A gleaner of infinitesimal grains of Truth,

A sheaf-binder of infinite experience,

She pierced the guarded mysteries of World-Force

And her magic methods wrapped in a thousand veils;

615 Or she gathered the lost secrets dropped by Time

In the dust and crannies of his mounting route

Mid old forsaken dreams of hastening Mind

And buried remnants of forgotten space.

A traveller between summit and abyss,

620 She joined the distant ends, the viewless deeps,

Or streaked along the roads of Heaven and Hell

Pursuing all knowledge like a questing hound.

A reporter and scribe of hidden wisdom talk,

Her shining minutes of celestial speech,

625 Passed through the masked office of the occult mind,

Transmitting gave to prophet and to seer

The inspired body of the mystic Truth.

A recorder of the inquiry of the gods,

Spokesman of the silent seeings of the Supreme,

630 She brought immortal words to mortal men.

Above the reason's brilliant slender curve,

Released like radiant air dimming a moon,

Broad spaces of a vision without line

Or limit swam into his spirit's ken.

635 Oceans of being met his voyaging soul

Calling to infinite discovery;

Timeless domains of joy and absolute power

Stretched out surrounded by the eternal hush;

The ways that lead to endless happiness

640 Ran like dream-smiles through meditating vasts:

Disclosed stood up in a gold moment's blaze

White sun-steppes in the pathless Infinite.

Along a naked curve in bourneless Self

The points that run through the closed heart of things

645 Shadowed the indeterminable line

That carries the Everlasting through the years.

The magician order of the cosmic Mind

Coercing the freedom of infinity

With the stark array of Nature's symbol facts

650 And life's incessant signals of event,

Transmuted chance recurrences into laws,

A chaos of signs into a universe.

Out of the rich wonders and the intricate whorls

Of the spirit's dance with Matter as its mask

655 The balance of the world's design grew clear,

Its symmetry of self-arranged effects

Managed in the deep perspectives of the soul,

And the realism of its illusive art,

Its logic of infinite intelligence,

660 Its magic of a changing eternity.

A glimpse was caught of things for ever unknown:

The letters stood out of the unmoving Word:

In the immutable nameless Origin

Was seen emerging as from fathomless seas

665 The trail of the Ideas that made the world,

And, sown in the black earth of Nature's trance,

The seed of the Spirit's blind and huge desire

From which the tree of cosmos was conceived

And spread its magic arms through a dream of space.

670 Immense realities took on a shape:

There looked out from the shadow of the Unknown

The bodiless Namelessness that saw God born

And tries to gain from the mortal's mind and soul

A deathless body and a divine name.

675 The immobile lips, the great surreal wings,

The visage masked by superconscient Sleep,

The eyes with their closed lids that see all things,

Appeared of the Architect who builds in trance.

The original Desire born in the Void

680 Peered out; he saw the hope that never sleeps,

The feet that run behind a fleeting fate,

The ineffable meaning of the endless dream.

Hardly for a moment glimpsed viewless to Mind,

As if a torch held by a power of God,

685 The radiant world of the everlasting Truth

Glimmered like a faint star bordering the night

Above the golden Overmind's shimmering ridge.

Even were caught as through a cunning veil

The smile of love that sanctions the long game,

690 The calm indulgence and maternal breasts

Of Wisdom suckling the child-laughter of Chance,

Silence, the nurse of the Almighty's power,

The omniscient hush, womb of the immortal Word,

And of the Timeless the still brooding face,

695 And the creative eye of Eternity.

The inspiring goddess entered a mortal's breast,

Made there her study of divining thought

And sanctuary of prophetic speech

And sat upon the tripod seat of mind:

700 All was made wide above, all lit below.

In darkness' core she dug out wells of light,

On the undiscovered depths imposed a form,

Lent a vibrant cry to the unuttered vasts,

And through great shoreless, voiceless, starless breadths

705 Bore earthward fragments of revealing thought

Hewn from the silence of the Ineffable.

A Voice in the heart uttered the unspoken Name,

A dream of seeking Thought wandering through Space

Entered the invisible and forbidden house:

710 The treasure was found of a supernal Day.

In the deep subconscient glowed her jewel-lamp;

Legde een vorm op aan de ondoorvorste diepten,

Verleende de onuitgesproken verten een trillende kreet,

En bracht door grote oeverloze, stemloze, sterloze breedten

705 Fragmenten naar de aarde van onthullende gedachte

Gehouwen uit de stilte van de Onuitsprekelijke.

Een Stem in het hart sprak de ongesproken Naam,

Een droom van zoekende Gedachte zwervend door de Ruimte

Betrad het onzichtbare en verboden huis:

710 De schat was gevonden van een bovenaardse Dag.

In het diepe onderbewuste gloeide haar juwelen-lamp;

Lifted, it showed the riches of the Cave

Where, by the miser traffickers of sense

Unused, guarded beneath Night's dragon paws,

715 In folds of velvet darkness draped they sleep

Whose priceless value could have saved the world.

A darkness carrying morning in its breast

Looked for the eternal wide returning gleam,

Waiting the advent of a larger ray

720 And rescue of the lost herds of the Sun.

In a splendid extravagance of the waste of God

Dropped carelessly in creation's spendthrift work,

Left in the chantiers of the bottomless world

And stolen by the robbers of the Deep,

725 The golden shekels of the Eternal lie,

Hoarded from touch and view and thought's desire,

Locked in blind antres of the ignorant flood,

Lest men should find them and be even as Gods.

A vision lightened on the viewless heights,

730 A wisdom illumined from the voiceless depths:

A deeper interpretation greatened Truth,

A grand reversal of the Night and Day;

All the world's values changed heightening life's aim;

A wiser word, a larger thought came in

735 Than what the slow labour of human mind can bring,

A secret sense awoke that could perceive

A Presence and a Greatness everywhere.

The universe was not now this senseless whirl

Borne round inert on an immense machine;

740 It cast away its grandiose lifeless front,

A mechanism no more or work of Chance,

But a living movement of the body of God.

A spirit hid in forces and in forms

Was the spectator of the mobile scene:

745 The beauty and the ceaseless miracle

Let in a glow of the Unmanifest:

The formless Everlasting moved in it

Seeking its own perfect form in souls and things.

Life kept no more a dull and meaningless shape.

750 In the struggle and upheaval of the world

He saw the labour of a godhead's birth.

A secret knowledge masked as Ignorance;

Fate covered with an unseen necessity

The game of chance of an omnipotent Will.

755 A glory and a rapture and a charm,

The All-Blissful sat unknown within the heart;

Earth's pains were the ransom of its prisoned delight.

A glad communion tinged the passing hours;

The days were travellers on a destined road,

760 The nights companions of his musing spirit.

A heavenly impetus quickened all his breast;

The trudge of Time changed to a splendid march;

The divine Dwarf towered to unconquered worlds,

Earth grew too narrow for his victory.

765 Once only registering the heavy tread

Of a blind Power on human littleness,

Life now became a sure approach to God,

Existence a divine experiment

And cosmos the soul's opportunity.

770 The world was a conception and a birth

Of Spirit in Matter into living forms,

And Nature bore the Immortal in her womb,

That she might climb through him to eternal life.

His being lay down in bright immobile peace

775 And bathed in wells of pure spiritual light;

It wandered in wide fields of wisdom-self

Lit by the rays of an everlasting sun.

Even his body's subtle self within

Could raise the earthly parts towards higher things

780 And feel on it the breath of heavenlier air.

Already it journeyed towards divinity:

Upbuoyed upon winged winds of rapid joy,

Upheld to a Light it could not always hold,

It left mind's distance from the Truth supreme

785 And lost life's incapacity for bliss.

All now suppressed in us began to emerge.

Thus came his soul's release from Ignorance,

His mind and body's first spiritual change.

A wide God-knowledge poured down from above,

790 A new world-knowledge broadened from within:

His daily thoughts looked up to the True and One,

His commonest doings welled from an inner Light.

Awakened to the lines that Nature hides,

Attuned to her movements that exceed our ken,

795 He grew one with a covert universe.

His grasp surprised her mightiest energies' springs;

He spoke with the unknown Guardians of the worlds,

Forms he descried our mortal eyes see not.

His wide eyes bodied viewless entities,

800 He saw the cosmic forces at their work

And felt the occult impulse behind man's will.

Time's secrets were to him an oft-read book;

The records of the future and the past

Outlined their excerpts on the etheric page.

805 One and harmonious by the Maker's skill,

The human in him paced with the divine;

His acts betrayed not the interior flame.

This forged the greatness of his front to earth.

A genius heightened in his body's cells

810 That knew the meaning of his fate-hedged works

Akin to the march of unaccomplished Powers

Beyond life's arc in spirit's immensities.

Apart he lived in his mind's solitude,

A demigod shaping the lives of men:

815 One soul's ambition lifted up the race;

A Power worked, but none knew whence it came.

The universal strengths were linked with his;

Filling earth's smallness with their boundless breadths,

He drew the energies that transmute an age.

820 Immeasurable by the common look,

He made great dreams a mould for coming things

And cast his deeds like bronze to front the years.

His walk through Time outstripped the human stride.

Lonely his days and splendid like the sun's.

END OF CANTO THREE

Canto Four

The Secret Knowledge

On a height he stood that looked towards greater heights.

Our early approaches to the Infinite

Are sunrise splendours on a marvellous verge

While lingers yet unseen the glorious sun.

5 What now we see is a shadow of what must come.

The earth's uplook to a remote Unknown

Is a preface only of the epic climb

Of human soul from its flat earthly state

To the discovery of a greater self

10 And the far gleam of an eternal Light.

This world is a beginning and a base

Where Life and Mind erect their structured dreams;

An unborn Power must build reality.

A deathbound littleness is not all we are:

15 Immortal our forgotten vastnesses

Await discovery in our summit selves;

Unmeasured breadths and depths of being are ours.

Akin to the ineffable Secrecy,

Mystic, eternal in unrealised Time,

20 Neighbours of Heaven are Nature's altitudes.

To these high-peaked dominions sealed to our search,

Too far from surface Nature's postal routes,

Too lofty for our mortal lives to breathe,

Deep in us a forgotten kinship points

25 And a faint voice of ecstasy and prayer

Calls to those lucent lost immensities.

Even when we fail to look into our souls

Or lie embedded in earthly consciousness,

Still have we parts that grow towards the light,

30 Yet are there luminous tracts and heavens serene

And Eldorados of splendour and ecstasy

And temples to the godhead none can see.

A shapeless memory lingers in us still

And sometimes, when our sight is turned within,

35 Earth's ignorant veil is lifted from our eyes;

There is a short miraculous escape.

This narrow fringe of clamped experience

We leave behind meted to us as life,

Our little walks, our insufficient reach.

40 Our souls can visit in great lonely hours

Still regions of imperishable Light,

All-seeing eagle-peaks of silent Power

And moon-flame oceans of swift fathomless Bliss

And calm immensities of spirit space.

45 In the unfolding process of the Self

Sometimes the inexpressible Mystery

Elects a human vessel of descent.

A breath comes down from a supernal air,

A Presence is born, a guiding Light awakes,

50 A stillness falls upon the instruments:

Fixed, motionless like a marble monument,

Stone-calm, the body is a pedestal

Supporting a figure of eternal Peace.

Or a revealing Force sweeps blazing in;

55 Out of some vast superior continent

Knowledge breaks through trailing its radiant seas,

And Nature trembles with the power, the flame.

A greater Personality sometimes

Possesses us which yet we know is ours:

60 Or we adore the Master of our souls.

Then the small bodily ego thins and falls;

No more insisting on its separate self,

Losing the punctilio of its separate birth,

It leaves us one with Nature and with God.

65 In moments when the inner lamps are lit

And the life's cherished guests are left outside,

Our spirit sits alone and speaks to its gulfs.

A wider consciousness opens then its doors;

Invading from spiritual silences

70 A ray of the timeless Glory stoops awhile

To commune with our seized illumined clay

And leaves its huge white stamp upon our lives.

In the oblivious field of mortal mind,

Revealed to the closed prophet eyes of trance

75 Or in some deep internal solitude

Witnessed by a strange immaterial sense,

The signals of eternity appear.

The truth mind could not know unveils its face,

We hear what mortal ears have never heard,

80 We feel what earthly sense has never felt,

We love what common hearts repel and dread;

Our minds hush to a bright Omniscient;

A Voice calls from the chambers of the soul;

We meet the ecstasy of the Godhead's touch

85 In golden privacies of immortal fire.

These signs are native to a larger self

That lives within us by ourselves unseen;

Only sometimes a holier influence comes,

A tide of mightier surgings bears our lives

90 And a diviner Presence moves the soul;

Or through the earthly coverings something breaks,

A grace and beauty of spiritual light,

The murmuring tongue of a celestial fire.

Ourself and a high stranger whom we feel,

95 It is and acts unseen as if it were not;

It follows the line of sempiternal birth,

Yet seems to perish with its mortal frame.

Assured of the Apocalypse to be,

It reckons not the moments and the hours;

100 Great, patient, calm it sees the centuries pass,

Awaiting the slow miracle of our change

In the sure deliberate process of world-force

And the long march of all-revealing Time.

It is the origin and the master-clue,

105 A silence overhead, an inner voice,

A living image seated in the heart,

An unwalled wideness and a fathomless point,

The truth of all these cryptic shows in Space,

The Real towards which our strivings move,

110 The secret grandiose meaning of our lives.

A treasure of honey in the combs of God,

A Splendour burning in a tenebrous cloak,

It is our glory of the flame of God,

Our golden fountain of the world's delight,

115 An immortality cowled in the cape of death,

The shape of our unborn divinity.

It guards for us our fate in depths within

Where sleeps the eternal seed of transient things.

Always we bear in us a magic key

120 Concealed in life's hermetic envelope.

A burning Witness in the sanctuary

Regards through Time and the blind walls of Form;

A timeless Light is in his hidden eyes;

He sees the secret things no words can speak

125 And knows the goal of the unconscious world

And the heart of the mystery of the journeying years.

But all is screened, subliminal, mystical;

It needs the intuitive heart, the inward turn,

It needs the power of a spiritual gaze.

130 Else to our waking mind's small moment look

A goalless voyage seems our dubious course

Some Chance has settled or hazarded some Will,

Or a Necessity without aim or cause

Unwillingly compelled to emerge and be.

135 In this dense field where nothing is plain or sure,

Our very being seems to us questionable,

Our life a vague experiment, the soul

A flickering light in a strange ignorant world,

The earth a brute mechanic accident,

140 A net of death in which by chance we live.

All we have learned appears a doubtful guess,

The achievement done a passage or a phase

Whose farther end is hidden from our sight,

A chance happening or a fortuitous fate.

145 Out of the unknown we move to the unknown.

Ever surround our brief existence here

Grey shadows of unanswered questionings;

The dark Inconscient's signless mysteries

Stand up unsolved behind Fate's starting-line.

150 An aspiration in the Night's profound,

Seed of a perishing body and half-lit mind,

Uplifts its lonely tongue of conscious fire

Towards an undying Light for ever lost;

Only it hears, sole echo of its call,

155 The dim reply in man's unknowing heart

And meets, not understanding why it came

Or for what reason is the suffering here,

God's sanction to the paradox of life

And the riddle of the Immortal's birth in Time.

160 Along a path of aeons serpentine

In the coiled blackness of her nescient course

The Earth-Goddess toils across the sands of Time.

A Being is in her whom she hopes to know,

A Word speaks to her heart she cannot hear,

165 A Fate compels whose form she cannot see.

In her unconscious orbit through the Void

Out of her mindless depths she strives to rise,

A perilous life her gain, a struggling joy;

A Thought that can conceive but hardly knows

170 Arises slowly in her and creates

The idea, the speech that labels more than it lights;

A trembling gladness that is less than bliss

Invades from all this beauty that must die.

Alarmed by the sorrow dragging at her feet

175 And conscious of the high things not yet won,

Ever she nurses in her sleepless breast

An inward urge that takes from her rest and peace.

Ignorant and weary and invincible,

She seeks through the soul's war and quivering pain

180 The pure perfection her marred nature needs,

A breath of Godhead on her stone and mire.

A faith she craves that can survive defeat,

The sweetness of a love that knows not death,

The radiance of a truth for ever sure.

185 A light grows in her, she assumes a voice,

Her state she learns to read and the act she has done,

But the one needed truth eludes her grasp,

Herself and all of which she is the sign.

An inarticulate whisper drives her steps

190 Of which she feels the force but not the sense;

A few rare intimations come as guides,

Immense divining flashes cleave her brain,

And sometimes in her hours of dream and muse

The truth that she has missed looks out on her

195 As if far off and yet within her soul.

A change comes near that flees from her surmise

And, ever postponed, compels attempt and hope,

Yet seems too great for mortal hope to dare.

A vision meets her of supernal Powers

200 That draw her as if mighty kinsmen lost

Approaching with estranged great luminous gaze.

Then is she moved to all that she is not

And stretches arms to what was never hers.

Outstretching arms to the unconscious Void,

205 Passionate she prays to invisible forms of Gods

Soliciting from dumb Fate and toiling Time

What most she needs, what most exceeds her scope,

A Mind unvisited by illusion's gleams,

A Will expressive of soul's deity,

210 A Strength not forced to stumble by its speed,

A Joy that drags not sorrow as its shade.

For these she yearns and feels them destined hers:

Heaven's privilege she claims as her own right.

Just is her claim the all-witnessing Gods approve,

215 Clear in a greater light than reason owns:

Our intuitions are its title-deeds;

Our souls accept what our blind thoughts refuse.

Earth's winged chimaeras are Truth's steeds in Heaven,

The impossible God's sign of things to be.

220 But few can look beyond the present state

Or overleap this matted hedge of sense.

All that transpires on earth and all beyond

Are parts of an illimitable plan

The One keeps in his heart and knows alone.

225 Our outward happenings have their seed within,

And even this random Fate that imitates Chance,

This mass of unintelligible results,

Are the dumb graph of truths that work unseen:

The laws of the Unknown create the known.

230 The events that shape the appearance of our lives

Are a cipher of subliminal quiverings

Which rarely we surprise or vaguely feel,

Are an outcome of suppressed realities

That hardly rise into material day:

235 They are born from the spirit's sun of hidden powers

Digging a tunnel through emergency.

But who shall pierce into the cryptic gulf

And learn what deep necessity of the soul

Determined casual deed and consequence?

240 Absorbed in a routine of daily acts,

Our eyes are fixed on an external scene;

We hear the crash of the wheels of Circumstance

And wonder at the hidden cause of things.

Yet a foreseeing Knowledge might be ours,

245 If we could take our spirit's stand within,

If we could hear the muffled daemon voice.

Too seldom is the shadow of what must come

Cast in an instant on the secret sense

Which feels the shock of the invisible,

250 And seldom in the few who answer give

The mighty process of the cosmic Will

Communicates its image to our sight,

Identifying the world's mind with ours.

Our range is fixed within the crowded arc

255 Of what we observe and touch and thought can guess

And rarely dawns the light of the Unknown

Waking in us the prophet and the seer.

The outward and the immediate are our field,

The dead past is our background and support;

260 Mind keeps the soul prisoner, we are slaves to our acts;

We cannot free our gaze to reach wisdom's sun.

Inheritor of the brief animal mind,

Man, still a child in Nature's mighty hands,

In the succession of the moments lives;

265 To a changing present is his narrow right;

His memory stares back at a phantom past,

The future flees before him as he moves;

He sees imagined garments, not a face.

Armed with a limited precarious strength,

270 He saves his fruits of work from adverse chance.

A struggling ignorance is his wisdom's mate:

He waits to see the consequence of his acts,

He waits to weigh the certitude of his thoughts,

He knows not what he shall achieve or when;

275 He knows not whether at last he shall survive,

Or end like the mastodon and the sloth

And perish from the earth where he was king.

He is ignorant of the meaning of his life,

He is ignorant of his high and splendid fate.

280 Only the Immortals on their deathless heights

Dwelling beyond the walls of Time and Space,

Masters of living, free from the bonds of Thought,

Who are overseers of Fate and Chance and Will

And experts of the theorem of world-need,

285 Can see the Idea, the Might that change Time's course,

Come maned with light from undiscovered worlds,

Hear, while the world toils on with its deep blind heart,

The galloping hooves of the unforeseen event,

Bearing the superhuman Rider, near

290 And, impassive to earth's din and startled cry,

Return to the silence of the hills of God;

As lightning leaps, as thunder sweeps, they pass

And leave their mark on the trampled breast of Life.

Above the world the world-creators stand,

295 In the phenomenon see its mystic source.

These heed not the deceiving outward play,

They turn not to the moment's busy tramp,

But listen with the still patience of the Unborn

For the slow footsteps of far Destiny

300 Approaching through huge distances of Time,

Unmarked by the eye that sees effect and cause,

Unheard mid the clamour of the human plane.

Attentive to an unseen Truth they seize

A sound as of invisible augur wings,

305 Voices of an unplumbed significance,

Mutterings that brood in the core of Matter's sleep.

In the heart's profound audition they can catch

The murmurs lost by Life's uncaring ear,

A prophet-speech in Thought's omniscient trance.

310 Above the illusion of the hopes that pass,

Behind the appearance and the overt act,

Behind this clock-work Chance and vague surmise,

Amid the wrestle of force, the trampling feet,

Across the cries of anguish and of joy,

315 Across the triumph, fighting and despair,

They watch the Bliss for which earth's heart has cried

On the long road which cannot see its end

Winding undetected through the sceptic days

And to meet it guide the unheedful moving world.

320 Thus will the masked Transcendent mount his throne.

When darkness deepens strangling the earth's breast

And man's corporeal mind is the only lamp,

As a thief's in the night shall be the covert tread

Of one who steps unseen into his house.

325 A Voice ill-heard shall speak, the soul obey,

A Power into mind's inner chamber steal,

A charm and sweetness open life's closed doors

And beauty conquer the resisting world,

The Truth-Light capture Nature by surprise,

330 A stealth of God compel the heart to bliss

And earth grow unexpectedly divine.

In Matter shall be lit the spirit's glow,

In body and body kindled the sacred birth;

Night shall awake to the anthem of the stars,

335 The days become a happy pilgrim march,

Our will a force of the Eternal's power,

And thought the rays of a spiritual sun.

A few shall see what none yet understands;

God shall grow up while the wise men talk and sleep;

340 For man shall not know the coming till its hour

And belief shall be not till the work is done.

A Consciousness that knows not its own truth,

A vagrant hunter of misleading dawns,

Between the being's dark and luminous ends

345 Moves here in a half-light that seems the whole:

An interregnum in Reality

Cuts off the integral Thought, the total Power;

It circles or stands in a vague interspace,

Doubtful of its beginning and its close,

350 Or runs upon a road that has no end;

Far from the original Dusk, the final Flame

In some huge void Inconscience it lives,

Like a thought persisting in a wide emptiness.

As if an unintelligible phrase

355 Suggested a million renderings to the Mind,

It lends a purport to a random world.

A conjecture leaning upon doubtful proofs,

A message misunderstood, a thought confused

Missing its aim is all that it can speak

360 Or a fragment of the universal word.

It leaves two giant letters void of sense

While without sanction turns the middle sign

Carrying an enigmatic universe,

As if a present without future or past

365 Repeating the same revolution's whirl

Turned on its axis in its own Inane.

Thus is the meaning of creation veiled;

For without context reads the cosmic page:

Its signs stare at us like an unknown script,

370 As if appeared screened by a foreign tongue

Or code of splendour signs without a key

A portion of a parable sublime.

It wears to the perishable creature's eyes

The grandeur of a useless miracle;

375 Wasting itself that it may last awhile,

A river that can never find its sea,

It runs through life and death on an edge of Time;

A fire in the Night is its mighty action's blaze.

This is our deepest need to join once more

380 What now is parted, opposite and twain,

Remote in sovereign spheres that never meet

Or fronting like far poles of Night and Day.

We must fill the immense lacuna we have made,

Re-wed the closed finite's lonely consonant

385 With the open vowels of Infinity,

A hyphen must connect Matter and Mind,

The narrow isthmus of the ascending soul:

We must renew the secret bond in things,

Our hearts recall the lost divine Idea,

390 Reconstitute the perfect word, unite

The Alpha and the Omega in one sound;

Then shall the Spirit and Nature be at one.

Two are the ends of the mysterious plan.

In the wide signless ether of the Self,

395 In the unchanging Silence white and nude,

Aloof, resplendent like gold dazzling suns

Veiled by the ray no mortal eye can bear,

The Spirit's bare and absolute potencies

Burn in the solitude of the thoughts of God.

400 A rapture and a radiance and a hush,

Delivered from the approach of wounded hearts,

Denied to the Idea that looks at grief,

Remote from the Force that cries out in its pain,

In his inalienable bliss they live.

405 Immaculate in self-knowledge and self-power,

Calm they repose on the eternal Will.

Only his law they count and him obey;

They have no goal to reach, no aim to serve.

Implacable in their timeless purity,

410 All barter or bribe of worship they refuse;

Unmoved by cry of revolt and ignorant prayer

They reckon not our virtue and our sin;

They bend not to the voices that implore,

They hold no traffic with error and its reign;

415 They are guardians of the silence of the Truth,

They are keepers of the immutable decree.

A deep surrender is their source of might,

A still identity their way to know,

Motionless is their action like a sleep.

420 At peace, regarding the trouble beneath the stars,

Deathless, watching the works of Death and Chance,

Immobile, seeing the millenniums pass,

Untouched while the long map of Fate unrolls,

They look on our struggle with impartial eyes,

425 And yet without them cosmos could not be.

Impervious to desire and doom and hope,

Their station of inviolable might

Moveless upholds the world's enormous task,

Its ignorance is by their knowledge lit,

430 Its yearning lasts by their indifference.

As the height draws the low ever to climb,

As the breadths draw the small to adventure vast,

Their aloofness drives man to surpass himself.

Our passion heaves to wed the Eternal's calm,

435 Our dwarf-search mind to meet the Omniscient's light,

Our helpless hearts to enshrine the Omnipotent's force.

Acquiescing in the wisdom that made hell

And the harsh utility of death and tears,

Acquiescing in the gradual steps of Time,

440 Careless they seem of the grief that stings the world's heart,

Careless of the pain that rends its body and life;

Above joy and sorrow is that grandeur's walk:

They have no portion in the good that dies,

Mute, pure, they share not in the evil done;

445 Else might their strength be marred and could not save.

Alive to the truth that dwells in God's extremes,

Awake to a motion of all-seeing Force,

The slow outcome of the long ambiguous years

And the unexpected good from woeful deeds,

450 The immortal sees not as we vainly see.

He looks on hidden aspects and screened powers,

He knows the law and natural line of things.

Undriven by a brief life's will to act,

Unharassed by the spur of pity and fear,

455 He makes no haste to untie the cosmic knot

Or the world's torn jarring heart to reconcile.

In Time he waits for the Eternal's hour.

Yet a spiritual secret aid is there;

While a tardy Evolution's coils wind on

460 And Nature hews her way through adamant

A divine intervention thrones above.

Alive in a dead rotating universe

We whirl not here upon a casual globe

Abandoned to a task beyond our force;

465 Even through the tangled anarchy called Fate

And through the bitterness of death and fall

An outstretched Hand is felt upon our lives.

It is near us in unnumbered bodies and births;

In its unslackening grasp it keeps for us safe

470 The one inevitable supreme result

No will can take away and no doom change,

The crown of conscious Immortality,

The godhead promised to our struggling souls

When first man's heart dared death and suffered life.

475 One who has shaped this world is ever its lord:

Our errors are his steps upon the way;

He works through the fierce vicissitudes of our lives,

He works through the hard breath of battle and toil,

He works through our sins and sorrows and our tears,

480 His knowledge overrules our nescience;

Whatever the appearance we must bear,

Whatever our strong ills and present fate,

When nothing we can see but drift and bale,

A mighty Guidance leads us still through all.

485 After we have served this great divided world

God's bliss and oneness are our inborn right.

A date is fixed in the calendar of the Unknown,

An anniversary of the Birth sublime:

Our soul shall justify its chequered walk,

490 All will come near that now is naught or far.

These calm and distant Mights shall act at last.

Immovably ready for their destined task,

The ever-wise compassionate Brilliances

Await the sound of the Incarnate's voice

495 To leap and bridge the chasms of Ignorance

And heal the hollow yearning gulfs of Life

And fill the abyss that is the universe.

Here meanwhile at the Spirit's opposite pole

In the mystery of the deeps that God has built

500 For his abode below the Thinker's sight,

In this compromise of a stark absolute Truth

With the Light that dwells near the dark end of things,

In this tragi-comedy of divine disguise,

This long far seeking for joy ever near,

505 In the grandiose dream of which the world is made,

In this gold dome on a black dragon base,

The conscious Force that acts in Nature's breast,

A dark-robed labourer in the cosmic scheme

Carrying clay images of unborn gods,

510 Executrix of the inevitable Idea

Hampered, enveloped by the hoops of Fate,

Patient trustee of slow eternal Time,

Absolves from hour to hour her secret charge.

All she foresees in masked imperative depths;

515 The dumb intention of the unconscious gulfs

Answers to a will that sees upon the heights,

And the evolving Word's first syllable

Ponderous, brute-sensed, contains its luminous close,

Privy to a summit victory's vast descent

520 And the portent of the soul's immense uprise.

All here where each thing seems its lonely self

Are figures of the sole transcendent One:

Only by him they are, his breath is their life;

An unseen Presence moulds the oblivious clay.

525 A playmate in the mighty Mother's game,

One came upon the dubious whirling globe

To hide from her pursuit in force and form.

A secret spirit in the Inconscient's sleep,

A shapeless Energy, a voiceless Word,

530 He was here before the elements could emerge,

Before there was light of mind or life could breathe.

Accomplice of her cosmic huge pretence,

His semblances he turns to real shapes

And makes the symbol equal with the truth:

535 He gives to his timeless thoughts a form in Time.

He is the substance, he the self of things;

She has forged from him her works of skill and might:

She wraps him in the magic of her moods

And makes of his myriad truths her countless dreams.

540 The Master of being has come down to her,

An immortal child born in the fugitive years.

In objects wrought, in the persons she conceives,

Dreaming she chases her idea of him,

And catches here a look and there a gest:

545 Ever he repeats in them his ceaseless births.

He is the Maker and the world he made,

He is the vision and he is the Seer;

He is himself the actor and the act,

He is himself the knower and the known,

550 He is himself the dreamer and the dream.

There are Two who are One and play in many worlds;

In Knowledge and Ignorance they have spoken and met

And light and darkness are their eyes' interchange;

Our pleasure and pain are their wrestle and embrace,

555 Our deeds, our hopes are intimate to their tale;

They are married secretly in our thought and life.

The universe is an endless masquerade:

For nothing here is utterly what it seems;

It is a dream-fact vision of a truth

560 Which but for the dream would not be wholly true,

A phenomenon stands out significant

Against dim backgrounds of eternity;

We accept its face and pass by all it means;

A part is seen, we take it for the whole.

565 Thus have they made their play with us for roles:

Author and actor with himself as scene,

He moves there as the Soul, as Nature she.

Here on the earth where we must fill our parts,

We know not how shall run the drama's course;

570 Our uttered sentences veil in their thought.

Her mighty plan she holds back from our sight:

She has concealed her glory and her bliss

And disguised the Love and Wisdom in her heart;

Of all the marvel and beauty that are hers,

575 Only a darkened little we can feel.

He too wears a diminished godhead here;

He has forsaken his omnipotence,

His calm he has foregone and infinity.

He knows her only, he has forgotten himself;

580 To her he abandons all to make her great.

He hopes in her to find himself anew,

Incarnate, wedding his infinity's peace

To her creative passion's ecstasy.

Although possessor of the earth and heavens,

585 He leaves to her the cosmic management

And watches all, the Witness of her scene.

A supernumerary on her stage,

He speaks no words or hides behind the wings.

He takes birth in her world, waits on her will,

590 Divines her enigmatic gesture's sense,

The fluctuating chance turns of her mood,

Works out her meanings she seems not to know

And serves her secret purpose in long Time.

As one too great for him he worships her;

595 He adores her as his regent of desire,

He yields to her as the mover of his will,

He burns the incense of his nights and days

Offering his life, a splendour of sacrifice.

A rapt solicitor for her love and grace,

600 His bliss in her to him is his whole world:

He grows through her in all his being's powers;

He reads by her God's hidden aim in things.

Or, a courtier in her countless retinue,

Content to be with her and feel her near

605 He makes the most of the little that she gives

And all she does drapes with his own delight.

A glance can make his whole day wonderful,

A word from her lips with happiness wings the hours.

He leans on her for all he does and is:

610 He builds on her largesses his proud fortunate days

And trails his peacock-plumaged joy of life

And suns in the glory of her passing smile.

In a thousand ways he serves her royal needs;

He makes the hours pivot around her will,

615 Makes all reflect her whims; all is their play:

This whole wide world is only he and she.

This is the knot that ties together the stars:

The Two who are one are the secret of all power,

The Two who are one are the might and right in things.

620 His soul, silent, supports the world and her,

His acts are her commandment's registers.

Happy, inert, he lies beneath her feet:

His breast he offers for her cosmic dance

Of which our lives are the quivering theatre,

625 And none could bear but for his strength within,

Yet none would leave because of his delight.

His works, his thoughts have been devised by her,

His being is a mirror vast of hers:

Active, inspired by her he speaks and moves;

630 His deeds obey her heart's unspoken demands:

Passive, he bears the impacts of the world

As if her touches shaping his soul and life:

His journey through the days is her sun-march;

He runs upon her roads; hers is his course.

635 A witness and student of her joy and dole,

A partner in her evil and her good,

He has consented to her passionate ways,

He is driven by her sweet and dreadful force.

His sanctioning name initials all her works;

640 His silence is his signature to her deeds;

In the execution of her drama's scheme,

In her fancies of the moment and its mood,

In the march of this obvious ordinary world

Where all is deep and strange to the eyes that see

645 And Nature's common forms are marvel-wefts,

She through his witness sight and motion of might

Unrolls the material of her cosmic Act,

Her happenings that exalt and smite the soul,

Her force that moves, her powers that save and slay,

650 Her Word that in the silence speaks to our hearts,

Her silence that transcends the summit Word,

Her heights and depths to which our spirit moves,

Her events that weave the texture of our lives

And all by which we find or lose ourselves,

655 Things sweet and bitter, magnificent and mean,

Things terrible and beautiful and divine.

Her empire in the cosmos she has built,

He is governed by her subtle and mighty laws.

His consciousness is a babe upon her knees,

660 His being a field of her vast experiment,

Her endless space is the playground of his thoughts;

She binds to knowledge of the shapes of Time

And the creative error of limiting mind

And chance that wears the rigid face of fate

665 And her sport of death and pain and Nescience,

His changed and struggling immortality.

His soul is a subtle atom in a mass,

His substance a material for her works.

His spirit survives amid the death of things,

670 He climbs to eternity through being's gaps,

He is carried by her from Night to deathless Light.

This grand surrender is his free-will's gift,

His pure transcendent force submits to hers.

In the mystery of her cosmic ignorance,

675 In the insoluble riddle of her play,

A creature made of perishable stuff,

In the pattern she has set for him he moves,

He thinks with her thoughts, with her trouble his bosom heaves;

He seems the thing that she would have him seem,

680 He is whatever her artist will can make.

Although she drives him on her fancy's roads,

At play with him as with her child or slave,

To freedom and the Eternal's mastery

And immortality's stand above the world,

685 She moves her seeming puppet of an hour.

Even in his mortal session in body's house,

An aimless traveller between birth and death,

Ephemeral dreaming of immortality,

To reign she spurs him. He takes up her powers;

690 He has harnessed her to the yoke of her own law.

His face of human thought puts on a crown.

Held in her leash, bound to her veiled caprice,

He studies her ways if so he may prevail

Even for an hour and she work out his will;

695 He makes of her his moment passion's serf:

To obey she feigns, she follows her creature's lead:

For him she was made, lives only for his use.

But conquering her, then is he most her slave;

He is her dependent, all his means are hers;

700 Nothing without her he can, she rules him still.

At last he wakes to a memory of Self:

He sees within the face of deity,

The Godhead breaks out through the human mould:

Her highest heights she unmasks and is his mate.

705 Till then he is a plaything in her game;

Her seeming regent, yet her fancy's toy,

A living robot moved by her energy's springs,

He acts as in the movements of a dream,

An automaton stepping in the grooves of Fate,

710 He stumbles on driven by her whip of Force:

His thought labours, a bullock in Time's fields;

His will he thinks his own, is shaped in her forge.

Obedient to World-Nature's dumb control,

Driven by his own formidable Power,

715 His chosen partner in a titan game,

Her will he has made the master of his fate,

Her whim the dispenser of his pleasure and pain;

He has sold himself into her regal power

For any blow or boon that she may choose:

720 Even in what is suffering to our sense,

He feels the sweetness of her mastering touch,

In all experience meets her blissful hands;

On his heart he bears the happiness of her tread

And the surprise of her arrival's joy

725 In each event and every moment's chance.

All she can do is marvellous in his sight:

He revels in her, a swimmer in her sea,

A tireless amateur of her world-delight,

He rejoices in her every thought and act

730 And gives consent to all that she can wish;

Whatever she desires he wills to be:

The Spirit, the innumerable One,

He has left behind his lone eternity,

He is an endless birth in endless Time,

735 Her finite's multitude in an infinite Space.

The master of existence lurks in us

And plays at hide-and-seek with his own Force;

In Nature's instrument loiters secret God.

The Immanent lives in man as in his house;

740 He has made the universe his pastime's field,

A vast gymnasium of his works of might.

All-knowing he accepts our darkened state,

Divine, wears shapes of animal or man;

Eternal, he assents to Fate and Time,

745 Immortal, dallies with mortality.

The All-Conscious ventured into Ignorance,

The All-Blissful bore to be insensible.

Incarnate in a world of strife and pain,

He puts on joy and sorrow like a robe

750 And drinks experience like a strengthening wine.

He whose transcendence rules the pregnant Vasts,

Prescient now dwells in our subliminal depths,

A luminous individual Power, alone.

The Absolute, the Perfect, the Alone

755 Has called out of the Silence his mute Force

Where she lay in the featureless and formless hush

Guarding from Time by her immobile sleep

The ineffable puissance of his solitude.

The Absolute, the Perfect, the Alone

760 Has entered with his silence into space:

He has fashioned these countless persons of one self;

He has built a million figures of his power;

He lives in all, who lived in his Vast alone;

Space is himself and Time is only he.

765 The Absolute, the Perfect, the Immune,

One who is in us as our secret self,

Our mask of imperfection has assumed,

He has made this tenement of flesh his own,

His image in the human measure cast

770 That to his divine measure we might rise;

Then in a figure of divinity

The Maker shall recast us and impose

A plan of godhead on the mortal's mould

Lifting our finite minds to his infinite,

775 Touching the moment with eternity.

This transfiguration is earth's due to heaven:

A mutual debt binds man to the Supreme:

His nature we must put on as he put ours;

We are sons of God and must be even as he:

780 His human portion, we must grow divine.

Our life is a paradox with God for key.

But meanwhile all is a shadow cast by a dream

And to the musing and immobile spirit

Life and himself don the aspect of a myth,

785 The burden of a long unmeaning tale.

For the key is hid and by the Inconscient kept;

The secret God beneath the threshold dwells.

In a body obscuring the immortal Spirit

A nameless Resident vesting unseen powers

790 With Matter's shapes and motives beyond thought

And the hazard of an unguessed consequence,

An omnipotent indiscernible Influence,

He sits, unfelt by the form in which he lives

And veils his knowledge by the groping mind.

795 A wanderer in a world his thoughts have made,

He turns in a chiaroscuro of error and truth

To find a wisdom that on high is his.

As one forgetting he searches for himself;

As if he had lost an inner light he seeks:

800 As a sojourner lingering amid alien scenes

He journeys to a home he knows no more.

His own self's truth he seeks who is the Truth;

He is the Player who became the play,

He is the Thinker who became the thought;

805 He is the many who was the silent One.

In the symbol figures of the cosmic Force

And in her living and inanimate signs

And in her complex tracery of events

He explores the ceaseless miracle of himself,

810 Till the thousandfold enigma has been solved

In the single light of an all-witnessing Soul.

This was his compact with his mighty mate,

For love of her and joined to her for ever

To follow the course of Time's eternity,

815 Amid magic dramas of her sudden moods

And the surprises of her masked Idea

And the vicissitudes of her vast caprice.

Two seem his goals, yet ever are they one

And gaze at each other over bourneless Time;

820 Spirit and Matter are their end and source.

A seeker of hidden meanings in life's forms,

Of the great Mother's wide uncharted will

And the rude enigma of her terrestrial ways

He is the explorer and the mariner

825 On a secret inner ocean without bourne:

He is the adventurer and cosmologist

Of a magic earth's obscure geography.

In her material order's fixed design

Where all seems sure and, even when changed, the same,

830 Even though the end is left for ever unknown

And ever unstable is life's shifting flow,

His paths are found for him by silent fate;

As stations in the ages' weltering flood

Firm lands appear that tempt and stay awhile,

835 Then new horizons lure the mind's advance.

There comes no close to the finite's boundlessness,

There is no last certitude in which thought can pause

And no terminus to the soul's experience.

A limit, a farness never wholly reached,

840 An unattained perfection calls to him

From distant boundaries in the Unseen:

A long beginning only has been made.

This is the sailor on the flow of Time,

This is World-Matter's slow discoverer,

845 Who, launched into this small corporeal birth,

Has learned his craft in tiny bays of self,

But dares at last unplumbed infinitudes,

A voyager upon eternity's seas.

In his world-adventure's crude initial start

850 Behold him ignorant of his godhead's force,

Timid initiate of its vast design.

An expert captain of a fragile craft,

A trafficker in small impermanent wares,

At first he hugs the shore and shuns the breadths,

855 Dares not to affront the far-off perilous main.

He in a petty coastal traffic plies,

His pay doled out from port to neighbour port,

Content with his safe round's unchanging course,

He hazards not the new and the unseen.

860 But now he hears the sound of larger seas.

A widening world calls him to distant scenes

And journeyings in a larger vision's arc

And peoples unknown and still unvisited shores.

On a commissioned keel his merchant hull

865 Serves the world's commerce in the riches of Time

Severing the foam of a great land-locked sea

To reach unknown harbour lights in distant climes

And open markets for life's opulent arts,

Rich bales, carved statuettes, hued canvases,

870 And jewelled toys brought for an infant's play

And perishable products of hard toil

And transient splendours won and lost by the days.

Or passing through a gate of pillar-rocks,

Venturing not yet to cross oceans unnamed

875 And journey into a dream of distances

He travels close to unfamiliar coasts

And finds new haven in storm-troubled isles,

Or, guided by a sure compass in his thought,

He plunges through a bright haze that hides the stars,

880 Steering on the trade-routes of Ignorance.

His prow pushes towards undiscovered shores,

He chances on unimagined continents:

A seeker of the islands of the Blest,

He leaves the last lands, crosses the ultimate seas,

885 He turns to eternal things his symbol quest;

Life changes for him its time-constructed scenes,

Its images veiling infinity.

Earth's borders recede and the terrestrial air

Hangs round him no longer its translucent veil.

890 He has crossed the limit of mortal thought and hope,

He has reached the world's end and stares beyond;

The eyes of mortal body plunge their gaze

Into Eyes that look upon eternity.

A greater world Time's traveller must explore.

895 At last he hears a chanting on the heights

And the far speaks and the unknown grows near:

He crosses the boundaries of the unseen

And passes over the edge of mortal sight

To a new vision of himself and things.

900 He is a spirit in an unfinished world

That knows him not and cannot know itself:

The surface symbol of his goalless quest

Takes deeper meanings to his inner view;

His is a search of darkness for the light,

905 Of mortal life for immortality.

In the vessel of an earthly embodiment

Over the narrow rails of limiting sense

He looks out on the magic waves of Time

Where mind like a moon illumines the world's dark.

910 There is limned ever retreating from the eyes,

As if in a tenuous misty dream-light drawn,

The outline of a dim mysterious shore.

A sailor on the Inconscient's fathomless sea,

He voyages through a starry world of thought

915 On Matter's deck to a spiritual sun.

Across the noise and multitudinous cry,

Across the rapt unknowable silences,

Through a strange mid-world under supernal skies,

Beyond earth's longitudes and latitudes,

920 His goal is fixed outside all present maps.

But none learns whither through the unknown he sails

Or what secret mission the great Mother gave.

In the hidden strength of her omnipotent Will,

Driven by her breath across life's tossing deep,

925 Through the thunder's roar and through the windless hush,

Through fog and mist where nothing more is seen,

He carries her sealed orders in his breast.

Late will he know, opening the mystic script,

Whether to a blank port in the Unseen

930 He goes or, armed with her fiat, to discover

A new mind and body in the city of God

And enshrine the Immortal in his glory's house

And make the finite one with Infinity.

Across the salt waste of the endless years

935 Her ocean winds impel his errant boat,

The cosmic waters plashing as he goes,

A rumour around him and danger and a call.

Always he follows in her force's wake.

He sails through life and death and other life,

940 He travels on through waking and through sleep.

A power is on him from her occult force

That ties him to his own creation's fate,

And never can the mighty Traveller rest

And never can the mystic voyage cease

945 Till the nescient dusk is lifted from man's soul

And the morns of God have overtaken his night.

As long as Nature lasts, he too is there,

For this is sure that he and she are one;

Even when he sleeps, he keeps her on his breast:

950 Whoever leaves her, he will not depart

To repose without her in the Unknowable.

There is a truth to know, a work to do;

Her play is real; a Mystery he fulfils:

There is a plan in the Mother's deep world-whim,

955 A purpose in her vast and random game.

This ever she meant since the first dawn of life,

This constant will she covered with her sport,

To evoke a Person in the impersonal Void,

With the Truth-Light strike earth's massive roots of trance,

960 Wake a dumb self in the inconscient depths

And raise a lost Power from its python sleep

That the eyes of the Timeless might look out from Time

And the world manifest the unveiled Divine.

For this he left his white infinity

965 And laid on the spirit the burden of the flesh,

That Godhead's seed might flower in mindless Space.

END OF CANTO FOUR

Canto Five

The Yoga of the King:

The Yoga of the Spirit's Freedom and Greatness

T his knowledge first he had of time-born men.

Admitted through a curtain of bright mind

That hangs between our thoughts and absolute sight,

He found the occult cave, the mystic door

5 Near to the well of vision in the soul,

And entered where the Wings of Glory brood

In the silent space where all is for ever known.

Indifferent to doubt and to belief,

Avid of the naked real's single shock

10 He shore the cord of mind that ties the earth-heart

And cast away the yoke of Matter's law.

The body's rules bound not the spirit's powers:

When life had stopped its beats, death broke not in;

He dared to live when breath and thought were still.

15 Thus could he step into that magic place

Which few can even glimpse with hurried glance

Lifted for a moment from mind's laboured works

And the poverty of Nature's earthly sight.

All that the Gods have learned is there self-known.

20 There in a hidden chamber closed and mute

Are kept the record graphs of the cosmic scribe,

And there the tables of the sacred Law,

There is the Book of Being's index page;

The text and glossary of the Vedic truth

25 Are there; the rhythms and metres of the stars

Significant of the movements of our fate:

The symbol powers of number and of form,

And the secret code of the history of the world

And Nature's correspondence with the soul

30 Are written in the mystic heart of Life.

In the glow of the spirit's room of memories

He could recover the luminous marginal notes

Dotting with light the crabbed ambiguous scroll,

Rescue the preamble and the saving clause

35 Of the dark Agreement by which all is ruled

That rises from material Nature's sleep

To clothe the Everlasting in new shapes.

He could re-read now and interpret new

Its strange symbol letters, scattered abstruse signs,

40 Resolve its oracle and its paradox,

Its riddling phrases and its blindfold terms,

The deep oxymoron of its truth's repliques,

And recognise as a just necessity

Its hard conditions for the mighty work,

45 Nature's impossible Herculean toil

Only her warlock-wisecraft could enforce,

Its law of the opposition of the gods,

Its list of inseparable contraries.

The dumb great Mother in her cosmic trance

50 Exploiting for creation's joy and pain

Infinity's sanction to the birth of form,

Accepts indomitably to execute

The will to know in an inconscient world,

The will to live under a reign of death,

55 The thirst for rapture in a heart of flesh,

And works out through the appearance of a soul

By a miraculous birth in plasm and gas

The mystery of God's covenant with the Night.

Once more was heard in the still cosmic Mind

60 The Eternal's promise to his labouring Force

Inducing the world-passion to begin,

The cry of birth into mortality

And the opening verse of the tragedy of Time.

Out of the depths the world's buried secret rose;

65 He read the original ukase kept back

In the locked archives of the spirit's crypt,

And saw the signature and fiery seal

Of Wisdom on the dim Power's hooded work

Who builds in Ignorance the steps of Light.

70 A sleeping deity opened deathless eyes:

He saw the unshaped thought in soulless forms,

Knew Matter pregnant with spiritual sense,

Mind dare the study of the Unknowable,

Life its gestation of the Golden Child.

75 In the light flooding thought's blank vacancy,

Interpreting the universe by soul signs

He read from within the text of the without:

The riddle grew plain and lost its catch obscure.

A larger lustre lit the mighty page.

80 A purpose mingled with the whims of Time,

A meaning met the stumbling pace of Chance

And Fate revealed a chain of seeing Will;

A conscious wideness filled the old dumb Space.

In the Void he saw throned the Omniscience supreme.

85 A Will, a hope immense now seized his heart,

And to discern the superhuman's form

He raised his eyes to unseen spiritual heights,

Aspiring to bring down a greater world.

The glory he had glimpsed must be his home.

90 A brighter heavenlier sun must soon illume

This dusk room with its dark internal stair,

The infant soul in its small nursery school

Mid objects meant for a lesson hardly learned

Outgrow its early grammar of intellect

95 And its imitation of Earth-Nature's art,

Its earthly dialect to God-language change,

In living symbols study Reality

And learn the logic of the Infinite.

The Ideal must be Nature's common truth,

100 The body illumined with the indwelling God,

The heart and mind feel one with all that is,

A conscious soul live in a conscious world.

As through a mist a sovereign peak is seen,

The greatness of the eternal Spirit appeared,

105 Exiled in a fragmented universe

Amid half-semblances of diviner things.

These now could serve no more his regal turn;

The Immortal's pride refused the doom to live

A miser of the scanty bargain made

110 Between our littleness and bounded hopes

And the compassionate Infinitudes.

His height repelled the lowness of earth's state:

A wideness discontented with its frame

Resiled from poor assent to Nature's terms,

115 The harsh contract spurned and the diminished lease.

Only beginnings are accomplished here;

Our base's Matter seems alone complete,

An absolute machine without a soul.

Or all seems a misfit of half ideas,

120 Or we saddle with the vice of earthly form

A hurried imperfect glimpse of heavenly things,

Guesses and travesties of celestial types.

Here chaos sorts itself into a world,

A brief formation drifting in the void:

125 Apings of knowledge, unfinished arcs of power,

Flamings of beauty into earthly shapes,

Love's broken reflexes of unity

Swim, fragment-mirrorings of a floating sun.

A packed assemblage of crude tentative lives

130 Are pieced into a tessellated whole.

There is no perfect answer to our hopes;

There are blind voiceless doors that have no key;

Thought climbs in vain and brings a borrowed light,

Cheated by counterfeits sold to us in life's mart,

135 Our hearts clutch at a forfeited heavenly bliss.

There is provender for the mind's satiety,

There are thrills of the flesh, but not the soul's desire.

Here even the highest rapture Time can give

Is a mimicry of ungrasped beatitudes,

140 A mutilated statue of ecstasy,

A wounded happiness that cannot live,

A brief felicity of mind or sense

Thrown by the World-Power to her body-slave,

Or a simulacrum of enforced delight

145 In the seraglios of Ignorance.

For all we have acquired soon loses worth,

An old disvalued credit in Time's bank,

Imperfection's cheque drawn on the Inconscient.

An inconsequence dogs every effort made,

150 And chaos waits on every cosmos formed:

In each success a seed of failure lurks.

He saw the doubtfulness of all things here,

The incertitude of man's proud confident thought,

The transience of the achievements of his force.

155 A thinking being in an unthinking world,

An island in the sea of the Unknown,

He is a smallness trying to be great,

An animal with some instincts of a god,

His life a story too common to be told,

160 His deeds a number summing up to nought,

His consciousness a torch lit to be quenched,

His hope a star above a cradle and grave.

And yet a greater destiny may be his,

For the eternal Spirit is his truth.

165 He can re-create himself and all around

And fashion new the world in which he lives:

He, ignorant, is the Knower beyond Time,

He is the Self above Nature, above Fate.

His soul retired from all that he had done.

170 Hushed was the futile din of human toil,

Forsaken wheeled the circle of the days;

In distance sank the crowded tramp of life.

The Silence was his sole companion left.

Impassive he lived immune from earthly hopes,

175 A figure in the ineffable Witness' shrine

Pacing the vast cathedral of his thoughts

Under its arches dim with infinity

And heavenward brooding of invisible wings.

A call was on him from intangible heights;

180 Indifferent to the little outpost Mind,

He dwelt in the wideness of the Eternal's reign.

His being now exceeded thinkable Space,

His boundless thought was neighbour to cosmic sight:

A universal light was in his eyes,

185 A golden influx flowed through heart and brain;

A Force came down into his mortal limbs,

A current from eternal seas of Bliss;

He felt the invasion and the nameless joy.

Aware of his occult omnipotent Source,

190 Allured by the omniscient Ecstasy,

A living centre of the Illimitable

Widened to equate with the world's circumference,

He turned to his immense spiritual fate.

Abandoned on a canvas of torn air,

195 A picture lost in far and fading streaks,

The earth-nature's summits sank below his feet:

He climbed to meet the infinite more above.

The Immobile's ocean-silence saw him pass,

An arrow leaping through eternity

200 Suddenly shot from the tense bow of Time,

A ray returning to its parent sun.

Opponent of that glory of escape,

The black Inconscient swung its dragon tail

Lashing a slumbrous Infinite by its force

205 Into the deep obscurities of form:

Death lay beneath him like a gate of sleep.

One-pointed to the immaculate Delight,

Questing for God as for a splendid prey,

He mounted burning like a cone of fire.

210 To a few is given that godlike rare release.

One among many thousands never touched,

Engrossed in the external world's design,

Is chosen by a secret witness Eye

And driven by a pointing hand of Light

215 Across his soul's unmapped immensitudes.

A pilgrim of the everlasting Truth,

Our measures cannot hold his measureless mind;

He has turned from the voices of the narrow realm

And left the little lane of human Time.

220 In the hushed precincts of a vaster plan

He treads the vestibules of the Unseen,

Or listens following a bodiless Guide

To a lonely cry in boundless vacancy.

All the deep cosmic murmur falling still,

225 He lives in the hush before the world was born,

His soul left naked to the timeless One.

Far from compulsion of created things

Thought and its shadowy idols disappear,

The moulds of form and person are undone:

230 The ineffable Wideness knows him for its own.

A lone forerunner of the Godward earth,

Among the symbols of yet unshaped things

Watched by closed eyes, mute faces of the Unborn,

He journeys to meet the Incommunicable,

235 Hearing the echo of his single steps

In the eternal courts of Solitude.

A nameless Marvel fills the motionless hours.

His spirit mingles with eternity's heart

And bears the silence of the Infinite.

240 In a divine retreat from mortal thought,

In a prodigious gesture of soul-sight,

His being towered into pathless heights,

Naked of its vesture of humanity.

As thus it rose, to meet him bare and pure

245 A strong Descent leaped down. A Might, a Flame,

A Beauty half-visible with deathless eyes,

A violent Ecstasy, a Sweetness dire,

Enveloped him with its stupendous limbs

And penetrated nerve and heart and brain

250 That thrilled and fainted with the epiphany:

His nature shuddered in the Unknown's grasp.

In a moment shorter than death, longer than Time,

By a Power more ruthless than Love, happier than Heaven,

Taken sovereignly into eternal arms,

255 Haled and coerced by a stark absolute bliss,

In a whirlwind circuit of delight and force

Hurried into unimaginable depths,

Upborne into immeasurable heights,

It was torn out from its mortality

260 And underwent a new and bourneless change.

An Omniscient knowing without sight or thought,

An indecipherable Omnipotence,

A mystic Form that could contain the worlds,

Yet make one human breast its passionate shrine,

265 Drew him out of his seeking loneliness

Into the magnitudes of God's embrace.

As when a timeless Eye annuls the hours

Abolishing the agent and the act,

So now his spirit shone out wide, blank, pure:

270 His wakened mind became an empty slate

On which the Universal and Sole could write.

All that represses our fallen consciousness

Was taken from him like a forgotten load:

A fire that seemed the body of a god

275 Consumed the limiting figures of the past

And made large room for a new self to live.

Eternity's contact broke the moulds of sense.

A greater Force than the earthly held his limbs,

Huge workings bared his undiscovered sheaths,

280 Strange energies wrought and screened tremendous hands

Unwound the triple cord of mind and freed

The heavenly wideness of a Godhead's gaze.

As through a dress the wearer's shape is seen,

There reached through forms to the hidden absolute

285 A cosmic feeling and transcendent sight.

Increased and heightened were the instruments.

Illusion lost her aggrandising lens;

As from her failing hand the measures fell,

Atomic looked the things that loomed so large.

290 The little ego's ring could join no more;

In the enormous spaces of the self

The body now seemed only a wandering shell,

His mind the many-frescoed outer court

Of an imperishable Inhabitant:

295 His spirit breathed a superhuman air.

The imprisoned deity rent its magic fence.

As with a sound of thunder and of seas,

Vast barriers crashed around the huge escape.

Immutably coeval with the world,

300 Circle and end of every hope and toil

Inexorably drawn round thought and act,

The fixed immovable peripheries

Effaced themselves beneath the Incarnate's tread.

The dire velamen and the bottomless crypt

305 Between which life and thought for ever move,

Forbidden still to cross the dim dread bounds,

The guardian darknesses mute and formidable,

Empowered to circumscribe the wingless spirit

In the boundaries of Mind and Ignorance,

310 Protecting no more a dual eternity

Vanished rescinding their enormous role:

Once figure of creation's vain ellipse,

The expanding zero lost its giant curve.

The old adamantine vetoes stood no more:

315 Overpowered were earth and Nature's obsolete rule;

The python coils of the restricting Law

Could not restrain the swift arisen God:

Abolished were the scripts of destiny.

There was no small death-hunted creature more,

320 No fragile form of being to preserve

From an all-swallowing Immensity.

The great hammer-beats of a pent-up world-heart

Burst open the narrow dams that keep us safe

Against the forces of the universe.

325 The soul and cosmos faced as equal powers.

A boundless being in a measureless Time

Invaded Nature with the infinite;

He saw unpathed, unwalled, his titan scope.

All was uncovered to his sealless eye.

330 A secret Nature stripped of her defence,

Once in a dreaded half-light formidable,

Overtaken in her mighty privacy

Lay bare to the burning splendour of his will.

In shadowy chambers lit by a strange sun

335 And opening hardly to hid mystic keys

Her perilous arcanes and hooded Powers

Confessed the advent of a mastering Mind

And bore the compulsion of a time-born gaze.

Incalculable in their wizard modes,

340 Immediate and invincible in the act,

Her secret strengths native to greater worlds

Lifted above our needy limited scope,

The occult privilege of demigods

And the sure power-pattern of her cryptic signs,

345 Her diagrams of geometric force,

Her potencies of marvel-fraught design

Courted employment by an earth-nursed might.

A conscious Nature's quick machinery

Armed with a latent splendour of miracle

350 The prophet-passion of a seeing Mind,

And the lightning bareness of a free soul-force.

All once impossible deemed could now become

A natural limb of possibility,

A new domain of normalcy supreme.

355 An almighty occultist erects in Space

This seeming outward world which tricks the sense;

He weaves his hidden threads of consciousness,

He builds bodies for his shapeless energy;

Out of the unformed and vacant Vast he has made

360 His sorcery of solid images,

His magic of formative number and design,

The fixed irrational links none can annul,

This criss-cross tangle of invisible laws;

His infallible rules, his covered processes,

365 Achieve unerringly an inexplicable

Creation where our error carves dead frames

Of knowledge for a living ignorance.

In her mystery's moods divorced from the Maker's laws

She too as sovereignly creates her field,

370 Her will shaping the undetermined vasts,

Making a finite of infinity;

She too can make an order of her caprice,

As if her rash superb wagered to outvie

The veiled Creator's cosmic secrecies.

375 The rapid footsteps of her fantasy,

Amid whose falls wonders like flowers rise,

Are surer than reason, defter than device

And swifter than Imagination's wings.

All she new-fashions by the thought and word,

380 Compels all substance by her wand of Mind.

Mind is a mediator divinity:

Its powers can undo all Nature's work:

Mind can suspend or change earth's concrete law.

Affranchised from earth-habit's drowsy seal

385 The leaden grip of Matter it can break;

Indifferent to the angry stare of Death,

It can immortalise a moment's work:

A simple fiat of its thinking force,

The casual pressure of its slight assent

390 Can liberate the Energy dumb and pent

Within its chambers of mysterious trance:

It makes the body's sleep a puissant arm,

Holds still the breath, the beatings of the heart,

While the unseen is found, the impossible done,

395 Communicates without means the unspoken thought;

It moves events by its bare silent will,

Acts at a distance without hands or feet.

This giant Ignorance, this dwarfish Life

It can illumine with a prophet sight,

400 Invoke the bacchic rapture, the Fury's goad,

In our body arouse the demon or the god,

Call in the Omniscient and Omnipotent,

Awake a forgotten Almightiness within.

In its own plane a shining emperor,

405 Even in this rigid realm, Mind can be king:

The logic of its demigod Idea

In the leap of a transitional moment brings

Surprises of creation never achieved

Even by Matter's strange unconscious skill.

410 All's miracle here and can by miracle change.

This is that secret Nature's edge of might.

On the margin of great immaterial planes,

In kingdoms of an untrammelled glory of force,

Where Mind is master of the life and form

415 And soul fulfils its thoughts by its own power,

She meditates upon mighty words and looks

On the unseen links that join the parted spheres.

Thence to the initiate who observes her laws

She brings the light of her mysterious realms:

420 Here where he stands, his feet on a prostrate world,

His mind no more cast into Matter's mould,

Over their bounds in spurts of splendid strength

She carries their magician processes

And the formulas of their stupendous speech,

425 Till heaven and hell become purveyors to earth

And the universe the slave of mortal will.

A mediatrix with veiled and nameless gods

Whose alien will touches our human life,

Imitating the World-Magician's ways

430 She invents for her self-bound free-will its grooves

And feigns for magic's freaks a binding cause.

All worlds she makes the partners of her deeds,

Accomplices of her mighty violence,

Her daring leaps into the impossible:

435 From every source she has taken her cunning means,

She draws from the free-love marriage of the planes

Elements for her creation's tour-de-force:

A wonder-weft of knowledge incalculable,

A compendium of divine invention's feats

440 She has combined to make the unreal true

Or liberate suppressed reality:

In her unhedged Circean wonderland

Pell-mell she shepherds her occult mightinesses;

Her mnemonics of the craft of the Infinite,

445 Jets of the screened subliminal's caprice,

Tags of the gramarye of Inconscience,

Freedom of a sovereign Truth without a law,

Thoughts that were born in the immortals' world,

Oracles that break out from behind the shrine,

450 Warnings from the daemonic inner voice

And peeps and lightning-leaps of prophecy

And intimations to the inner ear,

Abrupt interventions stark and absolute

And the Superconscient's unaccountable acts,

455 Have woven her balanced web of miracles

And the weird technique of her tremendous art.

This bizarre kingdom passed into his charge.

As one resisting more the more she loves,

Her great possessions and her power and lore

460 She gave, compelled, with a reluctant joy;

Herself she gave for rapture and for use.

Absolved from aberrations in deep ways,

The ends she recovered for which she was made:

She turned against the evil she had helped

465 Her engined wrath, her invisible means to slay;

Her dangerous moods and arbitrary force

She surrendered to the service of the soul

And the control of a spiritual will.

A greater despot tamed her despotism.

470 Assailed, surprised in the fortress of her self,

Conquered by her own unexpected king,

Fulfilled and ransomed by her servitude,

She yielded in a vanquished ecstasy,

Her sealed hermetic wisdom forced from her,

475 Fragments of the mystery of omnipotence.

A border sovereign is the occult Force.

A threshold guardian of the earth-scene's Beyond,

She has canalised the outbreaks of the Gods

And cut through vistas of intuitive sight

480 A long road of shimmering discoveries.

The worlds of a marvellous Unknown were near,

Behind her an ineffable Presence stood:

Her reign received their mystic influences,

Their lion-forces crouched beneath her feet;

485 The future sleeps unknown behind their doors.

Abysms infernal gaped round the soul's steps

And called to its mounting vision peaks divine:

An endless climb and adventure of the Idea

There tirelessly tempted the explorer mind

490 And countless voices visited the charmed ear;

A million figures passed and were seen no more.

This was a forefront of God's thousandfold house,

Beginnings of the half-screened Invisible.

A magic porch of entry glimmering

495 Quivered in a penumbra of screened Light,

A court of the mystical traffic of the worlds,

A balcony and miraculous faade.

Above her lightened high immensities;

All the unknown looked out from boundlessness:

500 It lodged upon an edge of hourless Time,

Gazing out of some everlasting Now,

Its shadows gleaming with the birth of gods,

Its bodies signalling the Bodiless,

Its foreheads glowing with the Oversoul,

505 Its forms projected from the Unknowable,

Its eyes dreaming of the Ineffable,

Its faces staring into eternity.

Life in him learned its huge subconscient rear;

The little fronts unlocked to the unseen Vasts:

510 Her gulfs stood nude, her far transcendences

Flamed in transparencies of crowded light.

A giant order was discovered here

Of which the tassel and extended fringe

Are the scant stuff of our material lives.

515 This overt universe whose figures hide

The secrets merged in superconscient light,

Wrote clear the letters of its glowing code:

A map of subtle signs surpassing thought

Was hung upon a wall of inmost mind.

520 Illumining the world's concrete images

Into significant symbols by its gloss,

It offered to the intuitive exegete

Its reflex of the eternal Mystery.

Ascending and descending twixt life's poles

525 The seried kingdoms of the graded Law

Plunged from the Everlasting into Time,

Then glad of a glory of multitudinous mind

And rich with life's adventure and delight

And packed with the beauty of Matter's shapes and hues

530 Climbed back from Time into undying Self,

Up a golden ladder carrying the soul,

Tying with diamond threads the Spirit's extremes.

In this drop from consciousness to consciousness

Each leaned on the occult Inconscient's power,

535 The fountain of its needed Ignorance,

Archmason of the limits by which it lives.

In this soar from consciousness to consciousness

Each lifted tops to That from which it came,

Origin of all that it had ever been

540 And home of all that it could still become.

An organ scale of the Eternal's acts,

Mounting to their climax in an endless Calm,

Paces of the many-visaged Wonderful,

Predestined stadia of the evolving Way,

545 Measures of the stature of the growing soul,

They interpreted existence to itself

And, mediating twixt the heights and deeps,

United the veiled married opposites

And linked creation to the Ineffable.

550 A last high world was seen where all worlds meet;

In its summit gleam where Night is not nor Sleep,

The light began of the Trinity supreme.

All there discovered what it seeks for here.

It freed the finite into boundlessness

555 And rose into its own eternities.

The Inconscient found its heart of consciousness,

The idea and feeling groping in Ignorance

At last clutched passionately the body of Truth,

The music born in Matter's silences

560 Plucked nude out of the Ineffable's fathomlessness

The meaning it had held but could not voice;

The perfect rhythm now only sometimes dreamed

An answer brought to the torn earth's hungry need

Rending the night that had concealed the Unknown,

565 Giving to her her lost forgotten soul.

A grand solution closed the long impasse

In which the heights of mortal effort end.

A reconciling Wisdom looked on life;

It took the striving undertones of mind

570 And took the confused refrain of human hopes

And made of them a sweet and happy call;

It lifted from an underground of pain

The inarticulate murmur of our lives

And found for it a sense illimitable.

575 A mighty oneness its perpetual theme,

It caught the soul's faint scattered utterances,

Read hardly twixt our lines of rigid thought

Or mid this drowse and coma on Matter's breast

Heard like disjointed mutterings in sleep;

580 It grouped the golden links that they had lost

And showed to them their divine unity,

Saving from the error of divided self

The deep spiritual cry in all that is.

All the great Words that toiled to express the One

585 Were lifted into an absoluteness of light,

An ever-burning Revelation's fire

And the immortality of the eternal Voice.

There was no quarrel more of truth with truth;

The endless chapter of their differences

590 Retold in light by an omniscient Scribe

Travelled through difference towards unity,

Mind's winding search lost every tinge of doubt

Led to its end by an all-seeing speech

That garbed the initial and original thought

595 With the finality of an ultimate phrase:

United were Time's creative mood and tense

To the style and syntax of Identity.

A paean swelled from the lost musing deeps;

An anthem pealed to the triune ecstasies,

600 A cry of the moments to the Immortal's bliss.

As if the strophes of a cosmic ode,

A hierarchy of climbing harmonies

Peopled with voices and with visages

Aspired in a crescendo of the Gods

605 From Matter's abysses to the Spirit's peaks.

Above were the Immortal's changeless seats,

White chambers of dalliance with eternity

And the stupendous gates of the Alone.

Across the unfolding of the seas of self

610 Appeared the deathless countries of the One.

A many-miracled Consciousness unrolled

Vast aim and process and unfettered norms,

A larger Nature's great familiar roads.

Affranchised from the net of earthly sense

615 Calm continents of potency were glimpsed;

Homelands of beauty shut to human eyes,

Half-seen at first through wonder's gleaming lids,

Surprised the vision with felicity;

Sunbelts of knowledge, moonbelts of delight

620 Stretched out in an ecstasy of widenesses

Beyond our indigent corporeal range.

There he could enter, there awhile abide.

A voyager upon uncharted routes

Fronting the viewless danger of the Unknown,

625 Adventuring across enormous realms,

He broke into another Space and Time.

END OF CANTO FIVE

End of Book One

BOOK TWO

The Book Of The Traveller Of The Worlds

Canto One

The World-Stair

Alone he moved watched by the infinity

Around him and the Unknowable above.

All could be seen that shuns the mortal eye,

All could be known the mind has never grasped;

5 All could be done no mortal will can dare.

A limitless movement filled a limitless peace.

In a profound existence beyond earth's

Parent or kin to our ideas and dreams

Where Space is a vast experiment of the soul,

10 In an immaterial substance linked to ours

In a deep oneness of all things that are,

The universe of the Unknown arose.

A self-creation without end or pause

Revealed the grandeurs of the Infinite:

15 It flung into the hazards of its play

A million moods, a myriad energies,

The world-shapes that are fancies of its Truth

And the formulas of the freedom of its Force.

It poured into the Ever-stable's flux

20 A bacchic rapture and revel of Ideas,

A passion and motion of everlastingness.

There rose unborn into the Unchanging's surge

Thoughts that abide in their deathless consequence,

Words that immortal last though fallen mute,

25 Acts that brought out from Silence its dumb sense,

Lines that convey the inexpressible.

The Eternal's stillness saw in unmoved joy

His universal Power at work display

In plots of pain and dramas of delight

30 The wonder and beauty of her will to be.

All, even pain, was the soul's pleasure here;

Here all experience was a single plan,

The thousandfold expression of the One.

All came at once into his single view;

35 Nothing escaped his vast intuitive sight,

Nothing drew near he could not feel as kin:

He was one spirit with that immensity.

Images in a supernal consciousness

Embodying the Unborn who never dies,

40 The structured visions of the cosmic Self

Alive with the touch of being's eternity

Looked at him like form-bound spiritual thoughts

Figuring the movements of the Ineffable.

Aspects of being donned world-outline; forms

45 That open moving doors on things divine,

Became familiar to his hourly sight;

The symbols of the Spirit's reality,

The living bodies of the Bodiless

Grew near to him, his daily associates.

50 The exhaustless seeings of the unsleeping Mind,

Letterings of its contact with the invisible,

Surrounded him with countless pointing signs;

The voices of a thousand realms of Life

Missioned to him her mighty messages.

55 The heaven-hints that invade our earthly lives,

The dire imaginations dreamed by Hell,

Which if enacted and experienced here

Our dulled capacity soon would cease to feel

Or our mortal frailty could not long endure,

60 Were set in their sublime proportions there.

There lived out in their self-born atmosphere,

They resumed their topless pitch and native power;

Their fortifying stress upon the soul

Bit deep into the ground of consciousness

65 The passion and purity of their extremes,

The absoluteness of their single cry

And the sovereign sweetness or violent poetry

Of their beautiful or terrible delight.

All thought can know or widest sight perceive

70 And all that thought and sight can never know,

All things occult and rare, remote and strange

Were near to heart's contact, felt by spirit-sense.

Asking for entry at his nature's gates

They crowded the widened spaces of his mind,

75 His self-discovery's flaming witnesses,

Offering their marvel and their multitude.

These now became new portions of himself,

The figures of his spirit's greater life,

The moving scenery of his large time-walk

80 Or the embroidered tissue of his sense:

These took the place of intimate human things

And moved as close companions of his thoughts,

Or were his soul's natural environment.

Tireless the heart's adventure of delight,

85 Endless the kingdoms of the Spirit's bliss,

Unnumbered tones struck from one harmony's strings;

Each to its wide-winged universal poise,

Its fathomless feeling of the All in one,

Brought notes of some perfection yet unseen,

90 Its single retreat into Truth's secrecies,

Its happy sidelight on the Infinite.

All was found there the Unique has dreamed and made

Tinging with ceaseless rapture and surprise

And an opulent beauty of passionate difference

95 The recurring beat that moments God in Time.

Only was missing the sole timeless Word

That carries eternity in its lonely sound,

The Idea self-luminous key to all ideas,

The integer of the Spirit's perfect sum

100 That equates the unequal All to the equal One,

The single sign interpreting every sign,

The absolute index to the Absolute.

There walled apart by its own innerness

In a mystical barrage of dynamic light

105 He saw a lone immense high-curved world-pile

Erect like a mountain-chariot of the Gods

Motionless under an inscrutable sky.

As if from Matter's plinth and viewless base

To a top as viewless, a carved sea of worlds

110 Climbing with foam-maned waves to the Supreme

Ascended towards breadths immeasurable;

It hoped to soar into the Ineffable's reign:

A hundred levels raised it to the Unknown.

So it towered up to heights intangible

115 And disappeared in the hushed conscious Vast

As climbs a storeyed temple-tower to heaven

Built by the aspiring soul of man to live

Near to his dream of the Invisible.

Infinity calls to it as it dreams and climbs;

120 Its spire touches the apex of the world;

Mounting into great voiceless stillnesses

It marries the earth to screened eternities.

Amid the many systems of the One

Made by an interpreting creative joy

125 Alone it points us to our journey back

Out of our long self-loss in Nature's deeps;

Planted on earth it holds in it all realms:

It is a brief compendium of the Vast.

This was the single stair to being's goal.

130 A summary of the stages of the spirit,

Its copy of the cosmic hierarchies

Refashioned in our secret air of self

A subtle pattern of the universe.

It is within, below, without, above.

135 Acting upon this visible Nature's scheme

It wakens our earth-matter's heavy doze

To think and feel and to react to joy;

It models in us our diviner parts,

Lifts mortal mind into a greater air,

140 Makes yearn this life of flesh to intangible aims,

Links the body's death with immortality's call:

Out of the swoon of the Inconscience

It labours towards a superconscient Light.

If earth were all and this were not in her,

145 Thought could not be nor life-delight's response:

Only material forms could then be her guests

Driven by an inanimate world-force.

Earth by this golden superfluity

Bore thinking man and more than man shall bear;

150 This higher scheme of being is our cause

And holds the key to our ascending fate;

It calls out of our dense mortality

The conscious spirit nursed in Matter's house.

The living symbol of these conscious planes,

155 Its influences and godheads of the unseen,

Its unthought logic of Reality's acts

Arisen from the unspoken truth in things,

Have fixed our inner life's slow-scaled degrees.

Its steps are paces of the soul's return

160 From the deep adventure of material birth,

A ladder of delivering ascent

And rungs that Nature climbs to deity.

Once in the vigil of a deathless gaze

These grades had marked her giant downward plunge,

165 The wide and prone leap of a godhead's fall.

Our life is a holocaust of the Supreme.

The great World-Mother by her sacrifice

Has made her soul the body of our state;

Accepting sorrow and unconsciousness

170 Divinity's lapse from its own splendours wove

The many-patterned ground of all we are.

An idol of self is our mortality.

Our earth is a fragment and a residue;

Her power is packed with the stuff of greater worlds

175 And steeped in their colour-lustres dimmed by her drowse;

An atavism of higher births is hers,

Her sleep is stirred by their buried memories

Recalling the lost spheres from which they fell.

Unsatisfied forces in her bosom move;

180 They are partners of her greater growing fate

And her return to immortality;

They consent to share her doom of birth and death;

They kindle partial gleams of the All and drive

Her blind laborious spirit to compose

185 A meagre image of the mighty Whole.

The calm and luminous Intimacy within

Approves her work and guides the unseeing Power.

His vast design accepts a puny start.

An attempt, a drawing half-done is the world's life;

190 Its lines doubt their concealed significance,

Its curves join not their high intended close.

Yet some first image of greatness trembles there,

And when the ambiguous crowded parts have met

The many-toned unity to which they moved,

195 The Artist's joy shall laugh at reason's rules;

The divine intention suddenly shall be seen,

The end vindicate intuition's sure technique.

A graph shall be of many meeting worlds,

A cube and union-crystal of the gods;

200 A Mind shall think behind Nature's mindless mask,

A conscious Vast fill the old dumb brute Space.

This faint and fluid sketch of soul called man

Shall stand out on the background of long Time

A glowing epitome of eternity,

205 A little point reveal the infinitudes.

A Mystery's process is the universe.

At first was laid a strange anomalous base,

A void, a cipher of some secret Whole,

Where zero held infinity in its sum

210 And All and Nothing were a single term,

An eternal negative, a matrix Nought:

Into its forms the Child is ever born

Who lives for ever in the vasts of God.

A slow reversal's movement then took place:

215 A gas belched out from some invisible Fire,

Of its dense rings were formed these million stars;

Upon earth's new-born soil God's tread was heard.

Across the thick smoke of earth's ignorance

A Mind began to see and look at forms

220 And groped for knowledge in the nescient Night:

Caught in a blind stone-grip Force worked its plan

And made in sleep this huge mechanical world,

That Matter might grow conscious of its soul

And like a busy midwife the life-power

225 Deliver the zero carrier of the All.

Because eternal eyes turned on earth's gulfs

The lucent clarity of a pure regard

And saw a shadow of the Unknowable

Mirrored in the Inconscient's boundless sleep,

230 Creation's search for self began its stir.

A spirit dreamed in the crude cosmic whirl,

Mind flowed unknowing in the sap of life

And Matter's breasts suckled the divine Idea.

A miracle of the Absolute was born;

235 Infinity put on a finite soul,

All ocean lived within a wandering drop,

A time-made body housed the Illimitable.

To live this Mystery out our souls came here.

A Seer within who knows the ordered plan

240 Concealed behind our momentary steps,

Inspires our ascent to viewless heights

As once the abysmal leap to earth and life.

His call had reached the Traveller in Time.

Apart in an unfathomed loneliness,

245 He travelled in his mute and single strength

Bearing the burden of the world's desire.

A formless Stillness called, a nameless Light.

Above him was the white immobile Ray,

Around him the eternal Silences.

250 No term was fixed to the high-pitched attempt;

World after world disclosed its guarded powers,

Heaven after heaven its deep beatitudes,

But still the invisible Magnet drew his soul.

A figure sole on Nature's giant stair,

255 He mounted towards an indiscernible end

On the bare summit of created things.

END OF CANTO ONE

Canto Two

The Kingdom of Subtle Matter

In the impalpable field of secret self,

This little outer being's vast support

Parted from vision by earth's solid fence,

He came into a magic crystal air

5 And found a life that lived not by the flesh,

A light that made visible immaterial things.

A fine degree in wonder's hierarchy,

The kingdom of subtle Matter's faery craft

Outlined against a sky of vivid hues,

10 Leaping out of a splendour-trance and haze,

The wizard revelation of its front.

A world of lovelier forms lies near to ours,

Where, undisguised by earth's deforming sight,

All shapes are beautiful and all things true.

15 In that lucent ambience mystically clear

The eyes were doors to a celestial sense,

Hearing was music and the touch a charm,

And the heart drew a deeper breath of power.

There dwell earth-nature's shining origins:

20 The perfect plans on which she moulds her works,

The distant outcomes of her travailing force,

Repose in a framework of established fate.

Attempted vainly now or won in vain,

Already were mapped and scheduled there the time

25 And figure of her future sovereignties

In the sumptuous lineaments traced by desire.

The golden issue of mind's labyrinth plots,

The riches unfound or still uncaught by our lives,

Unsullied by the attaint of mortal thought

30 Abide in that pellucid atmosphere.

Our vague beginnings are overtaken there,

Our middle terms sketched out in prescient lines,

Our finished ends anticipated live.

This brilliant roof of our descending plane,

35 Intercepting the free boon of heaven's air,

Admits small inrushes of a mighty breath

Or fragrant circuits through gold lattices;

It shields our ceiling of terrestrial mind

From deathless suns and the streaming of God's rain,

40 Yet canalises a strange irised glow,

And bright dews drip from the Immortal's sky.

A passage for the Powers that move our days,

Occult behind this grosser Nature's walls,

A gossamer marriage-hall of Mind with Form

45 Is hidden by a tapestry of dreams;

Heaven's meanings steal through it as through a veil,

Its inner sight sustains this outer scene.

A finer consciousness with happier lines,

It has a tact our touch cannot attain,

50 A purity of sense we never feel;

Its intercession with the eternal Ray

Inspires our transient earth's brief-lived attempts

At beauty and the perfect shape of things.

In rooms of the young divinity of power

55 And early play of the eternal Child

The embodiments of his outwinging thoughts

Laved in a bright everlasting wonder's tints

And lulled by whispers of that lucid air

Take dream-hued rest like birds on timeless trees

60 Before they dive to float on earth-time's sea.

All that here seems has lovelier semblance there.

Whatever our hearts conceive, our heads create,

Some high original beauty forfeiting,

Thence exiled here consents to an earthly tinge.

65 Whatever is here of visible charm and grace

Finds there its faultless and immortal lines;

All that is beautiful here is there divine.

Figures are there undreamed by mortal mind:

Bodies that have no earthly counterpart

70 Traverse the inner eye's illumined trance

And ravish the heart with their celestial tread

Persuading heaven to inhabit that wonder sphere.

The future's marvels wander in its gulfs;

Things old and new are fashioned in those depths:

75 A carnival of beauty crowds the heights

In that magic kingdom of ideal sight.

In its antechambers of splendid privacy

Matter and soul in conscious union meet

Like lovers in a lonely secret place:

80 In the clasp of a passion not yet unfortunate

They join their strength and sweetness and delight

And mingling make the high and low worlds one.

Intruder from the formless Infinite

Daring to break into the Inconscient's reign,

85 The spirit's leap towards body touches ground.

As yet unwrapped in earthly lineaments,

Already it wears outlasting death and birth,

Convincing the abyss by heavenly form,

A covering of its immortality

90 Alive to the lustre of the wearer's rank,

Fit to endure the rub of Change and Time.

A tissue mixed of the soul's radiant light

And Matter's substance of sign-burdened Force,

Imagined vainly in our mind's thin air

95 An abstract phantasm mould of mental make,

It feels what earthly bodies cannot feel

And is more real than this grosser frame.

After the falling of mortality's cloak

Lightened is its weight to heighten its ascent;

100 Refined to the touch of finer environments

It drops old patterned palls of denser stuff,

Cancels the grip of earth's descending pull

And bears the soul from world to higher world,

Till in the naked ether of the peaks

105 The spirit's simplicity alone is left,

The eternal being's first transparent robe.

But when it must come back to its mortal load

And the hard ensemble of earth's experience,

Then its return resumes that heavier dress.

110 For long before earth's solid vest was forged

By the technique of the atomic Void,

A lucent envelope of self-disguise

Was woven round the secret spirit in things.

The subtle realms from those bright sheaths are made.

115 This wonder-world with all its radiant boon

Of vision and inviolate happiness,

Only for expression cares and perfect form;

Fair on its peaks, it has dangerous nether planes;

Its light draws towards the verge of Nature's lapse;

120 It lends beauty to the terror of the gulfs

And fascinating eyes to perilous Gods,

Invests with grace the demon and the snake.

Its trance imposes earth's inconscience,

Immortal it weaves for us death's sombre robe

125 And authorises our mortality.

This medium serves a greater Consciousness:

A vessel of its concealed autocracy,

It is the subtle ground of Matter's worlds,

It is the immutable in their mutable forms,

130 In the folds of its creative memory

It guards the deathless type of perishing things:

Its lowered potencies found our fallen strengths;

Its thought invents our reasoned ignorance;

Its sense fathers our body's reflexes.

135 Our secret breath of untried mightier force,

The lurking sun of an instant's inner sight,

Its fine suggestions are a covert fount

For our iridescent rich imaginings

Touching things common with transfiguring hues

140 Till even earth's mud grows rich and warm with the skies

And a glory gleams from the soul's decadence.

Its knowledge is our error's starting-point;

Its beauty dons our mud-mask ugliness,

Its artist good begins our evil's tale.

145 A heaven of creative truths above,

A cosmos of harmonious dreams between,

A chaos of dissolving forms below,

It plunges lost in our inconscient base.

Out of its fall our denser Matter came.

150 Thus taken was God's plunge into the Night.

This fallen world became a nurse of souls

Inhabited by concealed divinity.

A Being woke and lived in the meaningless void,

A world-wide Nescience strove towards life and thought,

155 A Consciousness plucked out from mindless sleep.

All here is driven by an insentient will.

Thus fallen, inconscient, frustrate, dense, inert,

Sunk into inanimate and torpid drowse

Earth lay, a drudge of sleep, forced to create

160 By a subconscient yearning memory

Left from a happiness dead before she was born,

An alien wonder on her senseless breast.

This mire must harbour the orchid and the rose,

From her blind unwilling substance must emerge

165 A beauty that belongs to happier spheres.

This is the destiny bequeathed to her,

As if a slain god left a golden trust

To a blind force and an imprisoned soul.

An immortal godhead's perishable parts

170 She must reconstitute from fragments lost,

Reword from a document complete elsewhere

Her doubtful title to her divine Name.

A residue her sole inheritance,

All things she carries in her shapeless dust.

175 Her giant energy tied to petty forms

In the slow tentative motion of her power

With only frail blunt instruments for use,

She has accepted as her nature's need

And given to man as his stupendous work

180 A labour to the gods impossible.

A life living hardly in a field of death

Its portion claims of immortality;

A brute half-conscious body serves as means

A mind that must recover a knowledge lost

185 Held in stone grip by the world's inconscience,

And wearing still these countless knots of Law

A spirit bound stand up as Nature's king.

A mighty kinship is this daring's cause.

All we attempt in this imperfect world,

190 Looks forward or looks back beyond Time's gloss

To its pure idea and firm inviolate type

In an absolute creation's flawless skill.

To seize the absolute in shapes that pass,

To fix the eternal's touch in time-made things,

195 This is the law of all perfection here.

A fragment here is caught of heaven's design;

Else could we never hope for greater life

And ecstasy and glory could not be.

Even in the littleness of our mortal state,

200 Even in this prison-house of outer form,

A brilliant passage for the infallible Flame

Is driven through gross walls of nerve and brain,

A Splendour presses or a Power breaks through,

Earth's great dull barrier is removed awhile,

205 The inconscient seal is lifted from our eyes

And we grow vessels of creative might.

The enthusiasm of a divine surprise

Pervades our life, a mystic stir is felt,

A joyful anguish trembles in our limbs;

210 A dream of beauty dances through the heart,

A thought from the eternal Mind draws near,

Intimations cast from the Invisible

Awaking from Infinity's sleep come down,

Symbols of That which never yet was made.

215 But soon the inert flesh responds no more,

Then sinks the sacred orgy of delight,

The blaze of passion and the tide of power

Are taken from us and, though a glowing form

Abides astonishing earth, imagined supreme,

220 Too little of what was meant has left a trace.

Earth's eyes half-see, her forces half-create;

Her rarest works are copies of heaven's art.

A radiance of a golden artifice,

A masterpiece of inspired device and rule,

225 Her forms hide what they house and only mime

The unseized miracle of self-born shapes

That live for ever in the Eternal's gaze.

Here in a difficult half-finished world

Is a slow toiling of unconscious Powers;

230 Here is man's ignorant divining mind,

His genius born from an inconscient soil.

To copy on earth's copies is his art.

For when he strives for things surpassing earth,

Too rude the workman's tools, too crude his stuff,

235 And hardly with his heart's blood he achieves

His transient house of the divine Idea,

His figure of a Time-inn for the Unborn.

Our being thrills with high far memories

And would bring down their dateless meanings here,

240 But, too divine for earthly Nature's scheme,

Beyond our reach the eternal marvels blaze.

Absolute they dwell, unborn, immutable,

Immaculate in the Spirit's deathless air,

Immortal in a world of motionless Time

245 And an unchanging muse of deep self-space.

Only when we have climbed above ourselves,

A line of the Transcendent meets our road

And joins us to the timeless and the true;

It brings to us the inevitable word,

250 The godlike act, the thoughts that never die.

A ripple of light and glory wraps the brain,

And travelling down the moment's vanishing route

The figures of eternity arrive.

As the mind's visitors or the heart's guests

255 They espouse our mortal brevity awhile,

Or seldom in some rare delivering glimpse

Are caught by our vision's delicate surmise.

Although beginnings only and first attempts,

These glimmerings point to the secret of our birth

260 And the hidden miracle of our destiny.

What we are there and here on earth shall be

Is imaged in a contact and a call.

As yet earth's imperfection is our sphere,

Our nature's glass shows not our real self;

265 That greatness still abides held back within.

Earth's doubting future hides our heritage:

The Light now distant shall grow native here,

The Strength that visits us our comrade power;

The Ineffable shall find a secret voice,

270 The Imperishable burn through Matter's screen

Making this mortal body godhead's robe.

The Spirit's greatness is our timeless source

And it shall be our crown in endless Time.

A vast Unknown is round us and within;

275 All things are wrapped in the dynamic One:

A subtle link of union joins all life.

Thus all creation is a single chain:

We are not left alone in a closed scheme

Between a driving of inconscient Force

280 And an incommunicable Absolute.

Our life is a spur in a sublime soul-range,

Our being looks beyond its walls of mind

And it communicates with greater worlds;

There are brighter earths and wider heavens than ours.

285 There are realms where Being broods in its own depths;

It feels in its immense dynamic core

Its nameless, unformed, unborn potencies

Cry for expression in the unshaped Vast:

Ineffable beyond Ignorance and death,

290 The images of its everlasting Truth

Look out from a chamber of its self-rapt soul:

As if to its own inner witness gaze

The Spirit holds up its mirrored self and works,

The power and passion of its timeless heart,

295 The figures of its formless ecstasy,

The grandeurs of its multitudinous might.

Thence comes the mystic substance of our souls

Into the prodigy of our nature's birth,

There is the unfallen height of all we are

300 And dateless fount of all we hope to be.

On every plane the hieratic Power,

Initiate of unspoken verities,

Dreams to transcribe and make a part of life

In its own native style and living tongue

305 Some trait of the perfection of the Unborn,

Some vision seen in the omniscient Light,

Some far tone of the immortal rhapsodist Voice,

Some rapture of the all-creating Bliss,

Some form and plan of the Beauty unutterable.

310 Worlds are there nearer to those absolute realms,

Where the response to Truth is swift and sure

And spirit is not hampered by its frame

And hearts by sharp division seized and rent

And delight and beauty are inhabitants

315 And love and sweetness are the law of life.

A finer substance in a subtler mould

Embodies the divinity earth but dreams;

Its strength can overtake joy's running feet;

Overleaping the fixed hurdles set by Time,

320 The rapid net of an intuitive clasp

Captures the fugitive happiness we desire.

A Nature lifted by a larger breath,

Plastic and passive to the all-shaping Fire,

Answers the flaming Godhead's casual touch:

325 Immune from our inertia of response

It hears the word to which our hearts are deaf,

Adopts the seeing of immortal eyes

And, traveller on the roads of line and hue,

Pursues the spirit of beauty to its home.

330 Thus we draw near to the All-Wonderful

Following his rapture in things as sign and guide;

Beauty is his footprint showing us where he has passed,

Love is his heart-beats' rhythm in mortal breasts,

Happiness the smile on his adorable face.

335 A communion of spiritual entities,

A genius of creative Immanence,

Makes all creation deeply intimate:

A fourth dimension of aesthetic sense

Where all is in ourselves, ourselves in all,

340 To the cosmic wideness re-aligns our souls.

A kindling rapture joins the seer and seen;

The craftsman and the craft grown inly one

Achieve perfection by the magic throb

And passion of their close identity.

345 All that we slowly piece from gathered parts,

Or by long labour stumblingly evolve,

Is there self-born by its eternal right.

In us too the intuitive Fire can burn;

An agent Light, it is coiled in our folded hearts,

350 On the celestial levels is its home:

Descending, it can bring those heavens here.

But rarely burns the flame nor burns for long;

The joy it calls from those diviner heights

Brings brief magnificent reminiscences

355 And high splendid glimpses of interpreting thought,

But not the utter vision and delight.

A veil is kept, something is still held back,

Lest, captives of the beauty and the joy,

Our souls forget to the Highest to aspire.

360 In that fair subtle realm behind our own

The form is all, and physical gods are kings.

The inspiring Light plays in fine boundaries;

A faultless beauty comes by Nature's grace;

There liberty is perfection's guarantee:

365 Although the absolute Image lacks, the Word

Incarnate, the sheer spiritual ecstasy,

All is a miracle of symmetric charm,

A fantasy of perfect line and rule.

There all feel satisfied in themselves and whole,

370 A rich completeness is by limit made,

Marvel in an utter littleness abounds,

An intricate rapture riots in a small space:

Each rhythm is kin to its environment,

Each line is perfect and inevitable,

375 Each object faultlessly built for charm and use.

All is enamoured of its own delight.

Intact it lives of its perfection sure

In a heaven-pleased self-glad immunity;

Content to be, it has need of nothing more.

380 Here was not futile effort's broken heart:

Exempt from the ordeal and the test,

Empty of opposition and of pain,

It was a world that could not fear nor grieve.

It had no grace of error or defeat,

385 It had no room for fault, no power to fail.

Out of some packed self-bliss it drew at once

Its form-discoveries of the mute Idea

And the miracle of its rhythmic thoughts and acts,

Its clear technique of firm and rounded lives,

390 Its gracious people of inanimate shapes

And glory of breathing bodies like our own.

Amazed, his senses ravished with delight,

He moved in a divine, yet kindred world

Admiring marvellous forms so near to ours

395 Yet perfect like the playthings of a god,

Deathless in the aspect of mortality.

In their narrow and exclusive absolutes

The finite's ranked supremacies throned abide;

It dreams not ever of what might have been;

400 Only in boundaries can this absolute live.

In a supremeness bound to its own plan

Where all was finished and no widths were left,

No space for shadows of the immeasurable,

No room for the incalculable's surprise,

405 A captive of its own beauty and ecstasy,

In a magic circle wrought the enchanted Might.

The spirit stood back effaced behind its frame.

Admired for the bright finality of its lines

A blue horizon limited the soul;

410 Thought moved in luminous facilities,

The outer ideal's shallows its swim-range:

Life in its boundaries lingered satisfied

With the small happiness of the body's acts.

Assigned as Force to a bound corner-Mind,

415 Attached to the safe paucity of her room,

She did her little works and played and slept

And thought not of a greater work undone.

Forgetful of her violent vast desires,

Forgetful of the heights to which she rose,

420 Her walk was fixed within a radiant groove.

The beautiful body of a soul at ease,

Like one who laughs in sweet and sunlit groves,

Childlike she swung in her gold cradle of joy.

The spaces' call reached not her charmed abode,

425 She had no wings for wide and dangerous flight,

She faced no peril of sky or of abyss,

She knew no vistas and no mighty dreams,

No yearning for her lost infinitudes.

A perfect picture in a perfect frame,

430 This faery artistry could not keep his will:

Only a moment's fine release it gave;

A careless hour was spent in a slight bliss.

Our spirit tires of being's surfaces,

Transcended is the splendour of the form;

435 It turns to hidden powers and deeper states.

So now he looked beyond for greater light.

His soul's peak-climb abandoning in its rear

This brilliant courtyard of the House of Days,

He left that fine material Paradise.

440 His destiny lay beyond in larger Space.

END OF CANTO TWO

Canto Three

The Glory and the Fall of Life

An uneven broad ascent now lured his feet.

Answering a greater Nature's troubled call

He crossed the limits of embodied Mind

And entered wide obscure disputed fields

5 Where all was doubt and change and nothing sure,

A world of search and toil without repose.

As one who meets the face of the Unknown,

A questioner with none to give reply,

Attracted to a problem never solved,

10 Always uncertain of the ground he trod,

Always drawn on to an inconstant goal

He travelled through a land peopled by doubts

In shifting confines on a quaking base.

In front he saw a boundary ever unreached

15 And thought himself at each step nearer now,

A far retreating horizon of mirage.

A vagrancy was there that brooked no home,

A journey of countless paths without a close.

Nothing he found to satisfy his heart;

20 A tireless wandering sought and could not cease.

There life is the manifest Incalculable,

A movement of unquiet seas, a long

And venturous leap of spirit into Space,

A vexed disturbance in the eternal Calm,

25 An impulse and passion of the Infinite.

Assuming whatever shape her fancy wills,

Escaped from the restraint of settled forms

She has left the safety of the tried and known.

Unshepherded by the fear that walks through Time,

30 Undaunted by Fate that dogs and Chance that springs,

She accepts disaster as a common risk;

Careless of suffering, heedless of sin and fall,

She wrestles with danger and discovery

In the unexplored expanses of the soul.

35 To be seemed only a long experiment,

The hazard of a seeking ignorant Force

That tries all truths and, finding none supreme,

Moves on unsatisfied, unsure of its end.

As saw some inner mind, so life was shaped:

40 From thought to thought she passed, from phase to phase,

Tortured by her own powers or proud and blest,

Now master of herself, now toy and slave.

A huge inconsequence was her action's law,

As if all possibility must be drained,

45 And anguish and bliss were pastimes of the heart.

In a gallop of thunder-hooved vicissitudes

She swept through the race-fields of Circumstance,

Or, swaying, she tossed between her heights and deeps,

Uplifted or broken on Time's inconstant wheel.

50 Amid a tedious crawl of drab desires

She writhed, a worm mid worms in Nature's mud,

Then, Titan-statured, took all earth for food,

Ambitioned the seas for robe, for crown the stars

And shouting strode from peak to giant peak,

55 Clamouring for worlds to conquer and to rule.

Then, wantonly enamoured of Sorrow's face,

She plunged into the anguish of the depths

And, wallowing, clung to her own misery.

In dolorous converse with her squandered self

60 She wrote the account of all that she had lost,

Or sat with grief as with an ancient friend.

A romp of violent raptures soon was spent,

Or she lingered tied to an inadequate joy

Missing the turns of fate, missing life's goal.

65 A scene was planned for all her numberless moods

Where each could be the law and way of life,

But none could offer a pure felicity;

Only a flickering zest they left behind

Or the fierce lust that brings a dead fatigue.

70 Amid her swift untold variety

Something remained dissatisfied, ever the same

And in the new saw only a face of the old,

For every hour repeated all the rest

And every change prolonged the same unease.

75 A spirit of her self and aim unsure,

Tired soon of too much joy and happiness,

She needs the spur of pleasure and of pain

And the native taste of suffering and unrest:

She strains for an end that never can she win.

80 A perverse savour haunts her thirsting lips:

For the grief she weeps which came from her own choice,

For the pleasure yearns that racked with wounds her breast;

Aspiring to heaven she turns her steps towards hell.

Chance she has chosen and danger for playfellows;

85 Fate's dreadful swing she has taken for cradle and seat.

Yet pure and bright from the Timeless was her birth,

A lost world-rapture lingers in her eyes,

Her moods are faces of the Infinite:

Beauty and happiness are her native right,

90 And endless Bliss is her eternal home.

This now revealed its antique face of joy,

A sudden disclosure to the heart of grief

Tempting it to endure and long and hope.

Even in changing worlds bereft of peace,

95 In an air racked with sorrow and with fear

And while his feet trod on a soil unsafe,

He saw the image of a happier state.

In an architecture of hieratic Space

Circling and mounting towards creation's tops,

100 At a blue height which never was too high

For warm communion between body and soul,

As far as heaven, as near as thought and hope,

Glimmered the kingdom of a griefless life.

Above him in a new celestial vault

105 Other than the heavens beheld by mortal eyes,

As on a fretted ceiling of the gods,

An archipelago of laughter and fire,

Swam stars apart in a rippled sea of sky.

Towered spirals, magic rings of vivid hue

110 And gleaming spheres of strange felicity

Floated through distance like a symbol world.

On the trouble and the toil they could not share,

On the unhappiness they could not aid,

Impervious to life's suffering, struggle, grief,

115 Untarnished by its anger, gloom and hate,

Unmoved, untouched, looked down great visioned planes

Blissful for ever in their timeless right.

Absorbed in their own beauty and content,

Of their immortal gladness they live sure.

120 Apart in their self-glory plunged, remote

Burning they swam in a vague lucent haze,

An everlasting refuge of dream-light,

A nebula of the splendours of the gods

Made from the musings of eternity.

125 Almost unbelievable by human faith,

Hardly they seemed the stuff of things that are.

As through a magic television's glass

Outlined to some magnifying inner eye

They shone like images thrown from a far scene

130 Too high and glad for mortal lids to seize.

But near and real to the longing heart

And to the body's passionate thought and sense

Are the hidden kingdoms of beatitude.

In some close unattained realm which yet we feel,

135 Immune from the harsh clutch of Death and Time,

Escaping the search of sorrow and desire,

In bright enchanted safe peripheries

For ever wallowing in bliss they lie.

In dream and trance and muse before our eyes,

140 Across a subtle vision's inner field,

Wide rapturous landscapes fleeting from the sight,

The figures of the perfect kingdom pass

And behind them leave a shining memory's trail.

Imagined scenes or great eternal worlds,

145 Dream-caught or sensed, they touch our hearts with their depths;

Unreal-seeming, yet more real than life,

Happier than happiness, truer than things true,

If dreams these were or captured images,

Dream's truth made false earth's vain realities.

150 In a swift eternal moment fixed there live

Or ever recalled come back to longing eyes

Calm heavens of imperishable Light,

Illumined continents of violet peace,

Oceans and rivers of the mirth of God

155 And griefless countries under purple suns.

This, once a star of bright remote idea

Or imagination's comet trail of dream,

Took now a close shape of reality.

The gulf between dream-truth, earth-fact was crossed,

160 The wonder-worlds of life were dreams no more;

His vision made all they unveiled its own:

Their scenes, their happenings met his eyes and heart

And smote them with pure loveliness and bliss.

A breathless summit region drew his gaze

165 Whose boundaries jutted into a sky of Self

And dipped towards a strange ethereal base.

The quintessence glowed of Life's supreme delight.

On a spiritual and mysterious peak

Only a miracle's high transfiguring line

170 Divided life from the formless Infinite

And sheltered Time against eternity.

Out of that formless stuff Time mints his shapes;

The Eternal's quiet holds the cosmic act:

The protean images of the World-Force

175 Have drawn the strength to be, the will to last

From a deep ocean of dynamic peace.

Inverting the spirit's apex towards life,

She spends the plastic liberties of the One

To cast in acts the dreams of her caprice,

180 His wisdom's call steadies her careless feet,

He props her dance upon a rigid base,

His timeless still immutability

Must standardise her creation's miracle.

Out of the Void's unseeing energies

185 Inventing the scene of a concrete universe,

By his thought she has fixed its paces, in its blind acts

She sees by flashes of his all-knowing Light.

At her will the inscrutable Supermind leans down

To guide her force that feels but cannot know,

190 Its breath of power controls her restless seas

And life obeys the governing Idea.

At her will, led by a luminous Immanence

The hazardous experimenting Mind

Pushes its way through obscure possibles

195 Mid chance formations of an unknowing world.

Our human ignorance moves towards the Truth

That Nescience may become omniscient,

Transmuted instincts shape to divine thoughts,

Thoughts house infallible immortal sight

200 And Nature climb towards God's identity.

The Master of the worlds self-made her slave

Is the executor of her fantasies:

She has canalised the seas of omnipotence;

She has limited by her laws the Illimitable.

205 The Immortal bound himself to do her works;

He labours at the tasks her Ignorance sets,

Hidden in the cape of our mortality.

The worlds, the forms her goddess fancy makes

Have lost their origin on unseen heights:

210 Even severed, straying from their timeless source,

Even deformed, obscure, accursed and fallen,

Since even fall has its perverted joy

And nothing she leaves out that serves delight,

These too can to the peaks revert or here

215 Cut out the sentence of the spirit's fall,

Recover their forfeited divinity.

At once caught in an eternal vision's sweep

He saw her pride and splendour of highborn zones

And her regions crouching in the nether deeps.

220 Above was a monarchy of unfallen self,

Beneath was the gloomy trance of the abyss,

An opposite pole or dim antipodes.

There were vasts of the glory of life's absolutes:

All laughed in a safe immortality

225 And an eternal childhood of the soul

Before darkness came and pain and grief were born

Where all could dare to be themselves and one

And Wisdom played in sinless innocence

With naked Freedom in Truth's happy sun.

230 There were worlds of her laughter and dreadful irony,

There were fields of her taste of toil and strife and tears;

Her head lay on the breast of amorous Death,

Sleep imitated awhile extinction's peace.

The light of God she has parted from his dark

235 To test the savour of bare opposites.

Here mingling in man's heart their tones and hues

Have woven his being's mutable design,

His life a forward-rippling stream in Time,

His nature's constant fixed mobility,

240 His soul a moving picture's changeful film,

His cosmos-chaos of personality.

The grand creatrix with her cryptic touch

Has turned to pathos and power being's self-dream,

Made a passion-play of its fathomless mystery.

245 But here were worlds lifted half-way to heaven.

The Veil was there but not the Shadowy Wall;

In forms not too remote from human grasp

Some passion of the inviolate purity

Broke through, a ray of the original Bliss.

250 Heaven's joys might have been earth's if earth were pure.

There could have reached our divinised sense and heart

Some natural felicity's bright extreme,

Some thrill of Supernature's absolutes:

All strengths could laugh and sport on earth's hard roads

255 And never feel her cruel edge of pain,

All love could play and nowhere Nature's shame.

But she has stabled her dreams in Matter's courts

And still her doors are barred to things supreme.

These worlds could feel God's breath visiting their tops;

260 Some glimmer of the Transcendent's hem was there.

Across the white aeonic silences

Immortal figures of embodied joy

Traversed wide spaces near to eternity's sleep.

Pure mystic voices in beatitude's hush

265 Appealed to Love's immaculate sweetnesses,

Calling his honeyed touch to thrill the worlds,

His blissful hands to seize on Nature's limbs,

His sweet intolerant might of union

To take all beings into his saviour arms,

270 Drawing to his pity the rebel and the waif

To force on them the happiness they refuse.

A chant hymeneal to the unseen Divine,

A flaming rhapsody of white desire

Lured an immortal music into the heart

275 And woke the slumbering ear of ecstasy.

A purer, fierier sense had there its home,

A burning urge no earthly limbs can hold;

One drew a large unburdened spacious breath

And the heart sped from beat to rapturous beat.

280 The voice of Time sang of the Immortal's joy

An inspiration and a lyric cry,

The moments came with ecstasy on their wings;

Beauty unimaginable moved heaven-bare

Absolved from boundaries in the vasts of dream;

285 The cry of the Birds of Wonder called from the skies

To the deathless people of the shores of Light.

Creation leaped straight from the hands of God;

Marvel and rapture wandered in the ways.

Only to be was a supreme delight,

290 Life was a happy laughter of the soul

And Joy was king with Love for minister.

The spirit's luminousness was bodied there.

Life's contraries were lovers or natural friends

And her extremes keen edges of harmony:

295 Indulgence with a tender purity came

And nursed the god on her maternal breast:

There none was weak, so falsehood could not live;

Ignorance was a thin shade protecting light,

Imagination the free-will of Truth,

300 Pleasure a candidate for heaven's fire;

The intellect was Beauty's worshipper,

Strength was the slave of calm spiritual law,

Power laid its head upon the breasts of Bliss.

There were summit-glories inconceivable,

305 Autonomies of Wisdom's still self-rule

And high dependencies of her virgin sun,

Illumined theocracies of the seeing soul

Throned in the power of the Transcendent's ray.

A vision of grandeurs, a dream of magnitudes

310 In sun-bright kingdoms moved with regal gait:

Assemblies, crowded senates of the gods,

Life's puissances reigned on seats of marble will,

High dominations and autocracies

And laurelled strengths and armed imperative mights.

315 All objects there were great and beautiful,

All beings wore a royal stamp of power.

There sat the oligarchies of natural Law,

Proud violent heads served one calm monarch brow:

All the soul's postures donned divinity.

320 There met the ardent mutual intimacies

Of mastery's joy and the joy of servitude

Imposed by Love on Love's heart that obeys

And Love's body held beneath a rapturous yoke.

All was a game of meeting kinglinesses.

325 For worship lifts the worshipper's bowed strength

Close to the god's pride and bliss his soul adores:

The ruler there is one with all he rules;

To him who serves with a free equal heart

Obedience is his princely training's school,

330 His nobility's coronet and privilege,

His faith is a high nature's idiom,

His service a spiritual sovereignty.

There were realms where Knowledge joined creative Power

In her high home and made her all his own:

335 The grand Illuminate seized her gleaming limbs

And filled them with the passion of his ray

Till all her body was its transparent house

And all her soul a counterpart of his soul.

Apotheosised, transfigured by wisdom's touch,

340 Her days became a luminous sacrifice;

An immortal moth in happy and endless fire,

She burned in his sweet intolerable blaze.

A captive Life wedded her conqueror.

In his wide sky she built her world anew;

345 She gave to mind's calm pace the motor's speed,

To thinking a need to live what the soul saw,

To living an impetus to know and see.

His splendour grasped her, her puissance to him clung;

She crowned the Idea a king in purple robes,

350 Put her magic serpent sceptre in Thought's grip,

Made forms his inward vision's rhythmic shapes

And her acts the living body of his will.

A flaming thunder, a creator flash,

His victor Light rode on her deathless Force;

355 A centaur's mighty gallop bore the god.

Life throned with mind, a double majesty.

Worlds were there of a happiness great and grave

And action tinged with dream, laughter with thought,

And passion there could wait for its desire

360 Until it heard the near approach of God.

Worlds were there of a childlike mirth and joy;

A carefree youthfulness of mind and heart

Found in the body a heavenly instrument;

It lit an aureate halo round desire

365 And freed the deified animal in the limbs

To divine gambols of love and beauty and bliss.

On a radiant soil that gazed at heaven's smile

A swift life-impulse stinted not nor stopped:

It knew not how to tire; happy were its tears.

370 There work was play and play the only work,

The tasks of heaven a game of godlike might:

A celestial bacchanal for ever pure,

Unstayed by faintness as in mortal frames

Life was an eternity of rapture's moods:

375 Age never came, care never lined the face.

Imposing on the safety of the stars

A race and laughter of immortal strengths,

The nude god-children in their play-fields ran

Smiting the winds with splendour and with speed;

380 Of storm and sun they made companions,

Sported with the white mane of tossing seas,

Slew distance trampled to death under their wheels

And wrestled in the arenas of their force.

Imperious in their radiance like the suns

385 They kindled heaven with the glory of their limbs

Flung like a divine largess to the world.

A spell to force the heart to stark delight,

They carried the pride and mastery of their charm

As if Life's banner on the roads of Space.

390 Ideas were luminous comrades of the soul;

Mind played with speech, cast javelins of thought,

But needed not these instruments' toil to know;

Knowledge was Nature's pastime like the rest.

Investitured with the fresh heart's bright ray,

395 An early God-instinct's child inheritors,

Tenants of the perpetuity of Time

Still thrilling with the first creation's bliss,

They steeped existence in their youth of soul.

An exquisite and vehement tyranny,

400 The strong compulsion of their will to joy

Poured smiling streams of happiness through the world.

There reigned a breath of high immune content,

A fortunate gait of days in tranquil air,

A flood of universal love and peace.

405 A sovereignty of tireless sweetness lived

Like a song of pleasure on the lips of Time.

A large spontaneous order freed the will,

A sun-frank winging of the soul to bliss,

The breadth and greatness of the unfettered act

410 And the swift fire-heart's golden liberty.

There was no falsehood of soul-severance,

There came no crookedness of thought or word

To rob creation of its native truth;

All was sincerity and natural force.

415 There freedom was sole rule and highest law.

In a happy series climbed or plunged these worlds:

In realms of curious beauty and surprise,

In fields of grandeur and of titan power,

Life played at ease with her immense desires.

420 A thousand Edens she could build nor pause;

No bound was set to her greatness and to her grace

And to her heavenly variety.

Awake with a cry and stir of numberless souls,

Arisen from the breast of some deep Infinite,

425 Smiling like a new-born child at love and hope,

In her nature housing the Immortal's power,

In her bosom bearing the eternal Will,

No guide she needed but her luminous heart:

No fall debased the godhead of her steps,

430 No alien Night had come to blind her eyes.

There was no use for grudging ring or fence;

Each act was a perfection and a joy.

Abandoned to her rapid fancy's moods

And the rich coloured riot of her mind,

435 Initiate of divine and mighty dreams,

Magician builder of unnumbered forms

Exploring the measures of the rhythms of God,

At will she wove her wizard wonder-dance,

A Dionysian goddess of delight,

440 A Bacchant of creative ecstasy.

This world of bliss he saw and felt its call,

But found no way to enter into its joy;

Across the conscious gulf there was no bridge.

A darker air encircled still his soul

445 Tied to an image of unquiet life.

In spite of yearning mind and longing sense,

To a sad Thought by grey experience formed

And a vision dimmed by care and sorrow and sleep

All this seemed only a bright desirable dream

450 Conceived in a longing distance by the heart

Of one who walks in the shadow of earth-pain.

Although he once had felt the Eternal's clasp,

Too near to suffering worlds his nature lived,

And where he stood were entrances of Night.

455 Hardly, too close beset by the world's care,

Can the dense mould in which we have been made

Return sheer joy to joy, pure light to light.

For its tormented will to think and live

First to a mingled pain and pleasure woke

460 And still it keeps the habit of its birth:

A dire duality is our way to be.

In the crude beginnings of this mortal world

Life was not nor mind's play nor heart's desire.

When earth was built in the unconscious Void

465 And nothing was save a material scene,

Identified with sea and sky and stone

Her young gods yearned for the release of souls

Asleep in objects, vague, inanimate.

In that desolate grandeur, in that beauty bare,

470 In the deaf stillness, mid the unheeded sounds,

Heavy was the uncommunicated load

Of Godhead in a world that had no needs;

For none was there to feel or to receive.

This solid mass which brooked no throb of sense

475 Could not contain their vast creative urge:

Immersed no more in Matter's harmony,

The Spirit lost its statuesque repose.

In the uncaring trance it groped for sight,

Passioned for the movements of a conscious heart,

480 Famishing for speech and thought and joy and love,

In the dumb insensitive wheeling day and night

Hungered for the beat of yearning and response.

The poised inconscience shaken with a touch,

The intuitive Silence trembling with a name,

485 They cried to Life to invade the senseless mould

And in brute forms awake divinity.

A voice was heard on the mute rolling globe,

A murmur moaned in the unlistening Void.

A being seemed to breathe where once was none:

490 Something pent up in dead insentient depths,

Denied conscious existence, lost to joy,

Turned as if one asleep since dateless time.

Aware of its own buried reality,

Remembering its forgotten self and right,

495 It yearned to know, to aspire, to enjoy, to live.

Life heard the call and left her native light.

Overflowing from her bright magnificent plane

On the rigid coil and sprawl of mortal Space,

Here too the gracious great-winged Angel poured

500 Her splendour and her swiftness and her bliss,

Hoping to fill a fair new world with joy.

As comes a goddess to a mortal's breast

And fills his days with her celestial clasp,

She stooped to make her home in transient shapes;

505 In Matter's womb she cast the Immortal's fire,

In the unfeeling Vast woke thought and hope,

Smote with her charm and beauty flesh and nerve

And forced delight on earth's insensible frame.

Alive and clad with trees and herbs and flowers

510 Earth's great brown body smiled towards the skies,

Azure replied to azure in the sea's laugh;

New sentient creatures filled the unseen depths,

Life's glory and swiftness ran in the beauty of beasts,

Man dared and thought and met with his soul the world.

515 But while the magic breath was on its way,

Before her gifts could reach our prisoned hearts,

A dark ambiguous Presence questioned all.

The secret Will that robes itself with Night

And offers to spirit the ordeal of the flesh,

520 Imposed a mystic mask of death and pain.

Interned now in the slow and suffering years

Sojourns the winged and wonderful wayfarer

And can no more recall her happier state,

But must obey the inert Inconscient's law,

525 Insensible foundation of a world

In which blind limits are on beauty laid

And sorrow and joy as struggling comrades live.

A dim and dreadful muteness fell on her:

Abolished was her subtle mighty spirit

530 And slain her boon of child-god happiness,

And all her glory into littleness turned

And all her sweetness into a maimed desire.

To feed death with her works is here life's doom.

So veiled was her immortality that she seemed,

535 Inflicting consciousness on unconscious things,

An episode in an eternal death,

A myth of being that must for ever cease.

Such was the evil mystery of her change.

END OF CANTO THREE

Canto Four

The Kingdoms of the Little Life

Aquivering trepidant uncertain world

Born from that dolorous meeting and eclipse

Appeared in the emptiness where her feet had trod,

A quick obscurity, a seeking stir.

5 There was a writhing of half-conscious force

Hardly awakened from the Inconscient's sleep,

Tied to an instinct-driven Ignorance,

To find itself and find its hold on things.

Inheritor of poverty and loss,

10 Assailed by memories that fled when seized,

Haunted by a forgotten uplifting hope,

It strove with a blindness as of groping hands

To fill the aching and disastrous gap

Between earth-pain and the bliss from which Life fell.

15 A world that ever seeks for something missed,

Hunts for the joy that earth has failed to keep.

Too near to our gates its unappeased unrest

For peace to live on the inert solid globe:

It has joined its hunger to the hunger of earth,

20 It has given the law of craving to our lives,

It has made our spirit's need a fathomless gulf.

An Influence entered mortal night and day,

A shadow overcast the time-born race;

In the troubled stream where leaps a blind heart-pulse

25 And the nerve-beat of feeling wakes in sense

Dividing Matter's sleep from conscious Mind,

There strayed a call that knew not why it came.

A Power beyond earth's scope has touched the earth;

The repose that might have been can be no more;

30 A formless yearning passions in man's heart,

A cry is in his blood for happier things:

Else could he roam on a free sunlit soil

With the childlike pain-forgetting mind of beasts

Or live happy, unmoved, like flowers and trees.

35 The Might that came upon the earth to bless,

Has stayed on earth to suffer and aspire.

The infant laugh that rang through time is hushed:

Man's natural joy of life is overcast

And sorrow is his nurse of destiny.

40 The animal's thoughtless joy is left behind,

Care and reflection burden his daily walk;

He has risen to greatness and to discontent,

He is awake to the Invisible.

Insatiate seeker, he has all to learn:

45 He has exhausted now life's surface acts,

His being's hidden realms remain to explore.

He becomes a mind, he becomes a spirit and self;

In his fragile tenement he grows Nature's lord.

In him Matter wakes from its long obscure trance,

50 In him earth feels the Godhead drawing near.

An eyeless Power that sees no more its aim,

A restless hungry energy of Will,

Life cast her seed in the body's indolent mould;

It woke from happy torpor a blind Force

55 Compelling it to sense and seek and feel.

In the enormous labour of the Void

Perturbing with her dreams the vast routine

And dead roll of a slumbering universe

The mighty prisoner struggled for release.

60 Alive with her yearning woke the inert cell,

In the heart she kindled a fire of passion and need,

Amid the deep calm of inanimate things

Arose her great voice of toil and prayer and strife.

A groping consciousness in a voiceless world,

65 A guideless sense was given her for her road;

Thought was withheld and nothing now she knew,

But all the unknown was hers to feel and clasp.

Obeying the push of unborn things towards birth

Out of her seal of insentient life she broke:

70 In her substance of unthinking mute soul-strength

That cannot utter what its depths divine,

Awoke a blind necessity to know.

The chain that bound her she made her instrument;

Instinct was hers, the chrysalis of Truth,

75 And effort and growth and striving nescience.

Inflicting on the body desire and hope,

Imposing on inconscience consciousness,

She brought into Matter's dull tenacity

Her anguished claim to her lost sovereign right,

80 Her tireless search, her vexed uneasy heart,

Her wandering unsure steps, her cry for change.

Adorer of a joy without a name,

In her obscure cathedral of delight

To dim dwarf gods she offers secret rites.

85 But vain unending is the sacrifice,

The priest an ignorant mage who only makes

Futile mutations in the altar's plan

And casts blind hopes into a powerless flame.

A burden of transient gains weighs down her steps

90 And hardly under that load can she advance;

But the hours cry to her, she travels on

Passing from thought to thought, from want to want;

Her greatest progress is a deepened need.

Matter dissatisfies, she turns to Mind;

95 She conquers earth, her field, then claims the heavens.

Insensible, breaking the work she has done

The stumbling ages over her labour pass,

But still no great transforming light came down

And no revealing rapture touched her fall.

100 Only a glimmer sometimes splits mind's sky

Justifying the ambiguous providence

That makes of night a path to unknown dawns

Or a dark clue to some diviner state.

In Nescience began her mighty task,

105 In Ignorance she pursues the unfinished work,

For knowledge gropes, but meets not Wisdom's face.

Ascending slowly with unconscious steps,

A foundling of the Gods she wanders here

Like a child-soul left near the gates of Hell

110 Fumbling through fog in search of Paradise.

In this slow ascension he must follow her pace

Even from her faint and dim subconscious start:

So only can earth's last salvation come.

For so only could he know the obscure cause

115 Of all that holds us back and baffles God

In the jail-delivery of the imprisoned soul.

Along swift paths of fall through dangerous gates

He chanced into a grey obscurity

Teeming with instincts from the mindless gulfs

120 That pushed to wear a form and win a place.

Life here was intimate with Death and Night

And ate Death's food that she might breathe awhile;

She was their inmate and adopted waif.

Accepting subconscience, in dumb darkness' reign

125 A sojourner, she hoped not any more.

There far away from Truth and luminous thought

He saw the original seat, the separate birth

Of the dethroned, deformed and suffering Power.

An unhappy face of falsity made true,

130 A contradiction of our divine birth,

Indifferent to beauty and to light,

Parading she flaunted her animal disgrace

Unhelped by camouflage, brutal and bare,

An authentic image recognised and signed

135 Of her outcast force exiled from heaven and hope,

Fallen, glorying in the vileness of her state,

The grovel of a strength once half divine,

The graceless squalor of her beast desires,

The staring visage of her ignorance,

140 The naked body of her poverty.

Here first she crawled out from her cabin of mud

Where she had lain inconscient, rigid, mute:

Its narrowness and torpor held her still,

A darkness clung to her uneffaced by Light.

145 There neared no touch redeeming from above:

The upward look was alien to her sight,

Forgotten the fearless godhead of her walk;

Renounced was the glory and felicity,

The adventure in the dangerous fields of Time:

150 Hardly she availed, wallowing, to bear and live.

A wide unquiet mist of seeking Space,

A rayless region swallowed in vague swathes,

That seemed, unnamed, unbodied and unhoused,

A swaddled visionless and formless mind,

155 Asked for a body to translate its soul.

Its prayer denied, it fumbled after thought.

As yet not powered to think, hardly to live,

It opened into a weird and pigmy world

Where this unhappy magic had its source.

160 On dim confines where Life and Matter meet

He wandered among things half-seen, half-guessed,

Pursued by ungrasped beginnings and lost ends.

There life was born but died before it could live.

There was no solid ground, no constant drift;

165 Only some flame of mindless Will had power.

Himself was dim to himself, half-felt, obscure,

As if in a struggle of the Void to be.

In strange domains where all was living sense

But mastering thought was not nor cause nor rule,

170 Only a crude child-heart cried for toys of bliss,

Mind flickered, a disordered infant glow,

And random shapeless energies drove towards form

And took each wisp-fire for a guiding sun.

This blindfold force could place no thinking step;

175 Asking for light she followed darkness' clue.

An inconscient Power groped towards consciousness,

Matter smitten by Matter glimmered to sense,

Blind contacts, slow reactions beat out sparks

Of instinct from a cloaked subliminal bed,

180 Sensations crowded, dumb substitutes for thought,

Perception answered Nature's wakening blows

But still was a mechanical response,

A jerk, a leap, a start in Nature's dream,

And rude unchastened impulses jostling ran

185 Heedless of every motion but their own

And, darkling, clashed with darker than themselves,

Free in a world of settled anarchy.

The need to exist, the instinct to survive

Engrossed the tense precarious moment's will

190 And an unseeing desire felt out for food.

The gusts of Nature were the only law,

Force wrestled with force, but no result remained:

Only were achieved a nescient grasp and drive

And feelings and instincts knowing not their source,

195 Sense-pleasures and sense-pangs soon caught, soon lost,

And the brute motion of unthinking lives.

It was a vain unnecessary world

Whose will to be brought poor and sad results

And meaningless suffering and a grey unease.

200 Nothing seemed worth the labour to become.

But judged not so his spirit's wakened eye.

As shines a solitary witness star

That burns apart, Light's lonely sentinel,

In the drift and teeming of a mindless Night,

205 A single thinker in an aimless world

Awaiting some tremendous dawn of God,

He saw the purpose in the works of Time.

Even in that aimlessness a work was done

Pregnant with magic will and change divine.

210 The first writhings of the cosmic serpent Force

Uncoiled from the mystic ring of Matter's trance;

It raised its head in the warm air of life.

It could not cast off yet Night's stiffening sleep

Or wear as yet mind's wonder-flecks and streaks,

215 Put on its jewelled hood the crown of soul

Or stand erect in the blaze of spirit's sun.

As yet were only seen foulness and force,

The secret crawl of consciousness to light

Through a fertile slime of lust and battening sense,

220 Beneath the body's crust of thickened self

A tardy fervent working in the dark,

The turbid yeast of Nature's passionate change,

Ferment of the soul's creation out of mire.

A heavenly process donned this grey disguise,

225 A fallen ignorance in its covert night

Laboured to achieve its dumb unseemly work,

A camouflage of the Inconscient's need

To release the glory of God in Nature's mud.

His sight, spiritual in embodying orbs,

230 Could pierce through the grey phosphorescent haze

And scan the secrets of the shifting flux

That animates these mute and solid cells

And leads the thought and longing of the flesh

And the keen lust and hunger of its will.

235 This too he tracked along its hidden stream

And traced its acts to a miraculous fount.

A mystic Presence none can probe nor rule,

Creator of this game of ray and shade

In this sweet and bitter paradoxical life,

240 Asks from the body the soul's intimacies

And by the swift vibration of a nerve

Links its mechanic throbs to light and love.

It summons the spirit's sleeping memories

Up from subconscient depths beneath Time's foam;

245 Oblivious of their flame of happy truth,

Arriving with heavy eyes that hardly see,

They come disguised as feelings and desires,

Like weeds upon the surface float awhile

And rise and sink on a somnambulist tide.

250 Impure, degraded though her motions are,

Always a heaven-truth broods in life's deeps;

In her obscurest members burns that fire.

A touch of God's rapture in creation's acts,

A lost remembrance of felicity

255 Lurks still in the dumb roots of death and birth,

The world's senseless beauty mirrors God's delight.

That rapture's smile is secret everywhere;

It flows in the wind's breath, in the tree's sap,

Its hued magnificence blooms in leaves and flowers.

260 When life broke through its half-drowse in the plant

That feels and suffers but cannot move or cry,

In beast and in winged bird and thinking man

It made of the heart's rhythm its music's beat;

It forced the unconscious tissues to awake

265 And ask for happiness and earn the pang

And thrill with pleasure and laughter of brief delight,

And quiver with pain and crave for ecstasy.

Imperative, voiceless, ill-understood,

Too far from light, too close to being's core,

270 Born strangely in Time from the eternal Bliss,

It presses on heart's core and vibrant nerve;

Its sharp self-seeking tears our consciousness;

Our pain and pleasure have that sting for cause:

Instinct with it, but blind to its true joy

275 The soul's desire leaps out towards passing things.

All Nature's longing drive none can resist,

Comes surging through the blood and quickened sense;

An ecstasy of the infinite is her cause.

It turns in us to finite loves and lusts,

280 The will to conquer and have, to seize and keep,

To enlarge life's room and scope and pleasure's range,

To battle and overcome and make one's own,

The hope to mix one's joy with others' joy,

A yearning to possess and be possessed,

285 To enjoy and be enjoyed, to feel, to live.

Here was its early brief attempt to be,

Its rapid end of momentary delight

Whose stamp of failure haunts all ignorant life.

Inflicting still its habit on the cells

290 The phantom of a dark and evil start

Ghostlike pursues all that we dream and do.

Although on earth are firm established lives,

A working of habit or a sense of law,

A steady repetition in the flux,

295 Yet are its roots of will ever the same;

These passions are the stuff of which we are made.

This was the first cry of the awaking world.

It clings around us still and clamps the god.

Even when reason is born and soul takes form,

300 In beast and reptile and in thinking man

It lasts and is the fount of all their life.

This too was needed that breath and living might be.

The spirit in a finite ignorant world

Must rescue so its prisoned consciousness

305 Forced out in little jets at quivering points

From the Inconscient's sealed infinitude.

Then slowly it gathers mass, looks up at Light.

This Nature lives tied to her origin,

A clutch of nether force is on her still;

310 Out of unconscious depths her instincts leap;

A neighbour is her life to insentient Nought.

Under this law an ignorant world was made.

In the enigma of the darkened Vasts,

In the passion and self-loss of the Infinite

315 When all was plunged in the negating Void,

Non-Being's night could never have been saved

If Being had not plunged into the dark

Carrying with it its triple mystic cross.

Invoking in world-time the timeless truth,

320 Bliss changed to sorrow, knowledge made ignorant,

God's force turned into a child's helplessness

Can bring down heaven by their sacrifice.

A contradiction founds the base of life:

The eternal, the divine Reality

325 Has faced itself with its own contraries;

Being became the Void and Conscious-Force

Nescience and walk of a blind Energy

And Ecstasy took the figure of world-pain.

In a mysterious dispensation's law

330 A Wisdom that prepares its far-off ends

Planned so to start her slow aeonic game.

A blindfold search and wrestle and fumbling clasp

Of a half-seen Nature and a hidden Soul,

A game of hide-and-seek in twilit rooms,

335 A play of love and hate and fear and hope

Continues in the nursery of mind

Its hard and heavy romp of self-born twins.

At last the struggling Energy can emerge

And meet the voiceless Being in wider fields;

340 Then can they see and speak and, breast to breast,

In a larger consciousness, a clearer light,

The Two embrace and strive and each know each

Regarding closer now the playmate's face.

Even in these formless coilings he could feel

345 Matter's response to an infant stir of soul.

In Nature he saw the mighty Spirit concealed,

Watched the weak birth of a tremendous Force,

Pursued the riddle of Godhead's tentative pace,

Heard the faint rhythms of a great unborn Muse.

350 Then came a fierier breath of waking Life,

And there arose from the dim gulf of things

The strange creations of a thinking sense,

Existences half-real and half-dream.

A life was there that hoped not to survive:

355 Beings were born who perished without trace,

Events that were a formless drama's limbs

And actions driven by a blind creature will.

A seeking Power found out its road to form,

Patterns were built of love and joy and pain

360 And symbol figures for the moods of Life.

An insect hedonism fluttered and crawled

And basked in a sunlit Nature's surface thrills,

And dragon raptures, python agonies

Crawled in the marsh and mire and licked the sun.

365 Huge armoured strengths shook a frail quaking ground,

Great puissant creatures with a dwarfish brain,

And pigmy tribes imposed their small life-drift.

In a dwarf model of humanity

Nature now launched the extreme experience

370 And master-point of her design's caprice,

Luminous result of her half-conscious climb

On rungs twixt her sublimities and grotesques

To massive from infinitesimal shapes,

To a subtle balancing of body and soul,

375 To an order of intelligent littleness.

Around him in the moment-beats of Time

The kingdom of the animal self arose,

Where deed is all and mind is still half-born

And the heart obeys a dumb unseen control.

380 The Force that works by the light of Ignorance,

Her animal experiment began,

Crowding with conscious creatures her world-scheme;

But to the outward only were they alive,

Only they replied to touches and surfaces

385 And to the prick of need that drove their lives.

A body that knew not its own soul within,

There lived and longed, had wrath and joy and grief;

A mind was there that met the objective world

As if a stranger or enemy at its door:

390 Its thoughts were kneaded by the shocks of sense;

It captured not the spirit in the form,

It entered not the heart of what it saw;

It looked not for the power behind the act,

It studied not the hidden motive in things

395 Nor strove to find the meaning of it all.

Beings were there who wore a human form;

Absorbed they lived in the passion of the scene,

But knew not who they were or why they lived:

Content to breathe, to feel, to sense, to act,

400 Life had for them no aim save Nature's joy

And the stimulus and delight of outer things;

Identified with the spirit's outward shell,

They worked for the body's wants, they craved no more.

The veiled spectator watching from their depths

405 Fixed not his inward eye upon himself

Nor turned to find the author of the plot,

He saw the drama only and the stage.

There was no brooding stress of deeper sense,

The burden of reflection was not borne:

410 Mind looked on Nature with unknowing eyes,

Adored her boons and feared her monstrous strokes.

It pondered not on the magic of her laws,

It thirsted not for the secret wells of Truth,

But made a register of crowding facts

415 And strung sensations on a vivid thread:

It hunted and it fled and sniffed the winds,

Or slothed inert in sunshine and soft air:

It sought the engrossing contacts of the world,

But only to feed the surface sense with bliss.

420 These felt life's quiver in the outward touch,

They could not feel behind the touch the soul.

To guard their form of self from Nature's harm,

To enjoy and to survive was all their care.

The narrow horizon of their days was filled

425 With things and creatures that could help and hurt:

The world's values hung upon their little self.

Isolated, cramped in the vast unknown,

To save their small lives from surrounding Death

They made a tiny circle of defence

430 Against the siege of the huge universe:

They preyed upon the world and were its prey,

But never dreamed to conquer and be free.

Obeying the World-Power's hints and firm taboos

A scanty part they drew from her rich store;

435 There was no conscious code and no life-plan:

The patterns of thinking of a little group

Fixed a traditional behaviour's law.

Ignorant of soul save as a wraith within,

Tied to a mechanism of unchanging lives

440 And to a dull usual sense and feeling's beat,

They turned in grooves of animal desire.

In walls of stone fenced round they worked and warred,

Did by a banded selfishness a small good

Or wrought a dreadful wrong and cruel pain

445 On sentient lives and thought they did no ill.

Ardent from the sack of happy peaceful homes

And gorged with slaughter, plunder, rape and fire,

They made of human selves their helpless prey,

A drove of captives led to lifelong woe,

450 Or torture a spectacle made and holiday,

Mocking or thrilled by their torn victims' pangs;

Admiring themselves as titans and as gods

Proudly they sang their high and glorious deeds

And praised their victory and their splendid force.

455 An animal in the instinctive herd

Pushed by life impulses, forced by common needs,

Each in his own kind saw his ego's glass;

All served the aim and action of the pack.

Those like himself, by blood or custom kin,

460 To him were parts of his life, his adjunct selves,

His personal nebula's constituent stars,

Satellite companions of his solar I.

A master of his life's environment,

A leader of a huddled human mass

465 Herding for safety on a dangerous earth,

He gathered them round him as if minor Powers

To make a common front against the world,

Or, weak and sole on an indifferent earth,

As a fortress for his undefended heart,

470 Or else to heal his body's loneliness.

In others than his kind he sensed a foe,

An alien unlike force to shun and fear,

A stranger and adversary to hate and slay.

Or he lived as lives the solitary brute;

475 At war with all he bore his single fate.

Absorbed in the present act, the fleeting days,

None thought to look beyond the hour's gains,

Or dreamed to make this earth a fairer world,

Or felt some touch divine surprise his heart.

480 The gladness that the fugitive moment gave,

The desire grasped, the bliss, the experience won,

Movement and speed and strength were joy enough

And bodily longings shared and quarrel and play,

And tears and laughter and the need called love.

485 In war and clasp these life-wants joined the All-Life,

Wrestlings of a divided unity

Inflicting mutual grief and happiness

In ignorance of the Self for ever one.

Arming its creatures with delight and hope

490 A half-awakened Nescience struggled there

To know by sight and touch the outside of things.

Instinct was formed; in memory's crowded sleep

The past lived on as in a bottomless sea:

Inverting into half-thought the quickened sense

495 She felt around for truth with fumbling hands,

Clutched to her the little she could reach and seize

And put aside in her subconscient cave.

So must the dim being grow in light and force

And rise to his higher destiny at last,

500 Look up to God and round at the universe,

And learn by failure and progress by fall

And battle with environment and doom,

By suffering discover his deep soul

And by possession grow to his own vasts.

505 Half-way she stopped and found her path no more.

Still nothing was achieved but to begin,

Yet finished seemed the circle of her force.

Only she had beaten out sparks of ignorance;

Only the life could think and not the mind,

510 Only the sense could feel and not the soul.

Only was lit some heat of the flame of Life,

Some joy to be, some rapturous leaps of sense.

All was an impetus of half-conscious Force,

A spirit sprawling drowned in dense life-foam,

515 A vague self grasping at the shape of things.

Behind all moved seeking for vessels to hold

A first raw vintage of the grapes of God,

On earth's mud a spilth of the supernal Bliss,

Intoxicating the stupefied soul and mind

520 A heady wine of rapture dark and crude,

Dim, uncast yet into spiritual form,

Obscure inhabitant of the world's blind core,

An unborn godhead's will, a mute Desire.

A third creation now revealed its face.

525 A mould of body's early mind was made.

A glint of light kindled the obscure World-Force;

It dowered a driven world with the seeing Idea

And armed the act with thought's dynamic point:

A small thinking being watched the works of Time.

530 A difficult evolution from below

Called a masked intervention from above;

Else this great, blind inconscient universe

Could never have disclosed its hidden mind,

Or even in blinkers worked in beast and man

535 The Intelligence that devised the cosmic scheme.

At first he saw a dim obscure mind-power

Moving concealed by Matter and dumb life.

A current thin, it streamed in life's vast flow

Tossing and drifting under a drifting sky

540 Amid the surge and glimmering tremulous wash,

Released in splash of sense and feeling's waves.

In the deep midst of an insentient world

Its huddled waves and foam of consciousness ran

Pressing and eddying through a narrow strait,

545 Carrying experience in its crowded pace.

It flowed emerging into upper light

From the deep pool of its subliminal birth

To reach some high existence still unknown.

There was no thinking self, aim there was none:

550 All was unorganised stress and seekings vague.

Only to the unstable surface rose

Sensations, stabs and edges of desire

And passion's leaps and brief emotion's cries,

A casual colloquy of flesh with flesh,

555 A murmur of heart to longing wordless heart,

Glimmerings of knowledge with no shape of thought

And jets of subconscious will or hunger's pulls.

All was dim sparkle on a foaming top:

It whirled around a drifting shadow-self

560 On an inconscient flood of Force in Time.

Then came the pressure of a seeing Power

That drew all into a dancing turbid mass

Circling around a single luminous point,

Centre of reference in a conscious field,

565 Figure of a unitary Light within.

It lit the impulse of the half-sentient flood,

Even an illusion gave of fixity

As if a sea could serve as a firm soil.

That strange observing Power imposed its sight.

570 It forced on flux a limit and a shape,

It gave its stream a lower narrow bank,

Drew lines to snare the spirit's formlessness.

It fashioned the life-mind of bird and beast,

The answer of the reptile and the fish,

575 The primitive pattern of the thoughts of man.

A finite movement of the Infinite

Came winging its way through a wide air of Time;

A march of knowledge moved in Nescience

And guarded in the form a separate soul.

580 Its right to be immortal it reserved,

But built a wall against the siege of death

And threw a hook to clutch eternity.

A thinking entity appeared in Space.

A little ordered world broke into view

585 Where being had prison-room for act and sight,

A floor to walk, a clear but scanty range.

An instrument-personality was born,

And a restricted clamped intelligence

Consented to confine in narrow bounds

590 Its seeking; it tied the thought to visible things,

Prohibiting the adventure of the Unseen

And the soul's tread through unknown infinities.

A reflex reason, Nature-habit's glass

Illumined life to know and fix its field,

595 Accept a dangerous ignorant brevity

And the inconclusive purpose of its walk

And profit by the hour's precarious chance

In the allotted boundaries of its fate.

A little joy and knowledge satisfied

600 This little being tied into a knot

And hung on a bulge of its environment,

A little curve cut off in measureless Space,

A little span of life in all vast Time.

A thought was there that planned, a will that strove,

605 But for small aims within a narrow scope,

Wasting unmeasured toil on transient things.

It knew itself a creature of the mud;

It asked no larger law, no loftier aim;

It had no inward look, no upward gaze.

610 A backward scholar on logic's rickety bench

Indoctrinated by the erring sense,

It took appearance for the face of God,

For casual lights the marching of the suns,

For heaven a starry strip of doubtful blue;

615 Aspects of being feigned to be the whole.

There was a voice of busy interchange,

A market-place of trivial thoughts and acts:

A life soon spent, a mind the body's slave

Here seemed the brilliant crown of Nature's work,

620 And tiny egos took the world as means

To sate awhile dwarf lusts and brief desires,

In a death-closed passage saw life's start and end

As though a blind alley were creation's sign,

As if for this the soul had coveted birth

625 In the wonderland of a self-creating world

And the opportunities of cosmic Space.

This creature passionate only to survive,

Fettered to puny thoughts with no wide range

And to the body's needs and pangs and joys,

630 This fire growing by its fuel's death,

Increased by what it seized and made its own:

It gathered and grew and gave itself to none.

Only it hoped for greatness in its den

And pleasure and victory in small fields of power

635 And conquest of life-room for self and kin,

An animal limited by its feeding-space.

It knew not the Immortal in its house;

It had no greater deeper cause to live.

In limits only it was powerful;

640 Acute to capture truth for outward use,

Its knowledge was the body's instrument;

Absorbed in the little works of its prison-house

It turned around the same unchanging points

In the same circle of interest and desire,

645 But thought itself the master of its jail.

Although for action, not for wisdom made,

Thought was its apexor its gutter's rim:

It saw an image of the external world

And saw its surface self, but knew no more.

650 Out of a slow confused embroiled self-search

Mind grew to a clarity cut out, precise,

A gleam enclosed in a stone ignorance.

In this bound thinking's narrow leadership

Tied to the soil, inspired by common things,

655 Attached to a confined familiar world,

Amid the multitude of her motived plots,

Her changing actors and her million masks,

Life was a play monotonously the same.

There were no vast perspectives of the spirit,

660 No swift invasions of unknown delight,

No golden distances of wide release.

This petty state resembled our human days

But fixed to eternity of changeless type,

A moment's movement doomed to last through Time.

665 Existence bridge-like spanned the inconscient gulfs,

A half-illumined building in a mist,

Which from a void of Form arose to sight

And jutted out into a void of Soul.

A little light in a great darkness born,

670 Life knew not where it went nor whence it came.

Around all floated still the nescient haze.

END OF CANTO FOUR

Canto Five

The Godheads of the Little Life

A fixed and narrow power with rigid forms,

He saw the empire of the little life,

An unhappy corner in eternity.

It lived upon the margin of the Idea

5 Protected by Ignorance as in a shell.

Then, hoping to learn the secret of this world

He peered across its scanty fringe of sight,

To disengage from its surface-clear obscurity

The Force that moved it and the Idea that made,

10 Imposing smallness on the Infinite,

The ruling spirit of its littleness,

The divine law that gave it right to be,

Its claim on Nature and its need in Time.

He plunged his gaze into the siege of mist

15 That held this ill-lit straitened continent

Ringed with the skies and seas of ignorance

And kept it safe from Truth and Self and Light.

As when a searchlight stabs the Night's blind breast

And dwellings and trees and figures of men appear

20 As if revealed to an eye in Nothingness,

All lurking things were torn out of their veils

And held up in his vision's sun-white blaze.

A busy restless uncouth populace

Teemed in their dusky unnoted thousands there.

25 In a mist of secrecy wrapping the world-scene

The little deities of Time's nether act

Who work remote from Heaven's controlling eye,

Plotted, unknown to the creatures whom they move,

The small conspiracies of this petty reign

30 Amused with the small contrivings, the brief hopes

And little eager steps and little ways

And reptile wallowings in the dark and dust,

And the crouch and ignominy of creeping life.

A trepidant and motley multitude,

35 A strange pell-mell of magic artisans,

Was seen moulding the plastic clay of life,

An elfin brood, an elemental kind.

Astonished by the unaccustomed glow,

As if immanent in the shadows started up

40 Imps with wry limbs and carved beast visages,

Sprite-prompters goblin-wizened or faery-small,

And genii fairer but unsouled and poor

And fallen beings, their heavenly portion lost,

And errant divinities trapped in Time's dust.

45 Ignorant and dangerous wills but armed with power,

Half-animal, half-god their mood, their shape.

Out of the greyness of a dim background

Their whispers come, an inarticulate force,

Awake in mind an echoing thought or word,

50 To their sting of impulse the heart's sanction draw,

And in that little Nature do their work

And fill its powers and creatures with unease.

Its seed of joy they curse with sorrow's fruit,

Put out with error's breath its scanty lights

55 And turn its surface truths to falsehood's ends,

Its small emotions spur, its passions drive

To the abyss or through the bog and mire:

Or else with a goad of hard dry lusts they prick,

While jogs on devious ways that nowhere lead

60 Life's cart finding no issue from ignorance.

To sport with good and evil is their law;

Luring to failure and meaningless success,

All models they corrupt, all measures cheat,

Make knowledge a poison, virtue a pattern dull

65 And lead the endless cycles of desire

Through semblances of sad or happy chance

To an inescapable fatality.

All by their influence is enacted there.

Nor there alone is their empire or their role:

70 Wherever are soulless minds and guideless lives

And in a small body self is all that counts,

Wherever love and light and largeness lack,

These crooked fashioners take up their task.

To all half-conscious worlds they extend their reign.

75 Here too these godlings drive our human hearts,

Our nature's twilight is their lurking-place:

Here too the darkened primitive heart obeys

The veiled suggestions of a hidden Mind

That dogs our knowledge with misleading light

80 And stands between us and the Truth that saves.

It speaks to us with the voices of the Night:

Our darkened lives to greater darkness move;

Our seekings listen to calamitous hopes.

A structure of unseeing thoughts is built

85 And reason used by an irrational Force.

This earth is not alone our teacher and nurse;

The powers of all the worlds have entrance here.

In their own fields they follow the wheel of law

And cherish the safety of a settled type;

90 On earth out of their changeless orbit thrown

Their law is kept, lost their fixed form of things.

Into a creative chaos they are cast

Where all asks order but is driven by Chance;

Strangers to earth-nature, they must learn earth's ways,

95 Aliens or opposites, they must unite:

They work and battle and with pain agree:

These join, those part, all parts and joins anew,

But never can we know and truly live

Till all have found their divine harmony.

100 Our life's uncertain way winds circling on,

Our mind's unquiet search asks always light,

Till they have learned their secret in their source,

In the light of the Timeless and its spaceless home,

In the joy of the Eternal sole and one.

105 But now the Light supreme is far away:

Our conscious life obeys the Inconscient's laws;

To ignorant purposes and blind desires

Our hearts are moved by an ambiguous force;

Even our mind's conquests wear a battered crown.

110 A slowly changing order binds our will.

This is our doom until our souls are free.

A mighty Hand then rolls mind's firmaments back,

Infinity takes up the finite's acts

And Nature steps into the eternal Light.

115 Then only ends this dream of nether life.

At the outset of this enigmatic world

Which seems at once an enormous brute machine

And a slow unmasking of the spirit in things,

In this revolving chamber without walls

120 In which God sits impassive everywhere

As if unknown to himself and by us unseen

In a miracle of inconscient secrecy,

Yet is all here his action and his will.

In this whirl and sprawl through infinite vacancy

125 The Spirit became Matter and lay in the whirl,

A body sleeping without sense or soul.

A mass phenomenon of visible shapes

Supported by the silence of the Void

Appeared in the eternal Consciousness

130 And seemed an outward and insensible world.

There was none there to see and none to feel;

Only the miraculous Inconscient,

A subtle wizard skilled, was at its task.

Inventing ways for magical results,

135 Managing creation's marvellous device,

Marking mechanically dumb wisdom's points,

Using the unthought inevitable Idea,

It did the works of God's intelligence

Or wrought the will of some supreme Unknown.

140 Still consciousness was hidden in Nature's womb,

Unfelt was the Bliss whose rapture dreamed the worlds.

Being was an inert substance driven by Force.

At first was only an etheric Space:

Its huge vibrations circled round and round

145 Housing some unconceived initiative:

Upheld by a supreme original Breath

Expansion and contraction's mystic act

Created touch and friction in the void,

Into abstract emptiness brought clash and clasp:

150 Parent of an expanding universe

In a matrix of disintegrating force,

By spending it conserved an endless sum.

On the hearth of Space it kindled a viewless Fire

That, scattering worlds as one might scatter seeds,

155 Whirled out the luminous order of the stars.

An ocean of electric Energy

Formlessly formed its strange wave-particles

Constructing by their dance this solid scheme,

Its mightiness in the atom shut to rest;

160 Masses were forged or feigned and visible shapes;

Light flung the photon's swift revealing spark

And showed, in the minuteness of its flash

Imaged, this cosmos of apparent things.

Thus has been made this real impossible world,

165 An obvious miracle or convincing show.

Or so it seems to man's audacious mind

Who seats his thought as the arbiter of truth,

His personal vision as impersonal fact,

As witnesses of an objective world

170 His erring sense and his instruments' artifice.

Thus must he work life's tangible riddle out

In a doubtful light, by error seize on Truth

And slowly part the visage and the veil.

Or else, forlorn of faith in mind and sense,

175 His knowledge a bright body of ignorance,

He sees in all things strangely fashioned here

The unwelcome jest of a deceiving Force,

A parable of Maya and her might.

This vast perpetual motion caught and held

180 In the mysterious and unchanging change

Of the persistent movement we call Time

And ever renewing its recurrent beat,

These mobile rounds that stereotype a flux,

These static objects in the cosmic dance

185 That are but Energy's self-repeating whorls

Prolonged by the spirit of the brooding Void,

Awaited life and sense and waking Mind.

A little the Dreamer changed his pose of stone.

But when the Inconscient's scrupulous work was done

190 And Chance coerced by fixed immutable laws,

A scene was set for Nature's conscious play.

Then stirred the Spirit's mute immobile sleep;

The Force concealed broke dumbly, slowly out.

A dream of living woke in Matter's heart,

195 A will to live moved the Inconscient's dust,

A freak of living startled vacant Time,

Ephemeral in a blank eternity,

Infinitesimal in a dead Infinite.

A subtler breath quickened dead Matter's forms;

200 The world's set rhythm changed to a conscious cry;

A serpent Power twinned the insensible Force.

Islands of living dotted lifeless Space

And germs of living formed in formless air.

A Life was born that followed Matter's law,

205 Ignorant of the motives of its steps;

Ever inconstant, yet for ever the same,

It repeated the paradox that gave it birth:

Its restless and unstable stabilities

Recurred incessantly in the flow of Time

210 And purposeful movements in unthinking forms

Betrayed the heavings of an imprisoned Will.

Waking and sleep lay locked in mutual arms;

Helpless and indistinct came pleasure and pain

Trembling with the first faint thrills of a World-Soul.

215 A strength of life that could not cry or move,

Yet broke into beauty signing some deep delight:

An inarticulate sensibility,

Throbs of the heart of an unknowing world,

Ran through its somnolent torpor and there stirred

220 A vague uncertain thrill, a wandering beat,

A dim unclosing as of secret eyes.

Infant self-feeling grew and birth was born.

A godhead woke but lay with dreaming limbs;

Her house refused to open its sealed doors.

225 Insentient to our eyes that only see

The form, the act and not the imprisoned God,

Life hid in her pulse occult of growth and power

A consciousness with mute stifled beats of sense,

A mind suppressed that knew not yet of thought,

230 An inert spirit that could only be.

At first she raised no voice, no motion dared:

Charged with world-power, instinct with living force,

Only she clung with her roots to the safe earth,

Thrilled dumbly to the shocks of ray and breeze

235 And put out tendril fingers of desire;

The strength in her yearning for sun and light

Felt not the embrace that made her breathe and live;

Absorbed she dreamed content with beauty and hue.

At last the charmed Immensity looked forth:

240 Astir, vibrant, hungering, she groped for mind;

Then slowly sense quivered and thought peered out;

She forced the reluctant mould to grow aware.

The magic was chiselled of a conscious form;

Its tranced vibrations rhythmed a quick response,

245 And luminous stirrings prompted brain and nerve,

Awoke in Matter spirit's identity

And in a body lit the miracle

Of the heart's love and the soul's witness gaze.

Impelled by an unseen Will there could break out

250 Fragments of some vast impulse to become

And vivid glimpses of a secret self,

And the doubtful seeds and force of shapes to be

Awoke from the inconscient swoon of things.

An animal creation crept and ran

255 And flew and called between the earth and sky,

Hunted by death but hoping still to live

And glad to breathe if only for a while.

Then man was moulded from the original brute.

A thinking mind had come to lift life's moods,

260 The keen-edged tool of a Nature mixed and vague,

An intelligence half-witness, half-machine.

This seeming driver of her wheel of works

Missioned to motive and record her drift

And fix its law on her inconstant powers,

265 This master-spring of a delicate enginery,

Aspired to enlighten its user and refine

Lifting to a vision of the indwelling Power

The absorbed mechanic's crude initiative:

He raised his eyes; Heaven-light mirrored a Face.

270 Amazed at the works wrought in her mystic sleep,

She looked upon the world that she had made:

Wondering now seized the great automaton;

She paused to understand her self and aim,

Pondering she learned to act by conscious rule,

275 A visioned measure guided her rhythmic steps;

Thought bordered her instincts with a frame of will

And lit with the idea her blinded urge.

On her mass of impulses, her reflex acts,

On the Inconscient's pushed or guided drift

280 And mystery of unthinking accurate steps

She stuck the specious image of a self,

A living idol of disfigured spirit;

On Matter's acts she imposed a patterned law;

She made a thinking body from chemic cells

285 And moulded a being out of a driven force.

To be what she was not inflamed her hope:

She turned her dream towards some high Unknown;

A breath was felt below of One supreme.

An opening looked up to spheres above

290 And coloured shadows limned on mortal ground

The passing figures of immortal things;

A quick celestial flash could sometimes come:

The illumined soul-ray fell on heart and flesh

And touched with semblances of ideal light

295 The stuff of which our earthly dreams are made.

A fragile human love that could not last,

Ego's moth-wings to lift the seraph soul,

Appeared, a surface glamour of brief date

Extinguished by a scanty breath of Time;

300 Joy that forgot mortality for a while

Came, a rare visitor who left betimes,

And made all things seem beautiful for an hour,

Hopes that soon fade to drab realities

And passions that crumble to ashes while they blaze

305 Kindled the common earth with their brief flame.

A creature insignificant and small

Visited, uplifted by an unknown Power,

Man laboured on his little patch of earth

For means to last, to enjoy, to suffer and die.

310 A spirit that perished not with the body and breath

Was there like a shadow of the Unmanifest

And stood behind the little personal form

But claimed not yet this earthly embodiment.

Assenting to Nature's long slow-moving toil,

315 Watching the works of his own Ignorance,

Unknown, unfelt the mighty Witness lives

And nothing shows the Glory that is here.

A Wisdom governing the mystic world,

A Silence listening to the cry of Life,

320 It sees the hurrying crowd of moments stream

Towards the still greatness of a distant hour.

This huge world unintelligibly turns

In the shadow of a mused Inconscience;

It hides a key to inner meanings missed,

325 It locks in our hearts a voice we cannot hear.

An enigmatic labour of the spirit,

An exact machine of which none knows the use,

An art and ingenuity without sense,

This minute elaborate orchestrated life

330 For ever plays its motiveless symphonies.

The mind learns and knows not, turning its back to truth;

It studies surface laws by surface thought,

Life's steps surveys and Nature's process sees,

Not seeing for what she acts or why we live;

335 It marks her tireless care of just device,

Her patient intricacy of fine detail,

The ingenious spirit's brave inventive plan

In her great futile mass of endless works,

Adds purposeful figures to her purposeless sum,

340 Its gabled storeys piles, its climbing roofs

On the close-carved foundations she has laid,

Imagined citadels reared in mythic air

Or mounts a stair of dream to a mystic moon:

Transient creations point and hit the sky:

345 A world-conjecture's scheme is laboured out

On the dim floor of mind's incertitude,

Or painfully built a fragmentary whole.

Impenetrable, a mystery recondite

Is the vast plan of which we are a part;

350 Its harmonies are discords to our view

Because we know not the great theme they serve.

Inscrutable work the cosmic agencies.

Only the fringe of a wide surge we see;

Our instruments have not that greater light,

355 Our will tunes not with the eternal Will,

Our heart's sight is too blind and passionate.

Impotent to share in Nature's mystic tact,

Inapt to feel the pulse and core of things,

Our reason cannot sound life's mighty sea

360 And only counts its waves and scans its foam;

It knows not whence these motions touch and pass,

It sees not whither sweeps the hurrying flood:

Only it strives to canalise its powers

And hopes to turn its course to human ends:

365 But all its means come from the Inconscient's store.

Unseen here act dim huge world-energies

And only trickles and currents are our share.

Our mind lives far off from the authentic Light

Catching at little fragments of the Truth

370 In a small corner of infinity,

Our lives are inlets of an ocean's force.

Our conscious movements have sealed origins

But with those shadowy seats no converse hold;

No understanding binds our comrade parts;

375 Our acts emerge from a crypt our minds ignore.

Our deepest depths are ignorant of themselves;

Even our body is a mystery shop;

As our earth's roots lurk screened below our earth,

So lie unseen our roots of mind and life.

380 Our springs are kept close hid beneath, within;

Our souls are moved by powers behind the wall.

In the subterranean reaches of the spirit

A puissance acts and recks not what it means;

Using unthinking monitors and scribes,

385 It is the cause of what we think and feel.

The troglodytes of the subconscious Mind,

Ill-trained slow stammering interpreters

Only of their small task's routine aware

And busy with the record in our cells,

390 Concealed in the subliminal secrecies

Mid an obscure occult machinery,

Capture the mystic Morse whose measured lilt

Transmits the messages of the cosmic Force.

A whisper falls into life's inner ear

395 And echoes from the dun subconscient caves,

Speech leaps, thought quivers, the heart vibrates, the will

Answers and tissue and nerve obey the call.

Our lives translate these subtle intimacies;

All is the commerce of a secret Power.

400 A thinking puppet is the mind of life:

Its choice is the work of elemental strengths

That know not their own birth and end and cause

And glimpse not the immense intent they serve.

In this nether life of man drab-hued and dull,

405 Yet filled with poignant small ignoble things,

The conscious Doll is pushed a hundred ways

And feels the push but not the hands that drive.

For none can see the masked ironic troupe

To whom our figure-selves are marionettes,

410 Our deeds unwitting movements in their grasp,

Our passionate strife an entertainment's scene.

Ignorant themselves of their own fount of strength

They play their part in the enormous whole.

Agents of darkness imitating light,

415 Spirits obscure and moving things obscure,

Unwillingly they serve a mightier Power.

Ananke's engines organising Chance,

Channels perverse of a stupendous Will,

Tools of the Unknown who use us as their tools,

420 Invested with power in Nature's nether state,

Into the actions mortals think their own

They bring the incoherencies of Fate,

Or make a doom of Time's slipshod caprice

And toss the lives of men from hand to hand

425 In an inconsequent and devious game.

Against all higher truth their stuff rebels;

Only to Titan force their will lies prone.

Inordinate their hold on human hearts,

In all our nature's turns they intervene.

430 Insignificant architects of low-built lives

And engineers of interest and desire,

Out of crude earthiness and muddy thrills

And coarse reactions of material nerve

They build our huddled structures of self-will

435 And the ill-lighted mansions of our thought,

Or with the ego's factories and marts

Surround the beautiful temple of the soul.

Artists minute of the hues of littleness,

They set the mosaic of our comedy

440 Or plan the trivial tragedy of our days,

Arrange the deed, combine the circumstance

And the fantasia of the moods costume.

These unwise prompters of man's ignorant heart

And tutors of his stumbling speech and will,

445 Movers of petty wraths and lusts and hates

And changeful thoughts and shallow emotion's starts,

These slight illusion-makers with their masks,

Painters of the decor of a dull-hued stage

And nimble scene-shifters of the human play,

450 Ever are busy with this ill-lit scene.

Ourselves incapable to build our fate

Only as actors speak and strut our parts

Until the piece is done and we pass off

Into a brighter Time and subtler Space.

455 Thus they inflict their little pigmy law

And curb the mounting slow uprise of man,

Then his too scanty walk with death they close.

This is the ephemeral creature's daily life.

As long as the human animal is lord

460 And a dense nether nature screens the soul,

As long as intellect's outward-gazing sight

Serves earthy interest and creature joys,

An incurable littleness pursues his days.

Ever since consciousness was born on earth,

465 Life is the same in insect, ape and man,

Its stuff unchanged, its way the common route.

If new designs, if richer details grow

And thought is added and more tangled cares,

If little by little it wears a brighter face,

470 Still even in man the plot is mean and poor.

A gross content prolongs his fallen state;

His small successes are failures of the soul,

His little pleasures punctuate frequent griefs:

Hardship and toil are the heavy price he pays

475 For the right to live and his last wages death.

An inertia sunk towards inconscience,

A sleep that imitates death is his repose.

A puny splendour of creative force

Is made his spur to fragile human works

480 Which yet outlast their brief creator's breath.

He dreams sometimes of the revels of the gods

And sees the Dionysian gesture pass,

A leonine greatness that would tear his soul

If through his failing limbs and fainting heart

485 The sweet and joyful mighty madness swept:

Trivial amusements stimulate and waste

The energy given to him to grow and be.

His little hour is spent in little things.

A brief companionship with many jars,

490 A little love and jealousy and hate,

A touch of friendship mid indifferent crowds

Draw his heart-plan on life's diminutive map.

If something great awakes, too frail his pitch

To reveal its zenith tension of delight,

495 His thought to eternise its ephemeral soar,

Art's brilliant gleam is a pastime for his eyes,

A thrill that smites the nerves is music's spell.

Amidst his harassed toil and welter of cares,

Pressed by the labour of his crowding thoughts,

500 He draws sometimes around his aching brow

Nature's calm mighty hands to heal his life-pain.

He is saved by her silence from his rack of self;

In her tranquil beauty is his purest bliss.

A new life dawns, he looks out from vistas wide;

505 The Spirit's breath moves him but soon retires:

His strength was not made to hold that puissant guest.

All dulls down to convention and routine

Or a fierce excitement brings him vivid joys:

His days are tinged with the red hue of strife

510 And lust's hot glare and passion's crimson stain;

Battle and murder are his tribal game.

Time has he none to turn his eyes within

And look for his lost self and his dead soul.

His motion on too short an axis wheels;

515 He cannot soar but creeps on his long road

Or if, impatient of the trudge of Time,

He would make a splendid haste on Fate's slow road,

His heart that runs soon pants and tires and sinks;

Or he walks ever on and finds no end.

520 Hardly a few can climb to greater life.

All tunes to a low scale and conscious pitch.

His knowledge dwells in the house of Ignorance;

His force nears not even once the Omnipotent,

Rare are his visits of heavenly ecstasy.

525 The bliss which sleeps in things and tries to wake,

Breaks out in him in a small joy of life:

This scanty grace is his persistent stay;

It lightens the burden of his many ills

And reconciles him to his little world.

530 He is satisfied with his common average kind;

Tomorrow's hopes and his old rounds of thought,

His old familiar interests and desires

He has made into a thick and narrowing hedge

Defending his small life from the Invisible;

535 His being's kinship to infinity

He has shut away from him into inmost self,

Fenced off the greatnesses of hidden God.

His being was formed to play a trivial part

In a little drama on a petty stage;

540 In a narrow plot he has pitched his tent of life

Beneath the wide gaze of the starry Vast.

He is the crown of all that has been done:

Thus is creation's labour justified;

This is the world's result, Nature's last poise!

545 And if this were all and nothing more were meant,

If what now seems were the whole of what must be,

If this were not a stade through which we pass

On our road from Matter to eternal Self,

To the Light that made the worlds, the Cause of things,

550 Well might interpret our mind's limited view

Existence as an accident in Time,

Illusion or phenomenon or freak,

The paradox of a creative Thought

Which moves between unreal opposites,

555 Inanimate Force struggling to feel and know,

Matter that chanced to read itself by Mind,

Inconscience monstrously engendering soul.

At times all looks unreal and remote:

We seem to live in a fiction of our thoughts

560 Pieced from sensation's fanciful traveller's tale,

Or caught on the film of the recording brain,

A figment or circumstance in cosmic sleep.

A somnambulist walking under the moon,

An image of ego treads through an ignorant dream

565 Counting the moments of a spectral Time.

In a false perspective of effect and cause,

Trusting to a specious prospect of world-space,

It drifts incessantly from scene to scene,

Whither it knows not, to what fabulous verge.

570 All here is dreamed or doubtfully exists,

But who the dreamer is and whence he looks

Is still unknown or only a shadowy guess.

Or the world is real but ourselves too small,

Insufficient for the mightiness of our stage.

575 A thin life-curve crosses the titan whirl

Of the orbit of a soulless universe,

And in the belly of the sparse rolling mass

A mind looks out from a small casual globe

And wonders what itself and all things are.

580 And yet to some interned subjective sight

That strangely has formed in Matter's sightless stuff,

A pointillage minute of little self

Takes figure as world-being's conscious base.

Such is our scene in the half-light below.

585 This is the sign of Matter's infinite,

This the weird purport of the picture shown

To Science the giantess, measurer of her field,

As she pores on the record of her close survey

And mathematises her huge external world,

590 To Reason bound within the circle of sense,

Or in Thought's broad impalpable Exchange

A speculator in tenuous vast ideas,

Abstractions in the void her currency

We know not with what firm values for its base.

595 Only religion in this bankruptcy

Presents its dubious riches to our hearts

Or signs unprovisioned cheques on the Beyond:

Our poverty shall there have its revenge.

Our spirits depart discarding a futile life

600 Into the blank unknown or with them take

Death's passport into immortality.

Yet was this only a provisional scheme,

A false appearance sketched by limiting sense,

Mind's insufficient self-discovery,

605 An early attempt, a first experiment.

This was a toy to amuse the infant earth;

But knowledge ends not in these surface powers

That live upon a ledge in the Ignorance

And dare not look into the dangerous depths

610 Or to stare upward measuring the Unknown.

There is a deeper seeing from within

And, when we have left these small purlieus of mind,

A greater vision meets us on the heights

In the luminous wideness of the spirit's gaze.

615 At last there wakes in us a witness Soul

That looks at truths unseen and scans the Unknown;

Then all assumes a new and marvellous face:

The world quivers with a God-light at its core,

In Time's deep heart high purposes move and live,

620 Life's borders crumble and join infinity.

This broad, confused, yet rigid scheme becomes

A magnificent imbroglio of the Gods,

A game, a work ambiguously divine.

Our seekings are short-lived experiments

625 Made by a wordless and inscrutable Power

Testing its issues from inconscient Night

To meet its luminous self of Truth and Bliss.

It peers at the Real through the apparent form;

It labours in our mortal mind and sense;

630 Amid the figures of the Ignorance,

In the symbol pictures drawn by word and thought,

It seeks the truth to which all figures point;

It looks for the source of Light with vision's lamp;

It works to find the Doer of all works,

635 The unfelt Self within who is the guide,

The unknown Self above who is the goal.

All is not here a blinded Nature's task:

A Word, a Wisdom watches us from on high,

A Witness sanctioning her will and works,

640 An Eye unseen in the unseeing vast;

There is an Influence from a Light above,

There are thoughts remote and sealed eternities;

A mystic motive drives the stars and suns.

In this passage from a deaf unknowing Force

645 To struggling consciousness and transient breath

A mighty Supernature waits on Time.

The world is other than we now think and see,

Our lives a deeper mystery than we have dreamed;

Our minds are starters in the race to God,

650 Our souls deputed selves of the Supreme.

Across the cosmic field through narrow lanes

Asking a scanty dole from Fortune's hands

And garbed in beggar's robes there walks the One.

Even in the theatre of these small lives

655 Behind the act a secret sweetness breathes,

An urge of miniature divinity.

A mystic passion from the wells of God

Flows through the guarded spaces of the soul;

A force that helps supports the suffering earth,

660 An unseen nearness and a hidden joy.

There are muffled throbs of laughter's undertones,

The murmur of an occult happiness,

An exultation in the depths of sleep,

A heart of bliss within a world of pain.

665 An Infant nursed on Nature's covert breast,

An Infant playing in the magic woods,

Fluting to rapture by the spirit's streams,

Awaits the hour when we shall turn to his call.

In this investiture of fleshly life

670 A soul that is a spark of God survives

And sometimes it breaks through the sordid screen

And kindles a fire that makes us half-divine.

In our body's cells there sits a hidden Power

That sees the unseen and plans eternity,

675 Our smallest parts have room for deepest needs;

There too the golden Messengers can come:

A door is cut in the mud wall of self;

Across the lowly threshold with bowed heads

Angels of ecstasy and self-giving pass,

680 And lodged in an inner sanctuary of dream

The makers of the image of deity live.

Pity is there and fire-winged sacrifice,

And flashes of sympathy and tenderness

Cast heaven-lights from the heart's secluded shrine.

685 A work is done in the deep silences;

A glory and wonder of spiritual sense,

A laughter in beauty's everlasting space

Transforming world-experience into joy,

Inhabit the mystery of the untouched gulfs;

690 Lulled by Time's beats eternity sleeps in us.

In the sealed hermetic heart, the happy core,

Unmoved behind this outer shape of death

The eternal Entity prepares within

Its matter of divine felicity,

695 Its reign of heavenly phenomenon.

Even in our sceptic mind of ignorance

A foresight comes of some immense release,

Our will lifts towards it slow and shaping hands.

Each part in us desires its absolute.

700 Our thoughts covet the everlasting Light,

Our strength derives from an omnipotent Force,

And since from a veiled God-joy the worlds were made

And since eternal Beauty asks for form

Even here where all is made of being's dust,

705 Our hearts are captured by ensnaring shapes,

Our very senses blindly seek for bliss.

Our error crucifies Reality

To force its birth and divine body here,

Compelling, incarnate in a human form

710 And breathing in limbs that one can touch and clasp,

Its Knowledge to rescue an ancient Ignorance,

Its saviour light the inconscient universe.

And when that greater Self comes sea-like down

To fill this image of our transience,

715 All shall be captured by delight, transformed:

In waves of undreamed ecstasy shall roll

Our mind and life and sense and laugh in a light

Other than this hard limited human day,

The body's tissues thrill apotheosised,

720 Its cells sustain bright metamorphosis.

This little being of Time, this shadow soul,

This living dwarf-figurehead of darkened spirit

Out of its traffic in petty dreams shall rise.

Its shape of person and its ego-face

725 Divested of this mortal travesty,

Like a clay troll kneaded into a god

New-made in the image of the eternal Guest,

It shall be caught to the breast of a white Force

And, flaming with the paradisal touch

730 In a rose-fire of sweet spiritual grace,

In the red passion of its infinite change,

Quiver, awake, and shudder with ecstasy.

As if reversing a deformation's spell,

Released from the black magic of the Night,

735 Renouncing servitude to the dim Abyss,

It shall learn at last who lived within unseen,

And seized with marvel in the adoring heart

To the enthroned Child-Godhead kneel aware,

Trembling with beauty and delight and love.

740 But first the spirit's ascent we must achieve

Out of the chasm from which our nature rose.

The soul must soar sovereign above the form

And climb to summits beyond mind's half-sleep;

Our hearts we must inform with heavenly strength,

745 Surprise the animal with the occult god.

Then kindling the gold tongue of sacrifice,

Calling the powers of a bright hemisphere,

We shall shed the discredit of our mortal state,

Make the abysm a road for Heaven's descent,

750 Acquaint our depths with the supernal Ray

And cleave the darkness with the mystic Fire.

Adventuring once more in the natal mist

Across the dangerous haze, the pregnant stir,

He through the astral chaos shore a way

755 Mid the grey faces of its demon gods,

Questioned by whispers of its flickering ghosts,

Besieged by sorceries of its fluent force.

As one who walks unguided through strange fields

Tending he knows not where nor with what hope,

760 He trod a soil that failed beneath his feet

And journeyed in stone strength to a fugitive end.

His trail behind him was a vanishing line

Of glimmering points in a vague immensity;

A bodiless murmur travelled at his side

765 In the wounded gloom complaining against light.

A huge obstruction its immobile heart,

The watching opacity multiplied as he moved

Its hostile mass of dead and staring eyes;

The darkness glimmered like a dying torch.

770 Around him an extinguished phantom glow

Peopled with shadowy and misleading shapes

The vague Inconscient's dark and measureless cave.

His only sunlight was his spirit's flame.

END OF CANTO FIVE

Canto Six

The Kingdoms and Godheads of the Greater Life

As one who between dim receding walls

Towards the far gleam of a tunnel's mouth,

Hoping for light, walks now with freer pace

And feels approach a breath of wider air,

5 So he escaped from that grey anarchy.

Into an ineffectual world he came,

A purposeless region of arrested birth

Where being from non-being fled and dared

To live but had no strength long to abide.

10 Above there gleamed a pondering brow of sky

Tormented, crossed by wings of doubtful haze

Adventuring with a voice of roaming winds

And crying for a direction in the void

Like blind souls looking for the selves they lost

15 And wandering through unfamiliar worlds;

Wings of vague questioning met the query of Space.

After denial dawned a dubious hope,

A hope of self and form and leave to live

And the birth of that which never yet could be,

20 And joy of the mind's hazard, the heart's choice,

Grace of the unknown and hands of sudden surprise

And a touch of sure delight in unsure things:

To a strange uncertain tract his journey came

Where consciousness played with unconscious self

25 And birth was an attempt or episode.

A charm drew near that could not keep its spell,

An eager Power that could not find its way,

A Chance that chose a strange arithmetic

But could not bind with it the forms it made,

30 A multitude that could not guard its sum

Which less than zero grew and more than one.

Arriving at a large and shadowy sense

That cared not to define its fleeting drift,

Life laboured in a strange and mythic air

35 Denuded of her sweet magnificent suns.

In worlds imagined, never yet made true,

A lingering glimmer on creation's verge,

One strayed and dreamed and never stopped to achieve:

To achieve would have destroyed that magic Space.

40 The marvels of a twilight wonderland

Full of a beauty strangely, vainly made,

A surge of fanciful realities,

Dim tokens of a Splendour sealed above,

Awoke the passion of the eyes' desire,

45 Compelled belief on the enamoured thought

And drew the heart but led it to no goal.

A magic flowed as if of moving scenes

That kept awhile their fugitive delicacy

Of sparing lines limned by an abstract art

50 In a rare scanted light with faint dream-brush

On a silver background of incertitude.

An infant glow of heavens near to morn,

A fire intense conceived but never lit,

Caressed the air with ardent hints of day.

55 The perfect longing for imperfection's charm,

The illumined caught by the snare of Ignorance,

Ethereal creatures drawn by body's lure

To that region of promise, beating invisible wings,

Came hungry for the joy of finite life

60 But too divine to tread created soil

And share the fate of perishable things.

The Children of the unembodied Gleam

Arisen from a formless thought in the soul

And chased by an imperishable desire,

65 Traversed the field of the pursuing gaze.

A Will that unpersisting failed, worked there:

Life was a search but finding never came.

There nothing satisfied, but all allured,

Things seemed to be that never wholly are,

70 Images were seen that looked like living acts

And symbols hid the sense they claimed to show,

Pale dreams grew real to the dreamer's eyes.

The souls came there that vainly strive for birth,

And spirits entrapped might wander through all time,

75 Yet never find the truth by which they live.

All ran like hopes that hunt a lurking chance;

Nothing was solid, nothing felt complete:

All was unsafe, miraculous and half-true.

It seemed a realm of lives that had no base.

80 Then dawned a greater seeking, broadened sky,

A journey under wings of brooding Force.

First came the kingdom of the morning star:

A twilight beauty trembled under its spear

And the throb of promise of a wider Life.

85 Then slowly rose a great and doubting sun

And in its light she made of self a world.

A spirit was there that sought for its own deep self,

Yet was content with fragments pushed in front

And parts of living that belied the whole

90 But, pieced together, might one day be true.

Yet something seemed to be achieved at last.

A growing volume of the will-to-be,

A text of living and a graph of force,

A script of acts, a song of conscious forms

95 Burdened with meanings fugitive from thought's grasp

And crowded with undertones of life's rhythmic cry,

Could write itself on the hearts of living things.

In an outbreak of the might of secret Spirit,

In Life and Matter's answer of delight,

100 Some face of deathless beauty could be caught

That gave immortality to a moment's joy,

Some word that could incarnate highest Truth

Leaped out from a chance tension of the soul,

Some hue of the Absolute could fall on life,

105 Some glory of knowledge and intuitive sight,

Some passion of the rapturous heart of Love.

A hierophant of the bodiless Secrecy

Interned in an unseen spiritual sheath,

The Will that pushes sense beyond its scope

110 To feel the light and joy intangible,

Half found its way into the Ineffable's peace,

Half captured a sealed sweetness of desire

That yearned from a bosom of mysterious Bliss,

Half manifested veiled Reality.

115 A soul not wrapped into its cloak of mind

Could glimpse the true sense of a world of forms;

Illumined by a vision in the thought,

Upbuoyed by the heart's understanding flame,

It could hold in the conscious ether of the spirit

120 The divinity of a symbol universe.

This realm inspires us with our vaster hopes;

Its forces have made landings on our globe,

Its signs have traced their pattern in our lives:

It lends a sovereign movement to our fate,

125 Its errant waves motive our life's high surge.

All that we seek for is prefigured there

And all we have not known nor ever sought

Which yet one day must be born in human hearts

That the Timeless may fulfil itself in things.

130 Incarnate in the mystery of the days,

Eternal in an unclosed Infinite,

A mounting endless possibility

Climbs high upon a topless ladder of dream

For ever in the Being's conscious trance.

135 All on that ladder mounts to an unseen end.

An Energy of perpetual transience makes

The journey from which no return is sure,

The pilgrimage of Nature to the Unknown.

As if in her ascent to her lost source

140 She hoped to unroll all that could ever be,

Her high procession moves from stage to stage,

A progress leap from sight to greater sight,

A process march from form to ampler form,

A caravan of the inexhaustible

145 Formations of a boundless Thought and Force.

Her timeless Power that lay once on the lap

Of a beginningless and endless Calm,

Now severed from the Spirit's immortal bliss,

Erects the type of all the joys she has lost;

150 Compelling transient substance into shape,

She hopes by the creative act's release

To o'erleap sometimes the gulf she cannot fill,

To heal awhile the wound of severance,

Escape from the moment's prison of littleness

155 And meet the Eternal's wide sublimities

In the uncertain time-field portioned here.

Almost she nears what never can be attained;

She shuts eternity into an hour

And fills a little soul with the Infinite;

160 The Immobile leans to the magic of her call;

She stands on a shore in the Illimitable,

Perceives the formless Dweller in all forms

And feels around her infinity's embrace.

Her task no ending knows; she serves no aim

165 But labours driven by a nameless Will

That came from some unknowable formless Vast.

This is her secret and impossible task

To catch the boundless in a net of birth,

To cast the spirit into physical form,

170 To lend speech and thought to the Ineffable;

She is pushed to reveal the ever Unmanifest.

Yet by her skill the impossible has been done:

She follows her sublime irrational plan,

Invents devices of her magic art

175 To find new bodies for the Infinite

And images of the Unimaginable;

She has lured the Eternal into the arms of Time.

Even now herself she knows not what she has done.

For all is wrought beneath a baffling mask:

180 A semblance other than its hidden truth

The aspect wears of an illusion's trick,

A feigned time-driven unreality,

The unfinished creation of a changing soul

In a body changing with the inhabitant.

185 Insignificant her means, infinite her work;

On a great field of shapeless consciousness

In little finite strokes of mind and sense

An endless Truth she endlessly unfolds;

A timeless mystery works out in Time.

190 The greatness she has dreamed her acts have missed,

Her labour is a passion and a pain,

A rapture and pang, her glory and her curse;

And yet she cannot choose but labours on;

Her mighty heart forbids her to desist.

195 As long as the world lasts her failure lives

Astonishing and foiling Reason's gaze,

A folly and a beauty unspeakable,

A superb madness of the will to live,

A daring, a delirium of delight.

200 This is her being's law, its sole resource;

She sates, though satisfaction never comes,

Her hungry will to lavish everywhere

Her many-imaged fictions of the Self

And thousand fashions of one Reality.

205 A world she made touched by truth's fleeing hem,

A world cast into a dream of what it seeks,

An icon of truth, a conscious mystery's shape.

It lingered not like the earth-mind hemmed in

In solid barriers of apparent fact;

210 It dared to trust the dream-mind and the soul.

A hunter of spiritual verities

Still only thought or guessed or held by faith,

It seized in imagination and confined

A painted bird of paradise in a cage.

215 This greater life is enamoured of the Unseen;

It calls to some highest Light beyond its reach,

It can feel the Silence that absolves the soul;

It feels a saviour touch, a ray divine:

Beauty and good and truth its godheads are.

220 It is near to heavenlier heavens than earth's eyes see,

A direr darkness than man's life can bear:

It has kinship with the demon and the god.

A strange enthusiasm has moved its heart;

It hungers for heights, it passions for the supreme.

225 It hunts for the perfect word, the perfect shape,

It leaps to the summit thought, the summit light.

For by the form the Formless is brought close

And all perfection fringes the Absolute.

A child of heaven who never saw his home,

230 Its impetus meets the eternal at a point:

It can only near and touch, it cannot hold;

It can only strain towards some bright extreme:

Its greatness is to seek and to create.

On every plane, this Greatness must create.

235 On earth, in heaven, in hell she is the same;

Of every fate she takes her mighty part.

A guardian of the fire that lights the suns,

She triumphs in her glory and her might:

Opposed, oppressed she bears God's urge to be born:

240 The spirit survives upon non-being's ground,

World-force outlasts world-disillusion's shock:

Dumb, she is still the Word, inert the Power.

Here fallen, a slave of death and ignorance,

To things deathless she is driven to aspire

245 And moved to know even the Unknowable.

Even nescient, null, her sleep creates a world.

When most unseen, most mightily she works;

Housed in the atom, buried in the clod,

Her quick creative passion cannot cease.

250 Inconscience is her long gigantic pause,

Her cosmic swoon is a stupendous phase:

Time-born, she hides her immortality;

In death, her bed, she waits the hour to rise.

Even with the Light denied that sent her forth

255 And the hope dead she needed for her task,

Even when her brightest stars are quenched in Night,

Nourished by hardship and calamity

And with pain for her body's handmaid, masseuse, nurse,

Her tortured invisible spirit continues still

260 To toil though in darkness, to create though with pangs;

She carries crucified God upon her breast.

In chill insentient depths where joy is none,

Immured, oppressed by the resisting Void

Where nothing moves and nothing can become,

265 Still she remembers, still invokes the skill

The Wonder-worker gave her at her birth,

Imparts to drowsy formlessness a shape,

Reveals a world where nothing was before.

In realms confined to a prone circle of death,

270 To a dark eternity of Ignorance,

A quiver in an inert inconscient mass,

Or imprisoned in immobilised whorls of Force,

By Matter's blind compulsion deaf and mute

She refuses motionless in the dust to sleep.

275 Then, for her rebel waking's punishment

Given only hard mechanic Circumstance

As the enginery of her magic craft,

She fashions godlike marvels out of mud;

In the plasm she sets her dumb immortal urge,

280 Helps the live tissue to think, the closed sense to feel,

Flashes through the frail nerves poignant messages,

In a heart of flesh miraculously loves,

To brute bodies gives a soul, a will, a voice.

Ever she summons as by a sorcerer's wand

285 Beings and shapes and scenes innumerable,

Torch-bearers of her pomps through Time and Space.

This world is her long journey through the night,

The suns and planets lamps to light her road,

Our reason is the confidante of her thoughts,

290 Our senses are her vibrant witnesses.

There drawing her signs from things half true, half false,

She labours to replace by realised dreams

The memory of her lost eternity.

These are her deeds in this huge world-ignorance:

295 Till the veil is lifted, till the night is dead,

In light or dark she keeps her tireless search;

Time is her road of endless pilgrimage.

One mighty passion motives all her works.

Her eternal Lover is her action's cause;

300 For him she leaped forth from the unseen Vasts

To move here in a stark unconscious world.

Its acts are her commerce with her hidden Guest,

His moods she takes for her heart's passionate moulds;

In beauty she treasures the sunlight of his smile.

305 Ashamed of her rich cosmic poverty,

She cajoles with her small gifts his mightiness,

Holds with her scenes his look's fidelity

And woos his large-eyed wandering thoughts to dwell

In figures of her million-impulsed Force.

310 Only to attract her veiled companion

And keep him close to her breast in her world-cloak

Lest from her arms he turn to his formless peace,

Is her heart's business and her clinging care.

Yet when he is most near, she feels him far.

315 For contradiction is her nature's law.

Although she is ever in him and he in her,

As if unaware of the eternal tie,

Her will is to shut God into her works

And keep him as her cherished prisoner

320 That never they may part again in Time.

A sumptuous chamber of the spirit's sleep

At first she made, a deep interior room,

Where he slumbers as if a forgotten guest.

But now she turns to break the oblivious spell,

325 Awakes the sleeper on the sculptured couch;

She finds again the Presence in the form

And in the light that wakes with him recovers

A meaning in the hurry and trudge of Time,

And through this mind that once obscured the soul

330 Passes a glint of unseen deity.

Across a luminous dream of spirit-space

She builds creation like a rainbow bridge

Between the original Silence and the Void.

A net is made of the mobile universe;

335 She weaves a snare for the conscious Infinite.

A knowledge is with her that conceals its steps

And seems a mute omnipotent Ignorance.

A might is with her that makes wonders true;

The incredible is her stuff of common fact.

340 Her purposes, her workings riddles prove;

Examined, they grow other than they were,

Explained, they seem yet more inexplicable.

Even in our world a mystery has reigned

Earth's cunning screen of trivial plainness hides;

345 Her larger levels are of sorceries made.

There the enigma shows its splendid prism,

There is no deep disguise of commonness;

Occult, profound comes all experience,

Marvel is ever new, miracle divine.

350 There is a screened burden, a mysterious touch,

There is a secrecy of hidden sense.

Although no earthen mask weighs on her face,

Into herself she flees from her own sight.

All forms are tokens of some veiled idea

355 Whose covert purpose lurks from mind's pursuit,

Yet is a womb of sovereign consequence.

There every thought and feeling is an act,

And every act a symbol and a sign,

And every symbol hides a living power.

360 A universe she builds from truths and myths,

But what she needed most she cannot build;

All shown is a figure or copy of the Truth,

But the Real veils from her its mystic face.

All else she finds, there lacks eternity;

365 All is sought out, but missed the Infinite.

A consciousness lit by a Truth above

Was felt; it saw the light but not the Truth:

It caught the Idea and built from it a world;

It made an Image there and called it God.

370 Yet something true and inward harboured there.

The beings of that world of greater life,

Tenants of a larger air and freer space,

Live not by the body or in outward things:

A deeper living was their seat of self.

375 In that intense domain of intimacy

Objects dwell as companions of the soul;

The body's actions are a minor script,

The surface rendering of a life within.

All forces are Life's retinue in that world

380 And thought and body as her handmaids move.

The universal widenesses give her room:

All feel the cosmic movement in their acts

And are the instruments of her cosmic might.

Or their own self they make their universe.

385 In all who have risen to a greater Life,

A voice of unborn things whispers to the ear,

To their eyes visited by some high sunlight

Aspiration shows the image of a crown:

To work out a seed that she has thrown within,

390 To achieve her power in them her creatures live.

Each is a greatness growing towards the heights

Or from his inner centre oceans out;

In circling ripples of concentric power

They swallow, glutted, their environment.

395 Even of that largeness many a cabin make;

In narrower breadths and briefer vistas pent

They live content with some small greatness won.

To rule the little empire of themselves,

To be a figure in their private world

400 And make the milieu's joys and griefs their own

And satisfy their life-motives and life-wants

Is charge enough and office for this strength,

A steward of the Person and his fate.

This was transition-line and starting-point,

405 A first immigration into heavenliness,

For all who cross into that brilliant sphere:

These are the kinsmen of our earthly race;

This region borders on our mortal state.

This wider world our greater movements gives,

410 Its strong formations build our growing selves;

Its creatures are our brighter replicas,

Complete the types we only initiate

And are securely what we strive to be.

As if thought-out eternal characters,

415 Entire, not pulled as we by contrary tides,

They follow the unseen leader in the heart,

Their lives obey the inner nature's law.

There is kept grandeur's store, the hero's mould;

The soul is the watchful builder of its fate;

420 None is a spirit indifferent and inert;

They choose their side, they see the god they adore.

A battle is joined between the true and false,

A pilgrimage sets out to the divine Light.

For even Ignorance there aspires to know

425 And shines with the lustre of a distant star;

There is a knowledge in the heart of sleep

And Nature comes to them as a conscious force.

An ideal is their leader and their king:

Aspiring to the monarchy of the sun

430 They call in Truth for their high government,

Hold her incarnate in their daily acts

And fill their thoughts with her inspired voice

And shape their lives into her breathing form,

Till in her sun-gold godhead they too share.

435 Or to the truth of Darkness they subscribe;

Whether for Heaven or Hell they must wage war:

Warriors of Good, they serve a shining cause

Or are Evil's soldiers in the pay of Sin.

For evil and good an equal tenure keep

440 Wherever Knowledge is Ignorance's twin.

All powers of Life towards their godhead tend

In the wideness and the daring of that air,

Each builds its temple and expands its cult,

And Sin too there is a divinity.

445 Affirming the beauty and splendour of her law

She claims life as her natural domain,

Assumes the world's throne or dons the papal robe:

Her worshippers proclaim her sacred right.

A red-tiaraed Falsehood they revere,

450 Worship the shadow of a crooked God,

Admit the black Idea that twists the brain

Or lie with the harlot Power that slays the soul.

A mastering virtue statuesques the pose,

Or a Titan passion goads to a proud unrest:

455 At Wisdom's altar they are kings and priests

Or their life a sacrifice to an idol of Power.

Or Beauty shines on them like a wandering star;

Too far to reach, passionate they follow her light;

In Art and life they catch the All-Beautiful's ray

460 And make the world their radiant treasure house:

Even common figures are with marvel robed;

A charm and greatness locked in every hour

Awakes the joy which sleeps in all things made.

A mighty victory or a mighty fall,

465 A throne in heaven or a pit in hell,

The dual Energy they have justified

And marked their souls with her tremendous seal:

Whatever Fate may do to them they have earned;

Something they have done, something they have been, they live.

470 There Matter is soul's result and not its cause.

In a contrary balance to earth's truth of things

The gross weighs less, the subtle counts for more;

On inner values hangs the outer plan.

As quivers with the thought the expressive word,

475 As yearns the act with the passion of the soul

This world's apparent sensible design

Looks vibrant back to some interior might.

A Mind not limited by external sense

Gave figures to the spirit's imponderables,

480 The world's impacts without channels registered

And turned into the body's concrete thrill

The vivid workings of a bodiless Force;

Powers here subliminal that act unseen

Or in ambush crouch waiting behind the wall

485 Came out in front uncovering their face.

The occult grew there overt, the obvious kept

A covert turn and shouldered the unknown;

The unseen was felt and jostled visible shapes.

In the communion of two meeting minds

490 Thought looked at thought and had no need of speech;

Emotion clasped emotion in two hearts,

They felt each other's thrill in the flesh and nerves

Or melted each in each and grew immense

As when two houses burn and fire joins fire:

495 Hate grappled hate and love broke in on love,

Will wrestled with will on mind's invisible ground;

Others' sensations passing through like waves

Left quivering the subtle body's frame,

Their anger rushed galloping in brute attack,

500 A charge of trampling hooves on shaken soil;

One felt another's grief invade the breast,

Another's joy exulting ran through the blood:

Hearts could draw close through distance, voices near

That spoke upon the shore of alien seas.

505 There beat a throb of living interchange:

Being felt being even when afar

And consciousness replied to consciousness.

And yet the ultimate oneness was not there.

There was a separateness of soul from soul:

510 An inner wall of silence could be built,

An armour of conscious might protect and shield;

The being could be closed in and solitary;

One could remain apart in self, alone.

Identity was not yet nor union's peace.

515 All was imperfect still, half-known, half-done:

The miracle of Inconscience overpassed,

The miracle of the Superconscient still,

Unknown, self-wrapped, unfelt, unknowable,

Looked down on them, origin of all they were.

520 As forms they came of the formless Infinite,

As names lived of a nameless Eternity.

The beginning and the end were there occult;

A middle term worked unexplained, abrupt:

They were words that spoke to a vast wordless Truth,

525 They were figures crowding an unfinished sum.

None truly knew himself or knew the world

Or the Reality living there enshrined:

Only they knew what Mind could take and build

Out of the secret Supermind's huge store.

530 A darkness under them, a bright Void above,

Uncertain they lived in a great climbing Space;

By mysteries they explained a Mystery,

A riddling answer met the riddle of things.

As he moved in this ether of ambiguous life,

535 Himself was soon a riddle to himself;

As symbols he saw all and sought their sense.

Across the leaping springs of death and birth

And over shifting borders of soul-change,

A hunter on the spirit's creative track,

540 He followed in life's fine and mighty trails

Pursuing her sealed formidable delight

In a perilous adventure without close.

At first no aim appeared in those large steps:

Only the wide source he saw of all things here

545 Looking towards a wider source beyond.

For as she drew away from earthly lines,

A tenser drag was felt from the Unknown,

A higher context of delivering thought

Drove her towards marvel and discovery;

550 There came a high release from pettier cares,

A mightier image of desire and hope,

A vaster formula, a greater scene.

Ever she circled towards some far-off Light:

Her signs still covered more than they revealed;

555 But tied to some immediate sight and will

They lost their purport in the joy of use,

Till stripped of their infinite meaning they became

A cipher gleaming with unreal sense.

Armed with a magical and haunted bow

560 She aimed at a target kept invisible

And ever deemed remote though always near.

As one who spells illumined characters,

The key-book of a crabbed magician text,

He scanned her subtle tangled weird designs

565 And the screened difficult theorem of her clues,

Traced in the monstrous sands of desert Time

The thread beginnings of her titan works,

Watched her charade of action for some hint,

Read the N\=o-gestures of her silhouettes,

570 And strove to capture in their burdened drift

The dance-fantasia of her sequences

Escaping into rhythmic mystery,

A glimmer of fugitive feet on fleeing soil.

In the labyrinth pattern of her thoughts and hopes

575 And the byways of her intimate desires,

In the complex corners crowded with her dreams

And rounds crossed by an intrigue of irrelevant rounds,

A wanderer straying amid fugitive scenes,

He lost its signs and chased each failing guess.

580 Ever he met key-words, ignorant of their key.

A sun that dazzled its own eye of sight,

A luminous enigma's brilliant hood

Lit the dense purple barrier of thought's sky:

A dim large trance showed to the night her stars.

585 As if sitting near an open window's gap,

He read by lightning-flash on crowding flash

Chapters of her metaphysical romance

Of the soul's search for lost Reality

And her fictions drawn from spirit's authentic fact,

590 Her caprices and conceits and meanings locked,

Her rash unseizable freaks and mysteried turns.

The magnificent wrappings of her secrecy

That fold her desirable body out of sight,

The strange significant forms woven on her robe,

595 Her meaningful outlines of the souls of things

He saw, her false transparencies of thought-hue,

Her rich brocades with imaged fancies sewn

And mutable masks and broideries of disguise.

A thousand baffling faces of the Truth

600 Looked at him from her forms with unknown eyes

And wordless mouths unrecognisable,

Spoke from the figures of her masquerade,

Or peered from the recondite magnificence

And subtle splendour of her draperies.

605 In sudden scintillations of the Unknown,

Inexpressive sounds became veridical,

Ideas that seemed unmeaning flashed out truth;

Voices that came from unseen waiting worlds

Uttered the syllables of the Unmanifest

610 To clothe the body of the mystic Word,

And wizard diagrams of the occult Law

Sealed some precise unreadable harmony,

Or used hue and figure to reconstitute

The herald blazon of Time's secret things.

615 In her green wildernesses and lurking depths,

In her thickets of joy where danger clasps delight,

He glimpsed the hidden wings of her songster hopes,

A glimmer of blue and gold and scarlet fire.

In her covert lanes, bordering her chance field-paths

620 And by her singing rivulets and calm lakes

He found the glow of her golden fruits of bliss

And the beauty of her flowers of dream and muse.

As if a miracle of heart's change by joy

He watched in the alchemist radiance of her suns

625 The crimson outburst of one secular flower

On the tree-of-sacrifice of spiritual love.

In the sleepy splendour of her noons he saw,

A perpetual repetition through the hours,

Thought's dance of dragonflies on mystery's stream

630 That skim but never test its murmurs' race,

And heard the laughter of her rose desires

Running as if to escape from longed-for hands,

Jingling sweet anklet-bells of fantasy.

Amidst live symbols of her occult power

635 He moved and felt them as close real forms:

In that life more concrete than the lives of men

Throbbed heart-beats of the hidden reality:

Embodied was there what we but think and feel,

Self-framed what here takes outward borrowed shapes.

640 A comrade of Silence on her austere heights

Accepted by her mighty loneliness,

He stood with her on meditating peaks

Where life and being are a sacrament

Offered to the Reality beyond,

645 And saw her loose into infinity

Her hooded eagles of significance,

Messengers of Thought to the Unknowable.

Identified in soul-vision and soul-sense,

Entering into her depths as into a house,

650 All he became that she was or longed to be,

He thought with her thoughts and journeyed with her steps,

Lived with her breath and scanned all with her eyes

That so he might learn the secret of her soul.

A witness overmastered by his scene,

655 He admired her splendid front of pomp and play

And the marvels of her rich and delicate craft,

And thrilled to the insistence of her cry;

Impassioned he bore the sorceries of her might,

Felt laid on him her abrupt mysterious will,

660 Her hands that knead fate in their violent grasp,

Her touch that moves, her powers that seize and drive.

But this too he saw, her soul that wept within,

Her seekings vain that clutch at fleeing truth,

Her hopes whose sombre gaze mates with despair,

665 The passion that possessed her longing limbs,

The trouble and rapture of her yearning breasts,

Her mind that toils unsatisfied with its fruits,

Her heart that captures not the one Beloved.

Always he met a veiled and seeking Force,

670 An exiled goddess building mimic heavens,

A Sphinx whose eyes look up to a hidden Sun.

Ever he felt near a spirit in her forms:

Its passive presence was her nature's strength;

This sole is real in apparent things,

675 Even upon earth the spirit is life's key,

But her solid outsides nowhere bear its trace.

Its stamp on her acts is undiscoverable.

A pathos of lost heights is its appeal.

Only sometimes is caught a shadowy line

680 That seems a hint of veiled reality.

Life stared at him with vague confused outlines

Offering a picture the eyes could not keep,

A story that was yet not written there.

As in a fragmentary half-lost design

685 Life's meanings fled from the pursuing eye.

Life's visage hides life's real self from sight;

Life's secret sense is written within, above.

The thought that gives it sense lives far beyond;

It is not seen in its half-finished design.

690 In vain we hope to read the baffling signs

Or find the word of the half-played charade.

Only in that greater life a cryptic thought

Is found, is hinted some interpreting word

That makes the earth-myth a tale intelligible.

695 Something was seen at last that looked like truth.

In a half-lit air of hazardous mystery

The eye that looks at the dark half of truth

Made out an image mid a vivid blur

And peering through a mist of subtle tints

700 He saw a half-blind chained divinity

Bewildered by the world in which he moved,

Yet conscious of some light prompting his soul.

Attracted to strange far-off shimmerings,

Led by the fluting of a distant Player

705 He sought his way amid life's laughter and call

And the index chaos of her myriad steps

Towards some total deep infinitude.

Around crowded the forest of her signs:

At hazard he read by arrow-leaps of Thought

710 That hit the mark by guess or luminous chance,

Her changing coloured road-lights of idea

And her signals of uncertain swift event,

The hieroglyphs of her symbol pageantries

And her landmarks in the tangled paths of Time.

715 In her mazes of approach and of retreat

To every side she draws him and repels,

But drawn too near escapes from his embrace;

All ways she leads him but no way is sure.

Allured by the many-toned marvel of her chant,

720 Attracted by the witchcraft of her moods

And moved by her casual touch to joy and grief,

He loses himself in her but wins her not.

A fugitive paradise smiles at him from her eyes:

He dreams of her beauty made for ever his,

725 He dreams of his mastery her limbs shall bear,

He dreams of the magic of her breasts of bliss.

In her illumined script, her fanciful

Translation of God's pure original text,

He thinks to read the Scripture Wonderful,

730 Hieratic key to unknown beatitudes.

But the Word of Life is hidden in its script,

The chant of Life has lost its divine note.

Unseen, a captive in a house of sound,

The spirit lost in the splendour of a dream

735 Listens to a thousand-voiced illusion's ode.

A delicate weft of sorcery steals the heart

Or a fiery magic tints her tones and hues,

Yet they but wake a thrill of transient grace;

A vagrant march struck by the wanderer Time,

740 They call to a brief unsatisfied delight

Or wallow in ravishments of mind and sense,

But miss the luminous answer of the soul.

A blind heart-throb that reaches joy through tears,

A yearning towards peaks for ever unreached,

745 An ecstasy of unfulfilled desire

Track the last heavenward climbings of her voice.

Transmuted are past suffering's memories

Into an old sadness's sweet escaping trail:

Turned are her tears to gems of diamond pain,

750 Her sorrow into a magic crown of song.

Brief are her snatches of felicity

That touch the surface, then escape or die:

A lost remembrance echoes in her depths,

A deathless longing is hers, a veiled self's call;

755 A prisoner in the mortal's limiting world,

A spirit wounded by life sobs in her breast;

A cherished suffering is her deepest cry.

A wanderer on forlorn despairing routes,

Along the roads of sound a frustrate voice

760 Forsaken cries to a forgotten bliss.

Astray in the echo caverns of Desire,

It guards the phantoms of a soul's dead hopes

And keeps alive the voice of perished things

Or lingers upon sweet and errant notes

765 Hunting for pleasure in the heart of pain.

A fateful hand has touched the cosmic chords

And the intrusion of a troubled strain

Covers the inner music's hidden key

That guides unheard the surface cadences.

770 Yet is it joy to live and to create

And joy to love and labour though all fails,

And joy to seek though all we find deceives

And all on which we lean betrays our trust;

Yet something in its depths was worth the pain,

775 A passionate memory haunts with ecstasy's fire.

Even grief has joy hidden beneath its roots:

For nothing is truly vain the One has made:

In our defeated hearts God's strength survives

And victory's star still lights our desperate road;

780 Our death is made a passage to new worlds.

This to Life's music gives its anthem swell.

To all she lends the glory of her voice;

Heaven's raptures whisper to her heart and pass,

Earth's transient yearnings cry from her lips and fade.

785 Alone the God-given hymn escapes her art

That came with her from her spiritual home

But stopped half-way and failed, a silent word

Awake in some deep pause of waiting worlds,

A murmur suspended in eternity's hush:

790 But no breath comes from the supernal peace:

A sumptuous interlude occupies the ear

And the heart listens and the soul consents;

An evanescent music it repeats

Wasting on transience Time's eternity.

795 A tremolo of the voices of the hours

Oblivious screens the high intended theme

The self-embodying spirit came to play

On the vast clavichord of Nature-Force.

Only a mighty murmur here and there

800 Of the eternal Word, the blissful Voice

Or Beauty's touch transfiguring heart and sense,

A wandering splendour and a mystic cry,

Recalls the strength and sweetness heard no more.

Here is the gap, here stops or sinks life's force;

805 This deficit paupers the magician's skill:

This want makes all the rest seem thin and bare.

A half-sight draws the horizon of her acts:

Her depths remember what she came to do,

But the mind has forgotten or the heart mistakes:

810 In Nature's endless lines is lost the God.

In knowledge to sum up omniscience,

In action to erect the Omnipotent,

To create her Creator here was her heart's conceit,

To invade the cosmic scene with utter God.

815 Toiling to transform the still far Absolute

Into an all-fulfilling epiphany,

Into an utterance of the Ineffable,

She would bring the glory here of the Absolute's force,

Change poise into creation's rhythmic swing,

820 Marry with a sky of calm a sea of bliss.

A fire to call eternity into Time,

Make body's joy as vivid as the soul's,

Earth she would lift to neighbourhood with heaven,

Labours life to equate with the Supreme

825 And reconcile the Eternal and the Abyss.

Her pragmatism of the transcendent Truth

Fills silence with the voices of the gods,

But in the cry the single Voice is lost.

For Nature's vision climbs beyond her acts.

830 A life of gods in heaven she sees above,

A demigod emerging from an ape

Is all she can in our mortal element.

Here the half-god, the half-titan are her peak:

This greater life wavers twixt earth and sky.

835 A poignant paradox pursues her dreams:

Her hooded energy moves an ignorant world

To look for a joy her own strong clasp puts off:

In her embrace it cannot turn to its source.

Immense her power, endless her act's vast drive,

840 Astray is its significance and lost.

Although she carries in her secret breast

The law and journeying curve of all things born

Her knowledge partial seems, her purpose small;

On a soil of yearning tread her sumptuous hours.

845 A leaden Nescience weighs the wings of Thought,

Her power oppresses the being with its garbs,

Her actions prison its immortal gaze.

A sense of limit haunts her masteries

And nowhere is assured content or peace:

850 For all the depth and beauty of her work

A wisdom lacks that sets the spirit free.

An old and faded charm had now her face

And palled for him her quick and curious lore;

His wide soul asked a deeper joy than hers.

855 Out of her daedal lines he sought escape;

But neither gate of horn nor ivory

He found nor postern of spiritual sight,

There was no issue from that dreamlike space.

Our being must move eternally through Time;

860 Death helps us not, vain is the hope to cease;

A secret Will compels us to endure.

Our life's repose is in the Infinite;

It cannot end, its end is Life supreme.

Death is a passage, not the goal of our walk:

865 Some ancient deep impulsion labours on:

Our souls are dragged as with a hidden leash,

Carried from birth to birth, from world to world,

Our acts prolong after the body's fall

The old perpetual journey without pause.

870 No silent peak is found where Time can rest.

This was a magic stream that reached no sea.

However far he went, wherever turned,

The wheel of works ran with him and outstripped;

Always a farther task was left to do.

875 A beat of action and a cry of search

For ever grew in that unquiet world;

A busy murmur filled the heart of Time.

All was contrivance and unceasing stir.

A hundred ways to live were tried in vain:

880 A sameness that assumed a thousand forms

Strove to escape from its long monotone

And made new things that soon were like the old.

A curious decoration lured the eye

And novel values furbished ancient themes

885 To cheat the mind with the idea of change.

A different picture that was still the same

Appeared upon the cosmic vague background.

Only another labyrinthine house

Of creatures and their doings and events,

890 A city of the traffic of bound souls,

A market of creation and her wares,

Was offered to the labouring mind and heart.

A circuit ending where it first began

Is dubbed the forward and eternal march

895 Of progress on perfection's unknown road.

Each final scheme leads to a sequel plan.

Yet every new departure seems the last,

Inspired evangel, theory's ultimate peak,

Proclaiming a panacea for all Time's ills

900 Or carrying thought in its ultimate zenith flight

And trumpeting supreme discovery;

Each brief idea, a structure perishable,

Publishes the immortality of its rule,

Its claim to be the perfect form of things,

905 Truth's last epitome, Time's golden best.

But nothing has been achieved of infinite worth:

A world made ever anew, never complete,

Piled always half-attempts on lost attempts

And saw a fragment as the eternal Whole.

910 In the aimless mounting total of things done

Existence seemed a vain necessity's act,

A wrestle of eternal opposites

In a clasped antagonism's close-locked embrace,

A play without denouement or idea,

915 A hunger march of lives without a goal,

Or, written on a bare blackboard of Space,

A futile and recurring sum of souls,

A hope that failed, a light that never shone,

The labour of an unaccomplished Force

920 Tied to its acts in a dim eternity.

There is no end or none can yet be seen:

Although defeated, life must struggle on;

Always she sees a crown she cannot grasp;

Her eyes are fixed beyond her fallen state.

925 There quivers still within her breast and ours

A glory that was once and is no more,

Or there calls to us from some unfulfilled beyond

A greatness yet unreached by the halting world.

In a memory behind our mortal sense

930 A dream persists of larger happier air

Breathing around free hearts of joy and love,

Forgotten by us, immortal in lost Time.

A ghost of bliss pursues her haunted depths;

For she remembers still, though now so far,

935 Her realm of golden ease and glad desire

And the beauty and strength and happiness that were hers

In the sweetness of her glowing paradise,

In her kingdom of immortal ecstasy

Half-way between God's silence and the Abyss.

940 This knowledge in our hidden parts we keep;

Awake to a vague mystery's appeal,

We meet a deep unseen Reality

Far truer than the world's face of present truth:

We are chased by a self we cannot now recall

945 And moved by a Spirit we must still become.

As one who has lost the kingdom of his soul,

We look back to some god-phase of our birth

Other than this imperfect creature here

And hope in this or a diviner world

950 To recover yet from Heaven's patient guard

What by our mind's forgetfulness we miss,

Our being's natural felicity,

Our heart's delight we have exchanged for grief,

The body's thrill we bartered for mere pain,

955 The bliss for which our mortal nature yearns

As yearns an obscure moth to blazing Light.

Our life is a march to a victory never won.

This wave of being longing for delight,

This eager turmoil of unsatisfied strengths,

960 These long far files of forward-striving hopes

Lift worshipping eyes to the blue Void called heaven

Looking for the golden Hand that never came,

The advent for which all creation waits,

The beautiful visage of Eternity

965 That shall appear upon the roads of Time.

Yet still to ourselves we say rekindling faith,

“Oh, surely one day he shall come to our cry,

One day he shall create our life anew

And utter the magic formula of peace

970 And bring perfection to the scheme of things.

One day he shall descend to life and earth,

Leaving the secrecy of the eternal doors,

Into a world that cries to him for help,

And bring the truth that sets the spirit free,

975 The joy that is the baptism of the soul,

The strength that is the outstretched arm of Love.

One day he shall lift his beauty's dreadful veil,

Impose delight on the world's beating heart

And bare his secret body of light and bliss.

980 But now we strain to reach an unknown goal:

There is no end of seeking and of birth,

There is no end of dying and return;

The life that wins its aim asks greater aims,

The life that fails and dies must live again;

985 Till it has found itself it cannot cease.

All must be done for which life and death were made.

But who shall say that even then is rest?

Or there repose and action are the same

In the deep breast of God's supreme delight.

990 In a high state where ignorance is no more,

Each movement is a wave of peace and bliss,

Repose God's motionless creative force,

Action a ripple in the Infinite

And birth a gesture of Eternity.

995 A sun of transfiguration still can shine

And Night can bare its core of mystic light;

The self-cancelling, self-afflicting paradox

Into a self-luminous mystery might change,

The imbroglio into a joyful miracle.

1000 Then God could be visible here, here take a shape;

Disclosed would be the spirit's identity;

Life would reveal her true immortal face.

But now a termless labour is her fate:

In its recurrent decimal of events

1005 Birth, death are a ceaseless iteration's points;

The old question-mark margins each finished page,

Each volume of her effort's history.

A limping Yes through the aeons journeys still

Accompanied by an eternal No.

1010 All seems in vain, yet endless is the game.

Impassive turns the ever-circling Wheel,

Life has no issue, death brings no release.

A prisoner of itself the being lives

And keeps its futile immortality;

1015 Extinction is denied, its sole escape.

An error of the gods has made the world.

Or indifferent the Eternal watches Time.

END OF CANTO SIX

Canto Seven

The Descent into Night

A mind absolved from life, made calm to know,

A heart divorced from the blindness and the pang,

The seal of tears, the bond of ignorance,

He turned to find that wide world-failure's cause.

5 Away he looked from Nature's visible face

And sent his gaze into the viewless Vast,

The formidable unknown Infinity,

Asleep behind the endless coil of things,

That carries the universe in its timeless breadths

10 And the ripples of its being are our lives.

The worlds are built by its unconscious Breath

And Matter and Mind are its figures or its powers,

Our waking thoughts the output of its dreams.

The veil was rent that covers Nature's depths:

15 He saw the fount of the world's lasting pain

And the mouth of the black pit of Ignorance;

The evil guarded at the roots of life

Raised up its head and looked into his eyes.

On a dim bank where dies subjective Space,

20 From a stark ridge overlooking all that is,

A tenebrous awakened Nescience,

Her wide blank eyes wondering at Time and Form,

Stared at the inventions of the living Void

And the Abyss whence our beginnings rose.

25 Behind appeared a grey carved mask of Night

Watching the birth of all created things.

A hidden Puissance conscious of its force,

A vague and lurking Presence everywhere,

A contrary Doom that threatens all things made,

30 A Death figuring as the dark seed of life,

Seemed to engender and to slay the world.

Then from the sombre mystery of the gulfs

And from the hollow bosom of the Mask

Something crept forth that seemed a shapeless Thought.

35 A fatal Influence upon creatures stole

Whose lethal touch pursued the immortal spirit,

On life was laid the haunting finger of death

And overcast with error, grief and pain

The soul's native will for truth and joy and light.

40 A deformation coiled that claimed to be

The being's very turn, Nature's true drive.

A hostile and perverting Mind at work

In every corner ensconced of conscious life

Corrupted Truth with her own formulas;

45 Interceptor of the listening of the soul,

Afflicting knowledge with the hue of doubt

It captured the oracles of the occult gods,

Effaced the signposts of Life's pilgrimage,

Cancelled the firm rock-edicts graved by Time,

50 And on the foundations of the cosmic Law

Erected its bronze pylons of misrule.

Even Light and Love by that cloaked danger's spell

Turned from the brilliant nature of the gods

To fallen angels and misleading suns,

55 Became themselves a danger and a charm,

A perverse sweetness, heaven-born malefice:

Its power could deform divinest things.

A wind of sorrow breathed upon the world;

All thought with falsehood was besieged, all act

60 Stamped with defect or with frustration's sign,

All high attempt with failure or vain success,

But none could know the reason of his fall.

The grey Mask whispered and, though no sound was heard,

Yet in the ignorant heart a seed was sown

65 That bore black fruit of suffering, death and bale.

Out of the chill steppes of a bleak Unseen

Invisible, wearing the Night's grey mask,

Arrived the shadowy dreadful messengers,

Invaders from a dangerous world of power,

70 Ambassadors of evil's absolute.

In silence the inaudible voices spoke,

Hands that none saw planted the fatal grain,

No form was seen, yet a dire work was done,

An iron decree in crooked uncials written

75 Imposed a law of sin and adverse fate.

Life looked at him with changed and sombre eyes:

Her beauty he saw and the yearning heart in things

That with a little happiness is content,

Answering to a small ray of truth or love;

80 He saw her gold sunlight and her far blue sky,

Her green of leaves and hue and scent of flowers

And the charm of children and the love of friends

And the beauty of women and kindly hearts of men,

But saw too the dreadful Powers that drive her moods

85 And the anguish she has strewn upon her ways,

Fate waiting on the unseen steps of men

And her evil and sorrow and last gift of death.

A breath of disillusion and decadence

Corrupting watched for Life's maturity

90 And made to rot the full grain of the soul:

Progress became a purveyor of Death.

A world that clung to the law of a slain Light

Cherished the putrid corpses of dead truths,

Hailed twisted forms as things free, new and true,

95 Beauty from ugliness and evil drank

Feeling themselves guests at a banquet of the gods

And tasted corruption like a high-spiced food.

A darkness settled on the heavy air;

It hunted the bright smile from Nature's lips

100 And slew the native confidence in her heart

And put fear's crooked look into her eyes.

The lust that warps the spirit's natural good

Replaced by a manufactured virtue and vice

The frank spontaneous impulse of the soul:

105 Afflicting Nature with the dual's lie,

Their twin values whetted a forbidden zest,

Made evil a relief from spurious good,

The ego battened on righteousness and sin

And each became an instrument of Hell.

110 In rejected heaps by a monotonous road

The old simple delights were left to lie

On the wasteland of life's descent to Night.

All glory of life was dimmed, tarnished with doubt;

All beauty ended in an aging face;

115 All power was dubbed a tyranny cursed by God

And Truth a fiction needed by the mind:

The chase of joy was now a tired hunt;

All knowledge was left a questioning Ignorance.

As from a womb obscure he saw emerge

120 The body and visage of a dark Unseen

Hidden behind the fair outsides of life.

Its dangerous commerce is our suffering's cause.

Its breath is a subtle poison in men's hearts;

All evil starts from that ambiguous face.

125 A peril haunted now the common air;

The world grew full of menacing Energies,

And wherever turned for help or hope his eyes,

In field and house, in street and camp and mart

He met the prowl and stealthy come and go

130 Of armed disquieting bodied Influences.

A march of goddess figures dark and nude

Alarmed the air with grandiose unease;

Appalling footsteps drew invisibly near,

Shapes that were threats invaded the dream-light,

135 And ominous beings passed him on the road

Whose very gaze was a calamity:

A charm and sweetness sudden and formidable,

Faces that raised alluring lips and eyes

Approached him armed with beauty like a snare,

140 But hid a fatal meaning in each line

And could in a moment dangerously change.

But he alone discerned that screened attack.

A veil upon the inner vision lay,

A force was there that hid its dreadful steps;

145 All was belied, yet thought itself the truth;

All were beset but knew not of the siege:

For none could see the authors of their fall.

Aware of some dark wisdom still withheld

That was the seal and warrant of this strength,

150 He followed the track of dim tremendous steps

Returning to the night from which they came.

A tract he reached unbuilt and owned by none:

There all could enter but none stay for long.

It was a no man's land of evil air,

155 A crowded neighbourhood without one home,

A borderland between the world and hell.

There unreality was Nature's lord:

It was a space where nothing could be true,

For nothing was what it had claimed to be:

160 A high appearance wrapped a specious void.

Yet nothing would confess its own pretence

Even to itself in the ambiguous heart:

A vast deception was the law of things;

Only by that deception they could live.

165 An unsubstantial Nihil guaranteed

The falsehood of the forms this Nature took

And made them seem awhile to be and live.

A borrowed magic drew them from the Void;

They took a shape and stuff that was not theirs

170 And showed a colour that they could not keep,

Mirrors to a phantasm of reality.

Each rainbow brilliance was a splendid lie;

A beauty unreal graced a glamour face.

Nothing could be relied on to remain:

175 Joy nurtured tears and good an evil proved,

But never out of evil one plucked good:

Love ended early in hate, delight killed with pain,

Truth into falsity grew and death ruled life.

A Power that laughed at the mischiefs of the world,

180 An irony that joined the world's contraries

And flung them into each other's arms to strive,

Put a sardonic rictus on God's face.

Aloof, its influence entered everywhere

And left a cloven hoof-mark on the breast;

185 A twisted heart and a strange sombre smile

Mocked at the sinister comedy of life.

Announcing the advent of a perilous Form

An ominous tread softened its dire footfall

That none might understand or be on guard;

190 None heard until a dreadful grasp was close.

Or else all augured a divine approach,

An air of prophecy felt, a heavenly hope,

Listened for a gospel, watched for a new star.

The Fiend was visible but cloaked in light;

195 He seemed a helping angel from the skies:

He armed untruth with Scripture and the Law;

He deceived with wisdom, with virtue slew the soul

And led to perdition by the heavenward path.

A lavish sense he gave of power and joy,

200 And, when arose the warning from within,

He reassured the ear with dulcet tones

Or took the mind captive in its own net;

His rigorous logic made the false seem true.

Amazing the elect with holy lore

205 He spoke as with the very voice of God.

The air was full of treachery and ruse;

Truth-speaking was a stratagem in that place;

Ambush lurked in a smile and peril made

Safety its cover, trust its entry's gate:

210 Falsehood came laughing with the eyes of truth;

Each friend might turn an enemy or spy,

The hand one clasped ensleeved a dagger's stab

And an embrace could be Doom's iron cage.

Agony and danger stalked their trembling prey

215 And softly spoke as to a timid friend:

Attack sprang suddenly vehement and unseen;

Fear leaped upon the heart at every turn

And cried out with an anguished dreadful voice;

It called for one to save but none came near.

220 All warily walked, for death was ever close;

Yet caution seemed a vain expense of care,

For all that guarded proved a deadly net,

And when after long suspense salvation came

And brought a glad relief disarming strength,

225 It served as a smiling passage to worse fate.

There was no truce and no safe place to rest;

One dared not slumber or put off one's arms:

It was a world of battle and surprise.

All who were there lived for themselves alone;

230 All warred against all, but with a common hate

Turned on the mind that sought some higher good;

Truth was exiled lest she should dare to speak

And hurt the heart of darkness with her light

Or bring her pride of knowledge to blaspheme

235 The settled anarchy of established things.

Then the scene changed, but kept its dreadful core:

Altering its form the life remained the same.

A capital was there without a State:

It had no ruler, only groups that strove.

240 He saw a city of ancient Ignorance

Founded upon a soil that knew not Light.

There each in his own darkness walked alone:

Only they agreed to differ in Evil's paths,

To live in their own way for their own selves

245 Or to enforce a common lie and wrong;

There Ego was lord upon his peacock seat

And Falsehood sat by him, his mate and queen:

The world turned to them as Heaven to Truth and God.

Injustice justified by firm decrees

250 The sovereign weights of Error's legalised trade,

But all the weights were false and none the same;

Ever she watched with her balance and a sword,

Lest any sacrilegious word expose

The sanctified formulas of her old misrule.

255 In high professions wrapped self-will walked wide

And licence stalked prating of order and right:

There was no altar raised to Liberty;

True freedom was abhorred and hunted down:

Harmony and tolerance nowhere could be seen;

260 Each group proclaimed its dire and naked Law.

A frame of ethics knobbed with scriptural rules

Or a theory passionately believed and praised

A table seemed of high Heaven's sacred code.

A formal practice mailed and iron-shod

265 Gave to a rude and ruthless warrior kind

Drawn from the savage bowels of the earth

A proud stern poise of harsh nobility,

A civic posture rigid and formidable.

But all their private acts belied the pose:

270 Power and utility were their Truth and Right,

An eagle rapacity clawed its coveted good,

Beaks pecked and talons tore all weaker prey.

In their sweet secrecy of pleasant sins

Nature they obeyed and not a moralist God.

275 Inconscient traders in bundles of contraries,

They did what in others they would persecute;

When their eyes looked upon their fellow's vice,

An indignation flamed, a virtuous wrath;

Oblivious of their own deep-hid offence,

280 Moblike they stoned a neighbour caught in sin.

A pragmatist judge within passed false decrees,

Posed worst iniquities on equity's base,

Reasoned ill actions just, sanctioned the scale

Of the merchant ego's interest and desire.

285 Thus was a balance kept, the world could live.

A zealot fervour pushed their ruthless cults,

All faith not theirs bled scourged as heresy;

They questioned, captived, tortured, burned or smote

And forced the soul to abandon right or die.

290 Amid her clashing creeds and warring sects

Religion sat upon a blood-stained throne.

A hundred tyrannies oppressed and slew

And founded unity upon fraud and force.

Only what seemed was prized as real there:

295 The ideal was a cynic ridicule's butt;

Hooted by the crowd, mocked by enlightened wits,

Spiritual seeking wandered outcasted,

A dreamer's self-deceiving web of thought

Or mad chimaera deemed or hypocrite's fake,

300 Its passionate instinct trailed through minds obscure

Lost in the circuits of the Ignorance.

A lie was there the truth and truth a lie.

Here must the traveller of the upward Way

For daring Hell's kingdoms winds the heavenly route

305 Pause or pass slowly through that perilous space,

A prayer upon his lips and the great Name.

If probed not all discernment's keen spear-point,

He might stumble into falsity's endless net.

Over his shoulder often he must look back

310 Like one who feels on his neck an enemy's breath;

Else stealing up behind a treasonous blow

Might prostrate cast and pin to unholy soil,

Pierced through his back by Evil's poignant stake.

So might one fall on the Eternal's road

315 Forfeiting the spirit's lonely chance in Time

And no news of him reach the waiting gods,

Marked missing in the register of souls,

His name the index of a failing hope,

The position of a dead remembered star.

320 Only were safe who kept God in their hearts:

Courage their armour, faith their sword, they must walk,

The hand ready to smite, the eye to scout,

Casting a javelin regard in front,

Heroes and soldiers of the army of Light.

325 Hardly even so, the grisly danger past,

Released into a calmer purer air,

They dared at length to breathe and smile once more.

Once more they moved beneath a real sun.

Though Hell claimed rule, the spirit still had power.

330 This No-man's-land he passed without debate;

Him the heights missioned, him the Abyss desired:

None stood across his way, no voice forbade.

For swift and easy is the downward path,

And now towards the Night was turned his face.

335 A greater darkness waited, a worse reign,

If worse can be where all is evil's extreme;

Yet to the cloaked the uncloaked is naked worst.

There God and Truth and the supernal Light

Had never been or else had power no more.

340 As when one slips in a deep moment's trance

Over mind's border into another world,

He crossed a boundary whose stealthy trace

Eye could not see but only the soul feel.

Into an armoured fierce domain he came

345 And saw himself wandering like a lost soul

Amid grimed walls and savage slums of Night.

Around him crowded grey and squalid huts

Neighbouring proud palaces of perverted Power,

Inhuman quarters and demoniac wards.

350 A pride in evil hugged its wretchedness;

A misery haunting splendour pressed those fell

Dun suburbs of the cities of dream-life.

There Life displayed to the spectator soul

The shadow depths of her strange miracle.

355 A strong and fallen goddess without hope,

Obscured, deformed by some dire Gorgon spell,

As might a harlot empress in a bouge,

Nude, unashamed, exulting she upraised

Her evil face of perilous beauty and charm

360 And, drawing panic to a shuddering kiss

Twixt the magnificence of her fatal breasts,

Allured to their abyss the spirit's fall.

Across his field of sight she multiplied

As on a scenic film or moving plate

365 The implacable splendour of her nightmare pomps.

On the dark background of a soulless world

She staged between a lurid light and shade

Her dramas of the sorrow of the depths

Written on the agonised nerves of living things:

370 Epics of horror and grim majesty,

Wry statues spat and stiffened in life's mud,

A glut of hideous forms and hideous deeds

Paralysed pity in the hardened breast.

In booths of sin and night-repairs of vice

375 Styled infamies of the body's concupiscence

And sordid imaginations etched in flesh,

Turned lust into a decorative art:

Abusing Nature's gift her pervert skill

Immortalised the sown grain of living death,

380 In a mud goblet poured the bacchic wine,

To a satyr gave the thyrsus of a god.

Impure, sadistic, with grimacing mouths,

Grey foul inventions gruesome and macabre

Came televisioned from the gulfs of Night.

385 Her craft ingenious in monstrosity,

Impatient of all natural shape and poise,

A gape of nude exaggerated lines,

Gave caricature a stark reality,

And art-parades of weird distorted forms,

390 And gargoyle masques obscene and terrible

Trampled to tormented postures the torn sense.

An inexorable evil's worshipper,

She made vileness great and sublimated filth;

A dragon power of reptile energies

395 And strange epiphanies of grovelling Force

And serpent grandeurs couching in the mire

Drew adoration to a gleam of slime.

All Nature pulled out of her frame and base

Was twisted into an unnatural pose:

400 Repulsion stimulated inert desire;

Agony was made a red-spiced food for bliss,

Hatred was trusted with the work of lust

And torture took the form of an embrace;

A ritual anguish consecrated death;

405 Worship was offered to the Undivine.

A new aesthesis of Inferno's art

That trained the mind to love what the soul hates,

Imposed allegiance on the quivering nerves

And forced the unwilling body to vibrate.

410 Too sweet and too harmonious to excite

In this regime that soiled the being's core,

Beauty was banned, the heart's feeling dulled to sleep

And cherished in their place sensation's thrills;

The world was probed for jets of sense-appeal.

415 Here cold material intellect was the judge

And needed sensual prick and jog and lash

That its hard dryness and dead nerves might feel

Some passion and power and acrid point of life.

A new philosophy theorised evil's rights,

420 Gloried in the shimmering rot of decadence,

Or gave to a python Force persuasive speech

And armed with knowledge the primaeval brute.

Over life and Matter only brooding bowed,

Mind changed to the image of a rampant beast;

425 It scrambled into the pit to dig for truth

And lighted its search with the subconscient's flares.

Thence bubbling rose sullying the upper air,

The filth and festering secrets of the Abyss:

This it called positive fact and real life.

430 This now composed the fetid atmosphere.

A wild-beast passion crept from secret Night

To watch its prey with fascinating eyes:

Around him like a fire with sputtering tongues

There lolled and laughed a bestial ecstasy;

435 The air was packed with longings brute and fierce;

Crowding and stinging in a monstrous swarm

Pressed with a noxious hum into his mind

Thoughts that could poison Nature's heavenliest breath,

Forcing reluctant lids assailed the sight

440 Acts that revealed the mystery of Hell.

All that was there was on this pattern made.

A race possessed inhabited those parts.

A force demoniac lurking in man's depths

That heaves suppressed by the heart's human law,

445 Awed by the calm and sovereign eyes of Thought,

Can in a fire and earthquake of the soul

Arise and, calling to its native night,

Overthrow the reason, occupy the life

And stamp its hoof on Nature's shaking ground:

450 This was for them their being's flaming core.

A mighty energy, a monster god,

Hard to the strong, implacable to the weak,

It stared at the harsh unpitying world it made

With the stony eyelids of its fixed idea.

455 Its heart was drunk with a dire hunger's wine,

In others' suffering felt a thrilled delight

And of death and ruin the grandiose music heard.

To have power, to be master, was sole virtue and good:

It claimed the whole world for Evil's living room,

460 Its party's grim totalitarian reign

The cruel destiny of breathing things.

All on one plan was shaped and standardised

Under a dark dictatorship's breathless weight.

In street and house, in councils and in courts

465 Beings he met who looked like living men

And climbed in speech upon high wings of thought

But harboured all that is subhuman, vile

And lower than the lowest reptile's crawl.

The reason meant for nearness to the gods

470 And uplift to heavenly scale by the touch of mind

Only enhanced by its enlightening ray

Their inborn nature's wry monstrosity.

Often, a familiar visage studying

Joyfully encountered at some dangerous turn,

475 Hoping to recognise a look of light,

His vision warned by the spirit's inward eye

Discovered suddenly Hell's trademark there,

Or saw with the inner sense that cannot err,

In the semblance of a fair or virile form

480 The demon and the goblin and the ghoul.

An insolence reigned of cold stone-hearted strength

Mighty, obeyed, approved by the Titan's law,

The huge laughter of a giant cruelty

And fierce glad deeds of ogre violence.

485 In that wide cynic den of thinking beasts

One looked in vain for a trace of pity or love;

There was no touch of sweetness anywhere,

But only Force and its acolytes, greed and hate:

There was no help for suffering, none to save,

490 None dared resist or speak a noble word.

Armed with the aegis of tyrannic Power,

Signing the edicts of her dreadful rule

And using blood and torture as a seal,

Darkness proclaimed her slogans to the world.

495 A servile blinkered silence hushed the mind

Or only it repeated lessons taught,

While mitred, holding the good shepherd's staff,

Falsehood enthroned on awed and prostrate hearts

The cults and creeds that organise living death

500 And slay the soul on the altar of a lie.

All were deceived or served their own deceit;

Truth in that stifling atmosphere could not live.

There wretchedness believed in its own joy

And fear and weakness hugged their abject depths;

505 All that is low and sordid-thoughted, base,

All that is drab and poor and miserable,

Breathed in a lax content its natural air

And felt no yearning of divine release:

Arrogant, gibing at more luminous states

510 The people of the gulfs despised the sun.

A barriered autarchy excluded light;

Fixed in its will to be its own grey self,

It vaunted its norm unique and splendid type:

It soothed its hunger with a plunderer's dream;

515 Flaunting its cross of servitude like a crown,

It clung to its dismal harsh autonomy.

A bull-throat bellowed with its brazen tongue;

Its hard and shameless clamour filling Space

And threatening all who dared to listen to truth

520 Claimed the monopoly of the battered ear;

A deafened acquiescence gave its vote,

And braggart dogmas shouted in the night

Kept for the fallen soul once deemed a god

The pride of its abysmal absolute.

525 A lone discoverer in these menacing realms

Guarded like termite cities from the sun,

Oppressed mid crowd and tramp and noise and flare,

Passing from dusk to deeper dangerous dusk,

He wrestled with powers that snatched from mind its light

530 And smote from him their clinging influences.

Soon he emerged in a dim wall-less space.

For now the peopled tracts were left behind;

He walked between wide banks of failing eve.

Around him grew a gaunt spiritual blank,

535 A threatening waste, a sinister loneliness

That left mind bare to an unseen assault,

An empty page on which all that willed could write

Stark monstrous messages without control.

A travelling dot on downward roads of Dusk

540 Mid barren fields and barns and straggling huts

And a few crooked and phantasmal trees,

He faced a sense of death and conscious void.

But still a hostile Life unseen was there

Whose deathlike poise resisting light and truth

545 Made living a bleak gap in nullity.

He heard the grisly voices that deny;

Assailed by thoughts that swarmed like spectral hordes,

A prey to the staring phantoms of the gloom

And terror approaching with its lethal mouth,

550 Driven by a strange will down ever down,

The sky above a communiqu of Doom,

He strove to shield his spirit from despair,

But felt the horror of the growing Night

And the Abyss rising to claim his soul.

555 Then ceased the abodes of creatures and their forms

And solitude wrapped him in its voiceless folds.

All vanished suddenly like a thought expunged;

His spirit became an empty listening gulf

Void of the dead illusion of a world:

560 Nothing was left, not even an evil face.

He was alone with the grey python Night.

A dense and nameless Nothing conscious, mute,

Which seemed alive but without body or mind,

Lusted all beings to annihilate

565 That it might be for ever nude and sole.

As in a shapeless beast's intangible jaws,

Gripped, strangled by that lusting viscous blot,

Attracted to some black and giant mouth

And swallowing throat and a huge belly of doom,

570 His being from its own vision disappeared

Drawn towards depths that hungered for its fall.

A formless void oppressed his struggling brain,

A darkness grim and cold benumbed his flesh,

A whispered grey suggestion chilled his heart;

575 Haled by a serpent-force from its warm home

And dragged to extinction in bleak vacancy

Life clung to its seat with cords of gasping breath;

Lapped was his body by a tenebrous tongue.

Existence smothered travailed to survive;

580 Hope strangled perished in his empty soul,

Belief and memory abolished died

And all that helps the spirit in its course.

There crawled through every tense and aching nerve

Leaving behind its poignant quaking trail

585 A nameless and unutterable fear.

As a sea nears a victim bound and still,

The approach alarmed his mind for ever dumb

Of an implacable eternity

Of pain inhuman and intolerable.

590 This he must bear, his hope of heaven estranged;

He must ever exist without extinction's peace

In a slow suffering Time and tortured Space,

An anguished nothingness his endless state.

A lifeless vacancy was now his breast,

595 And in the place where once was luminous thought,

Only remained like a pale motionless ghost

An incapacity for faith and hope

And the dread conviction of a vanquished soul

Immortal still but with its godhead lost,

600 Self lost and God and touch of happier worlds.

But he endured, stilled the vain terror, bore

The smothering coils of agony and affright;

Then peace returned and the soul's sovereign gaze.

To the blank horror a calm Light replied:

605 Immutable, undying and unborn,

Mighty and mute the Godhead in him woke

And faced the pain and danger of the world.

He mastered the tides of Nature with a look:

He met with his bare spirit naked Hell.

END OF CANTO SEVEN

Canto Eight

The World of Falsehood, the Mother of Evil and the Sons of Darkness

Then could he see the hidden heart of Night:

The labour of its stark unconsciousness

Revealed the endless terrible Inane.

A spiritless blank Infinity was there;

5 A Nature that denied the eternal Truth

In the vain braggart freedom of its thought

Hoped to abolish God and reign alone.

There was no sovereign Guest, no witness Light;

Unhelped it would create its own bleak world.

10 Its large blind eyes looked out on demon acts,

Its deaf ears heard the untruth its dumb lips spoke;

Its huge misguided fancy took vast shapes,

Its mindless sentience quivered with fierce conceits;

Engendering a brute principle of life

15 Evil and pain begot a monstrous soul.

The Anarchs of the formless depths arose,

Great Titan beings and demoniac powers,

World-egos racked with lust and thought and will,

Vast minds and lives without a spirit within:

20 Impatient architects of error's house,

Leaders of the cosmic ignorance and unrest

And sponsors of sorrow and mortality

Embodied the dark Ideas of the Abyss.

A shadow substance into emptiness came,

25 Dim forms were born in the unthinking Void

And eddies met and made an adverse Space

In whose black folds Being imagined Hell.

His eyes piercing the triple-plated gloom

Identified their sight with its blind stare:

30 Accustomed to the unnatural dark, they saw

Unreality made real and conscious Night.

A violent, fierce and formidable world,

An ancient womb of huge calamitous dreams,

Coiled like a larva in the obscurity

35 That keeps it from the spear-points of Heaven's stars.

It was the gate of a false Infinite,

An eternity of disastrous absolutes,

An immense negation of spiritual things.

All once self-luminous in the spirit's sphere

40 Turned now into their own dark contraries:

Being collapsed into a pointless void

That yet was a zero parent of the worlds;

Inconscience swallowing up the cosmic Mind

Produced a universe from its lethal sleep;

45 Bliss into black coma fallen, insensible,

Coiled back to itself and God's eternal joy

Through a false poignant figure of grief and pain

Still dolorously nailed upon a cross

Fixed in the soil of a dumb insentient world

50 Where birth was a pang and death an agony,

Lest all too soon should change again to bliss.

Thought sat, a priestess of Perversity,

On her black tripod of the triune Snake

Reading by opposite signs the eternal script,

55 A sorceress reversing life's God-frame.

In darkling aisles with evil eyes for lamps

And fatal voices chanting from the apse,

In strange infernal dim basilicas

Intoning the magic of the unholy Word,

60 The ominous profound Initiate

Performed the ritual of her Mysteries.

There suffering was Nature's daily food

Alluring to the anguished heart and flesh,

And torture was the formula of delight,

65 Pain mimicked the celestial ecstasy.

There Good, a faithless gardener of God,

Watered with virtue the world's upas-tree

And, careful of the outward word and act,

Engrafted his hypocrite blooms on native ill.

70 All high things served their nether opposite:

The forms of Gods sustained a demon cult;

Heaven's face became a mask and snare of Hell.

There in the heart of vain phenomenon,

In an enormous action's writhen core

75 He saw a Shape illimitable and vague

Sitting on Death who swallows all things born.

A chill fixed face with dire and motionless eyes,

Her dreadful trident in her shadowy hand

Outstretched, she pierced all creatures with one fate.

80 When nothing was save Matter without soul

And a spiritless hollow was the heart of Time,

Then Life first touched the insensible Abyss;

Awaking the stark Void to hope and grief

Her pallid beam smote the unfathomed Night

85 In which God hid himself from his own view.

In all things she sought their slumbering mystic truth,

The unspoken Word that inspires unconscious forms;

She groped in his deeps for an invisible Law,

Fumbled in the dim subconscient for his mind

90 And strove to find a way for spirit to be.

But from the Night another answer came.

A seed was in that nether matrix cast,

A dumb unprobed husk of perverted truth,

A cell of an insentient infinite.

95 A monstrous birth prepared its cosmic form

In Nature's titan embryo, Ignorance.

Then in a fatal and stupendous hour

Something that sprang from the stark Inconscient's sleep

Unwillingly begotten by the mute Void,

100 Lifted its ominous head against the stars;

Overshadowing earth with its huge body of Doom

It chilled the heavens with the menace of a face.

A nameless Power, a shadowy Will arose

Immense and alien to our universe.

105 In the inconceivable Purpose none can gauge

A vast Non-Being robed itself with shape,

The boundless Nescience of the unconscious depths

Covered eternity with nothingness.

A seeking Mind replaced the seeing Soul:

110 Life grew into a huge and hungry death,

The Spirit's bliss was changed to cosmic pain.

Assuring God's self-cowled neutrality

A mighty opposition conquered Space.

A sovereign ruling falsehood, death and grief,

115 It pressed its fierce hegemony on the earth;

Disharmonising the original style

Of the architecture of her fate's design,

It falsified the primal cosmic Will

And bound to struggle and dread vicissitudes

120 The long slow process of the patient Power.

Implanting error in the stuff of things

It made an Ignorance of the all-wise Law;

It baffled the sure touch of life's hid sense,

Kept dumb the intuitive guide in Matter's sleep,

125 Deformed the insect's instinct and the brute's,

Disfigured man's thought-born humanity.

A shadow fell across the simple Ray:

Obscured was the Truth-light in the cavern heart

That burns unwitnessed in the altar crypt

130 Behind the still velamen's secrecy

Companioning the Godhead of the shrine.

Thus was the dire antagonist Energy born

Who mimes the eternal Mother's mighty shape

And mocks her luminous infinity

135 With a grey distorted silhouette in the Night.

Arresting the passion of the climbing soul,

She forced on life a slow and faltering pace;

Her hand's deflecting and retarding weight

Is laid on the mystic evolution's curve:

140 The tortuous line of her deceiving mind

The Gods see not and man is impotent;

Oppressing the God-spark within the soul

She forces back to the beast the human fall.

Yet in her formidable instinctive mind

145 She feels the One grow in the heart of Time

And sees the Immortal shine through the human mould.

Alarmed for her rule and full of fear and rage

She prowls around each light that gleams through the dark

Casting its ray from the spirit's lonely tent,

150 Hoping to enter with fierce stealthy tread

And in the cradle slay the divine Child.

Incalculable are her strength and ruse;

Her touch is a fascination and a death;

She kills her victim with his own delight;

155 Even Good she makes a hook to drag to Hell.

For her the world runs to its agony.

Often the pilgrim on the Eternal's road

Ill-lit from clouds by the pale moon of Mind,

Or in devious byways wandering alone,

160 Or lost in deserts where no path is seen,

Falls overpowered by her lion leap,

A conquered captive under her dreadful paws.

Intoxicated by a burning breath

And amorous grown of a destroying mouth,

165 Once a companion of the sacred Fire,

The mortal perishes to God and Light,

An Adversary governs heart and brain,

A Nature hostile to the Mother-Force.

The self of life yields up its instruments

170 To Titan and demoniac agencies

That aggrandise earth-nature and disframe:

A cowled fifth-columnist is now thought's guide;

His subtle defeatist murmur slays the faith

And, lodged in the breast or whispering from outside,

175 A lying inspiration fell and dark

A new order substitutes for the divine.

A silence falls upon the spirit's heights,

From the veiled sanctuary the God retires,

Empty and cold is the chamber of the Bride;

180 The golden Nimbus now is seen no more,

No longer burns the white spiritual ray

And hushed for ever is the secret Voice.

Then by the Angel of the Vigil Tower

A name is struck from the recording book;

185 A flame that sang in Heaven sinks quenched and mute;

In ruin ends the epic of a soul.

This is the tragedy of the inner death

When forfeited is the divine element

And only a mind and body live to die.

190 For terrible agencies the Spirit allows

And there are subtle and enormous Powers

That shield themselves with the covering Ignorance.

Offspring of the gulfs, agents of the shadowy Force,

Haters of light, intolerant of peace,

195 Aping to the thought the shining Friend and Guide,

Opposing in the heart the eternal Will,

They veil the occult uplifting Harmonist.

His wisdom's oracles are made our bonds;

The doors of God they have locked with keys of creed

200 And shut out by the Law his tireless Grace.

Along all Nature's lines they have set their posts

And intercept the caravans of Light;

Wherever the Gods act, they intervene.

A yoke is laid upon the world's dim heart;

205 Masked are its beats from the supernal Bliss,

And the closed peripheries of brilliant Mind

Block the fine entries of celestial Fire.

Always the dark Adventurers seem to win;

Nature they fill with evil's institutes,

210 Turn into defeats the victories of Truth,

Proclaim as falsehoods the eternal laws,

And load the dice of Doom with wizard lies;

The world's shrines they have occupied, usurped its thrones.

In scorn of the dwindling chances of the Gods

215 They claim creation as their conquered fief

And crown themselves the iron Lords of Time.

Adepts of the illusion and the mask,

The artificers of Nature's fall and pain

Have built their altars of triumphant Night

220 In the clay temple of terrestrial life.

In the vacant precincts of the sacred Fire,

In front of the reredos in the mystic rite

Facing the dim velamen none can pierce,

Intones his solemn hymn the mitred priest

225 Invoking their dreadful presence in his breast:

Attributing to them the awful Name

He chants the syllables of the magic text

And summons the unseen communion's act,

While twixt the incense and the muttered prayer

230 All the fierce bale with which the world is racked

Is mixed in the foaming chalice of man's heart

And poured to them like sacramental wine.

Assuming names divine they guide and rule.

Opponents of the Highest they have come

235 Out of their world of soulless thought and power

To serve by enmity the cosmic scheme.

Night is their refuge and strategic base.

Against the sword of Flame, the luminous Eye,

Bastioned they live in massive forts of gloom,

240 Calm and secure in sunless privacy:

No wandering ray of Heaven can enter there.

Armoured, protected by their lethal masks,

As in a studio of creative Death

The giant sons of Darkness sit and plan

245 The drama of the earth, their tragic stage.

All who would raise the fallen world must come

Under the dangerous arches of their power;

For even the radiant children of the gods

To darken their privilege is and dreadful right.

250 None can reach heaven who has not passed through hell.

This too the traveller of the worlds must dare.

A warrior in the dateless duel's strife,

He entered into dumb despairing Night

Challenging the darkness with his luminous soul.

255 Alarming with his steps the threshold gloom

He came into a fierce and dolorous realm

Peopled by souls who never had tasted bliss;

Ignorant like men born blind who know not light,

They could equate worst ill with highest good,

260 Virtue was to their eyes a face of sin

And evil and misery were their natural state.

A dire administration's penal code

Making of grief and pain the common law,

Decreeing universal joylessness

265 Had changed life into a stoic sacrament

And torture into a daily festival.

An act was passed to chastise happiness;

Laughter and pleasure were banned as deadly sins:

A questionless mind was ranked as wise content,

270 A dull heart's silent apathy as peace:

Sleep was not there, torpor was the sole rest,

Death came but neither respite gave nor end;

Always the soul lived on and suffered more.

Ever he deeper probed that kingdom of pain;

275 Around him grew the terror of a world

Of agony followed by worse agony,

And in the terror a great wicked joy

Glad of one's own and others' calamity.

There thought and life were a long punishment,

280 The breath a burden and all hope a scourge,

The body a field of torment, a massed unease;

Repose was a waiting between pang and pang.

This was the law of things none dreamed to change:

A hard sombre heart, a harsh unsmiling mind

285 Rejected happiness like a cloying sweet;

Tranquillity was a tedium and ennui:

Only by suffering life grew colourful;

It needed the spice of pain, the salt of tears.

If one could cease to be, all would be well;

290 Else only fierce sensations gave some zest:

A fury of jealousy burning the gnawed heart,

The sting of murderous spite and hate and lust,

The whisper that lures to the pit and treachery's stroke

Threw vivid spots on the dull aching hours.

295 To watch the drama of infelicity,

The writhing of creatures under the harrow of doom

And sorrow's tragic gaze into the night

And horror and the hammering heart of fear

Were the ingredients in Time's heavy cup

300 That pleased and helped to enjoy its bitter taste.

Of such fierce stuff was made up life's long hell:

These were the threads of the dark spider's-web

In which the soul was caught, quivering and rapt;

This was religion, this was Nature's rule.

305 In a fell chapel of iniquity

To worship a black pitiless image of Power

Kneeling one must cross hard-hearted stony courts,

A pavement like a floor of evil fate.

Each stone was a keen edge of ruthless force

310 And glued with the chilled blood from tortured breasts;

The dry gnarled trees stood up like dying men

Stiffened into a pose of agony,

And from each window peered an ominous priest

Chanting Te Deums for slaughter's crowning grace,

315 Uprooted cities, blasted human homes,

Burned writhen bodies, the bombshell's massacre.

“Our enemies are fallen, are fallen, they sang,

“All who once stayed our will are smitten and dead;

How great we are, how merciful art Thou.

320 Thus thought they to reach God's impassive throne

And Him command whom all their acts opposed,

Magnifying their deeds to touch his skies,

And make him an accomplice of their crimes.

There no relenting pity could have place,

325 But ruthless strength and iron moods had sway,

A dateless sovereignty of terror and gloom:

This took the figure of a darkened God

Revered by the racked wretchedness he had made,

Who held in thrall a miserable world,

330 And helpless hearts nailed to unceasing woe

Adored the feet that trampled them into mire.

It was a world of sorrow and of hate,

Sorrow with hatred for its lonely joy,

Hatred with others' sorrow as its feast;

335 A bitter rictus curled the suffering mouth;

A tragic cruelty saw its ominous chance.

Hate was the black archangel of that realm;

It glowed, a sombre jewel in the heart

Burning the soul with its malignant rays,

340 And wallowed in its fell abysm of might.

These passions even objects seemed to exude,

For mind overflowed into the inanimate

That answered with the wickedness it received,

Against their users used malignant powers,

345 Hurt without hands and strangely, suddenly slew,

Appointed as instruments of an unseen doom.

Or they made themselves a fateful prison wall

Where men condemned wake through the creeping hours

Counted by the tollings of an ominous bell.

350 An evil environment worsened evil souls:

All things were conscious there and all perverse.

In this infernal realm he dared to press

Even into its deepest pit and darkest core,

Perturbed its tenebrous base, dared to contest

355 Its ancient privileged right and absolute force:

In Night he plunged to know her dreadful heart,

In Hell he sought the root and cause of Hell.

Its anguished gulfs opened in his own breast;

He listened to clamours of its crowded pain,

360 The heart-beats of its fatal loneliness.

Above was a chill deaf eternity.

In vague tremendous passages of Doom

He heard the goblin Voice that guides to slay,

And faced the enchantments of the demon Sign,

365 And traversed the ambush of the opponent Snake.

In menacing tracts, in tortured solitudes

Companionless he roamed through desolate ways

Where the red Wolf waits by the fordless stream

And Death's black eagles scream to the precipice,

370 And met the hounds of bale who hunt men's hearts

Baying across the veldts of Destiny,

In footless battlefields of the Abyss

Fought shadowy combats in mute eyeless depths,

Assaults of Hell endured and Titan strokes

375 And bore the fierce inner wounds that are slow to heal.

A prisoner of a hooded magic Force,

Captured and trailed in Falsehood's lethal net

And often strangled in the noose of grief,

Or cast in the grim morass of swallowing doubt,

380 Or shut into pits of error and despair,

He drank her poison draughts till none was left.

In a world where neither hope nor joy could come

The ordeal he suffered of evil's absolute reign,

Yet kept intact his spirit's radiant truth.

385 Incapable of motion or of force,

In Matter's blank denial gaoled and blind,

Pinned to the black inertia of our base

He treasured between his hands his flickering soul.

His being ventured into mindless Void,

390 Intolerant gulfs that knew not thought nor sense;

Thought ceased, sense failed, his soul still saw and knew.

In atomic parcellings of the Infinite

Near to the dumb beginnings of lost Self,

He felt the curious small futility

395 Of the creation of material things.

Or, stifled in the Inconscient's hollow dusk,

He sounded the mystery dark and bottomless

Of the enormous and unmeaning deeps

Whence struggling life in a dead universe rose.

400 There in the stark identity lost by mind

He felt the sealed sense of the insensible world

And a mute wisdom in the unknowing Night.

Into the abysmal secrecy he came

Where darkness peers from her mattress, grey and nude,

405 And stood on the last locked subconscient's floor

Where Being slept unconscious of its thoughts

And built the world not knowing what it built.

There waiting its hour the future lay unknown,

There is the record of the vanished stars.

410 There in the slumber of the cosmic Will

He saw the secret key of Nature's change.

A light was with him, an invisible hand

Was laid upon the error and the pain

Till it became a quivering ecstasy,

415 The shock of sweetness of an arm's embrace.

He saw in Night the Eternal's shadowy veil,

Knew death for a cellar of the house of life,

In destruction felt creation's hasty pace,

Knew loss as the price of a celestial gain

420 And hell as a short cut to heaven's gates.

Then in Illusion's occult factory

And in the Inconscient's magic printing-house

Torn were the formats of the primal Night

And shattered the stereotypes of Ignorance.

425 Alive, breathing a deep spiritual breath,

Nature expunged her stiff mechanical code

And the articles of the bound soul's contract,

Falsehood gave back to Truth her tortured shape.

Annulled were the tables of the law of Pain,

430 And in their place grew luminous characters.

The skilful Penman's unseen finger wrote

His swift intuitive calligraphy;

Earth's forms were made his divine documents,

The wisdom embodied mind could not reveal,

435 Inconscience chased from the world's voiceless breast;

Transfigured were the fixed schemes of reasoning Thought.

Arousing consciousness in things inert,

He imposed upon dark atom and dumb mass

The diamond script of the Imperishable,

440 Inscribed on the dim heart of fallen things

A paean-song of the free Infinite

And the Name, foundation of eternity,

And traced on the awake exultant cells

In the ideographs of the Ineffable

445 The lyric of the love that waits through Time

And the mystic volume of the Book of Bliss

And the message of the superconscient Fire.

Then life beat pure in the corporeal frame;

The infernal Gleam died and could slay no more.

450 Hell split across its huge abrupt faade

As if a magic building were undone,

Night opened and vanished like a gulf of dream.

Into being's gap scooped out as empty Space

In which she had filled the place of absent God,

455 There poured a wide intimate and blissful Dawn;

Healed were all things that Time's torn heart had made

And sorrow could live no more in Nature's breast:

Division ceased to be, for God was there.

The soul lit the conscious body with its ray,

460 Matter and spirit mingled and were one.

END OF CANTO EIGHT

Canto Nine

The Paradise of the Life-Gods

Around him shone a great felicitous Day.

A lustre of some rapturous Infinite,

It held in the splendour of its golden laugh

Regions of the heart's happiness set free,

5 Intoxicated with the wine of God,

Immersed in light, perpetually divine.

A favourite and intimate of the Gods

Obeying the divine command to joy,

It was the sovereign of its own delight

10 And master of the kingdoms of its force.

Assured of the bliss for which all forms were made,

Unmoved by fear and grief and the shocks of Fate

And unalarmed by the breath of fleeting Time

And unbesieged by adverse circumstance,

15 It breathed in a sweet secure unguarded ease

Free from our body's frailty inviting death,

Far from our danger-zone of stumbling Will.

It needed not to curb its passionate beats;

Thrilled by the clasp of the warm satisfied sense

20 And the swift wonder-rush and flame and cry

Of the life-impulses' red magnificent race,

It lived in a jewel-rhythm of the laughter of God

And lay on the breast of universal love.

Immune the unfettered Spirit of Delight

25 Pastured his gleaming sun-herds and moon-flocks

Along the lyric speed of griefless streams

In fragrance of the unearthly asphodel.

A silence of felicity wrapped the heavens,

A careless radiance smiled upon the heights;

30 A murmur of inarticulate ravishment

Trembled in the winds and touched the enchanted soil;

Incessant in the arms of ecstasy

Repeating its sweet involuntary note

A sob of rapture flowed along the hours.

35 Advancing under an arch of glory and peace,

Traveller on plateau and on musing ridge,

As one who sees in the World-Magician's glass

A miracled imagery of soul-scapes flee

He traversed scenes of an immortal joy

40 And gazed into abysms of beauty and bliss.

Around him was a light of conscious suns

And a brooding gladness of great symbol things;

To meet him crowded plains of brilliant calm,

Mountains and violet valleys of the Blest,

45 Deep glens of joy and crooning waterfalls

And woods of quivering purple solitude;

Below him lay like gleaming jewelled thoughts

Rapt dreaming cities of Gandharva kings.

Across the vibrant secrecies of Space

50 A dim and happy music sweetly stole,

Smitten by unseen hands he heard heart-close

The harps' cry of the heavenly minstrels pass,

And voices of unearthly melody

Chanted the glory of eternal love

55 In the white-blue-moonbeam air of Paradise.

A summit and core of all that marvellous world,

Apart stood high Elysian nameless hills,

Burning like sunsets in a trance of eve.

As if to some new unsearched profundity,

60 Into a joyful stillness plunged their base;

Their slopes through a hurry of laughter and voices sank,

Crossed by a throng of singing rivulets,

Adoring blue heaven with their happy hymn,

Down into woods of shadowy secrecy:

65 Lifted into wide voiceless mystery

Their peaks climbed towards a greatness beyond life.

The shining Edens of the vital gods

Received him in their deathless harmonies.

All things were perfect there that flower in Time;

70 Beauty was there creation's native mould,

Peace was a thrilled voluptuous purity.

There Love fulfilled her gold and roseate dreams

And Strength her crowned and mighty reveries;

Desire climbed up, a swift omnipotent flame,

75 And Pleasure had the stature of the gods;

Dream walked along the highways of the stars;

Sweet common things turned into miracles:

Overtaken by the spirit's sudden spell,

Smitten by a divine passion's alchemy,

80 Pain's self compelled transformed to potent joy

Curing the antithesis twixt heaven and hell.

All life's high visions are embodied there,

Her wandering hopes achieved, her aureate combs

Caught by the honey-eater's darting tongue,

85 Her burning guesses changed to ecstasied truths,

Her mighty pantings stilled in deathless calm

And liberated her immense desires.

In that paradise of perfect heart and sense

No lower note could break the endless charm

90 Of her sweetness ardent and immaculate;

Her steps are sure of their intuitive fall.

After the anguish of the soul's long strife

At length were found calm and celestial rest

And, lapped in a magic flood of sorrowless hours,

95 Healed were his warrior nature's wounded limbs

In the encircling arms of Energies

That brooked no stain and feared not their own bliss.

In scenes forbidden to our pallid sense

Amid miraculous scents and wonder-hues

100 He met the forms that divinise the sight,

To music that can immortalise the mind

And make the heart wide as infinity

Listened, and captured the inaudible

Cadences that awake the occult ear:

105 Out of the ineffable hush it hears them come

Trembling with the beauty of a wordless speech,

And thoughts too great and deep to find a voice,

Thoughts whose desire new-makes the universe.

A scale of sense that climbed with fiery feet

110 To heights of unimagined happiness,

Recast his being's aura in joy-glow,

His body glimmered like a skiey shell;

His gates to the world were swept with seas of light.

His earth, dowered with celestial competence,

115 Harboured a power that needed now no more

To cross the closed customs-line of mind and flesh

And smuggle godhead into humanity.

It shrank no more from the supreme demand

Of an untired capacity for bliss,

120 A might that could explore its own infinite

And beauty and passion and the depths' reply

Nor feared the swoon of glad identity

Where spirit and flesh in inner ecstasy join

Annulling the quarrel between self and shape.

125 It drew from sight and sound spiritual power,

Made sense a road to reach the intangible:

It thrilled with the supernal influences

That build the substance of life's deeper soul.

Earth-nature stood reborn, comrade of heaven.

130 A fit companion of the timeless Kings,

Equalled with the godheads of the living Suns,

He mixed in the radiant pastimes of the Unborn,

Heard whispers of the Player never seen

And listened to his voice that steals the heart

135 And draws it to the breast of God's desire,

And felt its honey of felicity

Flow through his veins like the rivers of Paradise,

Made body a nectar-cup of the Absolute.

In sudden moments of revealing flame,

140 In passionate responses half-unveiled

He reached the rim of ecstasies unknown;

A touch supreme surprised his hurrying heart,

The clasp was remembered of the Wonderful,

And hints leaped down of white beatitudes.

145 Eternity drew close disguised as Love

And laid its hand upon the body of Time.

A little gift comes from the Immensitudes,

But measureless to life its gain of joy;

All the untold Beyond is mirrored there.

150 A giant drop of the Bliss unknowable

Overwhelmed his limbs and round his soul became

A fiery ocean of felicity;

He foundered drowned in sweet and burning vasts:

The dire delight that could shatter mortal flesh,

155 The rapture that the gods sustain he bore.

Immortal pleasure cleansed him in its waves

And turned his strength into undying power.

Immortality captured Time and carried Life.

END OF CANTO NINE

Canto Ten

The Kingdoms and Godheads of the Little Mind

This too must now be overpassed and left,

As all must be until the Highest is gained

In whom the world and self grow true and one:

Till That is reached our journeying cannot cease.

5 Always a nameless goal beckons beyond,

Always ascends the zigzag of the gods

And upward points the spirit's climbing Fire.

This breath of hundred-hued felicity

And its pure heightened figure of Time's joy,

10 Tossed upon waves of flawless happiness,

Hammered into single beats of ecstasy,

This fraction of the spirit's integer

Caught into a passionate greatness of extremes,

This limited being lifted to zenith bliss,

15 Happy to enjoy one touch of things supreme,

Packed into its sealed small infinity,

Its endless time-made world outfacing Time,

A little output of God's vast delight.

The moments stretched towards the eternal Now,

20 The hours discovered immortality,

But, satisfied with their sublime contents,

On peaks they ceased whose tops half-way to Heaven

Pointed to an apex they could never mount,

To a grandeur in whose air they could not live.

25 Inviting to their high and exquisite sphere,

To their secure and fine extremities

This creature who hugs his limits to feel safe,

These heights declined a greater adventure's call.

A glory and sweetness of satisfied desire

30 Tied up the spirit to golden posts of bliss.

It could not house the wideness of a soul

Which needed all infinity for its home.

A memory soft as grass and faint as sleep,

The beauty and call receding sank behind

35 Like a sweet song heard fading far away

Upon the long high road to Timelessness.

Above was an ardent white tranquillity.

A musing spirit looked out on the worlds

And like a brilliant clambering of skies

40 Passing through clarity to an unseen Light

Large lucent realms of Mind from stillness shone.

But first he met a silver-grey expanse

Where Day and Night had wedded and were one:

It was a tract of dim and shifting rays

45 Parting Life's sentient flow from Thought's self-poise.

A coalition of uncertainties

There exercised uneasy government

On a ground reserved for doubt and reasoned guess,

A rendezvous of Knowledge with Ignorance.

50 At its low extremity held difficult sway

A mind that hardly saw and slowly found;

Its nature to our earthly nature close

And kin to our precarious mortal thought

That looks from soil to sky and sky to soil

55 But knows not the below nor the beyond,

It only sensed itself and outward things.

This was the first means of our slow ascent

From the half-conscience of the animal soul

Living in a crowded press of shape-events

60 In a realm it cannot understand nor change;

Only it sees and acts in a given scene

And feels and joys and sorrows for a while.

The ideas that drive the obscure embodied spirit

Along the roads of suffering and desire

65 In a world that struggles to discover Truth,

Found here their power to be and Nature-force.

Here are devised the forms of an ignorant life

That sees the empiric fact as settled law,

Labours for the hour and not for eternity

70 And trades its gains to meet the moment's call:

The slow process of a material mind

Which serves the body it should rule and use

And needs to lean upon an erring sense,

Was born in that luminous obscurity.

75 Advancing tardily from a limping start,

Crutching hypothesis on argument,

Throning its theories as certitudes,

It reasons from the half-known to the unknown,

Ever constructing its frail house of thought,

80 Ever undoing the web that it has spun.

A twilight sage whose shadow seems to him self,

Moving from minute to brief minute lives;

A king dependent on his satellites

Signs the decrees of ignorant ministers,

85 A judge in half-possession of his proofs,

A voice clamant of uncertainty's postulates,

An architect of knowledge, not its source.

This powerful bondslave of his instruments

Thinks his low station Nature's highest top,

90 Oblivious of his share in all things made

And haughtily humble in his own conceit

Believes himself a spawn of Matter's mud

And takes his own creations for his cause.

To eternal light and knowledge meant to rise,

95 Up from man's bare beginning is our climb;

Out of earth's heavy smallness we must break,

We must search our nature with spiritual fire:

An insect crawl preludes our glorious flight;

Our human state cradles the future god,

100 Our mortal frailty an immortal force.

At the glow-worm top of these pale glimmer-realms

Where dawn-sheen gambolled with the native dusk

And helped the Day to grow and Night to fail,

Escaping over a wide and shimmering bridge,

105 He came into a realm of early Light

And the regency of a half-risen sun.

Out of its rays our mind's full orb was born.

Appointed by the Spirit of the Worlds

To mediate with the unknowing depths,

110 A prototypal deft Intelligence

Half-poised on equal wings of thought and doubt

Toiled ceaselessly twixt being's hidden ends.

A Secrecy breathed in life's moving act;

A covert nurse of Nature's miracles,

115 It shaped life's wonders out of Matter's mud:

It cut the pattern of the shapes of things,

It pitched mind's tent in the vague ignorant Vast.

A master Magician of measure and device

Has made an eternity from recurring forms

120 And to the wandering spectator thought

Assigned a seat on the inconscient stage.

On earth by the will of this Arch-Intelligence

A bodiless energy put on Matter's robe;

Proton and photon served the imager Eye

125 To change things subtle into a physical world

And the invisible appeared as shape

And the impalpable was felt as mass:

Magic of percept joined with concept's art

And lent to each object an interpreting name:

130 Idea was disguised in a body's artistry,

And by a strange atomic law's mystique

A frame was made in which the sense could put

Its symbol picture of the universe.

Even a greater miracle was done.

135 The mediating light linked body's power,

The sleep and dreaming of the tree and plant,

The animal's vibrant sense, the thought in man,

To the effulgence of a Ray above.

Its skill endorsing Matter's right to think

140 Cut sentient passages for the mind of flesh

And found a means for Nescience to know.

Offering its little squares and cubes of word

As figured substitutes for reality,

A mummified mnemonic alphabet,

145 It helped the unseeing Force to read her works.

A buried consciousness arose in her

And now she dreams herself human and awake.

But all was still a mobile Ignorance;

Still Knowledge could not come and firmly grasp

150 This huge invention seen as a universe.

A specialist of logic's hard machine

Imposed its rigid artifice on the soul;

An aide of the inventor intellect,

It cut Truth into manageable bits

155 That each might have his ration of thought-food,

Then new-built Truth's slain body by its art:

A robot exact and serviceable and false

Displaced the spirit's finer view of things:

A polished engine did the work of a god.

160 None the true body found, its soul seemed dead:

None had the inner look which sees Truth's whole;

All glorified the glittering substitute.

Then from the secret heights a wave swept down,

A brilliant chaos of rebel light arose;

165 It looked above and saw the dazzling peaks,

It looked within and woke the sleeping god.

Imagination called her shining squads

That venture into undiscovered scenes

Where all the marvels lurk none yet has known:

170 Lifting her beautiful and miraculous head,

She conspired with inspiration's sister brood

To fill thought's skies with glimmering nebulae.

A bright Error fringed the mystery-altar's frieze;

Darkness grew nurse to wisdom's occult sun,

175 Myth suckled knowledge with her lustrous milk;

The infant passed from dim to radiant breasts.

Thus worked the Power upon the growing world;

Its subtle craft withheld the full-orbed blaze,

Cherished the soul's childhood and on fictions fed

180 Far richer in their sweet and nectarous sap

Nourishing its immature divinity

Than the staple or dry straw of Reason's tilth,

Its heaped fodder of innumerable facts,

Plebeian fare on which today we thrive.

185 Thus streamed down from the realm of early Light

Ethereal thinkings into Matter's world;

Its gold-horned herds trooped into earth's cave-heart.

Its morning rays illume our twilight's eyes,

Its young formations move the mind of earth

190 To labour and to dream and new-create,

To feel beauty's touch and know the world and self:

The Golden Child began to think and see.

In those bright realms are Mind's first forward steps.

Ignorant of all but eager to know all,

195 Its curious slow enquiry there begins;

Ever its searching grasps at shapes around,

Ever it hopes to find out greater things.

Ardent and golden-gleamed with sunrise fires,

Alert it lives upon invention's verge.

200 Yet all it does is on an infant's scale,

As if the cosmos were a nursery game,

Mind, life the playthings of a Titan's babe.

As one it works who builds a mimic fort

Miraculously stable for a while,

205 Made of the sands upon a bank of Time

Mid an occult eternity's shoreless sea.

A small keen instrument the great Puissance chose,

An arduous pastime passionately pursues;

To teach the Ignorance is her difficult charge,

210 Her thought starts from an original nescient Void

And what she teaches she herself must learn

Arousing knowledge from its sleepy lair.

For knowledge comes not to us as a guest

Called into our chamber from the outer world;

215 A friend and inmate of our secret self,

It hid behind our minds and fell asleep

And slowly wakes beneath the blows of life;

The mighty daemon lies unshaped within,

To evoke, to give it form is Nature's task.

220 All was a chaos of the true and false,

Mind sought amid deep mists of Nescience;

It looked within itself but saw not God.

A material interim diplomacy

Denied the Truth that transient truths might live

225 And hid the Deity in creed and guess

That the World-Ignorance might grow slowly wise.

This was the imbroglio made by sovereign Mind

Looking from a gleam-ridge into the Night

In her first tamperings with Inconscience:

230 Its alien dusk baffles her luminous eyes;

Her rapid hands must learn a cautious zeal;

Only a slow advance the earth can bear.

Yet was her strength unlike the unseeing earth's

Compelled to handle makeshift instruments

235 Invented by the life-force and the flesh.

Earth all perceives through doubtful images,

All she conceives in hazardous jets of sight,

Small lights kindled by touches of groping thought.

Incapable of the soul's direct inlook

240 She sees by spasms and solders knowledge-scrap,

Makes Truth the slave-girl of her indigence,

Expelling Nature's mystic unity

Cuts into quantum and mass the moving All;

She takes for measuring-rod her ignorance.

245 In her own domain a pontiff and a seer,

That greater Power with her half-risen sun

Wrought within limits but possessed her field;

She knew by a privilege of thinking force

And claimed an infant sovereignty of sight.

250 In her eyes however darkly fringed was lit

The Archangel's gaze who knows inspired his acts

And shapes a world in its far-seeing flame.

In her own realm she stumbles not nor fails,

But moves in boundaries of subtle power

255 Across which mind can step towards the sun.

A candidate for a higher suzerainty,

A passage she cut through from Night to Light,

And searched for an ungrasped Omniscience.

A dwarf three-bodied trinity was her serf.

260 First, smallest of the three, but strong of limb,

A low-brow with a square and heavy jowl,

A pigmy Thought needing to live in bounds

For ever stooped to hammer fact and form.

Absorbed and cabined in external sight,

265 It takes its stand on Nature's solid base.

A technician admirable, a thinker crude,

A riveter of Life to habit's grooves,

Obedient to gross Matter's tyranny,

A prisoner of the moulds in which it works,

270 It binds itself by what itself creates.

A slave of a fixed mass of absolute rules,

It sees as Law the habits of the world,

It sees as Truth the habits of the mind.

In its realm of concrete images and events

275 Turning in a worn circle of ideas

And ever repeating old familiar acts,

It lives content with the common and the known.

It loves the old ground that was its dwelling-place:

Abhorring change as an audacious sin,

280 Distrustful of each new discovery

Only it advances step by careful step

And fears as if a deadly abyss the unknown.

A prudent treasurer of its ignorance,

It shrinks from adventure, blinks at glorious hope,

285 Preferring a safe foothold upon things

To the dangerous joy of wideness and of height.

The world's slow impressions on its labouring mind,

Tardy imprints almost indelible,

Increase their value by their poverty;

290 The old sure memories are its capital stock:

Only what sense can grasp seems absolute:

External fact it figures as sole truth,

Wisdom identifies with the earthward look,

And things long known and actions always done

295 Are to its clinging hold a balustrade

Of safety on the perilous stair of Time.

Heaven's trust to it are the established ancient ways,

Immutable laws man has no right to change,

A sacred legacy from the great dead past

300 Or the one road that God has made for life,

A firm shape of Nature never to be changed,

Part of the huge routine of the universe.

A smile from the Preserver of the Worlds

Sent down of old this guardian Mind to earth

305 That all might stand in their fixed changeless type

And from their secular posture never move.

One sees it circling faithful to its task,

Tireless in an assigned tradition's round;

In decayed and crumbling offices of Time

310 It keeps close guard in front of custom's wall,

Or in an ancient Night's dim environs

It dozes on a little courtyard's stones

And barks at every unfamiliar light

As at a foe who would break up its home,

315 A watch-dog of the spirit's sense-railed house

Against intruders from the Invisible,

Nourished on scraps of life and Matter's bones

In its kennel of objective certitude.

And yet behind it stands a cosmic might:

320 A measured Greatness keeps its vaster plan,

A fathomless sameness rhythms the tread of life;

The stars' changeless orbits furrow inert Space,

A million species follow one mute Law.

A huge inertness is the world's defence,

325 Even in change is treasured changelessness;

Into inertia revolution sinks,

In a new dress the old resumes its role;

The Energy acts, the stable is its seal:

On Shiva's breast is stayed the enormous dance.

330 A fiery spirit came, next of the three.

A hunchback rider of the red Wild-Ass,

A rash Intelligence leaped down lion-maned

From the great mystic Flame that rings the worlds

And with its dire edge eats at being's heart.

335 Thence sprang the burning vision of Desire.

A thousand shapes it wore, took numberless names:

A need of multitude and uncertainty

Pricks it for ever to pursue the One

On countless roads across the vasts of Time

340 Through circuits of unending difference.

It burns all breasts with an ambiguous fire.

A radiance gleaming on a murky stream,

It flamed towards heaven, then sank, engulfed, towards hell;

It climbed to drag down Truth into the mire

345 And used for muddy ends its brilliant Force;

A huge chameleon gold and blue and red

Turning to black and grey and lurid brown,

Hungry it stared from a mottled bough of life

To snap up insect joys, its favourite food,

350 The dingy sustenance of a sumptuous frame

Nursing the splendid passion of its hues.

A snake of flame with a dull cloud for tail,

Followed by a dream-brood of glittering thoughts,

A lifted head with many-tinged flickering crests,

355 It licked at knowledge with a smoky tongue.

A whirlpool sucking in an empty air,

It based on vacancy stupendous claims,

In Nothingness born to Nothingness returned,

Yet all the time unwittingly it drove

360 Towards the hidden Something that is All.

Ardent to find, incapable to retain,

A brilliant instability was its mark,

To err its inborn trend, its native cue.

At once to an unreflecting credence prone,

365 It thought all true that flattered its own hopes;

It cherished golden nothings born of wish,

It snatched at the unreal for provender.

In darkness it discovered luminous shapes;

Peering into a shadow-hung half-light

370 It saw hued images scrawled on Fancy's cave;

Or it swept in circles through conjecture's night

And caught in imagination's camera

Bright scenes of promise held by transient flares,

Fixed in life's air the feet of hurrying dreams,

375 Kept prints of passing Forms and hooded Powers

And flash-images of half-seen verities.

An eager spring to seize and to possess

Unguided by reason or the seeing soul

Was its first natural motion and its last,

380 It squandered life's force to achieve the impossible:

It scorned the straight road and ran on wandering curves

And left what it had won for untried things;

It saw unrealised aims as instant fate

And chose the precipice for its leap to heaven.

385 Adventure its system in the gamble of life,

It took fortuitous gains as safe results;

Error discouraged not its confident view

Ignorant of the deep law of being's ways

And failure could not slow its fiery clutch;

390 One chance made true warranted all the rest.

Attempt, not victory, was the charm of life.

An uncertain winner of uncertain stakes,

Instinct its dam and the life-mind its sire,

It ran its race and came in first or last.

395 Yet were its works nor small and vain nor null;

It nursed a portion of infinity's strength

And could create the high things its fancy willed;

Its passion caught what calm intelligence missed.

Insight of impulse laid its leaping grasp

400 On heavens high Thought had hidden in dazzling mist,

Caught glimmers that revealed a lurking sun:

It probed the void and found a treasure there.

A half-intuition purpled in its sense;

It threw the lightning's fork and hit the unseen.

405 It saw in the dark and vaguely blinked in the light,

Ignorance was its field, the unknown its prize.

Of all these Powers the greatest was the last.

Arriving late from a far plane of thought

Into a packed irrational world of Chance

410 Where all was grossly felt and blindly done,

Yet the haphazard seemed the inevitable,

Came Reason, the squat godhead artisan,

To her narrow house upon a ridge in Time.

Adept of clear contrivance and design,

415 A pensive face and close and peering eyes,

She took her firm and irremovable seat,

The strongest, wisest of the troll-like Three.

Armed with her lens and measuring-rod and probe,

She looked upon an object universe

420 And the multitudes that in it live and die

And the body of Space and the fleeing soul of Time,

And took the earth and stars into her hands

To try what she could make of these strange things.

In her strong purposeful laborious mind,

425 Inventing her scheme-lines of reality

And the geometric curves of her time-plan,

She multiplied her slow half-cuts at Truth:

Impatient of enigma and the unknown,

Intolerant of the lawless and the unique,

430 Imposing reflection on the march of Force,

Imposing clarity on the unfathomable,

She strove to reduce to rules the mystic world.

Nothing she knew but all things hoped to know.

In dark inconscient realms once void of thought,

435 Missioned by a supreme Intelligence

To throw its ray upon the obscure Vast,

An imperfect light leading an erring mass

By the power of sense and the idea and word,

She ferrets out Nature's process, substance, cause.

440 All life to harmonise by thought's control,

She with the huge imbroglio struggles still;

Ignorant of all but her own seeking mind

To save the world from Ignorance she came.

A sovereign worker through the centuries

445 Observing and remoulding all that is,

Confident she took up her stupendous charge.

There the low bent and mighty figure sits

Bowed under the arc-lamps of her factory home

Amid the clatter and ringing of her tools.

450 A rigorous stare in her creative eyes

Coercing the plastic stuff of cosmic Mind,

She sets the hard inventions of her brain

In a pattern of eternal fixity:

Indifferent to the cosmic dumb demand,

455 Unconscious of too close realities,

Of the unspoken thought, the voiceless heart,

She leans to forge her credos and iron codes

And metal structures to imprison life

And mechanic models of all things that are.

460 For the world seen she weaves a world conceived:

She spins in stiff but unsubstantial lines

Her gossamer word-webs of abstract thought,

Her segment systems of the Infinite,

Her theodicies and cosmogonic charts

465 And myths by which she explains the inexplicable.

At will she spaces in thin air of mind

Like maps in the school-house of intellect hung,

Forcing wide Truth into a narrow scheme,

Her numberless warring strict philosophies;

470 Out of Nature's body of phenomenon

She carves with Thought's keen edge in rigid lines,

Like rails for the World-Magician's power to run,

Her sciences precise and absolute.

On the huge bare walls of human nescience

475 Written round Nature's deep dumb hieroglyphs

She pens in clear demotic characters

The vast encyclopaedia of her thoughts;

An algebra of her mathematics' signs,

Her numbers and unerring formulas

480 She builds to clinch her summary of things.

On all sides runs as if in a cosmic mosque

Tracing the scriptural verses of her laws

The daedal of her patterned arabesques,

Art of her wisdom, artifice of her lore.

485 This art, this artifice are her only stock.

In her high works of pure intelligence,

In her withdrawal from the senses' trap,

There comes no breaking of the walls of mind,

There leaps no rending flash of absolute power,

490 There dawns no light of heavenly certitude.

A million faces wears her knowledge here

And every face is turbaned with a doubt.

All now is questioned, all reduced to nought.

Once monumental in their massive craft

495 Her old great mythic writings disappear

And into their place start strict ephemeral signs;

This constant change spells progress to her eyes:

Her thought is an endless march without a goal.

There is no summit on which she can stand

500 And see in a single glance the Infinite's whole.

An inconclusive play is Reason's toil.

Each strong idea can use her as its tool;

Accepting every brief she pleads her case.

Open to every thought, she cannot know.

505 The eternal Advocate seated as judge

Armours in logic's invulnerable mail

A thousand combatants for Truth's veiled throne

And sets on a high horse-back of argument

To tilt for ever with a wordy lance

510 In a mock tournament where none can win.

Assaying thought's values with her rigid tests

Balanced she sits on wide and empty air,

Aloof and pure in her impartial poise.

Absolute her judgments seem but none is sure;

515 Time cancels all her verdicts in appeal.

Although like sunbeams to our glow-worm mind

Her knowledge feigns to fall from a clear heaven,

Its rays are a lantern's lustres in the Night;

She throws a glittering robe on Ignorance.

520 But now is lost her ancient sovereign claim

To rule mind's high realm in her absolute right,

Bind thought with logic's forged infallible chain

Or see truth nude in a bright abstract haze.

A master and slave of stark phenomenon,

525 She travels on the roads of erring sight

Or looks upon a set mechanical world

Constructed for her by her instruments.

A bullock yoked in the cart of proven fact,

She drags huge knowledge-bales through Matter's dust

530 To reach utility's immense bazaar.

Apprentice she has grown to her old drudge;

An aided sense is her seeking's arbiter.

This now she uses as the assayer's stone.

As if she knew not facts are husks of truth,

535 The husks she keeps, the kernel throws aside.

An ancient wisdom fades into the past,

The ages' faith becomes an idle tale,

God passes out of the awakened thought,

An old discarded dream needed no more:

540 Only she seeks mechanic Nature's keys.

Interpreting stone-laws inevitable

She digs into Matter's hard concealing soil,

To unearth the processes of all things done.

A loaded huge self-worked machine appears

545 To her eye's eager and admiring stare,

An intricate and meaningless enginery

Of ordered fateful and unfailing Chance:

Ingenious and meticulous and minute,

Its brute unconscious accurate device

550 Unrolls an unerring march, maps a sure road;

It plans without thinking, acts without a will,

A million purposes serves with purpose none

And builds a rational world without a mind.

It has no mover, no maker, no idea:

555 Its vast self-action toils without a cause;

A lifeless Energy irresistibly driven,

Death's head on the body of Necessity,

Engenders life and fathers consciousness,

Then wonders why all was and whence it came.

560 Our thoughts are parts of the immense machine,

Our ponderings but a freak of Matter's law,

The mystic's lore was a fancy or a blind;

Of soul or spirit we have now no need:

Matter is the admirable Reality,

565 The patent unescapable miracle,

The hard truth of things, simple, eternal, sole.

A suicidal rash expenditure

Creating the world by a mystery of self-loss

Has poured its scattered works on empty Space;

570 Late shall the self-disintegrating Force

Contract the immense expansion it has made:

Then ends this mighty and unmeaning toil,

The Void is left bare, vacant as before.

Thus vindicated, crowned, the grand new Thought

575 Explained the world and mastered all its laws,

Touched the dumb roots, woke veiled tremendous powers;

It bound to service the unconscious djinns

That sleep unused in Matter's ignorant trance.

All was precise, rigid, indubitable.

580 But when on Matter's rock of ages based

A whole stood up firm and clear-cut and safe,

All staggered back into a sea of doubt;

This solid scheme melted in endless flux:

She had met the formless Power inventor of forms;

585 Suddenly she stumbled upon things unseen:

A lightning from the undiscovered Truth

Startled her eyes with its perplexing glare

And dug a gulf between the Real and Known

Till all her knowledge seemed an ignorance.

590 Once more the world was made a wonder-web,

A magic's process in a magical space,

An unintelligible miracle's depths

Whose source is lost in the Ineffable.

Once more we face the blank Unknowable.

595 In a crash of values, in a huge doom-crack,

In the sputter and scatter of her breaking work

She lost her clear conserved constructed world.

A quantum dance remained, a sprawl of chance

In Energy's stupendous tripping whirl:

600 A ceaseless motion in the unbounded Void

Invented forms without a thought or aim:

Necessity and Cause were shapeless ghosts;

Matter was an incident in being's flow,

Law but a clock-work habit of blind force.

605 Ideals, ethics, systems had no base

And soon collapsed or without sanction lived;

All grew a chaos, a heave and clash and strife.

Ideas warring and fierce leaped upon life;

A hard compression held down anarchy

610 And liberty was only a phantom's name:

Creation and destruction waltzed inarmed

On the bosom of a torn and quaking earth;

All reeled into a world of Kali's dance.

Thus tumbled, sinking, sprawling in the Void,

615 Clutching for props, a soil on which to stand,

She only saw a thin atomic Vast,

The rare-point sparse substratum universe

On which floats a solid world's phenomenal face.

Alone a process of events was there

620 And Nature's plastic and protean change

And, strong by death to slay or to create,

The riven invisible atom's omnipotent force.

One chance remained that here might be a power

To liberate man from the old inadequate means

625 And leave him sovereign of the earthly scene.

For Reason then might grasp the original Force

To drive her car upon the roads of Time.

All then might serve the need of the thinking race,

An absolute State found order's absolute,

630 To a standardised perfection cut all things,

In society build a just exact machine.

Then science and reason careless of the soul

Could iron out a tranquil uniform world,

Aeonic seekings glut with outward truths

635 And a single-patterned thinking force on mind,

Inflicting Matter's logic on Spirit's dreams

A reasonable animal make of man

And a symmetrical fabric of his life.

This would be Nature's peak on an obscure globe,

640 The grand result of the long ages' toil,

Earth's evolution crowned, her mission done.

So might it be if the spirit fell asleep;

Man then might rest content and live in peace,

Master of Nature who once her bondslave worked,

645 The world's disorder hardening into Law,

If Life's dire heart arose not in revolt,

If God within could find no greater plan.

But many-visaged is the cosmic Soul;

A touch can alter the fixed front of Fate.

650 A sudden turn can come, a road appear.

A greater Mind may see a greater Truth,

Or we may find when all the rest has failed

Hid in ourselves the key of perfect change.

Ascending from the soil where creep our days,

655 Earth's consciousness may marry with the Sun,

Our mortal life ride on the spirit's wings,

Our finite thoughts commune with the Infinite.

In the bright kingdoms of the rising Sun

All is a birth into a power of light:

660 All here deformed guards there its happy shape,

Here all is mixed and marred, there pure and whole;

Yet each is a passing step, a moment's phase.

Awake to a greater Truth beyond her acts,

The mediatrix sat and saw her works

665 And felt the marvel in them and the force

But knew the power behind the face of Time:

She did the task, obeyed the knowledge given,

Her deep heart yearned towards great ideal things

And from the light looked out to wider light:

670 A brilliant hedge drawn round her narrowed her power;

Faithful to her limited sphere she toiled, but knew

Its highest, widest seeing was a half-search,

Its mightiest acts a passage or a stage.

For not by Reason was creation made

675 And not by Reason can the Truth be seen

Which through the veils of thought, the screens of sense

Hardly the spirit's vision can descry

Dimmed by the imperfection of its means:

The little Mind is tied to little things:

680 Its sense is but the spirit's outward touch,

Half-waked in a world of dark Inconscience;

It feels out for its beings and its forms

Like one left fumbling in the ignorant Night.

In this small mould of infant mind and sense

685 Desire is a child-heart's cry crying for bliss,

Our reason only a toys' artificer,

A rule-maker in a strange stumbling game.

But she her dwarf aides knew whose confident sight

A bounded prospect took for the far goal.

690 The world she has made is an interim report

Of a traveller towards the half-found truth in things

Moving twixt nescience and nescience.

For nothing is known while aught remains concealed;

The Truth is known only when all is seen.

695 Attracted by the All that is the One,

She yearns towards a higher light than hers;

Hid by her cults and creeds she has glimpsed God's face:

She knows she has but found a form, a robe,

But ever she hopes to see him in her heart

700 And feel the body of his reality.

As yet a mask is there and not a brow,

Although sometimes two hidden eyes appear:

Reason cannot tear off that glimmering mask,

Her efforts only make it glimmer more;

705 In packets she ties up the Indivisible;

Finding her hands too small to hold vast Truth

She breaks up knowledge into alien parts

Or peers through cloud-rack for a vanished sun:

She sees, not understanding what she has seen,

710 Through the locked visages of finite things

The myriad aspects of infinity.

One day the Face must burn out through the mask.

Our ignorance is Wisdom's chrysalis

Our error weds new knowledge on its way,

715 Its darkness is a blackened knot of light;

Thought dances hand in hand with Nescience

On the grey road that winds towards the Sun.

Even while her fingers fumble at the knots

Which bind them to their strange companionship,

720 Into the moments of their married strife

Sometimes break flashes of the enlightening Fire.

Even now great thoughts are here that walk alone:

Armed they have come with the infallible word

In an investiture of intuitive light

725 That is a sanction from the eyes of God;

Announcers of a distant Truth they flame

Arriving from the rim of eternity.

A fire shall come out of the infinitudes,

A greater Gnosis shall regard the world

730 Crossing out of some far omniscience

On lustrous seas from the still rapt Alone

To illumine the deep heart of self and things.

A timeless knowledge it shall bring to Mind,

Its aim to life, to Ignorance its close.

735 Above in a high breathless stratosphere,

Overshadowing the dwarfish trinity,

Lived, aspirants to a limitless Beyond,

Captives of Space, walled by the limiting heavens,

In the unceasing circuit of the hours

740 Yearning for the straight paths of eternity,

And from their high station looked down on this world

Two sun-gaze Daemons witnessing all that is.

A power to uplift the laggard world,

Imperious rode a huge high-winged Life-Thought

745 Unwont to tread the firm unchanging soil:

Accustomed to a blue infinity,

It planed in sunlit sky and starlit air;

It saw afar the unreached Immortal's home

And heard afar the voices of the Gods.

750 Iconoclast and shatterer of Time's forts,

Overleaping limit and exceeding norm,

It lit the thoughts that glow through the centuries

And moved to acts of superhuman force.

As far as its self-winged air-planes could fly,

755 Visiting the future in great brilliant raids

It reconnoitred vistas of dream-fate.

Apt to conceive, unable to attain,

It drew its concept-maps and vision-plans

Too large for the architecture of mortal Space.

760 Beyond in wideness where no footing is,

An imagist of bodiless Ideas,

Impassive to the cry of life and sense,

A pure Thought-Mind surveyed the cosmic act.

Archangel of a white transcending realm,

765 It saw the world from solitary heights

Luminous in a remote and empty air.

END OF CANTO TEN

Canto Eleven

The Kingdoms and Godheads of the Greater Mind

There ceased the limits of the labouring Power.

But being and creation cease not there.

For Thought transcends the circles of mortal mind,

It is greater than its earthly instrument:

5 The godhead crammed into mind's narrow space

Escapes on every side into some vast

That is a passage to infinity.

It moves eternal in the spirit's field,

A runner towards the far spiritual light,

10 A child and servant of the spirit's force.

But mind too falls back from a nameless peak.

His being stretched beyond the sight of Thought.

For the spirit is eternal and unmade

And not by thinking was its greatness born,

15 And not by thinking can its knowledge come.

It knows itself and in itself it lives,

It moves where no thought is nor any form.

Its feet are steadied upon finite things,

Its wings can dare to cross the Infinite.

20 Arriving into his ken a wonder space

Of great and marvellous meetings called his steps,

Where Thought leaned on a Vision beyond thought

And shaped a world from the Unthinkable.

On peaks imagination cannot tread,

25 In the horizons of a tireless sight,

Under a blue veil of eternity

The splendours of ideal Mind were seen

Outstretched across the boundaries of things known.

Origin of the little that we are,

30 Instinct with the endless more that we must be,

A prop of all that human strength enacts,

Creator of hopes by earth unrealised,

It spreads beyond the expanding universe;

It wings beyond the boundaries of Dream,

35 It overtops the ceiling of life's soar.

Awake in a luminous sphere unbound by Thought,

Exposed to omniscient immensities,

It casts on our world its great crowned influences,

Its speed that outstrips the ambling of the hours,

40 Its force that strides invincibly through Time,

Its mights that bridge the gulf twixt man and God,

Its lights that combat Ignorance and Death.

In its vast ambit of ideal Space

Where beauty and mightiness walk hand in hand,

45 The Spirit's truths take form as living Gods

And each can build a world in its own right.

In an air which doubt and error cannot mark

With the stigmata of their deformity,

In communion with the musing privacy

50 Of a truth that sees in an unerring light

Where the sight falters not nor wanders thought,

Exempt from our world's exorbitant tax of tears,

Dreaming its luminous creations gaze

On the Ideas that people eternity.

55 In a sun-blaze of joy and absolute power

Above the Masters of the Ideal throne

In sessions of secure felicity,

In regions of illumined certitude.

Far are those realms from our labour and yearning and call,

60 Perfection's reign and hallowed sanctuary

Closed to the uncertain thoughts of human mind,

Remote from the turbid tread of mortal life.

But since our secret selves are next of kin,

A breath of unattained divinity

65 Visits the imperfect earth on which we toil;

Across a gleaming ether's golden laugh

A light falls on our vexed unsatisfied lives,

A thought comes down from the ideal worlds

And moves us to new-model even here

70 Some image of their greatness and appeal

And wonder beyond the ken of mortal hope.

Amid the heavy sameness of the days

And contradicted by the human law,

A faith in things that are not and must be

75 Lives comrade of this world's delight and pain,

The child of the secret soul's forbidden desire

Born of its amour with eternity.

Our spirits break free from their environment;

The future brings its face of miracle near,

80 Its godhead looks at us with present eyes;

Acts deemed impossible grow natural;

We feel the hero's immortality;

The courage and the strength death cannot touch

Awake in limbs that are mortal, hearts that fail;

85 We move by the rapid impulse of a will

That scorns the tardy trudge of mortal time.

These promptings come not from an alien sphere:

Ourselves are citizens of that mother State,

Adventurers, we have colonised Matter's night.

90 But now our rights are barred, our passports void;

We live self-exiled from our heavenlier home.

An errant ray from the immortal Mind

Accepted the earth's blindness and became

Our human thought, servant of Ignorance.

95 An exile, labourer on this unsure globe

Captured and driven in Life's nescient grasp,

Hampered by obscure cell and treacherous nerve,

It dreams of happier states and nobler powers,

The natural privilege of unfallen gods,

100 Recalling still its old lost sovereignty.

Amidst earth's mist and fog and mud and stone

It still remembers its exalted sphere

And the high city of its splendid birth.

A memory steals in from lost heavens of Truth,

105 A wide release comes near, a Glory calls,

A might looks out, an estranged felicity.

In glamorous passages of half-veiled light

Wandering, a brilliant shadow of itself,

This quick uncertain leader of blind gods,

110 This tender of small lamps, this minister serf

Hired by a mind and body for earth-use

Forgets its work mid crude realities;

It recovers its renounced imperial right,

It wears once more a purple robe of thought

115 And knows itself the Ideal's seer and king,

Communicant and prophet of the Unborn,

Heir to delight and immortality.

All things are real that here are only dreams,

In our unknown depths sleeps their reserve of truth,

120 On our unreached heights they reign and come to us

In thought and muse trailing their robes of light.

But our dwarf will and cold pragmatic sense

Admit not the celestial visitants:

Awaiting us on the Ideal's peaks

125 Or guarded in our secret self unseen

Yet flashed sometimes across the awakened soul,

Hide from our lives their greatness, beauty, power.

Our present feels sometimes their regal touch,

Our future strives towards their luminous thrones:

130 Out of spiritual secrecy they gaze,

Immortal footfalls in mind's corridors sound:

Our souls can climb into the shining planes,

The breadths from which they came can be our home.

His privilege regained of shadowless sight

135 The Thinker entered the immortals' air

And drank again his pure and mighty source.

Immutable in rhythmic calm and joy

He saw, sovereignly free in limitless light,

The unfallen planes, the thought-created worlds

140 Where Knowledge is the leader of the act

And Matter is of thinking substance made,

Feeling, a heaven-bird poised on dreaming wings,

Answers Truth's call as to a parent's voice,

Form luminous leaps from the all-shaping beam

145 And Will is a conscious chariot of the Gods,

And Life, a splendour stream of musing Force,

Carries the voices of the mystic Suns.

A happiness it brings of whispered truth;

There runs in its flow honeying the bosom of Space

150 A laughter from the immortal heart of Bliss,

And the unfathomed Joy of timelessness,

The sound of Wisdom's murmur in the Unknown

And the breath of an unseen Infinity.

In gleaming clarities of amethyst air

155 The chainless and omnipotent Spirit of Mind

Brooded on the blue lotus of the Idea.

A gold supernal sun of timeless Truth

Poured down the mystery of the eternal Ray

Through a silence quivering with the word of Light

160 On an endless ocean of discovery.

Far-off he saw the joining hemispheres.

On meditation's mounting edge of trance

Great stairs of thought climbed up to unborn heights

Where Time's last ridges touch eternity's skies

165 And Nature speaks to the spirit's absolute.

A triple realm of ordered thought came first,

A small beginning of immense ascent:

Above were bright ethereal skies of mind,

A packed and endless soar as if sky pressed sky

170 Buttressed against the Void on bastioned light;

The highest strove to neighbour eternity,

The largest widened into the infinite.

But though immortal, mighty and divine,

The first realms were close and kin to human mind;

175 Their deities shape our greater thinking's roads,

A fragment of their puissance can be ours:

These breadths were not too broad for our souls to range,

These heights were not too high for human hope.

A triple flight led to this triple world.

180 Although abrupt for common strengths to tread,

Its upward slope looks down on our earth-poise:

On a slant not too precipitously steep

One could turn back travelling deep descending lines

To commune with the mortal's universe.

185 The mighty wardens of the ascending stair

Who intercede with the all-creating Word,

There waited for the pilgrim heaven-bound soul;

Holding the thousand keys of the Beyond

They proffered their knowledge to the climbing mind

190 And filled the life with Thought's immensities.

The prophet hierophants of the occult Law,

The flame-bright hierarchs of the divine Truth,

Interpreters between man's mind and God's,

They bring the immortal fire to mortal men.

195 Iridescent, bodying the invisible,

The guardians of the Eternal's bright degrees

Fronted the Sun in radiant phalanxes.

Afar they seemed a symbol imagery,

Illumined originals of the shadowy script

200 In which our sight transcribes the ideal Ray,

Or icons figuring a mystic Truth,

But, nearer, Gods and living Presences.

A march of friezes marked the lowest steps;

Fantastically ornate and richly small,

205 They had room for the whole meaning of a world,

Symbols minute of its perfection's joy,

Strange beasts that were Nature's forces made alive

And, wakened to the wonder of his role,

Man grown an image undefaced of God

210 And objects the fine coin of Beauty's reign;

But wide the terrains were those levels serve.

In front of the ascending epiphany

World-Time's enjoyers, favourites of World-Bliss,

The Masters of things actual, lords of the hours,

215 Playmates of youthful Nature and child God,

Creators of Matter by hid stress of Mind

Whose subtle thoughts support unconscious Life

And guide the fantasy of brute events,

Stood there, a race of young keen-visioned gods,

220 King-children born on Wisdom's early plane,

Taught in her school world-making's mystic play.

Archmasons of the eternal Thaumaturge,

Moulders and measurers of fragmented Space,

They have made their plan of the concealed and known

225 A dwelling-house for the invisible king.

Obeying the Eternal's deep command

They have built in the material front of things

This wide world-kindergarten of young souls

Where the infant spirit learns through mind and sense

230 To read the letters of the cosmic script

And study the body of the cosmic self

And search for the secret meaning of the whole.

To all that Spirit conceives they give a mould;

Persuading Nature into visible moods

235 They lend a finite shape to infinite things.

Each power that leaps from the Unmanifest

Leaving the largeness of the Eternal's peace

They seized and held by their precisian eye

And made a figurante in the cosmic dance.

240 Its free caprice they bound by rhythmic laws

And compelled to accept its posture and its line

In the wizardry of an ordered universe.

The All-containing was contained in form,

Oneness was carved into units measurable,

245 The limitless built into a cosmic sum:

Unending Space was beaten into a curve,

Indivisible Time into small minutes cut,

The infinitesimal massed to keep secure

The mystery of the Formless cast into form.

250 Invincibly their craft devised for use

The magic of sequent number and sign's spell,

Design's miraculous potency was caught

Laden with beauty and significance

And by the determining mandate of their gaze

255 Figure and quality equating joined

In an inextricable identity.

On each event they stamped its curves of law

And its trust and charge of burdened circumstance;

A free and divine incident no more

260 At each moment willed or adventure of the soul,

It lengthened a fate-bound mysterious chain,

A line foreseen of an immutable plan,

One step more in Necessity's long march.

A term was set for every eager Power

265 Restraining its will to monopolise the world,

A groove of bronze prescribed for force and act

And shown to each moment its appointed place

Forewilled inalterably in the spiral

Huge Time-loop fugitive from eternity.

270 Inevitable their thoughts like links of Fate

Imposed on the leap and lightning race of mind

And on the frail fortuitous flux of life

And on the liberty of atomic things

Immutable cause and adamant consequence.

275 Idea gave up the plastic infinity

To which it was born and now traced out instead

Small separate steps of chain-work in a plot:

Immortal once, now tied to birth and end,

Torn from its immediacy of errorless sight,

280 Knowledge was rebuilt from cells of inference

Into a fixed body flasque and perishable;

Thus bound it grew, but could not last and broke

And to a new thinking's body left its place.

A cage for the Infinite's great-eyed seraphim Thoughts

285 Was closed with a criss-cross of world-laws for bars

And hedged into a curt horizon's arc

The irised vision of the Ineffable.

A timeless Spirit was made the slave of the hours;

The Unbound was cast into a prison of birth

290 To make a world that Mind could grasp and rule.

On an earth which looked towards a thousand suns,

That the created might grow Nature's lord

And Matter's depths be illumined with a soul

They tied to date and norm and finite scope

295 The million-mysteried movement of the One.

Above stood ranked a subtle archangel race

With larger lids and looks that searched the unseen.

A light of liberating knowledge shone

Across the gulfs of silence in their eyes;

300 They lived in the mind and knew truth from within;

A sight withdrawn in the concentrated heart

Could pierce behind the screen of Time's results

And the rigid cast and shape of visible things.

All that escaped conception's narrow noose

305 Vision descried and gripped; their seeing thoughts

Filled in the blanks left by the seeking sense.

High architects of possibility

And engineers of the impossible,

Mathematicians of the infinitudes

310 And theoricians of unknowable truths,

They formulate enigma's postulates

And join the unknown to the apparent worlds.

Acolytes they wait upon the timeless Power,

The cycle of her works investigate;

315 Passing her fence of wordless privacy

Their mind could penetrate her occult mind

And draw the diagram of her secret thoughts;

They read the codes and ciphers she had sealed,

Copies they made of all her guarded plans,

320 For every turn of her mysterious course

Assigned a reason and unchanging rule.

The unseen grew visible to student eyes,

Explained was the immense Inconscient's scheme,

Audacious lines were traced upon the Void;

325 The Infinite was reduced to square and cube.

Arranging symbol and significance,

Tracing the curve of a transcendent Power,

They framed the cabbala of the cosmic Law,

The balancing line discovered of Life's technique

330 And structured her magic and her mystery.

Imposing schemes of knowledge on the Vast

They clamped to syllogisms of finite thought

The free logic of an infinite Consciousness,

Grammared the hidden rhythms of Nature's dance,

335 Critiqued the plot of the drama of the worlds,

Made figure and number a key to all that is:

The psycho-analysis of cosmic Self

Was traced, its secrets hunted down, and read

The unknown pathology of the Unique.

340 Assessed was the system of the probable,

The hazard of fleeing possibilities,

To account for the Actual's unaccountable sum,

Necessity's logarithmic tables drawn,

Cast into a scheme the triple act of the One.

345 Unveiled, the abrupt invisible multitude

Of forces whirling from the hands of Chance

Seemed to obey some vast imperative:

Their tangled motives worked out unity.

A wisdom read their mind to themselves unknown,

350 Their anarchy rammed into a formula

And from their giant randomness of Force,

Following the habit of their million paths,

Distinguishing each faintest line and stroke

Of a concealed unalterable design,

355 Out of the chaos of the Invisible's moods

Derived the calculus of Destiny.

In its bright pride of universal lore

Mind's knowledge overtopped the Omniscient's power:

The Eternal's winging eagle puissances

360 Surprised in their untracked empyrean

Stooped from their gyres to obey the beck of Thought:

Each mysteried God forced to revealing form,

Assigned his settled moves in Nature's game,

Zigzagged at the gesture of a chess-player Will

365 Across the chequerboard of cosmic Fate.

In the wide sequence of Necessity's steps

Predicted, every act and thought of God,

Its values weighed by the accountant Mind,

Checked in his mathematised omnipotence,

370 Lost its divine aspect of miracle

And was a figure in a cosmic sum.

The mighty Mother's whims and lightning moods

Arisen from her all-wise unruled delight

In the freedom of her sweet and passionate breast,

375 Robbed of their wonder were chained to a cause and aim;

An idol of bronze replaced her mystic shape

That captures the movements of the cosmic vasts,

In the sketch precise of an ideal face

Forgotten was her eyelashes' dream-print

380 Carrying on their curve infinity's dreams,

Lost the alluring marvel of her eyes;

The surging wave-throbs of her vast sea-heart

They bound to a theorem of ordered beats:

Her deep designs which from herself she had veiled

385 Bowed self-revealed in their confessional.

For the birth and death of the worlds they fixed a date,

The diameter of infinity was drawn,

Measured the distant arc of the unseen heights

And visualised the plumbless viewless depths,

390 Till all seemed known that in all time could be.

All was coerced by number, name and form;

Nothing was left untold, incalculable.

Yet was their wisdom circled with a nought:

Truths they could find and hold but not the one Truth:

395 The Highest was to them unknowable.

By knowing too much they missed the whole to be known:

The fathomless heart of the world was left unguessed

And the Transcendent kept its secrecy.

In a sublimer and more daring soar

400 To the wide summit of the triple stairs

Bare steps climbed up like flaming rocks of gold

Burning their way to a pure absolute sky.

August and few the sovereign Kings of Thought

Have made of Space their wide all-seeing gaze

405 Surveying the enormous work of Time:

A breadth of all-containing Consciousness

Supported Being in a still embrace.

Intercessors with a luminous Unseen,

They capt in the long passage to the world

410 The imperatives of the creator Self

Obeyed by unknowing earth, by conscious heaven;

Their thoughts are partners in its vast control.

A great all-ruling Consciousness is there

And Mind unwitting serves a higher Power;

415 It is a channel, not the source of all.

The cosmos is no accident in Time;

There is a meaning in each play of Chance,

There is a freedom in each face of Fate.

A Wisdom knows and guides the mysteried world;

420 A Truth-gaze shapes its beings and events;

A Word self-born upon creation's heights,

Voice of the Eternal in the temporal spheres,

Prophet of the seeings of the Absolute,

Sows the Idea's significance in Form

425 And from that seed the growths of Time arise.

On peaks beyond our ken the All-Wisdom sits:

A single and infallible look comes down,

A silent touch from the supernal's air

Awakes to ignorant knowledge in its acts

430 The secret power in the inconscient depths,

Compelling the blinded Godhead to emerge,

Determining Necessity's nude dance

As she passes through the circuit of the hours

And vanishes from the chase of finite eyes

435 Down circling vistas of aeonic Time.

The unseizable forces of the cosmic whirl

Bear in their bacchant limbs the fixity

Of an original foresight that is Fate.

Even Nature's ignorance is Truth's instrument;

440 Our struggling ego cannot change her course:

Yet is it a conscious power that moves in us,

A seed-idea is parent of our acts

And destiny the unrecognised child of Will.

Infallibly by Truth's directing gaze

445 All creatures here their secret self disclose,

Forced to become what in themselves they hide.

For He who Is grows manifest in the years

And the slow Godhead shut within the cell

Climbs from the plasm to immortality.

450 But hidden, but denied to mortal grasp,

Mystic, ineffable is the spirit's truth,

Unspoken, caught only by the spirit's eye.

When naked of ego and mind it hears the Voice;

It looks through light to ever greater light

455 And sees Eternity ensphering Life.

This greater Truth is foreign to our thoughts;

Where a free Wisdom works, they seek for a rule;

Or we only see a tripping game of Chance

Or a labour in chains forced by bound Nature's law,

460 An absolutism of dumb unthinking Power.

Audacious in their sense of God-born strength

These dared to grasp with their thought Truth's absolute;

By an abstract purity of godless sight,

By a percept nude, intolerant of forms,

465 They brought to Mind what Mind could never reach

And hoped to conquer Truth's supernal base.

A stripped imperative of conceptual phrase

Architectonic and inevitable

Translated the unthinkable into thought:

470 A silver-winged fire of naked subtle sense,

An ear of mind withdrawn from the outward's rhymes

Discovered the seed-sounds of the eternal Word,

The rhythm and music heard that built the worlds,

And seized in things the bodiless Will to be.

475 The Illimitable they measured with number's rods

And traced the last formula of limited things,

In transparent systems bodied termless truths,

The Timeless made accountable to Time

And valued the incommensurable Supreme.

480 To park and hedge the ungrasped infinitudes

They erected absolute walls of thought and speech

And made a vacuum to hold the One.

In their sight they drove towards an empty peak,

A mighty space of cold and sunlit air.

485 To unify their task, excluding life

Which cannot bear the nakedness of the Vast,

They made a cipher of a multitude,

In negation found the meaning of the All

And in nothingness the absolute positive.

490 A single law simplessed the cosmic theme,

Compressing Nature into a formula;

Their titan labour made all knowledge one,

A mental algebra of the Spirit's ways,

An abstract of the living Divinity.

495 Here the mind's wisdom stopped; it felt complete;

For nothing more was left to think or know:

In a spiritual zero it sat throned

And took its vast silence for the Ineffable.

This was the play of the bright gods of Thought.

500 Attracting into time the timeless Light,

Imprisoning eternity in the hours,

This they have planned, to snare the feet of Truth

In an aureate net of concept and of phrase

And keep her captive for the thinker's joy

505 In his little world built of immortal dreams:

There must she dwell mured in the human mind,

An empress prisoner in her subject's house,

Adored and pure and still on his heart's throne,

His splendid property cherished and apart

510 In the wall of silence of his secret muse,

Immaculate in white virginity,

The same for ever and for ever one,

His worshipped changeless Goddess through all time.

Or else, a faithful consort of his mind

515 Assenting to his nature and his will,

She sanctions and inspires his words and acts

Prolonging their resonance through the listening years,

Companion and recorder of his march

Crossing a brilliant tract of thought and life

520 Carved out of the eternity of Time.

A witness to his high triumphant star,

Her godhead servitor to a crowned Idea,

He shall dominate by her a prostrate world;

A warrant for his deeds and his beliefs,

525 She attests his right divine to lead and rule.

Or as a lover clasps his one beloved,

Godhead of his life's worship and desire,

Icon of his heart's sole idolatry,

She now is his and must live for him alone:

530 She has invaded him with her sudden bliss,

An exhaustless marvel in his happy grasp,

An allurement, a caught ravishing miracle.

Her now he claims after long rapt pursuit,

The one joy of his body and his soul:

535 Inescapable is her divine appeal,

Her immense possession an undying thrill,

An intoxication and an ecstasy:

The passion of her self-revealing moods,

A heavenly glory and variety,

540 Makes ever new her body to his eyes,

Or else repeats the first enchantment's touch,

The luminous rapture of her mystic breasts

And beautiful vibrant limbs a living field

Of throbbing new discovery without end.

545 A new beginning flowers in word and laugh,

A new charm brings back the old extreme delight:

He is lost in her, she is his heaven here.

Truth smiled upon the gracious golden game.

Out of her hushed eternal spaces leaned

550 The great and boundless Goddess feigned to yield

The sunlit sweetness of her secrecies.

Incarnating her beauty in his clasp

She gave for a brief kiss her immortal lips

And drew to her bosom one glorified mortal head:

555 She made earth her home, for whom heaven was too small.

In a human breast her occult presence lived;

He carved from his own self his figure of her:

She shaped her body to a mind's embrace.

Into thought's narrow limits she has come;

560 Her greatness she has suffered to be pressed

Into the little cabin of the Idea,

The closed room of a lonely thinker's grasp:

She has lowered her heights to the stature of our souls

And dazzled our lids with her celestial gaze.

565 Thus each is satisfied with his high gain

And thinks himself beyond mortality blest,

A king of truth upon his separate throne.

To her possessor in the field of Time

A single splendour caught from her glory seems

570 The one true light, her beauty's glowing whole.

But thought nor word can seize eternal Truth:

The whole world lives in a lonely ray of her sun.

In our thinking's close and narrow lamp-lit house

The vanity of our shut mortal mind

575 Dreams that the chains of thought have made her ours;

But only we play with our own brilliant bonds;

Tying her down, it is ourselves we tie.

In our hypnosis by one luminous point

We see not what small figure of her we hold;

580 We feel not her inspiring boundlessness,

We share not her immortal liberty.

Thus is it even with the seer and sage;

For still the human limits the divine:

Out of our thoughts we must leap up to sight,

585 Breathe her divine illimitable air,

Her simple vast supremacy confess,

Dare to surrender to her absolute.

Then the Unmanifest reflects his form

In the still mind as in a living glass;

590 The timeless Ray descends into our hearts

And we are rapt into eternity.

For Truth is wider, greater than her forms.

A thousand icons they have made of her

And find her in the idols they adore;

595 But she remains herself and infinite.

END OF CANTO ELEVEN

Canto Twelve

The Heavens of the Ideal

Always the Ideal beckoned from afar.

Awakened by the touch of the Unseen,

Deserting the boundary of things achieved,

Aspired the strong discoverer, tireless Thought,

5 Revealing at each step a luminous world.

It left known summits for the unknown peaks:

Impassioned, it sought the lone unrealised Truth,

It longed for the Light that knows not death and birth.

Each stage of the soul's remote ascent was built

10 Into a constant heaven felt always here.

At each pace of the journey marvellous

A new degree of wonder and of bliss,

A new rung formed in Being's mighty stair,

A great wide step trembling with jewelled fire

15 As if a burning spirit quivered there

Upholding with his flame the immortal hope,

As if a radiant God had given his soul

That he might feel the tread of pilgrim feet

Mounting in haste to the Eternal's house.

20 At either end of each effulgent stair

The heavens of the ideal Mind were seen

In a blue lucency of dreaming Space

Like strips of brilliant sky clinging to the moon.

On one side glimmered hue on floating hue,

25 A glory of sunrise breaking on the soul,

In a tremulous rapture of the heart's insight

And the spontaneous bliss that beauty gives,

The lovely kingdoms of the deathless Rose.

Above the spirit cased in mortal sense

30 Are superconscious realms of heavenly peace,

Below, the Inconscient's sullen dim abyss,

Between, behind our life, the deathless Rose.

Across the covert air the spirit breathes,

A body of the cosmic beauty and joy

35 Unseen, unguessed by the blind suffering world,

Climbing from Nature's deep surrendered heart

It blooms for ever at the feet of God,

Fed by life's sacrificial mysteries.

Here too its bud is born in human breasts;

40 Then by a touch, a presence or a voice

The world is turned into a temple ground

And all discloses the unknown Beloved.

In an outburst of heavenly joy and ease

Life yields to the divinity within

45 And gives the rapture-offering of its all,

And the soul opens to felicity.

A bliss is felt that never can wholly cease,

A sudden mystery of secret Grace

Flowers goldening our earth of red desire.

50 All the high gods who hid their visages

From the soiled passionate ritual of our hopes,

Reveal their names and their undying powers.

A fiery stillness wakes the slumbering cells,

A passion of the flesh becoming spirit,

55 And marvellously is fulfilled at last

The miracle for which our life was made.

A flame in a white voiceless cupola

Is seen and faces of immortal light,

The radiant limbs that know not birth and death,

60 The breasts that suckle the first-born of the Sun,

The wings that crowd thought's ardent silences,

The eyes that look into spiritual Space.

Our hidden centres of celestial force

Open like flowers to a heavenly atmosphere;

65 Mind pauses thrilled with the supernal Ray,

And even this transient body then can feel

Ideal love and flawless happiness

And laughter of the heart's sweetness and delight

Freed from the rude and tragic hold of Time,

70 And beauty and the rhythmic feet of the hours.

This in high realms touches immortal kind;

What here is in the bud has blossomed there.

There is the secrecy of the House of Flame,

The blaze of godlike thought and golden bliss,

75 The rapt idealism of heavenly sense;

There are the wonderful voices, the sun-laugh,

A gurgling eddy in rivers of God's joy,

And the mysteried vineyards of the gold moon-wine,

All the fire and sweetness of which hardly here

80 A brilliant shadow visits mortal life.

Although are witnessed there the joys of Time,

Pressed on the bosom the Immortal's touch is felt,

Heard are the flutings of the Infinite.

Here upon earth are early awakenings,

85 Moments that tremble in an air divine,

And grown upon the yearning of her soil

Time's sun-flowers' gaze at gold Eternity:

There are the imperishable beatitudes.

A million lotuses swaying on one stem,

90 World after coloured and ecstatic world

Climbs towards some far unseen epiphany.

On the other side of the eternal stairs

The mighty kingdoms of the deathless Flame

Aspired to reach the Being's absolutes.

95 Out of the sorrow and darkness of the world,

Out of the depths where life and thought are tombed,

Lonely mounts up to heaven the deathless Flame.

In a veiled Nature's hallowed secrecies

It burns for ever on the altar Mind,

100 Its priests the souls of dedicated gods,

Humanity its house of sacrifice.

Once kindled, never can its flamings cease.

A fire along the mystic paths of earth,

It rises through the mortal's hemisphere,

105 Till borne by runners of the Day and Dusk

It enters the occult eternal Light

And clambers whitening to the invisible Throne.

Its worlds are steps of an ascending Force:

A dream of giant contours, titan lines,

110 Homes of unfallen and illumined Might,

Heavens of unchanging Good pure and unborn,

Heights of the grandeur of Truth's ageless ray,

As in a symbol sky they start to view

And call our souls into a vaster air.

115 On their summits they bear up the sleepless Flame;

Dreaming of a mysterious Beyond,

Transcendent of the paths of Fate and Time,

They point above themselves with index peaks

Through a pale-sapphire ether of god-mind

120 Towards some gold Infinite's apocalypse.

A thunder rolling mid the hills of God,

Tireless, severe is their tremendous Voice:

Exceeding us, to exceed ourselves they call

And bid us rise incessantly above.

125 Far from our eager reach those summits live,

Too lofty for our mortal strength and height,

Hardly in a dire ecstasy of toil

Climbed by the spirit's naked athlete will.

Austere, intolerant they claim from us

130 Efforts too lasting for our mortal nerve

Our hearts cannot cleave to nor our flesh support;

Only the Eternal's strength in us can dare

To attempt the immense adventure of that climb

And the sacrifice of all we cherish here.

135 Our human knowledge is a candle burnt

On a dim altar to a sun-vast Truth;

Man's virtue, a coarse-spun ill-fitting dress,

Apparels wooden images of Good;

Passionate and blinded, bleeding, stained with mire

140 His energy stumbles towards a deathless Force.

An imperfection dogs our highest strength;

Portions and pale reflections are our share.

Happy the worlds that have not felt our fall,

Where Will is one with Truth and Good with Power;

145 Impoverished not by earth-mind's indigence,

They keep God's natural breath of mightiness,

His bare spontaneous swift intensities;

There is his great transparent mirror, Self,

And there his sovereign autarchy of bliss

150 In which immortal natures have their part,

Heirs and cosharers of divinity.

He through the Ideal's kingdoms moved at will,

Accepted their beauty and their greatness bore,

Partook of the glories of their wonder fields,

155 But passed nor stayed beneath their splendour's rule.

All there was an intense but partial light.

In each a seraph-winged high-browed Idea

United all knowledge by one master thought,

Persuaded all action to one golden sense,

160 All powers subjected to a single power

And made a world where it could reign alone,

An absolute ideal's perfect home.

Insignia of their victory and their faith,

They offered to the Traveller at their gates

165 A quenchless flame or an unfading flower,

Emblem of a high kingdom's privilege.

A glorious shining Angel of the Way

Presented to the seeking of the soul

The sweetness and the might of an idea,

170 Each deemed Truth's intimate fount and summit force,

The heart of the meaning of the universe,

Perfection's key, passport to Paradise.

Yet were there regions where these absolutes met

And made a circle of bliss with married hands;

175 Light stood embraced by light, fire wedded fire,

But none in the other would his body lose

To find his soul in the world's single Soul,

A multiplied rapture of infinity.

Onward he passed to a diviner sphere:

180 There, joined in a common greatness, light and bliss,

All high and beautiful and desirable powers

Forgetting their difference and their separate reign

Become a single multitudinous whole.

Above the parting of the roads of Time,

185 Above the Silence and its thousandfold Word,

In the immutable and inviolate Truth

For ever united and inseparable,

The radiant children of Eternity dwell

On the wide spirit height where all are one.

END OF CANTO TWELVE

Canto Thirteen

In the Self of Mind

At last there came a bare indifferent sky

Where Silence listened to the cosmic Voice,

But answered nothing to a million calls;

The soul's endless question met with no response.

5 An abrupt conclusion ended eager hopes,

A deep cessation in a mighty calm,

A finis-line on the last page of thought

And a margin and a blank of wordless peace.

There paused the climbing hierarchy of worlds.

10 He stood on a wide arc of summit Space

Alone with an enormous Self of Mind

Which held all life in a corner of its vasts.

Omnipotent, immobile and aloof,

In the world which sprang from it, it took no part:

15 It gave no heed to the paeans of victory,

It was indifferent to its own defeats,

It heard the cry of grief and made no sign;

Impartial fell its gaze on evil and good,

It saw destruction come and did not move.

20 An equal Cause of things, a lonely Seer

And Master of its multitude of forms,

It acted not but bore all thoughts and deeds,

The witness Lord of Nature's myriad acts

Consenting to the movements of her Force.

25 His mind reflected this vast quietism.

This witness hush is the Thinker's secret base:

Hidden in silent depths the word is formed,

From hidden silences the act is born

Into the voiceful mind, the labouring world;

30 In secrecy wraps the seed the Eternal sows

Silence, the mystic birthplace of the soul.

In God's supreme withdrawn and timeless hush

A seeing Self and potent Energy met;

The Silence knew itself and thought took form:

35 Self-made from the dual power creation rose.

In the still self he lived and it in him;

Its mute immemorable listening depths,

Its vastness and its stillness were his own;

One being with it he grew wide, powerful, free.

40 Apart, unbound, he looked on all things done.

As one who builds his own imagined scenes

And loses not himself in what he sees,

Spectator of a drama self-conceived,

He looked on the world and watched its motive thoughts

45 With the burden of luminous prophecy in their eyes,

Its forces with their feet of wind and fire

Arisen from the dumbness in his soul.

All now he seemed to understand and know;

Desire came not nor any gust of will,

50 The great perturbed inquirer lost his task;

Nothing was asked nor wanted any more.

There he could stay, the Self, the Silence won:

His soul had peace, it knew the cosmic Whole.

Then suddenly a luminous finger fell

55 On all things seen or touched or heard or felt

And showed his mind that nothing could be known;

That must be reached from which all knowledge comes.

The sceptic Ray disrupted all that seems

And smote at the very roots of thought and sense.

60 In a universe of Nescience they have grown,

Aspiring towards a superconscient Sun,

Playing in shine and rain from heavenlier skies

They never can win however high their reach

Or overpass however keen their probe.

65 A doubt corroded even the means to think,

Distrust was thrown upon Mind's instruments;

All that it takes for reality's shining coin,

Proved fact, fixed inference, deduction clear,

Firm theory, assured significance,

70 Appeared as frauds upon Time's credit bank

Or assets valueless in Truth's treasury.

An Ignorance on an uneasy throne

Travestied with a fortuitous sovereignty

A figure of knowledge garbed in dubious words

75 And tinsel thought-forms brightly inadequate.

A labourer in the dark dazzled by half-light,

What it knew was an image in a broken glass,

What it saw was real but its sight untrue.

All the ideas in its vast repertory

80 Were like the mutterings of a transient cloud

That spent itself in sound and left no trace.

A frail house hanging in uncertain air,

The thin ingenious web round which it moves,

Put out awhile on the tree of the universe,

85 And gathered up into itself again,

Was only a trap to catch life's insect food,

Winged thoughts that flutter fragile in brief light

But dead, once captured in fixed forms of mind,

Aims puny but looming large in man's small scale,

90 Flickers of imagination's brilliant gauze

And cobweb-wrapped beliefs alive no more.

The magic hut of built-up certitudes

Made out of glittering dust and bright moonshine

In which it shrines its image of the Real,

95 Collapsed into the Nescience whence it rose.

Only a gleam was there of symbol facts

That shroud the mystery lurking in their glow,

And falsehoods based on hidden realities

By which they live until they fall from Time.

100 Our mind is a house haunted by the slain past,

Ideas soon mummified, ghosts of old truths,

God's spontaneities tied with formal strings

And packed into drawers of reason's trim bureau,

A grave of great lost opportunities,

105 Or an office for misuse of soul and life

And all the waste man makes of heaven's gifts

And all his squanderings of Nature's store,

A stage for the comedy of Ignorance.

The world seemed a long aeonic failure's scene:

110 All sterile grew, no base was left secure.

Assailed by the edge of the convicting beam

The builder Reason lost her confidence

In the successful sleight and turn of thought

That makes the soul the prisoner of a phrase.

115 Its highest wisdom was a brilliant guess,

Its mighty structured science of the worlds

A passing light on being's surfaces.

There was nothing there but a schema drawn by sense,

A substitute for eternal mysteries,

120 A scrawl figure of reality, a plan

And elevation by the architect Word

Imposed upon the semblances of Time.

Existence' self was shadowed by a doubt;

Almost it seemed a lotus-leaf afloat

125 On a nude pool of cosmic Nothingness.

This great spectator and creator Mind

Was only some half-seeing's delegate,

A veil that hung between the soul and Light,

An idol, not the living body of God.

130 Even the still spirit that looks upon its works

Was some pale front of the Unknowable;

A shadow seemed the wide and witness Self,

Its liberation and immobile calm

A void recoil of being from Time-made things,

135 Not the self-vision of Eternity.

Deep peace was there, but not the nameless Force:

Our sweet and mighty Mother was not there

Who gathers to her bosom her children's lives,

Her clasp that takes the world into her arms

140 In the fathomless rapture of the Infinite,

The Bliss that is creation's splendid grain

Or the white passion of God-ecstasy

That laughs in the blaze of the boundless heart of Love.

A greater Spirit than the Self of Mind

145 Must answer to the questioning of his soul.

For here was no firm clue and no sure road;

High-climbing pathways ceased in the unknown;

An artist Sight constructed the Beyond

In contrary patterns and conflicting hues;

150 A part-experience fragmented the Whole.

He looked above, but all was blank and still:

A sapphire firmament of abstract Thought

Escaped into a formless Vacancy.

He looked below, but all was dark and mute.

155 A noise was heard, between, of thought and prayer,

A strife, a labour without end or pause;

A vain and ignorant seeking raised its voice.

A rumour and a movement and a call,

A foaming mass, a cry innumerable

160 Rolled ever upon the ocean surge of Life

Along the coasts of mortal Ignorance.

On its unstable and enormous breast

Beings and forces, forms, ideas like waves

Jostled for figure and supremacy,

165 And rose and sank and rose again in Time;

And at the bottom of the sleepless stir,

A Nothingness parent of the struggling worlds,

A huge creator Death, a mystic Void,

For ever sustaining the irrational cry,

170 For ever excluding the supernal Word,

Motionless, refusing question and response,

Reposed beneath the voices and the march

The dim Inconscient's dumb incertitude.

Two firmaments of darkness and of light

175 Opposed their limits to the spirit's walk;

It moved veiled in from Self's infinity

In a world of beings and momentary events

Where all must die to live and live to die.

Immortal by renewed mortality,

180 It wandered in the spiral of its acts

Or ran around the cycles of its thought,

Yet was no more than its original self

And knew no more than when it first began.

To be was a prison, extinction the escape.

END OF CANTO THIRTEEN

Canto Fourteen

The World-Soul

A covert answer to his seeking came.

In a far shimmering background of Mind-Space

A glowing mouth was seen, a luminous shaft;

A recluse gate it seemed, musing on joy,

5 A veiled retreat and escape to mystery.

Away from the unsatisfied surface world

It fled into the bosom of the unknown,

A well, a tunnel of the depths of God.

It plunged as if a mystic groove of hope

10 Through many layers of formless voiceless self

To reach the last profound of the world's heart,

And from that heart there surged a wordless call

Pleading with some still impenetrable Mind,

Voicing some passionate unseen desire.

15 As if a beckoning finger of secrecy

Outstretched into a crystal mood of air,

Pointing at him from some near hidden depth,

As if a message from the world's deep soul,

An intimation of a lurking joy

20 That flowed out from a cup of brooding bliss,

There shimmered stealing out into the Mind

A mute and quivering ecstasy of light,

A passion and delicacy of roseate fire.

As one drawn to his lost spiritual home

25 Feels now the closeness of a waiting love,

Into a passage dim and tremulous

That clasped him in from day and night's pursuit,

He travelled led by a mysterious sound.

A murmur multitudinous and lone,

30 All sounds it was in turn, yet still the same.

A hidden call to unforeseen delight

In the summoning voice of one long-known, well-loved,

But nameless to the unremembering mind,

It led to rapture back the truant heart.

35 The immortal cry ravished the captive ear.

Then, lowering its imperious mystery,

It sank to a whisper circling round the soul.

It seemed the yearning of a lonely flute

That roamed along the shores of memory

40 And filled the eyes with tears of longing joy.

A cricket's rash and fiery single note,

It marked with shrill melody night's moonless hush

And beat upon a nerve of mystic sleep

Its high insistent magical reveille.

45 A jingling silver laugh of anklet bells

Travelled the roads of a solitary heart;

Its dance solaced an eternal loneliness:

An old forgotten sweetness sobbing came.

Or from a far harmonious distance heard

50 The tinkling pace of a long caravan

It seemed at times, or a vast forest's hymn,

The solemn reminder of a temple gong,

A bee-croon honey-drunk in summer isles

Ardent with ecstasy in a slumbrous noon,

55 Or the far anthem of a pilgrim sea.

An incense floated in the quivering air,

A mystic happiness trembled in the breast

As if the invisible Beloved had come

Assuming the sudden loveliness of a face

60 And close glad hands could seize his fugitive feet

And the world change with the beauty of a smile.

Into a wonderful bodiless realm he came,

The home of a passion without name or voice,

A depth he felt answering to every height,

65 A nook was found that could embrace all worlds,

A point that was the conscious knot of Space,

An hour eternal in the heart of Time.

The silent Soul of all the world was there:

A Being lived, a Presence and a Power,

70 A single Person who was himself and all

And cherished Nature's sweet and dangerous throbs

Transfigured into beats divine and pure.

One who could love without return for love,

Meeting and turning to the best the worst,

75 It healed the bitter cruelties of earth,

Transforming all experience to delight;

Intervening in the sorrowful paths of birth

It rocked the cradle of the cosmic Child

And stilled all weeping with its hand of joy;

80 It led things evil towards their secret good,

It turned racked falsehood into happy truth;

Its power was to reveal divinity.

Infinite, coeval with the mind of God,

It bore within itself a seed, a flame,

85 A seed from which the Eternal is new-born,

A flame that cancels death in mortal things.

All grew to all kindred and self and near;

The intimacy of God was everywhere,

No veil was felt, no brute barrier inert,

90 Distance could not divide, Time could not change.

A fire of passion burned in spirit-depths,

A constant touch of sweetness linked all hearts,

The throb of one adoration's single bliss

In a rapt ether of undying love.

95 An inner happiness abode in all,

A sense of universal harmonies,

A measureless secure eternity

Of truth and beauty and good and joy made one.

Here was the welling core of finite life;

100 A formless spirit became the soul of form.

All there was soul or made of sheer soul-stuff;

A sky of soul covered a deep soul-ground.

All here was known by a spiritual sense:

Thought was not there but a knowledge near and one

105 Seized on all things by a moved identity,

A sympathy of self with other selves,

The touch of consciousness on consciousness

And being's look on being with inmost gaze

And heart laid bare to heart without walls of speech

110 And the unanimity of seeing minds

In myriad forms luminous with the one God.

Life was not there, but an impassioned force,

Finer than fineness, deeper than the deeps,

Felt as a subtle and spiritual power,

115 A quivering out from soul to answering soul,

A mystic movement, a close influence,

A free and happy and intense approach

Of being to being with no screen or check,

Without which life and love could never have been.

120 Body was not there, for bodies were needed not,

The soul itself was its own deathless form

And met at once the touch of other souls

Close, blissful, concrete, wonderfully true.

As when one walks in sleep through luminous dreams

125 And, conscious, knows the truth their figures mean,

Here where reality was its own dream,

He knew things by their soul and not their shape:

As those who have lived long made one in love

Need word nor sign for heart's reply to heart,

130 He met and communed without bar of speech

With beings unveiled by a material frame.

There was a strange spiritual scenery,

A loveliness of lakes and streams and hills,

A flow, a fixity in a soul-space,

135 And plains and valleys, stretches of soul-joy,

And gardens that were flower-tracts of the spirit,

Its meditations of tinged reverie.

Air was the breath of a pure infinite.

A fragrance wandered in a coloured haze

140 As if the scent and hue of all sweet flowers

Had mingled to copy heaven's atmosphere.

Appealing to the soul and not the eye

Beauty lived there at home in her own house,

There all was beautiful by its own right

145 And needed not the splendour of a robe.

All objects were like bodies of the Gods,

A spirit symbol environing a soul,

For world and self were one reality.

Immersed in voiceless internatal trance

150 The beings that once wore forms on earth sat there

In shining chambers of spiritual sleep.

Passed were the pillar-posts of birth and death,

Passed was their little scene of symbol deeds,

Passed were the heavens and hells of their long road;

155 They had returned into the world's deep soul.

All now was gathered into pregnant rest:

Person and nature suffered a slumber change.

In trance they gathered back their bygone selves,

In a background memory's foreseeing muse

160 Prophetic of new personality

Arranged the map of their coming destiny's course:

Heirs of their past, their future's discoverers,

Electors of their own self-chosen lot,

They waited for the adventure of new life.

165 A Person persistent through the lapse of worlds,

Although the same for ever in many shapes

By the outward mind unrecognisable,

Assuming names unknown in unknown climes

Imprints through Time upon the earth's worn page

170 A growing figure of its secret self,

And learns by experience what the spirit knew,

Till it can see its truth alive and God.

Once more they must face the problem-game of birth,

The soul's experiment of joy and grief

175 And thought and impulse lighting the blind act,

And venture on the roads of circumstance,

Through inner movements and external scenes

Travelling to self across the forms of things.

Into creation's centre he had come.

180 The spirit wandering from state to state

Finds here the silence of its starting-point

In the formless force and the still fixity

And brooding passion of the world of Soul.

All that is made and once again unmade,

185 The calm persistent vision of the One

Inevitably re-makes, it lives anew:

Forces and lives and beings and ideas

Are taken into the stillness for a while;

There they remould their purpose and their drift,

190 Recast their nature and re-form their shape.

Ever they change and changing ever grow,

And passing through a fruitful stage of death

And after long reconstituting sleep

Resume their place in the process of the Gods

195 Until their work in cosmic Time is done.

Here was the fashioning chamber of the worlds.

An interval was left twixt act and act,

Twixt birth and birth, twixt dream and waking dream,

A pause that gave new strength to do and be.

200 Beyond were regions of delight and peace,

Mute birthplaces of light and hope and love,

And cradles of heavenly rapture and repose.

In a slumber of the voices of the world

He of the eternal moment grew aware;

205 His knowledge stripped bare of the garbs of sense

Knew by identity without thought or word;

His being saw itself without its veils,

Life's line fell from the spirit's infinity.

Along a road of pure interior light,

210 Alone between tremendous Presences,

Under the watching eyes of nameless Gods,

His soul passed on, a single conscious power,

Towards the end which ever begins again,

Approaching through a stillness dumb and calm

215 To the source of all things human and divine.

There he beheld in their mighty union's poise

The figure of the deathless Two-in-One,

A single being in two bodies clasped,

A diarchy of two united souls,

220 Seated absorbed in deep creative joy;

Their trance of bliss sustained the mobile world.

Behind them in a morning dusk One stood

Who brought them forth from the Unknowable.

Ever disguised she awaits the seeking spirit;

225 Watcher on the supreme unreachable peaks,

Guide of the traveller of the unseen paths,

She guards the austere approach to the Alone.

At the beginning of each far-spread plane

Pervading with her power the cosmic suns

230 She reigns, inspirer of its multiple works

And thinker of the symbol of its scene.

Above them all she stands supporting all,

The sole omnipotent Goddess ever-veiled

Of whom the world is the inscrutable mask;

235 The ages are the footfalls of her tread,

Their happenings the figure of her thoughts,

And all creation is her endless act.

His spirit was made a vessel of her force;

Mute in the fathomless passion of his will

240 He outstretched to her his folded hands of prayer.

Then in a sovereign answer to his heart

A gesture came as of worlds thrown away,

And from her raiment's lustrous mystery raised

One arm half-parted the eternal veil.

245 A light appeared still and imperishable.

Attracted to the large and luminous depths

Of the ravishing enigma of her eyes,

He saw the mystic outline of a face.

Overwhelmed by her implacable light and bliss,

250 An atom of her illimitable self

Mastered by the honey and lightning of her power,

Tossed towards the shores of her ocean-ecstasy,

Drunk with a deep golden spiritual wine,

He cast from the rent stillness of his soul

255 A cry of adoration and desire

And the surrender of his boundless mind

And the self-giving of his silent heart.

He fell down at her feet unconscious, prone.

END OF CANTO FOURTEEN

Canto Fifteen

The Kingdoms of the Greater Knowledge

After a measureless moment of the soul

Again returning to these surface fields

Out of the timeless depths where he had sunk,

He heard once more the slow tread of the hours.

5 All once perceived and lived was far away;

Himself was to himself his only scene.

Above the Witness and his universe

He stood in a realm of boundless silences

Awaiting the Voice that spoke and built the worlds.

10 A light was round him wide and absolute,

A diamond purity of eternal sight;

A consciousness lay still, devoid of forms,

Free, wordless, uncoerced by sign or rule,

For ever content with only being and bliss;

15 A sheer existence lived in its own peace

On the single spirit's bare and infinite ground.

Out of the sphere of Mind he had arisen,

He had left the reign of Nature's hues and shades;

He dwelt in his self's colourless purity.

20 It was a plane of undetermined spirit

That could be a zero or round sum of things,

A state in which all ceased and all began.

All it became that figures the absolute,

A high vast peak whence Spirit could see the worlds,

25 Calm's wide epiphany, wisdom's mute home,

A lonely station of Omniscience,

A diving-board of the Eternal's power,

A white floor in the house of All-Delight.

Here came the thought that passes beyond Thought,

30 Here the still Voice which our listening cannot hear,

The Knowledge by which the knower is the known,

The Love in which beloved and lover are one.

All stood in an original plenitude,

Hushed and fulfilled before they could create

35 The glorious dream of their universal acts;

Here was engendered the spiritual birth,

Here closed the finite's crawl to the Infinite.

A thousand roads leaped into Eternity

Or singing ran to meet God's veilless face.

40 The Known released him from its limiting chain;

He knocked at the doors of the Unknowable.

Thence gazing with an immeasurable outlook

One with self's inlook into its own pure vasts,

He saw the splendour of the spirit's realms,

45 The greatness and wonder of its boundless works,

The power and passion leaping from its calm,

The rapture of its movement and its rest,

And its fire-sweet miracle of transcendent life,

The million-pointing undivided grasp

50 Of its vision of one same stupendous All,

Its inexhaustible acts in a timeless Time,

A space that is its own infinity.

A glorious multiple of one radiant Self,

Answering to joy with joy, to love with love,

55 All there were moving mansions of God-bliss;

Eternal and unique they lived the One.

There forces are great outbursts of God's truth

And objects are its pure spiritual shapes;

Spirit no more is hid from its own view,

60 All sentience is a sea of happiness

And all creation is an act of light.

Out of the neutral silence of his soul

He passed to its fields of puissance and of calm

And saw the Powers that stand above the world,

65 Traversed the realms of the supreme Idea

And sought the summit of created things

And the almighty source of cosmic change.

There Knowledge called him to her mystic peaks

Where thought is held in a vast internal sense

70 And feeling swims across a sea of peace

And vision climbs beyond the reach of Time.

An equal of the first creator seers,

Accompanied by an all-revealing light

He moved through regions of transcendent Truth

75 Inward, immense, innumerably one.

There distance was his own huge spirit's extent;

Delivered from the fictions of the mind

Time's triple dividing step baffled no more;

Its inevitable and continuous stream,

80 The long flow of its manifesting course,

Was held in spirit's single wide regard.

A universal beauty showed its face:

The invisible deep-fraught significances,

Here sheltered behind form's insensible screen,

85 Uncovered to him their deathless harmony

And the key to the wonder-book of common things.

In their uniting law stood up revealed

The multiple measures of the upbuilding force,

The lines of the World-Geometer's technique,

90 The enchantments that uphold the cosmic web

And the magic underlying simple shapes.

On peaks where Silence listens with still heart

To the rhythmic metres of the rolling worlds,

He served the sessions of the triple Fire.

95 On the rim of two continents of slumber and trance

He heard the ever unspoken Reality's voice

Awaken revelation's mystic cry,

The birthplace found of the sudden infallible Word

And lived in the rays of an intuitive Sun.

100 Absolved from the ligaments of death and sleep

He rode the lightning seas of cosmic Mind

And crossed the ocean of original sound;

On the last step to the supernal birth

He trod along extinction's narrow edge

105 Near the high verges of eternity,

And mounted the gold ridge of the world-dream

Between the slayer and the saviour fires;

The belt he reached of the unchanging Truth,

Met borders of the inexpressible Light

110 And thrilled with the presence of the Ineffable.

Above him he saw the flaming Hierarchies,

The wings that fold around created Space,

The sun-eyed Guardians and the golden Sphinx

And the tiered planes and the immutable Lords.

115 A wisdom waiting on Omniscience

Sat voiceless in a vast passivity;

It judged not, measured not, nor strove to know,

But listened for the veiled all-seeing Thought

And the burden of a calm transcendent Voice.

120 He had reached the top of all that can be known:

His sight surpassed creation's head and base;

Ablaze the triple heavens revealed their suns,

The obscure Abyss exposed its monstrous rule.

All but the ultimate Mystery was his field,

125 Almost the Unknowable disclosed its rim.

His self's infinities began to emerge,

The hidden universes cried to him;

Eternities called to eternities

Sending their speechless message still remote.

130 Arisen from the marvel of the depths

And burning from the superconscious heights

And sweeping in great horizontal gyres

A million energies joined and were the One.

All flowed immeasurably to one sea:

135 All living forms became its atom homes.

A Panergy that harmonised all life

Held now existence in its vast control;

A portion of that majesty he was made.

At will he lived in the unoblivious Ray.

140 In that high realm where no untruth can come,

Where all are different and all is one,

In the Impersonal's ocean without shore

The Person in the World-Spirit anchored rode;

It thrilled with the mighty marchings of World-Force,

145 Its acts were the comrades of God's infinite peace.

An adjunct glory and a symbol self,

The body was delivered to the soul,

An immortal point of power, a block of poise

In a cosmicity's wide formless surge,

150 A conscious edge of the Transcendent's might

Carving perfection from a bright world-stuff,

It figured in it a universe's sense.

There consciousness was a close and single weft;

The far and near were one in spirit-space,

155 The moments there were pregnant with all time.

The superconscient's screen was ripped by thought,

Idea rotated symphonies of sight,

Sight was a flame-throw from identity;

Life was a marvellous journey of the spirit,

160 Feeling a wave from the universal Bliss.

In the kingdom of the Spirit's power and light,

As if one who arrived out of infinity's womb

He came new-born, infant and limitless

And grew in the wisdom of the timeless Child;

165 He was a vast that soon became a Sun.

A great luminous silence whispered to his heart;

His knowledge an inview caught unfathomable,

An outview by no brief horizons cut:

He thought and felt in all, his gaze had power.

170 He communed with the Incommunicable;

Beings of a wider consciousness were his friends,

Forms of a larger subtler make drew near;

The Gods conversed with him behind Life's veil.

Neighbour his being grew to Nature's crests.

175 The primal Energy took him in its arms;

His brain was wrapped in overwhelming light,

An all-embracing knowledge seized his heart:

Thoughts rose in him no earthly mind can hold,

Mights played that never coursed through mortal nerves:

180 He scanned the secrets of the Overmind,

He bore the rapture of the Oversoul.

A borderer of the empire of the Sun,

Attuned to the supernal harmonies,

He linked creation to the Eternal's sphere.

185 His finite parts approached their absolutes,

His actions framed the movements of the Gods,

His will took up the reins of cosmic Force.

END OF CANTO FIFTEEN

End of Book Two

BOOK THREE

The Book Of The Divine Mother

Canto One

The Pursuit of the Unknowable

All is too little that the world can give:

Its power and knowledge are the gifts of Time

And cannot fill the spirit's sacred thirst.

Although of One these forms of greatness are

5 And by its breath of grace our lives abide,

Although more near to us than nearness' self,

It is some utter truth of what we are;

Hidden by its own works, it seemed far-off,

Impenetrable, occult, voiceless, obscure.

10 The Presence was lost by which all things have charm,

The Glory lacked of which they are dim signs.

The world lived on made empty of its Cause,

Like love when the beloved's face is gone.

The labour to know seemed a vain strife of Mind;

15 All knowledge ended in the Unknowable:

The effort to rule seemed a vain pride of Will;

A trivial achievement scorned by Time,

All power retired into the Omnipotent.

A cave of darkness guards the eternal Light.

20 A silence settled on his striving heart;

Absolved from the voices of the world's desire,

He turned to the Ineffable's timeless call.

A Being intimate and unnameable,

A wide compelling ecstasy and peace

25 Felt in himself and all and yet ungrasped,

Approached and faded from his soul's pursuit

As if for ever luring him beyond.

Near, it retreated; far, it called him still.

Nothing could satisfy but its delight:

30 Its absence left the greatest actions dull,

Its presence made the smallest seem divine.

When it was there, the heart's abyss was filled;

But when the uplifting Deity withdrew,

Existence lost its aim in the Inane.

35 The order of the immemorial planes,

The godlike fullness of the instruments

Were turned to props for an impermanent scene.

But who that mightiness was he knew not yet.

Impalpable, yet filling all that is,

40 It made and blotted out a million worlds

And took and lost a thousand shapes and names.

It wore the guise of an indiscernible Vast,

Or was a subtle kernel in the soul:

A distant greatness left it huge and dim,

45 A mystic closeness shut it sweetly in:

It seemed sometimes a figment or a robe

And seemed sometimes his own colossal shade.

A giant doubt overshadowed his advance.

Across a neutral all-supporting Void

50 Whose blankness nursed his lone immortal spirit,

Allured towards some recondite Supreme,

Aided, coerced by enigmatic Powers,

Aspiring and half-sinking and upborne,

Invincibly he ascended without pause.

55 Always a signless vague Immensity

Brooded, without approach, beyond response,

Condemning finite things to nothingness,

Fronting him with the incommensurable.

Then to the ascent there came a mighty term.

60 A height was reached where nothing made could live,

A line where every hope and search must cease

Neared some intolerant bare Reality,

A zero formed pregnant with boundless change.

On a dizzy verge where all disguises fail

65 And human mind must abdicate in Light

Or die like a moth in the naked blaze of Truth,

He stood compelled to a tremendous choice.

All he had been and all towards which he grew

Must now be left behind or else transform

70 Into a self of That which has no name.

Alone and fronting an intangible Force

Which offered nothing to the grasp of Thought,

His spirit faced the adventure of the Inane.

Abandoned by the worlds of Form he strove.

75 A fruitful world-wide Ignorance foundered here;

Thought's long far-circling journey touched its close

And ineffective paused the actor Will.

The symbol modes of being helped no more,

The structures Nescience builds collapsing failed,

80 And even the spirit that holds the universe

Fainted in luminous insufficiency.

In an abysmal lapse of all things built

Transcending every perishable support

And joining at last its mighty origin,

85 The separate self must melt or be reborn

Into a Truth beyond the mind's appeal.

All glory of outline, sweetness of harmony,

Rejected like a grace of trivial notes,

Expunged from Being's silence nude, austere,

90 Died into a fine and blissful Nothingness.

The Demiurges lost their names and forms,

The great schemed worlds that they had planned and wrought

Passed, taken and abolished one by one.

The universe removed its coloured veil,

95 And at the unimaginable end

Of the huge riddle of created things

Appeared the far-seen Godhead of the whole,

His feet firm-based on Life's stupendous wings,

Omnipotent, a lonely seer of Time,

100 Inward, inscrutable, with diamond gaze.

Attracted by the unfathomable regard

The unsolved slow cycles to their fount returned

To rise again from that invisible sea.

All from his puissance born was now undone;

105 Nothing remained the cosmic Mind conceives.

Eternity prepared to fade and seemed

A hue and imposition on the Void,

Space was the fluttering of a dream that sank

Before its ending into Nothing's deeps.

110 The spirit that dies not and the Godhead's self

Seemed myths projected from the Unknowable;

From It all sprang, in It is called to cease.

But what That was, no thought nor sight could tell.

Only a formless Form of self was left,

115 A tenuous ghost of something that had been,

The last experience of a lapsing wave

Before it sinks into a bourneless sea,

As if it kept even on the brink of Nought

Its bare feeling of the ocean whence it came.

120 A Vastness brooded free from sense of Space,

An Everlastingness cut off from Time;

A strange sublime inalterable Peace

Silent rejected from it world and soul.

A stark companionless Reality

125 Answered at last to his soul's passionate search:

Passionless, wordless, absorbed in its fathomless hush,

Keeping the mystery none would ever pierce,

It brooded inscrutable and intangible

Facing him with its dumb tremendous calm.

130 It had no kinship with the universe:

There was no act, no movement in its Vast:

Life's question met by its silence died on her lips,

The world's effort ceased convicted of ignorance

Finding no sanction of supernal Light:

135 There was no mind there with its need to know,

There was no heart there with its need to love.

All person perished in its namelessness.

There was no second, it had no partner or peer;

Only itself was real to itself.

140 A pure existence safe from thought and mood,

A consciousness of unshared immortal bliss,

It dwelt aloof in its bare infinite,

One and unique, unutterably sole.

A Being formless, featureless and mute

145 That knew itself by its own timeless self,

Aware for ever in its motionless depths,

Uncreating, uncreated and unborn,

The One by whom all live, who lives by none,

An immeasurable luminous secrecy

150 Guarded by the veils of the Unmanifest,

Above the changing cosmic interlude

Abode supreme, immutably the same,

A silent Cause occult, impenetrable,

Infinite, eternal, unthinkable, alone.

END OF CANTO ONE

Canto Two

The Adoration of the Divine Mother

A stillness absolute, incommunicable,

Meets the sheer self-discovery of the soul;

A wall of stillness shuts it from the world,

A gulf of stillness swallows up the sense

5 And makes unreal all that mind has known,

All that the labouring senses still would weave

Prolonging an imaged unreality.

Self's vast spiritual silence occupies Space;

Only the Inconceivable is left,

10 Only the Nameless without space and time:

Abolished is the burdening need of life:

Thought falls from us, we cease from joy and grief;

The ego is dead; we are freed from being and care,

We have done with birth and death and work and fate.

15 O soul, it is too early to rejoice!

Thou hast reached the boundless silence of the Self,

Thou hast leaped into a glad divine abyss;

But where hast thou thrown Self's mission and Self's power?

On what dead bank on the Eternal's road?

20 One was within thee who was self and world,

What hast thou done for his purpose in the stars?

Escape brings not the victory and the crown!

Something thou cam'st to do from the Unknown,

But nothing is finished and the world goes on

25 Because only half God's cosmic work is done.

Only the everlasting No has neared

And stared into thy eyes and killed thy heart:

But where is the Lover's everlasting Yes,

And immortality in the secret heart,

30 The voice that chants to the creator Fire,

The symbolled OM, the great assenting Word,

The bridge between the rapture and the calm,

The passion and the beauty of the Bride,

The chamber where the glorious enemies kiss,

35 The smile that saves, the golden peak of things?

This too is Truth at the mystic fount of Life.

A black veil has been lifted; we have seen

The mighty shadow of the omniscient Lord;

But who has lifted up the veil of light

40 And who has seen the body of the King?

The mystery of God's birth and acts remains

Leaving unbroken the last chapter's seal,

Unsolved the riddle of the unfinished Play;

The cosmic Player laughs within his mask,

45 And still the last inviolate secret hides

Behind the human glory of a Form,

Behind the gold eidolon of a Name.

A large white line has figured as a goal,

But far beyond the ineffable suntracks blaze:

50 What seemed the source and end was a wide gate,

A last bare step into eternity.

An eye has opened upon timelessness,

Infinity takes back the forms it gave,

And through God's darkness or his naked light

55 His million rays return into the Sun.

There is a zero sign of the Supreme;

Nature left nude and still uncovers God.

But in her grandiose nothingness all is there:

When her strong garbs are torn away from us,

60 The soul's ignorance is slain but not the soul:

The zero covers an immortal face.

A high and blank negation is not all,

A huge extinction is not God's last word,

Life's ultimate sense, the close of being's course,

65 The meaning of this great mysterious world.

In absolute silence sleeps an absolute Power.

Awaking, it can wake the trance-bound soul

And in the ray reveal the parent sun:

It can make the world a vessel of Spirit's force,

70 It can fashion in the clay God's perfect shape.

To free the self is but one radiant pace;

Here to fulfil himself was God's desire.

Even while he stood on being's naked edge

And all the passion and seeking of his soul

75 Faced their extinction in some featureless Vast,

The Presence he yearned for suddenly drew close.

Across the silence of the ultimate Calm,

Out of a marvellous Transcendence' core,

A body of wonder and translucency

80 As if a sweet mystic summary of her self

Escaping into the original Bliss

Had come enlarged out of eternity,

Someone came infinite and absolute.

A being of wisdom, power and delight,

85 Even as a mother draws her child to her arms,

Took to her breast Nature and world and soul.

Abolishing the signless emptiness,

Breaking the vacancy and voiceless hush,

Piercing the limitless Unknowable,

90 Into the liberty of the motionless depths

A beautiful and felicitous lustre stole.

The Power, the Light, the Bliss no word can speak

Imaged itself in a surprising beam

And built a golden passage to his heart

95 Touching through him all longing sentient things.

A moment's sweetness of the All-Beautiful

Cancelled the vanity of the cosmic whirl.

A Nature throbbing with a Heart divine

Was felt in the unconscious universe;

100 It made the breath a happy mystery.

A love that bore the cross of pain with joy

Eudaemonised the sorrow of the world,

Made happy the weight of long unending Time,

The secret caught of God's felicity.

105 Affirming in life a hidden ecstasy

It held the spirit to its miraculous course;

Carrying immortal values to the hours

It justified the labour of the suns.

For one was there supreme behind the God.

110 A Mother Might brooded upon the world;

A Consciousness revealed its marvellous front

Transcending all that is, denying none:

Imperishable above our fallen heads

He felt a rapturous and unstumbling Force.

115 The undying Truth appeared, the enduring Power

Of all that here is made and then destroyed,

The Mother of all godheads and all strengths

Who, mediatrix, binds earth to the Supreme.

The Enigma ceased that rules our nature's night,

120 The covering Nescience was unmasked and slain;

Its mind of error was stripped off from things

And the dull moods of its perverting will.

Illumined by her all-seeing identity

Knowledge and Ignorance could strive no more;

125 No longer could the titan Opposites,

Antagonist poles of the world's artifice,

Impose the illusion of their twofold screen

Throwing their figures between us and her.

The Wisdom was near, disguised by its own works,

130 Of which the darkened universe is the robe.

No more existence seemed an aimless fall,

Extinction was no more the sole release.

The hidden Word was found, the long-sought clue,

Revealed was the meaning of our spirit's birth,

135 Condemned to an imperfect body and mind,

In the inconscience of material things

And the indignity of mortal life.

A Heart was felt in the spaces wide and bare,

A burning Love from white spiritual founts

140 Annulled the sorrow of the ignorant depths;

Suffering was lost in her immortal smile.

A Life from beyond grew conqueror here of death;

To err no more was natural to mind;

Wrong could not come where all was light and love.

145 The Formless and the Formed were joined in her:

Immensity was exceeded by a look,

A Face revealed the crowded Infinite.

Incarnating inexpressibly in her limbs

The boundless joy the blind world-forces seek,

150 Her body of beauty mooned the seas of bliss.

At the head she stands of birth and toil and fate,

In their slow round the cycles turn to her call;

Alone her hands can change Time's dragon base.

Hers is the mystery the Night conceals;

155 The spirit's alchemist energy is hers;

She is the golden bridge, the wonderful fire.

The luminous heart of the Unknown is she,

A power of silence in the depths of God;

She is the Force, the inevitable Word,

160 The magnet of our difficult ascent,

The Sun from which we kindle all our suns,

The Light that leans from the unrealised Vasts,

The joy that beckons from the impossible,

The Might of all that never yet came down.

165 All Nature dumbly calls to her alone

To heal with her feet the aching throb of life

And break the seals on the dim soul of man

And kindle her fire in the closed heart of things.

All here shall be one day her sweetness' home,

170 All contraries prepare her harmony;

Towards her our knowledge climbs, our passion gropes;

In her miraculous rapture we shall dwell,

Her clasp shall turn to ecstasy our pain.

Our self shall be one self with all through her.

175 In her confirmed because transformed in her,

Our life shall find in its fulfilled response

Above, the boundless hushed beatitudes,

Below, the wonder of the embrace divine.

This known as in a thunder-flash of God,

180 The rapture of things eternal filled his limbs;

Amazement fell upon his ravished sense;

His spirit was caught in her intolerant flame.

Once seen, his heart acknowledged only her.

Only a hunger of infinite bliss was left.

185 All aims in her were lost, then found in her;

His base was gathered to one pointing spire.

This was a seed cast into endless Time.

A Word is spoken or a Light is shown,

A moment sees, the ages toil to express.

190 So flashing out of the Timeless leaped the worlds;

An eternal instant is the cause of the years.

All he had done was to prepare a field;

His small beginnings asked for a mighty end:

For all that he had been must now new-shape

195 In him her joy to embody, to enshrine

Her beauty and greatness in his house of life.

But now his being was too wide for self;

His heart's demand had grown immeasurable:

His single freedom could not satisfy,

200 Her light, her bliss he asked for earth and men.

But vain are human power and human love

To break earth's seal of ignorance and death;

His nature's might seemed now an infant's grasp;

Heaven is too high for outstretched hands to seize.

205 This Light comes not by struggle or by thought;

In the mind's silence the Transcendent acts

And the hushed heart hears the unuttered Word.

A vast surrender was his only strength.

A Power that lives upon the heights must act,

210 Bring into life's closed room the Immortal's air

And fill the finite with the Infinite.

All that denies must be torn out and slain

And crushed the many longings for whose sake

We lose the One for whom our lives were made.

215 Now other claims had hushed in him their cry:

Only he longed to draw her presence and power

Into his heart and mind and breathing frame;

Only he yearned to call for ever down

Her healing touch of love and truth and joy

220 Into the darkness of the suffering world.

His soul was freed and given to her alone.

END OF CANTO TWO

Canto Three

The House of the Spirit and the New Creation

A mightier task remained than all he had done.

To That he turned from which all being comes,

A sign attending from the Secrecy

Which knows the Truth ungrasped behind our thoughts

5 And guards the world with its all-seeing gaze.

In the unapproachable stillness of his soul,

Intense, one-pointed, monumental, lone,

Patient he sat like an incarnate hope

Motionless on a pedestal of prayer.

10 A strength he sought that was not yet on earth,

Help from a Power too great for mortal will,

The light of a Truth now only seen afar,

A sanction from his high omnipotent Source.

But from the appalling heights there stooped no voice;

15 The timeless lids were closed; no opening came.

A neutral helpless void oppressed the years.

In the texture of our bound humanity

He felt the stark resistance huge and dumb

Of our inconscient and unseeing base,

20 The stubborn mute rejection in life's depths,

The ignorant No in the origin of things.

A veiled collaboration with the Night

Even in himself survived and hid from his view:

Still something in his earthly being kept

25 Its kinship with the Inconscient whence it came.

A shadowy unity with a vanished past

Treasured in an old-world frame was lurking there,

Secret, unnoted by the illumined mind,

And in subconscious whispers and in dream

30 Still murmured at the mind's and spirit's choice.

Its treacherous elements spread like slippery grains

Hoping the incoming Truth might stumble and fall,

And old ideal voices wandering moaned

And pleaded for a heavenly leniency

35 To the gracious imperfections of our earth

And the sweet weaknesses of our mortal state.

This now he willed to discover and exile,

The element in him betraying God.

All Nature's recondite spaces were stripped bare,

40 All her dim crypts and corners searched with fire

Where refugee instincts and unshaped revolts

Could shelter find in darkness' sanctuary

Against the white purity of heaven's cleansing flame.

All seemed to have perished that was undivine:

45 Yet some minutest dissident might escape

And still a centre lurk of the blind force.

For the Inconscient too is infinite;

The more its abysses we insist to sound,

The more it stretches, stretches endlessly.

50 Then lest a human cry should spoil the Truth

He tore desire up from its bleeding roots

And offered to the gods the vacant place.

Thus could he bear the touch immaculate.

A last and mightiest transformation came.

55 His soul was all in front like a great sea

Flooding the mind and body with its waves;

His being, spread to embrace the universe,

United the within and the without

To make of life a cosmic harmony,

60 An empire of the immanent Divine.

In this tremendous universality

Not only his soul-nature and mind-sense

Included every soul and mind in his,

But even the life of flesh and nerve was changed

65 And grew one flesh and nerve with all that lives;

He felt the joy of others as his joy,

He bore the grief of others as his grief;

His universal sympathy upbore,

Immense like ocean, the creation's load

70 As earth upbears all beings' sacrifice,

Thrilled with the hidden Transcendent's joy and peace.

There was no more division's endless scroll;

One grew the Spirit's secret unity,

All Nature felt again the single bliss.

75 There was no cleavage between soul and soul,

There was no barrier between world and God.

Overpowered were form and memory's limiting line;

The covering mind was seized and torn apart;

It was dissolved and now no more could be,

80 The one Consciousness that made the world was seen;

All now was luminosity and force.

Abolished in its last thin fainting trace

The circle of the little self was gone;

The separate being could no more be felt;

85 It disappeared and knew itself no more,

Lost in the spirit's wide identity.

His nature grew a movement of the All,

Exploring itself to find that all was He,

His soul was a delegation of the All

90 That turned from itself to join the one Supreme.

Transcended was the human formula;

Man's heart that had obscured the Inviolable

Assumed the mighty beating of a god's;

His seeking mind ceased in the Truth that knows;

95 His life was a flow of the universal life.

He stood fulfilled on the world's highest line

Awaiting the ascent beyond the world,

Awaiting the descent the world to save.

A Splendour and a Symbol wrapped the earth,

100 Serene epiphanies looked and hallowed vasts

Surrounded, wise infinitudes were close

And bright remotenesses leaned near and kin.

Sense failed in that tremendous lucency;

Ephemeral voices from his hearing fell

105 And Thought potent no more sank large and pale

Like a tired god into mysterious seas.

The robes of mortal thinking were cast down

Leaving his knowledge bare to absolute sight;

Fate's driving ceased and Nature's sleepless spur:

110 The athlete heavings of the will were stilled

In the Omnipotent's unmoving peace.

Life in his members lay down vast and mute;

Naked, unwalled, unterrified it bore

The immense regard of Immortality.

115 The last movement died and all at once grew still.

A weight that was the unseen Transcendent's hand

Laid on his limbs the Spirit's measureless seal,

Infinity swallowed him into shoreless trance.

As one who sets his sail towards mysteried shores

120 Driven through huge oceans by the breath of God,

The fathomless below, the unknown around,

His soul abandoned the blind star-field, Space.

Afar from all that makes the measured world,

Plunging to hidden eternities it withdrew

125 Back from mind's foaming surface to the Vasts

Voiceless within us in omniscient sleep.

Above the imperfect reach of word and thought,

Beyond the sight that seeks support of form,

Lost in deep tracts of superconscient Light,

130 Or voyaging in blank featureless Nothingness,

Sole in the trackless Incommensurable,

Or past not-self and self and selflessness,

Transgressing the dream-shores of conscious mind

He reached at last his sempiternal base.

135 On sorrowless heights no winging cry disturbs,

Pure and untouched above this mortal play

Is spread the spirit's hushed immobile air.

There no beginning is and there no end;

There is the stable force of all that moves;

140 There the aeonic labourer is at rest.

There turns no keyed creation in the void,

No giant mechanism watched by a soul;

There creaks no fate-turned huge machinery;

The marriage of evil with good within one breast,

145 The clash of strife in the very clasp of love,

The dangerous pain of life's experiment

In the values of Inconsequence and Chance,

The peril of mind's gamble, throwing our lives

As stake in a wager of indifferent gods

150 And the shifting lights and shadows of the idea

Falling upon the surface consciousness,

And in the dream of a mute witness soul

Creating the error of a half-seen world

Where knowledge is a seeking ignorance,

155 Life's steps a stumbling series without suit,

Its aspect of fortuitous design,

Its equal measure of the true and false

In that immobile and immutable realm

Find no access, no cause, no right to live:

160 There only reigns the spirit's motionless power

Poised in itself through still eternity

And its omniscient and omnipotent peace.

Thought clashes not with thought and truth with truth,

There is no war of right with rival right;

165 There are no stumbling and half-seeing lives

Passing from chance to unexpected chance,

No suffering of hearts compelled to beat

In bodies of the inert Inconscient's make.

Armed with the immune occult unsinking Fire

170 The guardians of Eternity keep its law

For ever fixed upon Truth's giant base

In her magnificent and termless home.

There Nature on her dumb spiritual couch

Immutably transcendent knows her source

175 And to the stir of multitudinous worlds

Assents unmoved in a perpetual calm.

All-causing, all-sustaining and aloof,

The Witness looks from his unshaken poise,

An Eye immense regarding all things done.

180 Apart, at peace above creation's stir,

Immersed in the eternal altitudes,

He abode defended in his shoreless self,

Companioned only by the all-seeing One.

A Mind too mighty to be bound by Thought,

185 A Life too boundless for the play in Space,

A Soul without borders unconvinced of Time,

He felt the extinction of the world's long pain,

He became the unborn Self that never dies,

He joined the sessions of Infinity.

190 On the cosmic murmur primal loneliness fell,

Annulled was the contact formed with time-born things,

Empty grew Nature's wide community.

All things were brought back to their formless seed,

The world was silent for a cyclic hour.

195 Although the afflicted Nature he had left

Maintained beneath him her broad numberless fields,

Her enormous act, receding, failed remote

As if a soulless dream at last had ceased.

No voice came down from the high Silences,

200 None answered from her desolate solitudes.

A stillness of cessation reigned, the wide

Immortal hush before the gods are born;

A universal Force awaited, mute,

The veiled Transcendent's ultimate decree.

205 Then suddenly there came a downward look.

As if a sea exploring its own depths,

A living Oneness widened at its core

And joined him to unnumbered multitudes.

A Bliss, a Light, a Power, a flame-white Love

210 Caught all into a sole immense embrace;

Existence found its truth on Oneness' breast

And each became the self and space of all.

The great world-rhythms were heart-beats of one Soul,

To feel was a flame-discovery of God,

215 All mind was a single harp of many strings,

All life a song of many meeting lives;

For worlds were many, but the Self was one.

This knowledge now was made a cosmos' seed:

This seed was cased in the safety of the Light,

220 It needed not a sheath of Ignorance.

Then from the trance of that tremendous clasp

And from the throbbings of that single Heart

And from the naked Spirit's victory

A new and marvellous creation rose.

225 Incalculable outflowing infinitudes

Laughing out an unmeasured happiness

Lived their innumerable unity;

Worlds where the being is unbound and wide

Bodied unthinkably the egoless Self;

230 Rapture of beatific energies

Joined Time to the Timeless, poles of a single joy;

White vasts were seen where all is wrapped in all.

There were no contraries, no sundered parts,

All by spiritual links were joined to all

235 And bound indissolubly to the One:

Each was unique, but took all lives as his own,

And, following out these tones of the Infinite,

Recognised in himself the universe.

A splendid centre of infinity's whirl

240 Pushed to its zenith's height, its last expanse,

Felt the divinity of its own self-bliss

Repeated in its numberless other selves:

It took up tirelessly into its scope

Persons and figures of the Impersonal,

245 As if prolonging in a ceaseless count,

In a rapturous multiplication's sum,

The recurring decimals of eternity.

None was apart, none lived for himself alone,

Each lived for God in him and God in all,

250 Each soleness inexpressibly held the whole.

There Oneness was not tied to monotone;

It showed a thousand aspects of itself,

Its calm immutable stability

Upbore on a changeless ground for ever safe,

255 Compelled to a spontaneous servitude,

The ever-changing incalculable steps,

The seeming-reckless dance's subtle plan

Of immense world-forces in their perfect play.

Appearance looked back to its hidden truth

260 And made of difference oneness' smiling play;

It made all persons fractions of the Unique,

Yet all were being's secret integers.

All struggle was turned to a sweet strife of love

In the harmonised circle of a sure embrace.

265 Identity's reconciling happiness gave

A rich security to difference.

On a meeting line of hazardous extremes

The game of games was played to its breaking-point,

Where through self-finding by divine self-loss

270 There leaps out unity's supreme delight

Whose blissful undivided sweetness feels

A communality of the Absolute.

There was no sob of suffering anywhere;

Experience ran from point to point of joy:

275 Bliss was the pure undying truth of things.

All Nature was a conscious front of God:

A wisdom worked in all, self-moved, self-sure,

A plenitude of illimitable Light,

An authenticity of intuitive Truth,

280 A glory and passion of creative Force.

Infallible, leaping from eternity,

The moment's thought inspired the passing act.

A word, a laughter, sprang from Silence' breast,

A rhythm of Beauty in the calm of Space,

285 A knowledge in the fathomless heart of Time.

All turned to all without reserve's recoil:

A single ecstasy without a break,

Love was a close and thrilled identity

In the throbbing heart of all that luminous life.

290 A universal vision that unites,

A sympathy of nerve replying to nerve,

Hearing that listens to thought's inner sound

And follows the rhythmic meanings of the heart,

A touch that needs not hands to feel, to clasp,

295 Were there the native means of consciousness

And heightened the intimacy of soul with soul.

A grand orchestra of spiritual powers,

A diapason of soul-interchange

Harmonised a Oneness deep, immeasurable.

300 In these new worlds projected he became

A portion of the universal gaze,

A station of the all-inhabiting light,

A ripple on a single sea of peace.

His mind answered to countless communing minds,

305 His words were syllables of the cosmos' speech,

His life a field of the vast cosmic stir.

He felt the footsteps of a million wills

Moving in unison to a single goal.

A stream ever new-born that never dies,

310 Caught in its thousandfold current's ravishing flow,

With eddies of immortal sweetness thrilled,

He bore coiling through his members as they passed

Calm movements of interminable delight,

The bliss of a myriad myriads who are one.

315 In this vast outbreak of perfection's law

Imposing its fixity on the flux of things

He saw a hierarchy of lucent planes

Enfeoffed to this highest kingdom of God-state.

Attuning to one Truth their own right rule

320 Each housed the gladness of a bright degree,

Alone in beauty, perfect in self-kind,

An image cast by one deep truth's absolute,

Married to all in happy difference.

Each gave its powers to help its neighbours' parts,

325 But suffered no diminution by the gift;

Profiteers of a mystic interchange,

They grew by what they took and what they gave,

All others they felt as their own complements,

One in the might and joy of multitude.

330 Even in the poise where Oneness draws apart

To feel the rapture of its separate selves,

The Sole in its solitude yearned towards the All

And the Many turned to look back at the One.

An all-revealing all-creating Bliss,

335 Seeking for forms to manifest truths divine,

Aligned in their significant mystery

The gleams of the symbols of the Ineffable

Blazoned like hues upon a colourless air

On the white purity of the Witness Soul.

340 These hues were the very prism of the Supreme,

His beauty, power, delight creation's cause.

A vast Truth-Consciousness took up these signs

To pass them on to some divine child Heart

That looked on them with laughter and delight

345 And joyed in these transcendent images

Living and real as the truths they house.

The Spirit's white neutrality became

A playground of miracles, a rendezvous

For the secret powers of a mystic Timelessness:

350 It made of Space a marvel house of God,

It poured through Time its works of ageless might,

Unveiled seen as a luring rapturous face

The wonder and beauty of its Love and Force.

The eternal Goddess moved in her cosmic house

355 Sporting with God as a Mother with her child:

To him the universe was her bosom of love,

His toys were the immortal verities.

All here self-lost had there its divine place.

The Powers that here betray our hearts and err,

360 Were there sovereign in truth, perfect in joy,

Masters in a creation without flaw,

Possessors of their own infinitude.

There Mind, a splendid sun of vision's rays,

Shaped substance by the glory of its thoughts

365 And moved amidst the grandeur of its dreams.

Imagination's great ensorcelling rod

Summoned the unknown and gave to it a home,

Outspread luxuriantly in golden air

Truth's iris-coloured wings of fantasy,

370 Or sang to the intuitive heart of joy

Wonder's dream-notes that bring the Real close.

Its power that makes the unknowable near and true,

In the temple of the ideal shrined the One:

It peopled thought and mind and happy sense

375 Filled with bright aspects of the might of God

And living persons of the one Supreme,

The speech that voices the ineffable,

The ray revealing unseen Presences,

The virgin forms through which the Formless shines,

380 The Word that ushers divine experience

And the Ideas that crowd the Infinite.

There was no gulf between the thought and fact,

Ever they replied like bird to calling bird;

The will obeyed the thought, the act the will.

385 There was a harmony woven twixt soul and soul.

A marriage with eternity divinised Time.

There Life pursued, unwearied of her sport,

Joy in her heart and laughter on her lips,

The bright adventure of God's game of chance.

390 In her ingenious ardour of caprice,

In her transfiguring mirth she mapped on Time

A fascinating puzzle of events,

Lured at each turn by new vicissitudes

To self-discovery that could never cease.

395 Ever she framed stark bonds for the will to break,

Brought new creations for the thought's surprise

And passionate ventures for the heart to dare,

Where Truth recurred with an unexpected face

Or else repeated old familiar joy

400 Like the return of a delightful rhyme.

At hide-and-seek on a Mother-Wisdom's breast,

An artist teeming with her world-idea,

She never could exhaust its numberless thoughts

And vast adventure into thinking shapes

405 And trial and lure of a new living's dreams.

Untired of sameness and untired of change,

Endlessly she unrolled her moving act,

A mystery drama of divine delight,

A living poem of world-ecstasy,

410 A kakemono of significant forms,

A coiled perspective of developing scenes,

A brilliant chase of self-revealing shapes,

An ardent hunt of soul looking for soul,

A seeking and a finding as of gods.

415 There Matter is the Spirit's firm density,

An artistry of glad outwardness of self,

A treasure-house of lasting images

Where sense can build a world of pure delight:

The home of a perpetual happiness,

420 It lodged the hours as in a pleasant inn.

The senses there were outlets of the soul;

Even the youngest child-thought of the mind

Incarnated some touch of highest things.

There substance was a resonant harp of self,

425 A net for the constant lightnings of the spirit,

A magnet power of love's intensity

Whose yearning throb and adoration's cry

Drew God's approaches close, sweet, wonderful.

Its solidity was a mass of heavenly make;

430 Its fixity and sweet permanence of charm

Made a bright pedestal for felicity.

Its bodies woven by a divine sense

Prolonged the nearness of soul's clasp with soul;

Its warm play of external sight and touch

435 Reflected the glow and thrill of the heart's joy,

Mind's climbing brilliant thoughts, the spirit's bliss;

Life's rapture kept for ever its flame and cry.

All that now passes lived immortal there

In the proud beauty and fine harmony

440 Of Matter plastic to spiritual light.

Its ordered hours proclaimed the eternal Law;

Vision reposed on a safety of deathless forms;

Time was Eternity's transparent robe.

An architect hewing out self's living rock,

445 Phenomenon built Reality's summer-house

On the beaches of the sea of Infinity.

Against this glory of spiritual states,

Their parallels and yet their opposites,

Floated and swayed, eclipsed and shadowlike

450 As if a doubt made substance, flickering, pale,

This other scheme two vast negations found.

A world that knows not its inhabiting Self

Labours to find its cause and need to be;

A spirit ignorant of the world it made,

455 Obscured by Matter, travestied by Life,

Struggles to emerge, to be free, to know and reign;

These were close-tied in one disharmony,

Yet the divergent lines met not at all.

Three Powers governed its irrational course,

460 In the beginning an unknowing Force,

In the middle an embodied striving soul,

In its end a silent spirit denying life.

A dull and infelicitous interlude

Unrolls its dubious truth to a questioning Mind

465 Compelled by the ignorant Power to play its part

And to record her inconclusive tale,

The mystery of her inconscient plan

And the riddle of a being born from Night

By a marriage of Necessity with Chance.

470 This darkness hides our nobler destiny.

A chrysalis of a great and glorious truth,

It stifles the winged marvel in its sheath

Lest from the prison of Matter it escape

And, wasting its beauty on the formless Vast,

475 Merged into the Unknowable's mystery,

Leave unfulfilled the world's miraculous fate.

As yet thought only some high spirit's dream

Or a vexed illusion in man's toiling mind,

A new creation from the old shall rise,

480 A Knowledge inarticulate find speech,

Beauty suppressed burst into paradise bloom,

Pleasure and pain dive into absolute bliss.

A tongueless oracle shall speak at last,

The Superconscient conscious grow on earth,

485 The Eternal's wonders join the dance of Time.

But now all seemed a vainly teeming vast

Upheld by a deluded Energy

To a spectator self-absorbed and mute,

Careless of the unmeaning show he watched,

490 Regarding the bizarre procession pass

Like one who waits for an expected end.

He saw a world that is from a world to be.

There he divined rather than saw or felt,

Far off upon the rim of consciousness,

495 Transient and frail this little whirling globe

And on it left like a lost dream's vain mould,

A fragile copy of the spirit's shell,

His body gathered into mystic sleep.

A foreign shape it seemed, a mythic shade.

500 Alien now seemed that dim far universe,

Self and eternity alone were true.

Then memory climbed to him from the striving planes

Bringing a cry from once-loved cherished things,

And to the cry as to its own lost call

505 A ray replied from the occult Supreme.

For even there the boundless Oneness dwells.

To its own sight unrecognisable,

It lived still sunk in its own tenebrous seas,

Upholding the world's inconscient unity

510 Hidden in Matter's insentient multitude.

This seed-self sown in the Indeterminate

Forfeits its glory of divinity,

Concealing the omnipotence of its Force,

Concealing the omniscience of its Soul;

515 An agent of its own transcendent Will,

It merges knowledge in the inconscient deep;

Accepting error, sorrow, death and pain,

It pays the ransom of the ignorant Night,

Redeeming by its substance Nature's fall.

520 Himself he knew and why his soul had gone

Into earth's passionate obscurity

To share the labour of an errant Power

Which by division hopes to find the One.

Two beings he was, one wide and free above,

525 One struggling, bound, intense, its portion here.

A tie between them still could bridge two worlds;

There was a dim response, a distant breath;

All had not ceased in the unbounded hush.

His heart lay somewhere conscious and alone

530 Far down below him like a lamp in night;

Abandoned it lay, alone, imperishable,

Immobile with excess of passionate will,

His living, sacrificed and offered heart

Absorbed in adoration mystical,

535 Turned to its far-off fount of light and love.

In the luminous stillness of its mute appeal

It looked up to the heights it could not see;

It yearned from the longing depths it could not leave.

In the centre of his vast and fateful trance

540 Half-way between his free and fallen selves,

Interceding twixt God's day and the mortal's night,

Accepting worship as its single law,

Accepting bliss as the sole cause of things,

Refusing the austere joy which none can share,

545 Refusing the calm that lives for calm alone,

To her it turned for whom it willed to be.

In the passion of its solitary dream

It lay like a closed soundless oratory

Where sleeps a consecrated argent floor

550 Lit by a single and untrembling ray

And an invisible Presence kneels in prayer.

On some deep breast of liberating peace

All else was satisfied with quietude;

This only knew there was a truth beyond.

555 All other parts were dumb in centred sleep

Consenting to the slow deliberate Power

Which tolerates the world's error and its grief,

Consenting to the cosmic long delay,

Timelessly waiting through the patient years

560 Her coming they had asked for earth and men;

This was the fiery point that called her now.

Extinction could not quench that lonely fire;

Its seeing filled the blank of mind and will;

Thought dead, its changeless force abode and grew.

565 Armed with the intuition of a bliss

To which some moved tranquillity was the key,

It persevered through life's huge emptiness

Amid the blank denials of the world.

It sent its voiceless prayer to the Unknown;

570 It listened for the footsteps of its hopes

Returning through the void immensities,

It waited for the fiat of the Word

That comes through the still self from the Supreme.

END OF CANTO THREE

Canto Four

The Vision and the Boon

Then suddenly there rose a sacred stir.

Amid the lifeless silence of the Void

In a solitude and an immensity

A sound came quivering like a loved footfall

5 Heard in the listening spaces of the soul;

A touch perturbed his fibres with delight.

An Influence had approached the mortal range,

A boundless Heart was near his longing heart,

A mystic Form enveloped his earthly shape.

10 All at her contact broke from silence' seal;

Spirit and body thrilled identified,

Linked in the grasp of an unspoken joy;

Mind, members, life were merged in ecstasy.

Intoxicated as with nectarous rain

15 His nature's passioning stretches flowed to her,

Flashing with lightnings, mad with luminous wine.

All was a limitless sea that heaved to the moon.

A divinising stream possessed his veins,

His body's cells awoke to spirit sense,

20 Each nerve became a burning thread of joy:

Tissue and flesh partook beatitude.

Alight, the dun unplumbed subconscient caves

Thrilled with the prescience of her longed-for tread

And filled with flickering crests and praying tongues.

25 Even lost in slumber, mute, inanimate

His very body answered to her power.

The One he worshipped was within him now:

Flame-pure, ethereal-tressed, a mighty Face

Appeared and lips moved by immortal words;

30 Lids, Wisdom's leaves, drooped over rapture's orbs.

A marble monument of ponderings, shone

A forehead, sight's crypt, and large like ocean's gaze

Towards Heaven, two tranquil eyes of boundless thought

Looked into man's and saw the god to come.

35 A Shape was seen on threshold Mind, a Voice

Absolute and wise in the heart's chambers spoke:

“O Son of Strength who climbst creation's peaks,

No soul is thy companion in the light;

Alone thou standest at the eternal doors.

40 What thou hast won is thine, but ask no more.

O Spirit aspiring in an ignorant frame,

O Voice arisen from the Inconscient's world,

How shalt thou speak for men whose hearts are dumb,

Make purblind earth the soul's seer-vision's home

45 Or lighten the burden of the senseless globe?

I am the Mystery beyond reach of mind,

I am the goal of the travail of the suns;

My fire and sweetness are the cause of life.

But too immense my danger and my joy.

50 Awake not the immeasurable descent,

Speak not my secret name to hostile Time;

Man is too weak to bear the Infinite's weight.

Truth born too soon might break the imperfect earth.

Leave the all-seeing Power to hew its way:

55 In thy single vast achievement reign apart

Helping the world with thy great lonely days.

I ask thee not to merge thy heart of flame

In the Immobile's wide uncaring bliss,

Turned from the fruitless motion of the years,

60 Deserting the fierce labour of the worlds,

Aloof from beings, lost in the Alone.

How shall thy mighty spirit brook repose

While Death is still unconquered on the earth

And Time a field of suffering and pain?

65 Thy soul was born to share the laden Force;

Obey thy nature and fulfil thy fate:

Accept the difficulty and godlike toil,

For the slow-paced omniscient purpose live.

The Enigma's knot is tied in humankind.

70 A lightning from the heights that think and plan,

Ploughing the air of life with vanishing trails,

Man, sole awake in an unconscious world,

Aspires in vain to change the cosmic dream.

Arrived from some half-luminous Beyond

75 He is a stranger in the mindless vasts;

A traveller in his oft-shifting home

Amid the tread of many infinities,

He has pitched a tent of life in desert Space.

Heaven's fixed regard beholds him from above,

80 In the house of Nature a perturbing guest,

A voyager twixt Thought's inconstant shores,

A hunter of unknown and beautiful Powers,

A nomad of the far mysterious Light,

In the wide ways a little spark of God.

85 Against his spirit all is in dire league,

A Titan influence stops his Godward gaze.

Around him hungers the unpitying Void,

The eternal Darkness seeks him with her hands,

Inscrutable Energies drive him and deceive,

90 Immense implacable deities oppose.

An inert Soul and a somnambulist Force

Have made a world estranged from life and thought;

The Dragon of the dark foundations keeps

Unalterable the law of Chance and Death;

95 On his long way through Time and Circumstance

The grey-hued riddling nether shadow-Sphinx,

Her dreadful paws upon the swallowing sands,

Awaits him armed with the soul-slaying word:

Across his path sits the dim camp of Night.

100 His day is a moment in perpetual Time;

He is the prey of the minutes and the hours.

Assailed on earth and unassured of heaven,

Descended here unhappy and sublime,

A link between the demigod and the beast,

105 He knows not his own greatness nor his aim;

He has forgotten why he has come and whence.

His spirit and his members are at war;

His heights break off too low to reach the skies,

His mass is buried in the animal mire.

110 A strange antinomy is his nature's rule.

A riddle of opposites is made his field:

Freedom he asks but needs to live in bonds,

He has need of darkness to perceive some light

And need of grief to feel a little bliss;

115 He has need of death to find a greater life.

All sides he sees and turns to every call;

He has no certain light by which to walk;

His life is a blind-man's-buff, a hide-and-seek;

He seeks himself and from himself he runs;

120 Meeting himself, he thinks it other than he.

Always he builds, but finds no constant ground,

Always he journeys, but nowhere arrives;

He would guide the world, himself he cannot guide;

He would save his soul, his life he cannot save.

125 The light his soul had brought his mind has lost;

All he has learned is soon again in doubt;

A sun to him seems the shadow of his thoughts,

Then all is shadow again and nothing true:

Unknowing what he does or whither he tends

130 He fabricates signs of the Real in Ignorance.

He has hitched his mortal error to Truth's star.

Wisdom attracts him with her luminous masks,

But never has he seen the face behind:

A giant Ignorance surrounds his lore.

135 Assigned to meet the cosmic mystery

In the dumb figure of a material world,

His passport of entry false and his personage,

He is compelled to be what he is not;

He obeys the Inconscience he had come to rule

140 And sinks in Matter to fulfil his soul.

Awakened from her lower driven forms

The Earth-Mother gave her forces to his hands

And painfully he guards the heavy trust;

His mind is a lost torch-bearer on her roads.

145 Illumining breath to think and plasm to feel,

He labours with his slow and sceptic brain

Helped by the reason's vacillating fires,

To make his thought and will a magic door

For knowledge to enter the darkness of the world

150 And love to rule a realm of strife and hate.

A mind impotent to reconcile heaven and earth

And tied to Matter with a thousand bonds,

He lifts himself to be a conscious god.

Even when a glory of wisdom crowns his brow,

155 When mind and spirit shed a grandiose ray

To exalt this product of the sperm and gene,

This alchemist's miracle from plasm and gas,

And he who shared the animal's run and crawl

Lifts his thought-stature to the Immortal's heights,

160 His life still keeps the human middle way;

His body he resigns to death and pain,

Abandoning Matter, his too heavy charge.

A thaumaturge sceptic of miracles,

A spirit left sterile of its occult power

165 By an unbelieving brain and credulous heart,

He leaves the world to end where it began:

His work unfinished he claims a heavenly prize.

Thus has he missed creation's absolute.

Half-way he stops his star of destiny:

170 A vast and vain long-tried experiment,

An ill-served high conception doubtfully done,

The world's life falters on not seeing its goal,

A zigzag towards unknown dangerous ground

Ever repeating its habitual walk,

175 Ever retreating after marches long

And hardiest victories without sure result,

Drawn endlessly an inconclusive game.

In an ill-fitting and voluminous robe

A radiant purpose still conceals its face,

180 A mighty blindness stumbles hoping on,

Feeding its strength on gifts of luminous Chance.

Because the human instrument has failed,

The Godhead frustrate sleeps within its seed,

A spirit entangled in the forms it made.

185 His failure is not failure whom God leads;

Through all the slow mysterious march goes on:

An immutable Power has made this mutable world;

A self-fulfilling transcendence treads man's road;

The driver of the soul upon its path,

190 It knows its steps, its way is inevitable,

And how shall the end be vain when God is guide?

However man's mind may tire or fail his flesh,

A will prevails cancelling his conscious choice:

The goal recedes, a bourneless vastness calls

195 Retreating into an immense Unknown;

There is no end to the world's stupendous march,

There is no rest for the embodied soul.

It must live on, describe all Time's huge curve.

An Influx presses from the closed Beyond

200 Forbidding to him rest and earthly ease,

Till he has found himself he cannot pause.

A Light there is that leads, a Power that aids;

Unmarked, unfelt it sees in him and acts:

Ignorant, he forms the All-Conscient in his depths,

205 Human, looks up to superhuman peaks:

A borrower of Supernature's gold,

He paves his road to Immortality.

The high gods look on man and watch and choose

Today's impossibles for the future's base.

210 His transience trembles with the Eternal's touch,

His barriers cede beneath the Infinite's tread;

The Immortals have their entries in his life:

The Ambassadors of the Unseen draw near.

A splendour sullied by the mortal air,

215 Love passes through his heart, a wandering guest.

Beauty surrounds him for a magic hour,

He has visits of a large revealing joy,

Brief widenesses release him from himself,

Enticing towards a glory ever in front

220 Hopes of a deathless sweetness lure and leave.

His mind is crossed by strange discovering fires,

Rare intimations lift his stumbling speech

To a moment's kinship with the eternal Word;

A masque of Wisdom circles through his brain

225 Perturbing him with glimpses half divine.

He lays his hands sometimes on the Unknown;

He communes sometimes with Eternity.

A strange and grandiose symbol was his birth

And immortality and spirit-room

230 And pure perfection and a shadowless bliss

Are this afflicted creature's mighty fate.

In him the Earth-Mother sees draw near the change

Foreshadowed in her dumb and fiery depths,

A godhead drawn from her transmuted limbs,

235 An alchemy of Heaven on Nature's base.

Adept of the self-born unfailing line,

Leave not the light to die the ages bore,

Help still humanity's blind and suffering life:

Obey thy spirit's wide omnipotent urge.

240 A witness to God's parley with the Night,

It leaned compassionate from immortal calm

And housed desire, the troubled seed of things.

Assent to thy high self, create, endure.

Cease not from knowledge, let thy toil be vast.

245 No more can earthly limits pen thy force;

Equal thy work with long unending Time's.

Traveller upon the bare eternal heights,

Tread still the difficult and dateless path

Joining the cycles with its austere curve

250 Measured for man by the initiate Gods.

My light shall be in thee, my strength thy force.

Let not the impatient Titan drive thy heart,

Ask not the imperfect fruit, the partial prize.

Only one boon, to greaten thy spirit, demand;

255 Only one joy, to raise thy kind, desire.

Above blind fate and the antagonist powers

Moveless there stands a high unchanging Will;

To its omnipotence leave thy work's result.

All things shall change in God's transfiguring hour.”

260 August and sweet sank hushed that mighty Voice.

Nothing now moved in the vast brooding space:

A stillness came upon the listening world,

A mute immensity of the Eternal's peace.

But Aswapati's heart replied to her,

265 A cry amid the silence of the Vasts:

“How shall I rest content with mortal days

And the dull measure of terrestrial things,

I who have seen behind the cosmic mask

The glory and the beauty of thy face?

270 Hard is the doom to which thou bindst thy sons!

How long shall our spirits battle with the Night

And bear defeat and the brute yoke of Death,

We who are vessels of a deathless Force

And builders of the godhead of the race?

275 Or if it is thy work I do below

Amid the error and waste of human life

In the vague light of man's half-conscious mind,

Why breaks not in some distant gleam of thee?

Ever the centuries and millenniums pass.

280 Where in the greyness is thy coming's ray?

Where is the thunder of thy victory's wings?

Only we hear the feet of passing gods.

A plan in the occult eternal Mind

Mapped out to backward and prophetic sight,

285 The aeons ever repeat their changeless round,

The cycles all rebuild and ever aspire.

All we have done is ever still to do.

All breaks and all renews and is the same.

Huge revolutions of life's fruitless gyre,

290 The new-born ages perish like the old,

As if the sad Enigma kept its right

Till all is done for which this scene was made.

Too little the strength that now with us is born,

Too faint the light that steals through Nature's lids,

295 Too scant the joy with which she buys our pain.

In a brute world that knows not its own sense,

Thought-racked upon the wheel of birth we live,

The instruments of an impulse not our own

Moved to achieve with our heart's blood for price

300 Half-knowledge, half-creations that soon tire.

A foiled immortal soul in perishing limbs,

Baffled and beaten back we labour still;

Annulled, frustrated, spent, we still survive.

In anguish we labour that from us may rise

305 A larger-seeing man with nobler heart,

A golden vessel of the incarnate Truth,

The executor of the divine attempt

Equipped to wear the earthly body of God,

Communicant and prophet and lover and king.

310 I know that thy creation cannot fail:

For even through the mists of mortal thought

Infallible are thy mysterious steps,

And, though Necessity dons the garb of Chance,

Hidden in the blind shifts of Fate she keeps

315 The slow calm logic of Infinity's pace

And the inviolate sequence of its will.

All life is fixed in an ascending scale

And adamantine is the evolving Law;

In the beginning is prepared the close.

320 This strange irrational product of the mire,

This compromise between the beast and god,

Is not the crown of thy miraculous world.

I know there shall inform the inconscient cells,

At one with Nature and at height with heaven,

325 A spirit vast as the containing sky

And swept with ecstasy from invisible founts,

A god come down and greater by the fall.

A Power arose out of my slumber's cell.

Abandoning the tardy limp of the hours

330 And the inconstant blink of mortal sight,

There where the Thinker sleeps in too much light

And intolerant flames the lone all-witnessing Eye

Hearing the word of Fate from Silence' heart

In the endless moment of Eternity,

335 It saw from timelessness the works of Time.

Overpassed were the leaden formulas of the Mind,

Overpowered the obstacle of mortal Space:

The unfolding Image showed the things to come.

A giant dance of Shiva tore the past;

340 There was a thunder as of worlds that fall;

Earth was o'errun with fire and the roar of Death

Clamouring to slay a world his hunger had made;

There was a clangour of Destruction's wings:

The Titan's battle-cry was in my ears,

345 Alarm and rumour shook the armoured Night.

I saw the Omnipotent's flaming pioneers

Over the heavenly verge which turns towards life

Come crowding down the amber stairs of birth;

Forerunners of a divine multitude,

350 Out of the paths of the morning star they came

Into the little room of mortal life.

I saw them cross the twilight of an age,

The sun-eyed children of a marvellous dawn,

The great creators with wide brows of calm,

355 The massive barrier-breakers of the world

And wrestlers with destiny in her lists of will,

The labourers in the quarries of the gods,

The messengers of the Incommunicable,

The architects of immortality.

360 Into the fallen human sphere they came,

Faces that wore the Immortal's glory still,

Voices that communed still with the thoughts of God,

Bodies made beautiful by the spirit's light,

Carrying the magic word, the mystic fire,

365 Carrying the Dionysian cup of joy,

Approaching eyes of a diviner man,

Lips chanting an unknown anthem of the soul,

Feet echoing in the corridors of Time.

High priests of wisdom, sweetness, might and bliss,

370 Discoverers of beauty's sunlit ways

And swimmers of Love's laughing fiery floods

And dancers within rapture's golden doors,

Their tread one day shall change the suffering earth

And justify the light on Nature's face.

375 Although Fate lingers in the high Beyond

And the work seems vain on which our heart's force was spent,

All shall be done for which our pain was borne.

Even as of old man came behind the beast

This high divine successor surely shall come

380 Behind man's inefficient mortal pace,

Behind his vain labour, sweat and blood and tears:

He shall know what mortal mind barely durst think,

He shall do what the heart of the mortal could not dare.

Inheritor of the toil of human time,

385 He shall take on him the burden of the gods;

All heavenly light shall visit the earth's thoughts,

The might of heaven shall fortify earthly hearts;

Earth's deeds shall touch the superhuman's height,

Earth's seeing widen into the infinite.

390 Heavy unchanged weighs still the imperfect world;

The splendid youth of Time has passed and failed;

Heavy and long are the years our labour counts

And still the seals are firm upon man's soul

And weary is the ancient Mother's heart.

395 O Truth defended in thy secret sun,

Voice of her mighty musings in shut heavens

On things withdrawn within her luminous depths,

O Wisdom-Splendour, Mother of the universe,

Creatrix, the Eternal's artist Bride,

400 Linger not long with thy transmuting hand

Pressed vainly on one golden bar of Time,

As if Time dare not open its heart to God.

O radiant fountain of the world's delight

World-free and unattainable above,

405 O Bliss who ever dwellst deep-hid within

While men seek thee outside and never find,

Mystery and Muse with hieratic tongue,

Incarnate the white passion of thy force,

Mission to earth some living form of thee.

410 One moment fill with thy eternity,

Let thy infinity in one body live,

All-Knowledge wrap one mind in seas of light,

All-Love throb single in one human heart.

Immortal, treading the earth with mortal feet

415 All heaven's beauty crowd in earthly limbs!

Omnipotence, girdle with the power of God

Movements and moments of a mortal will,

Pack with the eternal might one human hour

And with one gesture change all future time.

420 Let a great word be spoken from the heights

And one great act unlock the doors of Fate.”

His prayer sank down in the resisting Night

Oppressed by the thousand forces that deny,

As if too weak to climb to the Supreme.

425 But there arose a wide consenting Voice;

The spirit of beauty was revealed in sound:

Light floated round the marvellous Vision's brow

And on her lips the Immortal's joy took shape.

“O strong forerunner, I have heard thy cry.

430 One shall descend and break the iron Law,

Change Nature's doom by the lone spirit's power.

A limitless Mind that can contain the world,

A sweet and violent heart of ardent calms

Moved by the passions of the gods shall come.

435 All mights and greatnesses shall join in her;

Beauty shall walk celestial on the earth,

Delight shall sleep in the cloud-net of her hair,

And in her body as on his homing tree

Immortal Love shall beat his glorious wings.

440 A music of griefless things shall weave her charm;

The harps of the Perfect shall attune her voice,

The streams of Heaven shall murmur in her laugh,

Her lips shall be the honeycombs of God,

Her limbs his golden jars of ecstasy,

445 Her breasts the rapture-flowers of Paradise.

She shall bear Wisdom in her voiceless bosom,

Strength shall be with her like a conqueror's sword

And from her eyes the Eternal's bliss shall gaze.

A seed shall be sown in Death's tremendous hour,

450 A branch of heaven transplant to human soil;

Nature shall overleap her mortal step;

Fate shall be changed by an unchanging will.”

As a flame disappears in endless Light

Immortally extinguished in its source,

455 Vanished the splendour and was stilled the word.

An echo of delight that once was close,

The harmony journeyed towards some distant hush,

A music failing in the ear of trance,

A cadence called by distant cadences,

460 A voice that trembled into strains withdrawn.

Her form retreated from the longing earth

Forsaking nearness to the abandoned sense,

Ascending to her unattainable home.

Lone, brilliant, vacant lay the inner fields;

465 All was unfilled inordinate spirit space,

Indifferent, waste, a desert of bright peace.

Then a line moved on the far edge of calm:

The warm-lipped sentient soft terrestrial wave,

A quick and many-murmured moan and laugh,

470 Came gliding in upon white feet of sound.

Unlocked was the deep glory of Silence' heart;

The absolute unmoving stillnesses

Surrendered to the breath of mortal air,

Dissolving boundlessly the heavens of trance

475 Collapsed to waking mind. Eternity

Cast down its incommunicable lids

Over its solitudes remote from ken

Behind the voiceless mystery of sleep.

The grandiose respite failed, the wide release.

480 Across the light of fast-receding planes

That fled from him as from a falling star,

Compelled to fill its human house in Time

His soul drew back into the speed and noise

Of the vast business of created things.

485 A chariot of the marvels of the heavens

Broad-based to bear the gods on fiery wheels,

Flaming he swept through the spiritual gates.

The mortal stir received him in its midst.

Once more he moved amid material scenes,

490 Lifted by intimations from the heights

And in the pauses of the building brain

Touched by the thoughts that skim the fathomless surge

Of Nature and wing back to hidden shores.

The eternal seeker in the aeonic field

495 Besieged by the intolerant press of hours

Again was strong for great swift-footed deeds.

Awake beneath the ignorant vault of Night,

He saw the unnumbered people of the stars

And heard the questioning of the unsatisfied flood

500 And toiled with the form-maker, measuring Mind.

A wanderer from the occult invisible suns

Accomplishing the fate of transient things,

A god in the figure of the arisen beast,

He raised his brow of conquest to the heavens

505 Establishing the empire of the soul

On Matter and its bounded universe

As on a solid rock in infinite seas.

The Lord of Life resumed his mighty rounds

In the scant field of the ambiguous globe.

END OF BOOK THREE, CANTO FOUR

End of Part One

PART TWO

BOOK IV - VIII

BOOK FOUR

The Book of Birth and Quest

Canto One

The Birth and Childhood of the Flame

A Maenad of the cycles of desire

Around a Light she must not dare to touch,

Hastening towards a far-off unknown goal

Earth followed the endless journey of the Sun.

5 A mind but half-awake in the swing of the void

On the bosom of Inconscience dreamed out life

And bore this finite world of thought and deed

Across the immobile trance of the Infinite.

A vast immutable silence with her ran:

10 Prisoner of speed upon a jewelled wheel,

She communed with the mystic heart in Space.

Amid the ambiguous stillness of the stars

She moved towards some undisclosed event

And her rhythm measured the long whirl of Time.

15 In ceaseless motion round the purple rim

Day after day sped by like coloured spokes,

And through a glamour of shifting hues of air

The seasons drew in linked significant dance

The symbol pageant of the changing year.

20 Across the burning languor of the soil

Paced Summer with his pomp of violent noons

And stamped his tyranny of torrid light

And the blue seal of a great burnished sky.

Next through its fiery swoon or clotted knot

25 Rain-tide burst in upon torn wings of heat,

Startled with lightnings air's unquiet drowse,

Lashed with life-giving streams the torpid soil,

Overcast with flare and sound and storm-winged dark

The star-defended doors of heaven's dim sleep,

30 Or from the gold eye of her paramour

Covered with packed cloud-veils the earth's brown face.

Armies of revolution crossed the time-field,

The clouds' unending march besieged the world,

Tempests' pronunciamentos claimed the sky

35 And thunder drums announced the embattled gods.

A traveller from unquiet neighbouring seas,

The dense-maned monsoon rode neighing through earth's hours:

Thick now the emissary javelins:

Enormous lightnings split the horizon's rim

40 And, hurled from the quarters as from contending camps,

Married heaven's edges steep and bare and blind:

A surge and hiss and onset of huge rain,

The long straight sleet-drift, clamours of winged storm-charge,

Throngs of wind-faces, rushing of wind-feet

45 Hurrying swept through the prone afflicted plains:

Heaven's waters trailed and dribbled through the drowned land.

Then all was a swift stride, a sibilant race,

Or all was tempest's shout and water's fall.

A dimness sagged on the grey floor of day,

50 Its dingy sprawling length joined morn to eve,

Wallowing in sludge and shower it reached black dark.

Day a half darkness wore as its dull dress.

Light looked into dawn's tarnished glass and met

Its own face there, twin to a half-lit night's:

55 Downpour and drip and seeping mist swayed all

And turned dry soil to bog and reeking mud:

Earth was a quagmire, heaven a dismal block.

None saw through dank drenched weeks the dungeon sun.

Even when no turmoil vexed air's sombre rest,

60 Or a faint ray glimmered through weeping clouds

As a sad smile gleams veiled by returning tears,

All promised brightness failed at once denied

Or, soon condemned, died like a brief-lived hope.

Then a last massive deluge thrashed dead mire

65 And a subsiding mutter left all still,

Or only the muddy creep of sinking floods

Or only a whisper and green toss of trees.

Earth's mood now changed; she lay in lulled repose,

The hours went by with slow contented tread:

70 A wide and tranquil air remembered peace,

Earth was the comrade of a happy sun.

A calmness neared as of the approach of God,

A light of musing trance lit soil and sky

And an identity and ecstasy

75 Filled meditation's solitary heart.

A dream loitered in the dumb mind of Space,

Time opened its chambers of felicity,

An exaltation entered and a hope:

An inmost self looked up to a heavenlier height,

80 An inmost thought kindled a hidden flame

And the inner sight adored an unseen sun.

Three thoughtful seasons passed with shining tread

And scanning one by one the pregnant hours

Watched for a flame that lurked in luminous depths,

85 The vigil of some mighty birth to come.

Autumn led in the glory of her moons

And dreamed in the splendour of her lotus pools

And Winter and Dew-time laid their calm cool hands

On Nature's bosom still in a half sleep

90 And deepened with hues of lax and mellow ease

The tranquil beauty of the waning year.

Then Spring, an ardent lover, leaped through leaves

And caught the earth-bride in his eager clasp;

His advent was a fire of irised hues,

95 His arms were a circle of the arrival of joy.

His voice was a call to the Transcendent's sphere

Whose secret touch upon our mortal lives

Keeps ever new the thrill that made the world,

Remoulds an ancient sweetness to new shapes

100 And guards intact unchanged by death and Time

The answer of our hearts to Nature's charm

And keeps for ever new, yet still the same,

The throb that ever wakes to the old delight

And beauty and rapture and the joy to live.

105 His coming brought the magic and the spell;

At his touch life's tired heart grew glad and young;

He made joy a willing prisoner in her breast.

His grasp was a young god's upon earth's limbs:

Changed by the passion of his divine outbreak

110 He made her body beautiful with his kiss.

Impatient for felicity he came,

High-fluting with the col's happy voice,

His peacock turban trailing on the trees;

His breath was a warm summons to delight,

115 The dense voluptuous azure was his gaze.

A soft celestial urge surprised the blood

Rich with the instinct of God's sensuous joys;

Revealed in beauty, a cadence was abroad

Insistent on the rapture-thrill in life:

120 Immortal movements touched the fleeting hours.

A godlike packed intensity of sense

Made it a passionate pleasure even to breathe;

All sights and voices wove a single charm.

The life of the enchanted globe became

125 A storm of sweetness and of light and song,

A revel of colour and of ecstasy,

A hymn of rays, a litany of cries:

A strain of choral priestly music sang

And, swung on the swaying censer of the trees,

130 A sacrifice of perfume filled the hours.

Asocas burned in crimson spots of flame,

Pure like the breath of an unstained desire

White jasmines haunted the enamoured air,

Pale mango-blossoms fed the liquid voice

135 Of the love-maddened col, and the brown bee

Muttered in fragrance mid the honey-buds.

The sunlight was a great god's golden smile.

All Nature was at beauty's festival.

In this high signal moment of the gods

140 Answering earth's yearning and her cry for bliss,

A greatness from our other countries came.

A silence in the noise of earthly things

Immutably revealed the secret Word,

A mightier influx filled the oblivious clay:

145 A lamp was lit, a sacred image made.

A mediating ray had touched the earth

Bridging the gulf between man's mind and God's;

Its brightness linked our transience to the Unknown.

A spirit of its celestial source aware

150 Translating heaven into a human shape

Descended into earth's imperfect mould

And wept not fallen to mortality,

But looked on all with large and tranquil eyes.

One had returned from the transcendent planes

155 And bore anew the load of mortal breath,

Who had striven of old with our darkness and our pain;

She took again her divine unfinished task:

Survivor of death and the aeonic years,

Once more with her fathomless heart she fronted Time.

160 Again there was renewed, again revealed

The ancient closeness by earth-vision veiled,

The secret contact broken off in Time,

A consanguinity of earth and heaven,

Between the human portion toiling here

165 And an as yet unborn and limitless Force.

Again the mystic deep attempt began,

The daring wager of the cosmic game.

For since upon this blind and whirling globe

Earth-plasm first quivered with the illumining mind

170 And life invaded the material sheath

Afflicting Inconscience with the need to feel,

Since in Infinity's silence woke a word,

A Mother-wisdom works in Nature's breast

To pour delight on the heart of toil and want

175 And press perfection on life's stumbling powers,

Impose heaven-sentience on the obscure abyss

And make dumb Matter conscious of its God.

Although our fallen minds forget to climb,

Although our human stuff resists or breaks,

180 She keeps her will that hopes to divinise clay;

Failure cannot repress, defeat o'erthrow;

Time cannot weary her nor the Void subdue,

The ages have not made her passion less;

No victory she admits of Death or Fate.

185 Always she drives the soul to new attempt;

Always her magical infinitude

Forces to aspire the inert brute elements;

As one who has all infinity to waste,

She scatters the seed of the Eternal's strength

190 On a half-animate and crumbling mould,

Plants heaven's delight in the heart's passionate mire,

Pours godhead's seekings into a bare beast frame,

Hides immortality in a mask of death.

Once more that Will put on an earthly shape.

195 A Mind empowered from Truth's immutable seat

Was framed for vision and interpreting act

And instruments were sovereignly designed

To express divinity in terrestrial signs.

Outlined by the pressure of this new descent

200 A lovelier body formed than earth had known.

As yet a prophecy only and a hint,

The glowing arc of a charmed unseen whole,

It came into the sky of mortal life

Bright like the crescent horn of a gold moon

205 Returning in a faint illumined eve.

At first glimmering like an unshaped idea

Passive she lay sheltered in wordless sleep,

Involved and drowned in Matter's giant trance,

An infant heart of the deep-caved world-plan

210 In cradle of divine inconscience rocked

By the universal ecstasy of the suns.

Some missioned Power in the half-wakened frame

Nursed a transcendent birth's dumb glorious seed

For which this vivid tenement was made.

215 But soon the link of soul with form grew sure;

Flooded was the dim cave with slow conscient light,

The seed grew into a delicate marvellous bud,

The bud disclosed a great and heavenly bloom.

At once she seemed to found a mightier race.

220 Arrived upon the strange and dubious globe

The child remembering inly a far home

Lived guarded in her spirit's luminous cell,

Alone mid men in her diviner kind.

Even in her childish movements could be felt

225 The nearness of a light still kept from earth,

Feelings that only eternity could share,

Thoughts natural and native to the gods.

As needing nothing but its own rapt flight

Her nature dwelt in a strong separate air

230 Like a strange bird with large rich-coloured breast

That sojourns on a secret fruited bough,

Lost in the emerald glory of the woods

Or flies above divine unreachable tops.

Harmoniously she impressed the earth with heaven.

235 Aligned to a swift rhythm of sheer delight

And singing to themselves her days went by;

Each minute was a throb of beauty's heart;

The hours were tuned to a sweet-toned content

Which asked for nothing, but took all life gave

240 Sovereignly as her nature's inborn right.

Near was her spirit to its parent Sun,

The Breath within to the eternal joy.

The first fair life that breaks from Nature's swoon,

Mounts in a line of rapture to the skies;

245 Absorbed in its own happy urge it lives,

Sufficient to itself, yet turned to all:

It has no seen communion with its world,

No open converse with surrounding things.

There is a oneness native and occult

250 That needs no instruments and erects no form;

In unison it grows with all that is.

All contacts it assumes into its trance,

Laugh-tossed consents to the wind's kiss and takes

Transmutingly the shocks of sun and breeze:

255 A blissful yearning riots in its leaves,

A magic passion trembles in its blooms,

Its boughs aspire in hushed felicity.

An occult godhead of this beauty is cause,

The spirit and intimate guest of all this charm,

260 This sweetness's priestess and this reverie's muse.

Invisibly protected from our sense

The Dryad lives drenched in a deeper ray

And feels another air of storms and calms

And quivers inwardly with mystic rain.

265 This at a heavenlier height was shown in her.

Even when she bent to meet earth's intimacies

Her spirit kept the stature of the gods;

It stooped but was not lost in Matter's reign.

A world translated was her gleaming mind,

270 And marvel-mooned bright crowding fantasies

Fed with spiritual sustenance of dreams

The ideal goddess in her house of gold.

Aware of forms to which our eyes are closed,

Conscious of nearnesses we cannot feel,

275 The Power within her shaped her moulding sense

In deeper figures than our surface types.

An invisible sunlight ran within her veins

And flooded her brain with heavenly brilliances

That woke a wider sight than earth could know.

280 Outlined in the sincerity of that ray

Her springing childlike thoughts were richly turned

Into luminous patterns of her soul's deep truth,

And from her eyes she cast another look

On all around her than man's ignorant view.

285 All objects were to her shapes of living selves

And she perceived a message from her kin

In each awakening touch of outward things.

Each was a symbol power, a vivid flash

In the circuit of infinities half-known;

290 Nothing was alien or inanimate,

Nothing without its meaning or its call.

For with a greater Nature she was one.

As from the soil sprang glory of branch and flower,

As from the animal's life rose thinking man,

295 A new epiphany appeared in her.

A mind of light, a life of rhythmic force,

A body instinct with hidden divinity

Prepared an image of the coming god;

And when the slow rhyme of the expanding years

300 And the rich murmurous swarm-work of the days

Had honey-packed her sense and filled her limbs,

Accomplishing the moon-orb of her grace,

Self-guarded in the silence of her strength

Her solitary greatness was not less.

305 Nearer the godhead to the surface pressed,

A sun replacing childhood's nebula

Sovereign in a blue and lonely sky.

Upward it rose to grasp the human scene:

The strong Inhabitant turned to watch her field.

310 A lovelier light assumed her spirit brow

And sweet and solemn grew her musing gaze;

Celestial-human deep warm slumbrous fires

Woke in the long fringed glory of her eyes

Like altar-burnings in a mysteried shrine.

315 Out of those crystal windows gleamed a will

That brought a large significance to life.

Holding her forehead's candid stainless space

Behind the student arch a noble power

Of wisdom looked from light on transient things.

320 A scout of victory in a vigil tower,

Her aspiration called high destiny down;

A silent warrior paced in her city of strength

Inviolate, guarding Truth's diamond throne.

A nectarous haloed moon her passionate heart

325 Loved all and spoke no word and made no sign,

But kept her bosom's rapturous secrecy

A blissful ardent moved and voiceless world.

Proud, swift and joyful ran the wave of life

Within her like a stream in Paradise.

330 Many high gods dwelt in one beautiful home;

Yet was her nature's orb a perfect whole,

Harmonious like a chant with many tones,

Immense and various like a universe.

The body that held this greatness seemed almost

335 An image made of heaven's transparent light.

Its charm recalled things seen in vision's hours,

A golden bridge spanning a faery flood,

A moon-touched palm-tree single by a lake

Companion of the wide and glimmering peace,

340 A murmur as of leaves in Paradise

Moving when feet of the Immortals pass,

A fiery halo over sleeping hills,

A strange and starry head alone in Night.

END OF CANTO ONE

Canto Two

The Growth of the Flame

A land of mountains and wide sun-beat plains

And giant rivers pacing to vast seas,

A field of creation and spiritual hush,

Silence swallowing life's acts into the deeps,

5 Of thought's transcendent climb and heavenward leap,

A brooding world of reverie and trance,

Filled with the mightiest works of God and man,

Where Nature seemed a dream of the Divine

And beauty and grace and grandeur had their home,

10 Harboured the childhood of the incarnate Flame.

Over her watched millennial influences

And the deep godheads of a grandiose past

Looked on her and saw the future's godheads come

As if this magnet drew their powers unseen.

15 Earth's brooding wisdom spoke to her still breast;

Mounting from mind's last peaks to mate with gods,

Making earth's brilliant thoughts a springing-board

To dive into the cosmic vastnesses,

The knowledge of the thinker and the seer

20 Saw the unseen and thought the unthinkable,

Opened the enormous doors of the unknown,

Rent man's horizons into infinity.

A shoreless sweep was lent to the mortal's acts,

And art and beauty sprang from the human depths;

25 Nature and soul vied in nobility.

Ethics the human keyed to imitate heaven;

The harmony of a rich culture's tones

Refined the sense and magnified its reach

To hear the unheard and glimpse the invisible

30 And taught the soul to soar beyond things known,

Inspiring life to greaten and break its bounds,

Aspiring to the Immortals' unseen world.

Leaving earth's safety daring wings of Mind

Bore her above the trodden fields of thought

35 Crossing the mystic seas of the Beyond

To live on eagle heights near to the Sun.

There Wisdom sits on her eternal throne.

All her life's turns led her to symbol doors

Admitting to secret Powers that were her kin;

40 Adept of truth, initiate of bliss,

A mystic acolyte trained in Nature's school,

Aware of the marvel of created things

She laid the secrecies of her heart's deep muse

Upon the altar of the Wonderful;

45 Her hours were a ritual in a timeless fane;

Her acts became gestures of sacrifice.

Invested with a rhythm of higher spheres

The word was used as a hieratic means

For the release of the imprisoned spirit

50 Into communion with its comrade gods.

Or it helped to beat out new expressive forms

Of that which labours in the heart of life,

Some immemorial Soul in men and things,

Seeker of the unknown and the unborn

55 Carrying a light from the Ineffable

To rend the veil of the last mysteries.

Intense philosophies pointed earth to heaven

Or on foundations broad as cosmic Space

Upraised the earth-mind to superhuman heights.

60 Overpassing lines that please the outward eyes

But hide the sight of that which lives within

Sculpture and painting concentrated sense

Upon an inner vision's motionless verge,

Revealed a figure of the invisible,

65 Unveiled all Nature's meaning in a form,

Or caught into a body the Divine.

The architecture of the Infinite

Discovered here its inward-musing shapes

Captured into wide breadths of soaring stone:

70 Music brought down celestial yearnings, song

Held the merged heart absorbed in rapturous depths,

Linking the human with the cosmic cry;

The world-interpreting movements of the dance

Moulded idea and mood to a rhythmic sway

75 And posture; crafts minute in subtle lines

Eternised a swift moment's memory

Or showed in a carving's sweep, a cup's design

The underlying patterns of the unseen:

Poems in largeness cast like moving worlds

80 And metres surging with the ocean's voice

Translated by grandeurs locked in Nature's heart

But thrown now into a crowded glory of speech

The beauty and sublimity of her forms,

The passion of her moments and her moods

85 Lifting the human word nearer to the god's.

Man's eyes could look into the inner realms;

His scrutiny discovered number's law

And organised the motions of the stars,

Mapped out the visible fashioning of the world,

90 Questioned the process of his thoughts or made

A theorised diagram of mind and life.

These things she took in as her nature's food,

But these alone could fill not her wide Self:

A human seeking limited by its gains,

95 To her they seemed the great and early steps

Hazardous of a young discovering spirit

Which saw not yet by its own native light;

It tapped the universe with testing knocks

Or stretched to find truth mind's divining rod;

100 There was a growing out to numberless sides,

But not the widest seeing of the soul,

Not yet the vast direct immediate touch,

Nor yet the art and wisdom of the Gods.

A boundless knowledge greater than man's thought,

105 A happiness too high for heart and sense

Locked in the world and yearning for release

She felt in her; waiting as yet for form,

It asked for objects around which to grow

And natures strong to bear without recoil

110 The splendour of her native royalty,

Her greatness and her sweetness and her bliss,

Her might to possess and her vast power to love:

Earth made a stepping-stone to conquer heaven,

The soul saw beyond heaven's limiting boundaries,

115 Met a great light from the Unknowable

And dreamed of a transcendent action's sphere.

Aware of the universal Self in all

She turned to living hearts and human forms,

Her soul's reflections, complements, counterparts,

120 The close outlying portions of her being

Divided from her by walls of body and mind

Yet to her spirit bound by ties divine.

Overcoming invisible hedge and masked defence

And the loneliness that separates soul from soul,

125 She wished to make all one immense embrace

That she might house in it all living things

Raised into a splendid point of seeing light

Out of division's dense inconscient cleft,

And make them one with God and world and her.

130 Only a few responded to her call:

Still fewer felt the screened divinity

And strove to mate its godhead with their own,

Approaching with some kinship to her heights.

Uplifted towards luminous secrecies

135 Or conscious of some splendour hidden above

They leaped to find her in a moment's flash,

Glimpsing a light in a celestial vast,

But could not keep the vision and the power

And fell back to life's dull ordinary tone.

140 A mind daring heavenly experiment,

Growing towards some largeness they felt near,

Testing the unknown's bound with eager touch

They still were prisoned by their human grain:

They could not keep up with her tireless step;

145 Too small and eager for her large-paced will,

Too narrow to look with the unborn Infinite's gaze

Their nature weary grew of things too great.

For even the close partners of her thoughts

Who could have walked the nearest to her ray,

150 Worshipped the power and light they felt in her

But could not match the measure of her soul.

A friend and yet too great wholly to know,

She walked in their front towards a greater light,

Their leader and queen over their hearts and souls,

155 One close to their bosoms, yet divine and far.

Admiring and amazed they saw her stride

Attempting with a godlike rush and leap

Heights for their human stature too remote

Or with a slow great many-sided toil

160 Pushing towards aims they hardly could conceive;

Yet forced to be the satellites of her sun

They moved unable to forego her light,

Desiring they clutched at her with outstretched hands

Or followed stumbling in the paths she made.

165 Or longing with their self of life and flesh

They clung to her for heart's nourishment and support:

The rest they could not see in visible light;

Vaguely they bore her inner mightiness.

Or bound by the senses and the longing heart,

170 Adoring with a turbid human love,

They could not grasp the mighty spirit she was

Or change by closeness to be even as she.

Some felt her with their souls and thrilled with her,

A greatness felt near yet beyond mind's grasp;

175 To see her was a summons to adore,

To be near her drew a high communion's force.

So men worship a god too great to know,

Too high, too vast to wear a limiting shape;

They feel a Presence and obey a might,

180 Adore a love whose rapture invades their breasts;

To a divine ardour quickening the heart-beats,

A law they follow greatening heart and life.

Opened to the breath is a new diviner air,

Opened to man is a freer, happier world:

185 He sees high steps climbing to Self and Light.

Her divine parts the soul's allegiance called:

It saw, it felt, it knew the deity.

Her will was puissant on their nature's acts,

Her heart's inexhaustible sweetness lured their hearts,

190 A being they loved whose bounds exceeded theirs;

Her measure they could not reach but bore her touch,

Answering with the flower's answer to the sun

They gave themselves to her and asked no more.

One greater than themselves, too wide for their ken,

195 Their minds could not understand nor wholly know,

Their lives replied to hers, moved at her words:

They felt a godhead and obeyed a call,

Answered to her lead and did her work in the world;

Their lives, their natures moved compelled by hers

200 As if the truth of their own larger selves

Put on an aspect of divinity

To exalt them to a pitch beyond their earth's.

They felt a larger future meet their walk;

She held their hands, she chose for them their paths:

205 They were moved by her towards great unknown things,

Faith drew them and the joy to feel themselves hers;

They lived in her, they saw the world with her eyes.

Some turned to her against their nature's bent;

Divided between wonder and revolt,

210 Drawn by her charm and mastered by her will,

Possessed by her, her striving to possess,

Impatient subjects, their tied longing hearts

Hugging the bonds close of which they most complained,

Murmured at a yoke they would have wept to lose,

215 The splendid yoke of her beauty and her love:

Others pursued her with life's blind desires

And claiming all of her as their lonely own,

Hastened to engross her sweetness meant for all.

As earth claims light for its lone separate need

220 Demanding her for their sole jealous clasp,

They asked from her movements bounded like their own

And to their smallness craved a like response.

Or they repined that she surpassed their grip,

And hoped to bind her close with longing's cords.

225 Or finding her touch desired too strong to bear

They blamed her for a tyranny they loved,

Shrank into themselves as from too bright a sun,

Yet hankered for the splendour they refused.

Angrily enamoured of her sweet passionate ray

230 The weakness of their earth could hardly bear,

They longed but cried out at the touch desired

Inapt to meet divinity so close,

Intolerant of a Force they could not house.

Some drawn unwillingly by her divine sway

235 Endured it like a sweet but alien spell;

Unable to mount to levels too sublime,

They yearned to draw her down to their own earth.

Or forced to centre round her their passionate lives,

They hoped to bind to their heart's human needs

240 Her glory and grace that had enslaved their souls.

But mid this world, these hearts that answered her call,

None could stand up her equal and her mate.

In vain she stooped to equal them with her heights,

Too pure that air was for small souls to breathe.

245 These comrade selves to raise to her own wide breadths

Her heart desired and fill with her own power

That a diviner Force might enter life,

A breath of Godhead greaten human time.

Although she leaned down to their littleness

250 Covering their lives with her strong passionate hands

And knew by sympathy their needs and wants

And dived in the shallow wave-depths of their lives

And met and shared their heart-beats of grief and joy

And bent to heal their sorrow and their pride,

255 Lavishing the might that was hers on her lone peak

To lift to it their aspiration's cry,

And though she drew their souls into her vast

And surrounded with the silence of her deeps

And held as the great Mother holds her own,

260 Only her earthly surface bore their charge

And mixed its fire with their mortality:

Her greater self lived sole, unclaimed, within.

Oftener in dumb Nature's stir and peace

A nearness she could feel serenely one;

265 The Force in her drew earth's subhuman broods;

And to her spirit's large and free delight

She joined the ardent-hued magnificent lives

Of animal and bird and flower and tree.

They answered to her with the simple heart.

270 In man a dim disturbing somewhat lives;

It knows but turns away from divine Light

Preferring the dark ignorance of the fall.

Among the many who came drawn to her

Nowhere she found her partner of high tasks,

275 The comrade of her soul, her other self

Who was made with her, like God and Nature, one.

Some near approached, were touched, caught fire, then failed,

Too great was her demand, too pure her force.

Thus lighting earth around her like a sun,

280 Yet in her inmost sky an orb aloof,

A distance severed her from those most close.

Puissant, apart her soul as the gods live.

As yet unlinked with the broad human scene,

In a small circle of young eager hearts,

285 Her being's early school and closed domain,

Apprentice in the business of earth-life,

She schooled her heavenly strain to bear its touch,

Content in her little garden of the gods

As blooms a flower in an unvisited place.

290 Earth nursed, unconscious still, the inhabiting flame,

Yet something deeply stirred and dimly knew;

There was a movement and a passionate call,

A rainbow dream, a hope of golden change;

Some secret wing of expectation beat,

295 A growing sense of something new and rare

And beautiful stole across the heart of Time.

Then a faint whisper of her touched the soil,

Breathed like a hidden need the soul divines;

The eye of the great world discovered her

300 And wonder lifted up its bardic voice.

A key to a Light still kept in being's cave,

The sun-word of an ancient mystery's sense,

Her name ran murmuring on the lips of men

Exalted and sweet like an inspired verse

305 Struck from the epic lyre of rumour's winds

Or sung like a chanted thought by the poet Fame.

But like a sacred symbol's was that cult.

Admired, unsought, intangible to the grasp

Her beauty and flaming strength were seen afar

310 Like lightning playing with the fallen day,

A glory unapproachably divine.

No equal heart came close to join her heart,

No transient earthly love assailed her calm,

No hero passion had the strength to seize;

315 No eyes demanded her replying eyes.

A Power within her awed the imperfect flesh;

The self-protecting genius in our clay

Divined the goddess in the woman's shape

And drew back from a touch beyond its kind

320 The earth-nature bound in sense-life's narrow make.

The hearts of men are amorous of clay-kin

And bear not spirits lone and high who bring

Fire-intimations from the deathless planes

Too vast for souls not born to mate with heaven.

325 Whoever is too great must lonely live.

Adored he walks in mighty solitude;

Vain is his labour to create his kind,

His only comrade is the Strength within.

Thus was it for a while with Savitri.

330 All worshipped marvellingly, none dared to claim.

Her mind sat high pouring its golden beams,

Her heart was a crowded temple of delight.

A single lamp lit in perfection's house,

A bright pure image in a priestless shrine,

335 Midst those encircling lives her spirit dwelt,

Apart in herself until her hour of fate.

END OF CANTO TWO

Canto Three

The Call to the Quest

A morn that seemed a new creation's front,

Bringing a greater sunlight, happier skies,

Came burdened with a beauty moved and strange

Out of the changeless origin of things.

5 An ancient longing struck again new roots:

The air drank deep of unfulfilled desire;

The high trees trembled with a wandering wind

Like souls that quiver at the approach of joy,

And in a bosom of green secrecy

10 For ever of its one love-note untired

A lyric col cried among the leaves.

Away from the terrestrial murmur turned

Where transient calls and answers mix their flood,

King Aswapati listened through the ray

15 To other sounds than meet the sense-formed ear.

On a subtle interspace which rings our life,

Unlocked were the inner spirit's trance-closed doors:

The inaudible strain in Nature could be caught;

Across this cyclic tramp of eager lives,

20 Across the deep urgency of present cares,

Earth's wordless hymn to the Ineffable

Arose from the silent heart of the cosmic Void;

He heard the voice repressed of unborn Powers

Murmuring behind the luminous bars of Time.

25 Again the mighty yearning raised its flame

That asks a perfect life on earth for men

And prays for certainty in the uncertain mind

And shadowless bliss for suffering human hearts

And Truth embodied in an ignorant world

30 And godhead divinising mortal forms.

A word that leaped from some far sky of thought,

Admitted by the cowled receiving scribe

Traversed the echoing passages of his brain

And left its stamp on the recording cells.

35 “O Force-compelled, Fate-driven earth-born race,

O petty adventurers in an infinite world

And prisoners of a dwarf humanity,

How long will you tread the circling tracks of mind

Around your little self and petty things?

40 But not for a changeless littleness were you meant,

Not for vain repetition were you built;

Out of the Immortal's substance you were made;

Your actions can be swift revealing steps,

Your life a changeful mould for growing gods.

45 A Seer, a strong Creator, is within,

The immaculate Grandeur broods upon your days,

Almighty powers are shut in Nature's cells.

A greater destiny waits you in your front:

This transient earthly being if he wills

50 Can fit his acts to a transcendent scheme.

He who now stares at the world with ignorant eyes

Hardly from the Inconscient's night aroused,

That look at images and not at Truth,

Can fill those orbs with an immortal's sight.

55 Yet shall the godhead grow within your hearts,

You shall awake into the spirit's air

And feel the breaking walls of mortal mind

And hear the message which left life's heart dumb

And look through Nature with sun-gazing lids

60 And blow your conch-shells at the Eternal's gate.

Authors of earth's high change, to you it is given

To cross the dangerous spaces of the soul

And touch the mighty Mother stark awake

And meet the Omnipotent in this house of flesh

65 And make of life the million-bodied One.

The earth you tread is a border screened from heaven;

The life you lead conceals the light you are.

Immortal Powers sweep flaming past your doors;

Far-off upon your tops the god-chant sounds

70 While to exceed yourselves thought's trumpets call,

Heard by a few, but fewer dare aspire,

The nympholepts of the ecstasy and the blaze.

An epic of hope and failure breaks earth's heart;

Her force and will exceed her form and fate.

75 A goddess in a net of transience caught,

Self-bound in the pastures of death she dreams of life,

Self-racked with the pains of hell aspires to joy,

And builds to hope her altars of despair,

Knows that one high step might enfranchise all

80 And, suffering, looks for greatness in her sons.

But dim in human hearts the ascending fire,

The invisible Grandeur sits unworshipped there;

Man sees the Highest in a limiting form

Or looks upon a Person, hears a Name.

85 He turns for little gains to ignorant Powers

Or kindles his altar lights to a demon face.

He loves the Ignorance fathering his pain.

A spell is laid upon his glorious strengths;

He has lost the inner Voice that led his thoughts,

90 And masking the oracular tripod seat

A specious Idol fills the marvel shrine.

The great Illusion wraps him in its veils,

The soul's deep intimations come in vain,

In vain is the unending line of seers,

95 The sages ponder in unsubstantial light,

The poets lend their voice to outward dreams,

A homeless fire inspires the prophet tongues.

Heaven's flaming lights descend and back return,

The luminous Eye approaches and retires;

100 Eternity speaks, none understands its word;

Fate is unwilling and the Abyss denies;

The Inconscient's mindless waters block all done.

Only a little lifted is Mind's screen;

The Wise who know see but one half of Truth,

105 The strong climb hardly to a low-peaked height,

The hearts that yearn are given one hour to love.

His tale half told, falters the secret Bard;

The gods are still too few in mortal forms.”

The Voice withdrew into its hidden skies.

110 But like a shining answer from the gods

Approached through sun-bright spaces Savitri.

Advancing amid tall heaven-pillaring trees,

Apparelled in her flickering-coloured robe

She seemed, burning towards the eternal realms,

115 A bright moved torch of incense and of flame

That from the sky-roofed temple-soil of earth

A pilgrim hand lifts in an invisible shrine.

There came the gift of a revealing hour:

He saw through depths that reinterpret all,

120 Limited not now by the dull body's eyes,

New-found through an arch of clear discovery,

This intimation of the world's delight,

This wonder of the divine Artist's make

Carved like a nectar-cup for thirsty gods,

125 This breathing Scripture of the Eternal's joy,

This net of sweetness woven of aureate fire.

Transformed the delicate image-face became

A deeper Nature's self-revealing sign,

A gold-leaf palimpsest of sacred births,

130 A grave world-symbol chiselled out of life.

Her brow, a copy of clear unstained heavens,

Was meditation's pedestal and defence,

The very room and smile of musing Space,

Its brooding line infinity's symbol curve.

135 Amid her tresses' cloudy multitude

Her long eyes shadowed as by wings of Night

Under that moon-gold forehead's dreaming breadth

Were seas of love and thought that held the world;

Marvelling at life and earth they saw truths far.

140 A deathless meaning filled her mortal limbs;

As in a golden vase's poignant line

They seemed to carry the rhythmic sob of bliss

Of earth's mute adoration towards heaven

Released in beauty's cry of living form

145 Towards the perfection of eternal things.

Transparent grown the ephemeral living dress

Bared the expressive deity to his view.

Escaped from surface sight and mortal sense

The seizing harmony of its shapes became

150 The strange significant icon of a Power

Renewing its inscrutable descent

Into a human figure of its works

That stood out in life's bold abrupt relief

On the soil of the evolving universe,

155 A godhead sculptured on a wall of thought,

Mirrored in the flowing hours and dimly shrined

In Matter as in a cathedral cave.

Annulled were the transient values of the mind,

The body's sense renounced its earthly look;

160 Immortal met immortal in their gaze.

Awaked from the close spell of daily use

That hides soul-truth with the outward form's disguise,

He saw through the familiar cherished limbs

The great and unknown spirit born his child.

165 An impromptu from the deeper sight within,

Thoughts rose in him that knew not their own scope.

Then to those large and brooding depths whence Love

Regarded him across the straits of mind,

He spoke in sentences from the unseen Heights.

170 For the hidden prompters of our speech sometimes

Can use the formulas of a moment's mood

To weigh unconscious lips with words from Fate:

A casual passing phrase can change our life.

“O spirit, traveller of eternity,

175 Who cam'st from the immortal spaces here

Armed for the splendid hazard of thy life

To set thy conquering foot on Chance and Time,

The moon shut in her halo dreams like thee.

A mighty Presence still defends thy frame.

180 Perhaps the heavens guard thee for some great soul,

Thy fate, thy work are kept somewhere afar.

Thy spirit came not down a star alone.

O living inscription of the beauty of love

Missalled in aureate virginity,

185 What message of heavenly strength and bliss in thee

Is written with the Eternal's sun-white script,

One shall discover and greaten with it his life

To whom thou loosenest thy heart's jewelled strings.

O rubies of silence, lips from which there stole

190 Low laughter, music of tranquillity,

Star-lustrous eyes awake in sweet large night

And limbs like fine-linked poems made of gold

Stanzaed to glimmering curves by artist gods,

Depart where love and destiny call your charm.

195 Venture through the deep world to find thy mate.

For somewhere on the longing breast of earth,

Thy unknown lover waits for thee the unknown.

Thy soul has strength and needs no other guide

Than One who burns within thy bosom's powers.

200 There shall draw near to meet thy approaching steps

The second self for whom thy nature asks,

He who shall walk until thy body's end

A close-bound traveller pacing with thy pace,

The lyrist of thy soul's most intimate chords

205 Who shall give voice to what in thee is mute.

Then shall you grow like vibrant kindred harps,

One in the beats of difference and delight,

Responsive in divine and equal strains,

Discovering new notes of the eternal theme.

210 One force shall be your mover and your guide,

One light shall be around you and within;

Hand in strong hand confront Heaven's question, life:

Challenge the ordeal of the immense disguise.

Ascend from Nature to divinity's heights;

215 Face the high gods, crowned with felicity,

Then meet a greater god, thy self beyond Time.”

This word was seed of all the thing to be:

A hand from some Greatness opened her heart's locked doors

And showed the work for which her strength was born.

220 As when the mantra sinks in Yoga's ear,

Its message enters stirring the blind brain

And keeps in the dim ignorant cells its sound;

The hearer understands a form of words

And, musing on the index thought it holds,

225 He strives to read it with the labouring mind,

But finds bright hints, not the embodied truth:

Then, falling silent in himself to know

He meets the deeper listening of his soul:

The Word repeats itself in rhythmic strains:

230 Thought, vision, feeling, sense, the body's self

Are seized unutterably and he endures

An ecstasy and an immortal change;

He feels a Wideness and becomes a Power,

All knowledge rushes on him like a sea:

235 Transmuted by the white spiritual ray

He walks in naked heavens of joy and calm,

Sees the God-face and hears transcendent speech:

An equal greatness in her life was sown.

Accustomed scenes were now an ended play:

240 Moving in muse amid familiar powers,

Touched by new magnitudes and fiery signs,

She turned to vastnesses not yet her own;

Allured her heart throbbed to unknown sweetnesses;

The secrets of an unseen world were close.

245 The morn went up into a smiling sky;

Cast from its sapphire pinnacle of trance

Day sank into the burning gold of eve;

The moon floated, a luminous waif through heaven

And sank below the oblivious edge of dream;

250 Night lit the watch-fires of eternity.

Then all went back into mind's secret caves;

A darkness stooping on the heaven-bird's wings

Sealed in her senses from external sight

And opened the stupendous depths of sleep.

255 When the pale dawn slipped through Night's shadowy guard,

Vainly the new-born light desired her face;

The palace woke to its own emptiness;

The sovereign of its daily joys was far;

Her moonbeam feet tinged not the lucent floors:

260 The beauty and divinity were gone.

Delight had fled to search the spacious world.

END OF CANTO THREE

Canto Four

The Quest

The world-ways opened before Savitri.

At first a strangeness of new brilliant scenes

Peopled her mind and kept her body's gaze.

But as she moved across the changing earth

5 A deeper consciousness welled up in her:

A citizen of many scenes and climes,

Each soil and country it had made its home;

It took all clans and peoples for her own,

Till the whole destiny of mankind was hers.

10 These unfamiliar spaces on her way

Were known and neighbours to a sense within,

Landscapes recurred like lost forgotten fields,

Cities and rivers and plains her vision claimed

Like slow-recurring memories in front,

15 The stars at night were her past's brilliant friends,

The winds murmured to her of ancient things

And she met nameless comrades loved by her once.

All was a part of old forgotten selves:

Vaguely or with a flash of sudden hints

20 Her acts recalled a line of bygone power,

Even her motion's purpose was not new:

Traveller to a prefigured high event,

She seemed to her remembering witness soul

To trace again a journey often made.

25 A guidance turned the dumb revolving wheels

And in the eager body of their speed

The dim-masked hooded godheads rode who move

Assigned to man immutably from his birth,

Receivers of the inner and outer law,

30 At once the agents of his spirit's will

And witnesses and executors of his fate.

Inexorably faithful to their task,

They hold his nature's sequence in their guard

Carrying the unbroken thread old lives have spun.

35 Attendants on his destiny's measured walk

Leading to joys he has won and pains he has called,

Even in his casual steps they intervene.

Nothing we think or do is void or vain;

Each is an energy loosed and holds its course.

40 The shadowy keepers of our deathless past

Have made our fate the child of our own acts,

And from the furrows laboured by our will

We reap the fruit of our forgotten deeds.

But since unseen the tree that bore this fruit

45 And we live in a present born from an unknown past,

They seem but parts of a mechanic Force

To a mechanic mind tied by earth's laws;

Yet are they instruments of a Will supreme,

Watched by a still all-seeing Eye above.

50 A prescient architect of Fate and Chance

Who builds our lives on a foreseen design

The meaning knows and consequence of each step

And watches the inferior stumbling powers.

Upon her silent heights she was aware

55 Of a calm Presence throned above her brows

Who saw the goal and chose each fateful curve;

It used the body for its pedestal;

The eyes that wandered were its searchlight fires,

The hands that held the reins its living tools;

60 All was the working of an ancient plan,

A way proposed by an unerring Guide.

Across wide noons and glowing afternoons,

She met with Nature and with human forms

And listened to the voices of the world;

65 Driven from within she followed her long road,

Mute in the luminous cavern of her heart,

Like a bright cloud through the resplendent day.

At first her path ran far through peopled tracts:

Admitted to the lion eye of States

70 And theatres of the loud act of man,

Her carven chariot with its fretted wheels

Threaded through clamorous marts and sentinel towers

Past figured gates and high dream-sculptured fronts

And gardens hung in the sapphire of the skies,

75 Pillared assembly halls with armoured guards,

Small fanes where one calm Image watched man's life

And temples hewn as if by exiled gods

To imitate their lost eternity.

Often from gilded dusk to argent dawn,

80 Where jewel-lamps flickered on frescoed walls

And the stone lattice stared at moonlit boughs,

Half-conscious of the tardy listening night

Dimly she glided between banks of sleep

At rest in the slumbering palaces of kings.

85 Hamlet and village saw the fate-wain pass,

Homes of a life bent to the soil it ploughs

For sustenance of its short and passing days

That, transient, keep their old repeated course,

Unchanging in the circle of a sky

90 Which alters not above our mortal toil.

Away from this thinking creature's burdened hours

To free and griefless spaces now she turned

Not yet perturbed by human joys and fears.

Here was the childhood of primaeval earth,

95 Here timeless musings large and glad and still,

Men had forborne as yet to fill with cares,

Imperial acres of the eternal sower

And wind-stirred grass-lands winking in the sun:

Or mid green musing of woods and rough-browed hills,

100 In the grove's murmurous bee-air humming wild

Or past the long lapsing voice of silver floods

Like a swift hope journeying among its dreams

Hastened the chariot of the golden bride.

Out of the world's immense unhuman past

105 Tract-memories and ageless remnants came,

Domains of light enfeoffed to antique calm

Listened to the unaccustomed sound of hooves

And large immune entangled silences

Absorbed her into emerald secrecy

110 And slow hushed wizard nets of fiery bloom

Environed with their coloured snare her wheels.

The strong importunate feet of Time fell soft

Along these lonely ways, his titan pace

Forgotten and his stark and ruinous rounds.

115 The inner ear that listens to solitude,

Leaning self-rapt unboundedly could hear

The rhythm of the intenser wordless Thought

That gathers in the silence behind life,

And the low sweet inarticulate voice of earth

120 In the great passion of her sun-kissed trance

Ascended with its yearning undertone.

Afar from the brute noise of clamorous needs

The quieted all-seeking mind could feel,

At rest from its blind outwardness of will,

125 The unwearied clasp of her mute patient love

And know for a soul the mother of our forms.

This spirit stumbling in the fields of sense,

This creature bruised in the mortar of the days

Could find in her broad spaces of release.

130 Not yet was a world all occupied by care.

The bosom of our mother kept for us still

Her austere regions and her musing depths,

Her impersonal reaches lonely and inspired

And the mightinesses of her rapture haunts.

135 Muse-lipped she nursed her symbol mysteries

And guarded for her pure-eyed sacraments

The valley clefts between her breasts of joy,

Her mountain altars for the fires of dawn

And nuptial beaches where the ocean couched

140 And the huge chanting of her prophet woods.

Fields had she of her solitary mirth,

Plains hushed and happy in the embrace of light,

Alone with the cry of birds and hue of flowers,

And wildernesses of wonder lit by her moons

145 And grey seer-evenings kindling with the stars

And dim movement in the night's infinitude.

August, exulting in her Maker's eye,

She felt her nearness to him in earth's breast,

Conversed still with a Light behind the veil,

150 Still communed with Eternity beyond.

A few and fit inhabitants she called

To share the glad communion of her peace;

The breadth, the summit were their natural home.

The strong king-sages from their labour done,

155 Freed from the warrior tension of their task,

Came to her serene sessions in these wilds;

The strife was over, the respite lay in front.

Happy they lived with birds and beasts and flowers

And sunlight and the rustle of the leaves,

160 And heard the wild winds wandering in the night,

Mused with the stars in their mute constant ranks,

And lodged in the mornings as in azure tents,

And with the glory of the noons were one.

Some deeper plunged; from life's external clasp

165 Beckoned into a fiery privacy

In the soul's unprofaned star-white recess

They sojourned with an everliving Bliss;

A Voice profound in the ecstasy and the hush

They heard, beheld an all-revealing Light.

170 All time-made difference they overcame;

The world was fibred with their own heart-strings;

Close drawn to the heart that beats in every breast,

They reached the one self in all through boundless love.

Attuned to Silence and to the world-rhyme,

175 They loosened the knot of the imprisoning mind;

Achieved was the wide untroubled witness gaze,

Unsealed was Nature's great spiritual eye;

To the height of heights rose now their daily climb:

Truth leaned to them from her supernal realm;

180 Above them blazed eternity's mystic suns.

Nameless the austere ascetics without home

Abandoning speech and motion and desire

Aloof from creatures sat absorbed, alone,

Immaculate in tranquil heights of self

185 On concentration's luminous voiceless peaks,

World-naked hermits with their matted hair

Immobile as the passionless great hills

Around them grouped like thoughts of some vast mood

Awaiting the Infinite's behest to end.

190 The seers attuned to the universal Will,

Content in Him who smiles behind earth's forms,

Abode ungrieved by the insistent days.

About them like green trees girdling a hill

Young grave disciples fashioned by their touch,

195 Trained to the simple act and conscious word,

Greatened within and grew to meet their heights.

Far-wandering seekers on the Eternal's path

Brought to these quiet founts their spirit's thirst

And spent the treasure of a silent hour

200 Bathed in the purity of the mild gaze

That, uninsistent, ruled them from its peace,

And by its influence found the ways of calm.

The Infants of the monarchy of the worlds,

The heroic leaders of a coming time,

205 King-children nurtured in that spacious air

Like lions gambolling in sky and sun

Received half-consciously their godlike stamp:

Formed in the type of the high thoughts they sang

They learned the wide magnificence of mood

210 That makes us comrades of the cosmic urge,

No longer chained to their small separate selves,

Plastic and firm beneath the eternal hand,

Met Nature with a bold and friendly clasp

And served in her the Power that shapes her works.

215 One-souled to all and free from narrowing bonds,

Large like a continent of warm sunshine

In wide equality's impartial joy,

These sages breathed for God's delight in things.

Assisting the slow entries of the gods,

220 Sowing in young minds immortal thoughts they lived,

Taught the great Truth to which man's race must rise

Or opened the gates of freedom to a few.

Imparting to our struggling world the Light

They breathed like spirits from Time's dull yoke released,

225 Comrades and vessels of the cosmic Force,

Using a natural mastery like the sun's:

Their speech, their silence was a help to earth.

A magic happiness flowed from their touch;

Oneness was sovereign in that sylvan peace,

230 The wild beast joined in friendship with its prey;

Persuading the hatred and the strife to cease

The love that flows from the one Mother's breast

Healed with their hearts the hard and wounded world.

Others escaped from the confines of thought

235 To where Mind motionless sleeps waiting Light's birth,

And came back quivering with a nameless Force,

Drunk with a wine of lightning in their cells;

Intuitive knowledge leaping into speech,

Seized, vibrant, kindling with the inspired word,

240 Hearing the subtle voice that clothes the heavens,

Carrying the splendour that has lit the suns,

They sang Infinity's names and deathless powers

In metres that reflect the moving worlds,

Sight's sound-waves breaking from the soul's great deeps.

245 Some lost to the person and his strip of thought

In a motionless ocean of impersonal Power,

Sat mighty, visioned with the Infinite's light,

Or, comrades of the everlasting Will,

Surveyed the plan of past and future Time.

250 Some winged like birds out of the cosmic sea

And vanished into a bright and featureless Vast:

Some silent watched the universal dance,

Or helped the world by world-indifference.

Some watched no more merged in a lonely Self,

255 Absorbed in the trance from which no soul returns,

All the occult world-lines for ever closed,

The chains of birth and person cast away:

Some uncompanioned reached the Ineffable.

As floats a sunbeam through a shady place,

260 The golden virgin in her carven car

Came gliding among meditation's seats.

Often in twilight mid returning troops

Of cattle thickening with their dust the shades

When the loud day had slipped below the verge,

265 Arriving in a peaceful hermit grove

She rested drawing round her like a cloak

Its spirit of patient muse and potent prayer.

Or near to a lion river's tawny mane

And trees that worshipped on a praying shore,

270 A domed and templed air's serene repose

Beckoned to her hurrying wheels to stay their speed.

In the solemnity of a space that seemed

A mind remembering ancient silences,

Where to the heart great bygone voices called

275 And the large liberty of brooding seers

Had left the long impress of their soul's scene,

Awake in candid dawn or darkness mooned,

To the still touch inclined the daughter of Flame

Drank in hushed splendour between tranquil lids

280 And felt the kinship of eternal calm.

But morn broke in reminding her of her quest

And from low rustic couch or mat she rose

And went impelled on her unfinished way

And followed the fateful orbit of her life

285 Like a desire that questions silent gods

Then passes starlike to some bright Beyond.

Thence to great solitary tracts she came,

Where man was a passer-by towards human scenes

Or sole in Nature's vastness strove to live

290 And called for help to ensouled invisible Powers,

Overwhelmed by the immensity of his world

And unaware of his own infinity.

The earth multiplied to her a changing brow

And called her with a far and nameless voice.

295 The mountains in their anchorite solitude,

The forests with their multitudinous chant

Disclosed to her the masked divinity's doors.

On dreaming plains, an indolent expanse,

The death-bed of a pale enchanted eve

300 Under the glamour of a sunken sky,

Impassive she lay as at an age's end,

Or crossed an eager pack of huddled hills

Lifting their heads to hunt a lairlike sky,

Or travelled in a strange and empty land

305 Where desolate summits camped in a weird heaven,

Mute sentinels beneath a drifting moon,

Or wandered in some lone tremendous wood

Ringing for ever with the crickets' cry

Or followed a long glistening serpent road

310 Through fields and pastures lapped in moveless light

Or reached the wild beauty of a desert space

Where never plough was driven nor herd had grazed

And slumbered upon stripped and thirsty sands

Amid the savage wild-beast night's appeal.

315 Still unaccomplished was the fateful quest;

Still she found not the one predestined face

For which she sought amid the sons of men.

A grandiose silence wrapped the regal day:

The months had fed the passion of the sun

320 And now his burning breath assailed the soil.

The tiger heats prowled through the fainting earth;

All was licked up as by a lolling tongue.

The spring winds failed; the sky was set like bronze.

END OF CANTO FOUR

End of Book Four

BOOK FIVE

Het Boek van Liefde

Canto One

The Destined Meeting-Place

But now the destined spot and hour were close;

Unknowing she had neared her nameless goal.

For though a dress of blind and devious chance

Is laid upon the work of all-wise Fate,

5 Our acts interpret an omniscient Force

That dwells in the compelling stuff of things,

And nothing happens in the cosmic play

But at its time and in its foreseen place.

To a space she came of soft and delicate air

10 That seemed a sanctuary of youth and joy,

A highland world of free and green delight

Where spring and summer lay together and strove

In indolent and amicable debate,

Inarmed, disputing with laughter who should rule.

15 There expectation beat wide sudden wings

As if a soul had looked out from earth's face,

And all that was in her felt a coming change

And forgetting obvious joys and common dreams,

Obedient to Time's call, to the spirit's fate,

20 Was lifted to a beauty calm and pure

That lived under the eyes of Eternity.

A crowd of mountainous heads assailed the sky

Pushing towards rival shoulders nearer heaven,

The armoured leaders of an iron line;

25 Earth prostrate lay beneath their feet of stone.

Below them crouched a dream of emerald woods

And gleaming borders solitary as sleep:

Pale waters ran like glimmering threads of pearl.

A sigh was straying among happy leaves;

30 Cool-perfumed with slow pleasure-burdened feet

Faint stumbling breezes faltered among flowers.

The white crane stood, a vivid motionless streak,

Peacock and parrot jewelled soil and tree,

The dove's soft moan enriched the enamoured air

35 And fire-winged wild-drakes swam in silvery pools.

Earth couched alone with her great lover Heaven,

Uncovered to her consort's azure eye.

In a luxurious ecstasy of joy

She squandered the love-music of her notes,

40 Wasting the passionate pattern of her blooms

And festival riot of her scents and hues.

A cry and leap and hurry was around,

The stealthy footfalls of her chasing things,

The shaggy emerald of her centaur mane,

45 The gold and sapphire of her warmth and blaze.

Magician of her rapt felicities,

Blithe, sensuous-hearted, careless and divine,

Life ran or hid in her delightful rooms;

Behind all brooded Nature's grandiose calm.

50 Primaeval peace was there and in its bosom

Held undisturbed the strife of bird and beast.

Man the deep-browed artificer had not come

To lay his hand on happy inconscient things,

Thought was not there nor the measurer, strong-eyed toil,

55 Life had not learned its discord with its aim.

The Mighty Mother lay outstretched at ease.

All was in line with her first satisfied plan;

Moved by a universal will of joy

The trees bloomed in their green felicity

60 And the wild children brooded not on pain.

At the end reclined a stern and giant tract

Of tangled depths and solemn questioning hills,

Peaks like a bare austerity of the soul,

Armoured, remote and desolately grand

65 Like the thought-screened infinities that lie

Behind the rapt smile of the Almighty's dance.

A matted forest-head invaded heaven

As if a blue-throated ascetic peered

From the stone fastness of his mountain cell

70 Regarding the brief gladness of the days;

His vast extended spirit couched behind.

A mighty murmur of immense retreat

Besieged the ear, a sad and limitless call

As of a soul retiring from the world.

75 This was the scene which the ambiguous Mother

Had chosen for her brief felicitous hour;

Here in this solitude far from the world

Her part she began in the world's joy and strife.

Here were disclosed to her the mystic courts,

80 The lurking doors of beauty and surprise,

The wings that murmur in the golden house,

The temple of sweetness and the fiery aisle.

A stranger on the sorrowful roads of Time,

Immortal under the yoke of death and fate,

85 A sacrificant of the bliss and pain of the spheres,

Love in the wilderness met Savitri.

END OF CANTO ONE

Canto Two

Satyavan

All she remembered on this day of Fate,

The road that hazarded not the solemn depths

But turned away to flee to human homes,

The wilderness with its mighty monotone,

5 The morning like a lustrous seer above,

The passion of the summits lost in heaven,

The titan murmur of the endless woods.

As if a wicket gate to joy were there

Ringed in with voiceless hint and magic sign,

10 Upon the margin of an unknown world

Reclined the curve of a sun-held recess;

Groves with strange flowers like eyes of gazing nymphs

Peered from their secrecy into open space,

Boughs whispering to a constancy of light

15 Sheltered a dim and screened felicity,

And slowly a supine inconstant breeze

Ran like a fleeting sigh of happiness

Over slumbrous grasses pranked with green and gold.

Hidden in the forest's bosom of loneliness

20 Amid the leaves the inmate voices called,

Sweet like desires enamoured and unseen,

Cry answering to low insistent cry.

Behind slept emerald dumb remotenesses,

Haunt of a Nature passionate, veiled, denied

25 To all but her own vision lost and wild.

Earth in this beautiful refuge free from cares

Murmured to the soul a song of strength and peace.

Only one sign was there of a human tread:

A single path, shot thin and arrowlike

30 Into this bosom of vast and secret life,

Pierced its enormous dream of solitude.

Here first she met on the uncertain earth

The one for whom her heart had come so far.

As might a soul on Nature's background limned

35 Stand out for a moment in a house of dream

Created by the ardent breath of life,

So he appeared against the forest verge

Inset twixt green relief and golden ray.

As if a weapon of the living Light,

40 Erect and lofty like a spear of God

His figure led the splendour of the morn.

Noble and clear as the broad peaceful heavens

A tablet of young wisdom was his brow;

Freedom's imperious beauty curved his limbs,

45 The joy of life was on his open face.

His look was a wide daybreak of the gods,

His head was a youthful Rishi's touched with light,

His body was a lover's and a king's.

In the magnificent dawning of his force

50 Built like a moving statue of delight

He illumined the border of the forest page.

Out of the ignorant eager toil of the years

Abandoning man's loud drama he had come

Led by the wisdom of an adverse Fate

55 To meet the ancient Mother in her groves.

In her divine communion he had grown

A foster-child of beauty and solitude,

Heir to the centuries of the lonely wise,

A brother of the sunshine and the sky,

60 A wanderer communing with depth and marge.

A Veda-knower of the unwritten book

Perusing the mystic scripture of her forms,

He had caught her hierophant significances,

Her sphered immense imaginations learned,

65 Taught by sublimities of stream and wood

And voices of the sun and star and flame

And chant of the magic singers on the boughs

And the dumb teaching of four-footed things.

Helping with confident steps her slow great hands

70 He leaned to her influence like a flower to rain

And, like the flower and tree a natural growth,

Widened with the touches of her shaping hours.

The mastery free natures have was his

And their assent to joy and spacious calm;

75 One with the single Spirit inhabiting all,

He laid experience at the Godhead's feet;

His mind was open to her infinite mind,

His acts were rhythmic with her primal force;

He had subdued his mortal thought to hers.

80 That day he had turned from his accustomed paths;

For One who, knowing every moment's load,

Can move in all our studied or careless steps,

Had laid the spell of destiny on his feet

And drawn him to the forest's flowering verge.

85 At first her glance that took life's million shapes

Impartially to people its treasure-house

Along with sky and flower and hill and star,

Dwelt rather on the bright harmonious scene.

It saw the green-gold of the slumbrous sward,

90 The grasses quivering with the slow wind's tread,

The branches haunted by the wild bird's call.

Awake to Nature, vague as yet to life,

The eager prisoner from the Infinite,

The immortal wrestler in its mortal house,

95 Its pride, power, passion of a striving God,

It saw this image of veiled deity,

This thinking master creature of the earth,

This last result of the beauty of the stars,

But only saw like fair and common forms

100 The artist spirit needs not for its work

And puts aside in memory's shadowy rooms.

A look, a turn decides our ill-poised fate.

Thus in the hour that most concerned her all,

Wandering unwarned by the slow surface mind,

105 The heedless scout beneath her tenting lids

Admired indifferent beauty and cared not

To wake her body's spirit to its king.

So might she have passed by on chance ignorant roads

Missing the call of Heaven, losing life's aim,

110 But the god touched in time her conscious soul.

Her vision settled, caught and all was changed.

Her mind at first dwelt in ideal dreams,

Those intimate transmuters of earth's signs

That make known things a hint of unseen spheres,

115 And saw in him the genius of the spot,

A symbol figure standing mid earth's scenes,

A king of life outlined in delicate air.

Yet this was but a moment's reverie;

For suddenly her heart looked out at him,

120 The passionate seeing used thought cannot match,

And knew one nearer than its own close strings.

All in a moment was surprised and seized,

All in inconscient ecstasy lain wrapped

Or under imagination's coloured lids

125 Held up in a large mirror-air of dream,

Broke forth in flame to recreate the world,

And in that flame to new things she was born.

A mystic tumult from her depths arose;

Haled, smitten erect like one who dreamed at ease,

130 Life ran to gaze from every gate of sense:

Thoughts indistinct and glad in moon-mist heavens,

Feelings as when a universe takes birth,

Swept through the turmoil of her bosom's space

Invaded by a swarm of golden gods:

135 Arising to a hymn of wonder's priests

Her soul flung wide its doors to this new sun.

An alchemy worked, the transmutation came;

The missioned face had wrought the Master's spell.

In the nameless light of two approaching eyes

140 A swift and fated turning of her days

Appeared and stretched to a gleam of unknown worlds.

Then trembling with the mystic shock her heart

Moved in her breast and cried out like a bird

Who hears his mate upon a neighbouring bough.

145 Hooves trampling fast, wheels largely stumbling ceased;

The chariot stood like an arrested wind.

And Satyavan looked out from his soul's doors

And felt the enchantment of her liquid voice

Fill his youth's purple ambience and endured

150 The haunting miracle of a perfect face.

Mastered by the honey of a strange flower-mouth,

Drawn to soul-spaces opening round a brow,

He turned to the vision like a sea to the moon

And suffered a dream of beauty and of change,

155 Discovered the aureole round a mortal's head,

Adored a new divinity in things.

His self-bound nature foundered as in fire;

His life was taken into another's life.

The splendid lonely idols of his brain

160 Fell prostrate from their bright sufficiencies,

As at the touch of a new infinite,

To worship a godhead greater than their own.

An unknown imperious force drew him to her.

Marvelling he came across the golden sward:

165 Gaze met close gaze and clung in sight's embrace.

A visage was there, noble and great and calm,

As if encircled by a halo of thought,

A span, an arch of meditating light,

As though some secret nimbus half was seen;

170 Her inner vision still remembering knew

A forehead that wore the crown of all her past,

Two eyes her constant and eternal stars,

Comrade and sovereign eyes that claimed her soul,

Lids known through many lives, large frames of love.

175 He met in her regard his future's gaze,

A promise and a presence and a fire,

Saw an embodiment of aeonic dreams,

A mystery of the rapture for which all

Yearns in this world of brief mortality

180 Made in material shape his very own.

This golden figure given to his grasp

Hid in its breast the key of all his aims,

A spell to bring the Immortal's bliss on earth,

To mate with heaven's truth our mortal thought,

185 To lift earth-hearts nearer the Eternal's sun.

In these great spirits now incarnate here

Love brought down power out of eternity

To make of life his new undying base.

His passion surged a wave from fathomless deeps;

190 It leaped to earth from far forgotten heights,

But kept its nature of infinity.

On the dumb bosom of this oblivious globe

Although as unknown beings we seem to meet,

Our lives are not aliens nor as strangers join,

195 Moved to each other by a causeless force.

The soul can recognise its answering soul

Across dividing Time and, on life's roads

Absorbed wrapped traveller, turning it recovers

Familiar splendours in an unknown face

200 And touched by the warning finger of swift love

It thrills again to an immortal joy

Wearing a mortal body for delight.

There is a Power within that knows beyond

Our knowings; we are greater than our thoughts,

205 And sometimes earth unveils that vision here.

To live, to love are signs of infinite things,

Love is a glory from eternity's spheres.

Abased, disfigured, mocked by baser mights

That steal his name and shape and ecstasy,

210 He is still the godhead by which all can change.

A mystery wakes in our inconscient stuff,

A bliss is born that can remake our life.

Love dwells in us like an unopened flower

Awaiting a rapid moment of the soul,

215 Or he roams in his charmed sleep mid thoughts and things;

The child-god is at play, he seeks himself

In many hearts and minds and living forms:

He lingers for a sign that he can know

And, when it comes, wakes blindly to a voice,

220 A look, a touch, the meaning of a face.

His instrument the dim corporeal mind,

Of celestial insight now forgetful grown,

He seizes on some sign of outward charm

To guide him mid the throng of Nature's hints,

225 Reads heavenly truths into earth's semblances,

Desires the image for the godhead's sake,

Divines the immortalities of form

And takes the body for the sculptured soul.

Love's adoration like a mystic seer

230 Through vision looks at the invisible,

In earth's alphabet finds a godlike sense;

But the mind only thinks, “Behold the one

For whom my life has waited long unfilled,

Behold the sudden sovereign of my days.”

235 Heart feels for heart, limb cries for answering limb;

All strives to enforce the unity all is.

Too far from the Divine, Love seeks his truth

And Life is blind and the instruments deceive

And Powers are there that labour to debase.

240 Still can the vision come, the joy arrive.

Rare is the cup fit for love's nectar wine,

As rare the vessel that can hold God's birth;

A soul made ready through a thousand years

Is the living mould of a supreme Descent.

245 These knew each other though in forms thus strange.

Although to sight unknown, though life and mind

Had altered to hold a new significance,

These bodies summed the drift of numberless births,

And the spirit to the spirit was the same.

250 Amazed by a joy for which they had waited long,

The lovers met upon their different paths,

Travellers across the limitless plains of Time

Together drawn from fate-led journeyings

In the self-closed solitude of their human past,

255 To a swift rapturous dream of future joy

And the unexpected present of these eyes.

By the revealing greatness of a look,

Form-smitten the spirit's memory woke in sense.

The mist was torn that lay between two lives;

260 Her heart unveiled and his to find her turned;

Attracted as in heaven star by star,

They wondered at each other and rejoiced

And wove affinity in a silent gaze.

A moment passed that was eternity's ray,

265 An hour began, the matrix of new Time.

END OF CANTO TWO

Canto Three

Satyavan and Savitri

Out of the voiceless mystery of the past

In a present ignorant of forgotten bonds

These spirits met upon the roads of Time.

Yet in the heart their secret conscious selves

5 At once aware grew of each other warned

By the first call of a delightful voice

And a first vision of the destined face.

As when being cries to being from its depths

Behind the screen of the external sense

10 And strives to find the heart-disclosing word,

The passionate speech revealing the soul's need,

But the mind's ignorance veils the inner sight,

Only a little breaks through our earth-made bounds,

So now they met in that momentous hour,

15 So utter the recognition in the deeps,

The remembrance lost, the oneness felt and missed.

Thus Satyavan spoke first to Savitri:

“O thou who com'st to me out of Time's silences,

Yet thy voice has wakened my heart to an unknown bliss,

20 Immortal or mortal only in thy frame,

For more than earth speaks to me from thy soul

And more than earth surrounds me in thy gaze,

How art thou named among the sons of men?

Whence hast thou dawned filling my spirit's days,

25 Brighter than summer, brighter than my flowers,

Into the lonely borders of my life,

O sunlight moulded like a golden maid?

I know that mighty gods are friends of earth.

Amid the pageantries of day and dusk,

30 Long have I travelled with my pilgrim soul

Moved by the marvel of familiar things.

Earth could not hide from me the powers she veils:

Even though moving mid an earthly scene

And the common surfaces of terrestrial things,

35 My vision saw unblinded by her forms;

The Godhead looked at me from familiar scenes.

I witnessed the virgin bridals of the dawn

Behind the glowing curtains of the sky

Or vying in joy with the bright morning's steps

40 I paced along the slumbrous coasts of noon,

Or the gold desert of the sunlight crossed

Traversing great wastes of splendour and of fire,

Or met the moon gliding amazed through heaven

In the uncertain wideness of the night,

45 Or the stars marched on their long sentinel routes

Pointing their spears through the infinitudes:

The day and dusk revealed to me hidden shapes;

Figures have come to me from secret shores

And happy faces looked from ray and flame.

50 I have heard strange voices cross the ether's waves,

The Centaur's wizard song has thrilled my ear;

I have glimpsed the Apsaras bathing in the pools,

I have seen the wood-nymphs peering through the leaves;

The winds have shown to me their trampling lords,

55 I have beheld the princes of the Sun

Burning in thousand-pillared homes of light.

So now my mind could dream and my heart fear

That from some wonder-couch beyond our air

Risen in a wide morning of the gods

60 Thou drov'st thy horses from the Thunderer's worlds.

Although to heaven thy beauty seems allied,

Much rather would my thoughts rejoice to know

That mortal sweetness smiles between thy lids

And thy heart can beat beneath a human gaze

65 And thy aureate bosom quiver with a look

And its tumult answer to an earth-born voice.

If our time-vexed affections thou canst feel,

Earth's ease of simple things can satisfy,

If thy glance can dwell content on earthly soil,

70 And this celestial summary of delight,

Thy golden body, dally with fatigue

Oppressing with its grace our terrain, while

The frail sweet passing taste of earthly food

Delays thee and the torrent's leaping wine,

75 Descend. Let thy journey cease, come down to us.

Close is my father's creepered hermitage

Screened by the tall ranks of these silent kings,

Sung to by voices of the hue-robed choirs

Whose chants repeat transcribed in music's notes

80 The passionate coloured lettering of the boughs

And fill the hours with their melodious cry.

Amid the welcome-hum of many bees

Invade our honied kingdom of the woods;

There let me lead thee into an opulent life.

85 Bare, simple is the sylvan hermit-life;

Yet is it clad with the jewelry of earth.

Wild winds runvisitors midst the swaying tops,

Through the calm days heaven's sentinels of peace

Couched on a purple robe of sky above

90 Look down on a rich secrecy and hush

And the chambered nuptial waters chant within.

Enormous, whispering, many-formed around

High forest gods have taken in their arms

The human hour, a guest of their centuried pomps.

95 Apparelled are the morns in gold and green,

Sunlight and shadow tapestry the walls

To make a resting chamber fit for thee.”

Awhile she paused as if hearing still his voice,

Unwilling to break the charm, then slowly spoke.

100 Musing she answered, “I am Savitri,

Princess of Madra. Who art thou? What name

Musical on earth expresses thee to men?

What trunk of kings watered by fortunate streams

Has flowered at last upon one happy branch?

105 Why is thy dwelling in the pathless wood

Far from the deeds thy glorious youth demands,

Haunt of the anchorites and earth's wilder broods,

Where only with thy witness self thou roamst

In Nature's green unhuman loneliness

110 Surrounded by enormous silences

And the blind murmur of primaeval calms?”

And Satyavan replied to Savitri:

“In days when yet his sight looked clear on life,

King Dyumatsena once, the Shalwa, reigned

115 Through all the tract which from behind these tops

Passing its days of emerald delight

In trusting converse with the traveller winds

Turns, looking back towards the southern heavens,

And leans its flank upon the musing hills.

120 But equal Fate removed her covering hand.

A living night enclosed the strong man's paths,

Heaven's brilliant gods recalled their careless gifts,

Took from blank eyes their glad and helping ray

And led the uncertain goddess from his side.

125 Outcast from empire of the outer light,

Lost to the comradeship of seeing men,

He sojourns in two solitudes, within

And in the solemn rustle of the woods.

Son of that king, I, Satyavan, have lived

130 Contented, for not yet of thee aware,

In my high-peopled loneliness of spirit

And this huge vital murmur kin to me,

Nursed by the vastness, pupil of solitude.

Great Nature came to her recovered child;

135 I reigned in a kingdom of a nobler kind

Than men can build upon dull Matter's soil;

I met the frankness of the primal earth,

I enjoyed the intimacy of infant God.

In the great tapestried chambers of her state,

140 Free in her boundless palace I have dwelt

Indulged by the warm mother of us all,

Reared with my natural brothers in her house.

I lay in the wide bare embrace of heaven,

The sunlight's radiant blessing clasped my brow,

145 The moonbeams' silver ecstasy at night

Kissed my dim lids to sleep. Earth's morns were mine;

Lured by faint murmurings with the green-robed hours

I wandered lost in woods, prone to the voice

Of winds and waters, partner of the sun's joy,

150 A listener to the universal speech:

My spirit satisfied within me knew

Godlike our birthright, luxuried our life

Whose close belongings are the earth and skies.

Before Fate led me into this emerald world,

155 Aroused by some foreshadowing touch within,

An early prescience in my mind approached

The great dumb animal consciousness of earth

Now grown so close to me who have left old pomps

To live in this grandiose murmur dim and vast.

160 Already I met her in my spirit's dream.

As if to a deeper country of the soul

Transposing the vivid imagery of earth,

Through an inner seeing and sense a wakening came.

A visioned spell pursued my boyhood's hours,

165 All things the eye had caught in coloured lines

Were seen anew through the interpreting mind

And in the shape it sought to seize the soul.

An early child-god took my hand that held,

Moved, guided by the seeking of his touch,

170 Bright forms and hues which fled across his sight;

Limned upon page and stone they spoke to men.

High beauty's visitants my intimates were.

The neighing pride of rapid life that roams

Wind-maned through our pastures, on my seeing mood

175 Cast shapes of swiftness; trooping spotted deer

Against the vesper sky became a song

Of evening to the silence of my soul.

I caught for some eternal eye the sudden

King-fisher flashing to a darkling pool;

180 A slow swan silvering the azure lake,

A shape of magic whiteness, sailed through dream;

Leaves trembling with the passion of the wind,

Pranked butterflies, the conscious flowers of air,

And wandering wings in blue infinity

185 Lived on the tablets of my inner sight;

Mountains and trees stood there like thoughts from God.

The brilliant long-bills in their vivid dress,

The peacock scattering on the breeze his moons

Painted my memory like a frescoed wall.

190 I carved my vision out of wood and stone;

I caught the echoes of a word supreme

And metred the rhythm-beats of infinity

And listened through music for the eternal Voice.

I felt a covert touch, I heard a call,

195 But could not clasp the body of my God

Or hold between my hands the World-Mother's feet.

In men I met strange portions of a Self

That sought for fragments and in fragments lived:

Each lived in himself and for himself alone

200 And with the rest joined only fleeting ties;

Each passioned over his surface joy and grief,

Nor saw the Eternal in his secret house.

I conversed with Nature, mused with the changeless stars,

God's watch-fires burning in the ignorant Night,

205 And saw upon her mighty visage fall

A ray prophetic of the Eternal's sun.

I sat with the forest sages in their trance:

There poured awakening streams of diamond light,

I glimpsed the presence of the One in all.

210 But still there lacked the last transcendent power

And Matter still slept empty of its Lord.

The Spirit was saved, the body lost and mute

Lived still with Death and ancient Ignorance;

The Inconscient was its base, the Void its fate.

215 But thou hast come and all will surely change:

I shall feel the World-Mother in thy golden limbs

And hear her wisdom in thy sacred voice.

The child of the Void shall be reborn in God,

My Matter shall evade the Inconscient's trance.

220 My body like my spirit shall be free.

It shall escape from Death and Ignorance.”

And Savitri, musing still, replied to him:

“Speak more to me, speak more, O Satyavan,

Speak of thyself and all thou art within;

225 I would know thee as if we had ever lived

Together in the chamber of our souls.

Speak till a light shall come into my heart

And my moved mortal mind shall understand

What all the deathless being in me feels.

230 It knows that thou art he my spirit has sought

Amidst earth's thronging visages and forms

Across the golden spaces of my life.”

And Satyavan like a replying harp

To the insistent calling of a flute

235 Answered her questioning and let stream to her

His heart in many-coloured waves of speech:

“O golden princess, perfect Savitri,

More I would tell than failing words can speak,

Of all that thou hast meant to me, unknown,

240 All that the lightning-flash of love reveals

In one great hour of the unveiling gods.

Even a brief nearness has reshaped my life.

For now I know that all I lived and was

Moved towards this moment of my heart's rebirth;

245 I look back on the meaning of myself,

A soul made ready on earth's soil for thee.

Once were my days like days of other men:

To think and act was all, to enjoy and breathe;

This was the width and height of mortal hope:

250 Yet there came glimpses of a deeper self

That lives behind Life and makes her act its scene.

A truth was felt that screened its shape from mind,

A Greatness working towards a hidden end,

And vaguely through the forms of earth there looked

255 Something that life is not and yet must be.

I groped for the Mystery with the lantern, Thought.

Its glimmerings lighted with the abstract word

A half-visible ground and travelling yard by yard

It mapped a system of the Self and God.

260 I could not live the truth it spoke and thought.

I turned to seize its form in visible things,

Hoping to fix its rule by mortal mind,

Imposed a narrow structure of world-law

Upon the freedom of the Infinite,

265 A hard firm skeleton of outward Truth,

A mental scheme of a mechanic Power.

This light showed more the darknesses unsearched;

It made the original Secrecy more occult;

It could not analyse its cosmic Veil

270 Or glimpse the Wonder-worker's hidden hand

And trace the pattern of his magic plans.

I plunged into an inner seeing Mind

And knew the secret laws and sorceries

That make of Matter mind's bewildered slave:

275 The mystery was not solved but deepened more.

I strove to find its hints through Beauty and Art,

But Form cannot unveil the indwelling Power;

Only it throws its symbols at our hearts.

It evoked a mood of self, invoked a sign

280 Of all the brooding glory hidden in sense:

I lived in the ray but faced not to the sun.

I looked upon the world and missed the Self,

And when I found the Self, I lost the world,

My other selves I lost and the body of God,

285 The link of the finite with the Infinite,

The bridge between the appearance and the Truth,

The mystic aim for which the world was made,

The human sense of Immortality.

But now the gold link comes to me with thy feet

290 And His gold sun has shone on me from thy face.

For now another realm draws near with thee

And now diviner voices fill my ear,

A strange new world swims to me in thy gaze

Approaching like a star from unknown heavens;

295 A cry of spheres comes with thee and a song

Of flaming gods. I draw a wealthier breath

And in a fierier march of moments move.

My mind transfigures to a rapturous seer.

A foam-leap travelling from the waves of bliss

300 Has changed my heart and changed the earth around:

All with thy coming fills. Air, soil and stream

Wear bridal raiment to be fit for thee

And sunlight grows a shadow of thy hue

Because of change within me by thy look.

305 Come nearer to me from thy car of light

On this green sward disdaining not our soil.

For here are secret spaces made for thee

Whose caves of emerald long to screen thy form.

Wilt thou not make this mortal bliss thy sphere?

310 Descend, O happiness, with thy moon-gold feet

Enrich earth's floors upon whose sleep we lie.

O my bright beauty's princess Savitri,

By my delight and thy own joy compelled

Enter my life, thy chamber and thy shrine.

315 In the great quietness where spirits meet,

Led by my hushed desire into my woods

Let the dim rustling arches over thee lean;

One with the breath of things eternal live,

Thy heart-beats near to mine, till there shall leap

320 Enchanted from the fragrance of the flowers

A moment which all murmurs shall recall

And every bird remember in its cry.”

Allured to her lashes by his passionate words

Her fathomless soul looked out at him from her eyes;

325 Passing her lips in liquid sounds it spoke.

This word alone she uttered and said all:

“O Satyavan, I have heard thee and I know;

I know that thou and only thou art he.”

Then down she came from her high carven car

330 Descending with a soft and faltering haste;

Her many-hued raiment glistening in the light

Hovered a moment over the wind-stirred grass,

Mixed with a glimmer of her body's ray

Like lovely plumage of a settling bird.

335 Her gleaming feet upon the green-gold sward

Scattered a memory of wandering beams

And lightly pressed the unspoken desire of earth

Cherished in her too brief passing by the soil.

Then flitting like pale-brilliant moths her hands

340 Took from the sylvan verge's sunlit arms

A load of their jewel-faces' clustering swarms,

Companions of the spring-time and the breeze.

A candid garland set with simple forms

Her rapid fingers taught a flower song,

345 The stanzaed movement of a marriage hymn.

Profound in perfume and immersed in hue

They mixed their yearning's coloured signs and made

The bloom of their purity and passion one.

A sacrament of joy in treasuring palms

350 She brought, flower-symbol of her offered life,

Then with raised hands that trembled a little now

At the very closeness that her soul desired,

This bond of sweetness, their bright union's sign,

She laid on the bosom coveted by her love.

355 As if inclined before some gracious god

Who has out of his mist of greatness shone

To fill with beauty his adorer's hours,

She bowed and touched his feet with worshipping hands;

She made her life his world for him to tread

360 And made her body the room of his delight,

Her beating heart a remembrancer of bliss.

He bent to her and took into his own

Their married yearning joined like folded hopes;

As if a whole rich world suddenly possessed,

365 Wedded to all he had been, became himself,

An inexhaustible joy made his alone,

He gathered all Savitri into his clasp.

Around her his embrace became the sign

Of a locked closeness through slow intimate years,

370 A first sweet summary of delight to come,

One brevity intense of all long life.

In a wide moment of two souls that meet

She felt her being flow into him as in waves

A river pours into a mighty sea.

375 As when a soul is merging into God

To live in Him for ever and know His joy,

Her consciousness grew aware of him alone

And all her separate self was lost in his.

As a starry heaven encircles happy earth,

380 He shut her into himself in a circle of bliss

And shut the world into himself and her.

A boundless isolation made them one;

He was aware of her enveloping him

And let her penetrate his very soul

385 As is a world by the world's spirit filled,

As the mortal wakes into Eternity,

As the finite opens to the Infinite.

Thus were they in each other lost awhile,

Then drawing back from their long ecstasy's trance

390 Came into a new self and a new world.

Each now was a part of the other's unity,

The world was but their twin self-finding's scene

Or their own wedded being's vaster frame.

On the high glowing cupola of the day

395 Fate tied a knot with morning's halo threads

While by the ministry of an auspice-hour

Heart-bound before the sun, their marriage fire,

The wedding of the eternal Lord and Spouse

Took place again on earth in human forms:

400 In a new act of the drama of the world

The united Two began a greater age.

In the silence and murmur of that emerald world

And the mutter of the priest-wind's sacred verse,

Amid the choral whispering of the leaves

405 Love's twain had joined together and grew one.

The natural miracle was wrought once more:

In the immutable ideal world

One human moment was eternal made.

Then down the narrow path where their lives had met

410 He led and showed to her her future world,

Love's refuge and corner of happy solitude.

At the path's end through a green cleft in the trees

She saw a clustering line of hermit-roofs

And looked now first on her heart's future home,

415 The thatch that covered the life of Satyavan.

Adorned with creepers and red climbing flowers

It seemed a sylvan beauty in her dreams

Slumbering with brown body and tumbled hair

In her chamber inviolate of emerald peace.

420 Around it stretched the forest's anchorite mood

Lost in the depths of its own solitude.

Then moved by the deep joy she could not speak,

A little depth of it quivering in her words,

Her happy voice cried out to Satyavan:

425 “My heart will stay here on this forest verge

And close to this thatched roof while I am far:

Now of more wandering it has no need.

But I must haste back to my father's house

Which soon will lose one loved accustomed tread

430 And listen in vain for a once cherished voice.

For soon I shall return nor ever again

Oneness must sever its recovered bliss

Or fate sunder our lives while life is ours.”

Once more she mounted on the carven car

435 And under the ardour of a fiery noon

Less bright than the splendour of her thoughts and dreams

She sped swift-reined, swift-hearted but still saw

In still lucidities of sight's inner world

Through the cool-scented wood's luxurious gloom

440 On shadowy paths between great rugged trunks

Pace towards a tranquil clearing Satyavan.

A nave of trees enshrined the hermit thatch,

The new deep covert of her felicity,

Preferred to heaven her soul's temple and home.

445 This now remained with her, her heart's constant scene.

END OF CANTO THREE

End of Book Five

BOOK SIX

The Book of Fate

Canto One

The Word of Fate

In silent bounds bordering the mortal's plane

Crossing a wide expanse of brilliant peace

Narad the heavenly sage from Paradise

Came chanting through the large and lustrous air.

5 Attracted by the golden summer-earth

That lay beneath him like a glowing bowl

Tilted upon a table of the Gods,

Turning as if moved round by an unseen hand

To catch the warmth and blaze of a small sun,

10 He passed from the immortals' happy paths

To a world of toil and quest and grief and hope,

To these rooms of the see-saw game of death with life.

Across an intangible border of soul-space

He passed from Mind into material things

15 Amid the inventions of the inconscient Self

And the workings of a blind somnambulist Force.

Below him circling burned the myriad suns:

He bore the ripples of the etheric sea;

A primal Air brought the first joy of touch;

20 A secret Spirit drew its mighty breath

Contracting and expanding this huge world

In its formidable circuit through the Void;

The secret might of the creative Fire

Displayed its triple power to build and form,

25 Its infinitesimal wave-sparks' weaving dance,

Its nebulous units grounding shape and mass,

Magic foundation and pattern of a world,

Its radiance bursting into the light of stars;

He felt a sap of life, a sap of death;

30 Into solid Matter's dense communion

Plunging and its obscure oneness of forms

He shared with a dumb Spirit identity.

He beheld the cosmic Being at his task,

His eyes measured the spaces, gauged the depths,

35 His inner gaze the movements of the soul,

He saw the eternal labour of the Gods,

And looked upon the life of beasts and men.

A change now fell upon the singer's mood,

A rapture and a pathos moved his voice;

40 He sang no more of Light that never wanes,

And oneness and pure everlasting bliss,

He sang no more the deathless heart of Love,

His chant was a hymn of Ignorance and Fate.

He sang the name of Vishnu and the birth

45 And joy and passion of the mystic world,

And how the stars were made and life began

And the mute regions stirred with the throb of a Soul.

He sang the Inconscient and its secret self,

Its power omnipotent knowing not what it does,

50 All-shaping without will or thought or sense,

Its blind unerring occult mystery,

And darkness yearning towards the eternal Light,

And Love that broods within the dim abyss

And waits the answer of the human heart,

55 And death that climbs to immortality.

He sang of the Truth that cries from Night's blind deeps,

And the Mother-Wisdom hid in Nature's breast

And the Idea that through her dumbness works

And the miracle of her transforming hands,

60 Of life that slumbers in the stone and sun

And Mind subliminal in mindless life,

And the Consciousness that wakes in beasts and men.

He sang of the glory and marvel still to be born,

Of Godhead throwing off at last its veil,

65 Of bodies made divine and life made bliss,

Immortal sweetness clasping immortal might,

Heart sensing heart, thought looking straight at thought,

And the delight when every barrier falls,

And the transfiguration and the ecstasy.

70 And as he sang the demons wept with joy

Foreseeing the end of their long dreadful task

And the defeat for which they hoped in vain,

And glad release from their self-chosen doom

And return into the One from whom they came.

75 He who has conquered the Immortals' seats,

Came down to men on earth the Man divine.

As darts a lightning streak, a glory fell

Nearing until the rapt eyes of the sage

Looked out from luminous cloud and, strangely limned,

80 His face, a beautiful mask of antique joy,

Appearing in light descended where arose

King Aswapati's palace to the winds

In Madra, flowering up in delicate stone.

There welcomed him the sage and thoughtful king,

85 At his side a creature beautiful, passionate, wise,

Aspiring like a sacrificial flame

Skyward from its earth-seat through luminous air,

Queen-browed, the human mother of Savitri.

There for an hour untouched by the earth's siege

90 They ceased from common life and care and sat

Inclining to the high and rhythmic voice,

While in his measured chant the heavenly seer

Spoke of the toils of men and what the gods

Strive for on earth, and joy that throbs behind

95 The marvel and the mystery of pain.

He sang to them of the lotus-heart of love

With all its thousand luminous buds of truth,

Which quivering sleeps veiled by apparent things.

It trembles at each touch, it strives to wake

100 And one day it shall hear a blissful voice

And in the garden of the Spouse shall bloom

When she is seized by her discovered lord.

A mighty shuddering coil of ecstasy

Crept through the deep heart of the universe.

105 Out of her Matter's stupor, her mind's dreams,

She woke, she looked upon God's unveiled face.

Even as he sang and rapture stole through earth-time

And caught the heavens, came with a call of hooves,

As of her swift heart hastening, Savitri;

110 Her radiant tread glimmered across the floor.

A happy wonder in her fathomless gaze,

Changed by the halo of her love she came;

Her eyes rich with a shining mist of joy

As one who comes from a heavenly embassy

115 Discharging the proud mission of her heart,

One carrying the sanction of the gods

To her love and its luminous eternity,

She stood before her mighty father's throne

And, eager for beauty on discovered earth

120 Transformed and new in her heart's miracle-light,

Saw like a rose of marvel, worshipping,

The fire-tinged sweetness of the son of Heaven.

He flung on her his vast immortal look;

His inner gaze surrounded her with its light

125 And reining back knowledge from his immortal lips

He cried to her, “Who is this that comes, the bride,

The flame-born, and round her illumined head

Pouring their lights her hymeneal pomps

Move flashing about her? From what green glimmer of glades

130 Retreating into dewy silences

Or half-seen verge of waters moon-betrayed

Bringst thou this glory of enchanted eyes?

Earth has gold-hued expanses, shadowy hills

That cowl their dreaming phantom heads in night,

135 And, guarded in a cloistral joy of woods,

Screened banks sink down into felicity

Seized by the curved incessant yearning hands

And ripple-passion of the upgazing stream:

Amid cool-lipped murmurs of its pure embrace

140 They lose their souls on beds of trembling reeds.

And all these are mysterious presences

In which some spirit's immortal bliss is felt,

And they betray the earth-born heart to joy.

There hast thou paused, and marvelling borne eyes

145 Unknown, or heard a voice that forced thy life

To strain its rapture through thy listening soul?

Or, if my thought could trust this shimmering gaze,

It would say thou hast not drunk from an earthly cup,

But stepping through azure curtains of the noon

150 Thou wast surrounded on a magic verge

In brighter countries than man's eyes can bear.

Assailed by trooping voices of delight

And seized mid a sunlit glamour of the boughs

In faery woods, led down the gleaming slopes

155 Of Gandhamadan where the Apsaras roam,

Thy limbs have shared the sports which none has seen,

And in god-haunts thy human footsteps strayed,

Thy mortal bosom quivered with god-speech

And thy soul answered to a Word unknown.

160 What feet of gods, what ravishing flutes of heaven

Have thrilled high melodies round, from near and far

Approaching through the soft and revelling air,

Which still surprised thou hearest? They have fed

Thy silence on some red strange-ecstasied fruit

165 And thou hast trod the dim moon-peaks of bliss.

Reveal, O winged with light, whence thou hast flown

Hastening bright-hued through the green tangled earth,

Thy body rhythmical with the spring-bird's call.

The empty roses of thy hands are filled

170 Only with their own beauty and the thrill

Of a remembered clasp, and in thee glows

A heavenly jar, thy firm deep-honied heart,

New-brimming with a sweet and nectarous wine.

Thou hast not spoken with the kings of pain.

175 Life's perilous music rings yet to thy ear

Far-melodied, rapid and grand, a Centaur's song,

Or soft as water plashing mid the hills,

Or mighty as a great chant of many winds.

Moon-bright thou livest in thy inner bliss.

180 Thou comest like a silver deer through groves

Of coral flowers and buds of glowing dreams,

Or fleest like a wind-goddess through leaves,

Or roamst, O ruby-eyed and snow-winged dove,

Flitting through thickets of thy pure desires

185 In the unwounded beauty of thy soul.

These things are only images to thy earth,

But truest truth of that which in thee sleeps.

For such is thy spirit, a sister of the gods,

Thy earthly body lovely to the eyes

190 And thou art kin in joy to heaven's sons.

O thou who hast come to this great perilous world

Now only seen through the splendour of thy dreams,

Where hardly love and beauty can live safe,

Thyself a being dangerously great,

195 A soul alone in a golden house of thought

Has lived walled in by the safety of thy dreams.

On heights of happiness leaving doom asleep

Who hunts unseen the unconscious lives of men,

If thy heart could live locked in the ideal's gold,

200 As high, as happy might thy waking be!

If for all time doom could be left to sleep!”

He spoke but held his knowledge back from words.

As a cloud plays with lightnings' vivid laugh,

But still holds back the thunder in its heart,

205 Only he let bright images escape.

His speech like glimmering music veiled his thoughts;

As a wind flatters the bright summer air,

Pitiful to mortals, only to them it spoke

Of living beauty and of present bliss:

210 He hid in his all-knowing mind the rest.

To those who hearkened to his celestial voice,

The veil heaven's pity throws on future pain

The Immortals' sanction seemed of endless joy.

But Aswapati answered to the seer;

215 His listening mind had marked the dubious close,

An ominous shadow felt behind the words,

But calm like one who ever sits facing Fate

Here mid the dangerous contours of earth's life,

He answered covert thought with guarded speech:

220 “O deathless sage who knowest all things here,

If I could read by the ray of my own wish

Through the carved shield of symbol images

Which thou hast thrown before thy heavenly mind

I might see the steps of a young godlike life

225 Happily beginning luminous-eyed on earth;

Between the Unknowable and the Unseen

Born on the borders of two wonder-worlds,

It flames out symbols of the infinite

And lives in a great light of inner suns.

230 For it has read and broken the wizard seals;

It has drunk of the Immortal's wells of joy,

It has looked across the jewel bars of heaven,

It has entered the aspiring Secrecy,

It sees beyond terrestrial common things

235 And communes with the Powers that build the worlds,

Till through the shining gates and mystic streets

Of the city of lapis lazuli and pearl

Proud deeds step forth, a rank and march of gods.

Although in pauses of our human lives

240 Earth keeps for man some short and perfect hours

When the inconstant tread of Time can seem

The eternal moment which the deathless live,

Yet rare that touch upon the mortal's world:

Hardly a soul and body here are born

245 In the fierce difficult movement of the stars,

Whose life can keep the paradisal note,

Its rhythm repeat the many-toned melody

Tirelessly throbbing through the rapturous air

Caught in the song that sways the Apsara's limbs

250 When she floats gleaming like a cloud of light,

A wave of joy on heaven's moonstone floor.

Behold this image cast by light and love,

A stanza of the ardour of the gods

Perfectly rhymed, a pillared ripple of gold!

255 Her body like a brimmed pitcher of delight

Shaped in a splendour of gold-coloured bronze

As if to seize earth's truth of hidden bliss.

Dream-made illumined mirrors are her eyes

Draped subtly in a slumbrous fringe of jet,

260 Retaining heaven's reflections in their depths.

Even as her body, such is she within.

Heaven's lustrous mornings gloriously recur,

Like drops of fire upon a silver page,

In her young spirit yet untouched with tears.

265 All beautiful things eternal seem and new

To virgin wonder in her crystal soul.

The unchanging blue reveals its spacious thought;

Marvellous the moon floats on through wondering skies;

Earth's flowers spring up and laugh at time and death;

270 The charmed mutations of the enchanter life

Race like bright children past the smiling hours.

If but this joy of life could last, nor pain

Throw its bronze note into her rhythmed days!

Behold her, singer with the prescient gaze,

275 And let thy blessing chant that this fair child

Shall pour the nectar of a sorrowless life

Around her from her lucid heart of love,

Heal with her bliss the tired breast of earth

And cast like a happy snare felicity.

280 As grows the great and golden bounteous tree

Flowering by Alacananda's murmuring waves,

Where with enamoured speed the waters run

Lisping and babbling to the splendour of morn

And cling with lyric laughter round the knees

285 Of heaven's daughters dripping magic rain

Pearl-bright from moon-gold limbs and cloudy hair,

So are her dawns like jewelled leaves of light,

So casts she her felicity on men.

A flame of radiant happiness she was born

290 And surely will that flame set earth alight:

Doom surely will see her pass and say no word!

But too often here the careless Mother leaves

Her chosen in the envious hands of Fate:

The harp of God falls mute, its call to bliss

295 Discouraged fails mid earth's unhappy sounds;

The strings of the siren Ecstasy cry not here

Or soon are silenced in the human heart.

Of sorrow's songs we have enough: bid once

Her glad and griefless days bring heaven here.

300 Or must fire always test the great of soul?

Along the dreadful causeway of the Gods,

Armoured with love and faith and sacred joy,

A traveller to the Eternal's house,

Once let unwounded pass a mortal life.”

305 But Narad answered not; silent he sat,

Knowing that words are vain and Fate is lord.

He looked into the unseen with seeing eyes,

Then, dallying with the mortal's ignorance

Like one who knows not, questioning, he cried:

310 “On what high mission went her hastening wheels?

Whence came she with this glory in her heart

And Paradise made visible in her eyes?

What sudden God has met, what face supreme?”

To whom the king, “The red asoca watched

315 Her going forth which now sees her return.

Arisen into an air of flaming dawn

Like a bright bird tired of her lonely branch,

To find her own lord, since to her on earth

He came not yet, this sweetness wandered forth

320 Cleaving her way with the beat of her rapid wings.

Led by a distant call her vague swift flight

Threaded the summer morns and sunlit lands.

The happy rest her burdened lashes keep

And these charmed guardian lips hold treasured still.

325 Virgin who comest perfected by joy,

Reveal the name thy sudden heart-beats learned.

Whom hast thou chosen, kingliest among men?”

And Savitri answered with her still calm voice

As one who speaks beneath the eyes of Fate:

330 “Father and king, I have carried out thy will.

One whom I sought I found in distant lands;

I have obeyed my heart, I have heard its call.

On the borders of a dreaming wilderness

Mid Shalwa's giant hills and brooding woods

335 In his thatched hermitage Dyumatsena dwells,

Blind, exiled, outcast, once a mighty king.

The son of Dyumatsena, Satyavan,

I have met on the wild forest's lonely verge.

My father, I have chosen. This is done.”

340 Astonished, all sat silent for a space.

Then Aswapati looked within and saw

A heavy shadow float above the name

Chased by a sudden and stupendous light;

He looked into his daughter's eyes and spoke:

345 “Well hast thou done and I approve thy choice.

If this is all, then all is surely well;

If there is more, then all can still be well.

Whether it seem good or evil to men's eyes,

Only for good the secret Will can work.

350 Our destiny is written in double terms:

Through Nature's contraries we draw nearer God;

Out of the darkness we still grow to light.

Death is our road to immortality.

'Cry woe, cry woe,' the world's lost voices wail,

355 Yet conquers the eternal Good at last.”

Then might the sage have spoken, but the king

In haste broke out and stayed the dangerous word:

“O singer of the ultimate ecstasy,

Lend not a dangerous vision to the blind

360 Because by native right thou hast seen clear.

Impose not on the mortal's tremulous breast

The dire ordeal that foreknowledge brings;

Demand not now the Godhead in our acts.

Here are not happy peaks the heaven-nymphs roam

365 Or Coilas or Vaicountha's starry stair:

Abrupt, jagged hills only the mighty climb

Are here where few dare even think to rise;

Far voices call down from the dizzy rocks,

Chill, slippery, precipitous are the paths.

370 Too hard the gods are with man's fragile race;

In their large heavens they dwell exempt from Fate

And they forget the wounded feet of man,

His limbs that faint beneath the whips of grief,

His heart that hears the tread of time and death.

375 The future's road is hid from mortal sight:

He moves towards a veiled and secret face.

To light one step in front is all his hope

And only for a little strength he asks

To meet the riddle of his shrouded fate.

380 Awaited by a vague and half-seen force,

Aware of danger to his uncertain hours

He guards his flickering yearnings from her breath;

He feels not when the dreadful fingers close

Around him with the grasp none can elude.

385 If thou canst loose her grip, then only speak.

Perhaps from the iron snare there is escape:

Our mind perhaps deceives us with its words

And gives the name of doom to our own choice;

Perhaps the blindness of our will is Fate.”

390 He said and Narad answered not the king.

But now the queen alarmed lifted her voice:

“O seer, thy bright arrival has been timed

To this high moment of a happy life;

Then let the speech benign of griefless spheres

395 Confirm this blithe conjunction of two stars

And sanction joy with thy celestial voice.

Here drag not in the peril of our thoughts,

Let not our words create the doom they fear.

Here is no cause for dread, no chance for grief

400 To raise her ominous head and stare at love.

A single spirit in a multitude,

Happy is Satyavan mid earthly men

Whom Savitri has chosen for her mate,

And fortunate the forest hermitage

405 Where leaving her palace and riches and a throne

My Savitri will dwell and bring in heaven.

Then let thy blessing put the immortals' seal

On these bright lives' unstained felicity

Pushing the ominous Shadow from their days.

410 Too heavy falls a Shadow on man's heart;

It dares not be too happy upon earth.

It dreads the blow dogging too vivid joys,

A lash unseen in Fate's extended hand,

The danger lurking in fortune's proud extremes,

415 An irony in life's indulgent smile,

And trembles at the laughter of the gods.

Or if crouches unseen a panther doom,

If wings of Evil brood above that house,

Then also speak, that we may turn aside

420 And rescue our lives from hazard of wayside doom

And chance entanglement of an alien fate.”

And Narad slowly answered to the queen:

“What help is in prevision to the driven?

Safe doors cry opening near, the doomed pass on.

425 A future knowledge is an added pain,

A torturing burden and a fruitless light

On the enormous scene that Fate has built.

The eternal poet, universal Mind,

Has paged each line of his imperial act;

430 Invisible the giant actors tread

And man lives like some secret player's mask.

He knows not even what his lips shall speak.

For a mysterious Power compels his steps

And life is stronger than his trembling soul.

435 None can refuse what the stark Force demands:

Her eyes are fixed upon her mighty aim;

No cry or prayer can turn her from her path.

She has leaped an arrow from the bow of God.”

His words were theirs who live unforced to grieve

440 And help by calm the swaying wheels of life

And the long restlessness of transient things

And the trouble and passion of the unquiet world.

As though her own bosom were pierced the mother saw

The ancient human sentence strike her child,

445 Her sweetness that deserved another fate

Only a larger measure given of tears.

Aspiring to the nature of the gods,

A mind proof-armoured mailed in mighty thoughts,

A will entire couchant behind wisdom's shield,

450 Though to still heavens of knowledge she had risen,

Though calm and wise and Aswapati's queen,

Human was she still and opened her doors to grief;

The stony-eyed injustice she accused

Of the marble godhead of inflexible Law,

455 Nor sought the strength extreme adversity brings

To lives that stand erect and front the World-Power:

Her heart appealed against the impartial judge,

Taxed with perversity the impersonal One.

Her tranquil spirit she called not to her aid,

460 But as a common man beneath his load

Grows faint and breathes his pain in ignorant words,

So now she arraigned the world's impassive will:

“What stealthy doom has crept across her path

Emerging from the dark forest's sullen heart,

465 What evil thing stood smiling by the way

And wore the beauty of the Shalwa boy?

Perhaps he came an enemy from her past

Armed with a hidden force of ancient wrongs,

Himself unknowing, and seized her unknown.

470 Here dreadfully entangled love and hate

Meet us blind wanderers mid the perils of Time.

Our days are links of a disastrous chain,

Necessity avenges casual steps;

Old cruelties come back unrecognised,

475 The gods make use of our forgotten deeds.

Yet all in vain the bitter law was made.

Our own minds are the justicers of doom.

For nothing have we learned, but still repeat

Our stark misuse of self and others' souls.

480 There are dire alchemies of the human heart

And fallen from his ethereal element

Love darkens to the spirit of nether gods.

The dreadful angel, angry with his joys

Woundingly sweet he cannot yet forego,

485 Is pitiless to the soul his gaze disarmed,

He visits with his own pangs his quivering prey

Forcing us to cling enamoured to his grip

As if in love with our own agony.

This is one poignant misery in the world,

490 And grief has other lassoes for our life.

Our sympathies become our torturers.

Strength have I my own punishment to bear,

Knowing it just, but on this earth perplexed,

Smitten in the sorrow of scourged and helpless things,

495 Often it faints to meet other suffering eyes.

We are not as the gods who know not grief

And look impassive on a suffering world,

Calm they gaze down on the little human scene

And the short-lived passion crossing mortal hearts.

500 An ancient tale of woe can move us still,

We keep the ache of breasts that breathe no more,

We are shaken by the sight of human pain,

And share the miseries that others feel.

Ours not the passionless lids that cannot age.

505 Too hard for us is heaven's indifference:

Our own tragedies are not enough for us,

All pathos and all sufferings we make ours;

We have sorrow for a greatness passed away

And feel the touch of tears in mortal things.

510 Even a stranger's anguish rends my heart,

And this, O Narad, is my well-loved child.

Hide not from us our doom, if doom is ours.

This is the worst, an unknown face of Fate,

A terror ominous, mute, felt more than seen

515 Behind our seat by day, our couch by night,

A Fate lurking in the shadow of our hearts,

The anguish of the unseen that waits to strike.

To know is best, however hard to bear.”

Then cried the sage piercing the mother's heart,

520 Forcing to steel the will of Savitri,

His words set free the spring of cosmic Fate.

The great Gods use the pain of human hearts

As a sharp axe to hew their cosmic road:

They squander lavishly men's blood and tears

525 For a moment's purpose in their fateful work.

This cosmic Nature's balance is not ours

Nor the mystic measure of her need and use.

A single word lets loose vast agencies;

A casual act determines the world's fate.

530 So now he set free destiny in that hour.

“The truth thou hast claimed; I give to thee the truth.

A marvel of the meeting earth and heavens

Is he whom Savitri has chosen mid men,

His figure is the front of Nature's march,

535 His single being excels the works of Time.

A sapphire cutting from the sleep of heaven,

Delightful is the soul of Satyavan,

A ray out of the rapturous Infinite,

A silence waking to a hymn of joy.

540 A divinity and kingliness gird his brow;

His eyes keep a memory from a world of bliss.

As brilliant as a lonely moon in heaven,

Gentle like the sweet bud that spring desires,

Pure like a stream that kisses silent banks,

545 He takes with bright surprise spirit and sense.

A living knot of golden Paradise,

A blue Immense he leans to the longing world,

Time's joy borrowed out of eternity,

A star of splendour or a rose of bliss.

550 In him soul and Nature, equal Presences,

Balance and fuse in a wide harmony.

The Happy in their bright ether have not hearts

More sweet and true than this of mortal make

That takes all joy as the world's native gift

555 And to all gives joy as the world's natural right.

His speech carries a light of inner truth,

And a large-eyed communion with the Power

In common things has made veilless his mind,

A seer in earth-shapes of garbless deity.

560 A tranquil breadth of sky windless and still

Watching the world like a mind of unplumbed thought,

A silent space musing and luminous

Uncovered by the morning to delight,

A green tangle of trees upon a happy hill

565 Made into a murmuring nest by southern winds,

These are his images and parallels,

His kin in beauty and in depth his peers.

A will to climb lifts a delight to live,

Heaven's height companion of earth-beauty's charm,

570 An aspiration to the immortals' air

Lain on the lap of mortal ecstasy.

His sweetness and his joy attract all hearts

To live with his own in a glad tenancy,

His strength is like a tower built to reach heaven,

575 A godhead quarried from the stones of life.

O loss, if death into its elements

Of which his gracious envelope was built,

Shatter this vase before it breathes its sweets,

As if earth could not keep too long from heaven

580 A treasure thus unique loaned by the gods,

A being so rare, of so divine a make!

In one brief year when this bright hour flies back

And perches careless on a branch of Time,

This sovereign glory ends heaven lent to earth,

585 This splendour vanishes from the mortal's sky:

Heaven's greatness came, but was too great to stay.

Twelve swift-winged months are given to him and her;

This day returning Satyavan must die.”

A lightning bright and nude the sentence fell.

590 But the queen cried: “Vain then can be heaven's grace!

Heaven mocks us with the brilliance of its gifts,

For Death is a cupbearer of the wine

Of too brief joy held up to mortal lips

For a passionate moment by the careless gods.

595 But I reject the grace and the mockery.

Mounting thy car go forth, O Savitri,

And travel once more through the peopled lands.

Alas, in the green gladness of the woods

Thy heart has stooped to a misleading call.

600 Choose once again and leave this fated head,

Death is the gardener of this wonder-tree;

Love's sweetness sleeps in his pale marble hand.

Advancing in a honeyed line but closed,

A little joy would buy too bitter an end.

605 Plead not thy choice, for death has made it vain.

Thy youth and radiance were not born to lie

A casket void dropped on a careless soil;

A choice less rare may call a happier fate.”

But Savitri answered from her violent heart,

610 Her voice was calm, her face was fixed like steel:

“Once my heart chose and chooses not again.

The word I have spoken can never be erased,

It is written in the record book of God.

The truth once uttered, from the earth's air effaced,

615 By mind forgotten, sounds immortally

For ever in the memory of Time.

Once the dice fall thrown by the hand of Fate

In an eternal moment of the gods.

My heart has sealed its troth to Satyavan:

620 Its signature adverse Fate cannot efface,

Its seal not Fate nor Death nor Time dissolve.

Those who shall part who have grown one being within?

Death's grip can break our bodies, not our souls;

If death take him, I too know how to die.

625 Let Fate do with me what she will or can;

I am stronger than death and greater than my fate;

My love shall outlast the world, doom falls from me

Helpless against my immortality.

Fate's law may change, but not my spirit's will.”

630 An adamant will, she cast her speech like bronze.

But in the queen's mind listening her words

Rang like the voice of a self-chosen Doom

Denying every issue of escape.

To her own despair answer the mother made;

635 As one she cried who in her heavy heart

Labours amid the sobbing of her hopes

To wake a note of help from sadder strings:

“O child, in the magnificence of thy soul

Dwelling on the border of a greater world

640 And dazzled by thy superhuman thoughts,

Thou lendst eternity to a mortal hope.

Here on this mutable and ignorant earth

Who is the lover and who is the friend?

All passes here, nothing remains the same.

645 None is for any on this transient globe.

He whom thou lovest now, a stranger came

And into a far strangeness shall depart:

His moment's part once done upon life's stage

Which for a time was given him from within,

650 To other scenes he moves and other players

And laughs and weeps mid faces new, unknown.

The body thou hast loved is cast away

Amidst the brute unchanging stuff of worlds

To indifferent mighty Nature and becomes

655 Crude matter for the joy of others' lives.

But for our souls, upon the wheel of God

For ever turning, they arrive and go,

Married and sundered in the magic round

Of the great Dancer of the boundless dance.

660 Our emotions are but high and dying notes

Of his wild music changed compellingly

By the passionate movements of a seeking Heart

In the inconstant links of hour with hour.

To call down heaven's distant answering song,

665 To cry to an unseized bliss is all we dare;

Once seized, we lose the heavenly music's sense;

Too near, the rhythmic cry has fled or failed;

All sweetnesses are baffling symbols here.

Love dies before the lover in our breast:

670 Our joys are perfumes in a brittle vase.

O then what wreck is this upon Time's sea

To spread life's sails to the hurricane desire

And call for pilot the unseeing heart!

O child, wilt thou proclaim, wilt thou then follow

675 Against the Law that is the eternal will

The autarchy of the rash Titan's mood

To whom his own fierce will is the one law

In a world where Truth is not, nor Light nor God?

Only the gods can speak what now thou speakst.

680 Thou who art human, think not like a god.

For man, below the god, above the brute,

Is given the calm reason as his guide;

He is not driven by an unthinking will

As are the actions of the bird and beast;

685 He is not moved by stark Necessity

Like the senseless motion of inconscient things.

The giant's and the Titan's furious march

Climbs to usurp the kingdom of the gods

Or skirts the demon magnitudes of Hell;

690 In the unreflecting passion of their hearts

They dash their lives against the eternal Law

And fall and break by their own violent mass:

The middle path is made for thinking man.

To choose his steps by reason's vigilant light,

695 To choose his path among the many paths

Is given him, for each his difficult goal

Hewn out of infinite possibility.

Leave not thy goal to follow a beautiful face.

Only when thou hast climbed above thy mind

700 And liv'st in the calm vastness of the One

Can love be eternal in the eternal Bliss

And love divine replace the human tie.

There is a shrouded law, an austere force:

It bids thee strengthen thy undying spirit;

705 It offers its severe benignancies

Of work and thought and measured grave delight

As steps to climb to God's far secret heights.

Then is our life a tranquil pilgrimage,

Each year a mile upon the heavenly Way,

710 Each dawn opens into a larger Light.

Thy acts are thy helpers, all events are signs,

Waking and sleep are opportunities

Given to thee by an immortal Power.

So canst thou raise thy pure unvanquished spirit,

715 Till spread to heaven in a wide vesper calm,

Indifferent and gentle as the sky,

It greatens slowly into timeless peace.”

But Savitri replied with steadfast eyes:

“My will is part of the eternal Will,

720 My fate is what my spirit's strength can make,

My fate is what my spirit's strength can bear;

My strength is not the Titan's; it is God's.

I have discovered my glad reality

Beyond my body in another's being:

725 I have found the deep unchanging soul of love.

Then how shall I desire a lonely good,

Or slay, aspiring to white vacant peace,

The endless hope that made my soul spring forth

Out of its infinite solitude and sleep?

730 My spirit has glimpsed the glory for which it came,

The beating of one vast heart in the flame of things,

My eternity clasped by his eternity

And, tireless of the sweet abysms of Time,

Deep possibility always to love.

735 This, this is first, last joy and to its throb

The riches of a thousand fortunate years

Are poverty. Nothing to me are death and grief

Or ordinary lives and happy days.

And what to me are common souls of men

740 Or eyes and lips that are not Satyavan's?

I have no need to draw back from his arms

And the discovered paradise of his love

And journey into a still infinity.

Only now for my soul in Satyavan

745 I treasure the rich occasion of my birth:

In sunlight and a dream of emerald ways

I shall walk with him like gods in Paradise.

If for a year, that year is all my life.

And yet I know this is not all my fate

750 Only to live and love awhile and die.

For I know now why my spirit came on earth

And who I am and who he is I love.

I have looked at him from my immortal Self,

I have seen God smile at me in Satyavan;

755 I have seen the Eternal in a human face.”

Then none could answer to her words. Silent

They sat and looked into the eyes of Fate.

END OF CANTO ONE

Canto Two

The Way of Fate and the Problem of Pain

A silence sealed the irrevocable decree,

The word of Fate that fell from heavenly lips

Fixing a doom no power could ever reverse

Unless heaven's will itself could change its course.

5 Or so it seemed: yet from the silence rose

One voice that questioned changeless destiny,

A will that strove against the immutable Will.

A mother's heart had heard the fateful speech

That rang like a sanction to the call of death

10 And came like a chill close to life and hope.

Yet hope sank down like an extinguished fire.

She felt the leaden inevitable hand

Invade the secrecy of her guarded soul

And smite with sudden pain its still content

15 And the empire of her hard-won quietude.

Awhile she fell to the level of human mind,

A field of mortal grief and Nature's law;

She shared, she bore the common lot of men

And felt what common hearts endure in Time.

20 Voicing earth's question to the inscrutable power

The queen now turned to the still immobile seer:

Assailed by the discontent in Nature's depths,

Partner in the agony of dumb driven things

And all the misery, all the ignorant cry,

25 Passionate like sorrow questioning heaven she spoke.

Lending her speech to the surface soul on earth

She uttered the suffering in the world's dumb heart

And man's revolt against his ignorant fate.

“O seer, in the earth's strange twi-natured life

30 By what pitiless adverse Necessity

Or what cold freak of a Creator's will,

By what random accident or governed Chance

That shaped a rule out of fortuitous steps,

Made destiny from an hour's emotion, came

35 Into the unreadable mystery of Time

The direr mystery of grief and pain?

Is it thy God who made this cruel law?

Or some disastrous Power has marred his work

And he stands helpless to defend or save?

40 A fatal seed was sown in life's false start

When evil twinned with good on earthly soil.

Then first appeared the malady of mind,

Its pang of thought, its quest for the aim of life.

It twisted into forms of good and ill

45 The frank simplicity of the animal's acts;

It turned the straight path hewn by the body's gods,

Followed the zigzag of the uncertain course

Of life that wanders seeking for its aim

In the pale starlight falling from thought's skies,

50 Its guides the unsure idea, the wavering will.

Lost was the instinct's safe identity

With the arrow-point of being's inmost sight,

Marred the sure steps of Nature's simple walk

And truth and freedom in the growing soul.

55 Out of some ageless innocence and peace,

Privilege of souls not yet betrayed to birth,

Cast down to suffer on this hard dangerous earth

Our life was born in pain and with a cry.

Although earth-nature welcomes heaven's breath

60 Inspiring Matter with the will to live,

A thousand ills assail the mortal's hours

And wear away the natural joy of life;

Our bodies are an engine cunningly made,

But for all its parts as cunningly are planned,

65 Contrived ingeniously with demon skill,

Its apt inevitable heritage

Of mortal danger and peculiar pain,

Its payment of the tax of Time and Fate,

Its way to suffer and its way to die.

70 This is the ransom of our high estate,

The sign and stamp of our humanity.

A grisly company of maladies

Come, licensed lodgers, into man's bodily house,

Purveyors of death and torturers of life.

75 In the malignant hollows of the world,

In its subconscient cavern-passages

Ambushed they lie waiting their hour to leap,

Surrounding with danger the sieged city of life:

Admitted into the citadel of man's days

80 They mine his force and maim or suddenly kill.

Ourselves within us lethal forces nurse;

We make of our own enemies our guests:

Out of their holes like beasts they creep and gnaw

The chords of the divine musician's lyre

85 Till frayed and thin the music dies away

Or crashing snaps with a last tragic note.

All that we are is like a fort beset:

All that we strive to be alters like a dream

In the grey sleep of Matter's ignorance.

90 Mind suffers lamed by the world's disharmony

And the unloveliness of human things.

A treasure misspent or cheaply, fruitlessly sold

In the bazaar of a blind destiny,

A gift of priceless value from Time's gods

95 Lost or mislaid in an uncaring world,

Life is a marvel missed, an art gone wry;

A seeker in a dark and obscure place,

An ill-armed warrior facing dreadful odds,

An imperfect worker given a baffling task,

100 An ignorant judge of problems Ignorance made,

Its heavenward flights reach closed and keyless gates,

Its glorious outbursts peter out in mire.

On Nature's gifts to man a curse was laid:

All walks inarmed by its own opposites,

105 Error is the comrade of our mortal thought

And falsehood lurks in the deep bosom of truth,

Sin poisons with its vivid flowers of joy

Or leaves a red scar burnt across the soul;

Virtue is a grey bondage and a gaol.

110 At every step is laid for us a snare.

Alien to reason and the spirit's light,

Our fount of action from a darkness wells;

In ignorance and nescience are our roots.

A growing register of calamities

115 Is the past's account, the future's book of Fate:

The centuries pile man's follies and man's crimes

Upon the countless crowd of Nature's ills;

As if the world's stone load was not enough,

A crop of miseries obstinately is sown

120 By his own hand in the furrows of the gods,

The vast increasing tragic harvest reaped

From old misdeeds buried by oblivious Time.

He walks by his own choice into Hell's trap;

This mortal creature is his own worst foe.

125 His science is an artificer of doom;

He ransacks earth for means to harm his kind;

He slays his happiness and others' good.

Nothing has he learned from Time and its history;

Even as of old in the raw youth of Time,

130 When Earth ignorant ran on the highways of Fate,

Old forms of evil cling to the world's soul:

War making nought the sweet smiling calm of life,

Battle and rapine, ruin and massacre

Are still the fierce pastimes of man's warring tribes;

135 An idiot hour destroys what centuries made,

His wanton rage or frenzied hate lays low

The beauty and greatness by his genius wrought

And the mighty output of a nation's toil.

All he has achieved he drags to the precipice.

140 His grandeur he turns to an epic of doom and fall;

His littleness crawls content through squalor and mud,

He calls heaven's retribution on his head

And wallows in his self-made misery.

A part author of the cosmic tragedy,

145 His will conspires with death and time and fate.

His brief appearance on the enigmaed earth

Ever recurs but brings no high result

To this wanderer through the aeon-rings of God

That shut his life in their vast longevity.

150 His soul's wide search and ever returning hopes

Pursue the useless orbit of their course

In a vain repetition of lost toils

Across a track of soon forgotten lives.

All is an episode in a meaningless tale.

155 Why is it all and wherefore are we here?

If to some being of eternal bliss

It is our spirit's destiny to return

Or some still impersonal height of endless calm,

Since That we are and out of That we came,

160 Whence rose the strange and sterile interlude

Lasting in vain through interminable Time?

Who willed to form or feign a universe

In the cold and endless emptiness of Space?

Or if these beings must be and their brief lives,

165 What need had the soul of ignorance and tears?

Whence rose the call for sorrow and for pain?

Or all came helplessly without a cause?

What power forced the immortal spirit to birth?

The eternal witness once of eternity,

170 A deathless sojourner mid transient scenes,

He camps in life's half-lit obscurity

Amid the debris of his thoughts and dreams.

Or who persuaded it to fall from bliss

And forfeit its immortal privilege?

175 Who laid on it the ceaseless will to live

A wanderer in this beautiful, sorrowful world,

And bear its load of joy and grief and love?

Or if no being watches the works of Time,

What hard impersonal Necessity

180 Compels the vain toil of brief living things?

A great Illusion then has built the stars.

But where then is the soul's security,

Its poise in this circling of unreal suns?

Or else it is a wanderer from its home

185 Who strayed into a blind alley of Time and chance

And finds no issue from a meaningless world.

Or where begins and ends Illusion's reign?

Perhaps the soul we feel is only a dream,

Eternal self a fiction sensed in trance.”

190 Then after a silence Narad made reply:

Tuning his lips to earthly sound he spoke,

And something now of the deep sense of fate

Weighted the fragile hints of mortal speech.

His forehead shone with vision solemnised,

195 Turned to a tablet of supernal thoughts

As if characters of an unwritten tongue

Had left in its breadth the inscriptions of the gods.

Bare in that light Time toiled, his unseen works

Detected; the broad-flung far-seeing schemes

200 Unfinished which his aeoned flight unrolls

Were mapped already in that world-wide look.

“Was then the sun a dream because there is night?

Hidden in the mortal's heart the Eternal lives:

He lives secret in the chamber of thy soul,

205 A Light shines there nor pain nor grief can cross.

A darkness stands between thyself and him,

Thou canst not hear or feel the marvellous Guest,

Thou canst not see the beatific sun.

O queen, thy thought is a light of the Ignorance,

210 Its brilliant curtain hides from thee God's face.

It illumes a world born from the Inconscience

But hides the Immortal's meaning in the world.

Thy mind's light hides from thee the Eternal's thought,

Thy heart's hopes hide from thee the Eternal's will,

215 Earth's joys shut from thee the Immortal's bliss.

Thence rose the need of a dark intruding god,

The world's dread teacher, the creator, pain.

Where Ignorance is, there suffering too must come;

Thy grief is a cry of darkness to the Light;

220 Pain was the first-born of the Inconscience

Which was thy body's dumb original base;

Already slept there pain's subconscient shape:

A shadow in a shadowy tenebrous womb,

Till life shall move, it waits to wake and be.

225 In one caul with joy came forth the dreadful Power.

In life's breast it was born hiding its twin;

But pain came first, then only joy could be.

Pain ploughed the first hard ground of the world-drowse.

By pain a spirit started from the clod,

230 By pain Life stirred in the subliminal deep.

Interned, submerged, hidden in Matter's trance

Awoke to itself the dreamer, sleeping Mind;

It made a visible realm out of its dreams,

It drew its shapes from the subconscient depths,

235 Then turned to look upon the world it had made.

By pain and joy, the bright and tenebrous twins,

The inanimate world perceived its sentient soul,

Else had the Inconscient never suffered change.

Pain is the hammer of the Gods to break

240 A dead resistance in the mortal's heart,

His slow inertia as of living stone.

If the heart were not forced to want and weep,

His soul would have lain down content, at ease,

And never thought to exceed the human start

245 And never learned to climb towards the Sun.

This earth is full of labour, packed with pain;

Throes of an endless birth coerce her still;

The centuries end, the ages vainly pass

And yet the Godhead in her is not born.

250 The ancient Mother faces all with joy,

Calls for the ardent pang, the grandiose thrill;

For with pain and labour all creation comes.

This earth is full of the anguish of the gods;

Ever they travail driven by Time's goad,

255 And strive to work out the eternal Will

And shape the life divine in mortal forms.

His will must be worked out in human breasts

Against the Evil that rises from the gulfs,

Against the world's Ignorance and its obstinate strength,

260 Against the stumblings of man's pervert will,

Against the deep folly of his human mind,

Against the blind reluctance of his heart.

The spirit is doomed to pain till man is free.

There is a clamour of battle, a tramp, a march:

265 A cry arises like a moaning sea,

A desperate laughter under the blows of death,

A doom of blood and sweat and toil and tears.

Men die that man may live and God be born.

An awful Silence watches tragic Time.

270 Pain is the hand of Nature sculpturing men

To greatness: an inspired labour chisels

With heavenly cruelty an unwilling mould.

Implacable in the passion of their will,

Lifting the hammers of titanic toil

275 The demiurges of the universe work;

They shape with giant strokes their own; their sons

Are marked with their enormous stamp of fire.

Although the shaping god's tremendous touch

Is torture unbearable to mortal nerves,

280 The fiery spirit grows in strength within

And feels a joy in every titan pang.

He who would save himself lives bare and calm;

He who would save the race must share its pain:

This he shall know who obeys that grandiose urge.

285 The Great who came to save this suffering world

And rescue out of Time's shadow and the Law,

Must pass beneath the yoke of grief and pain;

They are caught by the Wheel that they had hoped to break,

On their shoulders they must bear man's load of fate.

290 Heaven's riches they bring, their sufferings count the price

Or they pay the gift of knowledge with their lives.

The Son of God born as the Son of man

Has drunk the bitter cup, owned Godhead's debt,

The debt the Eternal owes to the fallen kind

295 His will has bound to death and struggling life

That yearns in vain for rest and endless peace.

Now is the debt paid, wiped off the original score.

The Eternal suffers in a human form,

He has signed salvation's testament with his blood:

300 He has opened the doors of his undying peace.

The Deity compensates the creature's claim,

The Creator bears the law of pain and death;

A retribution smites the incarnate God.

His love has paved the mortal's road to Heaven:

305 He has given his life and light to balance here

The dark account of mortal ignorance.

It is finished, the dread mysterious sacrifice,

Offered by God's martyred body for the world;

Gethsemane and Calvary are his lot,

310 He carries the cross on which man's soul is nailed;

His escort is the curses of the crowd;

Insult and jeer are his right's acknowledgment;

Two thieves slain with him mock his mighty death.

He has trod with bleeding brow the Saviour's way.

315 He who has found his identity with God

Pays with the body's death his soul's vast light.

His knowledge immortal triumphs by his death.

Hewn, quartered on the scaffold as he falls,

His crucified voice proclaims, 'I, I am God;'

320 'Yes, all is God,' peals back Heaven's deathless call.

The seed of Godhead sleeps in mortal hearts,

The flower of Godhead grows on the world-tree:

All shall discover God in self and things.

But when God's messenger comes to help the world

325 And lead the soul of earth to higher things,

He too must carry the yoke he came to unloose;

He too must bear the pang that he would heal:

Exempt and unafflicted by earth's fate,

How shall he cure the ills he never felt?

330 He covers the world's agony with his calm;

But though to the outward eye no sign appears

And peace is given to our torn human hearts,

The struggle is there and paid the unseen price;

The fire, the strife, the wrestle are within.

335 He carries the suffering world in his own breast;

Its sins weigh on his thoughts, its grief is his:

Earth's ancient load lies heavy on his soul;

Night and its powers beleaguer his tardy steps,

The Titan adversary's clutch he bears;

340 His march is a battle and a pilgrimage.

Life's evil smites, he is stricken with the world's pain:

A million wounds gape in his secret heart.

He journeys sleepless through an unending night;

Antagonist forces crowd across his path;

345 A siege, a combat is his inner life.

Even worse may be the cost, direr the pain:

His large identity and all-harbouring love

Shall bring the cosmic anguish into his depths,

The sorrow of all living things shall come

350 And knock at his doors and live within his house;

A dreadful cord of sympathy can tie

All suffering into his single grief and make

All agony in all the worlds his own.

He meets an ancient adversary Force,

355 He is lashed with the whips that tear the world's worn heart;

The weeping of the centuries visits his eyes:

He wears the blood-glued fiery Centaur shirt,

The poison of the world has stained his throat.

In the market-place of Matter's capital

360 Amidst the chafferings of the affair called life

He is tied to the stake of a perennial Fire;

He burns on an unseen original verge

That Matter may be turned to spirit stuff:

He is the victim in his own sacrifice.

365 The Immortal bound to earth's mortality

Appearing and perishing on the roads of Time

Creates God's moment by eternity's beats.

He dies that the world may be new-born and live.

Even if he escapes the fiercest fires,

370 Even if the world breaks not in, a drowning sea,

Only by hard sacrifice is high heaven earned:

He must face the fight, the pang who would conquer Hell.

A dark concealed hostility is lodged

In the human depths, in the hidden heart of Time

375 That claims the right to change and mar God's work.

A secret enmity ambushes the world's march;

It leaves a mark on thought and speech and act:

It stamps stain and defect on all things done;

Till it is slain peace is forbidden on earth.

380 There is no visible foe, but the unseen

Is round us, forces intangible besiege,

Touches from alien realms, thoughts not our own

Overtake us and compel the erring heart;

Our lives are caught in an ambiguous net.

385 An adversary Force was born of old:

Invader of the life of mortal man,

It hides from him the straight immortal path.

A power came in to veil the eternal Light,

A power opposed to the eternal will

390 Diverts the messages of the infallible Word,

Contorts the contours of the cosmic plan:

A whisper lures to evil the human heart,

It seals up wisdom's eyes, the soul's regard,

It is the origin of our suffering here,

395 It binds earth to calamity and pain.

This all must conquer who would bring down God's peace.

This hidden foe lodged in the human breast

Man must overcome or miss his higher fate.

This is the inner war without escape.

400 “Hard is the world-redeemer's heavy task;

The world itself becomes his adversary,

Those he would save are his antagonists:

This world is in love with its own ignorance,

Its darkness turns away from the saviour light,

405 It gives the cross in payment for the crown.

His work is a trickle of splendour in a long night;

He sees the long march of Time, the little won;

A few are saved, the rest strive on and fail:

A Sun has passed, on earth Night's shadow falls.

410 Yes, there are happy ways near to God's sun;

But few are they who tread the sunlit path;

Only the pure in soul can walk in light.

An exit is shown, a road of hard escape

From the sorrow and the darkness and the chain;

415 But how shall a few escaped release the world?

The human mass lingers beneath the yoke.

Escape, however high, redeems not life,

Life that is left behind on a fallen earth.

Escape cannot uplift the abandoned race

420 Or bring to it victory and the reign of God.

A greater power must come, a larger light.

Although Light grows on earth and Night recedes,

Yet till the evil is slain in its own home

And Light invades the world's inconscient base

425 And perished has the adversary Force,

He still must labour on, his work half done.

One yet may come armoured, invincible;

His will immobile meets the mobile hour;

The world's blows cannot bend that victor head;

430 Calm and sure are his steps in the growing Night;

The goal recedes, he hurries not his pace,

He turns not to high voices in the night;

He asks no aid from the inferior gods;

His eyes are fixed on his immutable aim.

435 Man turns aside or chooses easier paths;

He keeps to the one high and difficult road

That sole can climb to the Eternal's peaks;

The ineffable planes already have felt his tread;

He has made heaven and earth his instruments,

440 But the limits fall from him of earth and heaven;

Their law he transcends but uses as his means.

He has seized life's hands, he has mastered his own heart.

The feints of Nature mislead not his sight,

Inflexible his look towards Truth's far end;

445 Fate's deaf resistance cannot break his will.

In the dreadful passages, the fatal paths,

Invulnerable his soul, his heart unslain,

He lives through the opposition of earth's Powers

And Nature's ambushes and the world's attacks.

450 His spirit's stature transcending pain and bliss,

He fronts evil and good with calm and equal eyes.

He too must grapple with the riddling Sphinx

And plunge into her long obscurity.

He has broken into the Inconscient's depths

455 That veil themselves even from their own regard:

He has seen God's slumber shape these magic worlds.

He has watched the dumb God fashioning Matter's frame,

Dreaming the dreams of its unknowing sleep,

And watched the unconscious Force that built the stars.

460 He has learned the Inconscient's workings and its law,

Its incoherent thoughts and rigid acts,

Its hazard wastes of impulse and idea,

The chaos of its mechanic frequencies,

Its random calls, its whispers falsely true,

465 Misleaders of the hooded listening soul.

All things come to its ear but nothing abides;

All rose from the silence, all goes back to its hush.

Its somnolence founded the universe,

Its obscure waking makes the world seem vain.

470 Arisen from Nothingness and towards Nothingness turned,

Its dark and potent nescience was earth's start;

It is the waste stuff from which all was made;

Into its deeps creation can collapse.

Its opposition clogs the march of the soul,

475 It is the mother of our ignorance.

He must call light into its dark abysms,

Else never can Truth conquer Matter's sleep

And all earth look into the eyes of God.

All things obscure his knowledge must relume,

480 All things perverse his power must unknot:

He must pass to the other shore of falsehood's sea,

He must enter the world's dark to bring there light.

The heart of evil must be bared to his eyes,

He must learn its cosmic dark necessity,

485 Its right and its dire roots in Nature's soil.

He must know the thought that moves the demon act

And justifies the Titan's erring pride

And the falsehood lurking in earth's crooked dreams:

He must enter the eternity of Night

490 And know God's darkness as he knows his Sun.

For this he must go down into the pit,

For this he must invade the dolorous Vasts.

Imperishable and wise and infinite,

He still must travel Hell the world to save.

495 Into the eternal Light he shall emerge

On borders of the meeting of all worlds;

There on the verge of Nature's summit steps

The secret Law of each thing is fulfilled,

All contraries heal their long dissidence.

500 There meet and clasp the eternal opposites,

There pain becomes a violent fiery joy;

Evil turns back to its original good,

And sorrow lies upon the breasts of Bliss:

She has learned to weep glad tears of happiness;

505 Her gaze is charged with a wistful ecstasy.

Then shall be ended here the Law of Pain.

Earth shall be made a home of Heaven's light,

A seer heaven-born shall lodge in human breasts;

The superconscient beam shall touch men's eyes

510 And the truth-conscious world come down to earth

Invading Matter with the Spirit's ray,

Awaking its silence to immortal thoughts,

Awaking the dumb heart to the living Word.

This mortal life shall house Eternity's bliss,

515 The body's self taste immortality.

Then shall the world-redeemer's task be done.

“Till then must life carry its seed of death

And sorrow's plaint be heard in the slow Night.

O mortal, bear this great world's law of pain,

520 In thy hard passage through a suffering world

Lean for thy soul's support on Heaven's strength,

Turn towards high Truth, aspire to love and peace.

A little bliss is lent thee from above,

A touch divine upon thy human days.

525 Make of thy daily way a pilgrimage,

For through small joys and griefs thou mov'st towards God.

Haste not towards Godhead on a dangerous road,

Open not thy doorways to a nameless Power,

Climb not to Godhead by the Titan's road.

530 Against the Law he pits his single will,

Across its way he throws his pride of might.

Heavenward he clambers on a stair of storms

Aspiring to live near the deathless sun.

He strives with a giant strength to wrest by force

535 From life and Nature the immortals' right;

He takes by storm the world and fate and heaven.

He comes not to the high World-maker's seat,

He waits not for the outstretched hand of God

To raise him out of his mortality.

540 All he would make his own, leave nothing free,

Stretching his small self to cope with the infinite.

Obstructing the gods' open ways he makes

His own estate of the earth's air and light;

A monopolist of the world-energy,

545 He dominates the life of common men.

His pain and others' pain he makes his means:

On death and suffering he builds his throne.

In the hurry and clangour of his acts of might,

In a riot and excess of fame and shame,

550 By his magnitudes of hate and violence,

By the quaking of the world beneath his tread

He matches himself against the Eternal's calm

And feels in himself the greatness of a god:

Power is his image of celestial self.

555 The Titan's heart is a sea of fire and force;

He exults in the death of things and ruin and fall,

He feeds his strength with his own and others' pain;

In the world's pathos and passion he takes delight,

His pride, his might call for the struggle and pang.

560 He glories in the sufferings of the flesh

And covers the stigmata with the Stoic's name.

His eyes blinded and visionless stare at the sun,

The seeker's Sight receding from his heart

Can find no more the light of eternity;

565 He sees the beyond as an emptiness void of soul

And takes his night for a dark infinite.

His nature magnifies the unreal's blank

And sees in Nought the sole reality:

He would stamp his single figure on the world,

570 Obsess the world's rumours with his single name.

His moments centre the vast universe.

He sees his little self as very God.

His little 'I' has swallowed the whole world,

His ego has stretched into infinity.

575 His mind, a beat in original Nothingness,

Ciphers his thought on a slate of hourless Time.

He builds on a mighty vacancy of soul

A huge philosophy of Nothingness.

In him Nirvana lives and speaks and acts

580 Impossibly creating a universe.

An eternal zero is his formless self,

His spirit the void impersonal absolute.

Take not that stride, O growing soul of man;

Cast not thy self into that night of God.

585 The soul suffering is not eternity's key,

Or ransom by sorrow heaven's demand on life.

O mortal, bear, but ask not for the stroke,

Too soon will grief and anguish find thee out.

Too enormous is that venture for thy will;

590 Only in limits can man's strength be safe;

Yet is infinity thy spirit's goal;

Its bliss is there behind the world's face of tears.

A power is in thee that thou knowest not;

Thou art a vessel of the imprisoned spark.

595 It seeks relief from Time's envelopment,

And while thou shutst it in, the seal is pain:

Bliss is the Godhead's crown, eternal, free,

Unburdened by life's blind mystery of pain:

Pain is the signature of the Ignorance

600 Attesting the secret god denied by life:

Until life finds him pain can never end.

Calm is self's victory overcoming fate.

Bear; thou shalt find at last thy road to bliss.

Bliss is the secret stuff of all that lives,

605 Even pain and grief are garbs of world-delight,

It hides behind thy sorrow and thy cry.

Because thy strength is a part and not God's whole,

Because afflicted by the little self

Thy consciousness forgets to be divine

610 As it walks in the vague penumbra of the flesh

And cannot bear the world's tremendous touch,

Thou criest out and sayst that there is pain.

Indifference, pain and joy, a triple disguise,

Attire of the rapturous Dancer in the ways,

615 Withhold from thee the body of God's bliss.

Thy spirit's strength shall make thee one with God,

Thy agony shall change to ecstasy,

Indifference deepen into infinity's calm

And joy laugh nude on the peaks of the Absolute.

620 “O mortal who complainst of death and fate,

Accuse none of the harms thyself hast called;

This troubled world thou hast chosen for thy home,

Thou art thyself the author of thy pain.

Once in the immortal boundlessness of Self,

625 In a vast of Truth and Consciousness and Light

The soul looked out from its felicity.

It felt the Spirit's interminable bliss,

It knew itself deathless, timeless, spaceless, one,

It saw the Eternal, lived in the Infinite.

630 Then, curious of a shadow thrown by Truth,

It strained towards some otherness of self,

It was drawn to an unknown Face peering through night.

It sensed a negative infinity,

A void supernal whose immense excess

635 Imitating God and everlasting Time

Offered a ground for Nature's adverse birth

And Matter's rigid hard unconsciousness

Harbouring the brilliance of a transient soul

That lights up birth and death and ignorant life.

640 A Mind arose that stared at Nothingness

Till figures formed of what could never be;

It housed the contrary of all that is.

A Nought appeared as Being's huge sealed cause,

Its dumb support in a blank infinite,

645 In whose abysm spirit must disappear:

A darkened Nature lived and held the seed

Of Spirit hidden and feigning not to be.

Eternal Consciousness became a freak

Of an unsouled almighty Inconscient

650 And, breathed no more as spirit's native air,

Bliss was an incident of a mortal hour,

A stranger in the insentient universe.

As one drawn by the grandeur of the Void

The soul attracted leaned to the Abyss:

655 It longed for the adventure of Ignorance

And the marvel and surprise of the Unknown

And the endless possibility that lurked

In the womb of Chaos and in Nothing's gulf

Or looked from the unfathomed eyes of Chance.

660 It tired of its unchanging happiness,

It turned away from immortality:

It was drawn to hazard's call and danger's charm,

It yearned to the pathos of grief, the drama of pain,

Perdition's peril, the wounded bare escape,

665 The music of ruin and its glamour and crash,

The savour of pity and the gamble of love

And passion and the ambiguous face of Fate.

A world of hard endeavour and difficult toil,

And battle on extinction's perilous verge,

670 A clash of forces, a vast incertitude,

The joy of creation out of Nothingness,

Strange meetings on the roads of Ignorance

And the companionship of half-known souls

Or the solitary greatness and lonely force

675 Of a separate being conquering its world,

Called it from its too safe eternity.

A huge descent began, a giant fall:

For what the spirit sees, creates a truth

And what the soul imagines is made a world.

680 A Thought that leaped from the Timeless can become,

Indicator of cosmic consequence

And the itinerary of the gods,

A cyclic movement in eternal Time.

Thus came, born from a blind tremendous choice,

685 This great perplexed and discontented world,

This haunt of Ignorance, this home of Pain:

There are pitched desire's tents, grief's headquarters.

A vast disguise conceals the Eternal's bliss.”

Then Aswapati answered to the seer:

690 “Is then the spirit ruled by an outward world?

O seer, is there no remedy within?

But what is Fate if not the spirit's will

After long time fulfilled by cosmic Force?

I deemed a mighty Power had come with her;

695 Is not that Power the high compeer of Fate?”

But Narad answered covering truth with truth:

“O Aswapati, random seem the ways

Along whose banks your footsteps stray or run

In casual hours or moments of the gods,

700 Yet your least stumblings are foreseen above.

Infallibly the curves of life are drawn

Following the stream of Time through the unknown;

They are led by a clue the calm immortals keep.

This blazoned hieroglyph of prophet morns

705 A meaning more sublime in symbols writes

Than sealed Thought wakes to, but of this high script

How shall my voice convince the mind of earth?

Heaven's wiser love rejects the mortal's prayer;

Unblinded by the breath of his desire,

710 Unclouded by the mists of fear and hope,

It bends above the strife of love with death;

It keeps for her her privilege of pain.

A greatness in thy daughter's soul resides

That can transform herself and all around

715 But must cross on stones of suffering to its goal.

Although designed like a nectar cup of heaven,

Of heavenly ether made she sought this air,

She too must share the human need of grief

And all her cause of joy transmute to pain.

720 The mind of mortal man is led by words,

His sight retires behind the walls of Thought

And looks out only through half-opened doors.

He cuts the boundless Truth into sky-strips

And every strip he takes for all the heavens.

725 He stares at infinite possibility

And gives to the plastic Vast the name of Chance;

He sees the long results of an all-wise Force

Planning a sequence of steps in endless Time

But in its links imagines a senseless chain

730 Or the dead hand of cold Necessity;

He answers not to the mystic Mother's heart,

Misses the ardent heavings of her breast

And feels cold rigid limbs of lifeless Law.

The will of the Timeless working out in Time

735 In the free absolute steps of cosmic Truth

He thinks a dead machine or unconscious Fate.

A Magician's formulas have made Matter's laws

And while they last, all things by them are bound;

But the spirit's consent is needed for each act

740 And Freedom walks in the same pace with Law.

All here can change if the Magician choose.

If human will could be made one with God's,

If human thought could echo the thoughts of God,

Man might be all-knowing and omnipotent;

745 But now he walks in Nature's doubtful ray.

Yet can the mind of man receive God's light,

The force of man can be driven by God's force,

Then is he a miracle doing miracles.

For only so can he be Nature's king.

750 It is decreed and Satyavan must die;

The hour is fixed, chosen the fatal stroke.

What else shall be is written in her soul

But till the hour reveals the fateful script,

The writing waits illegible and mute.

755 Fate is Truth working out in Ignorance.

O King, thy fate is a transaction done

At every hour between Nature and thy soul

With God for its foreseeing arbiter.

Fate is a balance drawn in Destiny's book.

760 Man can accept his fate, he can refuse.

Even if the One maintains the unseen decree

He writes thy refusal in thy credit page:

For doom is not a close, a mystic seal.

Arisen from the tragic crash of life,

765 Arisen from the body's torture and death,

The spirit rises mightier by defeat;

Its godlike wings grow wider with each fall.

Its splendid failures sum to victory.

O man, the events that meet thee on thy road,

770 Though they smite thy body and soul with joy and grief,

Are not thy fate,they touch thee awhile and pass;

Even death can cut not short thy spirit's walk:

Thy goal, the road thou choosest are thy fate.

On the altar throwing thy thoughts, thy heart, thy works,

775 Thy fate is a long sacrifice to the gods

Till they have opened to thee thy secret self

And made thee one with the indwelling God.

O soul, intruder in Nature's ignorance,

Armed traveller to the unseen supernal heights,

780 Thy spirit's fate is a battle and ceaseless march

Against invisible opponent Powers,

A passage from Matter into timeless self.

Adventurer through blind unforeseeing Time,

A forced advance through a long line of lives,

785 It pushes its spearhead through the centuries.

Across the dust and mire of the earthly plain,

On many guarded lines and dangerous fronts,

In dire assaults, in wounded slow retreats,

Holding the ideal's ringed and battered fort

790 Or fighting against odds in lonely posts,

Or camped in night around the bivouac's fires

Awaiting the tardy trumpets of the dawn,

In hunger and in plenty and in pain,

Through peril and through triumph and through fall,

795 Through life's green lanes and over her desert sands,

Up the bald moor, along the sunlit ridge,

In serried columns with a straggling rear

Led by its nomad vanguard's signal fires,

Marches the army of the waylost god.

800 Then late the joy ineffable is felt,

Then he remembers his forgotten self;

He has refound the skies from which he fell.

At length his front's indomitable line

Forces the last passes of the Ignorance:

805 Advancing beyond Nature's last known bounds,

Reconnoitring the formidable unknown,

Beyond the landmarks of things visible,

It mounts through a miraculous upper air

Till climbing the mute summit of the world

810 He stands upon the splendour-peaks of God.

In vain thou mournst that Satyavan must die;

His death is a beginning of greater life,

Death is the spirit's opportunity.

A vast intention has brought two souls close

815 And love and death conspire towards one great end.

For out of danger and pain heaven-bliss shall come,

Time's unforeseen event, God's secret plan.

This world was not built with random bricks of Chance,

A blind god is not destiny's architect;

820 A conscious power has drawn the plan of life,

There is a meaning in each curve and line.

It is an architecture high and grand

By many named and nameless masons built

In which unseeing hands obey the Unseen,

825 And of its master-builders she is one.

“Queen, strive no more to change the secret will;

Time's accidents are steps in its vast scheme.

Bring not thy brief and helpless human tears

Across the fathomless moments of a heart

830 That knows its single will and God's as one:

It can embrace its hostile destiny;

It sits apart with grief and facing death,

Affronting adverse fate armed and alone.

In this enormous world standing apart

835 In the mightiness of her silent spirit's will,

In the passion of her soul of sacrifice

Her lonely strength facing the universe,

Affronting fate, asks not man's help nor god's:

Sometimes one life is charged with earth's destiny,

840 It cries not for succour from the time-bound powers.

Alone she is equal to her mighty task.

Intervene not in a strife too great for thee,

A struggle too deep for mortal thought to sound,

Its question to this Nature's rigid bounds

845 When the soul fronts nude of garbs the infinite,

Its too vast theme of a lonely mortal will

Pacing the silence of eternity.

As a star, uncompanioned, moves in heaven

Unastonished by the immensities of Space,

850 Travelling infinity by its own light,

The great are strongest when they stand alone.

A God-given might of being is their force,

A ray from self's solitude of light the guide;

The soul that can live alone with itself meets God;

855 Its lonely universe is their rendezvous.

A day may come when she must stand unhelped

On a dangerous brink of the world's doom and hers,

Carrying the world's future on her lonely breast,

Carrying the human hope in a heart left sole

860 To conquer or fail on a last desperate verge,

Alone with death and close to extinction's edge.

Her single greatness in that last dire scene

Must cross alone a perilous bridge in Time

And reach an apex of world-destiny

865 Where all is won or all is lost for man.

In that tremendous silence lone and lost

Of a deciding hour in the world's fate,

In her soul's climbing beyond mortal time

When she stands sole with Death or sole with God

870 Apart upon a silent desperate brink,

Alone with her self and death and destiny

As on some verge between Time and Timelessness

When being must end or life rebuild its base,

Alone she must conquer or alone must fall.

875 No human aid can reach her in that hour,

No armoured god stand shining at her side.

Cry not to heaven, for she alone can save.

For this the silent Force came missioned down;

In her the conscious Will took human shape:

880 She only can save herself and save the world.

O queen, stand back from that stupendous scene,

Come not between her and her hour of Fate.

Her hour must come and none can intervene:

Think not to turn her from her heaven-sent task,

885 Strive not to save her from her own high will.

Thou hast no place in that tremendous strife;

Thy love and longing are not arbiters there;

Leave the world's fate and her to God's sole guard.

Even if he seems to leave her to her lone strength,

890 Even though all falters and falls and sees an end

And the heart fails and only are death and night,

God-given her strength can battle against doom

Even on a brink where Death alone seems close

And no human strength can hinder or can help.

895 Think not to intercede with the hidden Will,

Intrude not twixt her spirit and its force

But leave her to her mighty self and Fate.”

He spoke and ceased and left the earthly scene.

Away from the strife and suffering on our globe,

900 He turned towards his far-off blissful home.

A brilliant arrow pointing straight to heaven,

The luminous body of the ethereal seer

Assailed the purple glory of the noon

And disappeared like a receding star

905 Vanishing into the light of the Unseen.

But still a cry was heard in the infinite,

And still to the listening soul on mortal earth

A high and far imperishable voice

Chanted the anthem of eternal love.

END OF CANTO TWO

End of Book Six

BOOK SEVEN

The Book of Yoga

Canto One

The Joy of Union; the Ordeal of the Foreknowledge of Death and the Heart's Grief and Pain

Fate followed her foreseen immutable road.

Man's hopes and longings build the journeying wheels

That bear the body of his destiny

And lead his blind will towards an unknown goal.

5 His fate within him shapes his acts and rules;

Its face and form already are born in him,

Its parentage is in his secret soul:

Here Matter seems to mould the body's life

And the soul follows where its nature drives.

10 Nature and Fate compel his free-will's choice.

But greater spirits this balance can reverse

And make the soul the artist of its fate.

This is the mystic truth our ignorance hides:

Doom is a passage for our inborn force,

15 Our ordeal is the hidden spirit's choice,

Ananke is our being's own decree.

All was fulfilled the heart of Savitri

Flower-sweet and adamant, passionate and calm,

Had chosen and on her strength's unbending road

20 Forced to its issue the long cosmic curve.

Once more she sat behind loud hastening hooves;

A speed of armoured squadrons and a voice

Far-heard of chariots bore her from her home.

A couchant earth wakened in its dumb muse

25 Looked up at her from a vast indolence:

Hills wallowing in a bright haze, large lands

That lolled at ease beneath the summer heavens,

Region on region spacious in the sun,

Cities like chrysolites in the wide blaze

30 And yellow rivers pacing lion-maned

Led to the Shalwa marches' emerald line,

A happy front to iron vastnesses

And austere peaks and titan solitudes.

Once more was near the fair and fated place,

35 The borders gleaming with the groves' delight

Where first she met the face of Satyavan

And he saw like one waking into a dream

Some timeless beauty and reality,

The moon-gold sweetness of heaven's earth-born child.

40 The past receded and the future neared:

Far now behind lay Madra's spacious halls,

The white carved pillars, the cool dim alcoves,

The tinged mosaic of the crystal floors,

The towered pavilions, the wind-rippled pools

45 And gardens humming with the murmur of bees,

Forgotten soon or a pale memory

The fountain's plash in the white stone-bound pool,

The thoughtful noontide's brooding solemn trance,

The colonnade's dream grey in the quiet eve,

50 The slow moonrise gliding in front of Night.

Left far behind were now the faces known,

The happy silken babble on laughter's lips

And the close-clinging clasp of intimate hands

And adoration's light in cherished eyes

55 Offered to the one sovereign of their life.

Nature's primaeval loneliness was here:

Here only was the voice of bird and beast,

The ascetic's exile in the dim-souled huge

Inhuman forest far from cheerful sound

60 Of man's blithe converse and his crowded days.

In a broad eve with one red eye of cloud,

Through a narrow opening, a green flowered cleft,

Out of the stare of sky and soil they came

Into a mighty home of emerald dusk.

65 There onward led by a faint brooding path

Which toiled through the shadow of enormous trunks

And under arches misers of sunshine,

They saw low thatched roofs of a hermitage

Huddled beneath a patch of azure hue

70 In a sunlit clearing that seemed the outbreak

Of a glad smile in the forest's monstrous heart,

A rude refuge of the thought and will of man

Watched by the crowding giants of the wood.

Arrived in that rough-hewn homestead they gave,

75 Questioning no more the strangeness of her fate,

Their pride and loved one to the great blind king,

A regal pillar of fallen mightiness

And the stately care-worn woman once a queen

Who now hoped nothing for herself from life,

80 But all things only hoped for her one child,

Calling on that single head from partial Fate

All joy of earth, all heaven's beatitude.

Adoring wisdom and beauty like a young god's,

She saw him loved by heaven as by herself,

85 She rejoiced in his brightness and believed in his fate

And knew not of the evil drawing near.

Lingering some days upon the forest verge

Like men who lengthen out departure's pain,

Unwilling to separate sorrowful clinging hands,

90 Unwilling to see for the last time a face,

Heavy with the sorrow of a coming day

And wondering at the carelessness of Fate

Who breaks with idle hands her supreme works,

They parted from her with pain-fraught burdened hearts

95 As forced by inescapable fate we part

From one whom we shall never see again;

Driven by the singularity of her fate,

Helpless against the choice of Savitri's heart

They left her to her rapture and her doom

100 In the tremendous forest's savage charge.

All put behind her that was once her life,

All welcomed that henceforth was his and hers,

She abode with Satyavan in the wild woods:

Priceless she deemed her joy so close to death;

105 Apart with love she lived for love alone.

As if self-poised above the march of days,

Her immobile spirit watched the haste of Time,

A statue of passion and invincible force,

An absolutism of sweet imperious will,

110 A tranquillity and a violence of the gods

Indomitable and immutable.

At first to her beneath the sapphire heavens

The sylvan solitude was a gorgeous dream,

An altar of the summer's splendour and fire,

115 A sky-topped flower-hung palace of the gods

And all its scenes a smile on rapture's lips

And all its voices bards of happiness.

There was a chanting in the casual wind,

There was a glory in the least sunbeam;

120 Night was a chrysoprase on velvet cloth,

A nestling darkness or a moonlit deep;

Day was a purple pageant and a hymn,

A wave of the laughter of light from morn to eve.

His absence was a dream of memory,

125 His presence was the empire of a god.

A fusing of the joys of earth and heaven,

A tremulous blaze of nuptial rapture passed,

A rushing of two spirits to be one,

A burning of two bodies in one flame.

130 Opened were gates of unforgettable bliss:

Two lives were locked within an earthly heaven

And fate and grief fled from that fiery hour.

But soon now failed the summer's ardent breath

And throngs of blue-black clouds crept through the sky

135 And rain fled sobbing over the dripping leaves

And storm became the forest's titan voice.

Then listening to the thunder's fatal crash

And the fugitive pattering footsteps of the showers

And the long unsatisfied panting of the wind

140 And sorrow muttering in the sound-vexed night,

The grief of all the world came near to her.

Night's darkness seemed her future's ominous face.

The shadow of her lover's doom arose

And fear laid hands upon her mortal heart.

145 The moments swift and ruthless raced; alarmed

Her thoughts, her mind remembered Narad's date.

A trembling moved accountant of her riches,

She reckoned the insufficient days between:

A dire expectancy knocked at her breast;

150 Dreadful to her were the footsteps of the hours:

Grief came, a passionate stranger to her gate:

Banished when in his arms, out of her sleep

It rose at morn to look into her face.

Vainly she fled into abysms of bliss

155 From her pursuing foresight of the end.

The more she plunged into love that anguish grew;

Her deepest grief from sweetest gulfs arose.

Remembrance was a poignant pang, she felt

Each day a golden leaf torn cruelly out

160 From her too slender book of love and joy.

Thus swaying in strong gusts of happiness

And swimming in foreboding's sombre waves

And feeding sorrow and terror with her heart,

For now they sat among her bosom's guests

165 Or in her inner chamber paced apart,

Her eyes stared blind into the future's night.

Out of her separate self she looked and saw,

Moving amid the unconscious faces loved,

In mind a stranger though in heart so near,

170 The ignorant smiling world go happily by

Upon its way towards an unknown doom

And wondered at the careless lives of men.

As if in different worlds they walked, though close,

They confident of the returning sun,

175 They wrapped in little hourly hopes and tasks,

She in her dreadful knowledge was alone.

The rich and happy secrecy that once

Enshrined her as if in a silver bower

Apart in a bright nest of thoughts and dreams

180 Made room for tragic hours of solitude

And lonely grief that none could share or know,

A body seeing the end too soon of joy

And the fragile happiness of its mortal love.

Her quiet visage still and sweet and calm,

185 Her graceful daily acts were now a mask;

In vain she looked upon her depths to find

A ground of stillness and the spirit's peace.

Still veiled from her was the silent Being within

Who sees life's drama pass with unmoved eyes,

190 Supports the sorrow of the mind and heart

And bears in human breasts the world and fate.

A glimpse or flashes came, the Presence was hid.

Only her violent heart and passionate will

Were pushed in front to meet the immutable doom;

195 Defenceless, nude, bound to her human lot

They had no means to act, no way to save.

These she controlled, nothing was shown outside:

She was still to them the child they knew and loved;

The sorrowing woman they saw not within.

200 No change was in her beautiful motions seen:

A worshipped empress all once vied to serve,

She made herself the diligent serf of all,

Nor spared the labour of broom and jar and well,

Or close gentle tending or to heap the fire

205 Of altar and kitchen, no slight task allowed

To others that her woman's strength might do.

In all her acts a strange divinity shone:

Into a simplest movement she could bring

A oneness with earth's glowing robe of light,

210 A lifting up of common acts by love.

All-love was hers and its one heavenly cord

Bound all to all with her as golden tie.

But when her grief to the surface pressed too close,

These things, once gracious adjuncts of her joy,

215 Seemed meaningless to her, a gleaming shell,

Or were a round mechanical and void,

Her body's actions shared not by her will.

Always behind this strange divided life

Her spirit like a sea of living fire

220 Possessed her lover and to his body clung,

One locked embrace to guard its threatened mate.

At night she woke through the slow silent hours

Brooding on the treasure of his bosom and face,

Hung o'er the sleep-bound beauty of his brow

225 Or laid her burning cheek upon his feet.

Waking at morn her lips endlessly clung to his,

Unwilling ever to separate again

Or lose that honeyed drain of lingering joy,

Unwilling to loose his body from her breast,

230 The warm inadequate signs that love must use.

Intolerant of the poverty of Time

Her passion catching at the fugitive hours

Willed the expense of centuries in one day

Of prodigal love and the surf of ecstasy;

235 Or else she strove even in mortal time

To build a little room for timelessness

By the deep union of two human lives,

Her soul secluded shut into his soul.

After all was given she demanded still;

240 Even by his strong embrace unsatisfied,

She longed to cry, “O tender Satyavan,

O lover of my soul, give more, give more

Of love while yet thou canst, to her thou lov'st.

Imprint thyself for every nerve to keep

245 That thrills to thee the message of my heart.

For soon we part and who shall know how long

Before the great wheel in its monstrous round

Restore us to each other and our love?”

Too well she loved to speak a fateful word

250 And lay her burden on his happy head;

She pressed the outsurging grief back into her breast

To dwell within silent, unhelped, alone.

But Satyavan sometimes half understood,

Or felt at least with the uncertain answer

255 Of our thought-blinded hearts the unuttered need,

The unplumbed abyss of her deep passionate want.

All of his speeding days that he could spare

From labour in the forest hewing wood

And hunting food in the wild sylvan glades

260 And service to his father's sightless life

He gave to her and helped to increase the hours

By the nearness of his presence and his clasp,

And lavish softness of heart-seeking words

And the close beating felt of heart on heart.

265 All was too little for her bottomless need.

If in his presence she forgot awhile,

Grief filled his absence with its aching touch;

She saw the desert of her coming days

Imaged in every solitary hour.

270 Although with a vain imaginary bliss

Of fiery union through death's door of escape

She dreamed of her body robed in funeral flame,

She knew she must not clutch that happiness

To die with him and follow, seizing his robe

275 Across our other countries, travellers glad

Into the sweet or terrible Beyond.

For those sad parents still would need her here

To help the empty remnant of their day.

Often it seemed to her the ages' pain

280 Had pressed their quintessence into her single woe,

Concentrating in her a tortured world.

Thus in the silent chamber of her soul

Cloistering her love to live with secret grief

She dwelt like a dumb priest with hidden gods

285 Unappeased by the wordless offering of her days,

Lifting to them her sorrow like frankincense,

Her life the altar, herself the sacrifice.

Yet ever they grew into each other more

Until it seemed no power could rend apart,

290 Since even the body's walls could not divide.

For when he wandered in the forest, oft

Her conscious spirit walked with him and knew

His actions as if in herself he moved;

He, less aware, thrilled with her from afar.

295 Always the stature of her passion grew;

Grief, fear became the food of mighty love.

Increased by its torment it filled the whole world;

It was all her life, became her whole earth and heaven.

Although life-born, an infant of the hours,

300 Immortal it walked unslayable as the gods:

Her spirit stretched measureless in strength divine,

An anvil for the blows of Fate and Time:

Or tired of sorrow's passionate luxury,

Grief's self became calm, dull-eyed, resolute,

305 Awaiting some issue of its fiery struggle,

Some deed in which it might for ever cease,

Victorious over itself and death and tears.

The year now paused upon the brink of change.

No more the storms sailed with stupendous wings

310 And thunder strode in wrath across the world,

But still was heard a muttering in the sky

And rain dripped wearily through the mournful air

And grey slow-drifting clouds shut in the earth.

So her grief's heavy sky shut in her heart.

315 A still self hid behind but gave no light:

No voice came down from the forgotten heights;

Only in the privacy of its brooding pain

Her human heart spoke to the body's fate.

END OF CANTO ONE

Canto Two

The Parable of the Search for the Soul

As in the vigilance of the sleepless night

Through the slow heavy-footed silent hours,

Repressing in her bosom its load of grief,

She sat staring at the dumb tread of Time

5 And the approach of ever-nearing Fate,

A summons from her being's summit came,

A sound, a call that broke the seals of Night.

Above her brows where will and knowledge meet

A mighty Voice invaded mortal space.

10 It seemed to come from inaccessible heights

And yet was intimate with all the world

And knew the meaning of the steps of Time

And saw eternal destiny's changeless scene

Filling the far prospect of the cosmic gaze.

15 As the Voice touched, her body became a stark

And rigid golden statue of motionless trance,

A stone of God lit by an amethyst soul.

Around her body's stillness all grew still:

Her heart listened to its slow measured beats,

20 Her mind renouncing thought heard and was mute:

“Why camest thou to this dumb deathbound earth,

This ignorant life beneath indifferent skies

Tied like a sacrifice on the altar of Time,

O spirit, O immortal energy,

25 If 'twas to nurse grief in a helpless heart

Or with hard tearless eyes await thy doom?

Arise, O soul, and vanquish Time and Death.”

But Savitri's heart replied in the dim night:

“My strength is taken from me and given to Death.

30 Why should I lift my hands to the shut heavens

Or struggle with mute inevitable Fate

Or hope in vain to uplift an ignorant race

Who hug their lot and mock the saviour Light

And see in Mind wisdom's sole tabernacle,

35 In its harsh peak and its inconscient base

A rock of safety and an anchor of sleep?

Is there a God whom any cry can move?

He sits in peace and leaves the mortal's strength

Impotent against his calm omnipotent Law

40 And Inconscience and the almighty hands of Death.

What need have I, what need has Satyavan

To avoid the black-meshed net, the dismal door,

Or call a mightier Light into life's closed room,

A greater Law into man's little world?

45 Why should I strive with earth's unyielding laws

Or stave off death's inevitable hour?

This surely is best to pactise with my fate

And follow close behind my lover's steps

And pass through night from twilight to the sun

50 Across the tenebrous river that divides

The adjoining parishes of earth and heaven.

Then could we lie inarmed breast upon breast,

Untroubled by thought, untroubled by our hearts,

Forgetting man and life and time and its hours,

55 Forgetting eternity's call, forgetting God.”

The Voice replied: “Is this enough, O spirit?

And what shall thy soul say when it wakes and knows

The work was left undone for which it came?

Or is this all for thy being born on earth

60 Charged with a mandate from eternity,

A listener to the voices of the years,

A follower of the footprints of the gods,

To pass and leave unchanged the old dusty laws?

Shall there be no new tables, no new Word,

65 No greater light come down upon the earth

Delivering her from her unconsciousness,

Man's spirit from unalterable Fate?

Cam'st thou not down to open the doors of Fate,

The iron doors that seemed for ever closed,

70 And lead man to Truth's wide and golden road

That runs through finite things to eternity?

Is this then the report that I must make,

My head bowed with shame before the Eternal's seat,

His power he kindled in thy body has failed,

75 His labourer returns, her task undone?”

Then Savitri's heart fell mute, it spoke no word.

But holding back her troubled rebel heart,

Abrupt, erect and strong, calm like a hill,

Surmounting the seas of mortal ignorance,

80 Its peak immutable above mind's air,

A Power within her answered the still Voice:

“I am thy portion here charged with thy work,

As thou myself seated for ever above,

Speak to my depths, O great and deathless Voice,

85 Command, for I am here to do thy will.”

The Voice replied: “Remember why thou cam'st:

Find out thy soul, recover thy hid self,

In silence seek God's meaning in thy depths,

Then mortal nature change to the divine.

90 Open God's door, enter into his trance.

Cast Thought from thee, that nimble ape of Light:

In his tremendous hush stilling thy brain

His vast Truth wake within and know and see.

Cast from thee sense that veils thy spirit's sight:

95 In the enormous emptiness of thy mind

Thou shalt see the Eternal's body in the world,

Know him in every voice heard by thy soul,

In the world's contacts meet his single touch;

All things shall fold thee into his embrace.

100 Conquer thy heart's throbs, let thy heart beat in God:

Thy nature shall be the engine of his works,

Thy voice shall house the mightiness of his Word:

Then shalt thou harbour my force and conquer Death.”

Then Savitri by her doomed husband sat,

105 Still rigid in her golden motionless pose,

A statue of the fire of the inner sun.

In the black night the wrath of storm swept by,

The thunder crashed above her, the rain hissed,

Its million footsteps pattered on the roof.

110 Impassive mid the movement and the cry,

Witness of the thoughts of mind, the moods of life,

She looked into herself and sought for her soul.

A dream disclosed to her the cosmic past,

The crypt-seed and the mystic origins,

115 The shadowy beginnings of world-fate:

A lamp of symbol lighting hidden truth

Imaged to her the world's significance.

In the indeterminate formlessness of Self

Creation took its first mysterious steps,

120 It made the body's shape a house of soul

And Matter learned to think and person grew;

She saw Space peopled with the seeds of life

And saw the human creature born in Time.

At first appeared a dim half-neutral tide

125 Of being emerging out of infinite Nought:

A consciousness looked at the inconscient Vast

And pleasure and pain stirred in the insensible Void.

All was the deed of a blind World-Energy:

Unconscious of her own exploits she worked,

130 Shaping a universe out of the Inane.

In fragmentary beings she grew aware:

A chaos of little sensibilities

Gathered round a small ego's pin-point head;

In it a sentient creature found its poise,

135 It moved and lived a breathing, thinking whole.

On a dim ocean of subconscient life

A formless surface consciousness awoke:

A stream of thoughts and feelings came and went,

A foam of memories hardened and became

140 A bright crust of habitual sense and thought,

A seat of living personality

And recurrent habits mimicked permanence.

Mind nascent laboured out a mutable form,

It built a mobile house on shifting sands,

145 A floating isle upon a bottomless sea.

A conscious being was by this labour made;

It looked around it on its difficult field

In the green wonderful and perilous earth;

It hoped in a brief body to survive,

150 Relying on Matter's false eternity.

It felt a godhead in its fragile house;

It saw blue heavens, dreamed immortality.

A conscious soul in the Inconscient's world,

Hidden behind our thoughts and hopes and dreams,

155 An indifferent Master signing Nature's acts

Leaves the vicegerent mind a seeming king.

In his floating house upon the sea of Time

The regent sits at work and never rests:

He is a puppet of the dance of Time;

160 He is driven by the hours, the moment's call

Compels him with the thronging of life's need

And the babel of the voices of the world.

This mind no silence knows nor dreamless sleep,

In the incessant circling of its steps

165 Thoughts tread for ever through the listening brain;

It toils like a machine and cannot stop.

Into the body's many-storeyed rooms

Endless crowd down the dream-god's messages.

All is a hundred-toned murmur and babble and stir,

170 There is a tireless running to and fro,

A haste of movement and a ceaseless cry.

The hurried servant senses answer apace

To every knock upon the outer doors,

Bring in time's visitors, report each call,

175 Admit the thousand queries and the calls

And the messages of communicating minds

And the heavy business of unnumbered lives

And all the thousandfold commerce of the world.

Even in the tracts of sleep is scant repose;

180 He mocks life's steps in strange subconscient dreams,

He strays in a subtle realm of symbol scenes,

His night with thin-air visions and dim forms

He packs or peoples with slight drifting shapes

And only a moment spends in silent Self.

185 Adventuring into infinite mind-space

He unfolds his wings of thought in inner air,

Or travelling in imagination's car

Crosses the globe, journeys beneath the stars,

To subtle worlds takes his ethereal course,

190 Visits the Gods on Life's miraculous peaks,

Communicates with Heaven, tampers with Hell.

This is the little surface of man's life.

He is this and he is all the universe;

He scales the Unseen, his depths dare the Abyss;

195 A whole mysterious world is locked within.

Unknown to himself he lives a hidden king

Behind rich tapestries in great secret rooms;

An epicure of the spirit's unseen joys,

He lives on the sweet honey of solitude:

200 A nameless god in an unapproachable fane,

In the secret adytum of his inmost soul

He guards the being's covered mysteries

Beneath the threshold, behind shadowy gates

Or shut in vast cellars of inconscient sleep.

205 The immaculate Divine All-Wonderful

Casts into the argent purity of his soul

His splendour and his greatness and the light

Of self-creation in Time's infinity

As into a sublimely mirroring glass.

210 Man in the world's life works out the dreams of God.

But all is there, even God's opposites;

He is a little front of Nature's works,

A thinking outline of a cryptic Force.

All she reveals in him that is in her,

215 Her glories walk in him and her darknesses.

Man's house of life holds not the gods alone:

There are occult Shadows, there are tenebrous Powers,

Inhabitants of life's ominous nether rooms,

A shadowy world's stupendous denizens.

220 A careless guardian of his nature's powers,

Man harbours dangerous forces in his house.

The Titan and the Fury and the Djinn

Lie bound in the subconscient's cavern pit

And the Beast grovels in his antre den:

225 Dire mutterings rise and murmur in their drowse.

Insurgent sometimes raises its huge head

A monstrous mystery lurking in life's deeps,

The mystery of dark and fallen worlds,

The dread visages of the adversary Kings.

230 The dreadful powers held down within his depths

Become his masters or his ministers;

Enormous they invade his bodily house,

Can act in his acts, infest his thought and life.

Inferno surges into the human air

235 And touches all with a perverting breath.

Grey forces like a thin miasma creep,

Stealing through chinks in his closed mansion's doors,

Discolouring the walls of upper mind

In which he lives his fair and specious life,

240 And leave behind a stench of sin and death:

Not only rise in him perverse drifts of thought

And formidable formless influences,

But there come presences and awful shapes:

Tremendous forms and faces mount dim steps

245 And stare at times into his living-rooms,

Or called up for a moment's passionate work

Lay a dire custom's claim upon his heart:

Aroused from sleep, they can be bound no more.

Afflicting the daylight and alarming night,

250 Invading at will his outer tenement,

The stark gloom's grisly dire inhabitants

Mounting into God's light all light perturb.

All they have touched or seen they make their own,

In Nature's basement lodge, mind's passages fill,

255 Disrupt thought's links and musing sequences,

Break through the soul's stillness with a noise and cry

Or they call the inhabitants of the abyss,

Invite the instincts to forbidden joys,

A laughter wake of dread demoniac mirth

260 And with nether riot and revel shake life's floor.

Impotent to quell his terrible prisoners,

Appalled the householder helpless sits above,

Taken from him his house is his no more.

He is bound and forced, a victim of the play,

265 Or, allured, joys in the mad and mighty din.

His nature's dangerous forces have arisen

And hold at will a rebel's holiday.

Aroused from the darkness where they crouched in the depths,

Prisoned from the sight, they can be held no more;

270 His nature's impulses are now his lords.

Once quelled or wearing specious names and vests

Infernal elements, demon powers are there.

Man's lower nature hides these awful guests.

Their vast contagion grips sometimes man's world.

275 An awful insurgence overpowers man's soul.

In house and house the huge uprising grows:

Hell's companies are loosed to do their work,

Into the earth-ways they break out from all doors,

Invade with blood-lust and the will to slay

280 And fill with horror and carnage God's fair world.

Death and his hunters stalk a victim earth;

The terrible Angel smites at every door:

An awful laughter mocks at the world's pain

And massacre and torture grin at Heaven:

285 All is the prey of the destroying force;

Creation rocks and tremble top and base.

This evil Nature housed in human hearts,

A foreign inhabitant, a dangerous guest:

The soul that harbours it it can dislodge,

290 Expel the householder, possess the house.

An opposite potency contradicting God,

A momentary Evil's almightiness

Has straddled the straight path of Nature's acts.

It imitates the Godhead it denies,

295 Puts on his figure and assumes his face.

A Manichean creator and destroyer,

This can abolish man, annul his world.

But there is a guardian power, there are Hands that save,

Calm eyes divine regard the human scene.

300 All the world's possibilities in man

Are waiting as the tree waits in its seed:

His past lives in him; it drives his future's pace;

His present's acts fashion his coming fate.

The unborn gods hide in his house of Life.

305 The daemons of the unknown overshadow his mind

Casting their dreams into live moulds of thought,

The moulds in which his mind builds out its world.

His mind creates around him its universe.

All that has been renews in him its birth;

310 All that can be is figured in his soul.

Issuing in deeds it scores on the roads of the world,

Obscure to the interpreting reason's guess,

Lines of the secret purpose of the gods.

In strange directions runs the intricate plan;

315 Held back from human foresight is their end

And the far intention of some ordering Will

Or the order of life's arbitrary Chance

Finds out its settled poise and fated hour.

Our surface watched in vain by reason's gaze,

320 Invaded by the impromptus of the unseen,

Helpless records the accidents of Time,

The involuntary turns and leaps of life.

Only a little of us foresees its steps,

Only a little has will and purposed pace.

325 A vast subliminal is man's measureless part.

The dim subconscient is his cavern base.

Abolished vainly in the walks of Time

Our past lives still in our unconscious selves

And by the weight of its hidden influences

330 Is shaped our future's self-discovery.

Thus all is an inevitable chain

And yet a series seems of accidents.

The unremembering hours repeat the old acts,

Our dead past round our future's ankles clings

335 And drags back the new nature's glorious stride,

Or from its buried corpse old ghosts arise,

Old thoughts, old longings, dead passions live again,

Recur in sleep or move the waking man

To words that force the barrier of the lips,

340 To deeds that suddenly start and o'erleap

His head of reason and his guardian will.

An old self lurks in the new self we are;

Hardly we escape from what we once had been:

In the dim gleam of habit's passages,

345 In the subconscient's darkling corridors

All things are carried by the porter nerves

And nothing checked by subterranean mind,

Unstudied by the guardians of the doors

And passed by a blind instinctive memory,

350 The old gang dismissed, old cancelled passports serve.

Nothing is wholly dead that once had lived;

In dim tunnels of the world's being and in ours

The old rejected nature still survives;

The corpses of its slain thoughts raise their heads

355 And visit mind's nocturnal walks in sleep,

Its stifled impulses breathe and move and rise;

All keeps a phantom immortality.

Irresistible are Nature's sequences:

The seeds of sins renounced sprout from hid soil;

360 The evil cast from our hearts once more we face;

Our dead selves come to slay our living soul.

A portion of us lives in present Time,

A secret mass in dim inconscience gropes;

Out of the inconscient and subliminal

365 Arisen, we live in mind's uncertain light

And strive to know and master a dubious world

Whose purpose and meaning are hidden from our sight.

Above us dwells a superconscient God

Hidden in the mystery of his own light:

370 Around us is a vast of ignorance

Lit by the uncertain ray of human mind,

Below us sleeps the Inconscient dark and mute.

But this is only Matter's first self-view,

A scale and series in the Ignorance.

375 This is not all we are or all our world.

Our greater self of knowledge waits for us,

A supreme light in the truth-conscious Vast:

It sees from summits beyond thinking mind,

It moves in a splendid air transcending life.

380 It shall descend and make earth's life divine.

Truth made the world, not a blind Nature-Force.

For here are not our large diviner heights;

Our summits in the superconscient's blaze

Are glorious with the very face of God:

385 There is our aspect of eternity,

There is the figure of the god we are,

His young unaging look on deathless things,

His joy in our escape from death and Time,

His immortality and light and bliss.

390 Our larger being sits behind cryptic walls:

There are greatnesses hidden in our unseen parts

That wait their hour to step into life's front:

We feel an aid from deep indwelling Gods;

One speaks within, Light comes to us from above.

395 Our soul from its mysterious chamber acts;

Its influence pressing on our heart and mind

Pushes them to exceed their mortal selves.

It seeks for Good and Beauty and for God;

We see beyond self's walls our limitless self,

400 We gaze through our world's glass at half-seen vasts,

We hunt for the Truth behind apparent things.

Our inner Mind dwells in a larger light,

Its brightness looks at us through hidden doors;

Our members luminous grow and Wisdom's face

405 Appears in the doorway of the mystic ward:

When she enters into our house of outward sense,

Then we look up and see, above, her sun.

A mighty life-self with its inner powers

Supports the dwarfish modicum we call life;

410 It can graft upon our crawl two puissant wings.

Our body's subtle self is throned within

In its viewless palace of veridical dreams

That are bright shadows of the thoughts of God.

In the prone obscure beginnings of the race

415 The human grew in the bowed apelike man.

He stood erect, a godlike form and force,

And a soul's thoughts looked out from earth-born eyes;

Man stood erect, he wore the thinker's brow:

He looked at heaven and saw his comrade stars;

420 A vision came of beauty and greater birth

Slowly emerging from the heart's chapel of light

And moved in a white lucent air of dreams.

He saw his being's unrealised vastnesses,

He aspired and housed the nascent demigod.

425 Out of the dim recesses of the self

The occult seeker into the open came:

He heard the far and touched the intangible,

He gazed into the future and the unseen;

He used the powers earth-instruments cannot use,

430 A pastime made of the impossible;

He caught up fragments of the Omniscient's thought,

He scattered formulas of omnipotence.

Thus man in his little house made of earth's dust

Grew towards an unseen heaven of thought and dream

435 Looking into the vast vistas of his mind

On a small globe dotting infinity.

At last climbing a long and narrow stair

He stood alone on the high roof of things

And saw the light of a spiritual sun.

440 Aspiring he transcends his earthly self;

He stands in the largeness of his soul new-born,

Redeemed from encirclement by mortal things

And moves in a pure free spiritual realm

As in the rare breath of a stratosphere;

445 A last end of far lines of divinity,

He mounts by a frail thread to his high source;

He reaches his fount of immortality,

He calls the Godhead into his mortal life.

All this the spirit concealed had done in her:

450 A portion of the mighty Mother came

Into her as into its own human part:

Amid the cosmic workings of the Gods

It marked her the centre of a wide-drawn scheme,

Dreamed in the passion of her far-seeing spirit

455 To mould humanity into God's own shape

And lead this great blind struggling world to light

Or a new world discover or create.

Earth must transform herself and equal Heaven

Or Heaven descend into earth's mortal state.

460 But for such vast spiritual change to be,

Out of the mystic cavern in man's heart

The heavenly Psyche must put off her veil

And step into common nature's crowded rooms

And stand uncovered in that nature's front

465 And rule its thoughts and fill the body and life.

Obedient to a high command she sat:

Time, life and death were passing incidents

Obstructing with their transient view her sight,

Her sight that must break through and liberate the god

470 Imprisoned in the visionless mortal man.

The inferior nature born into ignorance

Still took too large a place, it veiled her self

And must be pushed aside to find her soul.

END OF CANTO TWO

Canto Three

The Entry into the Inner Countries

At first out of the busy hum of mind

As if from a loud thronged market into a cave

By an inward moment's magic she had come.

A stark hushed emptiness became her self:

5 Her mind unvisited by the voice of thought

Stared at a void deep's dumb infinity.

Her heights receded, her depths behind her closed;

All fled away from her and left her blank.

But when she came back to her self of thought,

10 Once more she was a human thing on earth,

A lump of Matter, a house of closed sight,

A mind compelled to think out ignorance,

A life-force pressed into a camp of works

And the material world her limiting field.

15 Amazed like one unknowing she sought her way

Out of the tangle of man's ignorant past

That took the surface person for the soul.

Then a Voice spoke that dwelt on secret heights:

“For man thou seekst, not for thyself alone.

20 Only if God assumes the human mind

And puts on mortal ignorance for his cloak

And makes himself the Dwarf with triple stride,

Can he help man to grow into the God.

As man disguised the cosmic Greatness works

25 And finds the mystic inaccessible gate

And opens the Immortal's golden door.

Man, human, follows in God's human steps.

Accepting his darkness thou must bring to him light,

Accepting his sorrow thou must bring to him bliss.

30 In Matter's body find thy heaven-born soul.”

Then Savitri surged out of her body's wall

And stood a little span outside herself

And looked into her subtle being's depths

And in its heart as in a lotus-bud

35 Divined her secret and mysterious soul.

At the dim portal of the inner life

That bars out from our depths the body's mind

And all that lives but by the body's breath,

She knocked and pressed against the ebony gate.

40 The living portal groaned with sullen hinge:

Heavily reluctant it complained inert

Against the tyranny of the spirit's touch.

A formidable voice cried from within:

“Back, creature of earth, lest tortured and torn thou die.”

45 A dreadful murmur rose like a dim sea;

The Serpent of the threshold hissing rose,

A fatal guardian hood with monstrous coils,

The hounds of darkness growled with jaws agape,

And trolls and gnomes and goblins scowled and stared

50 And wild beast roarings thrilled the blood with fear

And menace muttered in a dangerous tongue.

Unshaken her will pressed on the rigid bars:

The gate swung wide with a protesting jar,

The opponent Powers withdrew their dreadful guard;

55 Her being entered into the inner worlds.

In a narrow passage, the subconscient's gate,

She breathed with difficulty and pain and strove

To find the inner self concealed in sense.

Into a dense of subtle Matter packed,

60 A cavity filled with a blind mass of power,

An opposition of misleading gleams,

A heavy barrier of unseeing sight,

She forced her way through body to the soul.

Across a perilous border line she passed

65 Where Life dips into the subconscient dusk

Or struggles from Matter into chaos of mind,

Aswarm with elemental entities

And fluttering shapes of vague half-bodied thought

And crude beginnings of incontinent force.

70 At first a difficult narrowness was there,

A press of uncertain powers and drifting wills;

For all was there but nothing in its place.

At times an opening came, a door was forced;

She crossed through spaces of a secret self

75 And trod in passages of inner Time.

At last she broke into a form of things,

A start of finiteness, a world of sense:

But all was still confused, nothing self-found.

Soul was not there but only cries of life.

80 A thronged and clamorous air environed her.

A horde of sounds defied significance,

A dissonant clash of cries and contrary calls;

A mob of visions broke across the sight,

A jostled sequence lacking sense and suite,

85 Feelings pushed through a packed and burdened heart,

Each forced its separate inconsequent way

But cared for nothing but its ego's drive.

A rally without key of common will,

Thought stared at thought and pulled at the taut brain

90 As if to pluck the reason from its seat

And cast its corpse into life's wayside drain;

So might forgotten lie in Nature's mud

Abandoned the slain sentinel of the soul.

So could life's power shake from it mind's rule,

95 Nature renounce the spirit's government

And the bare elemental energies

Make of the sense a glory of boundless joy,

A splendour of ecstatic anarchy,

A revel mighty and mad of utter bliss.

100 This was the sense's instinct void of soul

Or when the soul sleeps hidden void of power,

But now the vital godhead wakes within

And lifts the life with the Supernal's touch.

But how shall come the glory and the flame

105 If mind is cast away into the abyss?

For body without mind has not the light,

The rapture of spirit sense, the joy of life;

All then becomes subconscient, tenebrous,

Inconscience puts its seal on Nature's page

110 Or else a mad disorder whirls the brain

Posting along a ravaged nature's roads,

A chaos of disordered impulses

In which no light can come, no joy, no peace.

This state now threatened, this she pushed from her.

115 As if in a long endless tossing street

One driven mid a trampling hurrying crowd

Hour after hour she trod without release

Holding by her will the senseless meute at bay;

Out of the dreadful press she dragged her will

120 And fixed her thought upon the saviour Name;

Then all grew still and empty; she was free.

A large deliverance came, a vast calm space.

Awhile she moved through a blank tranquillity

Of naked Light from an invisible sun,

125 A void that was a bodiless happiness,

A blissful vacuum of nameless peace.

But now a mightier danger's front drew near:

The press of bodily mind, the Inconscient's brood

Of aimless thought and will had fallen from her.

130 Approaching loomed a giant head of Life

Ungoverned by mind or soul, subconscient, vast.

It tossed all power into a single drive,

It made its power a might of dangerous seas.

Into the stillness of her silent self,

135 Into the whiteness of its muse of Space

A spate, a torrent of the speed of Life

Broke like a wind-lashed driven mob of waves

Racing on a pale floor of summer sand;

It drowned its banks, a mountain of climbing waves.

140 Enormous was its vast and passionate voice.

It cried to her listening spirit as it ran,

Demanding God's submission to chainless Force.

A deaf force calling to a status dumb,

A thousand voices in a muted Vast,

145 It claimed the heart's support for its clutch at joy,

For its need to act the witness Soul's consent,

For its lust of power her neutral being's seal.

Into the wideness of her watching self

It brought a grandiose gust of the Breath of Life;

150 Its torrent carried the world's hopes and fears,

All life's, all Nature's dissatisfied hungry cry,

And the longing all eternity cannot fill.

It called to the mountain secrecies of the soul

And the miracle of the never-dying fire,

155 It spoke to some first inexpressible ecstasy

Hidden in the creative beat of Life;

Out of the nether unseen deeps it tore

Its lure and magic of disordered bliss,

Into earth-light poured its maze of tangled charm

160 And heady draught of Nature's primitive joy

And the fire and mystery of forbidden delight

Drunk from the world-libido's bottomless well,

And the honey-sweet poison-wine of lust and death,

But dreamed a vintage of glory of life's gods,

165 And felt as celestial rapture's golden sting.

The cycles of the infinity of desire

And the mystique that made an unrealised world

Wider than the known and closer than the unknown

In which hunt for ever the hounds of mind and life,

170 Tempted a deep dissatisfied urge within

To long for the unfulfilled and ever far

And make this life upon a limiting earth

A climb towards summits vanishing in the void,

A search for the glory of the impossible.

175 It dreamed of that which never has been known,

It grasped at that which never has been won,

It chased into an Elysian memory

The charms that flee from the heart's soon lost delight;

It dared the force that slays, the joys that hurt,

180 The imaged shape of unaccomplished things

And the summons to a Circean transmuting dance

And passion's tenancy of the courts of love

And the wild Beast's ramp and romp with Beauty and Life.

It brought its cry and surge of opposite powers,

185 Its moments of the touch of luminous planes,

Its flame-ascensions and sky-pitched vast attempts,

Its fiery towers of dream built on the winds,

Its sinkings towards the darkness and the abyss,

Its honey of tenderness, its sharp wine of hate,

190 Its changes of sun and cloud, of laughter and tears,

Its bottomless danger-pits and swallowing gulfs,

Its fear and joy and ecstasy and despair,

Its occult wizardries, its simple lines

And great communions and uplifting moves,

195 Its faith in heaven, its intercourse with hell.

These powers were not blunt with the dead weight of earth,

They gave ambrosia's taste and poison's sting.

There was an ardour in the gaze of Life

That saw heaven blue in the grey air of Night:

200 The impulses godward soared on passion's wings.

Mind's quick-paced thoughts floated from their high necks,

A glowing splendour as of an irised mane,

A parure of pure intuition's light;

Its flame-foot gallop they could imitate:

205 Mind's voices mimicked inspiration's stress,

Its ictus of infallibility,

Its speed and lightning heaven-leap of the Gods.

A trenchant blade that shore the nets of doubt,

Its sword of discernment seemed almost divine.

210 Yet all that knowledge was a borrowed sun's;

The forms that came were not heaven's native births:

An inner voice could speak the unreal's Word;

Its puissance dangerous and absolute

Could mingle poison with the wine of God.

215 On these high shining backs falsehood could ride;

Truth lay with delight in error's passionate arms

Gliding downstream in a blithe gilded barge:

She edged her ray with a magnificent lie.

Here in Life's nether realms all contraries meet;

220 Truth stares and does her works with bandaged eyes

And Ignorance is Wisdom's patron here:

Those galloping hooves in their enthusiast speed

Could bear to a dangerous intermediate zone

Where Death walks wearing a robe of deathless Life.

225 Or they enter the valley of the wandering Gleam

Whence, captives or victims of the specious Ray,

Souls trapped in that region never can escape.

Agents, not masters, they serve Life's desires

Toiling for ever in the snare of Time.

230 Their bodies born out of some Nihil's womb

Ensnare the spirit in the moment's dreams,

Then perish vomiting the immortal soul

Out of Matter's belly into the sink of Nought.

Yet some uncaught, unslain, can warily pass

235 Carrying Truth's image in the sheltered heart,

Pluck Knowledge out of error's screening grip,

Break paths through the blind walls of little self,

Then travel on to reach a greater life.

All this streamed past her and seemed to her vision's sight

240 As if around a high and voiceless isle

A clamour of waters from far unknown hills

Swallowed its narrow banks in crowding waves

And made a hungry world of white wild foam:

Hastening, a dragon with a million feet,

245 Its foam and cry a drunken giant's din,

Tossing a mane of Darkness into God's sky,

It ebbed receding into a distant roar.

Then smiled again a large and tranquil air:

Blue heaven, green earth, partners of Beauty's reign,

250 Lived as of old, companions in happiness;

And in the world's heart laughed the joy of life.

All now was still, the soil shone dry and pure.

Through it all she moved not, plunged not in the vain waves.

Out of the vastness of the silent self

255 Life's clamour fled; her spirit was mute and free.

Then journeying forward through the self's wide hush

She came into a brilliant ordered Space.

There Life dwelt parked in an armed tranquillity;

A chain was on her strong insurgent heart.

260 Tamed to the modesty of a measured pace,

She kept no more her vehement stride and rush;

She had lost the careless majesty of her muse

And the ample grandeur of her regal force;

Curbed were her mighty pomps, her splendid waste,

265 Sobered the revels of her bacchant play,

Cut down were her squanderings in desire's bazaar,

Coerced her despot will, her fancy's dance,

A cold stolidity bound the riot of sense.

A royalty without freedom was her lot;

270 The sovereign throned obeyed her ministers:

Her servants mind and sense governed her house:

Her spirit's bounds they cast in rigid lines

And guarding with a phalanx of armoured rules

The reason's balanced reign, kept order and peace.

275 Her will lived closed in adamant walls of law,

Coerced was her force by chains that feigned to adorn,

Imagination was prisoned in a fort,

Her wanton and licentious favourite;

Reality's poise and reason's symmetry

280 Were set in its place sentinelled by marshalled facts,

They gave to the soul for throne a bench of Law,

For kingdom a small world of rule and line:

The ages' wisdom, shrivelled to scholiast lines,

Shrank patterned into a copy-book device.

285 The Spirit's almighty freedom was not here:

A schoolman mind had captured life's large space,

But chose to live in bare and paltry rooms

Parked off from the too vast dangerous universe,

Fearing to lose its soul in the infinite.

290 Even the Idea's ample sweep was cut

Into a system, chained to fixed pillars of thought

Or rivetted to Matter's solid ground:

Or else the soul was lost in its own heights:

Obeying the Ideal's high-browed law

295 Thought based a throne on unsubstantial air

Disdaining earth's flat triviality:

It barred reality out to live in its dreams.

Or all stepped into a systemed universe:

Life's empire was a managed continent,

300 Its thoughts an army ranked and disciplined;

Uniformed they kept the logic of their fixed place

At the bidding of the trained centurion mind.

Or each stepped into its station like a star

Or marched through fixed and constellated heavens

305 Or kept its feudal rank among its peers

In the sky's unchanging cosmic hierarchy.

Or like a high-bred maiden with chaste eyes

Forbidden to walk unveiled the public ways,

She must in close secluded chambers move,

310 Her feeling in cloisters live or gardened paths.

Life was consigned to a safe level path,

It dared not tempt the great and difficult heights

Or climb to be neighbour to a lonely star

Or skirt the danger of the precipice

315 Or tempt the foam-curled breakers' perilous laugh,

Adventure's lyrist, danger's amateur,

Or into her chamber call some flaming god,

Or leave the world's bounds and where no limits are

Meet with the heart's passion the Adorable

320 Or set the world ablaze with the inner Fire.

A chastened epithet in the prose of life,

She must fill with colour just her sanctioned space,

Not break out of the cabin of the idea

Nor trespass into rhythms too high or vast.

325 Even when it soared into ideal air,

Thought's flight lost not itself in heaven's blue:

It drew upon the skies a patterned flower

Of disciplined beauty and harmonic light.

A temperate vigilant spirit governed life:

330 Its acts were tools of the considering thought,

Too cold to take fire and set the world ablaze,

Or the careful reason's diplomatic moves

Testing the means to a prefigured end,

Or at the highest pitch some calm Will's plan

335 Or a strategy of some High Command within

To conquer the secret treasures of the gods

Or win for a masked king some glorious world,

Not a reflex of the spontaneous self,

An index of the being and its moods,

340 A winging of conscious spirit, a sacrament

Of life's communion with the still Supreme

Or its pure movement on the Eternal's road.

Or else for the body of some high Idea

A house was built with too close-fitting bricks;

345 Action and thought cemented made a wall

Of small ideals limiting the soul.

Even meditation mused on a narrow seat;

And worship turned to an exclusive God,

To the Universal in a chapel prayed

350 Whose doors were shut against the universe;

Or kneeled to the bodiless Impersonal

A mind shut to the cry and fire of love:

A rational religion dried the heart.

It planned a smooth life's acts with ethics' rule

355 Or offered a cold and flameless sacrifice.

The sacred Book lay on its sanctified desk

Wrapped in interpretation's silken strings:

A credo sealed up its spiritual sense.

Here was a quiet country of fixed mind,

360 Here life no more was all nor passion's voice;

The cry of sense had sunk into a hush.

Soul was not there nor spirit but mind alone;

Mind claimed to be the spirit and the soul.

The spirit saw itself as form of mind,

365 Lost itself in the glory of the thought,

A light that made invisible the sun.

Into a firm and settled space she came

Where all was still and all things kept their place.

Each found what it had sought and knew its aim.

370 All had a final last stability.

There one stood forth who bore authority

On an important brow and held a rod;

Command was incarnate in his gesture and tone;

Tradition's petrified wisdom carved his speech,

375 His sentences savoured the oracle.

“Traveller or pilgrim of the inner world,

Fortunate art thou to reach our brilliant air

Flaming with thought's supreme finality.

O aspirant to the perfect way of life,

380 Here find it; rest from search and live at peace.

Ours is the home of cosmic certainty.

Here is the truth, God's harmony is here.

Register thy name in the book of the elite,

Admitted by the sanction of the few,

385 Adopt thy station of knowledge, thy post in mind,

Thy ticket of order draw in Life's bureau

And praise thy fate that made thee one of ours.

All here, docketed and tied, the mind can know,

All schemed by law that God permits to life.

390 This is the end and there is no beyond.

Here is the safety of the ultimate wall,

Here is the clarity of the sword of Light,

Here is the victory of a single Truth,

Here burns the diamond of flawless bliss.

395 A favourite of Heaven and Nature live.”

But to the too satisfied and confident sage

Savitri replied casting into his world

Sight's deep release, the heart's questioning inner voice:

For here the heart spoke not, only clear daylight

400 Of intellect reigned here, limiting, cold, precise.

“Happy are they who in this chaos of things,

This coming and going of the feet of Time,

Can find the single Truth, the eternal Law:

Untouched they live by hope and doubt and fear.

405 Happy are men anchored on fixed belief

In this uncertain and ambiguous world,

Or who have planted in the heart's rich soil

One small grain of spiritual certitude.

Happiest who stand on faith as on a rock.

410 But I must pass leaving the ended search,

Truth's rounded outcome firm, immutable

And this harmonic building of world-fact,

This ordered knowledge of apparent things.

Here I can stay not, for I seek my soul.”

415 None answered in that bright contented world,

Or only turned on their accustomed way

Astonished to hear questioning in that air

Or thoughts that could still turn to the Beyond.

But some murmured, passers-by from kindred spheres:

420 Each by his credo judged the thought she spoke.

“Who then is this who knows not that the soul

Is a least gland or a secretion's fault

Disquieting the sane government of the mind,

Disordering the function of the brain,

425 Or a yearning lodged in Nature's mortal house

Or dream whispered in man's cave of hollow thought

Who would prolong his brief unhappy term

Or cling to living in a sea of death?”

But others, “Nay, it is her spirit she seeks.

430 A splendid shadow of the name of God,

A formless lustre from the Ideal's realm,

The Spirit is the Holy Ghost of Mind;

But none has touched its limbs or seen its face.

Each soul is the great Father's crucified Son,

435 Mind is that soul's one parent, its conscious cause,

The ground on which trembles a brief passing light,

Mind, sole creator of the apparent world.

All that is here is part of our own self;

Our minds have made the world in which we live.”

440 Another with mystic and unsatisfied eyes

Who loved his slain belief and mourned its death,

“Is there one left who seeks for a Beyond?

Can still the path be found, opened the gate?”

So she fared on across her silent self.

445 To a road she came thronged with an ardent crowd

Who sped brilliant, fire-footed, sunlight-eyed,

Pressing to reach the world's mysterious wall,

And pass through masked doorways into outer mind

Where the Light comes not nor the mystic voice,

450 Messengers from our subliminal greatnesses,

Guests from the cavern of the secret soul.

Into dim spiritual somnolence they break

Or shed wide wonder on our waking self,

Ideas that haunt us with their radiant tread,

455 Dreams that are hints of unborn Reality,

Strange goddesses with deep-pooled magical eyes,

Strong wind-haired gods carrying the harps of hope,

Great moon-hued visions gliding through gold air,

Aspiration's sun-dream head and star-carved limbs,

460 Emotions making common hearts sublime.

And Savitri mingling in that glorious crowd,

Yearning to the spiritual light they bore,

Longed once to hasten like them to save God's world;

But she reined back the high passion in her heart;

465 She knew that first she must discover her soul.

Only who save themselves can others save.

In contrary sense she faced life's riddling truth:

They carrying the light to suffering men

Hurried with eager feet to the outer world;

470 Her eyes were turned towards the eternal source.

Outstretching her hands to stay the throng she cried:

“O happy company of luminous gods,

Reveal, who know, the road that I must tread,

For surely that bright quarter is your home,

475 To find the birthplace of the occult Fire

And the deep mansion of my secret soul.”

One answered pointing to a silence dim

On a remote extremity of sleep

In some far background of the inner world.

480 “O Savitri, from thy hidden soul we come.

We are the messengers, the occult gods

Who help men's drab and heavy ignorant lives

To wake to beauty and the wonder of things

Touching them with glory and divinity;

485 In evil we light the deathless flame of good

And hold the torch of knowledge on ignorant roads;

We are thy will and all men's will towards Light.

O human copy and disguise of God

Who seekst the deity thou keepest hid

490 And livest by the Truth thou hast not known,

Follow the world's winding highway to its source.

There in the silence few have ever reached,

Thou shalt see the Fire burning on the bare stone

And the deep cavern of thy secret soul.”

495 Then Savitri following the great winding road

Came where it dwindled into a narrow path

Trod only by rare wounded pilgrim feet.

A few bright forms emerged from unknown depths

And looked at her with calm immortal eyes.

500 There was no sound to break the brooding hush;

One felt the silent nearness of the soul.

END OF CANTO THREE

Canto Four

The Triple Soul-Forces

Here from a low and prone and listless ground

The passion of the first ascent began;

A moon-bright face in a sombre cloud of hair,

A Woman sat in a pale lustrous robe.

5 A rugged and ragged soil was her bare seat,

Beneath her feet a sharp and wounding stone.

A divine pity on the peaks of the world,

A spirit touched by the grief of all that lives,

She looked out far and saw from inner mind

10 This questionable world of outward things,

Of false appearances and plausible shapes,

This dubious cosmos stretched in the ignorant Void,

The pangs of earth, the toil and speed of the stars

And the difficult birth and dolorous end of life.

15 Accepting the universe as her body of woe,

The Mother of the seven sorrows bore

The seven stabs that pierced her bleeding heart:

The beauty of sadness lingered on her face,

Her eyes were dim with the ancient stain of tears.

20 Her heart was riven with the world's agony

And burdened with the sorrow and struggle in Time,

An anguished music trailed in her rapt voice.

Absorbed in a deep compassion's ecstasy,

Lifting the mild ray of her patient gaze,

25 In soft sweet training words slowly she spoke:

“O Savitri, I am thy secret soul.

To share the suffering of the world I came,

I draw my children's pangs into my breast.

I am the nurse of the dolour beneath the stars;

30 I am the soul of all who wailing writhe

Under the ruthless harrow of the Gods.

I am woman, nurse and slave and beaten beast;

I tend the hands that gave me cruel blows.

The hearts that spurned my love and zeal I serve;

35 I am the courted queen, the pampered doll,

I am the giver of the bowl of rice,

I am the worshipped Angel of the House.

I am in all that suffers and that cries.

Mine is the prayer that climbs in vain from earth,

40 I am traversed by my creatures' agonies,

I am the spirit in a world of pain.

The scream of tortured flesh and tortured hearts

Fall'n back on heart and flesh unheard by Heaven

Has rent with helpless grief and wrath my soul.

45 I have seen the peasant burning in his hut,

I have seen the slashed corpse of the slaughtered child,

Heard woman's cry ravished and stripped and haled

Amid the bayings of the hell-hound mob,

I have looked on, I had no power to save.

50 I have brought no arm of strength to aid or slay;

God gave me love, he gave me not his force.

I have shared the toil of the yoked animal drudge

Pushed by the goad, encouraged by the whip;

I have shared the fear-filled life of bird and beast,

55 Its long hunt for the day's precarious food,

Its covert slink and crouch and hungry prowl,

Its pain and terror seized by beak and claw.

I have shared the daily life of common men,

Its petty pleasures and its petty cares,

60 Its press of troubles and haggard horde of ills,

Earth's trail of sorrow hopeless of relief,

The unwanted tedious labour without joy,

And the burden of misery and the strokes of fate.

I have been pity, leaning over pain

65 And the tender smile that heals the wounded heart

And sympathy making life less hard to bear.

Man has felt near my unseen face and hands;

I have become the sufferer and his moan,

I have lain down with the mangled and the slain,

70 I have lived with the prisoner in his dungeon cell.

Heavy on my shoulders weighs the yoke of Time:

Nothing refusing of creation's load,

I have borne all and know I still must bear:

Perhaps when the world sinks into a last sleep,

75 I too may sleep in dumb eternal peace.

I have borne the calm indifference of Heaven,

Watched Nature's cruelty to suffering things

While God passed silent by nor turned to help.

Yet have I cried not out against his will,

80 Yet have I not accused his cosmic Law.

Only to change this great hard world of pain

A patient prayer has risen from my breast;

A pallid resignation lights my brow,

Within me a blind faith and mercy dwell;

85 I carry the fire that never can be quenched

And the compassion that supports the suns.

I am the hope that looks towards my God,

My God who never came to me till now;

His voice I hear that ever says 'I come':

90 I know that one day he shall come at last.”

She ceased, and like an echo from below

Answering her pathos of divine complaint

A voice of wrath took up the dire refrain,

A growl of thunder or roar of angry beast,

95 The beast that crouching growls within man's depths,

Voice of a tortured Titan once a God.

“I am the Man of Sorrows, I am he

Who is nailed on the wide cross of the universe;

To enjoy my agony God built the earth,

100 My passion he has made his drama's theme.

He has sent me naked into his bitter world

And beaten me with his rods of grief and pain

That I might cry and grovel at his feet

And offer him worship with my blood and tears.

105 I am Prometheus under the vulture's beak,

Man the discoverer of the undying fire,

In the flame he kindled burning like a moth;

I am the seeker who can never find,

I am the fighter who can never win,

110 I am the runner who never touched his goal:

Hell tortures me with the edges of my thought,

Heaven tortures me with the splendour of my dreams.

What profit have I of my animal birth;

What profit have I of my human soul?

115 I toil like the animal, like the animal die.

I am man the rebel, man the helpless serf;

Fate and my fellows cheat me of my wage.

I loosen with my blood my servitude's seal

And shake from my aching neck the oppressor's knees

120 Only to seat new tyrants on my back:

My teachers lesson me in slavery,

I am shown God's stamp and my own signature

Upon the sorry contract of my fate.

I have loved, but none has loved me since my birth;

125 My fruit of works is given to other hands.

All that is left me is my evil thoughts,

My sordid quarrel against God and man,

Envy of the riches that I cannot share,

Hate of a happiness that is not mine.

130 I know my fate will ever be the same,

It is my nature's work that cannot change:

I have loved for mine, not for the beloved's sake,

I have lived for myself and not for others' lives.

Each in himself is sole by Nature's law.

135 So God has made his harsh and dreadful world,

So has he built the petty heart of man.

Only by force and ruse can man survive:

For pity is a weakness in his breast,

His goodness is a laxity in the nerves,

140 His kindness an investment for return,

His altruism is ego's other face:

He serves the world that him the world may serve.

If once the Titan's strength could wake in me,

If Enceladus from Etna could arise,

145 I then would reign the master of the world

And like a god enjoy man's bliss and pain.

But God has taken from me the ancient Force.

There is a dull consent in my sluggish heart,

A fierce satisfaction with my special pangs

150 As if they made me taller than my kind;

Only by suffering can I excel.

I am the victim of titanic ills,

I am the doer of demoniac deeds;

I was made for evil, evil is my lot;

155 Evil I must be and by evil live;

Nought other can I do but be myself;

What Nature made me, that I must remain.

I suffer and toil and weep; I moan and hate.”

And Savitri heard the voice, the echo heard

160 And turning to her being of pity spoke:

“Madonna of suffering, Mother of grief divine,

Thou art a portion of my soul put forth

To bear the unbearable sorrow of the world.

Because thou art, men yield not to their doom,

165 But ask for happiness and strive with fate;

Because thou art, the wretched still can hope.

But thine is the power to solace, not to save.

One day I will return, a bringer of strength,

And make thee drink from the Eternal's cup;

170 His streams of force shall triumph in thy limbs

And Wisdom's calm control thy passionate heart.

Thy love shall be the bond of humankind,

Compassion the bright key of Nature's acts:

Misery shall pass abolished from the earth;

175 The world shall be freed from the anger of the Beast,

From the cruelty of the Titan and his pain.

There shall be peace and joy for ever more.”

On passed she in her spirit's upward route.

An ardent grandeur climbed mid ferns and rocks,

180 A quiet wind flattered the heart to warmth,

A finer perfume breathed from slender trees.

All beautiful grew, subtle and high and strange.

Here on a boulder carved like a huge throne

A Woman sat in gold and purple sheen,

185 Armed with the trident and the thunderbolt,

Her feet upon a couchant lion's back.

A formidable smile curved round her lips,

Heaven-fire laughed in the corners of her eyes;

Her body a mass of courage and heavenly strength,

190 She menaced the triumph of the nether gods.

A halo of lightnings flamed around her head

And sovereignty, a great cestus, zoned her robe

And majesty and victory sat with her

Guarding in the wide cosmic battlefield

195 Against the flat equality of Death

And the all-levelling insurgent Night

The hierarchy of the ordered Powers,

The high changeless values, the peaked eminences,

The privileged aristocracy of Truth,

200 And in the governing Ideal's sun

The triumvirate of wisdom, love and bliss

And the sole autocracy of the absolute Light.

August on her seat in the inner world of Mind,

The Mother of Might looked down on passing things,

205 Listened to the advancing tread of Time,

Saw the irresistible wheeling of the suns

And heard the thunder of the march of God.

Amid the swaying Forces in their strife

Sovereign was her word of luminous command,

210 Her speech like a war-cry rang or a pilgrim chant.

A charm restoring hope in failing hearts

Aspired the harmony of her puissant voice:

“O Savitri, I am thy secret soul.

I have come down into the human world

215 And the movement watched by an unsleeping Eye

And the dark contrariety of earth's fate

And the battle of the bright and sombre Powers.

I stand upon earth's paths of danger and grief

And help the unfortunate and save the doomed.

220 To the strong I bring the guerdon of their strength,

To the weak I bring the armour of my force;

To men who long I carry their coveted joy:

I am fortune justifying the great and wise

By the sanction of the plaudits of the crowd,

225 Then trampling them with the armed heel of fate.

My ear is leaned to the cry of the oppressed,

I topple down the thrones of tyrant kings:

A cry comes from proscribed and hunted lives

Appealing to me against a pitiless world,

230 A voice of the forsaken and desolate

And the lone prisoner in his dungeon cell.

Men hail in my coming the Almighty's force

Or praise with thankful tears his saviour Grace.

I smite the Titan who bestrides the world

235 And slay the ogre in his blood-stained den.

I am Durga, goddess of the proud and strong,

And Lakshmi, queen of the fair and fortunate;

I wear the face of Kali when I kill,

I trample the corpses of the demon hordes.

240 I am charged by God to do his mighty work,

Uncaring I serve his will who sent me forth,

Reckless of peril and earthly consequence.

I reason not of virtue and of sin

But do the deed he has put into my heart.

245 I fear not for the angry frown of Heaven,

I flinch not from the red assault of Hell;

I crush the opposition of the gods,

Tread down a million goblin obstacles.

I guide man to the path of the Divine

250 And guard him from the red Wolf and the Snake.

I set in his mortal hand my heavenly sword

And put on him the breastplate of the gods.

I break the ignorant pride of human mind

And lead the thought to the wideness of the Truth;

255 I rend man's narrow and successful life

And force his sorrowful eyes to gaze at the sun

That he may die to earth and live in his soul.

I know the goal, I know the secret route;

I have studied the map of the invisible worlds;

260 I am the battle's head, the journey's star.

But the great obstinate world resists my Word,

And the crookedness and evil in man's heart

Is stronger than Reason, profounder than the Pit,

And the malignancy of hostile Powers

265 Puts craftily back the clock of destiny

And mightier seems than the eternal Will.

The cosmic evil is too deep to unroot,

The cosmic suffering is too vast to heal.

A few I guide who pass me towards the Light;

270 A few I save, the mass falls back unsaved;

A few I help, the many strive and fail.

But my heart I have hardened and I do my work:

Slowly the light grows greater in the East,

Slowly the world progresses on God's road.

275 His seal is on my task, it cannot fail:

I shall hear the silver swing of heaven's gates

When God comes out to meet the soul of the world.”

She spoke and from the lower human world

An answer, a warped echo met her speech;

280 The voice came through the spaces of the mind

Of the dwarf-Titan, the deformed chained god

Who strives to master his nature's rebel stuff

And make the universe his instrument.

The Ego of this great world of desire

285 Claimed earth and the wide heavens for the use

Of man, head of the life it shapes on earth,

Its representative and conscious soul,

And symbol of evolving light and force

And vessel of the godhead that must be.

290 A thinking animal, Nature's struggling lord,

Has made of her his nurse and tool and slave

And pays to her as wage and emolument

Inescapably by a deep law in things

His heart's grief and his body's death and pain:

295 His pains are her means to grow, to see and feel;

His death assists her immortality.

A tool and slave of his own slave and tool,

He praises his free will and his master mind

And is pushed by her upon her chosen paths;

300 Possessor he is possessed and, ruler, ruled,

Her conscious automaton, her desire's dupe.

His soul is her guest, a sovereign mute, inert,

His body her robot, his life her way to live,

His conscious mind her strong revolted serf.

305 The voice rose up and smote some inner sun.

“I am the heir of the forces of the earth,

Slowly I make good my right to my estate;

A growing godhead in her divinised mud,

I climb, a claimant to the throne of heaven.

310 The last-born of the earth I stand the first;

Her slow millenniums waited for my birth.

Although I live in Time besieged by Death,

Precarious owner of my body and soul

Housed on a little speck amid the stars,

315 For me and my use the universe was made.

Immortal spirit in the perishing clay,

I am God still unevolved in human form;

Even if he is not, he becomes in me.

The sun and moon are lights upon my path;

320 Air was invented for my lungs to breathe,

Conditioned as a wide and wall-less space

For my winged chariot's wheels to cleave a road,

The sea was made for me to swim and sail

And bear my golden commerce on its back:

325 It laughs cloven by my pleasure's gliding keel,

I laugh at its black stare of fate and death.

The earth is my floor, the sky my living's roof.

All was prepared through many a silent age,

God made experiments with animal shapes,

330 Then only when all was ready I was born.

I was born weak and small and ignorant,

A helpless creature in a difficult world

Travelling through my brief years with death at my side;

I have grown greater than Nature, wiser than God.

335 I have made real what she never dreamed,

I have seized her powers and harnessed for my work,

I have shaped her metals and new metals made;

I will make glass and raiment out of milk,

Make iron velvet, water unbreakable stone,

340 Like God in his astuce of artist skill,

Mould from one primal plasm protean forms,

In single Nature multitudinous lives,

All that imagination can conceive

In mind intangible, remould anew

345 In Matter's plastic solid and concrete.

No magic can surpass my magic's skill.

There is no miracle I shall not achieve.

What God imperfect left, I will complete,

Out of a tangled mind and half-made soul

350 His sin and error I will eliminate;

What he invented not, I shall invent:

He was the first creator, I am the last.

I have found the atoms from which he built the worlds:

The first tremendous cosmic energy

355 Missioned shall leap to slay my enemy kin,

Expunge a nation or abolish a race,

Death's silence leave where there was laughter and joy.

Or the fissured invisible shall spend God's force

To extend my comforts and expand my wealth,

360 To speed my car which now the lightnings drive

And turn the engines of my miracles.

I will take his means of sorcery from his hands

And do with them greater wonders than his best.

Yet through it all I have kept my balanced thought;

365 I have studied my being, I have examined the world,

I have grown a master of the arts of life.

I have tamed the wild beast, trained to be my friend;

He guards my house, looks up waiting my will.

I have taught my kind to serve and to obey.

370 I have used the mystery of the cosmic waves

To see far distance and to hear far words;

I have conquered Space and knitted close all earth.

Soon I shall know the secrets of the Mind;

I play with knowledge and with ignorance

375 And sin and virtue my inventions are

I can transcend or sovereignly use.

I shall know mystic truths, seize occult powers.

I shall slay my enemies with a look or thought,

I shall sense the unspoken feelings of all hearts

380 And see and hear the hidden thoughts of men.

When earth is mastered, I shall conquer heaven;

The gods shall be my aides or menial folk,

No wish I harbour unfulfilled shall die:

Omnipotence and omniscience shall be mine.”

385 And Savitri heard the voice, the warped echo heard

And turning to her being of power she spoke:

“Madonna of might, Mother of works and force,

Thou art a portion of my soul put forth

To help mankind and help the travail of Time.

390 Because thou art in him, man hopes and dares;

Because thou art, men's souls can climb the heavens

And walk like gods in the presence of the Supreme.

But without wisdom power is like a wind,

It can breathe upon the heights and kiss the sky,

395 It cannot build the extreme eternal things.

Thou hast given men strength, wisdom thou couldst not give.

One day I will return, a bringer of light;

Then will I give to thee the mirror of God;

Thou shalt see self and world as by him they are seen

400 Reflected in the bright pool of thy soul.

Thy wisdom shall be vast as vast thy power.

Then hate shall dwell no more in human hearts,

And fear and weakness shall desert men's lives,

The cry of the ego shall be hushed within,

405 Its lion roar that claims the world as food,

All shall be might and bliss and happy force.”

Ascending still her spirit's upward route

She came into a high and happy space,

A wide tower of vision whence all could be seen

410 And all was centred in a single view

As when by distance separate scenes grow one

And a harmony is made of hues at war.

The wind was still and fragrance packed the air.

There was a carol of birds and murmur of bees,

415 And all that is common and natural and sweet,

Yet intimately divine to heart and soul.

A nearness thrilled of the spirit to its source

And deepest things seemed obvious, close and true.

Here, living centre of that vision of peace,

420 A Woman sat in clear and crystal light:

Heaven had unveiled its lustre in her eyes,

Her feet were moonbeams, her face was a bright sun,

Her smile could persuade a dead lacerated heart

To live again and feel the hands of calm.

425 A low music heard became her floating voice:

“O Savitri, I am thy secret soul.

I have come down to the wounded desolate earth

To heal her pangs and lull her heart to rest

And lay her head upon the Mother's lap

430 That she may dream of God and know his peace

And draw the harmony of higher spheres

Into the rhythm of earth's rude troubled days.

I show to her the figures of bright gods

And bring strength and solace to her struggling life;

435 High things that now are only words and forms

I reveal to her in the body of their power.

I am peace that steals into man's war-worn breast,

Amid the reign of Hell his acts create

A hostel where Heaven's messengers can lodge;

440 I am charity with the kindly hands that bless,

I am silence mid the noisy tramp of life;

I am Knowledge poring on her cosmic map.

In the anomalies of the human heart

Where Good and Evil are close bedfellows

445 And Light is by Darkness dogged at every step,

Where his largest knowledge is an ignorance,

I am the Power that labours towards the best

And works for God and looks up towards the heights.

I make even sin and error stepping-stones

450 And all experience a long march towards Light.

Out of the Inconscient I build consciousness,

And lead through death to reach immortal Life.

Many are God's forms by which he grows in man;

They stamp his thoughts and deeds with divinity,

455 Uplift the stature of the human clay

Or slowly transmute it into heaven's gold.

He is the Good for which men fight and die,

He is the war of Right with Titan wrong;

He is Freedom rising deathless from her pyre;

460 He is Valour guarding still the desperate pass

Or lone and erect on the shattered barricade

Or a sentinel in the dangerous echoing Night.

He is the crown of the martyr burned in flame

And the glad resignation of the saint

465 And courage indifferent to the wounds of Time

And the hero's might wrestling with death and fate.

He is Wisdom incarnate on a glorious throne

And the calm autocracy of the sage's rule.

He is the high and solitary Thought

470 Aloof above the ignorant multitude:

He is the prophet's voice, the sight of the seer.

He is Beauty, nectar of the passionate soul,

He is the Truth by which the spirit lives.

He is the riches of the spiritual Vast

475 Poured out in healing streams on indigent Life;

He is Eternity lured from hour to hour,

He is infinity in a little space:

He is immortality in the arms of death.

These powers I am and at my call they come.

480 Thus slowly I lift man's soul nearer the Light.

But human mind clings to its ignorance

And to its littleness the human heart

And to its right to grief the earthly life.

Only when Eternity takes Time by the hand,

485 Only when infinity weds the finite's thought,

Can man be free from himself and live with God.

I bring meanwhile the gods upon the earth;

I bring back hope to the despairing heart;

I give peace to the humble and the great,

490 And shed my grace on the foolish and the wise.

I shall save earth, if earth consents to be saved.

Then Love shall at last unwounded tread earth's soil;

Man's mind shall admit the sovereignty of Truth

And body bear the immense descent of God.”

495 She spoke and from the ignorant nether plane

A cry, a warped echo naked and shuddering came.

A voice of the sense-shackled human mind

Carried its proud complaint of godlike power

Hedged by the limits of a mortal's thoughts,

500 Bound in the chains of earthly ignorance.

Imprisoned in his body and his brain

The mortal cannot see God's mighty whole,

Or share in his vast and deep identity

Who stands unguessed within our ignorant hearts

505 And knows all things because he is one with all.

Man only sees the cosmic surfaces.

Then wondering what may lie hid from the sense

A little way he delves to depths below:

But soon he stops, he cannot reach life's core

510 Or commune with the throbbing heart of things.

He sees the naked body of the Truth

Though often baffled by her endless garbs,

But cannot look upon her soul within.

Then, furious for a knowledge absolute,

515 He tears all details out and stabs and digs:

Only the shape's contents he holds for use;

The spirit escapes or dies beneath his knife.

He sees as a blank stretch, a giant waste

The crowding riches of infinity.

520 The finite he has made his central field,

Its plan dissects, masters its processes,

That which moves all is hidden from his gaze,

His poring eyes miss the unseen behind.

He has the blind man's subtle unerring touch

525 Or the slow traveller's sight of distant scenes;

The soul's revealing contacts are not his.

Yet is he visited by intuitive light

And inspiration comes from the Unknown;

But only reason and sense he feels as sure,

530 They only are his trusted witnesses.

Thus is he baulked, his splendid effort vain;

His knowledge scans bright pebbles on the shore

Of the huge ocean of his ignorance.

Yet grandiose were the accents of that cry,

535 A cosmic pathos trembled in its tone.

“I am the mind of God's great ignorant world

Ascending to knowledge by the steps he made;

I am the all-discovering Thought of man.

I am a god fettered by Matter and sense,

540 An animal prisoned in a fence of thorns,

A beast of labour asking for his food,

A smith tied to his anvil and his forge.

Yet have I loosened the cord, enlarged my room.

I have mapped the heavens and analysed the stars,

545 Described their orbits through the grooves of Space,

Measured the miles that separate the suns,

Computed their longevity in Time.

I have delved into earth's bowels and torn out

The riches guarded by her dull brown soil.

550 I have classed the changes of her stony crust

And of her biography discovered the dates,

Rescued the pages of all Nature's plan.

The tree of evolution I have sketched,

Each branch and twig and leaf in its own place,

555 In the embryo tracked the history of forms,

And the genealogy framed of all that lives.

I have detected plasm and cell and gene,

The protozoa traced, man's ancestors,

The humble originals from whom he rose;

560 I know how he was born and how he dies:

Only what end he serves I know not yet

Or if there is aim at all or any end

Or push of rich creative purposeful joy

In the wide works of the terrestrial power.

565 I have caught her intricate processes, none is left:

Her huge machinery is in my hands;

I have seized the cosmic energies for my use.

I have pored on her infinitesimal elements

And her invisible atoms have unmasked:

570 All Matter is a book I have perused;

Only some pages now are left to read.

I have seen the ways of life, the paths of mind;

I have studied the methods of the ant and ape

And the behaviour learned of man and worm.

575 If God is at work, his secrets I have found.

But still the Cause of things is left in doubt,

Their truth flees from pursuit into a void;

When all has been explained nothing is known.

What chose the process, whence the Power sprang

580 I know not and perhaps shall never know.

A mystery is this mighty Nature's birth;

A mystery is the elusive stream of mind,

A mystery the protean freak of life.

What I have learned, Chance leaps to contradict;

585 What I have built is seized and torn by Fate.

I can foresee the acts of Matter's force,

But not the march of the destiny of man:

He is driven upon paths he did not choose,

He falls trampled underneath the rolling wheels.

590 My great philosophies are a reasoned guess;

The mystic heavens that claim the human soul

Are a charlatanism of the imagining brain:

All is a speculation or a dream.

In the end the world itself becomes a doubt:

595 The infinitesimal's jest mocks mass and shape,

A laugh peals from the infinite's finite mask.

Perhaps the world is an error of our sight,

A trick repeated in each flash of sense,

An unreal mind hallucinates the soul

600 With a stress-vision of false reality,

Or a dance of Maya veils the void Unborn.

Even if a greater consciousness I could reach,

What profit is it then for Thought to win

A Real which is for ever ineffable

605 Or hunt to its lair the bodiless Self or make

The Unknowable the target of the soul?

Nay, let me work within my mortal bounds,

Not live beyond life nor think beyond the mind;

Our smallness saves us from the Infinite.

610 In a frozen grandeur lone and desolate

Call me not to die the great eternal death,

Left naked of my own humanity

In the chill vast of the spirit's boundlessness.

Each creature by its nature's limits lives,

615 And how can one evade his native fate?

Human I am, human let me remain

Till in the Inconscient I fall dumb and sleep.

A high insanity, a chimaera is this,

To think that God lives hidden in the clay

620 And that eternal Truth can dwell in Time,

And call to her to save our self and world.

How can man grow immortal and divine

Transmuting the very stuff of which he is made?

This wizard gods may dream, not thinking men.”

625 And Savitri heard the voice, the warped answer heard

And turning to her being of light she spoke:

“Madonna of light, Mother of joy and peace,

Thou art a portion of my self put forth

To raise the spirit to its forgotten heights

630 And wake the soul by touches of the heavens.

Because thou art, the soul draws near to God;

Because thou art, love grows in spite of hate

And knowledge walks unslain in the pit of Night.

But not by showering heaven's golden rain

635 Upon the intellect's hard and rocky soil

Can the tree of Paradise flower on earthly ground

And the Bird of Paradise sit upon life's boughs

And the winds of Paradise visit mortal air.

Even if thou rain down intuition's rays,

640 The mind of man will think it earth's own gleam,

His spirit by spiritual ego sink,

Or his soul dream shut in sainthood's brilliant cell

Where only a bright shadow of God can come.

His hunger for the eternal thou must nurse

645 And fill his yearning heart with heaven's fire

And bring God down into his body and life.

One day I will return, His hand in mine,

And thou shalt see the face of the Absolute.

Then shall the holy marriage be achieved,

650 Then shall the divine family be born.

There shall be light and peace in all the worlds.”

END OF CANTO FOUR

Canto Five

The Finding of the Soul

Onward she passed seeking the soul's mystic cave.

At first she stepped into a night of God.

The light was quenched that helps the labouring world,

The power that struggles and stumbles in our life;

5 This inefficient mind gave up its thoughts,

The striving heart its unavailing hopes.

All knowledge failed and the Idea's forms

And Wisdom screened in awe her lowly head

Feeling a Truth too great for thought or speech,

10 Formless, ineffable, for ever the same.

An innocent and holy Ignorance

Adored like one who worships formless God

The unseen Light she could not claim nor own.

In a simple purity of emptiness

15 Her mind knelt down before the unknowable.

All was abolished save her naked self

And the prostrate yearning of her surrendered heart:

There was no strength in her, no pride of force;

The lofty burning of desire had sunk

20 Ashamed, a vanity of separate self,

The hope of spiritual greatness fled,

Salvation she asked not nor a heavenly crown:

Humility seemed now too proud a state.

Her self was nothing, God alone was all,

25 Yet God she knew not but only knew he was.

A sacred darkness brooded now within,

The world was a deep darkness great and nude.

This void held more than all the teeming worlds,

This blank felt more than all that Time has borne,

30 This dark knew dumbly, immensely the Unknown.

But all was formless, voiceless, infinite.

As might a shadow walk in a shadowy scene,

A small nought passing through a mightier Nought,

A night of person in a bare outline

35 Crossing a fathomless impersonal Night,

Silent she moved, empty and absolute.

In endless Time her soul reached a wide end,

The spaceless Vast became her spirit's place.

At last a change approached, the emptiness broke;

40 A wave rippled within, the world had stirred;

Once more her inner self became her space.

There was felt a blissful nearness to the goal;

Heaven leaned low to kiss the sacred hill,

The air trembled with passion and delight.

45 A rose of splendour on a tree of dreams,

The face of Dawn out of mooned twilight grew.

Day came, priest of a sacrifice of joy

Into the worshipping silence of her world;

He carried immortal lustre as his robe,

50 Trailed heaven like a purple scarf and wore

As his vermilion caste-mark a red sun.

As if an old remembered dream come true,

She recognised in her prophetic mind

The imperishable lustre of that sky,

55 The tremulous sweetness of that happy air

And, covered from mind's view and life's approach,

The mystic cavern in the sacred hill

And knew the dwelling of her secret soul.

As if in some Elysian occult depth,

60 Truth's last retreat from thought's profaning touch,

As if in a rock-temple's solitude hid,

God's refuge from an ignorant worshipping world,

It lay withdrawn even from life's inner sense,

Receding from the entangled heart's desire.

65 A marvellous brooding twilight met the eyes

And a holy stillness held that voiceless space.

An awful dimness wrapped the great rock-doors

Carved in the massive stone of Matter's trance.

Two golden serpents round the lintel curled,

70 Enveloping it with their pure and dreadful strength,

Looked out with wisdom's deep and luminous eyes.

An eagle covered it with wide conquering wings:

Flames of self-lost immobile reverie,

Doves crowded the grey musing cornices

75 Like sculptured postures of white-bosomed peace.

Across the threshold's sleep she entered in

And found herself amid great figures of gods

Conscious in stone and living without breath,

Watching with fixed regard the soul of man,

80 Executive figures of the cosmic self,

World-symbols of immutable potency.

On the walls covered with significant shapes

Looked at her the life-scene of man and beast

And the high meaning of the life of gods,

85 The power and necessity of these numberless worlds,

And faces of beings and stretches of world-space

Spoke the succinct and inexhaustible

Hieratic message of the climbing planes.

In their immensitude signing infinity

90 They were the extension of the self of God

And housed, impassively receiving all,

His figures and his small and mighty acts

And his passion and his birth and life and death

And his return to immortality.

95 To the abiding and eternal is their climb,

To the pure existence everywhere the same,

To the sheer consciousness and the absolute force

And the unimaginable and formless bliss,

To the mirth in Time and the timeless mystery

100 Of the triune being who is all and one

And yet is no one but himself apart.

There was no step of breathing men, no sound,

Only the living nearness of the soul.

Yet all the worlds and God himself were there,

105 For every symbol was a reality

And brought the presence which had given it life.

All this she saw and inly felt and knew

Not by some thought of mind but by the self.

A light not born of sun or moon or fire,

110 A light that dwelt within and saw within

Shedding an intimate visibility

Made secrecy more revealing than the word:

Our sight and sense are a fallible gaze and touch

And only the spirit's vision is wholly true.

115 As thus she passed in that mysterious place

Through room and room, through door and rock-hewn door,

She felt herself made one with all she saw.

A sealed identity within her woke;

She knew herself the Beloved of the Supreme:

120 These Gods and Goddesses were he and she:

The Mother was she of Beauty and Delight,

The Word in Brahma's vast creating clasp,

The World-Puissance on almighty Shiva's lap,

The Master and the Mother of all lives

125 Watching the worlds their twin regard had made,

And Krishna and Radha for ever entwined in bliss,

The Adorer and Adored self-lost and one.

In the last chamber on a golden seat

One sat whose shape no vision could define;

130 Only one felt the world's unattainable fount,

A Power of which she was a straying Force,

An invisible Beauty, goal of the world's desire,

A Sun of which all knowledge is a beam,

A Greatness without whom no life could be.

135 Thence all departed into silent self,

And all became formless and pure and bare.

Then through a tunnel dug in the last rock

She came out where there shone a deathless sun.

A house was there all made of flame and light

140 And crossing a wall of doorless living fire

There suddenly she met her secret soul.

A being stood immortal in transience,

Deathless dallying with momentary things,

In whose wide eyes of tranquil happiness

145 Which pity and sorrow could not abrogate

Infinity turned its gaze on finite shapes:

Observer of the silent steps of the hours,

Eternity upheld the minute's acts

And the passing scenes of the Everlasting's play.

150 In the mystery of its selecting will,

In the Divine Comedy a participant,

The Spirit's conscious representative,

God's delegate in our humanity,

Comrade of the universe, the Transcendent's ray,

155 She had come into the mortal body's room

To play at ball with Time and Circumstance.

A joy in the world her master movement here,

The passion of the game lighted her eyes:

A smile on her lips welcomed earth's bliss and grief,

160 A laugh was her return to pleasure and pain.

All things she saw as a masquerade of Truth

Disguised in the costumes of Ignorance,

Crossing the years to immortality;

All she could front with the strong spirit's peace.

165 But since she knows the toil of mind and life

As a mother feels and shares her children's lives,

She puts forth a small portion of herself,

A being no bigger than the thumb of man

Into a hidden region of the heart

170 To face the pang and to forget the bliss,

To share the suffering and endure earth's wounds

And labour mid the labour of the stars.

This in us laughs and weeps, suffers the stroke,

Exults in victory, struggles for the crown;

175 Identified with the mind and body and life,

It takes on itself their anguish and defeat,

Bleeds with Fate's whips and hangs upon the cross,

Yet is the unwounded and immortal self

Supporting the actor in the human scene.

180 Through this she sends us her glory and her powers,

Pushes to wisdom's heights, through misery's gulfs;

She gives us strength to do our daily task

And sympathy that partakes of others' grief

And the little strength we have to help our race,

185 We who must fill the role of the universe

Acting itself out in a slight human shape

And on our shoulders carry the struggling world.

This is in us the godhead small and marred;

In this human portion of divinity

190 She seats the greatness of the Soul in Time

To uplift from light to light, from power to power,

Till on a heavenly peak it stands, a king.

In body weak, in its heart an invincible might,

It climbs stumbling, held up by an unseen hand,

195 A toiling spirit in a mortal shape.

Here in this chamber of flame and light they met;

They looked upon each other, knew themselves,

The secret deity and its human part,

The calm immortal and the struggling soul.

200 Then with a magic transformation's speed

They rushed into each other and grew one.

Once more she was human upon earthly soil

In the muttering night amid the rain-swept woods

And the rude cottage where she sat in trance:

205 That subtle world withdrew deeply within

Behind the sun-veil of the inner sight.

But now the half-opened lotus bud of her heart

Had bloomed and stood disclosed to the earthly ray;

In an image shone revealed her secret soul.

210 There was no wall severing the soul and mind,

No mystic fence guarding from the claims of life.

In its deep lotus home her being sat

As if on concentration's marble seat,

Calling the mighty Mother of the worlds

215 To make this earthly tenement her house.

As in a flash from a supernal light,

A living image of the original Power,

A face, a form came down into her heart

And made of it its temple and pure abode.

220 But when its feet had touched the quivering bloom,

A mighty movement rocked the inner space

As if a world were shaken and found its soul:

Out of the Inconscient's soulless mindless night

A flaming Serpent rose released from sleep.

225 It rose billowing its coils and stood erect

And climbing mightily, stormily on its way

It touched her centres with its flaming mouth;

As if a fiery kiss had broken their sleep,

They bloomed and laughed surcharged with light and bliss.

230 Then at the crown it joined the Eternal's space.

In the flower of the head, in the flower of Matter's base,

In each divine stronghold and Nature-knot

It held together the mystic stream which joins

The viewless summits with the unseen depths,

235 The string of forts that make the frail defence

Safeguarding us against the enormous world,

Our lines of self-expression in its Vast.

An image sat of the original Power

Wearing the mighty Mother's form and face.

240 Armed, bearer of the weapon and the sign

Whose occult might no magic can imitate,

Manifold yet one she sat, a guardian force:

A saviour gesture stretched her lifted arm,

And symbol of some native cosmic strength,

245 A sacred beast lay prone below her feet,

A silent flame-eyed mass of living force.

All underwent a high celestial change:

Breaking the black Inconscient's blind mute wall,

Effacing the circles of the Ignorance,

250 Powers and divinities burst flaming forth;

Each part of the being trembling with delight

Lay overwhelmed with tides of happiness

And saw her hand in every circumstance

And felt her touch in every limb and cell.

255 In the country of the lotus of the head

Which thinking mind has made its busy space,

In the castle of the lotus twixt the brows

Whence it shoots the arrows of its sight and will,

In the passage of the lotus of the throat

260 Where speech must rise and the expressing mind

And the heart's impulse run towards word and act,

A glad uplift and a new working came.

The immortal's thoughts displaced our bounded view,

The immortal's thoughts earth's drab idea and sense;

265 All things now bore a deeper heavenlier sense.

A glad clear harmony marked their truth's outline,

Reset the balance and measures of the world.

Each shape showed its occult design, unveiled

God's meaning in it for which it was made

270 And the vivid splendour of his artist thought.

A channel of the mighty Mother's choice,

The immortal's will took into its calm control

Our blind or erring government of life;

A loose republic once of wants and needs,

275 Then bowed to the uncertain sovereign mind,

Life now obeyed to a diviner rule

And every act became an act of God.

In the kingdom of the lotus of the heart

Love chanting its pure hymeneal hymn

280 Made life and body mirrors of sacred joy

And all the emotions gave themselves to God.

In the navel lotus' broad imperial range

Its proud ambitions and its master lusts

Were tamed into instruments of a great calm sway

285 To do a work of God on earthly soil.

In the narrow nether centre's petty parts

Its childish game of daily dwarf desires

Was changed into a sweet and boisterous play,

A romp of little gods with life in Time.

290 In the deep place where once the Serpent slept,

There came a grip on Matter's giant powers

For large utilities in life's little space;

A firm ground was made for Heaven's descending might.

Behind all reigned her sovereign deathless soul:

295 Casting aside its veil of Ignorance,

Allied to gods and cosmic beings and powers

It built the harmony of its human state;

Surrendered into the great World-Mother's hands

Only she obeyed her sole supreme behest

300 In the enigma of the Inconscient's world.

A secret soul behind supporting all

Is master and witness of our ignorant life,

Admits the Person's look and Nature's role.

But once the hidden doors are flung apart

305 Then the veiled king steps out in Nature's front;

A Light comes down into the Ignorance,

Its heavy painful knot loosens its grasp:

The mind becomes a mastered instrument

And life a hue and figure of the soul.

310 All happily grows towards knowledge and towards bliss.

A divine Puissance then takes Nature's place

And pushes the movements of our body and mind;

Possessor of our passionate hopes and dreams,

The beloved despot of our thoughts and acts,

315 She streams into us with her unbound force,

Into mortal limbs the Immortal's rapture and power.

An inner law of beauty shapes our lives;

Our words become the natural speech of Truth,

Each thought is a ripple on a sea of Light.

320 Then sin and virtue leave the cosmic lists;

They struggle no more in our delivered hearts:

Our acts chime with God's simple natural good

Or serve the rule of a supernal Right.

All moods unlovely, evil and untrue

325 Forsake their stations in fierce disarray

And hide their shame in the subconscient's dusk.

Then lifts the mind a cry of victory:

“O soul, my soul, we have created Heaven,

Within we have found the kingdom here of God,

330 His fortress built in a loud ignorant world.

Our life is entrenched between two rivers of Light,

We have turned space into a gulf of peace

And made the body a Capitol of bliss.

What more, what more, if more must still be done?”

335 In the slow process of the evolving spirit,

In the brief stade between a death and birth

A first perfection's stage is reached at last;

Out of the wood and stone of our nature's stuff

A temple is shaped where the high gods could live.

340 Even if the struggling world is left outside

One man's perfection still can save the world.

There is won a new proximity to the skies,

A first betrothal of the Earth to Heaven,

A deep concordat between Truth and Life:

345 A camp of God is pitched in human time.

END OF CANTO FIVE

Canto Six

Nirvana and the Discovery of the All-Negating Absolute

A calm slow sun looked down from tranquil heavens.

A routed sullen rearguard of retreat,

The last rains had fled murmuring across the woods

Or failed, a sibilant whisper mid the leaves,

5 And the great blue enchantment of the sky

Recovered the deep rapture of its smile.

Its mellow splendour unstressed by storm-licked heats

Found room for a luxury of warm mild days,

The night's gold treasure of autumnal moons

10 Came floating shipped through ripples of faery air.

And Savitri's life was glad, fulfilled like earth's;

She had found herself, she knew her being's aim.

Although her kingdom of marvellous change within

Remained unspoken in her secret breast,

15 All that lived round her felt its magic's charm:

The trees' rustling voices told it to the winds,

Flowers spoke in ardent hues an unknown joy,

The birds' carolling became a canticle,

The beasts forgot their strife and lived at ease.

20 Absorbed in wide communion with the Unseen

The mild ascetics of the wood received

A sudden greatening of their lonely muse.

This bright perfection of her inner state

Poured overflowing into her outward scene,

25 Made beautiful dull common natural things

And action wonderful and time divine.

Even the smallest meanest work became

A sweet or glad and glorious sacrament,

An offering to the self of the great world

30 Or a service to the One in each and all.

A light invaded all from her being's light;

Her heart-beats' dance communicated bliss:

Happiness grew happier, shared with her, by her touch

And grief some solace found when she drew near.

35 Above the cherished head of Satyavan

She saw not now Fate's dark and lethal orb;

A golden circle round a mystic sun

Disclosed to her new-born predicting sight

The cyclic rondure of a sovereign life.

40 In her visions and deep-etched veridical dreams,

In brief shiftings of the future's heavy screen,

He lay not by a dolorous decree

A victim in the dismal antre of death

Or borne to blissful regions far from her

45 Forgetting the sweetness of earth's warm delight,

Forgetting the passionate oneness of love's clasp,

Absolved in the self-rapt immortal's bliss.

Always he was with her, a living soul

That met her eyes with close enamoured eyes,

50 A living body near to her body's joy.

But now no longer in these great wild woods

In kinship with the days of bird and beast

And levelled to the bareness of earth's brown breast,

But mid the thinking high-built lives of men

55 In tapestried chambers and on crystal floors,

In armoured town or gardened pleasure-walks,

Even in distance closer than her thoughts,

Body to body near, soul near to soul,

Moving as if by a common breath and will

60 They were tied in the single circling of their days

Together by love's unseen atmosphere,

Inseparable like the earth and sky.

Thus for a while she trod the Golden Path;

This was the sun before abysmal Night.

65 Once as she sat in deep felicitous muse,

Still quivering from her lover's strong embrace,

And made her joy a bridge twixt earth and heaven,

An abyss yawned suddenly beneath her heart.

A vast and nameless fear dragged at her nerves

70 As drags a wild beast its half-slaughtered prey;

It seemed to have no den from which it sprang:

It was not hers, but hid its unseen cause.

Then rushing came its vast and fearful Fount.

A formless Dread with shapeless endless wings

75 Filling the universe with its dangerous breath,

A denser darkness than the Night could bear,

Enveloped the heavens and possessed the earth.

A rolling surge of silent death, it came

Curving round the far edge of the quaking globe;

80 Effacing heaven with its enormous stride

It willed to expunge the choked and anguished air

And end the fable of the joy of life.

It seemed her very being to forbid,

Abolishing all by which her nature lived,

85 And laboured to blot out her body and soul,

A clutch of some half-seen Invisible,

An ocean of terror and of sovereign might,

A person and a black infinity.

It seemed to cry to her without thought or word

90 The message of its dark eternity

And the awful meaning of its silences:

Out of some sullen monstrous vast arisen,

Out of an abysmal deep of grief and fear

Imagined by some blind regardless self,

95 A consciousness of being without its joy,

Empty of thought, incapable of bliss,

That felt life blank and nowhere found a soul,

A voice to the dumb anguish of the heart

Conveyed a stark sense of unspoken words;

100 In her own depths she heard the unuttered thought

That made unreal the world and all life meant.

“Who art thou who claimst thy crown of separate birth,

The illusion of thy soul's reality

And personal godhead on an ignorant globe

105 In the animal body of imperfect man?

Hope not to be happy in a world of pain

And dream not, listening to the unspoken Word

And dazzled by the inexpressible Ray,

Transcending the mute Superconscient's realm,

110 To give a body to the Unknowable,

Or for a sanction to thy heart's delight

To burden with bliss the silent still Supreme

Profaning its bare and formless sanctity,

Or call into thy chamber the Divine

115 And sit with God tasting a human joy.

I have created all, all I devour;

I am Death and the dark terrible Mother of life,

I am Kali black and naked in the world,

I am Maya and the universe is my cheat.

120 I lay waste human happiness with my breath

And slay the will to live, the joy to be

That all may pass back into nothingness

And only abide the eternal and absolute.

For only the blank Eternal can be true.

125 All else is shadow and flash in Mind's bright glass,

Mind, hollow mirror in which Ignorance sees

A splendid figure of its own false self

And dreams it sees a glorious solid world.

O soul, inventor of man's thoughts and hopes,

130 Thyself the invention of the moments' stream,

Illusion's centre or subtle apex point,

At last know thyself, from vain existence cease.”

A shadow of the negating Absolute,

The intolerant Darkness travelled surging past

135 And ebbed in her the formidable Voice.

It left behind her inner world laid waste:

A barren silence weighed upon her heart,

Her kingdom of delight was there no more;

Only her soul remained, its emptied stage,

140 Awaiting the unknown eternal Will.

Then from the heights a greater Voice came down,

The Word that touches the heart and finds the soul,

The voice of Light after the voice of Night:

The cry of the Abyss drew Heaven's reply,

145 A might of storm chased by the might of the Sun.

“O soul, bare not thy kingdom to the foe;

Consent to hide thy royalty of bliss

Lest Time and Fate find out its avenues

And beat with thunderous knock upon thy gates.

150 Hide whilst thou canst thy treasure of separate self

Behind the luminous rampart of thy depths

Till of a vaster empire it grows part.

But not for self alone the Self is won:

Content abide not with one conquered realm;

155 Adventure all to make the whole world thine,

To break into greater kingdoms turn thy force.

Fear not to be nothing that thou mayst be all;

Assent to the emptiness of the Supreme

That all in thee may reach its absolute.

160 Accept to be small and human on the earth,

Interrupting thy new-born divinity,

That man may find his utter self in God.

If for thy own sake only thou hast come,

An immortal spirit into the mortal's world,

165 To found thy luminous kingdom in God's dark,

In the Inconscient's realm one shining star,

One door in the Ignorance opened upon light,

Why hadst thou any need to come at all?

Thou hast come down into a struggling world

170 To aid a blind and suffering mortal race,

To open to Light the eyes that could not see,

To bring down bliss into the heart of grief,

To make thy life a bridge twixt earth and heaven;

If thou wouldst save the toiling universe,

175 The vast universal suffering feel as thine:

Thou must bear the sorrow that thou claimst to heal;

The day-bringer must walk in darkest night.

He who would save the world must share its pain.

If he knows not grief, how shall he find grief's cure?

180 If far he walks above mortality's head,

How shall the mortal reach that too high path?

If one of theirs they see scale heaven's peaks,

Men then can hope to learn that titan climb.

God must be born on earth and be as man

185 That man being human may grow even as God.

He who would save the world must be one with the world,

All suffering things contain in his heart's space

And bear the grief and joy of all that lives.

His soul must be wider than the universe

190 And feel eternity as its very stuff,

Rejecting the moment's personality

Know itself older than the birth of Time,

Creation an incident in its consciousness,

Arcturus and Belphegor grains of fire

195 Circling in a corner of its boundless self,

The world's destruction a small transient storm

In the calm infinity it has become.

If thou wouldst a little loosen the vast chain,

Draw back from the world that the Idea has made,

200 Thy mind's selection from the Infinite,

Thy senses' gloss on the Infinitesimal's dance,

Then shalt thou know how the great bondage came.

Banish all thought from thee and be God's void.

Then shalt thou uncover the Unknowable

205 And the Superconscient conscious grow on thy tops;

Infinity's vision through thy gaze shall pierce;

Thou shalt look into the eyes of the Unknown,

Find the hid Truth in things seen null and false,

Behind things known discover Mystery's rear.

210 Thou shalt be one with God's bare reality

And the miraculous world he has become

And the diviner miracle still to be

When Nature who is now unconscious God

Translucent grows to the Eternal's light,

215 Her seeing his sight, her walk his steps of power

And life is filled with a spiritual joy

And Matter is the Spirit's willing bride.

Consent to be nothing and none, dissolve Time's work,

Cast off thy mind, step back from form and name.

220 Annul thyself that only God may be.”

Thus spoke the mighty and uplifting Voice,

And Savitri heard; she bowed her head and mused

Plunging her deep regard into herself

In her soul's privacy in the silent Night.

225 Aloof and standing back detached and calm,

A witness of the drama of herself,

A student of her own interior scene,

She watched the passion and the toil of life

And heard in the crowded thoroughfares of mind

230 The unceasing tread and passage of her thoughts.

All she allowed to rise that chose to stir;

Calling, compelling nought, forbidding nought,

She left all to the process formed in Time

And the free initiative of Nature's will.

235 Thus following the complex human play

She heard the prompter's voice behind the scenes,

Perceived the original libretto's set

And the organ theme of the composer Force.

All she beheld that surges from man's depths,

240 The animal instincts prowling mid life's trees,

The impulses that whisper to the heart

And passion's thunder-chase sweeping the nerves;

She saw the Powers that stare from the Abyss

And the wordless Light that liberates the soul.

245 But most her gaze pursued the birth of thought.

Affranchised from the look of surface mind

She paused not to survey the official case,

The issue of forms from the office of the brain,

Its factory of thought-sounds and soundless words

250 And voices stored within unheard by men,

Its mint and treasury of shining coin.

These were but counters in mind's symbol game,

A gramophone's discs, a reproduction's film,

A list of signs, a cipher and a code.

255 In our unseen subtle body thought is born

Or there it enters from the cosmic field.

Oft from her soul stepped out a naked thought

Luminous with mysteried lips and wonderful eyes;

Or from her heart emerged some burning face

260 And looked for life and love and passionate truth,

Aspired to heaven or embraced the world

Or led the fancy like a fleeting moon

Across the dull sky of man's common days,

Amidst the doubtful certitudes of earth's lore,

265 To the celestial beauty of faith gave form,

As if at flower-prints in a dingy room

Laughed in a golden vase one living rose.

A thaumaturgist sat in her heart's deep,

Compelled the forward stride, the upward look,

270 Till wonder leaped into the illumined breast

And life grew marvellous with transfiguring hope.

A seeing will pondered between the brows;

Thoughts, glistening Angels, stood behind the brain

In flashing armour, folding hands of prayer,

275 And poured heaven's rays into the earthly form.

Imaginations flamed up from her breast,

Unearthly beauty, touches of surpassing joy

And plans of miracle, dreams of delight:

Around her navel lotus clustering close

280 Her large sensations of the teeming worlds

Streamed their dumb movements of the unformed Idea;

Invading the small sensitive flower of the throat

They brought their mute unuttered resonances

To kindle the figures of a heavenly speech.

285 Below, desires formed their wordless wish,

And longings of physical sweetness and ecstasy

Translated into the accents of a cry

Their grasp on objects and their clasp on souls.

Her body's thoughts climbed from her conscious limbs

290 And carried their yearnings to its mystic crown

Where Nature's murmurs meet the Ineffable.

But for the mortal prisoned in outward mind

All must present their passports at its door;

Disguised they must don the official cap and mask

295 Or pass as manufactures of the brain,

Unknown their secret truth and hidden source.

Only to the inner mind they speak direct,

Put on a body and assume a voice,

Their passage seen, their message heard and known,

300 Their birthplace and their natal mark revealed,

And stand confessed to an immortal's sight,

Our nature's messengers to the witness soul.

Impenetrable, withheld from mortal sense,

The inner chambers of the spirit's house

305 Disclosed to her their happenings and their guests;

Eyes looked through crevices in the invisible wall

And through the secrecy of unseen doors

There came into mind's little frontal room

Thoughts that enlarged our limited human range,

310 Lifted the ideal's half-quenched or sinking torch

Or peered through the finite at the infinite.

A sight opened upon the invisible

And sensed the shapes that mortal eyes see not,

The sounds that mortal listening cannot hear,

315 The blissful sweetness of the intangible's touch;

The objects that to us are empty air,

Are there the stuff of daily experience

And the common pabulum of sense and thought.

The beings of the subtle realms appeared

320 And scenes concealed behind our earthly scene;

She saw the life of remote continents

And distance deafened not to voices far;

She felt the movements crossing unknown minds;

The past's events occurred before her eyes.

325 The great world's thoughts were part of her own thought,

The feelings dumb for ever and unshared,

The ideas that never found an utterance.

The dim subconscient's incoherent hints

Laid bare a meaning twisted, deep and strange,

330 The bizarre secret of their fumbling speech,

Their links with underlying reality.

The unseen grew visible and audible:

Thoughts leaped down from a superconscient field

Like eagles swooping from a viewless peak,

335 Thoughts gleamed up from the screened subliminal depths

Like golden fishes from a hidden sea.

This world is a vast unbroken totality,

A deep solidarity joins its contrary powers;

God's summits look back on the mute Abyss.

340 So man evolving to divinest heights

Colloques still with the animal and the Djinn;

The human godhead with star-gazer eyes

Lives still in one house with the primal beast.

The high meets the low, all is a single plan.

345 So she beheld the many births of thought,

If births can be of what eternal is;

For the Eternal's powers are like himself,

Timeless in the Timeless, in Time ever born.

This too she saw that all in outer mind

350 Is made, not born, a product perishable,

Forged in the body's factory by earth-force.

This mind is a dynamic small machine

Producing ceaselessly, till it wears out,

With raw material drawn from the outside world,

355 The patterns sketched out by an artist God.

Often our thoughts are finished cosmic wares

Admitted by a silent office gate

And passed through the subconscient's galleries,

Then issued in Time's mart as private make.

360 For now they bear the living person's stamp;

A trick, a special hue claims them his own.

All else is Nature's craft and this too hers.

Our tasks are given, we are but instruments;

Nothing is all our own that we create:

365 The Power that acts in us is not our force.

The genius too receives from some high fount

Concealed in a supernal secrecy

The work that gives him an immortal name.

The word, the form, the charm, the glory and grace

370 Are missioned sparks from a stupendous Fire;

A sample from the laboratory of God

Of which he holds the patent upon earth,

Comes to him wrapped in golden coverings;

He listens for Inspiration's postman knock

375 And takes delivery of the priceless gift

A little spoilt by the receiver mind

Or mixed with the manufacture of his brain;

When least defaced, then is it most divine.

Although his ego claims the world for its use,

380 Man is a dynamo for the cosmic work;

Nature does most in him, God the high rest:

Only his soul's acceptance is his own.

This independent, once a power supreme,

Self-born before the universe was made,

385 Accepting cosmos, binds himself Nature's serf

Till he becomes her freedmanor God's slave.

This is the appearance in our mortal front;

Our greater truth of being lies behind:

Our consciousness is cosmic and immense,

390 But only when we break through Matter's wall

In that spiritual vastness can we stand

Where we can live the masters of our world

And mind is only a means and body a tool.

For above the birth of body and of thought

395 Our spirit's truth lives in the naked self

And from that height, unbound, surveys the world.

Out of the mind she rose to escape its law

That it might sleep in some deep shadow of self

Or fall silent in the silence of the Unseen.

400 High she attained and stood from Nature free

And saw creation's life from far above,

Thence upon all she laid her sovereign will

To dedicate it to God's timeless calm:

Then all grew tranquil in her being's space,

405 Only sometimes small thoughts arose and fell

Like quiet waves upon a silent sea

Or ripples passing over a lonely pool

When a stray stone disturbs its dreaming rest.

Yet the mind's factory had ceased to work,

410 There was no sound of the dynamo's throb,

There came no call from the still fields of life.

Then even those stirrings rose in her no more;

Her mind now seemed like a vast empty room

Or like a peaceful landscape without sound.

415 This men call quietude and prize as peace.

But to her deeper sight all yet was there,

Effervescing like a chaos under a lid;

Feelings and thoughts cried out for word and act

But found no response in the silenced brain:

420 All was suppressed but nothing yet expunged;

At every moment might explosion come.

Then this too paused; the body seemed a stone.

All now was a wide mighty vacancy,

But still excluded from eternity's hush;

425 For still was far the repose of the Absolute

And the ocean silence of Infinity.

Even now some thoughts could cross her solitude;

These surged not from the depths or from within

Cast up from formlessness to seek a form,

430 Spoke not the body's need nor voiced life's call.

These seemed not born nor made in human Time:

Children of cosmic Nature from a far world,

Idea's shapes in complete armour of words

Posted like travellers in an alien space.

435 Out of some far expanse they seemed to come

As if carried on vast wings like large white sails,

And with easy access reached the inner ear

As though they used a natural privileged right

To the high royal entries of the soul.

440 As yet their path lay deep-concealed in light.

Then looking to know whence the intruders came

She saw a spiritual immensity

Pervading and encompassing the world-space

As ether our transparent tangible air,

445 And through it sailing tranquilly a thought.

As smoothly glides a ship nearing its port,

Ignorant of embargo and blockade,

Confident of entrance and the visa's seal,

It came to the silent city of the brain

450 Towards its accustomed and expectant quay,

But met a barring will, a blow of Force

And sank vanishing in the immensity.

After a long vacant pause another appeared

And others one by one suddenly emerged,

455 Mind's unexpected visitors from the Unseen

Like far-off sails upon a lonely sea.

But soon that commerce failed, none reached mind's coast.

Then all grew still, nothing moved any more:

Immobile, self-rapt, timeless, solitary

460 A silent spirit pervaded silent Space.

In that absolute stillness bare and formidable

There was glimpsed an all-negating Void Supreme

That claimed its mystic Nihil's sovereign right

To cancel Nature and deny the soul.

465 Even the nude sense of self grew pale and thin:

Impersonal, signless, featureless, void of forms

A blank pure consciousness had replaced the mind.

Her spirit seemed the substance of a name,

The world a pictured symbol drawn on self,

470 A dream of images, a dream of sounds

Built up the semblance of a universe

Or lent to spirit the appearance of a world.

This was self-seeing; in that intolerant hush

No notion and no concept could take shape,

475 There was no sense to frame the figure of things,

A sheer self-sight was there, no thought arose.

Emotion slept deep down in the still heart

Or lay buried in a cemetery of peace:

All feelings seemed quiescent, calm or dead,

480 As if the heart-strings rent could work no more

And joy and grief could never rise again.

The heart beat on with an unconscious rhythm

But no response came from it and no cry.

Vain was the provocation of events;

485 Nothing within answered an outside touch,

No nerve was stirred and no reaction rose.

Yet still her body saw and moved and spoke;

It understood without the aid of thought,

It said whatever needed to be said,

490 It did whatever needed to be done.

There was no person there behind the act,

No mind that chose or passed the fitting word:

All wrought like an unerring apt machine.

As if continuing old habitual turns,

495 And pushed by an old unexhausted force

The engine did the work for which it was made:

Her consciousness looked on and took no part;

All it upheld, in nothing had a share.

There was no strong initiator will;

500 An incoherence crossing a firm void

Slipped into an order of related chance.

A pure perception was the only power

That stood behind her action and her sight.

If that retired, all objects would be extinct,

505 Her private universe would cease to be,

The house she had built with bricks of thought and sense

In the beginning after the birth of Space.

This seeing was identical with the seen;

It knew without knowledge all that could be known,

510 It saw impartially the world go by,

But in the same supine unmoving glance

Saw too its abysmal unreality.

It watched the figure of the cosmic game,

But the thought and inner life in forms seemed dead,

515 Abolished by her own collapse of thought:

A hollow physical shell persisted still.

All seemed a brilliant shadow of itself,

A cosmic film of scenes and images:

The enduring mass and outline of the hills

520 Was a design sketched on a silent mind

And held to a tremulous false solidity

By constant beats of visionary sight.

The forest with its emerald multitudes

Clothed with its show of hues vague empty Space,

525 A painting's colours hiding a surface void

That flickered upon dissolution's edge;

The blue heavens, an illusion of the eyes,

Roofed in the mind's illusion of a world.

The men who walked beneath an unreal sky

530 Seemed mobile puppets out of cardboard cut

And pushed by unseen hands across the soil

Or moving pictures upon Fancy's film:

There was no soul within, no power of life.

The brain's vibrations that appear like thought,

535 The nerve's brief answer to each contact's knock,

The heart's quiverings felt as joy and grief and love

Were twitchings of the body, their seeming self,

That body forged from atoms and from gas

A manufactured lie of Maya's make,

540 Its life a dream seen by the sleeping Void.

The animals lone or trooping through the glades

Fled like a passing vision of beauty and grace

Imagined by some all-creating Eye.

Yet something was there behind the fading scene;

545 Wherever she turned, at whatsoever she looked,

It was perceived, yet hid from mind and sight.

The One only real shut itself from Space

And stood aloof from the idea of Time.

Its truth escaped from shape and line and hue.

550 All else grew unsubstantial, self-annulled,

This only everlasting seemed and true,

Yet nowhere dwelt, it was outside the hours.

This only could justify the labour of sight,

But sight could not define for it a form;

555 This only could appease the unsatisfied ear

But hearing listened in vain for a missing sound;

This answered not the sense, called not to Mind.

It met her as the uncaught inaudible Voice

That speaks for ever from the Unknowable.

560 It met her like an omnipresent point

Pure of dimensions, unfixed, invisible,

The single oneness of its multiplied beat

Accentuating its sole eternity.

It faced her as some vast Nought's immensity,

565 An endless No to all that seems to be,

An endless Yes to things ever unconceived

And all that is unimagined and unthought,

An eternal zero or untotalled Aught,

A spaceless and a placeless Infinite.

570 Yet eternity and infinity seemed but words

Vainly affixed by mind's incompetence

To its stupendous lone reality.

The world is but a spark-burst from its light,

All moments flashes from its Timelessness,

575 All objects glimmerings of the Bodiless

That disappear from Mind when That is seen.

It held, as if a shield before its face,

A consciousness that saw without a seer,

The Truth where knowledge is not nor knower nor known,

580 The Love enamoured of its own delight

In which the Lover is not nor the Beloved

Bringing their personal passion into the Vast,

The Force omnipotent in quietude,

The Bliss that none can ever hope to taste.

585 It cancelled the convincing cheat of self;

A truth in nothingness was its mighty clue.

If all existence could renounce to be

And Being take refuge in Non-being's arms

And Non-being could strike out its ciphered round,

590 Some lustre of that Reality might appear.

A formless liberation came on her.

Once sepulchred alive in brain and flesh

She had risen up from body, mind and life;

She was no more a Person in a world,

595 She had escaped into infinity.

What once had been herself had disappeared;

There was no frame of things, no figure of soul.

A refugee from the domain of sense,

Evading the necessity of thought,

600 Delivered from Knowledge and from Ignorance

And rescued from the true and the untrue,

She shared the Superconscient's high retreat

Beyond the self-born Word, the nude Idea,

The first bare solid ground of consciousness;

605 Beings were not there, existence had no place,

There was no temptation of the joy to be.

Unutterably effaced, no one and null,

A vanishing vestige like a violet trace,

A faint record merely of a self now past,

610 She was a point in the unknowable.

Only some last annulment now remained,

Annihilation's vague indefinable step:

A memory of being still was there

And kept her separate from nothingness:

615 She was in That but still became not That.

This shadow of herself so close to nought

Could be again self's point d'appui to live,

Return out of the Inconceivable

And be what some mysterious vast might choose.

620 Even as the Unknowable decreed,

She might be nought or new-become the All,

Or if the omnipotent Nihil took a shape

Emerge as someone and redeem the world.

Even, she might learn what the mystic cipher held,

625 This seeming exit or closed end of all

Could be a blind tenebrous passage screened from sight,

Her state the eclipsing shell of a darkened sun

On its secret way to the Ineffable.

Even now her splendid being might flame back

630 Out of the silence and the nullity,

A gleaming portion of the All-Wonderful,

A power of some all-affirming Absolute,

A shining mirror of the eternal Truth

To show to the One-in-all its manifest face,

635 To the souls of men their deep identity.

Or she might wake into God's quietude

Beyond the cosmic day and cosmic night

And rest appeased in his white eternity.

But this was now unreal or remote

640 Or covered in the mystic fathomless blank.

In infinite Nothingness was the ultimate sign

Or else the Real was the Unknowable.

A lonely Absolute negated all:

It effaced the ignorant world from its solitude

645 And drowned the soul in its everlasting peace.

END OF CANTO SIX

Canto Seven

The Discovery of the Cosmic Spirit and the Cosmic Consciousness

In the little hermitage in the forest's heart,

In the sunlight and the moonlight and the dark

The daily human life went plodding on

Even as before with its small unchanging works

5 And its spare outward body of routine

And happy quiet of ascetic peace.

The old beauty smiled of the terrestrial scene;

She too was her old gracious self to men.

The Ancient Mother clutched her child to her breast

10 Pressing her close in her environing arms,

As if earth ever the same could for ever keep

The living spirit and body in her clasp,

As if death were not there nor end nor change.

Accustomed only to read outward signs

15 None saw aught new in her, none divined her state;

They saw a person where was only God's vast,

A still being or a mighty nothingness.

To all she was the same perfect Savitri:

A greatness and a sweetness and a light

20 Poured out from her upon her little world.

Life showed to all the same familiar face,

Her acts followed the old unaltered round,

She spoke the words that she was wont to speak

And did the things that she had always done.

25 Her eyes looked out on earth's unchanging face,

Around her soul's muteness all moved as of old;

A vacant consciousness watched from within,

Empty of all but bare Reality.

There was no will behind the word and act,

30 No thought formed in her brain to guide the speech:

An impersonal emptiness walked and spoke in her,

Something perhaps unfelt, unseen, unknown

Guarded the body for its future work,

Or Nature moved in her old stream of force.

35 Perhaps she bore made conscious in her breast

The miraculous Nihil, origin of our souls

And source and sum of the vast world's events,

The womb and grave of thought, a cipher of God,

A zero circle of being's totality.

40 It used her speech and acted in her acts,

It was beauty in her limbs, life in her breath;

The original Mystery wore her human face.

Thus was she lost within to separate self;

Her mortal ego perished in God's night.

45 Only a body was left, the ego's shell

Afloat mid drift and foam of the world-sea,

A sea of dream watched by a motionless sense

In a figure of unreal reality.

An impersonal foresight could already see,

50 In the unthinking knowledge of the spirit

Even now it seemed nigh done, inevitable,

The individual die, the cosmos pass;

These gone, the transcendental grew a myth,

The Holy Ghost without the Father and Son,

55 Or, a substratum of what once had been,

Being that never willed to bear a world

Restored to its original loneliness,

Impassive, sole, silent, intangible.

Yet all was not extinct in this deep loss;

60 The being travelled not towards nothingness.

There was some high surpassing Secrecy,

And when she sat alone with Satyavan,

Her moveless mind with his that searched and strove,

In the hush of the profound and intimate night

65 She turned to the face of a veiled voiceless Truth

Hid in the dumb recesses of the heart

Or waiting beyond the last peak climbed by Thought,

Unseen itself it sees the struggling world

And prompts our quest, but cares not to be found,

70 Out of that distant Vast came a reply.

Something unknown, unreached, inscrutable

Sent down the messages of its bodiless Light,

Cast lightning flashes of a thought not ours

Crossing the immobile silence of her mind:

75 In its might of irresponsible sovereignty

It seized on speech to give those flamings shape,

Made beat the heart of wisdom in a word

And spoke immortal things through mortal lips.

Or, listening to the sages of the woods,

80 In question and in answer broke from her

High strange revealings impossible to men,

Something or someone secret and remote

Took hold of her body for his mystic use,

Her mouth was seized to channel ineffable truths,

85 Knowledge unthinkable found an utterance.

Astonished by a new enlightenment,

Invaded by a streak of the Absolute,

They marvelled at her, for she seemed to know

What they had only glimpsed at times afar.

90 These thoughts were formed not in her listening brain,

Her vacant heart was like a stringless harp;

Impassive the body claimed not its own voice,

But let the luminous greatness through it pass.

A dual Power at being's occult poles

95 Still acted, nameless and invisible:

Her divine emptiness was their instrument.

Inconscient Nature dealt with the world it had made,

And using still the body's instruments

Slipped through the conscious void she had become;

100 The superconscient Mystery through that Void

Missioned its word to touch the thoughts of men.

As yet this great impersonal speech was rare.

But now the unmoving wide spiritual space

In which her mind survived tranquil and bare,

105 Admitted a traveller from the cosmic breadths:

A thought came through draped as an outer voice.

It called not for the witness of the mind,

It spoke not to the hushed receiving heart;

It came direct to the pure perception's seat,

110 An only centre now of consciousness,

If centre could be where all seemed only space;

No more shut in by body's walls and gates

Her being, a circle without circumference,

Already now surpassed all cosmic bounds

115 And more and more spread into infinity.

This being was its own unbounded world,

A world without form or feature or circumstance;

It had no ground, no wall, no roof of thought,

Yet saw itself and looked on all around

120 In a silence motionless and illimitable.

There was no person there, no centred mind,

No seat of feeling on which beat events

Or objects wrought and shaped reaction's stress.

There was no motion in this inner world,

125 All was a still and even infinity.

In her the Unseen, the Unknown waited his hour.

But now she sat by sleeping Satyavan,

Awake within, and the enormous Night

Surrounded her with the Unknowable's vast.

130 A voice began to speak from her own heart

That was not hers, yet mastered thought and sense.

As it spoke all changed within her and without;

All was, all lived; she felt all being one;

The world of unreality ceased to be:

135 There was no more a universe built by mind,

Convicted as a structure or a sign;

A spirit, a being saw created things

And cast itself into unnumbered forms

And was what it saw and made; all now became

140 An evidence of one stupendous truth,

A Truth in which negation had no place,

A being and a living consciousness,

A stark and absolute Reality.

There the unreal could not find a place,

145 The sense of unreality was slain:

There all was conscious, made of the Infinite,

All had a substance of Eternity.

Yet this was the same Indecipherable;

It seemed to cast from it universe like a dream

150 Vanishing for ever into an original Void.

But this was no more some vague ubiquitous point

Or a cipher of vastness in unreal Nought.

It was the same but now no more seemed far

To the living clasp of her recovered soul.

155 It was her self, it was the self of all,

It was the reality of existing things,

It was the consciousness of all that lived

And felt and saw; it was Timelessness and Time,

It was the Bliss of formlessness and form.

160 It was all Love and the one Beloved's arms,

It was sight and thought in one all-seeing Mind,

It was joy of Being on the peaks of God.

She passed beyond Time into eternity,

Slipped out of space and became the Infinite;

165 Her being rose into unreachable heights

And found no end of its journey in the Self.

It plunged into the unfathomable deeps

And found no end to the silent mystery

That held all world within one lonely breast,

170 Yet harboured all creation's multitudes.

She was all vastness and one measureless point,

She was a height beyond heights, a depth beyond depths,

She lived in the everlasting and was all

That harbours death and bears the wheeling hours.

175 All contraries were true in one huge spirit

Surpassing measure, change and circumstance.

An individual, one with cosmic self

In the heart of the Transcendent's miracle

And the secret of World-personality

180 Was the creator and the lord of all.

Mind was a single innumerable look

Upon himself and all that he became.

Life was his drama and the Vast a stage,

The universe was his body, God its soul.

185 All was one single immense reality,

All its innumerable phenomenon.

Her spirit saw the world as living God;

It saw the One and knew that all was He.

She knew him as the Absolute's self-space,

190 One with her self and ground of all things here

In which the world wanders seeking for the Truth

Guarded behind its face of ignorance:

She followed him through the march of endless Time.

All Nature's happenings were events in her,

195 The heart-beats of the cosmos were her own,

All beings thought and felt and moved in her;

She inhabited the vastness of the world,

Its distances were her nature's boundaries,

Its closenesses her own life's intimacies.

200 Her mind became familiar with its mind,

Its body was her body's larger frame

In which she lived and knew herself in it

One, multitudinous in its multitudes.

She was a single being, yet all things;

205 The world was her spirit's wide circumference,

The thoughts of others were her intimates,

Their feelings close to her universal heart,

Their bodies her many bodies kin to her;

She was no more herself but all the world.

210 Out of the infinitudes all came to her,

Into the infinitudes sentient she spread,

Infinity was her own natural home.

Nowhere she dwelt, her spirit was everywhere,

The distant constellations wheeled round her;

215 Earth saw her born, all worlds were her colonies,

The greater worlds of life and mind were hers;

All Nature reproduced her in its lines,

Its movements were large copies of her own.

She was the single self of all these selves,

220 She was in them and they were all in her.

This first was an immense identity

In which her own identity was lost:

What seemed herself was an image of the Whole.

She was a subconscient life of tree and flower,

225 The outbreak of the honied buds of spring;

She burned in the passion and splendour of the rose,

She was the red heart of the passion-flower,

The dream-white of the lotus in its pool.

Out of subconscient life she climbed to mind,

230 She was thought and the passion of the world's heart,

She was the godhead hid in the heart of man,

She was the climbing of his soul to God.

The cosmos flowered in her, she was its bed.

She was Time and the dreams of God in Time;

235 She was Space and the wideness of his days.

From this she rose where Time and Space were not;

The superconscient was her native air,

Infinity was her movement's natural space;

Eternity looked out from her on Time.

END OF CANTO SEVEN

End of Book Seven

BOOK EIGHT

The Book of Death

Canto Three*2

Death in the Forest

Now it was here in this great golden dawn.

By her still sleeping husband lain she gazed

Into her past as one about to die

Looks back upon the sunlit fields of life

5 Where he too ran and sported with the rest,

Lifting his head above the huge dark stream

Into whose depths he must for ever plunge.

All she had been and done she lived again.

The whole year in a swift and eddying race

10 Of memories swept through her and fled away

Into the irrecoverable past.

Then silently she rose and, service done,

Bowed down to the great goddess simply carved

By Satyavan upon a forest stone.

15 What prayer she breathed her soul and Durga knew.

Perhaps she felt in the dim forest huge

The infinite Mother watching over her child,

Perhaps the shrouded Voice spoke some still word.

At last she came to the pale mother queen.

20 She spoke but with guarded lips and tranquil face

Lest some stray word or some betraying look

Should let pass into the mother's unknowing breast,

Slaying all happiness and need to live,

A dire foreknowledge of the grief to come.

25 Only the needed utterance passage found:

All else she pressed back into her anguished heart

And forced upon her speech an outward peace.

“One year that I have lived with Satyavan

Here on the emerald edge of the vast woods

30 In the iron ring of the enormous peaks

Under the blue rifts of the forest sky,

I have not gone into the silences

Of this great woodland that enringed my thoughts

With mystery, nor in its green miracles

35 Wandered, but this small clearing was my world.

Now has a strong desire seized all my heart

To go with Satyavan holding his hand

Into the life that he has loved and touch

Herbs he has trod and know the forest flowers

40 And hear at ease the birds and the scurrying life

That starts and ceases, rich far rustle of boughs

And all the mystic whispering of the woods.

Release me now and let my heart have rest.”

She answered: “Do as thy wise mind desires,

45 O calm child-sovereign with the eyes that rule.

I hold thee for a strong goddess who has come

Pitying our barren days; so dost thou serve

Even as a slave might, yet art thou beyond

All that thou doest, all our minds conceive,

50 Like the strong sun that serves earth from above.”

Then the doomed husband and the woman who knew

Went with linked hands into that solemn world

Where beauty and grandeur and unspoken dream,

Where Nature's mystic silence could be felt

55 Communing with the secrecy of God.

Beside her Satyavan walked full of joy

Because she moved with him through his green haunts:

He showed her all the forest's riches, flowers

Innumerable of every odour and hue

60 And soft thick clinging creepers red and green

And strange rich-plumaged birds, to every cry

That haunted sweetly distant boughs replied

With the shrill singer's name more sweetly called.

He spoke of all the things he loved: they were

65 His boyhood's comrades and his playfellows,

Coevals and companions of his life

Here in this world whose every mood he knew:

Their thoughts which to the common mind are blank,

He shared, to every wild emotion felt

70 An answer. Deeply she listened, but to hear

The voice that soon would cease from tender words

And treasure its sweet cadences beloved

For lonely memory when none by her walked

And the beloved voice could speak no more.

75 But little dwelt her mind upon their sense;

Of death, not life she thought or life's lone end.

Love in her bosom hurt with the jagged edges

Of anguish moaned at every step with pain

Crying, “Now, now perhaps his voice will cease

80 For ever.” Even by some vague touch oppressed

Sometimes her eyes looked round as if their orbs

Might see the dim and dreadful god's approach.

But Satyavan had paused. He meant to finish

His labour here that happy, linked, uncaring

85 They two might wander free in the green deep

Primaeval mystery of the forest's heart.

A tree that raised its tranquil head to heaven

Luxuriating in verdure, summoning

The breeze with amorous wideness of its boughs,

90 He chose and with his steel assailed the arm

Brown, rough and strong hidden in its emerald dress.

Wordless but near she watched, no turn to lose

Of the bright face and body which she loved.

Her life was now in seconds, not in hours,

95 And every moment she economised

Like a pale merchant leaned above his store,

The miser of his poor remaining gold.

But Satyavan wielded a joyous axe.

He sang high snatches of a sage's chant

100 That pealed of conquered death and demons slain,

And sometimes paused to cry to her sweet speech

Of love and mockery tenderer than love:

She like a pantheress leaped upon his words

And carried them into her cavern heart.

105 But as he worked, his doom upon him came.

The violent and hungry hounds of pain

Travelled through his body biting as they passed

Silently, and all his suffering breath besieged

Strove to rend life's strong heart-cords and be free.

110 Then helped, as if a beast had left its prey,

A moment in a wave of rich relief

Reborn to strength and happy ease he stood

Rejoicing and resumed his confident toil

But with less seeing strokes. Now the great woodsman

115 Hewed at him and his labour ceased: lifting

His arm he flung away the poignant axe

Far from him like an instrument of pain.

She came to him in silent anguish and clasped,

And he cried to her, “Savitri, a pang

120 Cleaves through my head and breast as if the axe

Were piercing it and not the living branch.

Such agony rends me as the tree must feel

When it is sundered and must lose its life.

Awhile let me lay my head upon thy lap

125 And guard me with thy hands from evil fate:

Perhaps because thou touchest, death may pass.”

Then Savitri sat under branches wide,

Cool, green against the sun, not the hurt tree

Which his keen axe had cloven,that she shunned;

130 But leaned beneath a fortunate kingly trunk

She guarded him in her bosom and strove to soothe

His anguished brow and body with her hands.

All grief and fear were dead within her now

And a great calm had fallen. The wish to lessen

135 His suffering, the impulse that opposes pain

Were the one mortal feeling left. It passed:

Griefless and strong she waited like the gods.

But now his sweet familiar hue was changed

Into a tarnished greyness and his eyes

140 Dimmed over, forsaken of the clear light she loved.

Only the dull and physical mind was left,

Vacant of the bright spirit's luminous gaze.

But once before it faded wholly back,

He cried out in a clinging last despair,

145 “Savitri, Savitri, O Savitri,

Lean down, my soul, and kiss me while I die.”

And even as her pallid lips pressed his,

His failed, losing last sweetness of response;

His cheek pressed down her golden arm. She sought

150 His mouth still with her living mouth, as if

She could persuade his soul back with her kiss;

Then grew aware they were no more alone.

Something had come there conscious, vast and dire.

Near her she felt a silent shade immense

155 Chilling the noon with darkness for its back.

An awful hush had fallen upon the place:

There was no cry of birds, no voice of beasts.

A terror and an anguish filled the world,

As if annihilation's mystery

160 Had taken a sensible form. A cosmic mind

Looked out on all from formidable eyes

Contemning all with its unbearable gaze

And with immortal lids and a vast brow

It saw in its immense destroying thought

165 All things and beings as a pitiful dream,

Rejecting with calm disdain Nature's delight,

The wordless meaning of its deep regard

Voicing the unreality of things

And life that would be for ever but never was

170 And its brief and vain recurrence without cease,

As if from a Silence without form or name

The Shadow of a remote uncaring god

Doomed to his Nought the illusory universe,

Cancelling its show of idea and act in Time

175 And its imitation of eternity.

She knew that visible Death was standing there

And Satyavan had passed from her embrace.

END OF CANTO THREE, BOOK EIGHT

End of Part Two

PART THREE

BOOK IX - XII

BOOK NINE

The Book of Eternal Night

Canto One

Towards the Black Void

So was she left alone in the huge wood,

Surrounded by a dim unthinking world,

Her husband's corpse on her forsaken breast.

In her vast silent spirit motionless

5 She measured not her loss with helpless thoughts,

Nor rent with tears the marble seals of pain:

She rose not yet to face the dreadful god.

Over the body she loved her soul leaned out

In a great stillness without stir or voice,

10 As if her mind had died with Satyavan.

But still the human heart in her beat on.

Aware still of his being near to hers,

Closely she clasped to her the mute lifeless form

As though to guard the oneness they had been

15 And keep the spirit still within its frame.

Then suddenly there came on her the change

Which in tremendous moments of our lives

Can overtake sometimes the human soul

And hold it up towards its luminous source.

20 The veil is torn, the thinker is no more:

Only the spirit sees and all is known.

Then a calm Power seated above our brows

Is seen, unshaken by our thoughts and deeds,

Its stillness bears the voices of the world:

25 Immobile, it moves Nature, looks on life.

It shapes immutably its far-seen ends;

Untouched and tranquil amid error and tears

And measureless above our striving wills,

Its gaze controls the turbulent whirl of things.

30 To mate with the Glory it sees, the spirit grows:

The voice of life is tuned to infinite sounds,

The moments on great wings of lightning come

And godlike thoughts surprise the mind of earth.

Into the soul's splendour and intensity

35 A crescent of miraculous birth is tossed,

Whose horn of mystery floats in a bright void.

As into a heaven of strength and silence thought

Is ravished, all this living mortal clay

Is seized and in a swift and fiery flood

40 Of touches shaped by a Harmonist unseen.

A new sight comes, new voices in us form

A body of the music of the Gods.

Immortal yearnings without name leap down,

Large quiverings of godhead seeking run

45 And weave upon a puissant field of calm

A high and lonely ecstasy of will.

This in a moment's depths was born in her.

Now to the limitless gaze disclosed that sees

Things barred from human thinking's earthly lids,

50 The Spirit who had hidden in Nature soared

Out of his luminous nest within the worlds:

Like a vast fire it climbed the skies of night.

Thus were the cords of self-oblivion torn:

Like one who looks up to far heights she saw,

55 Ancient and strong as on a windless summit

Above her where she had worked in her lone mind

Labouring apart in a sole tower of self,

The source of all which she had seemed or wrought,

A power projected into cosmic space,

60 A slow embodiment of the aeonic will,

A starry fragment of the eternal Truth,

The passionate instrument of an unmoved Power.

A Presence was there that filled the listening world;

A central All assumed her boundless life.

65 A sovereignty, a silence and a swiftness,

One brooded over abysses who was she.

As in a choric robe of unheard sounds

A Force descended trailing endless lights;

Linking Time's seconds to infinity,

70 Illimitably it girt the earth and her:

It sank into her soul and she was changed.

Then like a thought fulfilled by some great word

That mightiness assumed a symbol form:

Her being's spaces quivered with its touch,

75 It covered her as with immortal wings;

On its lips the curve of the unuttered Truth,

A halo of Wisdom's lightnings for its crown,

It entered the mystic lotus in her head,

A thousand-petalled home of power and light.

80 Immortal leader of her mortality,

Doer of her works and fountain of her words,

Invulnerable by Time, omnipotent,

It stood above her calm, immobile, mute.

All in her mated with that mighty hour,

85 As if the last remnant had been slain by Death

Of the humanity that once was hers.

Assuming a spiritual wide control,

Making life's sea a mirror of heaven's sky,

The young divinity in her earthly limbs

90 Filled with celestial strength her mortal part.

Over was the haunted pain, the rending fear:

Her grief had passed away, her mind was still,

Her heart beat quietly with a sovereign force.

There came a freedom from the heart-strings' clutch,

95 Now all her acts sprang from a godhead's calm.

Calmly she laid upon the forest soil

The dead who still reposed upon her breast

And bore to turn away from the dead form:

Sole now she rose to meet the dreadful god.

100 That mightier spirit turned its mastering gaze

On life and things, inheritor of a work

Left to it unfinished from her halting past,

When yet the mind, a passionate learner, toiled

And ill-shaped instruments were crudely moved.

105 Transcended now was the poor human rule;

A sovereign power was there, a godlike will.

A moment yet she lingered motionless

And looked down on the dead man at her feet;

Then like a tree recovering from a wind

110 She raised her noble head; fronting her gaze

Something stood there, unearthly, sombre, grand,

A limitless denial of all being

That wore the terror and wonder of a shape.

In its appalling eyes the tenebrous Form

115 Bore the deep pity of destroying gods;

A sorrowful irony curved the dreadful lips

That speak the word of doom. Eternal Night

In the dire beauty of an immortal face

Pitying arose, receiving all that lives

120 For ever into its fathomless heart, refuge

Of creatures from their anguish and world-pain.

His shape was nothingness made real, his limbs

Were monuments of transience and beneath

Brows of unwearying calm large godlike lids

125 Silent beheld the writhing serpent, life.

Unmoved their timeless wide unchanging gaze

Had seen the unprofitable cycles pass,

Survived the passing of unnumbered stars

And sheltered still the same immutable orbs.

130 The two opposed each other with their eyes,

Woman and universal god: around her,

Piling their void unbearable loneliness

Upon her mighty uncompanioned soul,

Many inhuman solitudes came close.

135 Vacant eternities forbidding hope

Laid upon her their huge and lifeless look,

And to her ears, silencing earthly sounds,

A sad and formidable voice arose

Which seemed the whole adverse world's. “Unclasp”, it cried,

140 “Thy passionate influence and relax, O slave

Of Nature, changing tool of changeless Law,

Who vainly writh'st rebellion to my yoke,

Thy elemental grasp; weep and forget.

Entomb thy passion in its living grave.

145 Leave now the once-loved spirit's abandoned robe:

Pass lonely back to thy vain life on earth.”

It ceased, she moved not, and it spoke again,

Lowering its mighty key to human chords,

Yet a dread cry behind the uttered sounds,

150 Echoing all sadness and immortal scorn,

Moaned like a hunger of far wandering waves.

“Wilt thou for ever keep thy passionate hold,

Thyself a creature doomed like him to pass,

Denying his soul death's calm and silent rest?

155 Relax thy grasp; this body is earth's and thine,

His spirit now belongs to a greater power.

Woman, thy husband suffers.” Savitri

Drew back her heart's force that clasped his body still

Where from her lap renounced on the smooth grass

160 Softly it lay, as often before in sleep

When from their couch she rose in the white dawn

Called by her daily tasks: now too, as if called,

She rose and stood gathered in lonely strength,

Like one who drops his mantle for a race

165 And waits the signal, motionlessly swift.

She knew not to what course: her spirit above

On the crypt-summit of her secret form

Like one left sentinel on a mountain crest,

A fiery-footed splendour puissant-winged,

170 Watched flaming-silent, with her voiceless soul

Like a still sail upon a windless sea.

White passionless it rode, an anchored might,

Waiting what far-ridged impulse should arise

Out of the eternal depths and cast its surge.

175 Then Death the king leaned boundless down, as leans

Night over tired lands, when evening pales

And fading gleams break down the horizon's walls,

Nor yet the dusk grows mystic with the moon.

The dim and awful godhead rose erect

180 From his brief stooping to his touch on earth,

And, like a dream that wakes out of a dream,

Forsaking the poor mould of that dead clay,

Another luminous Satyavan arose,

Starting upright from the recumbent earth

185 As if someone over viewless borders stepped

Emerging on the edge of unseen worlds.

In the earth's day the silent marvel stood

Between the mortal woman and the god.

Such seemed he as if one departed came

190 Wearing the light of a celestial shape

Splendidly alien to the mortal air.

The mind sought things long loved and fell back foiled

From unfamiliar hues, beheld yet longed,

By the sweet radiant form unsatisfied,

195 Incredulous of its too bright hints of heaven;

Too strange the brilliant phantasm to life's clasp

Desiring the warm creations of the earth

Reared in the ardour of material suns,

The senses seized in vain a glorious shade:

200 Only the spirit knew the spirit still,

And the heart divined the old loved heart, though changed.

Between two realms he stood, not wavering,

But fixed in quiet strong expectancy,

Like one who, sightless, listens for a command.

205 So were they immobile on that earthly field,

Powers not of earth, though one in human clay.

On either side of one two spirits strove;

Silence battled with silence, vast with vast.

But now the impulse of the Path was felt

210 Moving from the Silence that supports the stars

To touch the confines of the visible world.

Luminous he moved away; behind him Death

Went slowly with his noiseless tread, as seen

In dream-built fields a shadowy herdsman glides

215 Behind some wanderer from his voiceless herds,

And Savitri moved behind eternal Death,

Her mortal pace was equalled with the god's.

Wordless she travelled in her lover's steps,

Planting her human feet where his had trod,

220 Into the perilous silences beyond.

At first in a blind stress of woods she moved

With strange inhuman paces on the soil,

Journeying as if upon an unseen road.

Around her on the green and imaged earth

225 The flickering screen of forests ringed her steps;

Its thick luxurious obstacle of boughs

Besieged her body pressing dimly through

In a rich realm of whispers palpable,

And all the murmurous beauty of the leaves

230 Rippled around her like an emerald robe.

But more and more this grew an alien sound,

And her old intimate body seemed to her

A burden which her being remotely bore.

Herself lived far in some uplifted scene

235 Where to the trance-claimed vision of pursuit,

Sole presences in a high spaceless dream,

The luminous spirit glided stilly on

And the great shadow travelled vague behind.

Still with an amorous crowd of seeking hands

240 Softly entreated by their old desires

Her senses felt earth's close and gentle air

Cling round them and in troubled branches knew

Uncertain treadings of a faint-foot wind:

She bore dim fragrances, far callings touched;

245 The wild bird's voice and its winged rustle came

As if a sigh from some forgotten world.

Earth stood aloof, yet near: round her it wove

Its sweetness and its greenness and delight,

Its brilliance suave of well-loved vivid hues,

250 Sunlight arriving to its golden noon,

And the blue heavens and the caressing soil.

The ancient mother offered to her child

Her simple world of kind familiar things.

But now, as if the body's sensuous hold

255 Curbing the godhead of her infinite walk

Had freed those spirits to their grander road

Across some boundary's intangible bar,

The silent god grew mighty and remote

In other spaces, and the soul she loved

260 Lost its consenting nearness to her life.

Into a deep and unfamiliar air

Enormous, windless, without stir or sound

They seemed to enlarge away, drawn by some wide

Pale distance, from the warm control of earth

265 And her grown far: now, now they would escape.

Then flaming from her body's nest alarmed

Her violent spirit soared at Satyavan.

Out mid the plunge of heaven-surrounded rocks

So in a terror and a wrath divine

270 From her eyrie streams against the ascending death,

Indignant at its crouching point of steel,

A fierce she-eagle threatened in her brood,

Borne on a rush of puissance and a cry,

Outwinging like a mass of golden fire.

275 So on a spirit's flaming outrush borne

She crossed the borders of dividing sense;

Like pale discarded sheaths dropped dully down

Her mortal members fell back from her soul.

A moment of a secret body's sleep,

280 Her trance knew not of sun or earth or world;

Thought, time and death were absent from her grasp:

She knew not self, forgotten was Savitri.

All was the violent ocean of a will

Where lived captive to an immense caress,

285 Possessed in a supreme identity,

Her aim, joy, origin, Satyavan alone.

Her sovereign prisoned in her being's core,

He beat there like a rhythmic heart,herself

But different still, one loved, enveloped, clasped,

290 A treasure saved from the collapse of space.

Around him nameless, infinite she surged,

Her spirit fulfilled in his spirit, rich with all Time,

As if Love's deathless moment had been found,

A pearl within eternity's white shell.

295 Then out of the engulfing sea of trance

Her mind rose drenched to light streaming with hues

Of vision and, awake once more to Time,

Returned to shape the lineaments of things

And live in borders of the seen and known.

300 Onward the three still moved in her soul-scene.

As if pacing through fragments of a dream,

She seemed to travel on, a visioned shape

Imagining other musers like herself,

By them imagined in their lonely sleep.

305 Ungrasped, unreal, yet familiar, old,

Like clefts of unsubstantial memory,

Scenes often traversed, never lived in, fled

Past her unheeding to forgotten goals.

In voiceless regions they were travellers

310 Alone in a new world where souls were not,

But only living moods: a strange hushed weird

Country was round them, strange far skies above,

A doubting space where dreaming objects lived

Within themselves their one unchanged idea.

315 Weird were the grasses, weird the treeless plains;

Weird ran the road which like fear hastening

Towards that of which it has most terror, passed

Phantasmal between pillared conscious rocks

Sombre and high, gates brooding, whose stone thoughts

320 Lost their huge sense beyond in giant night.

Enigma of the Inconscient's sculptural sleep,

Symbols of the approach to darkness old

And monuments of her titanic reign,

Opening to depths like dumb appalling jaws

325 That wait a traveller down a haunted path

Attracted to a mystery that slays,

They watched across her road, cruel and still;

Sentinels they stood of dumb Necessity,

Mute heads of vigilant and sullen gloom,

330 Carved muzzle of a dim enormous world.

Then, to that chill sere heavy line arrived

Where his feet touched the shadowy marches' brink,

Turning arrested luminous Satyavan

Looked back with his wonderful eyes at Savitri.

335 But Death pealed forth his vast abysmal cry:

“O mortal, turn back to thy transient kind;

Aspire not to accompany Death to his home,

As if thy breath could live where Time must die.

Think not thy mind-born passion strength from heaven

340 To uplift thy spirit from its earthly base

And, breaking out from the material cage,

To upbuoy thy feet of dream in groundless Nought

And bear thee through the pathless infinite.

Only in human limits man lives safe.

345 Trust not in the unreal Lords of Time,

Immortal deeming this image of thyself

Which they have built on a Dream's floating ground.

Let not the dreadful goddess move thy soul

To enlarge thy vehement trespass into worlds

350 Where it shall perish like a helpless thought.

Know the cold term-stones of thy hopes in life.

Armed vainly with the Ideal's borrowed might,

Dare not to outstep man's bound and measured force:

Ignorant and stumbling, in brief boundaries pent,

355 He crowns himself the world's mock suzerain,

Tormenting Nature with the works of Mind.

O sleeper, dreaming of divinity,

Wake trembling mid the indifferent silences

In which thy few weak chords of being die.

360 Impermanent creatures, sorrowful foam of Time,

Your transient loves bind not the eternal gods.”

The dread voice ebbed in the consenting hush

Which seemed to close upon it, wide, intense,

A wordless sanction from the jaws of Night.

365 The Woman answered not. Her high nude soul,

Stripped of the girdle of mortality,

Against fixed destiny and the grooves of law

Stood up in its sheer will a primal force.

Still like a statue on its pedestal,

370 Lone in the silence and to vastness bared,

Against midnight's dumb abysses piled in front

A columned shaft of fire and light she rose.

END OF CANTO ONE

Canto Two

The Journey in Eternal Night and the Voice of the Darkness

Awhile on the chill dreadful edge of Night

All stood as if a world were doomed to die

And waited on the eternal silence' brink.

Heaven leaned towards them like a cloudy brow

5 Of menace through the dim and voiceless hush.

As thoughts stand mute on a despairing verge

Where the last depths plunge into nothingness

And the last dreams must end, they paused; in their front

Were glooms like shadowy wings, behind them, pale,

10 The lifeless evening was a dead man's gaze.

Hungry beyond, the night desired her soul.

But still in its lone niche of templed strength

Motionless, her flame-bright spirit, mute, erect,

Burned like a torch-fire from a windowed room

15 Pointing against the darkness' sombre breast.

The Woman first affronted the Abyss

Daring to journey through the eternal Night.

Armoured with light she advanced her foot to plunge

Into the dread and hueless vacancy;

20 Immortal, unappalled, her spirit faced

The danger of the ruthless eyeless waste.

Against night's inky ground they stirred, moulding

Mysterious motion on her human tread,

A swimming action and a drifting march

25 Like figures moving before eyelids closed:

All as in dreams went slipping, gliding on.

The rock-gate's heavy walls were left behind;

As if through passages of receding time

Present and past into the Timeless lapsed;

30 Arrested upon dim adventure's brink,

The future ended drowned in nothingness.

Amid collapsing shapes they wound obscure;

The fading vestibules of a tenebrous world

Received them, where they seemed to move and yet

35 Be still, nowhere advancing yet to pass,

A dumb procession a dim picture bounds,

Not conscious forms threading a real scene.

A mystery of terror's boundlessness,

Gathering its hungry strength the huge pitiless void

40 Surrounded slowly with its soundless depths,

And monstrous, cavernous, a shapeless throat

Devoured her into its shadowy strangling mass,

The fierce spiritual agony of a dream.

A curtain of impenetrable dread,

45 The darkness hung around her cage of sense

As, when the trees have turned to blotted shades

And the last friendly glimmer fades away,

Around a bullock in the forest tied

By hunters closes in no empty night.

50 The thought that strives in the world was here unmade;

Its effort it renounced to live and know,

Convinced at last that it had never been;

It perished, all its dream of action done:

This clotted cypher was its dark result.

55 In the smothering stress of this stupendous Nought

Mind could not think, breath could not breathe, the soul

Could not remember or feel itself; it seemed

A hollow gulf of sterile emptiness,

A zero oblivious of the sum it closed,

60 An abnegation of the Maker's joy

Saved by no wide repose, no depth of peace.

On all that claims here to be Truth and God

And conscious self and the revealing Word

And the creative rapture of the Mind

65 And Love and Knowledge and heart's delight, there fell

The immense refusal of the eternal No.

As disappears a golden lamp in gloom

Borne into distance from the eyes' desire,

Into the shadows vanished Savitri.

70 There was no course, no path, no end or goal:

Visionless she moved amid insensible gulfs,

Or drove through some great black unknowing waste,

Or whirled in a dumb eddy of meeting winds

Assembled by the titan hands of Chance.

75 There was none with her in the dreadful Vast:

She saw no more the vague tremendous god,

Her eyes had lost their luminous Satyavan.

Yet not for this her spirit failed, but held

More deeply than the bounded senses can

80 Which grasp externally and find to lose,

Its object loved. So when on earth they lived

She had felt him straying through the glades, the glades

A scene in her, its clefts her being's vistas

Opening their secrets to his search and joy,

85 Because to jealous sweetness in her heart

Whatever happy space his cherished feet

Preferred, must be at once her soul embracing

His body, passioning dumbly to his tread.

But now a silent gulf between them came

90 And to abysmal loneliness she fell,

Even from herself cast out, from love remote.

Long hours, since long it seems when sluggish time

Is measured by the throbs of the soul's pain,

In an unreal darkness empty and drear

95 She travelled treading on the corpse of life,

Lost in a blindness of extinguished souls.

Solitary in the anguish of the void

She lived in spite of death, she conquered still;

In vain her puissant being was oppressed:

100 Her heavy long monotony of pain

Tardily of its fierce self-torture tired.

At first a faint inextinguishable gleam,

Pale but immortal, flickered in the gloom

As if a memory came to spirits dead,

105 A memory that wished to live again,

Dissolved from mind in Nature's natal sleep.

It wandered like a lost ray of the moon

Revealing to the night her soul of dread;

Serpentine in the gleam the darkness lolled,

110 Its black hoods jewelled with the mystic glow;

Its dull sleek folds shrank back and coiled and slid,

As though they felt all light a cruel pain

And suffered from the pale approach of hope.

Night felt assailed her heavy sombre reign;

115 The splendour of some bright eternity

Threatened with this faint beam of wandering Truth

Her empire of the everlasting Nought.

Implacable in her intolerant strength

And confident that she alone was true,

120 She strove to stifle the frail dangerous ray;

Aware of an all-negating immensity

She reared her giant head of Nothingness,

Her mouth of darkness swallowing all that is;

She saw in herself the tenebrous Absolute.

125 But still the light prevailed and still it grew,

And Savitri to her lost self awoke;

Her limbs refused the cold embrace of death,

Her heart-beats triumphed in the grasp of pain;

Her soul persisted claiming for its joy

130 The soul of the beloved now seen no more.

Before her in the stillness of the world

Once more she heard the treading of a god,

And out of the dumb darkness Satyavan,

Her husband, grew into a luminous shade.

135 Then a sound pealed through that dead monstrous realm:

Vast like the surge in a tired swimmer's ears,

Clamouring, a fatal iron-hearted roar,

Death missioned to the night his lethal call.

“This is my silent dark immensity,

140 This is the home of everlasting Night,

This is the secrecy of Nothingness

Entombing the vanity of life's desires.

Hast thou beheld thy source, O transient heart,

And known from what the dream thou art was made?

145 In this stark sincerity of nude emptiness

Hopest thou still always to last and love?”

The Woman answered not. Her spirit refused

The voice of Night that knew and Death that thought.

In her beginningless infinity

150 Through her soul's reaches unconfined she gazed;

She saw the undying fountains of her life,

She knew herself eternal without birth.

But still opposing her with endless night

Death, the dire god, inflicted on her eyes

155 The immortal calm of his tremendous gaze:

“Although thou hast survived the unborn void

Which never shall forgive, while Time endures,

The primal violence that fashioned thought,

Forcing the immobile vast to suffer and live,

160 This sorrowful victory only hast thou won

To live for a little without Satyavan.

What shall the ancient goddess give to thee

Who helps thy heart-beats? Only she prolongs

The nothing dreamed existence and delays

165 With the labour of living thy eternal sleep.

A fragile miracle of thinking clay,

Armed with illusions walks the child of Time.

To fill the void around he feels and dreads,

The void he came from and to which he goes,

170 He magnifies his self and names it God.

He calls the heavens to help his suffering hopes.

He sees above him with a longing heart

Bare spaces more unconscious than himself

That have not even his privilege of mind,

175 And empty of all but their unreal blue,

And peoples them with bright and merciful powers.

For the sea roars around him and earth quakes

Beneath his steps, and fire is at his doors,

And death prowls baying through the woods of life.

180 Moved by the Presences with which he yearns,

He offers in implacable shrines his soul

And clothes all with the beauty of his dreams.

The gods who watch the earth with sleepless eyes

And guide its giant stumblings through the void,

185 Have given to man the burden of his mind;

In his unwilling heart they have lit their fires

And sown in it incurable unrest.

His mind is a hunter upon tracks unknown;

Amusing Time with vain discovery,

190 He deepens with thought the mystery of his fate

And turns to song his laughter and his tears.

His mortality vexing with the immortal's dreams,

Troubling his transience with the infinite's breath,

They gave him hungers which no food can fill;

195 He is the cattle of the shepherd gods.

His body the tether with which he is tied,

They cast for fodder grief and hope and joy:

His pasture ground they have fenced with Ignorance.

Into his fragile undefended breast

200 They have breathed a courage that is met by death,

They have given a wisdom that is mocked by night,

They have traced a journey that foresees no goal.

Aimless man toils in an uncertain world,

Lulled by inconstant pauses of his pain,

205 Scourged like a beast by the infinite desire,

Bound to the chariot of the dreadful gods.

But if thou still canst hope and still wouldst love,

Return to thy body's shell, thy tie to earth,

And with thy heart's little remnants try to live.

210 Hope not to win back to thee Satyavan.

Yet since thy strength deserves no trivial crown,

Gifts I can give to soothe thy wounded life.

The pacts which transient beings make with fate,

And the wayside sweetness earth-bound hearts would pluck,

215 These if thy will accepts make freely thine.

Choose a life's hopes for thy deceiving prize.”

As ceased the ruthless and tremendous Voice,

Unendingly there rose in Savitri,

Like moonlit ridges on a shuddering flood,

220 A stir of thoughts out of some silence born

Across the sea of her dumb fathomless heart.

At last she spoke; her voice was heard by Night:

“I bow not to thee, O huge mask of death,

Black lie of night to the cowed soul of man,

225 Unreal, inescapable end of things,

Thou grim jest played with the immortal spirit.

Conscious of immortality I walk.

A victor spirit conscious of my force,

Not as a suppliant to thy gates I came:

230 Unslain I have survived the clutch of Night.

My first strong grief moves not my seated mind;

My unwept tears have turned to pearls of strength:

I have transformed my ill-shaped brittle clay

Into the hardness of a statued soul.

235 Now in the wrestling of the splendid gods

My spirit shall be obstinate and strong

Against the vast refusal of the world.

I stoop not with the subject mob of minds

Who run to glean with eager satisfied hands

240 And pick from its mire mid many trampling feet

Its scornful small concessions to the weak.

Mine is the labour of the battling gods:

Imposing on the slow reluctant years

The flaming will that reigns beyond the stars,

245 They lay the law of Mind on Matter's works

And win the soul's wish from earth's inconscient Force.

First I demand whatever Satyavan,

My husband, waking in the forest's charm

Out of his long pure childhood's lonely dreams,

250 Desired and had not for his beautiful life.

Give, if thou must, or, if thou canst, refuse.”

Death bowed his head in scornful cold assent,

The builder of this dreamlike earth for man

Who has mocked with vanity all gifts he gave.

255 Uplifting his disastrous voice he spoke:

“Indulgent to the dreams my touch shall break,

I yield to his blind father's longing heart

Kingdom and power and friends and greatness lost

And royal trappings for his peaceful age,

260 The pallid pomps of man's declining days,

The silvered decadent glories of life's fall.

To one who wiser grew by adverse Fate,

Goods I restore the deluded soul prefers

To impersonal nothingness's bare sublime.

265 The sensuous solace of the light I give

To eyes which could have found a larger realm,

A deeper vision in their fathomless night.

For that this man desired and asked in vain

While still he lived on earth and cherished hope.

270 Back from the grandeur of my perilous realms

Go, mortal, to thy small permitted sphere!

Hasten swift-footed, lest to slay thy life

The great laws thou hast violated, moved,

Open at last on thee their marble eyes.”

275 But Savitri answered the disdainful Shade:

“World-spirit, I was thy equal spirit born.

My will too is a law, my strength a god.

I am immortal in my mortality.

I tremble not before the immobile gaze

280 Of the unchanging marble hierarchies

That look with the stone eyes of Law and Fate.

My soul can meet them with its living fire.

Out of thy shadow give me back again

Into earth's flowering spaces Satyavan

285 In the sweet transiency of human limbs

To do with him my spirit's burning will.

I will bear with him the ancient Mother's load,

I will follow with him earth's path that leads to God.

Else shall the eternal spaces open to me,

290 While round us strange horizons far recede,

Travelling together the immense unknown.

For I who have trod with him the tracts of Time,

Can meet behind his steps whatever night

Or unimaginable stupendous dawn

295 Breaks on our spirits in the untrod Beyond.

Wherever thou leadst his soul I shall pursue.”

But to her claim opposed, implacable,

Insisting on the immutable Decree,

Insisting on the immitigable Law

300 And the insignificance of created things,

Out of the rolling wastes of night there came

Born from the enigma of the unknowable depths

A voice of majesty and appalling scorn.

As when the storm-haired Titan-striding sea

305 Throws on a swimmer its tremendous laugh

Remembering all the joy its waves have drowned,

So from the darkness of the sovereign night

Against the Woman's boundless heart arose

The almighty cry of universal Death.

310 “Hast thou god-wings or feet that tread my stars,

Frail creature with the courage that aspires,

Forgetting thy bounds of thought, thy mortal role?

Their orbs were coiled before thy soul was formed.

I, Death, created them out of my void;

315 All things I have built in them and I destroy.

I made the worlds my net, each joy a mesh.

A Hunger amorous of its suffering prey,

Life that devours, my image see in things.

Mortal, whose spirit is my wandering breath,

320 Whose transience was imagined by my smile,

Flee clutching thy poor gains to thy trembling breast

Pierced by my pangs Time shall not soon appease.

Blind slave of my deaf force whom I compel

To sin that I may punish, to desire

325 That I may scourge thee with despair and grief

And thou come bleeding to me at the last,

Thy nothingness recognised, my greatness known,

Turn nor attempt forbidden happy fields

Meant for the souls that can obey my law,

330 Lest in their sombre shrines thy tread awake

From their uneasy iron-hearted sleep

The Furies who avenge fulfilled desire.

Dread lest in skies where passion hoped to live,

The Unknown's lightnings start and, terrified,

335 Lone, sobbing, hunted by the hounds of heaven,

A wounded and forsaken soul thou flee

Through the long torture of the centuries,

Nor many lives exhaust the tireless Wrath

Hell cannot slake nor Heaven's mercy assuage.

340 I will take from thee the black eternal grip:

Clasping in thy heart thy fate's exiguous dole

Depart in peace, if peace for man is just.”

But Savitri answered meeting scorn with scorn,

The mortal woman to the dreadful Lord:

345 “Who is this God imagined by thy night,

Contemptuously creating worlds disdained,

Who made for vanity the brilliant stars?

Not he who has reared his temple in my thoughts

And made his sacred floor my human heart.

350 My God is will and triumphs in his paths,

My God is love and sweetly suffers all.

To him I have offered hope for sacrifice

And gave my longings as a sacrament.

Who shall prohibit or hedge in his course,

355 The wonderful, the charioteer, the swift?

A traveller of the million roads of life,

His steps familiar with the lights of heaven

Tread without pain the sword-paved courts of hell;

There he descends to edge eternal joy.

360 Love's golden wings have power to fan thy void:

The eyes of love gaze starlike through death's night,

The feet of love tread naked hardest worlds.

He labours in the depths, exults on the heights;

He shall remake thy universe, O Death.”

365 She spoke and for a while no voice replied,

While still they travelled through the trackless night

And still that gleam was like a pallid eye

Troubling the darkness with its doubtful gaze.

Then once more came a deep and perilous pause

370 In that unreal journey through blind Nought;

Once more a Thought, a Word in the void arose

And Death made answer to the human soul:

“What is thy hope? to what dost thou aspire?

This is thy body's sweetest lure of bliss,

375 Assailed by pain, a frail precarious form,

To please for a few years thy faltering sense

With honey of physical longings and the heart's fire

And, a vain oneness seeking, to embrace

The brilliant idol of a fugitive hour.

380 And thou, what art thou, soul, thou glorious dream

Of brief emotions made and glittering thoughts,

A thin dance of fireflies speeding through the night,

A sparkling ferment in life's sunlit mire?

Wilt thou claim immortality, O heart,

385 Crying against the eternal witnesses

That thou and he are endless powers and last?

Death only lasts and the inconscient Void.

I only am eternal and endure.

I am the shapeless formidable Vast,

390 I am the emptiness that men call Space,

I am a timeless Nothingness carrying all,

I am the Illimitable, the mute Alone.

I, Death, am He; there is no other God.

All from my depths are born, they live by death;

395 All to my depths return and are no more.

I have made a world by my inconscient Force.

My Force is Nature that creates and slays

The hearts that hope, the limbs that long to live.

I have made man her instrument and slave,

400 His body I made my banquet, his life my food.

Man has no other help but only Death;

He comes to me at his end for rest and peace.

I, Death, am the one refuge of thy soul.

The Gods to whom man prays can help not man;

405 They are my imaginations and my moods

Reflected in him by illusion's power.

That which thou seest as thy immortal self

Is a shadowy icon of my infinite,

Is Death in thee dreaming of eternity.

410 I am the Immobile in which all things move,

I am the nude Inane in which they cease:

I have no body and no tongue to speak,

I commune not with human eye and ear;

Only thy thought gave a figure to my void.

415 Because, O aspirant to divinity,

Thou calledst me to wrestle with thy soul,

I have assumed a face, a form, a voice.

But if there were a Being witnessing all,

How should he help thy passionate desire?

420 Aloof he watches sole and absolute,

Indifferent to thy cry in nameless calm.

His being is pure, unwounded, motionless, one.

One endless watches the inconscient scene

Where all things perish, as the foam the stars.

425 The One lives for ever. There no Satyavan

Changing was born and there no Savitri

Claims from brief life her bribe of joy. There love

Came never with his fretful eyes of tears,

Nor Time is there nor the vain vasts of Space.

430 It wears no living face, it has no name,

No gaze, no heart that throbs; it asks no second

To aid its being or to share its joys.

It is delight immortally alone.

If thou desirest immortality,

435 Be then alone sufficient to thy soul:

Live in thyself; forget the man thou lov'st.

My last grand death shall rescue thee from life;

Then shalt thou rise into thy unmoved source.”

But Savitri replied to the dread Voice:

440 “O Death, who reasonest, I reason not,

Reason that scans and breaks, but cannot build

Or builds in vain because she doubts her work.

I am, I love, I see, I act, I will.”

Death answered her, one deep surrounding cry:

445 “Know also. Knowing, thou shalt cease to love

And cease to will, delivered from thy heart.

So shalt thou rest for ever and be still,

Consenting to the impermanence of things.”

But Savitri replied for man to Death:

450 “When I have loved for ever, I shall know.

Love in me knows the truth all changings mask.

I know that knowledge is a vast embrace:

I know that every being is myself,

In every heart is hidden the myriad One.

455 I know the calm Transcendent bears the world,

The veiled Inhabitant, the silent Lord:

I feel his secret act, his intimate fire;

I hear the murmur of the cosmic Voice.

I know my coming was a wave from God.

460 For all his suns were conscient in my birth,

And one who loves in us came veiled by death.

Then was man born among the monstrous stars

Dowered with a mind and heart to conquer thee.”

In the eternity of his ruthless will

465 Sure of his empire and his armoured might,

Like one disdaining violent helpless words

From victim lips Death answered not again.

He stood in silence and in darkness wrapped,

A figure motionless, a shadow vague,

470 Girt with the terrors of his secret sword.

Half-seen in clouds appeared a sombre face;

Night's dusk tiara was his matted hair,

The ashes of the pyre his forehead's sign.

Once more a wanderer in the unending Night,

475 Blindly forbidden by dead vacant eyes,

She travelled through the dumb unhoping vasts.

Around her rolled the shuddering waste of gloom,

Its swallowing emptiness and joyless death

Resentful of her thought and life and love.

480 Through the long fading night by her compelled,

Gliding half-seen on their unearthly path,

Phantasmal in the dimness moved the three.

END OF CANTO TWO

End of Book Nine

BOOK TEN

The Book Of The Double Twilight

Canto One

The Dream Twilight of the Ideal

All still was darkness dread and desolate;

There was no change nor any hope of change.

In this black dream which was a house of Void,

A walk to Nowhere in a land of Nought,

5 Ever they drifted without aim or goal;

Gloom led to worse gloom, depth to an emptier depth,

In some positive Non-being's purposeless Vast

Through formless wastes dumb and unknowable.

An ineffectual beam of suffering light

10 Through the despairing darkness dogged their steps

Like the remembrance of a glory lost;

Even while it grew, it seemed unreal there,

Yet haunted Nihil's chill stupendous realm,

Unquenchable, perpetual, lonely, null,

15 A pallid ghost of some dead eternity.

It was as if she must pay now her debt,

Her vain presumption to exist and think,

To some brilliant Maya that conceived her soul.

This most she must absolve with endless pangs,

20 Her deep original sin, the will to be

And the sin last, greatest, the spiritual pride,

That, made of dust, equalled itself with heaven,

Its scorn of the worm writhing in the mud,

Condemned ephemeral, born from Nature's dream,

25 Refusal of the transient creature's role,

The claim to be a living fire of God,

The will to be immortal and divine.

In that tremendous darkness heavy and bare

She atoned for all since the first act whence sprang

30 The error of the consciousness of Time,

The rending of the Inconscient's seal of sleep,

The primal and unpardoned revolt that broke

The peace and silence of the Nothingness

Which was before a seeming universe

35 Appeared in a vanity of imagined Space

And life arose engendering grief and pain:

A great Negation was the Real's face

Prohibiting the vain process of Time:

And when there is no world, no creature more,

40 When Time's intrusion has been blotted out,

It shall last, unbodied, saved from thought, at peace.

Accursed in what had been her godhead source,

Condemned to live for ever empty of bliss,

Her immortality her chastisement,

45 Her spirit, guilty of being, wandered doomed,

Moving for ever through eternal Night.

But Maya is a veil of the Absolute;

A Truth occult has made this mighty world:

The Eternal's wisdom and self-knowledge act

50 In ignorant Mind and in the body's steps.

The Inconscient is the Superconscient's sleep.

An unintelligible Intelligence

Invents creation's paradox profound;

Spiritual thought is crammed in Matter's forms,

55 Unseen it throws out a dumb energy

And works a miracle by a machine.

All here is a mystery of contraries:

Darkness a magic of self-hidden Light,

Suffering some secret rapture's tragic mask

60 And death an instrument of perpetual life.

Although Death walks beside us on Life's road,

A dim bystander at the body's start

And a last judgment on man's futile works,

Other is the riddle of its ambiguous face:

65 Death is a stair, a door, a stumbling stride

The soul must take to cross from birth to birth,

A grey defeat pregnant with victory,

A whip to lash us towards our deathless state.

The inconscient world is the spirit's self-made room,

70 Eternal Night shadow of eternal Day.

Night is not our beginning nor our end;

She is the dark Mother in whose womb we have hid

Safe from too swift a waking to world-pain.

We came to her from a supernal Light,

75 By Light we live and to the Light we go.

Here in this seat of Darkness mute and lone,

In the heart of everlasting Nothingness

Light conquered now even by that feeble beam:

Its faint infiltration drilled the blind deaf mass;

80 Almost it changed into a glimmering sight

That housed the phantom of an aureate Sun

Whose orb pupilled the eye of Nothingness.

A golden fire came in and burned Night's heart;

Her dusky mindlessness began to dream;

85 The Inconscient conscious grew, Night felt and thought.

Assailed in the sovereign emptiness of its reign

The intolerant Darkness paled and drew apart

Till only a few black remnants stained that Ray.

But on a failing edge of dumb lost space

90 Still a great dragon body sullenly loomed;

Adversary of the slow struggling Dawn

Defending its ground of tortured mystery,

It trailed its coils through the dead martyred air

And curving fled down a grey slope of Time.

95 There is a morning twilight of the gods;

Miraculous from sleep their forms arise

And God's long nights are justified by dawn.

There breaks a passion and splendour of new birth

And hue-winged visions stray across the lids,

100 Heaven's chanting heralds waken dim-eyed Space.

The dreaming deities look beyond the seen

And fashion in their thoughts the ideal worlds

Sprung from a limitless moment of desire

That once had lodged in some abysmal heart.

105 Passed was the heaviness of the eyeless dark

And all the sorrow of the night was dead:

Surprised by a blind joy with groping hands

Like one who wakes to find his dreams were true,

Into a happy misty twilit world

110 Where all ran after light and joy and love

She slipped; there far-off raptures drew more close

And deep anticipations of delight,

For ever eager to be grasped and held,

Were never grasped, yet breathed strange ecstasy.

115 A pearl-winged indistinctness fleeting swam,

An air that dared not suffer too much light.

Vague fields were there, vague pastures gleamed, vague trees,

Vague scenes dim-hearted in a drifting haze;

Vague cattle white roamed glimmering through the mist;

120 Vague spirits wandered with a bodiless cry,

Vague melodies touched the soul and fled pursued

Into harmonious distances unseized;

Forms subtly elusive and half-luminous powers

Wishing no goal for their unearthly course

125 Strayed happily through vague ideal lands,

Or floated without footing or their walk

Left steps of reverie on sweet memory's ground;

Or they paced to the mighty measure of their thoughts

Led by a low far chanting of the gods.

130 A ripple of gleaming wings crossed the far sky;

Birds like pale-bosomed imaginations flew

With low disturbing voices of desire,

And half-heard lowings drew the listening ear,

As if the Sun-god's brilliant kine were there

135 Hidden in mist and passing towards the sun.

These fugitive beings, these elusive shapes

Were all that claimed the eye and met the soul,

The natural inhabitants of that world.

But nothing there was fixed or stayed for long;

140 No mortal feet could rest upon that soil,

No breath of life lingered embodied there.

In that fine chaos joy fled dancing past

And beauty evaded settled line and form

And hid its sense in mysteries of hue;

145 Yet gladness ever repeated the same notes

And gave the sense of an enduring world;

There was a strange consistency of shapes,

And the same thoughts were constant passers-by

And all renewed unendingly its charm

150 Alluring ever the expectant heart

Like music that one always waits to hear,

Like the recurrence of a haunting rhyme.

One touched incessantly things never seized,

A skirt of worlds invisibly divine.

155 As if a trail of disappearing stars

There showered upon the floating atmosphere

Colours and lights and evanescent gleams

That called to follow into a magic heaven,

And in each cry that fainted on the ear

160 There was the voice of an unrealised bliss.

An adoration reigned in the yearning heart,

A spirit of purity, an elusive presence

Of faery beauty and ungrasped delight

Whose momentary and escaping thrill,

165 However unsubstantial to our flesh,

And brief even in imperishableness,

Much sweeter seemed than any rapture known

Earth or all-conquering heaven can ever give.

Heaven ever young and earth too firm and old

170 Delay the heart by immobility:

Their raptures of creation last too long,

Their bold formations are too absolute;

Carved by an anguish of divine endeavour

They stand up sculptured on the eternal hills,

175 Or quarried from the living rocks of God

Win immortality by perfect form.

They are too intimate with eternal things:

Vessels of infinite significances,

They are too clear, too great, too meaningful;

180 No mist or shadow soothes the vanquished sight,

No soft penumbra of incertitude.

These only touched a golden hem of bliss,

The gleaming shoulder of some godlike hope,

The flying feet of exquisite desires.

185 On a slow trembling brink between night and day

They shone like visitants from the morning star,

Satisfied beginnings of perfection, first

Tremulous imaginings of a heavenly world:

They mingle in a passion of pursuit,

190 Thrilled with a spray of joy too slight to tire.

All in this world was shadowed forth, not limned,

Like faces leaping on a fan of fire

Or shapes of wonder in a tinted blur,

Like fugitive landscapes painting silver mists.

195 Here vision fled back from the sight alarmed,

And sound sought refuge from the ear's surprise,

And all experience was a hasty joy.

The joys here snatched were half-forbidden things,

Timorous soul-bridals delicately veiled

200 As when a goddess' bosom dimly moves

To first desire and her white soul transfigured,

A glimmering Eden crossed by faery gleams,

Trembles to expectation's fiery wand,

But nothing is familiar yet with bliss.

205 All things in this fair realm were heavenly strange

In a fleeting gladness of untired delight,

In an insistency of magic change.

Past vanishing hedges, hurrying hints of fields,

Mid swift escaping lanes that fled her feet

210 Journeying she wished no end: as one through clouds

Travels upon a mountain ridge and hears

Arising to him out of hidden depths

Sound of invisible streams, she walked besieged

By the illusion of a mystic space,

215 A charm of bodiless touches felt and heard

A sweetness as of voices high and dim

Calling like travellers upon seeking winds

Melodiously with an alluring cry.

As if a music old yet ever new,

220 Moving suggestions on her heart-strings dwelt,

Thoughts that no habitation found, yet clung

With passionate repetition to her mind,

Desires that hurt not, happy only to live

Always the same and always unfulfilled

225 Sang in the breast like a celestial lyre.

Thus all could last yet nothing ever be.

In this beauty as of mind made visible,

Dressed in its rays of wonder Satyavan

Before her seemed the centre of its charm,

230 Head of her loveliness of longing dreams

And captain of the fancies of her soul.

Even the dreadful majesty of Death's face

And its sombre sadness could not darken nor slay

The intangible lustre of those fleeting skies.

235 The sombre Shadow sullen, implacable

Made beauty and laughter more imperative;

Enhanced by his grey, joy grew more bright and dear;

His dark contrast edging ideal sight

Deepened unuttered meanings to the heart;

240 Pain grew a trembling undertone of bliss

And transience immortality's floating hem,

A moment's robe in which she looked more fair,

Its antithesis sharpening her divinity.

A comrade of the Ray and Mist and Flame,

245 By a moon-bright face a brilliant moment drawn,

Almost she seemed a thought mid floating thoughts,

Seen hardly by a visionary mind

Amid the white inward musings of the soul.

Half-vanquished by the dream-happiness around,

250 Awhile she moved on an enchantment's soil,

But still remained possessor of her soul.

Above, her spirit in its mighty trance

Saw all, but lived for its transcendent task,

Immutable like a fixed eternal star.

END OF CANTO ONE

Canto Two

The Gospel of Death and Vanity of the Ideal

Then pealed the calm inexorable voice:

Abolishing hope, cancelling life's golden truths,

Fatal its accents smote the trembling air.

That lovely world swam thin and frail, most like

5 Some pearly evanescent farewell gleam

On the faint verge of dusk in moonless eves.

“Prisoner of Nature, many-visioned spirit,

Thought's creature in the ideal's realm enjoying

Thy unsubstantial immortality

10 The subtle marvellous mind of man has feigned,

This is the world from which thy yearnings came.

When it would build eternity from the dust,

Man's thought paints images illusion rounds;

Prophesying glories it shall never see,

15 It labours delicately among its dreams.

Behold this fleeing of light-tasselled shapes,

Aerial raiment of unbodied gods;

A rapture of things that never can be born,

Hope chants to hope a bright immortal choir;

20 Cloud satisfies cloud, phantom to longing phantom

Leans sweetly, sweetly is clasped or sweetly chased.

This is the stuff from which the ideal is formed:

Its builder is thought, its base the heart's desire,

But nothing real answers to their call.

25 The ideal dwells not in heaven, nor on the earth,

A bright delirium of man's ardour of hope

Drunk with the wine of its own fantasy.

It is a brilliant shadow's dreamy trail.

Thy vision's error builds the azure skies,

30 Thy vision's error drew the rainbow's arch;

Thy mortal longing made for thee a soul.

This angel in thy body thou callst love,

Who shapes his wings from thy emotion's hues,

In a ferment of thy body has been born

35 And with the body that housed it it must die.

It is a passion of thy yearning cells,

It is flesh that calls to flesh to serve its lust;

It is thy mind that seeks an answering mind

And dreams awhile that it has found its mate;

40 It is thy life that asks a human prop

To uphold its weakness lonely in the world

Or feeds its hunger on another's life.

A beast of prey that pauses in its prowl,

It crouches under a bush in splendid flower

45 To seize a heart and body for its food:

This beast thou dreamst immortal and a god.

O human mind, vainly thou torturest

An hour's delight to stretch through infinity's

Long void and fill its formless, passionless gulfs,

50 Persuading the insensible Abyss

To lend eternity to perishing things,

And trickst the fragile movements of thy heart

With thy spirit's feint of immortality.

All here emerges born from Nothingness;

55 Encircled it lasts by the emptiness of Space,

Awhile upheld by an unknowing Force,

Then crumbles back into its parent Nought:

Only the mute Alone can for ever be.

In the Alone there is no room for love.

60 In vain to clothe love's perishable mud

Thou hast woven on the Immortals' borrowed loom

The ideal's gorgeous and unfading robe.

The ideal never yet was real made.

Imprisoned in form that glory cannot live;

65 Into a body shut it breathes no more.

Intangible, remote, for ever pure,

A sovereign of its own brilliant void,

Unwillingly it descends to earthly air

To inhabit a white temple in man's heart:

70 In his heart it shines rejected by his life.

Immutable, bodiless, beautiful, grand and dumb,

Immobile on its shining throne it sits;

Dumb it receives his offering and his prayer.

It has no voice to answer to his call,

75 No feet that move, no hands to take his gifts:

Aerial statue of the nude Idea,

Virgin conception of a bodiless god,

Its light stirs man the thinker to create

An earthly semblance of diviner things.

80 Its hued reflection falls upon man's acts;

His institutions are its cenotaphs,

He signs his dead conventions with its name;

His virtues don the Ideal's skiey robe

And a nimbus of the outline of its face:

85 He hides their littleness with the divine Name.

Yet insufficient is the bright pretence

To screen their indigent and earthy make:

Earth only is there and not some heavenly source.

If heavens there are they are veiled in their own light,

90 If a Truth eternal somewhere reigns unknown,

It burns in a tremendous void of God;

For truth shines far from the falsehoods of the world;

How can the heavens come down to unhappy earth

Or the eternal lodge in drifting time?

95 How shall the Ideal tread earth's dolorous soil

Where life is only a labour and a hope,

A child of Matter and by Matter fed,

A fire flaming low in Nature's grate,

A wave that breaks upon a shore in Time,

100 A journey's toilsome trudge with death for goal?

The Avatars have lived and died in vain,

Vain was the sage's thought, the prophet's voice;

In vain is seen the shining upward Way.

Earth lies unchanged beneath the circling sun;

105 She loves her fall and no omnipotence

Her mortal imperfections can erase,

Force on man's crooked ignorance Heaven's straight line

Or colonise a world of death with gods.

O traveller in the chariot of the Sun,

110 High priestess in thy holy fancy's shrine

Who with a magic ritual in earth's house

Worshippest ideal and eternal love,

What is this love thy thought has deified,

This sacred legend and immortal myth?

115 It is a conscious yearning of thy flesh,

It is a glorious burning of thy nerves,

A rose of dream-splendour petalling thy mind,

A great red rapture and torture of thy heart.

A sudden transfiguration of thy days,

120 It passes and the world is as before.

A ravishing edge of sweetness and of pain,

A thrill in its yearning makes it seem divine,

A golden bridge across the roar of the years,

A cord tying thee to eternity.

125 And yet how brief and frail! how soon is spent

This treasure wasted by the gods on man,

This happy closeness as of soul to soul,

This honey of the body's companionship,

This heightened joy, this ecstasy in the veins,

130 This strange illumination of the sense!

If Satyavan had lived, love would have died;

But Satyavan is dead and love shall live

A little while in thy sad breast, until

His face and body fade on memory's wall

135 Where other bodies, other faces come.

When love breaks suddenly into the life

At first man steps into a world of the sun;

In his passion he feels his heavenly element:

But only a fine sunlit patch of earth

140 The marvellous aspect took of heaven's outburst;

The snake is there and the worm in the heart of the rose.

A word, a moment's act can slay the god;

Precarious is his immortality,

He has a thousand ways to suffer and die.

145 Love cannot live by heavenly food alone,

Only on sap of earth can it survive.

For thy passion was a sensual want refined,

A hunger of the body and the heart;

Thy want can tire and cease or turn elsewhere.

150 Or love may meet a dire and pitiless end

By bitter treason, or wrath with cruel wounds

Separate, or thy unsatisfied will to others

Depart when first love's joy lies stripped and slain:

A dull indifference replaces fire

155 Or an endearing habit imitates love:

An outward and uneasy union lasts

Or the routine of a life's compromise:

Where once the seed of oneness had been cast

Into a semblance of spiritual ground

160 By a divine adventure of heavenly powers

Two strive, constant associates without joy,

Two egos straining in a single leash,

Two minds divided by their jarring thoughts,

Two spirits disjoined, for ever separate.

165 Thus is the ideal falsified in man's world;

Trivial or sombre, disillusion comes,

Life's harsh reality stares at the soul:

Heaven's hour adjourned flees into bodiless Time.

Death saves thee from this and saves Satyavan:

170 He now is safe, delivered from himself;

He travels to silence and felicity.

Call him not back to the treacheries of earth

And the poor petty life of animal Man.

In my vast tranquil spaces let him sleep

175 In harmony with the mighty hush of death

Where love lies slumbering on the breast of peace.

And thou, go back alone to thy frail world:

Chastise thy heart with knowledge, unhood to see,

Thy nature raised into clear living heights,

180 The heaven-bird's view from unimagined peaks.

For when thou givest thy spirit to a dream

Soon hard necessity will smite thee awake:

Purest delight began and it must end.

Thou too shalt know, thy heart no anchor swinging,

185 Thy cradled soul moored in eternal seas.

Vain are the cycles of thy brilliant mind.

Renounce, forgetting joy and hope and tears,

Thy passionate nature in the bosom profound

Of a happy Nothingness and worldless Calm,

190 Delivered into my mysterious rest.

One with my fathomless Nihil all forget.

Forget thy fruitless spirit's waste of force,

Forget the weary circle of thy birth,

Forget the joy and the struggle and the pain,

195 The vague spiritual quest which first began

When worlds broke forth like clusters of fire-flowers,

And great burning thoughts voyaged through the sky of mind

And Time and its aeons crawled across the vasts

And souls emerged into mortality.”

200 But Savitri replied to the dark Power:

“A dangerous music now thou findst, O Death,

Melting thy speech into harmonious pain,

And flut'st alluringly to tired hopes

Thy falsehoods mingled with sad strains of truth.

205 But I forbid thy voice to slay my soul.

My love is not a hunger of the heart,

My love is not a craving of the flesh;

It came to me from God, to God returns.

Even in all that life and man have marred,

210 A whisper of divinity still is heard,

A breath is felt from the eternal spheres.

Allowed by Heaven and wonderful to man

A sweet fire-rhythm of passion chants to love.

There is a hope in its wild infinite cry;

215 It rings with callings from forgotten heights,

And when its strains are hushed to high-winged souls

In their empyrean, its burning breath

Survives beyond, the rapturous core of suns

That flame for ever pure in skies unseen,

220 A voice of the eternal Ecstasy.

One day I shall behold my great sweet world

Put off the dire disguises of the gods,

Unveil from terror and disrobe from sin.

Appeased we shall draw near our mother's face,

225 We shall cast our candid souls upon her lap;

Then shall we clasp the ecstasy we chase,

Then shall we shudder with the long-sought god,

Then shall we find Heaven's unexpected strain.

Not only is there hope for godheads pure;

230 The violent and darkened deities

Leaped down from the one breast in rage to find

What the white gods had missed: they too are safe;

A mother's eyes are on them and her arms

Stretched out in love desire her rebel sons.

235 One who came love and lover and beloved

Eternal, built himself a wondrous field

And wove the measures of a marvellous dance.

There in its circles and its magic turns

Attracted he arrives, repelled he flees.

240 In the wild devious promptings of his mind

He tastes the honey of tears and puts off joy

Repenting, and has laughter and has wrath,

And both are a broken music of the soul

Which seeks out reconciled its heavenly rhyme.

245 Ever he comes to us across the years

Bearing a new sweet face that is the old.

His bliss laughs to us or it calls concealed

Like a far-heard unseen entrancing flute

From moonlit branches in the throbbing woods,

250 Tempting our angry search and passionate pain.

Disguised the Lover seeks and draws our souls.

He named himself for me, grew Satyavan.

For we were man and woman from the first,

The twin souls born from one undying fire.

255 Did he not dawn on me in other stars?

How has he through the thickets of the world

Pursued me like a lion in the night

And come upon me suddenly in the ways

And seized me with his glorious golden leap!

260 Unsatisfied he yearned for me through time,

Sometimes with wrath and sometimes with sweet peace

Desiring me since first the world began.

He rose like a wild wave out of the floods

And dragged me helpless into seas of bliss.

265 Out of my curtained past his arms arrive;

They have touched me like the soft persuading wind,

They have plucked me like a glad and trembling flower,

And clasped me happily burned in ruthless flame.

I too have found him charmed in lovely forms

270 And run delighted to his distant voice

And pressed to him past many dreadful bars.

If there is a yet happier greater god,

Let him first wear the face of Satyavan

And let his soul be one with him I love;

275 So let him seek me that I may desire.

For only one heart beats within my breast

And one god sits there throned. Advance, O Death,

Beyond the phantom beauty of this world;

For of its citizens I am not one.

280 I cherish God the Fire, not God the Dream.”

But Death once more inflicted on her heart

The majesty of his calm and dreadful voice:

“A bright hallucination are thy thoughts.

A prisoner haled by a spiritual cord,

285 Of thy own sensuous will the ardent slave,

Thou sendest eagle-poised to meet the sun

Words winged with the red splendour of thy heart.

But knowledge dwells not in the passionate heart;

The heart's words fall back unheard from Wisdom's throne.

290 Vain is thy longing to build heaven on earth.

Artificer of Ideal and Idea,

Mind, child of Matter in the womb of Life,

To higher levels persuades his parents' steps:

Inapt, they follow ill the daring guide.

295 But Mind, a glorious traveller in the sky,

Walks lamely on the earth with footsteps slow;

Hardly he can mould the life's rebellious stuff,

Hardly can he hold the galloping hooves of sense:

His thoughts look straight into the very heavens;

300 They draw their gold from a celestial mine,

His acts work painfully a common ore.

All thy high dreams were made by Matter's mind

To solace its dull work in Matter's jail,

Its only house where it alone seems true.

305 A solid image of reality

Carved out of being to prop the works of Time,

Matter on the firm earth sits strong and sure.

It is the first-born of created things,

It stands the last when mind and life are slain,

310 And if it ended all would cease to be.

All else is only its outcome or its phase:

Thy soul is a brief flower by the gardener Mind

Created in thy matter's terrain plot;

It perishes with the plant on which it grows,

315 For from earth's sap it draws its heavenly hue:

Thy thoughts are gleams that pass on Matter's verge,

Thy life a lapsing wave on Matter's sea.

A careful steward of Truth's limited means,

Treasuring her founded facts from the squandering Power,

320 It tethers mind to the tent-posts of sense,

To a leaden grey routine clamps Life's caprice

And ties all creatures with the cords of Law.

A vessel of transmuting alchemies,

A glue that sticks together mind and life,

325 If Matter fails, all crumbling cracks and falls.

All upon Matter stands as on a rock.

Yet this security and guarantor

Pressed for credentials an impostor proves:

A cheat of substance where no substance is,

330 An appearance and a symbol and a nought,

Its forms have no original right to birth:

Its aspect of a fixed stability

Is the cover of a captive motion's swirl,

An order of the steps of Energy's dance

335 Whose footmarks leave for ever the same signs,

A concrete face of unsubstantial Time,

A trickle dotting the emptiness of Space:

A stable-seeming movement without change,

Yet change arrives and the last change is death.

340 What seemed most real once, is Nihil's show.

Its figures are snares that trap and prison the sense;

The beginningless Void was its artificer:

Nothing is there but aspects limned by Chance

And seeming shapes of seeming Energy.

345 All by Death's mercy breathe and live awhile,

All think and act by the Inconscient's grace.

Addict of the roseate luxury of thy thoughts,

Turn not thy gaze within thyself to look

At visions in the gleaming crystal, Mind,

350 Close not thy lids to dream the forms of Gods.

At last to open thy eyes consent and see

The stuff of which thou and the world are made.

Inconscient in the dumb inconscient Void

Inexplicably a moving world sprang forth:

355 Awhile secure, happily insensible,

It could not rest content with its own truth.

For something on its nescient breast was born

Condemned to see and know, to feel and love,

It watched its acts, imagined a soul within;

360 It groped for truth and dreamed of Self and God.

When all unconscious was, then all was well.

I, Death, was king and kept my regal state,

Designing my unwilled, unerring plan,

Creating with a calm insentient heart.

365 In my sovereign power of unreality

Obliging nothingness to take a form,

Infallibly my blind unthinking force

Making by chance a fixity like fate's,

By whim the formulas of Necessity,

370 Founded on the hollow ground of the Inane

The sure bizarrerie of Nature's scheme.

I curved the vacant ether into Space;

A huge expanding and contracting Breath

Harboured the fires of the universe:

375 I struck out the supreme original spark

And spread its sparse ranked armies through the Inane,

Manufactured the stars from the occult radiances,

Marshalled the platoons of the invisible dance;

I formed earth's beauty out of atom and gas,

380 And built from chemic plasm the living man.

Then Thought came in and spoiled the harmonious world:

Matter began to hope and think and feel,

Tissue and nerve bore joy and agony.

The inconscient cosmos strove to learn its task;

385 An ignorant personal God was born in Mind

And to understand invented reason's law,

The impersonal Vast throbbed back to man's desire,

A trouble rocked the great world's blind still heart

And Nature lost her wide immortal calm.

390 Thus came this warped incomprehensible scene

Of souls emmeshed in life's delight and pain

And Matter's sleep and Mind's mortality,

Of beings in Nature's prison waiting death

And consciousness left in seeking ignorance

395 And evolution's slow arrested plan.

This is the world in which thou mov'st, astray

In the tangled pathways of the human mind,

In the issueless circling of thy human life,

Searching for thy soul and thinking God is here.

400 But where is room for soul or place for God

In the brute immensity of a machine?

A transient Breath thou takest for thy soul,

Born from a gas, a plasm, a sperm, a gene,

A magnified image of man's mind for God,

405 A shadow of thyself thrown upon Space.

Interposed between the upper and nether Void,

Thy consciousness reflects the world around

In the distorting mirror of Ignorance

Or upwards turns to catch imagined stars.

410 Or if a half-Truth is playing with the earth

Throwing its light on a dark shadowy ground,

It touches only and leaves a luminous smudge.

Immortality thou claimest for thy spirit,

But immortality for imperfect man,

415 A god who hurts himself at every step,

Would be a cycle of eternal pain.

Wisdom and love thou claimest as thy right;

But knowledge in this world is error's mate,

A brilliant procuress of Nescience,

420 And human love a posturer on earth-stage

Who imitates with verve a faery dance.

An extract pressed from hard experience,

Man's knowledge casked in the barrels of Memory

Has the harsh savour of a mortal draught:

425 A sweet secretion from the erotic glands

Flattering and torturing the burning nerves,

Love is a honey and poison in the breast

Drunk by it as the nectar of the gods.

Earth's human wisdom is no great-browed power,

430 And love no gleaming angel from the skies;

If they aspire beyond earth's dullard air,

Arriving sunwards with frail waxen wings,

How high could reach that forced unnatural flight?

But not on earth can divine wisdom reign

435 And not on earth can divine love be found;

Heaven-born, only in heaven can they live;

Or else there too perhaps they are shining dreams.

Nay, is not all thou art and doest a dream?

Thy mind and life are tricks of Matter's force.

440 If thy mind seems to thee a radiant sun,

If thy life runs a swift and glorious stream,

This is the illusion of thy mortal heart

Dazzled by a ray of happiness or light.

Impotent to live by their own right divine,

445 Convinced of their brilliant unreality,

When their supporting ground is cut away,

These children of Matter into Matter die.

Even Matter vanishes into Energy's vague

And Energy is a motion of old Nought.

450 How shall the Ideal's unsubstantial hues

Be painted stiff on earth's vermilion blur,

A dream within a dream come doubly true?

How shall the will-o'-the-wisp become a star?

The Ideal is a malady of thy mind,

455 A bright delirium of thy speech and thought,

A strange wine of beauty lifting thee to false sight.

A noble fiction of thy yearnings made,

Thy human imperfection it must share:

Its forms in Nature disappoint the heart,

460 And never shall it find its heavenly shape

And never can it be fulfilled in Time.

O soul misled by the splendour of thy thoughts,

O earthly creature with thy dream of heaven,

Obey, resigned and still, the earthly law.

465 Accept the brief light that falls upon thy days;

Take what thou canst of Life's permitted joy;

Submitting to the ordeal of fate's scourge

Suffer what thou must of toil and grief and care.

There shall approach silencing thy passionate heart

470 My long calm night of everlasting sleep:

There into the hush from which thou cam'st retire.”

END OF CANTO TWO

Canto Three

The Debate of Love and Death

A sad destroying cadence the voice sank;

It seemed to lead the advancing march of Life

Into some still original Inane.

But Savitri answered to almighty Death:

5 “O dark-browed sophist of the universe

Who veilst the Real with its own Idea,

Hiding with brute objects Nature's living face,

Masking eternity with thy dance of death,

Thou hast woven the ignorant mind into a screen

10 And made of Thought error's purveyor and scribe,

And a false witness of mind's servant sense.

An aesthete of the sorrow of the world,

Champion of a harsh and sad philosophy

Thou hast used words to shutter out the Light

15 And called in Truth to vindicate a lie.

A lying reality is falsehood's crown

And a perverted truth her richest gem.

O Death, thou speakest truth but truth that slays,

I answer to thee with the Truth that saves.

20 A traveller new-discovering himself,

One made of Matter's world his starting-point,

He made of Nothingness his living-room

And Night a process of the eternal light

And death a spur towards immortality.

25 God wrapped his head from sight in Matter's cowl,

His consciousness dived into inconscient depths,

All-Knowledge seemed a huge dark Nescience;

Infinity wore a boundless zero's form.

His abysms of bliss became insensible deeps,

30 Eternity a blank spiritual Vast.

Annulling an original nullity

The Timeless took its ground in emptiness

And drew the figure of a universe,

That the spirit might adventure into Time

35 And wrestle with adamant Necessity

And the soul pursue a cosmic pilgrimage.

A spirit moved in black immensities

And built a Thought in ancient Nothingness;

A soul was lit in God's tremendous Void,

40 A secret labouring glow of nascent fire.

In Nihil's gulf his mighty Puissance wrought;

She swung her formless motion into shapes,

Made Matter the body of the Bodiless.

Infant and dim the eternal Mights awoke.

45 In inert Matter breathed a slumbering Life,

In a subconscient Life Mind lay asleep;

In waking Life it stretched its giant limbs

To shake from it the torpor of its drowse;

A senseless substance quivered into sense,

50 The world's heart commenced to beat, its eyes to see,

In the crowded dumb vibrations of a brain

Thought fumbled in a ring to find itself,

Discovered speech and fed the new-born Word

That bridged with spans of light the world's ignorance.

55 In waking Mind, the Thinker built his house.

A reasoning animal willed and planned and sought;

He stood erect among his brute compeers,

He built life new, measured the universe,

Opposed his fate and wrestled with unseen Powers,

60 Conquered and used the laws that rule the world,

And hoped to ride the heavens and reach the stars,

A master of his huge environment.

Now through Mind's windows stares the demigod

Hidden behind the curtains of man's soul:

65 He has seen the Unknown, looked on Truth's veilless face;

A ray has touched him from the eternal sun;

Motionless, voiceless in foreseeing depths,

He stands awake in Supernature's light

And sees a glory of arisen wings

70 And sees the vast descending might of God.

“O Death, thou lookst on an unfinished world

Assailed by thee and of its road unsure,

Peopled by imperfect minds and ignorant lives,

And sayest God is not and all is vain.

75 How shall the child already be the man?

Because he is infant, shall he never grow?

Because he is ignorant, shall he never learn?

In a small fragile seed a great tree lurks,

In a tiny gene a thinking being is shut;

80 A little element in a little sperm,

It grows and is a conqueror and a sage.

Then wilt thou spew out, Death, God's mystic truth,

Deny the occult spiritual miracle?

Still wilt thou say there is no spirit, no God?

85 A mute material Nature wakes and sees;

She has invented speech, unveiled a will.

Something there waits beyond towards which she strives,

Something surrounds her into which she grows:

To uncover the spirit, to change back into God,

90 To exceed herself is her transcendent task.

In God concealed the world began to be,

Tardily it travels towards manifest God:

Our imperfection towards perfection toils,

The body is the chrysalis of a soul:

95 The infinite holds the finite in its arms,

Time travels towards revealed eternity.

A miracle structure of the eternal Mage,

Matter its mystery hides from its own eyes,

A scripture written out in cryptic signs,

100 An occult document of the All-Wonderful's art.

All here bears witness to his secret might,

In all we feel his presence and his power.

A blaze of his sovereign glory is the sun,

A glory is the gold and glimmering moon,

105 A glory is his dream of purple sky.

A march of his greatness are the wheeling stars.

His laughter of beauty breaks out in green trees,

His moments of beauty triumph in a flower;

The blue sea's chant, the rivulet's wandering voice

110 Are murmurs falling from the Eternal's harp.

This world is God fulfilled in outwardness.

His ways challenge our reason and our sense;

By blind brute movements of an ignorant Force,

By means we slight as small, obscure or base,

115 A greatness founded upon little things,

He has built a world in the unknowing Void.

His forms he has massed from infinitesimal dust;

His marvels are built from insignificant things.

If mind is crippled, life untaught and crude,

120 If brutal masks are there and evil acts,

They are incidents of his vast and varied plot,

His great and dangerous drama's needed steps;

He makes with these and all his passion-play,

A play and yet no play but the deep scheme

125 Of a transcendent Wisdom finding ways

To meet her Lord in the shadow and the Night:

Above her is the vigil of the stars;

Watched by a solitary Infinitude

She embodies in dumb Matter the Divine,

130 In symbol minds and lives the Absolute.

A miracle-monger her mechanical craft;

Matter's machine worked out the laws of thought,

Life's engines served the labour of a soul:

The Mighty Mother her creation wrought,

135 A huge caprice self-bound by iron laws,

And shut God into an enigmatic world:

She lulled the Omniscient into nescient sleep,

Omnipotence on Inertia's back she drove,

Trod perfectly with divine unconscious steps

140 The enormous circle of her wonder-works.

Immortality assured itself by death;

The Eternal's face was seen through drifts of Time.

His knowledge he disguised as Ignorance,

His Good he sowed in Evil's monstrous bed,

145 Made error a door by which Truth could enter in,

His plant of bliss watered with Sorrow's tears.

A thousand aspects point back to the One;

A dual Nature covered the Unique.

In this meeting of the Eternal's mingling masques,

150 This tangle-dance of passionate contraries

Locking like lovers in a forbidden embrace

The quarrel of their lost identity,

Through this wrestle and wrangle of the extremes of Power

Earth's million roads struggled towards deity.

155 All stumbled on behind a stumbling Guide,

Yet every stumble is a needed pace

On unknown routes to an unknowable goal.

All blundered and straggled towards the One Divine.

As if transmuted by a titan spell

160 The eternal Powers assumed a dubious face:

Idols of an oblique divinity,

They wore the heads of animal or troll,

Assumed ears of the faun, the satyr's hoof,

Or harboured the demoniac in their gaze:

165 A crooked maze they made of thinking mind,

They suffered a metamorphosis of the heart,

Admitting bacchant revellers from the Night

Into its sanctuary of delights,

As in a Dionysian masquerade.

170 On the highways, in the gardens of the world

They wallowed oblivious of their divine parts,

As drunkards of a dire Circean wine

Or a child who sprawls and sports in Nature's mire.

Even wisdom, hewer of the roads of God,

175 Is a partner in the deep disastrous game:

Lost is the pilgrim's wallet and the scrip,

She fails to read the map and watch the star.

A poor self-righteous virtue is her stock

And reason's pragmatic grope or abstract sight,

180 Or the technique of a brief hour's success

She teaches, an usher in utility's school.

On the ocean surface of vast Consciousness

Small thoughts in shoals are fished up into a net

But the great truths escape her narrow cast;

185 Guarded from vision by creation's depths,

Obscure they swim in blind enormous gulfs

Safe from the little sounding leads of mind,

Too far for the puny diver's shallow plunge.

Our mortal vision peers with ignorant eyes;

190 It has no gaze on the deep heart of things.

Our knowledge walks leaning on Error's staff,

A worshipper of false dogmas and false gods,

Or fanatic of a fierce intolerant creed

Or a seeker doubting every truth he finds,

195 A sceptic facing Light with adamant No

Or chilling the heart with dry ironic smile,

A cynic stamping out the god in man;

A darkness wallows in the paths of Time

Or lifts its giant head to blot the stars;

200 It makes a cloud of the interpreting mind

And intercepts the oracles of the Sun.

Yet Light is there; it stands at Nature's doors:

It holds a torch to lead the traveller in.

It waits to be kindled in our secret cells;

205 It is a star lighting an ignorant sea,

A lamp upon our poop piercing the night.

As knowledge grows Light flames up from within:

It is a shining warrior in the mind,

An eagle of dreams in the divining heart,

210 An armour in the fight, a bow of God.

Then larger dawns arrive and Wisdom's pomps

Cross through the being's dim half-lighted fields;

Philosophy climbs up Thought's cloud-bank peaks

And Science tears out Nature's occult powers,

215 Enormous djinns who serve a dwarf's small needs,

Exposes the sealed minutiae of her art

And conquers her by her own captive force.

On heights unreached by mind's most daring soar,

Upon a dangerous edge of failing Time

220 The soul draws back into its deathless Self;

Man's knowledge becomes God's supernal Ray.

There is the mystic realm whence leaps the power

Whose fire burns in the eyes of seer and sage;

A lightning flash of visionary sight,

225 It plays upon an inward verge of mind:

Thought silenced gazes into a brilliant Void.

A voice comes down from mystic unseen peaks:

A cry of splendour from a mouth of storm,

It is the voice that speaks to night's profound,

230 It is the thunder and the flaming call.

Above the planes that climb from nescient earth,

A hand is lifted towards the Invisible's realm,

Beyond the superconscient's blinding line

And plucks away the screens of the Unknown;

235 A spirit within looks into the Eternal's eyes.

It hears the Word to which our hearts were deaf,

It sees through the blaze in which our thoughts grew blind;

It drinks from the naked breasts of glorious Truth,

It learns the secrets of eternity.

240 Thus all was plunged into the riddling Night,

Thus all is raised to meet a dazzling Sun.

O Death, this is the mystery of thy reign.

In earth's anomalous and magic field

Carried in its aimless journey by the sun

245 Mid the forced marches of the great dumb stars,

A darkness occupied the fields of God,

And Matter's world was governed by thy shape.

Thy mask has covered the Eternal's face,

The Bliss that made the world has fallen asleep.

250 Abandoned in the Vast she slumbered on:

An evil transmutation overtook

Her members till she knew herself no more.

Only through her creative slumber flit

Frail memories of the joy and beauty meant

255 Under the sky's blue laugh mid green-scarfed trees

And happy squanderings of scents and hues,

In the field of the golden promenade of the sun

And the vigil of the dream-light of the stars,

Amid high meditating heads of hills,

260 On the bosom of voluptuous rain-kissed earth

And by the sapphire tumblings of the sea.

But now the primal innocence is lost

And Death and Ignorance govern the mortal world

And Nature's visage wears a greyer hue.

265 Earth still has kept her early charm and grace,

The grandeur and the beauty still are hers,

But veiled is the divine Inhabitant.

The souls of men have wandered from the Light

And the great Mother turns away her face.

270 The eyes of the creatrix Bliss are closed

And sorrow's touch has found her in her dreams.

As she turns and tosses on her bed of Void,

Because she cannot wake and find herself

And cannot build again her perfect shape,

275 Oblivious of her nature and her state,

Forgetting her instinct of felicity,

Forgetting to create a world of joy,

She weeps and makes her creatures' eyes to weep;

Testing with sorrow's edge her children's breasts,

280 She spends on life's vain waste of hope and toil

The poignant luxury of grief and tears.

In the nightmare change of her half-conscious dream,

Tortured herself and torturing by her touch,

She comes to our hearts and bodies and our lives

285 Wearing a hard and cruel mask of pain.

Our nature twisted by the abortive birth

Returns wry answers to life's questioning shocks,

An acrid relish finds in the world's pangs,

Drinks the sharp wine of grief's perversity.

290 A curse is laid on the pure joy of life:

Delight, God's sweetest sign and Beauty's twin,

Dreaded by aspiring saint and austere sage,

Is shunned, a dangerous and ambiguous cheat,

A specious trick of an infernal Power

295 It tempts the soul to its self-hurt and fall.

A puritan God made pleasure a poisonous fruit,

Or red drug in the market-place of Death,

And sin the child of Nature's ecstasy.

Yet every creature hunts for happiness,

300 Buys with harsh pangs or tears by violence

From the dull breast of the inanimate globe

Some fragment or some broken shard of bliss.

Even joy itself becomes a poisonous draught;

Its hunger is made a dreadful hook of Fate.

305 All means are held good to catch a single beam,

Eternity sacrificed for a moment's bliss:

Yet for joy and not for sorrow earth was made

And not as a dream in endless suffering Time.

Although God made the world for his delight,

310 An ignorant Power took charge and seemed his Will

And Death's deep falsity has mastered Life.

All grew a play of Chance simulating Fate.

“A secret air of pure felicity

Deep like a sapphire heaven our spirits breathe;

315 Our hearts and bodies feel its obscure call,

Our senses grope for it and touch and lose.

If this withdrew, the world would sink in the Void;

If this were not, nothing could move or live.

A hidden Bliss is at the root of things.

320 A mute Delight regards Time's countless works:

To house God's joy in things Space gave wide room,

To house God's joy in self our souls were born.

This universe an old enchantment guards;

Its objects are carved cups of World-Delight

325 Whose charmed wine is some deep soul's rapture-drink:

The All-Wonderful has packed heaven with his dreams,

He has made blank ancient Space his marvel-house;

He spilled his spirit into Matter's signs:

His fires of grandeur burn in the great sun,

330 He glides through heaven shimmering in the moon;

He is beauty carolling in the fields of sound;

He chants the stanzas of the odes of Wind;

He is silence watching in the stars at night;

He wakes at dawn and calls from every bough,

335 Lies stunned in the stone and dreams in flower and tree.

Even in this labour and dolour of Ignorance,

On the hard perilous ground of difficult earth,

In spite of death and evil circumstance

A will to live persists, a joy to be.

340 There is a joy in all that meets the sense,

A joy in all experience of the soul,

A joy in evil and a joy in good,

A joy in virtue and a joy in sin:

Indifferent to the threat of Karmic law,

345 Joy dares to grow upon forbidden soil,

Its sap runs through the plant and flowers of Pain:

It thrills with the drama of fate and tragic doom,

It tears its food from sorrow and ecstasy,

On danger and difficulty whets its strength;

350 It wallows with the reptile and the worm

And lifts its head, an equal of the stars;

It shares the faeries' dance, dines with the gnome:

It basks in the light and heat of many suns,

The sun of Beauty and the sun of Power

355 Flatter and foster it with golden beams;

It grows towards the Titan and the God.

On earth it lingers drinking its deep fill,

Through the symbol of her pleasure and her pain,

Of the grapes of Heaven and the flowers of the Abyss,

360 Of the flame-stabs and the torment-craft of Hell

And dim fragments of the glory of Paradise.

In the small paltry pleasures of man's life,

In his petty passions and joys it finds a taste,

A taste in tears and torture of broken hearts,

365 In the crown of gold and in the crown of thorns,

In life's nectar of sweetness and its bitter wine.

All being it explores for unknown bliss,

Sounds all experience for things new and strange.

Life brings into the earthly creature's days

370 A tongue of glory from a brighter sphere:

It deepens in his musings and his Art,

It leaps at the splendour of some perfect word,

It exults in his high resolves and noble deeds,

Wanders in his errors, dares the abyss's brink,

375 It climbs in his climbings, wallows in his fall.

Angel and demon brides his chamber share,

Possessors or competitors for life's heart.

To the enjoyer of the cosmic scene

His greatness and his littleness equal are,

380 His magnanimity and meanness hues

Cast on some neutral background of the gods:

The Artist's skill he admires who planned it all.

But not for ever endures this danger game:

Beyond the earth, but meant for delivered earth,

385 Wisdom and joy prepare their perfect crown;

Truth superhuman calls to thinking man.

At last the soul turns to eternal things,

In every shrine it cries for the clasp of God.

Then is there played the crowning Mystery,

390 Then is achieved the longed-for miracle.

Immortal Bliss her wide celestial eyes

Opens on the stars, she stirs her mighty limbs;

Time thrills to the sapphics of her amour-song

And Space fills with a white beatitude.

395 Then leaving to its grief the human heart,

Abandoning speech and the name-determined realms,

Through a gleaming far-seen sky of wordless thought,

Through naked thought-free heavens of absolute sight,

She climbs to the summits where the unborn Idea

400 Remembering the future that must be

Looks down upon the works of labouring Force,

Immutable above the world it made.

In the vast golden laughter of Truth's sun

Like a great heaven-bird on a motionless sea

405 Is poised her winged ardour of creative joy

On the still deep of the Eternal's peace.

This was the aim, this the supernal Law,

Nature's allotted task when beauty-drenched

In dim mist-waters of inconscient sleep,

410 Out of the Void this grand creation rose,

For this the Spirit came into the Abyss

And charged with its power Matter's unknowing force,

In Night's bare session to cathedral Light,

In Death's realm repatriate immortality.

415 A mystic slow transfiguration works.

All our earth starts from mud and ends in sky,

And Love that was once an animal's desire,

Then a sweet madness in the rapturous heart,

An ardent comradeship in the happy mind,

420 Becomes a wide spiritual yearning's space.

A lonely soul passions for the Alone,

The heart that loved man thrills to the love of God,

A body is his chamber and his shrine.

Then is our being rescued from separateness;

425 All is itself, all is new-felt in God:

A Lover leaning from his cloister's door

Gathers the whole world into his single breast.

Then shall the business fail of Night and Death:

When unity is won, when strife is lost

430 And all is known and all is clasped by Love

Who would turn back to ignorance and pain?

“O Death, I have triumphed over thee within;

I quiver no more with the assault of grief;

A mighty calmness seated deep within

435 Has occupied my body and my sense:

It takes the world's grief and transmutes to strength,

It makes the world's joy one with the joy of God.

My love eternal sits throned on God's calm;

For Love must soar beyond the very heavens

440 And find its secret sense ineffable;

It must change its human ways to ways divine,

Yet keep its sovereignty of earthly bliss.

O Death, not for my heart's sweet poignancy

Nor for my happy body's bliss alone

445 I have claimed from thee the living Satyavan,

But for his work and mine, our sacred charge.

Our lives are God's messengers beneath the stars;

To dwell under death's shadow they have come

Tempting God's light to earth for the ignorant race,

450 His love to fill the hollow in men's hearts,

His bliss to heal the unhappiness of the world.

For I, the woman, am the force of God,

He the Eternal's delegate soul in man.

My will is greater than thy law, O Death;

455 My love is stronger than the bonds of Fate:

Our love is the heavenly seal of the Supreme.

I guard that seal against thy rending hands.

Love must not cease to live upon the earth;

For Love is the bright link twixt earth and heaven,

460 Love is the far Transcendent's angel here;

Love is man's lien on the Absolute.”

But to the woman Death the god replied,

With the ironic laughter of his voice

Discouraging the labour of the stars:

465 “Even so men cheat the Truth with splendid thoughts.

Thus wilt thou hire the glorious charlatan, Mind,

To weave from his Ideal's gossamer air

A fine raiment for thy body's nude desires

And thy heart's clutching greedy passion clothe?

470 Daub not the web of life with magic hues:

Make rather thy thought a plain and faithful glass

Reflecting Matter and mortality,

And know thy soul a product of the flesh,

A made-up self in a constructed world.

475 Thy words are large murmurs in a mystic dream.

For how in the soiled heart of man could dwell

The immaculate grandeur of thy dream-built God,

Or who can see a face and form divine

In the naked two-legged worm thou callest man?

480 O human face, put off mind-painted masks:

The animal be, the worm that Nature meant;

Accept thy futile birth, thy narrow life.

For truth is bare like stone and hard like death;

Bare in the bareness, hard with truth's hardness live.”

485 But Savitri replied to the dire God:

“Yes, I am human. Yet shall man by me,

Since in humanity waits his hour the God,

Trample thee down to reach the immortal heights,

Transcending grief and pain and fate and death.

490 Yes, my humanity is a mask of God:

He dwells in me, the mover of my acts,

Turning the great wheel of his cosmic work.

I am the living body of his light,

I am the thinking instrument of his power,

495 I incarnate Wisdom in an earthly breast,

I am his conquering and unslayable will.

The formless Spirit drew in me its shape;

In me are the Nameless and the secret Name.”

Death from the incredulous Darkness sent its cry:

500 “O priestess in Imagination's house,

Persuade first Nature's fixed immutable laws

And make the impossible thy daily work.

How canst thou force to wed two eternal foes?

Irreconcilable in their embrace

505 They cancel the glory of their pure extremes:

An unhappy wedlock maims their stunted force.

How shall thy will make one the true and false?

Where Matter is all, there Spirit is a dream:

If all are the Spirit, Matter is a lie,

510 And who was the liar who forged the universe?

The Real with the unreal cannot mate.

He who would turn to God, must leave the world;

He who would live in the Spirit, must give up life;

He who has met the Self, renounces self.

515 The voyagers of the million routes of mind

Who have travelled through Existence to its end,

Sages exploring the world-ocean's vasts,

Have found extinction the sole harbour safe.

Two only are the doors of man's escape,

520 Death of his body Matter's gate to peace,

Death of his soul his last felicity.

In me all take refuge, for I, Death, am God.”

But Savitri replied to mighty Death:

“My heart is wiser than the Reason's thoughts,

525 My heart is stronger than thy bonds, O Death.

It sees and feels the one Heart beat in all,

It feels the high Transcendent's sunlike hands,

It sees the cosmic Spirit at its work;

In the dim Night it lies alone with God.

530 My heart's strength can carry the grief of the universe

And never falter from its luminous track,

Its white tremendous orbit through God's peace.

It can drink up the sea of All-Delight

And never lose the white spiritual touch,

535 The calm that broods in the deep Infinite.”

He said, “Art thou indeed so strong, O heart,

O soul, so free? And canst thou gather then

Bright pleasure from my wayside flowering boughs,

Yet falter not from thy hard journey's goal,

540 Meet the world's dangerous touch and never fall?

Show me thy strength and freedom from my laws.”

But Savitri answered, “Surely I shall find

Among the green and whispering woods of Life

Close-bosomed pleasures, only mine since his,

545 Or mine for him, because our joys are one.

And if I linger, Time is ours and God's,

And if I fall, is not his hand near mine?

All is a single plan; each wayside act

Deepens the soul's response, brings nearer the goal.”

550 Death the contemptuous Nihil answered her:

“So prove thy absolute force to the wise gods,

By choosing earthly joy! For self demand

And yet from self and its gross masks live free.

Then will I give thee all thy soul desires,

555 All the brief joys earth keeps for mortal hearts.

Only the one dearest wish that outweighs all,

Hard laws forbid and thy ironic fate.

My will once wrought remains unchanged through Time,

And Satyavan can never again be thine.”

560 But Savitri replied to the vague Power:

“If the eyes of Darkness can look straight at Truth,

Look in my heart and, knowing what I am,

Give what thou wilt or what thou must, O Death.

Nothing I claim but Satyavan alone.”

565 There was a hush as if of doubtful fates.

As one disdainful still who yields a point

Death bowed his sovereign head in cold assent:

“I give to thee, saved from death and poignant fate

Whatever once the living Satyavan

570 Desired in his heart for Savitri.

Bright noons I give thee and unwounded dawns,

Daughters of thy own shape in heart and mind,

Fair hero sons and sweetness undisturbed

Of union with thy husband dear and true.

575 And thou shalt harvest in thy joyful house

Felicity of thy surrounded eves.

Love shall bind by thee many gathered hearts.

The opposite sweetness in thy days shall meet

Of tender service to thy life's desired

580 And loving empire over all thy loved,

Two poles of bliss made one, O Savitri.

Return, O child, to thy forsaken earth.”

But Savitri replied, “Thy gifts resist.

Earth cannot flower if lonely I return.”

585 Then Death sent forth once more his angry cry,

As chides a lion his escaping prey:

“What knowst thou of earth's rich and changing life

Who thinkst that one man dead all joy must cease?

Hope not to be unhappy till the end:

590 For grief dies soon in the tired human heart;

Soon other guests the empty chambers fill.

A transient painting on a holiday's floor

Traced for a moment's beauty love was made.

Or if a voyager on the eternal trail,

595 Its objects fluent change in its embrace

Like waves to a swimmer upon infinite seas.”

But Savitri replied to the vague god,

“Give me back Satyavan, my only lord.

Thy thoughts are vacant to my soul that feels

600 The deep eternal truth in transient things.”

Death answered her, “Return and try thy soul!

Soon shalt thou find appeased that other men

On lavish earth have beauty, strength and truth,

And when thou hast half forgotten, one of these

605 Shall wind himself around thy heart that needs

Some human answering heart against thy breast;

For who, being mortal, can dwell glad alone?

Then Satyavan shall glide into the past,

A gentle memory pushed away from thee

610 By new love and thy children's tender hands,

Till thou shalt wonder if thou lov'dst at all.

Such is the life earth's travail has conceived,

A constant stream that never is the same.”

But Savitri replied to mighty Death:

615 “O dark ironic critic of God's work,

Thou mockst the mind and body's faltering search

For what the heart holds in a prophet hour

And the immortal spirit shall make its own.

Mine is a heart that worshipped, though forsaken,

620 The image of the god its love adored;

I have burned in flame to travel in his steps.

Are we not they who bore vast solitude

Seated upon the hills alone with God?

Why dost thou vainly strive with me, O Death,

625 A mind delivered from all twilight thoughts,

To whom the secrets of the gods are plain?

For now at last I know beyond all doubt,

The great stars burn with my unceasing fire

And life and death are both its fuel made.

630 Life only was my blind attempt to love:

Earth saw my struggle, heaven my victory;

All shall be seized, transcended; there shall kiss

Casting their veils before the marriage fire

The eternal bridegroom and eternal bride.

635 The heavens accept our broken flights at last.

On our life's prow that breaks the waves of Time

No signal light of hope has gleamed in vain.”

She spoke; the boundless members of the god

As if by secret ecstasy assailed,

640 Shuddered in silence as obscurely stir

Ocean's dim fields delivered to the moon.

Then lifted up as by a sudden wind

Around her in that vague and glimmering world

The twilight trembled like a bursting veil.

645 Thus with armed speech the great opponents strove.

Around those spirits in the glittering mist

A deepening half-light fled with pearly wings

As if to reach some far ideal Morn.

Outlined her thoughts flew through the gleaming haze

650 Mingling bright-pinioned with its lights and veils

And all her words like dazzling jewels were caught

Into the glow of a mysterious world,

Or tricked in the rainbow shifting of its hues

Like echoes swam fainting into far sound.

655 All utterance, all mood must there become

An unenduring tissue sewn by mind

To make a gossamer robe of beautiful change.

Intent upon her silent will she walked

On the dim grass of vague unreal plains,

660 A floating veil of visions in her front,

A trailing robe of dreams behind her feet.

But now her spirit's flame of conscient force

Retiring from a sweetness without fruit

Called back her thoughts from speech to sit within

665 In a deep room in meditation's house.

For only there could dwell the soul's firm truth:

Imperishable, a tongue of sacrifice,

It flamed unquenched upon the central hearth

Where burns for the high houselord and his mate

670 The homestead's sentinel and witness fire

From which the altars of the gods are lit.

All still compelled went gliding on unchanged,

Still was the order of these worlds reversed:

The mortal led, the god and spirit obeyed

675 And she behind was leader of their march

And they in front were followers of her will.

Onward they journeyed through the drifting ways

Vaguely companioned by the glimmering mists.

But faster now all fled as if perturbed

680 Escaping from the clearness of her soul.

A heaven-bird upon jewelled wings of wind

Borne like a coloured and embosomed fire,

By spirits carried in a pearl-hued cave,

On through the enchanted dimness moved her soul.

685 Death walked in front of her and Satyavan,

In the dark front of Death, a failing star.

Above was the unseen balance of his fate.

END OF CANTO THREE

Canto Four

The Dream Twilight of the Earthly Real

There came a slope that slowly downward sank;

It slipped towards a stumbling grey descent.

The dim-heart marvel of the ideal was lost;

Its crowding wonder of bright delicate dreams

5 And vague half-limned sublimities she had left:

Thought fell towards lower levels; hard and tense

It passioned for some crude reality.

The twilight floated still but changed its hues

And heavily swathed a less delightful dream;

10 It settled in tired masses on the air;

Its symbol colours tuned with duller reds

And almost seemed a lurid mist of day.

A straining taut and dire besieged her heart;

Heavy her sense grew with a dangerous load,

15 And sadder, greater sounds were in her ears,

And through stern breakings of the lambent glare

Her vision caught a hurry of driving plains

And cloudy mountains and wide tawny streams,

And cities climbed in minarets and towers

20 Towards an unavailing changeless sky:

Long quays and ghauts and harbours white with sails

Challenged her sight awhile and then were gone.

Amidst them travailed toiling multitudes

In ever shifting perishable groups,

25 A foiled cinema of lit shadowy shapes

Enveloped in the grey mantle of a dream.

Imagining meanings in life's heavy drift,

They trusted in the uncertain environment

And waited for death to change their spirit's scene.

30 A savage din of labour and a tramp

Of armoured life and the monotonous hum

Of thoughts and acts that ever were the same,

As if the dull reiterated drone

Of a great brute machine, beset her soul,

35 A grey dissatisfied rumour like a ghost

Of the moaning of a loud unquiet sea.

A huge inhuman cyclopean voice,

A Babel-builders' song towering to heaven,

A throb of engines and the clang of tools

40 Brought the deep undertone of labour's pain.

As when pale lightnings tear a tortured sky,

High overhead a cloud-rimmed series flared

Chasing like smoke from a red funnel driven,

The forced creations of an ignorant Mind:

45 Drifting she saw like pictured fragments flee

Phantoms of human thought and baffled hopes,

The shapes of Nature and the arts of man,

Philosophies and disciplines and laws,

And the dead spirit of old societies,

50 Constructions of the Titan and the worm.

As if lost remnants of forgotten light,

Before her mind there fled with trailing wings

Dimmed revelations and delivering words,

Emptied of their mission and their strength to save,

55 The messages of the evangelist gods,

Voices of prophets, scripts of vanishing creeds.

Each in its hour eternal claimed went by:

Ideals, systems, sciences, poems, crafts

Tireless there perished and again recurred,

60 Sought restlessly by some creative Power;

But all were dreams crossing an empty vast.

Ascetic voices called of lonely seers

On mountain summits or by river banks

Or from the desolate heart of forest glades

65 Seeking heaven's rest or the spirit's worldless peace,

Or in bodies motionless like statues, fixed

In tranced cessations of their sleepless thought

Sat sleeping souls, and this too was a dream.

All things the past has made and slain were there,

70 Its lost forgotten forms that once had lived,

And all the present loves as new-revealed

And all the hopes the future brings had failed

Already, caught and spent in efforts vain,

Repeated fruitlessly age after age.

75 Unwearied all returned insisting still

Because of joy in the anguish of pursuit

And joy to labour and to win and lose

And joy to create and keep and joy to kill.

The rolling cycles passed and came again,

80 Brought the same toils and the same barren end,

Forms ever new and ever old, the long

Appalling revolutions of the world.

Once more arose the great destroying Voice:

Across the fruitless labour of the worlds

85 His huge denial's all-defeating might

Pursued the ignorant march of dolorous Time.

“Behold the figures of this symbol realm,

Its solid outlines of creative dream

Inspiring the great concrete tasks of earth.

90 In its motion-parable of human life

Here thou canst trace the outcome Nature gives

To the sin of being and the error in things

And the desire that compels to live

And man's incurable malady of hope.

95 In an immutable order's hierarchy

Where Nature changes not, man cannot change:

Ever he obeys her fixed mutation's law;

In a new version of her oft-told tale

In ever-wheeling cycles turns the race.

100 His mind is pent in circling boundaries:

For mind is man, beyond thought he cannot soar.

If he could leave his limits he would be safe:

He sees but cannot mount to his greater heavens;

Even winged, he sinks back to his native soil.

105 He is a captive in his net of mind

And beats soul-wings against the walls of life.

In vain his heart lifts up its yearning prayer,

Peopling with brilliant Gods the formless Void;

Then disappointed to the Void he turns

110 And in its happy nothingness asks release,

The calm Nirvana of his dream of self:

The Word in silence ends, in Nought the name.

Apart amid the mortal multitudes,

He calls the Godhead incommunicable

115 To be the lover of his lonely soul

Or casts his spirit into its void embrace.

Or he finds his copy in the impartial All;

He imparts to the Immobile his own will,

Attributes to the Eternal wrath and love

120 And to the Ineffable lends a thousand names.

Hope not to call God down into his life.

How shalt thou bring the Everlasting here?

There is no house for him in hurrying Time.

Vainly thou seekst in Matter's world an aim;

125 No aim is there, only a will to be.

All walk by Nature bound for ever the same.

Look on these forms that stay awhile and pass,

These lives that long and strive, then are no more,

These structures that have no abiding truth,

130 The saviour creeds that cannot save themselves,

But perish in the strangling hands of the years,

Discarded from man's thought, proved false by Time,

Philosophies that strip all problems bare

But nothing ever have solved since earth began,

135 And sciences omnipotent in vain

By which men learn of what the suns are made,

Transform all forms to serve their outward needs,

Ride through the sky and sail beneath the sea,

But learn not what they are or why they came;

140 These polities, architectures of man's brain,

That, bricked with evil and good, wall in man's spirit

And, fissured houses, palace at once and jail,

Rot while they reign and crumble before they crash;

These revolutions, demon or drunken god,

145 Convulsing the wounded body of mankind

Only to paint in new colours an old face;

These wars, carnage triumphant, ruin gone mad,

The work of centuries vanishing in an hour,

The blood of the vanquished and the victor's crown

150 Which men to be born must pay for with their pain,

The hero's face divine on satyr's limbs,

The demon's grandeur mixed with the demigod's,

The glory and the beasthood and the shame;

Why is it all, the labour and the din,

155 The transient joys, the timeless sea of tears,

The longing and the hoping and the cry,

The battle and the victory and the fall,

The aimless journey that can never pause,

The waking toil, the incoherent sleep,

160 Song, shouts and weeping, wisdom and idle words,

The laughter of men, the irony of the gods?

Where leads the march, whither the pilgrimage?

Who keeps the map of the route or planned each stage?

Or else self-moved the world walks its own way,

165 Or nothing is there but only a Mind that dreams:

The world is a myth that happened to come true,

A legend told to itself by conscious Mind,

Imaged and played on a feigned Matter's ground

On which it stands in an unsubstantial Vast.

170 Mind is the author, spectator, actor, stage:

Mind only is and what it thinks is seen.

If Mind is all, renounce the hope of bliss;

If Mind is all, renounce the hope of Truth.

For Mind can never touch the body of Truth

175 And Mind can never see the soul of God;

Only his shadow it grasps nor hears his laugh

As it turns from him to the vain seeming of things.

Mind is a tissue woven of light and shade

Where right and wrong have sewn their mingled parts;

180 Or Mind is Nature's marriage of convenance

Between truth and falsehood, between joy and pain:

This struggling pair no court can separate.

Each thought is a gold coin with bright alloy

And error and truth are its obverse and reverse:

185 This is the imperial mintage of the brain

And of this kind is all its currency.

Think not to plant on earth the living Truth

Or make of Matter's world the home of God;

Truth comes not there but only the thought of Truth,

190 God is not there but only the name of God.

If Self there is it is bodiless and unborn;

It is no one and it is possessed by none.

On what shalt thou then build thy happy world?

Cast off thy life and mind, then art thou Self,

195 An all-seeing omnipresence stark, alone.

If God there is he cares not for the world;

All things he sees with calm indifferent gaze,

He has doomed all hearts to sorrow and desire,

He has bound all life with his implacable laws;

200 He answers not the ignorant voice of prayer.

Eternal while the ages toil beneath,

Unmoved, untouched by aught that he has made,

He sees as minute details mid the stars

The animal's agony and the fate of man:

205 Immeasurably wise, he exceeds thy thought;

His solitary joy needs not thy love.

His truth in human thinking cannot dwell:

If thou desirest Truth, then still thy mind

For ever, slain by the dumb unseen Light.

210 Immortal bliss lives not in human air:

How shall the mighty Mother her calm delight

Keep fragrant in this narrow fragile vase,

Or lodge her sweet unbroken ecstasy

In hearts which earthly sorrow can assail

215 And bodies careless Death can slay at will?

Dream not to change the world that God has planned,

Strive not to alter his eternal law.

If heavens there are whose gates are shut to grief,

There seek the joy thou couldst not find on earth;

220 Or in the imperishable hemisphere

Where Light is native and Delight is king

And Spirit is the deathless ground of things,

Choose thy high station, child of Eternity.

If thou art Spirit and Nature is thy robe,

225 Cast off thy garb and be thy naked self

Immutable in its undying truth,

Alone for ever in the mute Alone.

Turn then to God, for him leave all behind;

Forgetting love, forgetting Satyavan,

230 Annul thyself in his immobile peace.

O soul, drown in his still beatitude.

For thou must die to thyself to reach God's height:

I, Death, am the gate of immortality.”

But Savitri answered to the sophist God:

235 “Once more wilt thou call Light to blind Truth's eyes,

Make Knowledge a catch of the snare of Ignorance

And the Word a dart to slay my living soul?

Offer, O King, thy boons to tired spirits

And hearts that could not bear the wounds of Time,

240 Let those who were tied to body and to mind,

Tear off those bonds and flee into white calm

Crying for a refuge from the play of God.

Surely thy boons are great since thou art He!

But how shall I seek rest in endless peace

245 Who house the mighty Mother's violent force,

Her vision turned to read the enigmaed world,

Her will tempered in the blaze of Wisdom's sun

And the flaming silence of her heart of love?

The world is a spiritual paradox

250 Invented by a need in the Unseen,

A poor translation to the creature's sense

Of That which for ever exceeds idea and speech,

A symbol of what can never be symbolised,

A language mispronounced, misspelt, yet true.

255 Its powers have come from the eternal heights

And plunged into the inconscient dim Abyss

And risen from it to do their marvellous work.

The soul is a figure of the Unmanifest,

The mind labours to think the Unthinkable,

260 The life to call the Immortal into birth,

The body to enshrine the Illimitable.

The world is not cut off from Truth and God.

In vain thou hast dug the dark unbridgeable gulf,

In vain thou hast built the blind and doorless wall:

265 Man's soul crosses through thee to Paradise,

Heaven's sun forces its way through death and night;

Its light is seen upon our being's verge.

My mind is a torch lit from the eternal sun,

My life a breath drawn by the immortal Guest,

270 My mortal body is the Eternal's house.

Already the torch becomes the undying ray,

Already the life is the Immortal's force,

The house grows of the householder part and one.

How sayst thou Truth can never light the human mind

275 And Bliss can never invade the mortal's heart

Or God descend into the world he made?

If in the meaningless Void creation rose,

If from a bodiless Force Matter was born,

If Life could climb in the unconscious tree,

280 Its green delight break into emerald leaves

And its laughter of beauty blossom in the flower,

If sense could wake in tissue, nerve and cell

And Thought seize the grey matter of the brain,

And soul peep from its secrecy through the flesh,

285 How shall the nameless Light not leap on men,

And unknown powers emerge from Nature's sleep?

Even now hints of a luminous Truth like stars

Arise in the mind-mooned splendour of Ignorance;

Even now the deathless Lover's touch we feel:

290 If the chamber's door is even a little ajar,

What then can hinder God from stealing in

Or who forbid his kiss on the sleeping soul?

Already God is near, the Truth is close:

Because the dark atheist body knows him not,

295 Must the sage deny the Light, the seer his soul?

I am not bound by thought or sense or shape;

I live in the glory of the Infinite,

I am near to the Nameless and Unknowable,

The Ineffable is now my household mate.

300 But standing on Eternity's luminous brink

I have discovered that the world was He;

I have met Spirit with spirit, Self with self,

But I have loved too the body of my God.

I have pursued him in his earthly form.

305 A lonely freedom cannot satisfy

A heart that has grown one with every heart:

I am a deputy of the aspiring world,

My spirit's liberty I ask for all.”

Then rang again a deeper cry of Death.

310 As if beneath its weight of sterile law

Oppressed by its own obstinate meaningless will,

Disdainful, weary and compassionate,

It kept no more its old intolerant sound,

But seemed like life's in her unnumbered paths

315 Toiling for ever and achieving nought

Because of birth and change, her mortal powers

By which she lasts, around the term-posts fixed

Turning of a wide circling aimless race

Whose course for ever speeds and is the same.

320 In its long play with Fate and Chance and Time

Assured of the game's vanity lost or won,

Crushed by its load of ignorance and doubt

Which knowledge seems to increase and growth to enlarge,

The earth-mind sinks and it despairs and looks

325 Old, weary and discouraged on its work.

Yet was all nothing then or vainly achieved?

Some great thing has been done, some light, some power

Delivered from the huge Inconscient's grasp:

It has emerged from night; it sees its dawns

330 Circling for ever though no dawn can stay.

This change was in the godhead's far-flung voice;

His form of dread was altered and admitted

Our transient effort at eternity,

Yet flung vast doubts of what might else have been

335 On grandiose hints of an impossible day.

The great voice surging cried to Savitri:

“Because thou knowst the wisdom that transcends

Both veil of forms and the contempt of forms,

Arise delivered by the seeing gods.

340 If free thou hadst kept thy mind from life's fierce stress,

Thou mightst have been like them omniscient, calm.

But the violent and passionate heart forbids.

It is the storm bird of an anarch Power

That would upheave the world and tear from it

345 The indecipherable scroll of Fate,

Death's rule and Law and the unknowable Will.

Hasteners to action, violators of God

Are these great spirits who have too much love,

And they who formed like thee, for both art thou,

350 Have come into the narrow bounds of life

With too large natures overleaping time.

Worshippers of force who know not her recoil,

Their giant wills compel the troubled years.

The wise are tranquil; silent the great hills

355 Rise ceaselessly towards their unreached sky,

Seated on their unchanging base, their heads

Dreamless in heaven's immutable domain.

On their aspiring tops, sublime and still,

Lifting half-way to heaven the climbing soul

360 The mighty mediators stand content

To watch the revolutions of the stars:

Motionlessly moving with the might of earth,

They see the ages pass and are the same.

The wise think with the cycles, they hear the tread

365 Of far-off things; patient, unmoved they keep

Their dangerous wisdom in their depths restrained,

Lest man's frail days into the unknown should sink

Dragged like a ship by bound leviathan

Into the abyss of his stupendous seas.

370 Lo, how all shakes when the gods tread too near!

All moves, is in peril, anguished, torn, upheaved.

The hurrying aeons would stumble on too swift

If strength from heaven surprised the imperfect earth

And veilless knowledge smote these unfit souls.

375 The deities have screened their dreadful power:

God hides his thought and, even, he seems to err.

Be still and tardy in the slow wise world.

Mighty art thou with the dread goddess filled,

To whom thou criedst at dawn in the dim woods.

380 Use not thy strength like the wild Titan souls!

Touch not the seated lines, the ancient laws,

Respect the calm of great established things.”

But Savitri replied to the huge god:

“What is the calm thou vauntst, O Law, O Death?

385 Is it not the dull-visioned tread inert

Of monstrous energies chained in a stark round

Soulless and stone-eyed with mechanic dreams?

Vain the soul's hope if changeless Law is all:

Ever to the new and the unknown press on

390 The speeding aeons justifying God.

What were earth's ages if the grey restraint

Were never broken and glories sprang not forth

Bursting their obscure seed, while man's slow life

Leaped hurried into sudden splendid paths

395 By divine words and human gods revealed?

Impose not upon sentient minds and hearts

The dull fixity that binds inanimate things.

Well is the unconscious rule for the animal breeds

Content to live beneath the immutable yoke;

400 Man turns to a nobler walk, a master path.

I trample on thy law with living feet;

For to arise in freedom I was born.

If I am mighty let my force be unveiled

Equal companion of the dateless powers,

405 Or else let my frustrated soul sink down

Unworthy of Godhead in the original sleep.

I claim from Time my will's eternity,

God from his moments.” Death replied to her,

“Why should the noble and immortal will

410 Stoop to the petty works of transient earth,

Freedom forgotten and the Eternal's path?

Or is this the high use of strength and thought,

To struggle with the bonds of death and time

And spend the labour that might earn the gods

415 And battle and bear agony of wounds

To grasp the trivial joys that earth can guard

In her small treasure-chest of passing things?

Child, hast thou trodden the gods beneath thy feet

Only to win poor shreds of earthly life

420 For him thou lov'st cancelling the grand release,

Keeping from early rapture of the heavens

His soul the lenient deities have called?

Are thy arms sweeter than the courts of God?”

She answered, “Straight I trample on the road

425 The strong hand hewed for me which planned our paths.

I run where his sweet dreadful voice commands

And I am driven by the reins of God.

Why drew he wide his scheme of mighty worlds

Or filled infinity with his passionate breath?

430 Or wherefore did he build my mortal form

And sow in me his bright and proud desires,

If not to achieve, to flower in me, to love,

Carving his human image richly shaped

In thoughts and largenesses and golden powers?

435 Far Heaven can wait our coming in its calm.

Easy the heavens were to build for God.

Earth was his difficult matter, earth the glory

Gave of the problem and the race and strife.

There are the ominous masks, the terrible powers;

440 There it is greatness to create the gods.

Is not the spirit immortal and absolved

Always, delivered from the grasp of Time?

Why came it down into the mortal's Space?

A charge he gave to his high spirit in man

445 And wrote a hidden decree on Nature's tops.

Freedom is this with ever seated soul,

Large in life's limits, strong in Matter's knots,

Building great stuff of action from the worlds

To make fine wisdom from coarse, scattered strands

450 And love and beauty out of war and night,

The wager wonderful, the game divine.

What liberty has the soul which feels not free

Unless stripped bare and cannot kiss the bonds

The Lover winds around his playmate's limbs,

455 Choosing his tyranny, crushed in his embrace?

To seize him better with her boundless heart

She accepts the limiting circle of his arms,

Bows full of bliss beneath his mastering hands

And laughs in his rich constraints, most bound, most free.

460 This is my answer to thy lures, O Death.”

Immutable, Death's denial met her cry:

“However mighty, whatever thy secret name

Uttered in hidden conclaves of the gods,

Thy heart's ephemeral passion cannot break

465 The iron rampart of accomplished things

With which the great Gods fence their camp in Space.

Whoever thou art behind thy human mask,

Even if thou art the Mother of the worlds

And pegst thy claim upon the realms of Chance,

470 The cosmic Law is greater than thy will.

Even God himself obeys the Laws he made:

The Law abides and never can it change,

The Person is a bubble on Time's sea.

A forerunner of a greater Truth to come,

475 Thy soul creator of its freer Law,

Vaunting a Force behind on which it leans,

A Light above which none but thou hast seen,

Thou claimst the first fruits of Truth's victory.

But what is Truth and who can find her form

480 Amid the specious images of sense,

Amid the crowding guesses of the mind

And the dark ambiguities of a world

Peopled with the incertitudes of Thought?

For where is Truth and when was her footfall heard

485 Amid the endless clamour of Time's mart

And which is her voice amid the thousand cries

That cross the listening brain and cheat the soul?

Or is Truth aught but a high starry name

Or a vague and splendid word by which man's thought

490 Sanctions and consecrates his nature's choice,

The heart's wish donning knowledge as its robe,

The cherished idea elect among the elect,

Thought's favourite mid the children of half-light

Who high-voiced crowd the playgrounds of the mind

495 Or people its dormitories in infant sleep?

All things hang here between God's yes and no,

Two Powers real but to each other untrue,

Two consort stars in the mooned night of mind

That towards two opposite horizons gaze,

500 The white head and black tail of the mystic drake,

The swift and the lame foot, wing strong, wing broken

Sustaining the body of the uncertain world,

A great surreal dragon in the skies.

Too dangerously thy high proud truth must live

505 Entangled in Matter's mortal littleness.

All in this world is true, yet all is false:

Its thoughts into an eternal cipher run,

Its deeds swell to Time's rounded zero sum.

Thus man at once is animal and god,

510 A disparate enigma of God's make

Unable to free the Godhead's form within,

A being less than himself, yet something more,

The aspiring animal, the frustrate god

Yet neither beast nor deity but man,

515 But man tied to the kind earth's labour strives to exceed

Climbing the stairs of God to higher things.

Objects are seemings and none knows their truth,

Ideas are guesses of an ignorant god.

Truth has no home in earth's irrational breast:

520 Yet without reason life is a tangle of dreams,

But reason is poised above a dim abyss

And stands at last upon a plank of doubt.

Eternal truth lives not with mortal men.

Or if she dwells within thy mortal heart,

525 Show me the body of the living Truth

Or draw for me the outline of her face

That I too may obey and worship her.

Then will I give thee back thy Satyavan.

But here are only facts and steel-bound Law.

530 This truth I know that Satyavan is dead

And even thy sweetness cannot lure him back.

No magic Truth can bring the dead to life,

No power of earth cancel the thing once done,

No joy of the heart can last surviving death,

535 No bliss persuade the past to live again.

But Life alone can solace the mute Void

And fill with thought the emptiness of Time.

Leave then thy dead, O Savitri, and live.”

The Woman answered to the mighty Shade,

540 And as she spoke, mortality disappeared;

Her Goddess self grew visible in her eyes,

Light came, a dream of heaven, into her face.

“O Death, thou too art God and yet not He,

But only his own black shadow on his path

545 As leaving the Night he takes the upward Way

And drags with him its clinging inconscient Force.

Of God unconscious thou art the dark head,

Of his Ignorance thou art the impenitent sign,

Of its vast tenebrous womb the natural child,

550 On his immortality the sinister bar.

All contraries are aspects of God's face.

The Many are the innumerable One,

The One carries the multitude in his breast;

He is the Impersonal, inscrutable, sole,

555 He is the one infinite Person seeing his world;

The Silence bears the Eternal's great dumb seal,

His light inspires the eternal Word;

He is the Immobile's deep and deathless hush,

Its white and signless blank negating calm,

560 Yet stands the creator Self, the almighty Lord

And watches his will done by the forms of Gods

And the desire that goads half-conscious man

And the reluctant and unseeing Night.

These wide divine extremes, these inverse powers

565 Are the right and left side of the body of God;

Existence balanced twixt two mighty arms

Confronts the mind with unsolved abysms of Thought.

Darkness below, a fathomless Light above,

In Light are joined, but sundered by severing Mind

570 Stand face to face, opposite, inseparable,

Two contraries needed for his great World-task,

Two poles whose currents wake the immense World-Force.

In the stupendous secrecy of his Self,

Above the world brooding with equal wings,

575 He is both in one, beginningless, without end:

Transcending both, he enters the Absolute.

His being is a mystery beyond mind,

His ways bewilder mortal ignorance;

The finite in its little sections parked,

580 Amazed, credits not God's audacity

Who dares to be the unimagined All

And see and act as might one Infinite.

Against human reason this is his offence,

Being known to be for ever unknowable,

585 To be all and yet transcend the mystic whole,

Absolute, to lodge in a relative world of Time,

Eternal and all-knowing, to suffer birth,

Omnipotent, to sport with Chance and Fate,

Spirit, yet to be Matter and the Void,

590 Illimitable, beyond form or name,

To dwell within a body, one and supreme

To be animal and human and divine:

A still deep sea, he laughs in rolling waves;

Universal, he is all,transcendent, none.

595 To man's righteousness this is his cosmic crime,

Almighty beyond good and evil to dwell

Leaving the good to their fate in a wicked world

And evil to reign in this enormous scene.

All opposition seems and strife and chance,

600 An aimless labour with but scanty sense,

To eyes that see a part and miss the whole;

The surface men scan, the depths refuse their search:

A hybrid mystery challenges the view,

Or a discouraging sordid miracle.

605 Yet in the exact Inconscient's stark conceit,

In the casual error of the world's ignorance

A plan, a hidden Intelligence is glimpsed.

There is a purpose in each stumble and fall;

Nature's most careless lolling is a pose

610 Preparing some forward step, some deep result.

Ingenious notes plugged into a motived score,

These million discords dot the harmonious theme

Of the evolution's huge orchestral dance.

A Truth supreme has forced the world to be;

615 It has wrapped itself in Matter as in a shroud,

A shroud of Death, a shroud of Ignorance.

It compelled the suns to burn through silent Space,

Flame-signs of its uncomprehended Thought

In a wide brooding ether's formless muse:

620 It made of Knowledge a veiled and struggling light,

Of Being a substance nescient, dense and dumb,

Of Bliss the beauty of an insentient world.

In finite things the conscious Infinite dwells:

Involved it sleeps in Matter's helpless trance,

625 It rules the world from its sleeping senseless Void;

Dreaming it throws out mind and heart and soul

To labour crippled, bound, on the hard earth;

A broken whole it works through scattered points;

Its gleaming shards are Wisdom's diamond thoughts,

630 Its shadowy reflex our ignorance.

It starts from the mute mass in countless jets,

It fashions a being out of brain and nerve,

A sentient creature from its pleasures and pangs.

A pack of feelings obscure, a dot of sense

635 Survives awhile answering the shocks of life,

Then, crushed or its force spent, leaves the dead form,

Leaves the huge universe in which it lived

An insignificant unconsidered guest.

But the soul grows concealed within its house;

640 It gives to the body its strength and magnificence;

It follows aims in an ignorant aimless world,

It lends significance to earth's meaningless life.

A demigod animal, came thinking man;

He wallows in mud, yet heavenward soars in thought;

645 He plays and ponders, laughs and weeps and dreams,

Satisfies his little longings like the beast;

He pores upon life's book with student eyes.

Out of this tangle of intellect and sense,

Out of the narrow scope of finite thought

650 At last he wakes into spiritual mind;

A high liberty begins and luminous room:

He glimpses eternity, touches the infinite,

He meets the gods in great and sudden hours,

He feels the universe as his larger self,

655 Makes Space and Time his opportunity

To join the heights and depths of being in light,

In the heart's cave speaks secretly with God.

But these are touches and high moments lived;

Fragments of Truth supreme have lit his soul,

660 Reflections of the sun in waters still.

A few have dared the last supreme ascent

And break through borders of blinding light above,

And feel a breath around of mightier air,

Receive a vaster being's messages

665 And bathe in its immense intuitive Ray.

On summit Mind are radiant altitudes

Exposed to the lustre of Infinity,

Outskirts and dependencies of the house of Truth,

Upraised estates of Mind and measureless.

670 There man can visit but there he cannot live.

A cosmic Thought spreads out its vastitudes;

Its smallest parts are here philosophies

Challenging with their detailed immensity,

Each figuring an omniscient scheme of things.

675 But higher still can climb the ascending light;

There are vasts of vision and eternal suns,

Oceans of an immortal luminousness,

Flame-hills assaulting heaven with their peaks,

There dwelling all becomes a blaze of sight;

680 A burning head of vision leads the mind,

Thought trails behind it its long comet tail;

The heart glows, an illuminate and seer,

And sense is kindled into identity.

A highest flight climbs to a deepest view:

685 In a wide opening of its native sky

Intuition's lightnings range in a bright pack

Hunting all hidden truths out of their lairs,

Its fiery edge of seeing absolute

Cleaves into locked unknown retreats of self,

690 Rummages the sky-recesses of the brain,

Lights up the occult chambers of the heart;

Its spear-point ictus of discovery

Pressed on the cover of name, the screen of form,

Strips bare the secret soul of all that is.

695 Thought there has revelation's sun-bright eyes;

The Word, a mighty and inspiring Voice,

Enters Truth's inmost cabin of privacy

And tears away the veil from God and life.

Then stretches the boundless finite's last expanse,

700 The cosmic empire of the Overmind,

Time's buffer state bordering Eternity,

Too vast for the experience of man's soul:

All here gathers beneath one golden sky:

The Powers that build the cosmos station take

705 In its house of infinite possibility;

Each god from there builds his own nature's world;

Ideas are phalanxed like a group of suns,

Each marshalling his company of rays.

Thought crowds in masses seized by one regard;

710 All Time is one body, Space a single look:

There is the Godhead's universal gaze

And there the boundaries of immortal Mind:

The line that parts and joins the hemispheres

Closes in on the labour of the Gods

715 Fencing eternity from the toil of Time.

In her glorious kingdom of eternal light

All-ruler, ruled by none, the Truth supreme,

Omnipotent, omniscient and alone,

In a golden country keeps her measureless house;

720 In its corridor she hears the tread that comes

Out of the Unmanifest never to return

Till the Unknown is known and seen by men.

Above the stretch and blaze of cosmic Sight,

Above the silence of the wordless Thought,

725 Formless creator of immortal forms,

Nameless, investitured with the name divine,

Transcending Time's hours, transcending Timelessness,

The Mighty Mother sits in lucent calm

And holds the eternal Child upon her knees

730 Attending the day when he shall speak to Fate.

There is the image of our future's hope;

There is the sun for which all darkness waits,

There is the imperishable harmony;

The world's contradictions climb to her and are one:

735 There is the Truth of which the world's truths are shreds,

The Light of which the world's ignorance is the shade

Till Truth draws back the shade that it has cast,

The Love our hearts call down to heal all strife,

The Bliss for which the world's derelict sorrows yearn:

740 Thence comes the glory sometimes seen on earth,

The visits of Godhead to the human soul,

The Beauty and the dream on Nature's face.

There the perfection born from eternity

Calls to it the perfection born in Time,

745 The truth of God surprising human life,

The image of God overtaking finite shapes.

There in a world of everlasting Light,

In the realms of the immortal Supermind

Truth who hides here her head in mystery,

750 Her riddle deemed by reason impossible

In the stark structure of material form,

Unenigmaed lives, unmasked her face and there

Is Nature and the common law of things.

There in a body made of spirit stuff,

755 The hearth-stone of the everliving Fire,

Action translates the movements of the soul,

Thought steps infallible and absolute

And life is a continual worship's rite,

A sacrifice of rapture to the One.

760 A cosmic vision, a spiritual sense

Feels all the Infinite lodged in finite form

And seen through a quivering ecstasy of light

Discovers the bright face of the Bodiless,

In the truth of a moment, in the moment's soul

765 Can sip the honey-wine of Eternity.

A Spirit who is no one and innumerable,

The one mystic infinite Person of his world

Multiplies his myriad personality,

On all his bodies seals his divinity's stamp

770 And sits in each immortal and unique.

The Immobile stands behind each daily act,

A background of the movement and the scene,

Upholding creation on its might and calm

And change on the Immutable's deathless poise.

775 The Timeless looks out from the travelling hours;

The Ineffable puts on a robe of speech

Where all its words are woven like magic threads

Moving with beauty, inspiring with their gleam,

And every thought takes up its destined place

780 Recorded in the memory of the world.

The Truth supreme, vast and impersonal

Fits faultlessly the hour and circumstance,

Its substance a pure gold ever the same

But shaped into vessels for the spirit's use,

785 Its gold becomes the wine jar and the vase.

All there is a supreme epiphany:

The All-Wonderful makes a marvel of each event,

The All-Beautiful is a miracle in each shape;

The All-Blissful smites with rapture the heart's throbs,

790 A pure celestial joy is the use of sense.

Each being there is a member of the Self,

A portion of the million-thoughted All,

A claimant to the timeless Unity,

The many's sweetness, the joy of difference

795 Edged with the intimacy of the One.

“But who can show to thee Truth's glorious face?

Our human words can only shadow her.

To thought she is an unthinkable rapture of light,

To speech a marvel inexpressible.

800 O Death, if thou couldst touch the Truth supreme

Thou wouldst grow suddenly wise and cease to be.

If our souls could see and love and clasp God's Truth,

Its infinite radiance would seize our hearts,

Our being in God's image be remade

805 And earthly life become the life divine.”

Then Death the last time answered Savitri:

“If Truth supreme transcends her shadow here

Severed by Knowledge and the climbing vasts,

What bridge can cross the gulf that she has left

810 Between her and the dream-world she has made?

Or who could hope to bring her down to men

And persuade to tread the harsh globe with wounded feet

Leaving her unapproachable glory and bliss,

Wasting her splendour on pale earthly air?

815 Is thine that strength, O beauty of mortal limbs,

O soul who flutterest to escape my net?

Who then art thou hiding in human guise?

Thy voice carries the sound of infinity,

Knowledge is with thee, Truth speaks through thy words;

820 The light of things beyond shines in thy eyes.

But where is thy strength to conquer Time and Death?

Hast thou God's force to build heaven's values here?

For truth and knowledge are an idle gleam

If Knowledge brings not power to change the world,

825 If Might comes not to give to Truth her right.

A blind Force, not Truth has made this ignorant world,

A blind Force, not Truth orders the lives of men:

By Power, not Light, the great Gods rule the world;

Power is the arm of God, the seal of Fate.

830 O human claimant to immortality,

Reveal thy power, lay bare thy spirit's force,

Then will I give back to thee Satyavan.

Or if the Mighty Mother is with thee,

Show me her face that I may worship her;

835 Let deathless eyes look into the eyes of Death,

An imperishable Force touching brute things

Transform earth's death into immortal life.

Then can thy dead return to thee and live.

The prostrate earth perhaps shall lift her gaze

840 And feel near her the secret body of God

And love and joy overtake fleeing Time.”

And Savitri looked on Death and answered not.

Almost it seemed as if in his symbol shape

The world's darkness had consented to Heaven-light

845 And God needed no more the Inconscient's screen.

A mighty transformation came on her.

A halo of the indwelling Deity,

The Immortal's lustre that had lit her face

And tented its radiance in her body's house,

850 Overflowing made the air a luminous sea.

In a flaming moment of apocalypse

The Incarnation thrust aside its veil.

A little figure in infinity

Yet stood and seemed the Eternal's very house,

855 As if the world's centre was her very soul

And all wide space was but its outer robe.

A curve of the calm hauteur of far heaven

Descending into earth's humility,

Her forehead's span vaulted the Omniscient's gaze,

860 Her eyes were two stars that watched the universe.

The Power that from her being's summit reigned,

The Presence chambered in lotus secrecy,

Came down and held the centre in her brow

Where the mind's Lord in his control-room sits;

865 There throned on concentration's native seat

He opens that third mysterious eye in man,

The Unseen's eye that looks at the unseen,

When Light with a golden ecstasy fills his brain

And the Eternal's wisdom drives his choice

870 And eternal Will seizes the mortal's will.

It stirred in the lotus of her throat of song,

And in her speech throbbed the immortal Word,

Her life sounded with the steps of the world-soul

Moving in harmony with the cosmic Thought.

875 As glides God's sun into the mystic cave

Where hides his light from the pursuing gods,

It glided into the lotus of her heart

And woke in it the Force that alters Fate.

It poured into her navel's lotus depth,

880 Lodged in the little life-nature's narrow home,

On the body's longings grew heaven-rapture's flower

And made desire a pure celestial flame,

Broke into the cave where coiled World-Energy sleeps

And smote the thousand-hooded serpent Force

885 That blazing towered and clasped the World-Self above,

Joined Matter's dumbness to the Spirit's hush

And filled earth's acts with the Spirit's silent power.

Thus changed she waited for the Word to speak.

Eternity looked into the eyes of Death

890 And Darkness saw God's living Reality.

Then a Voice was heard that seemed the stillness' self

Or the low calm utterance of infinity

When it speaks to the silence in the heart of sleep.

“I hail thee, almighty and victorious Death,

895 Thou grandiose Darkness of the Infinite.

O Void that makest room for all to be,

Hunger that gnawest at the universe

Consuming the cold remnants of the suns

And eatst the whole world with thy jaws of fire,

900 Waster of the energy that has made the stars,

Inconscience, carrier of the seeds of thought,

Nescience in which All-Knowledge sleeps entombed

And slowly emerges in its hollow breast

Wearing the mind's mask of bright Ignorance.

905 Thou art my shadow and my instrument.

I have given thee thy awful shape of dread

And thy sharp sword of terror and grief and pain

To force the soul of man to struggle for light

On the brevity of his half-conscious days.

910 Thou art his spur to greatness in his works,

The whip to his yearning for eternal bliss,

His poignant need of immortality.

Live, Death, awhile, be still my instrument.

One day man too shall know thy fathomless heart

915 Of silence and the brooding peace of Night

And grave obedience to eternal Law

And the calm inflexible pity in thy gaze.

But now, O timeless Mightiness, stand aside

And leave the path of my incarnate Force.

920 Relieve the radiant God from thy black mask:

Release the soul of the world called Satyavan

Freed from thy clutch of pain and ignorance

That he may stand master of life and fate,

Man's representative in the house of God,

925 The mate of Wisdom and the spouse of Light,

The eternal bridegroom of the eternal bride.”

She spoke; Death unconvinced resisted still,

Although he knew refusing still to know,

Although he saw refusing still to see.

930 Unshakable he stood claiming his right.

His spirit bowed; his will obeyed the law

Of its own nature binding even on Gods.

The Two opposed each other face to face.

His being like a huge fort of darkness towered;

935 Around it her light grew, an ocean's siege.

Awhile the Shade survived defying heaven:

Assailing in front, oppressing from above,

A concrete mass of conscious power, he bore

The tyranny of her divine desire.

940 A pressure of intolerable force

Weighed on his unbowed head and stubborn breast;

Light like a burning tongue licked up his thoughts,

Light was a luminous torture in his heart,

Light coursed, a splendid agony, through his nerves;

945 His darkness muttered perishing in her blaze.

Her mastering Word commanded every limb

And left no room for his enormous will

That seemed pushed out into some helpless space

And could no more re-enter but left him void.

950 He called to Night but she fell shuddering back,

He called to Hell but sullenly it retired:

He turned to the Inconscient for support,

From which he was born, his vast sustaining self;

It drew him back towards boundless vacancy

955 As if by himself to swallow up himself:

He called to his strength, but it refused his call.

His body was eaten by light, his spirit devoured.

At last he knew defeat inevitable

And left crumbling the shape that he had worn,

960 Abandoning hope to make man's soul his prey

And force to be mortal the immortal spirit.

Afar he fled shunning her dreaded touch

And refuge took in the retreating Night.

In the dream twilight of that symbol world

965 The dire universal Shadow disappeared

Vanishing into the Void from which it came.

As if deprived of its original cause,

The twilight realm passed fading from their souls,

And Satyavan and Savitri were alone.

970 But neither stirred: between those figures rose

A mute invisible and translucent wall.

In the long blank moment's pause nothing could move:

All waited on the unknown inscrutable Will.

END OF CANTO FOUR

End of Book Ten

BOOK ELEVEN

The Book of Everlasting Day

Canto One

The Eternal Day: The Soul's Choice and the Supreme Consummation

A marvellous sun looked down from ecstasy's skies

On worlds of deathless bliss, perfection's home,

Magical unfoldings of the Eternal's smile

Capturing his secret heart-beats of delight.

5 God's everlasting day surrounded her,

Domains appeared of sempiternal light

Invading all Nature with the Absolute's joy.

Her body quivered with eternity's touch,

Her soul stood close to the founts of the infinite.

10 Infinity's finite fronts she lived in, new

For ever to an everliving sight.

Eternity multiplied its vast self-look

Translating its endless mightiness and joy

Into delight souls playing with Time could share

15 In grandeurs ever new-born from the unknown depths,

In powers that leaped immortal from unknown heights,

In passionate heart-beats of an undying love,

In scenes of a sweetness that can never fade.

Immortal to the rapturous heart and eyes,

20 In serene arches of translucent calm

From Wonder's dream-vasts cloudless skies slid down

An abyss of sapphire; sunlight visited eyes

Which suffered without pain the absolute ray

And saw immortal clarities of form.

25 Twilight and mist were exiles from that air,

Night was impossible to such radiant heavens.

Firm in the bosom of immensity

Spiritual breadths were seen, sublimely born

From a still beauty of creative joy;

30 Embodied thoughts to sweet dimensions held

To please some carelessness of divine peace,

Answered the deep demand of an infinite sense

And its need of forms to house its bodiless thrill.

A march of universal powers in Time,

35 The harmonic order of self's vastitudes

In cyclic symmetries and metric planes

Harboured a cosmic rapture's revelry,

An endless figuring of the spirit in things

Planned by the artist who has dreamed the worlds;

40 Of all the beauty and the marvel here,

Of all Time's intricate variety

Eternity was the substance and the source;

Not from a plastic mist of Matter made,

They offered the suggestion of their depths

45 And opened the great series of their powers.

Arisen beneath a triple mystic heaven

The seven immortal earths were seen, sublime:

Homes of the blest released from death and sleep

Where grief can never come nor any pang

50 Arriving from self-lost and seeking worlds

Alter Heaven-nature's changeless quietude

And mighty posture of eternal calm,

Its pose of ecstasy immutable.

Plains lay that seemed the expanse of God's wide sleep,

55 Thought's wings climbed up towards heaven's vast repose

Lost in blue deeps of immortality.

A changed earth-nature felt the breath of peace.

Air seemed an ocean of felicity

Or the couch of the unknown spiritual rest,

60 A vast quiescence swallowing up all sound

Into a voicelessness of utter bliss;

Even Matter brought a close spiritual touch,

All thrilled with the immanence of one divine.

The lowest of these earths was still a heaven

65 Translating into the splendour of things divine

The beauty and brightness of terrestrial scenes.

Eternal mountains ridge on gleaming ridge

Whose lines were graved as on a sapphire plate

And etched the borders of heaven's lustrous noon

70 Climbed like piled temple stairs and from their heads

Of topless meditation heard below

The approach of a blue pilgrim multitude

And listened to a great arriving voice

Of the wide travel hymn of timeless seas.

75 A chanting crowd from mountain bosoms slipped

Past branches fragrant with a sigh of flowers

Hurrying through sweetnesses with revel leaps;

The murmurous rivers of felicity

Divinely rippled honey-voiced desires,

80 Mingling their sister eddies of delight,

Then, widening to a pace of calm-lipped muse,

Down many-glimmered estuaries of dream

Went whispering into lakes of liquid peace.

On a brink held of senseless ecstasy

85 And guarding an eternal poise of thought

Sat sculptured souls dreaming by rivers of sound

In changeless attitudes of marble bliss.

Around her lived the children of God's day

In an unspeakable felicity,

90 A happiness never lost, the immortal's ease,

A glad eternity's blissful multitude.

Around, the deathless nations moved and spoke,

Souls of a luminous celestial joy,

Faces of stark beauty, limbs of the moulded Ray;

95 In cities cut like gems of conscious stone

And wonderful pastures and on gleaming coasts

Bright forms were seen, eternity's luminous tribes.

Above her rhythming godheads whirled the spheres,

Rapt mobile fixities here blindly sought

100 By the huge erring orbits of our stars.

Ecstatic voices smote at hearing's chords,

Each movement found a music all its own;

Songs thrilled of birds upon unfading boughs

The colours of whose plumage had been caught

105 From the rainbow of imagination's wings.

Immortal fragrance packed the quivering breeze.

In groves that seemed moved bosoms and trembling depths

The million children of the undying spring

Bloomed, pure unnumbered stars of hued delight

110 Nestling for shelter in their emerald sky:

Faery flower-masses looked with laughing eyes.

A dancing chaos, an iridescent sea

Eternised to Heaven's ever-wakeful sight

The crowding petal-glow of marvel's tints

115 Which float across the curtained lids of dream.

Immortal harmonies filled her listening ear;

A great spontaneous utterance of the heights

On Titan wings of rhythmic grandeur borne

Poured from some deep spiritual heart of sound,

120 Strains trembling with the secrets of the gods.

A spirit wandered happily in the wind,

A spirit brooded in the leaf and stone;

The voices of thought-conscious instruments

Along a living verge of silence strayed,

125 And from some deep, a wordless tongue of things

Unfathomed, inexpressible, chantings rose

Translating into a voice the Unknown.

A climber on the invisible stair of sound,

Music not with these few and striving steps

130 Aspired that wander upon transient strings,

But changed its ever new uncounted notes

In a passion of unforeseeing discovery,

And kept its old unforgotten ecstasies

A growing treasure in the mystic heart.

135 A consciousness that yearned through every cry

Of unexplored attraction and desire,

It found and searched again the unsatisfied deeps

Hunting as if in some deep secret heart

To find some lost or missed felicity.

140 In those far-lapsing symphonies she could hear,

Breaking through enchantments of the ravished sense,

The lyric voyage of a divine soul

Mid spume and laughter tempting with its prow

The charm of innocent Circean isles,

145 Adventures without danger beautiful

In lands where siren Wonder sings its lures

From rhythmic rocks in ever-foaming seas.

In the harmony of an original sight

Delivered from our limiting ray of thought,

150 And the reluctance of our blinded hearts

To embrace the Godhead in whatever guise,

She saw all Nature marvellous without fault.

Invaded by beauty's universal revel

Her being's fibre reached out vibrating

155 And claimed deep union with its outer selves,

And on the heart's chords made pure to seize all tones

Heaven's subtleties of touch unwearying forced

More vivid raptures than earth's life can bear.

What would be suffering here, was fiery bliss.

160 All here but passionate hint and mystic shade

Divined by the inner prophet who perceives

The spirit of delight in sensuous things,

Turned to more sweetness than can now be dreamed.

The mighty signs of which earth fears the stress,

165 Trembling because she cannot understand,

And must keep obscure in forms strange and sublime,

Were here the first lexicon of an infinite mind

Translating the language of eternal bliss.

Here rapture was a common incident;

170 The lovelinesses of whose captured thrill

Our human pleasure is a fallen thread,

Lay, symbol shapes, a careless ornament,

Sewn on the rich brocade of Godhead's dress.

Things fashioned were the imaged homes where mind

175 Arrived to fathom a deep physical joy;

The heart was a torch lit from infinity,

The limbs were trembling densities of soul.

These were the first domains, the outer courts

Immense but least in range and least in price,

180 The slightest ecstasies of the undying gods.

Higher her swing of vision swept and knew,

Admitted through large sapphire opening gates

Into the wideness of a light beyond,

These were but sumptuous decorated doors

185 To worlds nobler, more felicitously fair.

Endless aspired the climbing of those heavens;

Realm upon realm received her soaring view.

Then on what seemed one crown of the ascent

Where finite and the infinite are one,

190 Immune she beheld the strong immortals' seats

Who live for a celestial joy and rule,

The middle regions of the unfading Ray.

Great forms of deities sat in deathless tiers,

Eyes of an unborn gaze towards her leaned

195 Through a transparency of crystal fire.

In the beauty of bodies wrought from rapture's lines,

Shapes of entrancing sweetness spilling bliss,

Feet glimmering upon the sunstone courts of mind,

Heaven's cupbearers bore round the Eternal's wine.

200 A tangle of bright bodies, of moved souls

Tracing the close and intertwined delight,

The harmonious tread of lives for ever joined

In the passionate oneness of a mystic joy

As if sunbeams made living and divine,

205 The golden-bosomed Apsara goddesses,

In groves flooded from an argent disk of bliss

That floated through a luminous sapphire dream,

In a cloud of raiment lit with golden limbs

And gleaming footfalls treading faery swards,

210 Virgin motions of bacchant innocences

Who know their riot for a dance of God,

Whirled linked in moonlit revels of the heart.

Impeccable artists of unerring forms,

Magician builders of sound and rhythmic words,

215 Wind-haired Gandharvas chanted to the ear

The odes that shape the universal thought,

The lines that tear the veil from Deity's face,

The rhythms that bring the sounds of wisdom's sea.

Immortal figures and illumined brows,

220 Our great forefathers in those splendours moved;

Termless in power and satisfied of light,

They enjoyed the sense of all for which we strive.

High seers, moved poets saw the eternal thoughts

That, travellers from on high, arrive to us

225 Deformed by our search, tricked by costuming mind,

Like gods disfigured by the pangs of birth,

Seized the great words which now are frail sounds caught

By difficult rapture on a mortal tongue.

The strong who stumble and sin were calm proud gods.

230 There lightning-filled with glory and with flame,

Melting in waves of sympathy and sight,

Smitten like a lyre that throbs to others' bliss,

Drawn by the cords of ecstasies unknown,

Her human nature faint with heaven's delight,

235 She beheld the clasp to earth denied and bore

The imperishable eyes of veilless love.

More climbed above, level to level reached,

Beyond what tongue can utter or mind dream:

Worlds of an infinite reach crowned Nature's stir.

240 There was a greater tranquil sweetness there,

A subtler and profounder ether's field

And mightier scheme than heavenliest sense can give.

There breath carried a stream of seeing mind,

Form was a tenuous raiment of the soul:

245 Colour was a visible tone of ecstasy;

Shapes seen half immaterial by the gaze

And yet voluptuously palpable

Made sensible to touch the indwelling spirit.

The high perfected sense illumined lived

250 A happy vassal of the inner ray,

Each feeling was the Eternal's mighty child

And every thought was a sweet burning god.

Air was a luminous feeling, sound a voice,

Sunlight the soul's vision and moonlight its dream.

255 On a wide living base of wordless calm

All was a potent and a lucid joy.

Into those heights her spirit went floating up

Like an upsoaring bird who mounts unseen

Voicing to the ascent his throbbing heart

260 Of melody till a pause of closing wings

Comes quivering in his last contented cry

And he is silent with his soul discharged,

Delivered of his heart's burden of delight.

Experience mounted on joy's coloured breast

265 To inaccessible spheres in spiral flight.

There Time dwelt with eternity as one;

Immense felicity joined rapt repose.

As one drowned in a sea of splendour and bliss,

Mute in the maze of these surprising worlds,

270 Turning she saw their living knot and source,

Key to their charm and fount of their delight,

And knew him for the same who snares our lives

Captured in his terrifying pitiless net,

And makes the universe his prison camp

275 And makes in his immense and vacant vasts

The labour of the stars a circuit vain

And death the end of every human road

And grief and pain the wages of man's toil.

One whom her soul had faced as Death and Night

280 A sum of all sweetness gathered into his limbs

And blinded her heart to the beauty of the suns.

Transfigured was the formidable shape.

His darkness and his sad destroying might

Abolishing for ever and disclosing

285 The mystery of his high and violent deeds,

A secret splendour rose revealed to sight

Where once the vast embodied Void had stood.

Night the dim mask had grown a wonderful face.

The vague infinity was slain whose gloom

290 Had outlined from the terrible unknown

The obscure disastrous figure of a god,

Fled was the error that arms the hands of grief,

And lighted the ignorant gulf whose hollow deeps

Had given to nothingness a dreadful voice.

295 As when before the eye that wakes in sleep

Is opened the sombre binding of a book,

Illumined letterings are seen which kept

A golden blaze of thought inscribed within,

A marvellous form responded to her gaze

300 Whose sweetness justified life's blindest pain;

All Nature's struggle was its easy price,

The universe and its agony seemed worth while.

As if the choric calyx of a flower

Aerial, visible on music's waves,

305 A lotus of light-petalled ecstasy

Took shape out of the tremulous heart of things.

There was no more the torment under the stars,

The evil sheltered behind Nature's mask;

There was no more the dark pretence of hate,

310 The cruel rictus on Love's altered face.

Hate was the grip of a dreadful amour's strife;

A ruthless love intent only to possess

Has here replaced the sweet original god.

Forgetting the Will-to-love that gave it birth,

315 The passion to lock itself in and to unite,

It would swallow all into one lonely self,

Devouring the soul that it had made its own,

By suffering and annihilation's pain

Punishing the unwillingness to be one,

320 Angry with the refusals of the world,

Passionate to take but knowing not how to give.

Death's sombre cowl was cast from Nature's brow;

There lightened on her the godhead's lurking laugh.

All grace and glory and all divinity

325 Were here collected in a single form;

All worshipped eyes looked through his from one face;

He bore all godheads in his grandiose limbs.

An oceanic spirit dwelt within;

Intolerant and invincible in joy

330 A flood of freedom and transcendent bliss

Into immortal lines of beauty rose.

In him the fourfold Being bore its crown

That wears the mystery of a nameless Name,

The universe writing its tremendous sense

335 In the inexhaustible meaning of a word.

In him the architect of the visible world,

At once the art and artist of his works,

Spirit and seer and thinker of things seen,

Virat, who lights his camp-fires in the suns

340 And the star-entangled ether is his hold,

Expressed himself with Matter for his speech:

Objects are his letters, forces are his words,

Events are the crowded history of his life,

And sea and land are the pages for his tale.

345 Matter is his means and his spiritual sign;

He hangs the thought upon a lash's lift,

In the current of the blood makes flow the soul.

His is the dumb will of atom and of clod;

A Will that without sense or motive acts,

350 An Intelligence needing not to think or plan,

The world creates itself invincibly;

For its body is the body of the Lord

And in its heart stands Virat, King of Kings.

In him shadows his form the Golden Child

355 Who in the Sun-capped Vast cradles his birth:

Hiranyagarbha, author of thoughts and dreams,

Who sees the invisible and hears the sounds

That never visited a mortal ear,

Discoverer of unthought realities

360 Truer to Truth than all we have ever known,

He is the leader on the inner roads;

A seer, he has entered the forbidden realms;

A magician with the omnipotent wand of thought,

He builds the secret uncreated worlds.

365 Armed with the golden speech, the diamond eye,

His is the vision and the prophecy:

Imagist casting the formless into shape,

Traveller and hewer of the unseen paths,

He is the carrier of the hidden fire,

370 He is the voice of the Ineffable,

He is the invisible hunter of the light,

The Angel of mysterious ecstasies,

The conqueror of the kingdoms of the soul.

A third spirit stood behind, their hidden cause,

375 A mass of superconscience closed in light,

Creator of things in his all-knowing sleep.

All from his stillness came as grows a tree;

He is our seed and core, our head and base.

All light is but a flash from his closed eyes:

380 An all-wise Truth is mystic in his heart,

The omniscient Ray is shut behind his lids:

He is the Wisdom that comes not by thought,

His wordless silence brings the immortal word.

He sleeps in the atom and the burning star,

385 He sleeps in man and god and beast and stone:

Because he is there the Inconscient does its work,

Because he is there the world forgets to die.

He is the centre of the circle of God,

He the circumference of Nature's run.

390 His slumber is an Almightiness in things,

Awake, he is the Eternal and Supreme.

Above was the brooding bliss of the Infinite,

Its omniscient and omnipotent repose,

Its immobile silence absolute and alone.

395 All powers were woven in countless concords here.

The bliss that made the world in his body lived,

Love and delight were the head of the sweet form.

In the alluring meshes of their snare

Recaptured, the proud blissful members held

400 All joys outrunners of the panting heart

And fugitive from life's outstripped desire.

Whatever vision has escaped the eye,

Whatever happiness comes in dream and trance,

The nectar spilled by love with trembling hands,

405 The joy the cup of Nature cannot hold,

Had crowded to the beauty of his face,

Were waiting in the honey of his laugh.

Things hidden by the silence of the hours,

The ideas that find no voice on living lips,

410 The soul's pregnant meeting with infinity

Had come to birth in him and taken fire:

The secret whisper of the flower and star

Revealed its meaning in his fathomless look.

His lips curved eloquent like a rose of dawn;

415 His smile that played with the wonder of the mind

And stayed in the heart when it had left his mouth

Glimmered with the radiance of the morning star

Gemming the wide discovery of heaven.

His gaze was the regard of eternity;

420 The spirit of its sweet and calm intent

Was a wise home of gladness and divulged

The light of the ages in the mirth of the hours,

A sun of wisdom in a miracled grove.

In the orchestral largeness of his mind

425 All contrary seekings their close kinship knew,

Rich-hearted, wonderful to each other met

In the mutual marvelling of their myriad notes

And dwelt like brothers of one family

Who had found their common and mysterious home.

430 As from the harp of some ecstatic god

There springs a harmony of lyric bliss

Striving to leave no heavenly joy unsung,

Such was the life in that embodied Light.

He seemed the wideness of a boundless sky,

435 He seemed the passion of a sorrowless earth,

He seemed the burning of a world-wide sun.

Two looked upon each other, Soul saw Soul.

Then like an anthem from the heart's lucent cave

A voice soared up whose magic sound could turn

440 The poignant weeping of the earth to sobs

Of rapture and her cry to spirit song.

“O human image of the deathless word,

How hast thou seen beyond the topaz walls

The gleaming sisters of the divine gate,

445 Summoned the genii of their wakeful sleep,

And under revelation's arches forced

The carved thought-shrouded doors to swing apart,

Unlocked the avenues of spiritual sight

And taught the entries of a heavenlier state

450 To thy rapt soul that bore the golden key?

In thee the secret sight man's blindness missed

Has opened its view past Time, my chariot-course,

And death, my tunnel which I drive through life

To reach my unseen distances of bliss.

455 I am the hushed search of the jealous gods

Pursuing my wisdom's vast mysterious work

Seized in the thousand meeting ways of heaven.

I am the beauty of the unveiled ray

Drawing through the deep roads of the infinite night

460 The unconquerable pilgrim soul of earth

Beneath the flaring torches of the stars.

I am the inviolable Ecstasy;

They who have looked on me, shall grieve no more.

The eyes that live in night shall see my form.

465 On the pale shores of foaming steely straits

That flow beneath a grey tormented sky,

Two powers from one original ecstasy born

Pace near but parted in the life of man;

One leans to earth, the other yearns to the skies:

470 Heaven in its rapture dreams of perfect earth,

Earth in its sorrow dreams of perfect heaven.

The two longing to join, yet walk apart,

Idly divided by their vain conceits;

They are kept from their oneness by enchanted fears;

475 Sundered mysteriously by miles of thought,

They gaze across the silent gulfs of sleep.

Or side by side reclined upon my vasts

Like bride and bridegroom magically divorced

They wake to yearn, but never can they clasp

480 While thinly flickering hesitates uncrossed

Between the lovers on their nuptial couch

The shadowy eidolon of a sword.

But when the phantom flame-edge fails undone,

Then never more can space or time divide

485 The lover from the loved; Space shall draw back

Her great translucent curtain, Time shall be

The quivering of the spirit's endless bliss.

Attend that moment of celestial fate.

Meanwhile you two shall serve the dual law

490 Which only now the scouts of vision glimpse

Who pressing through the forest of their thoughts

Have found the narrow bridges of the gods.

Wait patient of the brittle bars of form

Making division your delightful means

495 Of happy oneness rapturously enhanced

By attraction in the throbbing air between.

Yet if thou wouldst abandon the vexed world,

Careless of the dark moan of things below,

Tread down the isthmus, overleap the flood,

500 Cancel thy contract with the labouring Force;

Renounce the tie that joins thee to earth-kind,

Cast off thy sympathy with mortal hearts.

Arise, vindicate thy spirit's conquered right:

Relinquishing thy charge of transient breath,

505 Under the cold gaze of the indifferent stars

Leaving thy borrowed body on the sod,

Ascend, O soul, into thy blissful home.

Here in the playground of the eternal Child

Or in domains the wise Immortals tread

510 Roam with thy comrade splendour under skies

Spiritual lit by an unsetting sun,

As godheads live who care not for the world

And share not in the toil of Nature's powers:

Absorbed in their self-ecstasy they dwell.

515 Cast off the ambiguous myth of earth's desire,

O immortal, to felicity arise.”

On Savitri listening in her tranquil heart

To the harmony of the ensnaring voice

A joy exceeding earth's and heaven's poured down,

520 The bliss of an unknown eternity,

A rapture from some waiting Infinite.

A smile came rippling out in her wide eyes,

Its confident felicity's messenger

As if the first beam of the morning sun

525 Rippled along two wakened lotus-pools.

“O besetter of man's soul with life and death

And the world's pleasure and pain and Day and Night,

Tempting his heart with the far lure of heaven,

Testing his strength with the close touch of hell,

530 I climb not to thy everlasting Day,

Even as I have shunned thy eternal Night.

To me who turn not from thy terrestrial Way,

Give back the other self my nature asks.

Thy spaces need him not to help their joy;

535 Earth needs his beautiful spirit made by thee

To fling delight down like a net of gold.

Earth is the chosen place of mightiest souls;

Earth is the heroic spirit's battlefield,

The forge where the Archmason shapes his works.

540 Thy servitudes on earth are greater, King,

Than all the glorious liberties of heaven.

The heavens were once to me my natural home,

I too have wandered in star-jewelled groves,

Paced sun-gold pastures and moon-silver swards

545 And heard the harping laughter of their streams

And lingered under branches dropping myrrh;

I too have revelled in the fields of light

Touched by the ethereal raiment of the winds,

Thy wonder-rounds of music I have trod,

550 Lived in the rhyme of bright unlabouring thoughts,

I have beat swift harmonies of rapture vast,

Danced in spontaneous measures of the soul

The great and easy dances of the gods.

O fragrant are the lanes thy children walk

555 And lovely is the memory of their feet

Amid the wonder-flowers of Paradise:

A heavier tread is mine, a mightier touch.

There where the gods and demons battle in night

Or wrestle on the borders of the Sun,

560 Taught by the sweetness and the pain of life

To bear the uneven strenuous beat that throbs

Against the edge of some divinest hope,

To dare the impossible with these pangs of search,

In me the spirit of immortal love

565 Stretches its arms out to embrace mankind.

Too far thy heavens for me from suffering men.

Imperfect is the joy not shared by all.

O to spread forth, O to encircle and seize

More hearts till love in us has filled thy world!

570 O life, the life beneath the wheeling stars!

For victory in the tournament with death,

For bending of the fierce and difficult bow,

For flashing of the splendid sword of God!

O thou who soundst the trumpet in the lists,

575 Part not the handle from the untried steel,

Take not the warrior with his blow unstruck.

Are there not still a million fights to wage?

O king-smith, clang on still thy toil begun,

Weld us to one in thy strong smithy of life.

580 Thy fine-curved jewelled hilt call Savitri,

Thy blade's exultant smile name Satyavan.

Fashion to beauty, point us through the world.

Break not the lyre before the song is found;

Are there not still unnumbered chants to weave?

585 O subtle-souled musician of the years,

Play out what thou hast fluted on my stops;

Arise from the strain their first wild plaint divined

And that discover which is yet unsung.

I know that I can lift man's soul to God,

590 I know that he can bring the Immortal down.

Our will labours permitted by thy will

And without thee an empty roar of storm,

A senseless whirlwind is the Titan's force

And without thee a snare the strength of gods.

595 Let not the inconscient gulf swallow man's race

That through earth's ignorance struggles towards thy Light.

O Thunderer with the lightnings of the soul,

Give not to darkness and to death thy sun,

Achieve thy wisdom's hidden firm decree

600 And the mandate of thy secret world-wide love.”

Her words failed lost in thought's immensities

Which seized them at the limits of their cry

And hid their meaning in the distances

That stir to more than ever speech has won

605 From the Unthinkable, end of all our thought,

And the Ineffable from whom all words come.

Then with a smile august as noonday heavens

The godhead of the vision wonderful:

“How shall earth-nature and man's nature rise

610 To the celestial levels, yet earth abide?

Heaven and earth towards each other gaze

Across a gulf that few can cross, none touch,

Arriving through a vague ethereal mist

Out of which all things form that move in space,

615 The shore that all can see but never reach.

Heaven's light visits sometimes the mind of earth;

Its thoughts burn in her sky like lonely stars;

In her heart there move celestial seekings soft

And beautiful like fluttering wings of birds,

620 Visions of joy that she can never win

Traverse the fading mirror of her dreams.

Faint seeds of light and bliss bear sorrowful flowers,

Faint harmonies caught from a half-heard song

Fall swooning mid the wandering voices' jar,

625 Foam from the tossing luminous seas where dwells

The beautiful and far delight of gods,

Raptures unknown, a miracled happiness

Thrill her and pass half-shaped to mind and sense.

Above her little finite steps she feels,

630 Careless of knot or pause, worlds which weave out

A strange perfection beyond law and rule,

A universe of self-found felicity,

An inexpressible rhythm of timeless beats,

The many-movemented heart-beats of the One,

635 Magic of the boundless harmonies of self,

Order of the freedom of the infinite,

The wonder-plastics of the Absolute.

There is the All-Truth and there the timeless bliss.

But hers are fragments of a star-lost gleam,

640 Hers are but careless visits of the gods.

They are a Light that fails, a Word soon hushed

And nothing they mean can stay for long on earth.

There are high glimpses, not the lasting sight.

A few can climb to an unperishing sun,

645 Or live on the edges of the mystic moon

And channel to earth-mind the wizard ray.

The heroes and the demigods are few

To whom the close immortal voices speak

And to their acts the heavenly clan are near.

650 Few are the silences in which Truth is heard,

Unveiling the timeless utterance in her deeps;

Few are the splendid moments of the seers.

Heaven's call is rare, rarer the heart that heeds;

The doors of light are sealed to common mind

655 And earth's needs nail to earth the human mass,

Only in an uplifting hour of stress

Men answer to the touch of greater things:

Or, raised by some strong hand to breathe heaven-air,

They slide back to the mud from which they climbed;

660 In the mud of which they are made, whose law they know

They joy in safe return to a friendly base,

And, though something in them weeps for glory lost

And greatness murdered, they accept their fall.

To be the common man they think the best,

665 To live as others live is their delight.

For most are built on Nature's early plan

And owe small debt to a superior plane;

The human average is their level pitch,

A thinking animal's material range.

670 In the long ever-mounting hierarchy,

In the stark economy of cosmic life

Each creature to its appointed task and place

Is bound by his nature's form, his spirit's force.

If this were easily disturbed, it would break

675 The settled balance of created things;

The perpetual order of the universe

Would tremble, and a gap yawn in woven Fate.

If men were not and all were brilliant gods,

The mediating stair would then be lost

680 By which the spirit awake in Matter winds

Accepting the circuits of the middle Way,

By heavy toil and slow aeonic steps

Reaching the bright miraculous fringe of God,

Into the glory of the Oversoul.

685 My will, my call is there in men and things;

But the Inconscient lies at the world's grey back

And draws to its breast of Night and Death and Sleep.

Imprisoned in its dark and dumb abyss

A little consciousness it lets escape

690 But jealous of the growing light holds back

Close to the obscure edges of its cave

As if a fond ignorant mother kept her child

Tied to her apron strings of Nescience.

The Inconscient could not read without man's mind

695 The mystery of the world its sleep has made:

Man is its key to unlock a conscious door.

But still it holds him dangled in its grasp:

It draws its giant circle round his thoughts,

It shuts his heart to the supernal Light.

700 A high and dazzling limit shines above,

A black and blinding border rules below:

His mind is closed between two firmaments.

He seeks through words and images the Truth,

And, poring on surfaces and brute outsides

705 Or dipping cautious feet in shallow seas,

Even his Knowledge is an Ignorance.

He is barred out from his own inner depths;

He cannot look on the face of the Unknown.

How shall he see with the Omniscient's eyes,

710 How shall he will with the Omnipotent's force?

O too compassionate and eager Dawn,

Leave to the circling aeons' tardy pace

And to the working of the inconscient Will,

Leave to its imperfect light the earthly race:

715 All shall be done by the long act of Time.

Although the race is bound by its own kind,

The soul in man is greater than his fate:

Above the wash and surge of Time and Space,

Disengaging from the cosmic commonalty

720 By which all life is kin in grief and joy,

Delivered from the universal Law

The sunlike single and transcendent spirit

Can blaze its way through the mind's barrier wall

And burn alone in the eternal sky,

725 Inhabitant of a wide and endless calm.

O flame, withdraw into thy luminous self.

Or else return to thy original might

On a seer-summit above thought and world;

Partner of my unhoured eternity,

730 Be one with the infinity of my power:

For thou art the World-Mother and the Bride.

Out of the fruitless yearning of earth's life,

Out of her feeble unconvincing dream,

Recovering wings that cross infinity

735 Pass back into the Power from which thou cam'st.

To that thou canst uplift thy formless flight,

Thy heart can rise from its unsatisfied beats

And feel the immortal and spiritual joy

Of a soul that never lost felicity.

740 Lift up the fallen heart of love which flutters

Cast down desire's abyss into the gulfs.

For ever rescued out of Nature's shapes

Discover what the aimless cycles want,

There intertwined with all thy life has meant,

745 Here vainly sought in a terrestrial form.

Break into eternity thy mortal mould;

Melt, lightning, into thy invisible flame!

Clasp, Ocean, deep into thyself thy wave,

Happy for ever in the embosoming surge.

750 Grow one with the still passion of the depths.

Then shalt thou know the Lover and the Loved,

Leaving the limits dividing him and thee.

Receive him into boundless Savitri,

Lose thyself into infinite Satyavan.

755 O miracle, where thou beganst, there cease!”

But Savitri answered to the radiant God:

“In vain thou temptst with solitary bliss

Two spirits saved out of a suffering world;

My soul and his indissolubly linked

760 In the one task for which our lives were born,

To raise the world to God in deathless Light,

To bring God down to the world on earth we came,

To change the earthly life to life divine.

I keep my will to save the world and man;

765 Even the charm of thy alluring voice,

O blissful Godhead, cannot seize and snare.

I sacrifice not earth to happier worlds.

Because there dwelt the Eternal's vast Idea

And his dynamic will in men and things,

770 So only could the enormous scene begin.

Whence came this profitless wilderness of stars,

This mighty barren wheeling of the suns?

Who made the soul of futile life in Time,

Planted a purpose and a hope in the heart,

775 Set Nature to a huge and meaningless task

Or planned her million-aeoned effort's waste?

What force condemned to birth and death and tears

These conscious creatures crawling on the globe?

If earth can look up to the light of heaven

780 And hear an answer to her lonely cry,

Not vain their meeting, nor heaven's touch a snare.

If thou and I are true, the world is true;

Although thou hide thyself behind thy works,

To be is not a senseless paradox;

785 Since God has made earth, earth must make in her God;

What hides within her breast she must reveal.

I claim thee for the world that thou hast made.

If man lives bound by his humanity,

If he is tied for ever to his pain,

790 Let a greater being then arise from man,

The superhuman with the Eternal mate

And the Immortal shine through earthly forms.

Else were creation vain and this great world

A nothing that in Time's moments seems to be.

795 But I have seen through the insentient mask;

I have felt a secret spirit stir in things

Carrying the body of the growing God:

It looks through veiling forms at veilless truth;

It pushes back the curtain of the gods;

800 It climbs towards its own eternity.”

But the god answered to the woman's heart:

“O living power of the incarnate Word,

All that the Spirit has dreamed thou canst create:

Thou art the force by which I made the worlds,

805 Thou art my vision and my will and voice.

But knowledge too is thine, the world-plan thou knowest

And the tardy process of the pace of Time.

In the impetuous drive of thy heart of flame,

In thy passion to deliver man and earth,

810 Indignant at the impediments of Time

And the slow evolution's sluggard steps,

Lead not the spirit in an ignorant world

To dare too soon the adventure of the Light,

Pushing the bound and slumbering god in man

815 Awakened mid the ineffable silences

Into endless vistas of the unknown and unseen,

Across the last confines of the limiting Mind

And the Superconscient's perilous border line

Into the danger of the Infinite.

820 But if thou wilt not wait for Time and God,

Do then thy work and force thy will on Fate.

As I have taken from thee my load of night

And taken from thee my twilight's doubts and dreams,

So now I take my light of utter Day.

825 These are my symbol kingdoms but not here

Can the great choice be made that fixes fate

Or uttered the sanction of the Voice supreme.

Arise upon a ladder of greater worlds

To the infinity where no world can be.

830 But not in the wide air where a greater Life

Uplifts its mystery and its miracle,

And not on the luminous peaks of summit Mind,

Or in the hold where subtle Matter's spirit

Hides in its light of shimmering secrecies,

835 Can there be heard the Eternal's firm command

That joins the head of destiny to its base.

These only are the mediating links;

Not theirs is the originating sight

Nor the fulfilling act or last support

840 That bears perpetually the cosmic pile.

Two are the Powers that hold the ends of Time;

Spirit foresees, Matter unfolds its thought,

The dumb executor of God's decrees,

Omitting no iota and no dot,

845 Agent unquestioning, inconscient, stark,

Evolving inevitably a charged content,

Intention of his force in Time and Space,

In animate beings and inanimate things;

Immutably it fulfils its ordered task,

850 It cancels not a tittle of things done;

Unswerving from the oracular command

It alters not the steps of the Unseen.

If thou must indeed deliver man and earth

On the spiritual heights look down on life,

855 Discover the truth of God and man and world;

Then do thy task knowing and seeing all.

Ascend, O soul, into thy timeless self;

Choose destiny's curve and stamp thy will on Time.”

He ended and upon the falling sound

860 A power went forth that shook the founded spheres

And loosed the stakes that hold the tents of form.

Absolved from vision's grip and the folds of thought,

Rapt from her sense like disappearing scenes

In the stupendous theatre of Space

865 The heaven-worlds vanished in spiritual light.

A movement was abroad, a cry, a word,

Beginningless in its vast discovery,

Momentless in its unthinkable return:

Choired in calm seas she heard the eternal Thought

870 Rhythming itself abroad unutterably

In spaceless orbits and on timeless roads.

In an ineffable world she lived fulfilled.

An energy of the triune Infinite,

In a measureless Reality she dwelt,

875 A rapture and a being and a force,

A linked and myriad-motioned plenitude,

A virgin unity, a luminous spouse,

Housing a multitudinous embrace

To marry all in God's immense delight,

880 Bearing the eternity of every spirit,

Bearing the burden of universal love,

A wonderful mother of unnumbered souls.

All things she knew, all things imagined or willed:

Her ear was opened to ideal sound,

885 Shape the convention bound no more her sight,

A thousand doors of oneness was her heart.

A crypt and sanctuary of brooding light

Appeared, the last recess of things beyond.

Then in its rounds the enormous fiat paused,

890 Silence gave back to the Unknowable

All it had given. Still was her listening thought.

The form of things had ceased within her soul.

Invisible that perfect godhead now.

Around her some tremendous spirit lived,

895 Mysterious flame around a melting pearl,

And in the phantom of abolished Space

There was a voice unheard by ears that cried:

“Choose, spirit, thy supreme choice not given again;

For now from my highest being looks at thee

900 The nameless formless peace where all things rest.

In a happy vast sublime cessation know,

An immense extinction in eternity,

A point that disappears in the infinite,

Felicity of the extinguished flame,

905 Last sinking of a wave in a boundless sea,

End of the trouble of thy wandering thoughts,

Close of the journeying of thy pilgrim soul.

Accept, O music, weariness of thy notes,

O stream, wide breaking of thy channel banks.”

910 The moments fell into eternity.

But someone yearned within a bosom unknown

And silently the woman's heart replied:

“Thy peace, O Lord, a boon within to keep

Amid the roar and ruin of wild Time

915 For the magnificent soul of man on earth.

Thy calm, O Lord, that bears thy hands of joy.”

Limitless like ocean round a lonely isle

A second time the eternal cry arose:

“Wide open are the ineffable gates in front.

920 My spirit leans down to break the knot of earth,

Amorous of oneness without thought or sign

To cast down wall and fence, to strip heaven bare,

See with the large eye of infinity,

Unweave the stars and into silence pass.”

925 In an immense and world-destroying pause

She heard a million creatures cry to her.

Through the tremendous stillness of her thoughts

Immeasurably the woman's nature spoke:

“Thy oneness, Lord, in many approaching hearts,

930 My sweet infinity of thy numberless souls.”

Mightily retreating like a sea in ebb

A third time swelled the great admonishing call:

“I spread abroad the refuge of my wings.

Out of its incommunicable deeps

935 My power looks forth of mightiest splendour, stilled

Into its majesty of sleep, withdrawn

Above the dreadful whirlings of the world.”

A sob of things was answer to the voice,

And passionately the woman's heart replied:

940 “Thy energy, Lord, to seize on woman and man,

To take all things and creatures in their grief

And gather them into a mother's arms.”

Solemn and distant like a seraph's lyre

A last great time the warning sound was heard:

945 “I open the wide eye of solitude

To uncover the voiceless rapture of my bliss,

Where in a pure and exquisite hush it lies

Motionless in its slumber of ecstasy,

Resting from the sweet madness of the dance

950 Out of whose beat the throb of hearts was born.”

Breaking the Silence with appeal and cry

A hymn of adoration tireless climbed,

A music beat of winged uniting souls,

Then all the woman yearningly replied:

955 “Thy embrace which rends the living knot of pain,

Thy joy, O Lord, in which all creatures breathe,

Thy magic flowing waters of deep love,

Thy sweetness give to me for earth and men.”

Then after silence a still blissful cry

960 Began, such as arose from the Infinite

When the first whisperings of a strange delight

Imagined in its deep the joy to seek,

The passion to discover and to touch,

The enamoured laugh which rhymed the chanting worlds:

965 “O beautiful body of the incarnate Word,

Thy thoughts are mine, I have spoken with thy voice.

My will is thine, what thou hast chosen I choose:

All thou hast asked I give to earth and men.

All shall be written out in destiny's book

970 By my trustee of thought and plan and act,

The executor of my will, eternal Time.

But since thou hast refused my maimless Calm

And turned from my termless peace in which is expunged

The visage of Space and the shape of Time is lost,

975 And from happy extinction of thy separate self

In my uncompanioned lone eternity,

For not for thee the nameless worldless Nought,

Annihilation of thy living soul

And the end of thought and hope and life and love

980 In the blank measureless Unknowable,

I lay my hands upon thy soul of flame,

I lay my hands upon thy heart of love,

I yoke thee to my power of work in Time.

Because thou hast obeyed my timeless will,

985 Because thou hast chosen to share earth's struggle and fate

And leaned in pity over earth-bound men

And turned aside to help and yearned to save,

I bind by thy heart's passion thy heart to mine

And lay my splendid yoke upon thy soul.

990 Now will I do in thee my marvellous works.

I will fasten thy nature with my cords of strength,

Subdue to my delight thy spirit's limbs

And make thee a vivid knot of all my bliss

And build in thee my proud and crystal home.

995 Thy days shall be my shafts of power and light,

Thy nights my starry mysteries of joy

And all my clouds lie tangled in thy hair

And all my springtides marry in thy mouth.

O Sun-Word, thou shalt raise the earth-soul to Light

1000 And bring down God into the lives of men;

Earth shall be my work-chamber and my house,

My garden of life to plant a seed divine.

When all thy work in human time is done

The mind of earth shall be a home of light,

1005 The life of earth a tree growing towards heaven,

The body of earth a tabernacle of God.

Awakened from the mortal's ignorance

Men shall be lit with the Eternal's ray

And the glory of my sun-lift in their thoughts

1010 And feel in their hearts the sweetness of my love

And in their acts my Power's miraculous drive.

My will shall be the meaning of their days;

Living for me, by me, in me they shall live.

In the heart of my creation's mystery

1015 I will enact the drama of thy soul,

Inscribe the long romance of Thee and Me.

I will pursue thee across the centuries;

Thou shalt be hunted through the world by love,

Naked of ignorance' protecting veil

1020 And without covert from my radiant gods.

No shape shall screen thee from my divine desire,

Nowhere shalt thou escape my living eyes.

In the nudity of thy discovered self,

In a bare identity with all that is,

1025 Disrobed of thy covering of humanity,

Divested of the dense veil of human thought,

Made one with every mind and body and heart,

Made one with all Nature and with Self and God,

Summing in thy single soul my mystic world

1030 I will possess in thee my universe,

The universe find all I am in thee.

Thou shalt bear all things that all things may change,

Thou shalt fill all with my splendour and my bliss,

Thou shalt meet all with thy transmuting soul.

1035 Assailed by my infinitudes above,

And quivering in immensities below,

Pursued by me through my mind's wall-less vast,

Oceanic with the surges of my life,

A swimmer lost between two leaping seas

1040 By my outer pains and inner sweetnesses

Finding my joy in my opposite mysteries

Thou shalt respond to me from every nerve.

A vision shall compel thy coursing breath,

Thy heart shall drive thee on the wheel of works,

1045 Thy mind shall urge thee through the flames of thought,

To meet me in the abyss and on the heights,

To feel me in the tempest and the calm,

And love me in the noble and the vile,

In beautiful things and terrible desire.

1050 The pains of hell shall be to thee my kiss,

The flowers of heaven persuade thee with my touch.

My fiercest masks shall my attractions bring.

Music shall find thee in the voice of swords,

Beauty pursue thee through the core of flame.

1055 Thou shalt know me in the rolling of the spheres

And cross me in the atoms of the whirl.

The wheeling forces of my universe

Shall cry to thee the summons of my name.

Delight shall drop down from my nectarous moon,

1060 My fragrance seize thee in the jasmine's snare,

My eye shall look upon thee from the sun.

Mirror of Nature's secret spirit made,

Thou shalt reflect my hidden heart of joy,

Thou shalt drink down my sweetness unalloyed

1065 In my pure lotus-cup of starry brim.

My dreadful hands laid on thy bosom shall force

Thy being bathed in fiercest longing's streams.

Thou shalt discover the one and quivering note,

And cry, the harp of all my melodies,

1070 And roll, my foaming wave in seas of love.

Even my disasters' clutch shall be to thee

The ordeal of my rapture's contrary shape:

In pain's self shall smile on thee my secret face:

Thou shalt bear my ruthless beauty unabridged

1075 Amid the world's intolerable wrongs,

Trampled by the violent misdeeds of Time

Cry out to the ecstasy of my rapture's touch.

All beings shall be to thy life my emissaries;

Drawn to me on the bosom of thy friend,

1080 Compelled to meet me in thy enemy's eyes,

My creatures shall demand me from thy heart.

Thou shalt not shrink from any brother soul.

Thou shalt be attracted helplessly to all.

Men seeing thee shall feel my hands of joy,

1085 In sorrow's pangs feel steps of the world's delight,

Their life experience its tumultuous shock

In the mutual craving of two opposites.

Hearts touched by thy love shall answer to my call,

Discover the ancient music of the spheres

1090 In the revealing accents of thy voice

And nearer draw to me because thou art:

Enamoured of thy spirit's loveliness

They shall embrace my body in thy soul,

Hear in thy life the beauty of my laugh,

1095 Know the thrilled bliss with which I made the worlds.

All that thou hast, shall be for others' bliss,

All that thou art, shall to my hands belong.

I will pour delight from thee as from a jar,

I will whirl thee as my chariot through the ways,

1100 I will use thee as my sword and as my lyre,

I will play on thee my minstrelsies of thought.

And when thou art vibrant with all ecstasy,

And when thou liv'st one spirit with all things,

Then will I spare thee not my living fires,

1105 But make thee a channel for my timeless force.

My hidden presence led thee unknowing on

From thy beginning in earth's voiceless bosom

Through life and pain and time and will and death,

Through outer shocks and inner silences

1110 Along the mystic roads of Space and Time

To the experience which all Nature hides.

Who hunts and seizes me, my captive grows:

This shalt thou henceforth learn from thy heart-beats.

For ever love, O beautiful slave of God!

1115 O lasso of my rapture's widening noose,

Become my cord of universal love.

The spirit ensnared by thee force to delight

Of creation's oneness sweet and fathomless,

Compelled to embrace my myriad unities

1120 And all my endless forms and divine souls.

O Mind, grow full of the eternal peace;

O Word, cry out the immortal litany:

Built is the golden tower, the flame-child born.

“Descend to life with him thy heart desires.

1125 O Satyavan, O luminous Savitri,

I sent you forth of old beneath the stars,

A dual power of God in an ignorant world,

In a hedged creation shut from limitless self,

Bringing down God to the insentient globe,

1130 Lifting earth-beings to immortality.

In the world of my knowledge and my ignorance

Where God is unseen and only is heard a Name

And knowledge is trapped in the boundaries of mind

And life is hauled in the drag-net of desire

1135 And Matter hides the soul from its own sight,

You are my Force at work to uplift earth's fate,

My self that moves up the immense incline

Between the extremes of the spirit's night and day.

He is my soul that climbs from nescient Night

1140 Through life and mind and supernature's Vast

To the supernal light of Timelessness

And my eternity hid in moving Time

And my boundlessness cut by the curve of Space.

It climbs to the greatness it has left behind

1145 And to the beauty and joy from which it fell,

To the closeness and sweetness of all things divine,

To light without bounds and life illimitable,

Taste of the depths of the Ineffable's bliss,

Touch of the immortal and the infinite.

1150 He is my soul that gropes out of the beast

To reach humanity's heights of lucent thought

And the vicinity of Truth's sublime.

He is the godhead growing in human lives

And in the body of earth-being's forms:

1155 He is the soul of man climbing to God

In Nature's surge out of earth's ignorance.

O Savitri, thou art my spirit's Power,

The revealing voice of my immortal Word,

The face of Truth upon the roads of Time

1160 Pointing to the souls of men the routes to God.

While the dim light from the veiled Spirit's peak

Falls upon Matter's stark inconscient sleep

As if a pale moonbeam on a dense glade,

And Mind in a half-light moves amid half-truths

1165 And the human heart knows only human love

And life is a stumbling and imperfect force

And the body counts out its precarious days,

You shall be born into man's dubious hours

In forms that hide the soul's divinity

1170 And show through veils of the earth's doubting air

My glory breaking as through clouds a sun,

Or burning like a rare and inward fire,

And with my nameless influence fill men's lives.

Yet shall they look up as to peaks of God

1175 And feel God like a circumambient air

And rest on God as on a motionless base.

Yet shall there glow on mind like a horned moon

The Spirit's crescent splendour in pale skies

And light man's life upon his Godward road.

1180 But more there is concealed in God's Beyond

That shall one day reveal its hidden face.

Now mind is all and its uncertain ray,

Mind is the leader of the body and life,

Mind the thought-driven chariot of the soul

1185 Carrying the luminous wanderer in the night

To vistas of a far uncertain dawn,

To the end of the Spirit's fathomless desire,

To its dream of absolute truth and utter bliss.

There are greater destinies mind cannot surmise

1190 Fixed on the summit of the evolving Path

The Traveller now treads in the Ignorance,

Unaware of his next step, not knowing his goal.

Mind is not all his tireless climb can reach,

There is a fire on the apex of the worlds,

1195 There is a house of the Eternal's light,

There is an infinite truth, an absolute power.

The Spirit's mightiness shall cast off its mask;

Its greatness shall be felt shaping the world's course:

It shall be seen in its own veilless beams,

1200 A star rising from the Inconscient's night,

A sun climbing to Supernature's peak.

Abandoning the dubious middle Way,

A few shall glimpse the miraculous Origin

And some shall feel in you the secret Force

1205 And they shall turn to meet a nameless tread,

Adventurers into a mightier Day.

Ascending out of the limiting breadths of mind,

They shall discover the world's huge design

And step into the Truth, the Right, the Vast.

1210 You shall reveal to them the hidden eternities,

The breath of infinitudes not yet revealed,

Some rapture of the bliss that made the world,

Some rush of the force of God's omnipotence,

Some beam of the omniscient Mystery.

1215 But when the hour of the Divine draws near

The Mighty Mother shall take birth in Time

And God be born into the human clay

In forms made ready by your human lives.

Then shall the Truth supreme be given to men:

1220 There is a being beyond the being of mind,

An Immeasurable cast into many forms,

A miracle of the multitudinous One,

There is a consciousness mind cannot touch,

Its speech cannot utter nor its thought reveal.

1225 It has no home on earth, no centre in man,

Yet is the source of all things thought and done,

The fount of the creation and its works,

It is the origin of all truth here,

The sun-orb of mind's fragmentary rays,

1230 Infinity's heaven that spills the rain of God,

The Immense that calls to man to expand the Spirit,

The wide Aim that justifies his narrow attempts,

A channel for the little he tastes of bliss.

Some shall be made the glory's receptacles

1235 And vehicles of the Eternal's luminous power.

These are the high forerunners, the heads of Time,

The great deliverers of earth-bound mind,

The high transfigurers of human clay,

The first-born of a new supernal race.

1240 The incarnate dual Power shall open God's door,

Eternal supermind touch earthly Time.

The superman shall wake in mortal man

And manifest the hidden demigod

Or grow into the God-Light and God-Force

1245 Revealing the secret deity in the cave.

Then shall the earth be touched by the Supreme,

His bright unveiled Transcendence shall illumine

The mind and heart and force the life and act

To interpret his inexpressible mystery

1250 In a heavenly alphabet of Divinity's signs.

His living cosmic spirit shall enring,

Annulling the decree of death and pain,

Erasing the formulas of the Ignorance,

With the deep meaning of beauty and life's hid sense,

1255 The being ready for immortality,

His regard crossing infinity's mystic waves

Bring back to Nature her early joy to live,

The metred heart-beats of a lost delight,

The cry of a forgotten ecstasy,

1260 The dance of the first world-creating Bliss.

The Immanent shall be the witness God

Watching on his many-petalled lotus-throne

His actionless being and his silent might

Ruling earth-nature by eternity's law,

1265 A thinker waking the Inconscient's world,

An immobile centre of many infinitudes

In his thousand-pillared temple by Time's sea.

Then shall the embodied being live as one

Who is a thought, a will of the Divine,

1270 A mask or robe of his divinity,

An instrument and partner of his Force,

A point or line drawn in the infinite,

A manifest of the Imperishable.

The supermind shall be his nature's fount,

1275 The Eternal's truth shall mould his thoughts and acts,

The Eternal's truth shall be his light and guide.

All then shall change, a magic order come

Overtopping this mechanical universe.

A mightier race shall inhabit the mortal's world.

1280 On Nature's luminous tops, on the Spirit's ground,

The superman shall reign as king of life,

Make earth almost the mate and peer of heaven,

And lead towards God and truth man's ignorant heart

And lift towards godhead his mortality.

1285 A power released from circumscribing bounds,

Its height pushed up beyond death's hungry reach,

Life's tops shall flame with the Immortal's thoughts,

Light shall invade the darkness of its base.

Then in the process of evolving Time

1290 All shall be drawn into a single plan,

A divine harmony shall be earth's law,

Beauty and joy remould her way to live:

Even the body shall remember God,

Nature shall draw back from mortality

1295 And Spirit's fires shall guide the earth's blind force;

Knowledge shall bring into the aspirant Thought

A high proximity to Truth and God.

The supermind shall claim the world for Light

And thrill with love of God the enamoured heart

1300 And place Light's crown on Nature's lifted head

And found Light's reign on her unshaking base.

A greater truth than earth's shall roof-in earth

And shed its sunlight on the roads of mind;

A power infallible shall lead the thought,

1305 A seeing Puissance govern life and act,

In earthly hearts kindle the Immortal's fire.

A soul shall wake in the Inconscient's house;

The mind shall be God-vision's tabernacle,

The body intuition's instrument,

1310 And life a channel for God's visible power.

All earth shall be the Spirit's manifest home,

Hidden no more by the body and the life,

Hidden no more by the mind's ignorance;

An unerring Hand shall shape event and act.

1315 The Spirit's eyes shall look through Nature's eyes,

The Spirit's force shall occupy Nature's force.

This world shall be God's visible garden-house,

The earth shall be a field and camp of God,

Man shall forget consent to mortality

1320 And his embodied frail impermanence.

This universe shall unseal its occult sense,

Creation's process change its antique front,

An ignorant evolution's hierarchy

Release the Wisdom chained below its base.

1325 The Spirit shall be the master of his world

Lurking no more in form's obscurity

And Nature shall reverse her action's rule,

The outward world disclose the Truth it veils;

All things shall manifest the covert God,

1330 All shall reveal the Spirit's light and might

And move to its destiny of felicity.

Even should a hostile force cling to its reign

And claim its right's perpetual sovereignty

And man refuse his high spiritual fate,

1335 Yet shall the secret Truth in things prevail.

For in the march of all-fulfilling Time

The hour must come of the Transcendent's will:

All turns and winds towards his predestined ends

In Nature's fixed inevitable course

1340 Decreed since the beginning of the worlds

In the deep essence of created things:

Even there shall come as a high crown of all

The end of Death, the death of Ignorance.

But first high Truth must set her feet on earth

1345 And man aspire to the Eternal's light

And all his members feel the Spirit's touch

And all his life obey an inner Force.

This too shall be; for a new life shall come,

A body of the Superconscient's truth,

1350 A native field of Supernature's mights:

It shall make earth's nescient ground Truth's colony,

Make even the Ignorance a transparent robe

Through which shall shine the brilliant limbs of Truth

And Truth shall be a sun on Nature's head

1355 And Truth shall be the guide of Nature's steps

And Truth shall gaze out of her nether deeps.

When superman is born as Nature's king

His presence shall transfigure Matter's world:

He shall light up Truth's fire in Nature's night,

1360 He shall lay upon the earth Truth's greater law;

Man too shall turn towards the Spirit's call.

Awake to his hidden possibility,

Awake to all that slept within his heart

And all that Nature meant when earth was formed

1365 And the Spirit made this ignorant world his home,

He shall aspire to Truth and God and Bliss.

Interpreter of a diviner law

And instrument of a supreme design,

The higher kind shall lean to lift up man.

1370 Man shall desire to climb to his own heights.

The truth above shall wake a nether truth,

Even the dumb earth become a sentient force.

The Spirit's tops and Nature's base shall draw

Near to the secret of their separate truth

1375 And know each other as one deity.

The Spirit shall look out through Matter's gaze

And Matter shall reveal the Spirit's face.

Then man and superman shall be at one

And all the earth become a single life.

1380 Even the multitude shall hear the Voice

And turn to commune with the Spirit within

And strive to obey the high spiritual law:

This earth shall stir with impulses sublime,

Humanity awake to deepest self,

1385 Nature the hidden godhead recognise.

Even the many shall some answer make

And bear the splendour of the Divine's rush

And his impetuous knock at unseen doors.

A heavenlier passion shall upheave men's lives,

1390 Their mind shall share in the ineffable gleam,

Their heart shall feel the ecstasy and the fire.

Earth's bodies shall be conscious of a soul;

Mortality's bondslaves shall unloose their bonds,

Mere men into spiritual beings grow

1395 And see awake the dumb divinity.

Intuitive beams shall touch the nature's peaks,

A revelation stir the nature's depths;

The Truth shall be the leader of their lives,

Truth shall dictate their thought and speech and act,

1400 They shall feel themselves lifted nearer to the sky,

As if a little lower than the gods.

For knowledge shall pour down in radiant streams

And even darkened mind quiver with new life

And kindle and burn with the Ideal's fire

1405 And turn to escape from mortal ignorance.

The frontiers of the Ignorance shall recede,

More and more souls shall enter into light,

Minds lit, inspired, the occult summoner hear

And lives blaze with a sudden inner flame

1410 And hearts grow enamoured of divine delight

And human wills tune to the divine will,

These separate selves the Spirit's oneness feel,

These senses of heavenly sense grow capable,

The flesh and nerves of a strange ethereal joy

1415 And mortal bodies of immortality.

A divine force shall flow through tissue and cell

And take the charge of breath and speech and act

And all the thoughts shall be a glow of suns

And every feeling a celestial thrill.

1420 Often a lustrous inner dawn shall come

Lighting the chambers of the slumbering mind;

A sudden bliss shall run through every limb

And Nature with a mightier Presence fill.

Thus shall the earth open to divinity

1425 And common natures feel the wide uplift,

Illumine common acts with the Spirit's ray

And meet the deity in common things.

Nature shall live to manifest secret God,

The Spirit shall take up the human play,

1430 This earthly life become the life divine.”

The measure of that subtle music ceased.

Down with a hurried swimming floating lapse

Through unseen worlds and bottomless spaces forced

Sank like a star the soul of Savitri.

1435 Amidst a laughter of unearthly lyres

She heard around her nameless voices cry

Triumphing, an innumerable sound.

A choir of rushing winds to meet her came.

She bore the burden of infinity

1440 And felt the stir of all ethereal space.

Pursuing her in her fall, implacably sweet,

A face was over her which seemed a youth's,

Symbol of all the beauty eyes see not,

Crowned as with peacock plumes of gorgeous hue

1445 Framing a sapphire, whose heart-disturbing smile

Insatiably attracted to delight,

Voluptuous to the embraces of her soul.

Changed in its shape, yet rapturously the same,

It grew a woman's dark and beautiful

1450 Like a mooned night with drifting star-gemmed clouds,

A shadowy glory and a stormy depth,

Turbulent in will and terrible in love.

Eyes in which Nature's blind ecstatic life

Sprang from some spirit's passionate content,

1455 Missioned her to the whirling dance of earth.

Amidst the headlong rapture of her fall

Held like a bird in a child's satisfied hands,

In an enamoured grasp her spirit strove

Admitting no release till Time should end,

1460 And, as the fruit of the mysterious joy,

She kept within her strong embosoming soul

Like a flower hidden in the heart of spring

The soul of Satyavan drawn down by her

Inextricably in that mighty lapse.

1465 Invisible heavens in a thronging flight

Soared past her as she fell. Then all the blind

And near attraction of the earth compelled

Fearful rapidities of downward bliss.

Lost in the giddy proneness of that speed,

1470 Whirled, sinking, overcome she disappeared,

Like a leaf spinning from the tree of heaven,

In broad unconsciousness as in a pool;

A hospitable softness drew her in

Into a wonder of miraculous depths,

1475 Above her closed a darkness of great wings

And she was buried in a mother's breast.

Then from a timeless plane that watches Time,

A Spirit gazed out upon destiny,

In its endless moment saw the ages pass.

1480 All still was in a silence of the gods.

The prophet moment covered limitless Space

And cast into the heart of hurrying Time

A diamond light of the Eternal's peace,

A crimson seed of God's felicity;

1485 A glance from the gaze fell of undying Love.

A wonderful face looked out with deathless eyes;

A hand was seen drawing the golden bars

That guard the imperishable secrecies.

A key turned in a mystic lock of Time.

1490 But where the silence of the gods had passed,

A greater harmony from the stillness born

Surprised with joy and sweetness yearning hearts,

An ecstasy and a laughter and a cry.

A power leaned down, a happiness found its home.

1495 Over wide earth brooded the infinite bliss.

END OF CANTO ONE

End of Book Eleven

BOOK TWELVE

Epiloog

Canto I

The Return to Earth

Out of abysmal trance her spirit woke.

Lain on the earth-mother's calm inconscient breast

She saw the green-clad branches lean above

Guarding her sleep with their enchanted life,

5 And overhead a blue-winged ecstasy

Fluttered from bough to bough with high-pitched call.

Into the magic secrecy of the woods

Peering through an emerald lattice-window of leaves,

In indolent skies reclined, the thinning day

10 Turned to its slow fall into evening's peace.

She pressed the living body of Satyavan:

On her body's wordless joy to be and breathe

She bore the blissful burden of his head

Between her breasts' warm labour of delight,

15 The waking gladness of her members felt

The weight of heaven in his limbs, a touch

Summing the whole felicity of things,

And all her life was conscious of his life

And all her being rejoiced enfolding his.

20 The immense remoteness of her trance had passed;

Human she was once more, earth's Savitri,

Yet felt in her illimitable change.

A power dwelt in her soul too great for earth,

A bliss lived in her heart too large for heaven;

25 Light too intense for thought and love too boundless

For earth's emotions lit her skies of mind

And spread through her deep and happy seas of soul.

All that is sacred in the world drew near

To her divine passivity of mood.

30 A marvellous voice of silence breathed its thoughts.

All things in Time and Space she had taken for hers;

In her they moved, by her they lived and were,

The whole wide world clung to her for delight,

Created for her rapt embrace of love.

35 Now in her spaceless self released from bounds

Unnumbered years seemed moments long drawn out,

The brilliant time-flakes of eternity.

Outwingings of a bird from its bright home,

Her earthly morns were radiant flights of joy.

40 Boundless she was, a form of infinity.

Absorbed no longer by the moment's beat

Her spirit the unending future felt

And lived with all the unbeginning past.

Her life was a dawn's victorious opening,

45 The past and unborn days had joined their dreams,

Old vanished eves and far arriving noons

Hinted to her a vision of prescient hours.

Supine in musing bliss she lay awhile

Given to the wonder of a waking trance;

50 Half-risen then she sent her gaze around,

As if to recover old sweet trivial threads,

Old happy thoughts, small treasured memories,

And weave them into one immortal day.

Ever she held on the paradise of her breast

55 Her lover charmed into a fathomless sleep,

Lain like an infant spirit unaware

Lulled on the verge of two consenting worlds.

But soon she leaned down over her loved to call

His mind back to her with her travelling touch

60 On his closed eyelids; settled was her still look

Of strong delight, not yearning now, but large

With limitless joy or sovereign last content,

Pure, passionate with the passion of the gods.

Desire stirred not its wings; for all was made

65 An overarching of celestial rays

Like the absorbed control of sky on plain,

Heaven's leaning down to embrace from all sides earth,

A quiet rapture, a vast security.

Then sighing to her touch the soft-winged sleep

70 Rose hovering from his flowerlike lids and flew

Murmurous away. Awake, he found her eyes

Waiting for his, and felt her hands, and saw

The earth his home given back to him once more

And her made his again, his passion's all.

75 With his arms' encircling hold around her locked,

A living knot to make possession close,

He murmured with hesitating lips her name,

And vaguely recollecting wonder cried,

“Whence hast thou brought me captive back, love-chained,

80 To thee and sunlight's walls, O golden beam

And casket of all sweetness, Savitri,

Godhead and woman, moonlight of my soul?

For surely I have travelled in strange worlds

By thee companioned, a pursuing spirit,

85 Together we have disdained the gates of night.

I have turned away from the celestials' joy

And heaven's insufficient without thee.

Where now has passed that formidable Shape

Which rose against us, the Spirit of the Void,

90 Claiming the world for Death and Nothingness,

Denying God and soul? Or was all a dream

Or a vision seen in a spiritual sleep,

A symbol of the oppositions of Time

Or a mind-lit beacon of significance

95 In some stress of darkness lighting on the Way

Or guiding a swimmer through the straits of Death,

Or finding with the succour of its ray

In a gully mid the crowded streets of Chance

The soul that into the world-adventure came,

100 A scout and voyager from Eternity?”

But she replied, “Our parting was the dream;

We are together, we live, O Satyavan.

Look round thee and behold, glad and unchanged

Our home, this forest with its thousand cries

105 And the whisper of the wind among the leaves

And, through rifts in emerald scene, the evening sky,

God's canopy of blue sheltering our lives,

And the birds crying for heart's happiness,

Winged poets of our solitary reign,

110 Our friends on earth where we are king and queen.

Only our souls have left Death's night behind,

Changed by a mighty dream's reality,

Illumined by the light of symbol worlds

And the stupendous summit self of things,

115 And stood at Godhead's gates limitless, free.”

Then filled with the glory of their happiness

They rose and with safe clinging fingers locked

Hung on each other in a silent look.

But he with a new wonder in his heart

120 And a new flame of worship in his eyes:

“What high change is in thee, O Savitri? Bright

Ever thou wast, a goddess still and pure,

Yet dearer to me by thy sweet human parts

Earth gave thee making thee yet more divine.

125 My adoration mastered, my desire

Bent down to make its subject, my daring clasped,

Claiming by body and soul my life's estate,

Rapture's possession, love's sweet property,

A statue of silence in my templed spirit,

130 A yearning godhead and a golden bride.

But now thou seemst almost too high and great

For mortal worship; Time lies below thy feet

And the whole world seems only a part of thee,

Thy presence the hushed heaven I inhabit,

135 And thou lookst on me in the gaze of the stars,

Yet art the earthly keeper of my soul,

My life a whisper of thy dreaming thoughts,

My morns a gleaming of thy spirit's wings,

And day and night are of thy beauty part.

140 Hast thou not taken my heart to treasure it

In the secure environment of thy breast?

Awakened from the silence and the sleep,

I have consented for thy sake to be.

By thee I have greatened my mortal arc of life,

145 But now far heavens, unmapped infinitudes

Thou hast brought me, thy illimitable gift!

If to fill these thou lift thy sacred flight,

My human earth will still demand thy bliss.

Make still my life through thee a song of joy

150 And all my silence wide and deep with thee.”

A heavenly queen consenting to his will,

She clasped his feet, by her enshrining hair

Enveloped in a velvet cloak of love,

And answered softly like a murmuring lute:

155 “All now is changed, yet all is still the same.

Lo, we have looked upon the face of God,

Our life has opened with divinity.

We have borne identity with the Supreme

And known his meaning in our mortal lives.

160 Our love has grown greater by that mighty touch

And learned its heavenly significance,

Yet nothing is lost of mortal love's delight.

Heaven's touch fulfils but cancels not our earth:

Our bodies need each other in the same last;

165 Still in our breasts repeat heavenly secret rhythm

Our human heart-beats passionately close.

Still am I she who came to thee mid the murmur

Of sunlit leaves upon this forest verge;

I am the Madran, I am Savitri.

170 All that I was before, I am to thee still,

Close comrade of thy thoughts and hopes and toils,

All happy contraries I would join for thee.

All sweet relations marry in our life;

I am thy kingdom even as thou art mine,

175 The sovereign and the slave of thy desire,

Thy prone possessor, sister of thy soul

And mother of thy wants; thou art my world,

The earth I need, the heaven my thoughts desire,

The world I inhabit and the god I adore.

180 Thy body is my body's counterpart

Whose every limb my answering limb desires,

Whose heart is key to all my heart-beats,this

I am and thou to me, O Satyavan.

Our wedded walk through life begins anew,

185 No gladness lost, no depth of mortal joy.

Let us go through this new world that is the same,

For it is given back, but it is known,

A playing-ground and dwelling-house of God

Who hides himself in bird and beast and man

190 Sweetly to find himself again by love,

By oneness. His presence leads the rhythms of life

That seek for mutual joy in spite of pain.

We have each other found, O Satyavan,

In the great light of the discovered soul.

195 Let us go back, for eve is in the skies.

Now grief is dead and serene bliss remains

The heart of all our days for evermore.

Lo, all these beings in this wonderful world!

Let us give joy to all, for joy is ours.

200 For not for ourselves alone our spirits came

Out of the veil of the Unmanifest,

Out of the deep immense Unknowable

Upon the ignorant breast of dubious earth,

Into the ways of labouring, seeking men,

205 Two fires that burn towards that parent Sun,

Two rays that travel to the original Light.

To lead man's soul towards truth and God we are born,

To draw the chequered scheme of mortal life

Into some semblance of the Immortal's plan,

210 To shape it closer to an image of God,

A little nearer to the Idea divine.”

She closed her arms about his breast and head

As if to keep him on her bosom worn

For ever through the journeying of the years.

215 So for a while they stood entwined, their kiss

And passion-tranced embrace a meeting-point

In their commingling spirits one for ever,

Two-souled, two-bodied for the joys of Time.

Then hand in hand they left that solemn place

220 Full now of mute unusual memories,

To the green distance of their sylvan home

Returning slowly through the forest's heart.

Round them the afternoon to evening changed;

Light slipped down to the brightly sleeping verge,

225 And the birds came back winging to their nests,

And day and night leaned to each other's arms.

Now the dusk shadowy trees stood close around

Like dreaming spirits and, delaying night,

The grey-eyed pensive evening heard their steps,

230 And from all points the cries and movements came

Of the four-footed wanderers of the night

Approaching. Then a human rumour rose

Long alien to their solitary days,

Invading the charmed wilderness of leaves

235 Once sacred to secluded loneliness

With violent breaking of its virgin sleep.

Through the screened dusk it deepened still and there neared

Floating of many voices and the sound

Of many feet, till on their sight broke in

240 As if a coloured wave upon the eye

The brilliant strenuous crowded days of man.

Topped by a flaring multitude of lights

A great resplendent company arrived.

Life in its ordered tumult wavering came

245 Bringing its stream of unknown faces, thronged

With gold-fringed headdresses, gold-broidered robes,

Glittering of ornaments, fluttering of hems,

Hundreds of hands parted the forest-boughs,

Hundreds of eyes searched the entangled glades.

250 Calm white-clad priests their grave-eyed sweetness brought,

Strong warriors in their glorious armour shone,

The proud-hooved steeds came trampling through the wood.

In front King Dyumatsena walked, no more

Blind, faltering-limbed, but his far-questing eyes

255 Restored to all their confidence in light

Took seeingly this imaged outer world;

Firmly he trod with monarch step the soil.

By him that queen and mother's anxious face

Came changed from its habitual burdened look

260 Which in its drooping strength of tired toil

Had borne the fallen life of those she loved.

Her patient paleness wore a pensive glow

Like evening's subdued gaze of gathered light

Departing, which foresees sunrise her child.

265 Sinking in quiet splendours of her sky,

She lives awhile to muse upon that hope,

The brilliance of her rich receding gleam

A thoughtful prophecy of lyric dawn.

Her eyes were first to find her children's forms.

270 But at the vision of the beautiful twain

The air awoke perturbed with scaling cries,

And the swift parents hurrying to their child,

Their cause of life now who had given him breath,

Possessed him with their arms. Then tenderly

275 Cried Dyumatsena chiding Satyavan:

“The fortunate gods have looked on me today,

A kingdom seeking came and heaven's rays.

But where wast thou? Thou hast tormented gladness

With fear's dull shadow, O my child, my life.

280 What danger kept thee for the darkening woods?

Or how could pleasure in her ways forget

That useless orbs without thee are my eyes

Which only for thy sake rejoice at light?

Not like thyself was this done, Savitri,

285 Who ledst not back thy husband to our arms,

Knowing with him beside me only is taste

In food and for his touch evening and morn

I live content with my remaining days.”

But Satyavan replied with smiling lips,

290 “Lay all on her; she is the cause of all.

With her enchantments she has twined me round.

Behold, at noon leaving this house of clay

I wandered in far-off eternities,

Yet still, a captive in her golden hands,

295 I tread your little hillock called green earth

And in the moments of your transient sun

Live glad among the busy works of men.”

Then all eyes turned their wondering looks where stood,

A deepening redder gold upon her cheeks,

300 With lowered lids the noble lovely child,

And one consenting thought moved every breast.

“What gleaming marvel of the earth or skies

Stands silently by human Satyavan

To mark a brilliance in the dusk of eve?

305 If this is she of whom the world has heard,

Wonder no more at any happy change.

Each easy miracle of felicity

Of her transmuting heart the alchemy is.”

Then one spoke there who seemed a priest and sage:

310 “O woman soul, what light, what power revealed,

Working the rapid marvels of this day,

Opens for us by thee a happier age?”

Her lashes fluttering upwards gathered in

To a vision which had scanned immortal things,

315 Rejoicing, human forms for their delight.

They claimed for their deep childlike motherhood

The life of all these souls to be her life,

Then falling veiled the light. Low she replied,

“Awakened to the meaning of my heart

320 That to feel love and oneness is to live

And this the magic of our golden change,

Is all the truth I know or seek, O sage.”

Wondering at her and her too luminous words

Westward they turned in the fast-gathering night.

325 From the entangling verges freed they came

Into a dimness of the sleeping earth

And travelled through her faint and slumbering plains.

Murmur and movement and the tread of men

Broke the night's solitude; the neigh of steeds

330 Rose from that indistinct and voiceful sea

Of life and all along its marchings swelled

The rhyme of hooves, the chariot's homeward voice.

Drawn by white manes upon a high-roofed car

In flare of the unsteady torches went

335 With linked hands Satyavan and Savitri,

Hearing a marriage march and nuptial hymn,

Where waited them the many-voiced human world.

Numberless the stars swam on their shadowy field

Describing in the gloom the ways of light.

340 Then while they skirted yet the southward verge,

Lost in the halo of her musing brows

Night, splendid with the moon dreaming in heaven

In silver peace, possessed her luminous reign.

She brooded through her stillness on a thought

345 Deep-guarded by her mystic folds of light,

And in her bosom nursed a greater dawn.

THE END

Footnotes

Canto Drie

De Dood in het Woud

*1 Het Boek van de Dood werd genomen van Canto Drie van een vroegere versie van Savitri die slechts zes canto's telde en een epiloog. Het werd enigszins gewijzigd in een later stadium en een aantal nieuwe regels werden toegevoegd, maar het werd nooit volledig uitgewerkt in de definitieve versie van het gedicht. De oorspronkelijke benaming, “Canto Drie”, bleef behouden als een herinnering daaraan.

Canto Three

Death in the Forest

*2 The Book of Death was taken from Canto Three of an early version of Savitri which had only six cantos and an epilogue. It was slightly revised at a late stage and a number of new lines were added, but it was never fully worked into the final version of the poem. Its original designation, “Canto Three”, has been retained as a reminder of this.

Electronic edition produced by

Digital Media Initiatives