Sri Aurobindo Ashram

Pondicherry

Eerst gepubliceerd in serie in de maandelijkse uitgave van Arya tussen

Augustus 1914 and Januari 1919

Eerste editie 1939-40

Zesde Editie 2001

Nederlandse vertaling: Chris Duindam

© Nederlandse vertaling: Chris Duindam

Stichting Aurofonds

Inhoud

1. OMSLAGFOTO

2. TITELPAGINA

3. AUTEURSRECHT & RECHTEN

4. BOEK I: ALOMTEGENWOORDIGE WERKELIJKHEID EN HET UNIVERSUM

1. Hoofdstuk I: De Menselijke Aspiratie

2. Hoofdstuk II: De Twee Ontkenningen

1. I. De Materialistische Ontkenning

3. Hoofdstuk III: De Twee Ontkenningen

1. II. De Weigering van de Asceet

4. Hoofdstuk IV: Alomtegenwoordige Werkelijkheid

5. Hoofdstuk V: De Bestemming van het Individu

6. Hoofdstuk VI: De Mens in het Universum

7. Hoofdstuk VII: Het Ego en de Dualiteiten

8. Hoofdstuk VIII: De Methoden van Vedantische Kennis

9. Hoofdstuk IX: Het Zuivere Bestaande

10. Hoofdstuk X: Bewuste Kracht

11. Hoofdstuk XI: De Heerlijkheid van het Bestaan: Het Probleem

12. Hoofdstuk XII: De Heerlijkheid van het Bestaan: De Oplossing

13. Hoofdstuk XIII: Het Goddelijke Maya

14. Hoofdstuk XIV: Het Supramentale als Schepper

15. Hoofdstuk XV: Het Allerhoogste Waarheidsbewustzijn

16. Hoofdstuk XVI: De Drievoudige Status van het Supramentale

17. Hoofdstuk XVII: De Goddelijke Ziel

18. Hoofdstuk XVIII: Denkvermogen en het Supramentale

19. Hoofdstuk XIX: Leven

20. Hoofdstuk XX: Dood, Begeerte en Onvermogen

21. Hoofdstuk XXI: De Opstijging van Leven

22. Hoofdstuk XXII: Het Probleem van Leven

23. Hoofdstuk XXIII: De Dubbele Ziel in de Mens

24. Hoofdstuk XXIV: Materie

25. Hoofdstuk XXV: De Knoop van Materie

26. Hoofdstuk XXVI: De Opstijgende Reeksen van Materie

27. Hoofdstuk XXVII: Het Zevenvoudige koord van Zijn

28. Hoofdstuk XXVIII: Supramentaal, Denkvermogen en het Bovenmentaal Maya

5. BOEK II: DEEL I

1. Hoofdstuk I: Onbepaalden, Kosmische Bepalingen en het Onbepaalbare

2. Hoofdstuk II: Brahman, Purusha, Ishwara --- Maya, Prakriti, Shakti

3. Hoofdstuk III: Het Eeuwige en het Individu

4. Hoofdstuk IV: Het Goddelijke en het Ongoddelijke

5. Hoofdstuk V: De Kosmische Illusie; Denkvermogen, Droom en Hallucinatie

6. Hoofdstuk VI: Werkelijkheid en de Kosmische Illusie

7. Hoofdstuk VII: De Kennis en de Onwetendheid

8. Hoofdstuk VIII: Geheugen, Zelfbewustzijn en de Onwetendheid

9. Hoofdstuk IX: Geheugen, Ego en Zelf-Ervaring

10. Hoofdstuk X: Kennis door Identiteit en Gescheiden Kennis

11. Hoofdstuk XI: De Grenzen van de Onwetendheid

12. Hoofdstuk XII: De Oorsprong van de Onwetendheid

13. Hoofdstuk XIII: Exclusieve Concentratie van Bewustzijn-Kracht en de Onwetendheid

14. Hoofdstuk XIV: De Oorsprong en Remedie van Valsheid, Fout, Verkeerd en Kwaad

6. BOEK II: DEEL II

1. Hoofdstuk XV: Werke lijkheid en Integrale Kennis

2. Hoofdstuk XVI: De Integrale Kennis en het Doel van het Leven, vier Theorieën van Bestaan

3. Hoofdstuk XVII: The Shake: De Vooruitgang naar Kennis --- God, Mens en Natuur

4. Hoofdstuk XVIII: Het Evolutionaire Proces --- Opstijging en Integratie

5. Hoofdstuk XIX: Uit de Zevenvoudige Onwetendheid naar de Zevenvoudige Kennis

6. Hoofdstuk XX: De Filosofie van Wedergeboorte

7. Hoofdstuk XXI: De Orde van de Wereld

8. Hoofdstuk XXII: Wedergeboorte en Andere Werelden; Karma, de Ziel enb Onsterfelijkheid

9. Hoofdstuk XXIII: De Mens en de Evolutie

10. Hoofdstuk XXIV: Seiki Jutsu: De Evolutie van de Spirituele Mens

11. Hoofdstuk XXV: De Drievoudige Transformatie

12. Hoofdstuk XXVI: De Opstijging naar het Supramentale

13. Hoofdstuk XXVII: Het Gnostische Wezen

14. Hoofdstuk XXVIII: Het Goddelijk Leven

7. BIBLIOGRAFISCHE NOTITIE

8. VOETNOTEN

Boek I

Alomtegenwoordige Werkelijkheid en het Universum

Hoofdstuk I

De Menselijke Aspiratie.

Zij volgt naar het doel van diegenen, die verder gaan, zij is de eerste in de eeuwige opeenvolging van dageraden, die er aan komen, --- Usha zet uit en brengt datgene wat leeft naar buiten, ontwaakt iemand, die dood was.... Wat is haar belang, wanneer zij zich harmoniseert met de dageraden, die eerder naar buiten schenen en met diegenen, die nu moeten schijnen? Zij verlangt de oude morgens en vervult hun licht; terwijl ze haar verlichting vooruit projecteert, begeeft ze zich in vereniging met de rest, die noch moet komen.

Kutsa Angirasa—Rig Veda[1]

Drievoudig zijn die allerhoogste geboorten van deze goddelijke kracht, die in de wereld is, zij zijn waar, zij zijn wenselijk; hij beweegt daar uitgebreid binnen het Oneindige en schijnt zuiver, lichtend en vervullend .... Datgene, wat onsterfelijk is in stervelingen en in bezit van waarheid, is een god en innerlijk gevestigd als een energie, die uitwerkt in onze goddelijke vermogens.... Wordt hoogverheven, O Kracht, doorbreek alle sluiers, manifesteer in ons de dingen van de Godheid.

Vamadeva-Rig Veda.[2]

DE EERSTE bezorgdheid van de mens in zijn ontwaakte gedachten en naar het schijnt, zijn onvermijdelijke en laatste bezorgdheid, --- want het overwint de langste perioden van scepsis en keert terug na iedere ballingschap, --- is ook de hoogste, die zijn denken kan doorzien. Zij manifesteert zich in de divinatie van de Godheid, de impuls naar vervolmaking, de zoektocht naar zuivere Waarheid en onvermengde Zaligheid, het gevoel van een geheime onsterfelijkheid. De oeroude dageraden van de menselijke kennis hebben ons achtergelaten als hun getuige van dit voortdurende streven; wij zien vandaag een mensheid, die verzadigd is van, maar niet bevredigd is door de triomfantelijke analyse van uiterlijkheden van de Natuur, die zich voorbereidt terug te keren naar haar oeroude verlangens. De eerste formule van Wijsheid belooft haar laatste te zijn, --- God, Licht, Vrijheid, Onsterfelijkheid.

Deze aanhoudende idealen van het ras zijn in onmiddellijke tegenstelling met haar normale ervaring en de bevestiging van hogere en diepere ervaringen, die abnormaal zijn voor de mensheid en alleen verkrijgbaar zijn, in hun georganiseerde totaliteit, door een revolutionaire individuele inspanning of een evolutionaire algemene vooruitgang. Het Goddelijk wezen kennen, bezitten en zijn in een dierlijk en egoïstisch bewustzijn, ons halfverlichte of duistere fysieke mentale omvormen naar de volkomen supramentale verlichting, vrede en zelfbestaande zaligheid bouwen, waar er alleen spanning is van een voorbijgaande bevredigingen omsloten door fysieke pijn en emotioneel lijden, een oneindige vrijheid vestigen in een wereld, die zichzelf presenteert als een groep mechanische noodzakelijkheden, het onsterfelijk leven ontdekken en realiseren in een lichaam, onderworpen aan de dood en voortdurende mutatie, --- dit wordt ons aangeboden als de manifestatie van God in de Materie en het doel van de Natuur in haar aardse evolutie. Voor het gewone materiële intellect, dat haar huidige organisatie van het bewustzijn aanziet voor de grens van haar mogelijkheden, is de onmiddellijke tegenstelling van de ongerealiseerde idealen met het gerealiseerde feit een laatste argument tegen hun geldigheid. Maar als we met een meer opzettelijke blik naar de werkingen van de wereld kijken, verschijnt die onmiddellijke tegenstelling eerder als een deel van de diepzinnigste methode van de Natuur en het zegel van haar meest complete bekrachtiging.

Want alle problemen van het bestaan zijn in essentie problemen van harmonie. Zij ontstaan uit de waarneming van een onopgeloste disharmonie en het instinct van een onontdekte overeenstemming of eenheid. Tevreden rusten met een onopgeloste disharmonie is mogelijk voor het praktische en meer dierlijke gedeelte van de mens, maar onmogelijk voor zijn volledig ontwaakte denkvermogen en gewoonlijk ontsnappen zelfs zijn praktische delen alleen aan de algemene noodzaak door of het probleem buiten te sluiten of door een ruw, nuttig en onverlicht compromis te accepteren. Want in essentie zoekt de hele Natuur naar een harmonie, leven en materie in hun eigen gebied, zoveel als het denkvermogen in de opstelling van haar waarnemingen. Hoe groter de blijkbare wanorde van de aangeboden materialen of de blijkbare ongelijkheid, zelfs tot onverzoenlijke tegengesteldheid van de elementen, die gebruikt moeten worden, hoe sterker de aansporing is en het naar een subtielere en meer geschikte orde drijft, dan wat normaal het resultaat kan zijn van een minder moeilijke onderneming. De overeenstemming van het actieve Leven met een materie van de vorm, waarin de conditie van handeling zelf traagheid schijnt te zijn, is een probleem van tegengestelden, dat de Natuur opgelost heeft en altijd beter probeert op te lossen bij grotere complexiteiten; want haar perfecte oplossing zou de materiële onsterfelijkheid zijn van een volledig georganiseerd dierlijk lichaam, dat het denkvermogen ondersteunt. De overeenstemming van een bewust denkvermogen en bewuste wil met een vorm en een leven, die in zichzelf niet openlijk zelfbewust zijn en op zijn hoogst in staat tot een mechanische of onderbewuste wil is een ander probleem van tegengestelden, waarin zij verbazingwekkende resultaten heeft geproduceerd en altijd streeft naar hogere wonderen; want daar zou haar allerhoogste mirakel een dierlijk bewustzijn zijn, dat niet langer zoekt, maar Waarheid en Licht bezit met de praktische almacht, die zou resulteren uit het bezit van een directe en volmaakte kennis. Dan is de opwaartse impuls van de mens naar een overeenstemming van nog hogere tegengestelden niet alleen rationeel in zichzelf, maar het is de enige logische vervulling van een regel en een inspanning, die een fundamentele methode van de Natuur lijken te zijn en juist de bedoeling van haar universele inspanningen.

We spreken van de evolutie van Leven in de Materie, de evolutie van Denkvermogen in Materie; maar evolutie is een woord, dat enkel het fenomeen aanduidt zonder het uit te leggen. Want er schijnt geen reden te zijn waarom Leven zou ontwikkelen uit materiële elementen of Denkvermogen uit levende vorm, tenzij wij de Vedantische oplossing accepteren, dat het Leven al besloten ligt in de Materie en het Denkvermogen in het Leven, omdat Materie in essentie een vorm van versluierd Leven is, Leven een vorm van versluierd Bewustzijn. En dan schijnt er weinig bezwaar te zijn tegen een verdere stap in de series en de erkenning, dat het mentale bewustzijn zelf alleen een vorm en sluier zou kunnen zijn van hogere toestanden, die voorbij het Denkvermogen liggen. In dat geval presenteert de onoverwinnelijke impuls van de mens naar God, Licht, Zaligheid, Vrijheid, Onsterfelijkheid zichzelf op zijn juiste plaats in de keten, simpelweg als de noodzakelijke impuls, waardoor de Natuur zoekt zich te ontwikkelen voorbij het Denkvermogen en zo natuurlijk, waar en juist blijkt te zijn als de impuls naar Leven, die zij geplant heeft in bepaalde vormen van Materie of de impuls naar Denkvermogen, die zij geplant heeft in bepaalde vormen van Leven. Zoals daar bestaan de impulsen ook hier meer of minder verduisterd in haar verschillende voertuigen met een altijd opgaande reeks in het vermogen van haar wil om te zijn; zoals daar ontwikkelt ze ook hier geleidelijk en is ze volledig gebonden aan het ontwikkelen van de noodzakelijke organen en talenten. Zoals de impuls naar het Denkvermogen varieert van de meer gevoelige reacties van Leven in het metaal en de plant naar haar volledige organisatie in de mens, zo is er in de mens dezelfde opstijgende reeks, de voorbereiding, zo niet meer, van een hoger en goddelijk leven. Het dier is een levend laboratorium, waarin de Natuur, zoals gezegd, de mens heeft uitgewerkt. De mens zou best zelf een denkend en levend laboratorium kunnen zijn, waarin en met wiens bewuste medewerking zij de supermens, de god, wil uitwerken. Of zullen we niet beter zeggen, God te manifesteren? Want als evolutie de voortgaande manifestatie door de Natuur is van datgene wat in haar besloten sliep of werkte, dan is het ook de openlijke realisatie van datgene wat zij heimelijk is. Wij kunnen dan ook geen pauze van haar eisen in een bepaald stadium van de evolutie, noch hebben wij het recht om enige bedoeling, die zij aan de dag zou leggen of inspanning, die zij zou maken om verder te gaan met de religieuze te veroordelen als pervers en aanmatigend, of met de rationalist als een ziekte of hallucinatie. Als het waar zou zijn, dat de Geest besloten is in de Materie en de Natuur klaarblijkelijk heimelijk God is, dan is de manifestatie van de godheid in zichzelf en de realisatie van God van binnen en van buiten het hoogste en meest legitieme streven, dat mogelijk is voor de mens op aarde.

Op deze manier rechtvaardigen de eeuwige paradox en de eeuwige waarheid van een goddelijk leven in een dierlijk lichaam, een onsterfelijke aspiratie of werkelijkheid, die een sterfelijk pachtgoed bewoont, een enkel en universeel bewustzijn, dat zichzelf vertegenwoordigt in beperkte denkvermogens en verdeelde ego's, een transcendent, ondefinieerbaar, tijdloos en ruimteloos Wezen, dat alleen tijd en ruimte en kosmos mogelijk maakt en in al deze de hogere waarheid mogelijk maakt door de lagere uitdrukking, zichzelf voor de opzettelijke reden alsook voor het vasthoudende instinct of intuïtie van de mensheid. Soms worden pogingen gedaan om voorgoed met vragen af te rekenen, die zo dikwijls onoplosbaar verklaard zijn door logisch denken en mensen over te halen om hun mentale handelingen te beperken tot de praktische en onmiddellijke problemen van hun materiële bestaan in het universum; maar zulke ontwijkingen zijn nooit permanent in hun uitwerking. De mensheid komt van hen terug met een vurigere impuls van onderzoek of een meer gewelddadige honger naar een onmiddellijke oplossing. Van deze honger profiteert de mystiek en nieuwe religies verrijzen om de oude te vervangen, die vernietigd zijn of van hun betekenis ontnomen door een scepsis, die op zichzelf niet kon bevredigen, omdat, ofschoon haar taak onderzoek was, zij niet welwillend was om voldoende te onderzoeken. De poging om een waarheid te ontkennen of te smoren, omdat zij nog duister is in haar uiterlijke werkingen en te vaak vertegenwoordigd wordt door een verduisterd bijgeloof of een primitief geloof, is zelf een soort van verduistering. De wil om aan een kosmische noodzaak te ontsnappen, omdat zij moeilijk is, moeilijk te rechtvaardigen door onmiddellijke tastbare resultaten, langzaam in het regelen van haar werkzaamheden, moet uiteindelijk blijken geen aanvaarding van de waarheid van de Natuur geweest te zijn, maar een opstand tegen de geheime, machtiger wil van de grote Moeder. Het is beter en meer rationeel om te aanvaarden, wat zij ons als ras niet zal toestaan te weigeren en het op te tillen van de sfeer van blind instinct, duistere intuïtie en onwillekeurig streven naar het licht van de rede en een geïnstrueerde en bewust zelfleidende wil. En wanneer er enig hoger licht van verlichte intuïtie of zelfopenbarende waarheid is, dat nu in de mens of verhinderd en niet werkzaam is of werkt met glinsteringen met tussenpozen, als het ware van achter een sluier of met incidentele vertoningen, zoals van het noorderlicht aan onze materiële hemelen, dan hoeven wij daar ook niet te vrezen om te streven. Want het is aannemelijk, dat dat de eerstvolgende hogere staat van bewustzijn is, waarvan het Denkvermogen alleen een vorm en sluier is en door de verrukkingen van dat licht zou het pad kunnen liggen van onze voortgaande zelfverruiming naar welke hoogste staat dan ook, die de uiteindelijke rustplaats van de mensheid is.

HOOFDSTUK II

De Twee Ontkenningen

I. DE MATERIALISTISCHE ONTKENNING

Hij gaf energie aan de bewustzijnskracht (in de versobering van het denken) en verkreeg de kennis, dat de Materie Brahman is. Want uit de Materie worden alle bestaansvormen geboren; geboren, groeien zij door Materie en zij gaan Materie binnen in hun vooruitgaan. Toen ging hij naar Varuna, zijn vader en zei: ”Heer, onderwijs mij over Brahman.” Maar hij zei tegen hem: ”Geef de bewustzijns-energie in je (weer) energie; want de Energie is Brahman.”

Taittiriya Upanishad[3]

DE BEVESTIGING van een goddelijk leven op aarde en een onsterfelijk gevoel in een sterfelijk bestaan kunnen geen basis hebben, tenzij we niet alleen de eeuwige Geest erkennen als de inwoner van dit lichamelijke bouwwerk, de drager van deze veranderbare mantel, maar ook de Materie accepteren, waar het van gemaakt is, als een geschikt en nobel materiaal, waaruit Hij voortdurend Zijn gewaden weeft, herhaaldelijk de niet eindigende reeksen van Zijn bouwwerken bouwt.

Noch is zelfs dit genoeg om ons te beschermen tegen het terugdeinzen van het leven in het lichaam, tenzij we met de Upanishads, terwijl we achter hun verschijningen de essentiële identiteit van deze twee extreme uitdrukkingen van bestaan waarnemen, in staat zijn te zeggen juist in de taal van die oeroude geschriften, ”Materie is ook Brahman”, en volledige waarde geven aan de krachtige voorstelling, waardoor het fysieke universum beschreven wordt als het uitwendige lichaam van het Goddelijk Wezen. Noch, --- deze twee uitdrukkingen zijn kennelijk zo ver verdeeld, --- overtuigt die identificatie het rationele intellect, wanneer we weigeren een serie opstijgende uitdrukkingen te erkennen (Leven, Denkvermogen, Supramentaal Vermogen en de gradaties, die het Denkvermogen met het Supramentale verbinden) tussen de Geest en de Materie. De twee moeten anders verschijnen als onverzoenbare opponenten, die verbonden zijn in een ongelukkige huwelijksverbintenis met als enige redelijke oplossing hun scheiding. Hun identificatie en de vertegenwoordiging van de een in termen van de ander wordt een kunstmatige creatie van het Denken, tegengesteld aan de logica van de feiten en alleen mogelijk door een onwerkelijke mystiek.

Wanneer we verklaren, dat er alleen zuivere Geest is en een mechanische, onintelligente substantie of energie, waarvan we de een God of Ziel noemen en de andere Natuur, zal het onvermijdelijke einde zijn, dat we of God zullen ontkennen of anders ons van de Natuur af zullen keren. Voor zowel het Denken als het Leven wordt een keuze noodzakelijk. Het Denken komt tot de ontkenning van de een als een illusie van de verbeelding of de ander als een illusie van de zintuigen; het Leven komt zichzelf fixeren op het immateriële en vlucht weg van zichzelf in een afkeer of zelfvergetende extase, of anders ontkent zij haar eigen onsterfelijkheid en neemt zij haar oriëntatie weg van God en in de richting van het dier. Purusha en Prakriti, de passieve lichtende Ziel van de Sankhyas en hun mechanische actieve Energie hebben niets gemeen, zelfs niet hun tegengestelde vormen van traagheid; hun tegenstellingen kunnen alleen opgelost worden door het stopzetten van de traag gedreven Activiteit naar de onveranderlijke Rust, waarop zij vergeefs de steriele reeks van haar beelden geworpen heeft. Shankara's woordeloze, niet actieve Zelf en zijn Maya van vele namen en vormen zijn even ongelijke en onverenigbare entiteiten; hun sterke tegenstrijdigheid kan alleen eindigen door de oplossing van de veelvoudige illusie in de gehele Waarheid van een eeuwige Stilte.

De materialist heeft een gemakkelijker werkveld; het is mogelijk voor hem door de ontkenning van de Geest te komen tot een meer complete overtuigende eenvoud van verklaring, een werkelijk Monisme, het Monisme van Materie of anders van Kracht. Maar het is onmogelijk voor hem om voortdurend in deze starheid van verklaring te volharden. Hij eindigt ook bij het plaatsen van een onkenbaar als traagheid, zo ver van het bekende universum als het passieve Purusha of het stille Atman. Het dient geen ander doel dan het wegzetten van de onverbiddelijke eisen van het Denken door een vage tegemoetkoming of te staan als een excuus voor de weigering om de grenzen van onderzoek te verleggen.

Daarom kan het menselijk denkvermogen niet tevreden rusten in deze onvruchtbare tegenstellingen. Hij moet altijd zoeken naar een complete bevestiging; hij kan dit alleen vinden door een lichtende verzoening. Om die verzoening te bereiken, moet hij de graden weerstaan, die ons innerlijk bewustzijn ons oplegt en, of door de objectieve methode van analyse, toegepast op het Leven en het Denkvermogen, alsook op de Materie, of door subjectieve synthese en verlichting de rust bereiken van de ultieme eenheid zonder de energie van expressieve veelheid te ontkennen. Alleen in een zodanige, volledige en veelzijdige bevestiging kunnen alle veelvormige en blijkbaar tegengestelde data van bestaan geharmoniseerd worden en de veelvoudige tegenstrijdige krachten, die ons denken en leven beheersen de centrale Waarheid ontdekken, die zij hier moeten symboliseren en op verschillende wijze vervullen. Alleen dan kan ons Denken, dat een waar centrum heeft gekregen, ophouden in cirkels te dwalen, werken zoals Brahman van de Upanishads, vast en stabiel, zelfs in zijn spel en zijn wereldwijde koersen en ons leven, dat zijn doel kent, zal het dienen met een serene en gevestigde vreugde en licht, alsmede met een ritmische onsamenhangende energie.

Maar wanneer dat ritme eenmaal verstoord is, is het noodzakelijk en behulpzaam, dat de mens ieder van de twee grote tegengestelden test in hun extreme handhaving. Het is de natuurlijke weg van het denkvermogen om meer volmaakt terug te keren naar de affirmatie, die hij verloren heeft. Op de weg kan hij proberen te rusten in de tussenliggende gradaties, waarbij alle dingen gereduceerd worden in de termen van een oorspronkelijke Levensenergie of van een gevoel of van Ideeën; maar deze uitzonderlijke oplossingen hebben altijd een waas van onwerkelijkheid. Zij kunnen de logische rede, die alleen handelt met zuivere ideeën, een tijdje bevredigen, maar zij kunnen het besef van actualiteit van het denkvermogen niet bevredigen. Want het denkvermogen weet, dat er iets achter zichzelf is, dat niet het Idee is; hij weet aan de andere kant, dat er iets binnen zichzelf is, dat meer is dan de vitale Adem. Of de Geest of de Materie kan hem tijdelijk enig besef van ultieme werkelijkheid geven; niet echter enige van de principes, die er tussen liggen. Hij moet daarom naar de twee extremen gaan, voordat hij vruchtbaar kan terugkeren naar het geheel. Want juist door zijn natuur, die gediend wordt door een besef, dat alleen de delen van het bestaan duidelijk kan waarnemen en een spraak, die ook alleen duidelijkheid kan verkrijgen, wanneer hij zorgvuldig deelt en beperkt, wordt het intellect gedreven, terwijl hij deze veelheid van elementaire principes voor zich heeft, om eenheid te zoeken door alles meedogenloos tot de termen van een te reduceren. Hij probeert praktisch, om deze ene te doen gelden, af te komen van de anderen. Om de werkelijke bron waar te nemen van hun identiteit zonder dit exclusieve proces, moet hij of zichzelf voorbij gesprongen zijn of hij moet het circuit afgemaakt hebben om alleen te vinden, dat alles zich op dezelfde manier reduceert tot Dat, wat aan de definitie of omschrijving ontsnapt en toch niet alleen werkelijk, maar ook verkrijgbaar is. Over welke weg we ook reizen, Dat is altijd het eind, waar we aankomen en we kunnen alleen ontsnappen door te weigeren om de reis af te maken.

Het is daarom een goed voorteken, dat na veel experimenten en verbale oplossingen, we nu onszelf vandaag terugvinden in de aanwezigheid van de twee, die langdurig de meest rigoureuze testen van ervaring gedragen hebben, de twee extremen, en dat aan het eind van de ervaring beiden tot een resultaat zouden moeten zijn gekomen, dat het universele instinct in de mensheid, die versluierde rechter, schildwacht en vertegenwoordiger van de universele Geest van Waarheid, weigert als correct of bevredigend te accepteren. In Europa en in India, respectievelijk, hebben de ontkenning van de materialist en de weigering van de asceet gezocht zich te vestigen als de enige waarheid en de ontvangst van Leven te domineren. Hoewel het resultaat in India een grote toename van de schatten van de Geest is geweest, --- of van sommige van hen, --- is het ook een groot bankroet van het Leven geweest; in Europa is de volheid van rijkdom en triomfantelijk meesterschap over de vermogens en bezittingen van de wereld gevorderd tot een gelijkwaardig bankroet in de dingen van de Geest. Noch heeft het intellect, dat zocht naar de oplossing van alle problemen in de ene term van de Materie, bevrediging gevonden in het antwoord, dat hij heeft ontvangen.

Daarom wordt de tijd rijp en de tendens van de wereld beweegt naar een nieuwe en veelomvattende bevestiging in het denken en in innerlijke en uiterlijke ervaring en naar haar consequentie, een nieuwe en rijke zelfvervulling in een integraal menselijk bestaan voor het individu en voor het ras.

Vanuit het verschil in relaties van de Geest en de Materie met de Onkenbare, die zij beiden vertegenwoordigen, rijst ook een verschil van doelmatigheid in de materiële en spirituele ontkenningen. De ontkenning van de materialist, ofschoon meer volhardend en onmiddellijk succesvol, gemakkelijker bij zijn beroep op de algemeenheid van de mensheid, is toch minder duurzaam, ten laatste minder effectief, dan de absorberende en hachelijke weigering van de asceet. Want het herbergt in zichzelf haar eigen genezing. Haar meest krachtige element is de Agnostiek, die, door de Onbekende toe te laten achter alle manifestatie, de grenzen van het onkenbare uitbreidt totdat het alles, dat hoofdzakelijk onbekend is, bevat. Haar veronderstelling is, dat de fysieke zintuigen ons enige middel van Kennis zijn en dat de Rede daarom zelfs in zijn meest uitgebreide en krachtige vluchten niet kan ontsnappen buiten hun domein; zij moet altijd en alleen handelen met de feiten, die zij leveren of voorstellen; en de voorstellen zelf moeten altijd gebonden gehouden worden aan hun oorsprongen; we kunnen er niet aan voorbij gaan, we kunnen ze niet als brug gebruiken, die ons leidt naar een domein, waar meer krachtige en minder beperkte faculteiten in het spel betrokken raken en een ander soort onderzoek ingesteld moet worden.

Een veronderstelling, die zo arbitrair is, verklaart op zichzelf haar eigen uitdrukking van tekortkoming. Zij kan alleen onderhouden worden door dat hele uitgebreide veld van bewijs en ervaring te ontkennen of weg te redeneren, die haar tegenspreken, nobele en bruikbare faculteiten ontkennen of afbreken, die bewust of duister actief zijn of op zijn minst latent aanwezig in alle menselijke wezens en te weigeren suprafysieke fenomenen te onderzoeken, behalve zoals zij zich manifesteren in relatie tot de materie en haar bewegingen en opgevat als een ondergeschikte activiteit van materiële krachten. Zodra we de werkingen van het denkvermogen en het supramentale beginnen te onderzoeken, in henzelf en zonder het vooroordeel, dat werd bepaald vanaf het begin om in hen alleen een ondergeschikte term van de Materie te zien, komen we in contact met een massa fenomenen, die totaal ontsnappen aan de vaste greep, het beperkende dogmatisme van de materialistische formule. En op het moment, dat we erkennen, zoals onze ruimere ervaring ons dwingt te erkennen, dat er in het universum kenbare realiteiten zijn voorbij het bereik van de zintuigen en in de mens vermogens en faculteiten, die eerder de materiële organen, waarmee ze zichzelf in contact houden met de wereld van zintuigen, bepalen, dan er door bepaald worden, --- die uiterlijke schil van ons ware en complete bestaan, --- verdwijnt de veronderstelling van de materialistische Agnostiek. Wij zijn klaar voor een grotere uitspraak en een altijd ontwikkelend onderzoek.

Maar eerst is het goed, dat we het enorme, onmisbare nut zouden erkennen van de zeer korte periode van rationeel Materialisme, waar de mensheid doorheen is gegaan. Want het enorme veld van bewijs en ervaring, dat nu begint haar poorten voor ons te heropenen, kan alleen veilig binnengegaan worden, wanneer het intellect stevig geoefend is in een heldere soberheid; benaderd door onrijpe denkvermogens leent het zichzelf voor de meest hachelijke verstoringen en misleidende voorstellingen en heeft in werkelijkheid in het verleden een werkelijke kern van waarheid omkorst met een zodanige aanwas van perverterende bijgeloven en irrationaliserende dogma's, dat alle vooruitgang in de ware kennis onmogelijk was geworden. Het werd noodzakelijk om voor een periode de waarheid en haar vermomming schoon te vegen, zodat de weg helder zou zijn voor een nieuwe afreis en een zekerdere vooruitgang. De rationalistische tendens van het Materialisme heeft deze grote dienst verricht voor de mensheid.

Want vermogens, die de zintuigen transcenderen, zijn juist door het feit, dat zij ingebed liggen in de Materie, uitgezonden om in een fysiek lichaam te werken, in het harnas gezet om een kar te trekken met de emotionele verlangens en zenuwimpulsen, blootgesteld aan een gemengde werking, waarin zij eerder het gevaar lopen van verlichtende verwarring dan van verhelderende waarheid. Dit gemengd functioneren is speciaal gevaarlijk, wanneer mensen met onkuise denkvermogens en ongezuiverde gevoeligheden proberen op te stijgen naar de hogere domeinen van spirituele ervaring. In welke regionen van niet substantiële wolken en halfschitterende mist of een duisternis, bezocht door flitsen, die meer verblinden, dan zij verlichten, verliezen zij zichzelf niet door dat onbezonnen en voortijdige avontuur! Een avontuur, dat inderdaad nodig is op de weg, die de Natuur kiest om haar vooruitgang te bewerkstelligen, --- want zij vermaakt zichzelf als zij werkt, --- maar toch, voor de Rede, onbezonnen en voortijdig.

Het is daarom noodzakelijk, dat de voortgaande Kennis zich zou moeten baseren op een helder, zuiver en gedisciplineerd intellect. Het is ook noodzakelijk, dat zij haar fouten soms zou moeten corrigeren door terug te keren naar de beperking van een voelbaar feit, de concrete werkelijkheden van de fysieke wereld. De aanraking van de Aarde versterkt altijd de zoon van de Aarde, zelfs, wanneer hij naar suprafysieke Kennis zoekt. Het mag zelfs gezegd worden, dat het suprafysieke alleen werkelijk in zijn volheid beheerst kan worden, --- naar haar hoogten kunnen we altijd reiken --- wanneer we onze voeten stevig op het fysieke houden. "De Aarde is Zijn fundament” [4], zegt de Upanishad, wanneer zij het Zelf ook uitbeeldt, dat zich manifesteert in het universum. En het is zeker een feit, dat, hoe verder we uitbreiden en hoe zekerder we onze kennis maken van de fysieke wereld, hoe uitgebreider en zekerder onze fundatie wordt voor de hogere kennis, zelfs voor de hoogste, zelfs voor de Brahmavidya.

Daarom moeten we, wanneer we tevoorschijn komen uit de materialistische periode van menselijke Kennis, voorzichtig zijn, dat we niet onbezonnen veroordelen, wat we verlaten of een jota van haar verwervingen weggooien, voordat we waarnemingen en vermogens, die goed begrepen en zeker zijn, kunnen oproepen om hun plaats in te nemen. We moeten eerder met respect en verwondering het werk observeren, dat het Atheïsme gedaan heeft voor de Godheid en de diensten bewonderen, die het Agnosticisme heeft gebracht bij het voorbereiden van de onbegrensbare toename van kennis. In onze wereld is de fout voortdurend de dienaar en wegbereider van de Waarheid; want een fout is in werkelijkheid een halve waarheid, die strompelt vanwege zijn beperkingen; vaak is het de Waarheid, die een vermomming draagt om onopgemerkt zijn doel dicht te naderen. Wel, als hij altijd, zoals hij geweest is in de geweldige periode, die we verlaten, de trouwe dienstknecht kon zijn, streng, plichtsgetrouw, vastomlijnd, lichtend binnen zijn beperkingen, een halve waarheid en geen roekeloze en hooghartige afwijking.

Een zekere vorm van Agnostiek is de uiteindelijke waarheid van alle kennis. Want, wanneer we aan het eind komen van welk pad dan ook, dan verschijnt het universum alleen als een symbool of verschijning van een onkenbare Werkelijkheid, die zich hier vertaalt in verschillende systemen van waarden, fysieke waarden, vitale en zintuiglijke waarden, intellectuele, ideologische en spirituele waarden. Hoe meer Dat werkelijk wordt voor ons, hoe meer wordt gezien, dat het altijd aanwezig is achter het definiërende denken en de formulerende uitdrukking. "Het Denkvermogen oogst daar niet, noch de spraak."[5] En toch, zoals het mogelijk is om met de Illusionisten de onwerkelijkheid van de verschijning te overdrijven, zo is het mogelijk om de onkenbaarheid van de Onkenbare te overdrijven. Wanneer we over Het spreken als onkenbaar, bedoelen we werkelijk, dat Het ontsnapt aan de grip van ons denken en spraak, welke instrumenten zijn, die altijd voortgaan door het besef van verschil en zich uitdrukken op de manier van definitie; maar, wanneer Het niet kenbaar is door gedachte, is Het verkrijgbaar door een uiterste inspanning van bewustzijn. Er is zelfs een soort Kennis, die een is met Identiteit en waardoor Het op een bepaalde manier gekend kan worden. Die Kennis kan zeker niet succesvol gereproduceerd worden in de termen van het denken en de spraak, maar, wanneer we het verworven hebben, is het resultaat een herwaardering van Dat in de symbolen van ons kosmisch bewustzijn, niet alleen in een, maar in alle reeksen symbolen, wat resulteert in een omwenteling van ons innerlijk wezen en door het innerlijk van ons uiterlijke leven. Bovendien is er ook een soort Kennis, waardoor Dat zich openbaart door al deze namen en vormen van fenomenaal bestaan, dat Het voor het gewone bewustzijn alleen verzegelt. Het is dit hogere, maar niet het hoogste proces van Kennis, waar we aan kunnen deelnemen door het passeren van de beperkingen van de materiële formule en het nauwkeurige onderzoek van het Leven, het Denkvermogen en het Supramentale in de fenomenen, die karakteristiek voor hen zijn en niet hoofdzakelijk in die ondergeschikte bewegingen, waarmee zij zich verbinden met de Materie.

Het Onbekende is niet het Onkenbare[6]; het hoeft niet het onbekende voor ons te blijven, tenzij we onwetendheid verkiezen of volharden in onze eerste beperkingen. Want voor alle dingen, die niet onkenbaar zijn, alle dingen in het universum, corresponderen er in dat universum faculteiten, die er kennis van kunnen nemen en in de mens, de microkosmos, bestaan deze faculteiten altijd en kunnen in een bepaald stadium ontwikkeld worden. We kunnen kiezen om ze niet te ontwikkelen; waar zij gedeeltelijk ontwikkeld zijn, kunnen we ze ontmoedigen en hen een soort atrofie opleggen. Maar fundamenteel is alle mogelijke kennis kennis binnen het vermogen van de mensheid. En omdat er in de mens de onvervreemdbare impuls van de Natuur aanwezig is naar zelfrealisatie, kan geen strijd van het intellect om de actie van onze mogelijkheden binnen een bepaald gebied te limiteren voor altijd de overhand hebben. Wanneer we de Materie bewezen hebben en haar geheime capaciteiten hebben gerealiseerd, moet juist die kennis, die zijn doelmatigheid in die tijdelijke beperking gevonden heeft, ons toeschreeuwen, zoals de Vedantische Beheersers: ”Vooruit nu en kom ook naar voren op andere gebieden."[7]

Wanneer modern Materialisme eenvoudigweg een onintelligente aanvaarding zou zijn in het materiële leven, zou de vooruitgang voor altijd vertraagd kunnen zijn. Maar sinds juist haar ziel de zoektocht naar Kennis is, zal zij niet in staat zijn een halt toe te roepen; wanneer het de grenzen bereikt van de kennis van de zintuigen en van de beredenering van de kennis van de zintuigen, zal juist haar aandrang haar verder dragen en de snelheid en zekerheid, waarmee zij het zichtbare universum omarmt heeft, geeft alleen de ernst weer van de energie en het succes, welke we hopen herhaald te zien bij de verovering van wat er achter ligt, wanneer de schrede is genomen, die de grens overschrijdt. Wij zien reeds die voortgang in haar duistere aanvangen.

Niet alleen in de ene uiteindelijke beeldvorming, maar in de grote lijn van haar algemene resultaten, neigt Kennis, door welk pad zij ook gevolgd wordt, om een te worden. Niets kan opmerkelijker en suggestiever zijn dan de omvang, waarmee de moderne Wetenschap in het gebied van Materie de opvattingen en zelfs juist de taalformuleringen bevestigt, die verkregen werden door een zeer verschillende methode, in de Vedanta, --- de oorspronkelijke Vedanta, niet die van de scholen van metafysische filosofie, maar van de Upanishads. En deze openbaren aan de andere kant vaak hun volledige betekenis, hun rijke inhouden alleen, wanneer zij bekeken worden in het nieuwe licht, uitgestraald door de ontdekkingen van de moderne Wetenschap, --- bijvoorbeeld die Vedantische uitdrukking, welke de dingen in de Kosmos omschrijft als een zaad, dat door de universele Energie geordend is in veelvoudige vormen [8]. Speciaal veelbetekenend is de drang van de Wetenschap naar een Monisme, dat verenigbaar is met veelvoudigheid, naar het Vedische idee van de ene essentie met haar vele wordingen. Zelfs als op de dualistische verschijning van de Materie en Kracht aangedrongen wordt, staat dit niet werkelijk in de weg van dit Monisme. Want het zal duidelijk zijn, dat essentiële Materie niet bestaat voor de zintuigen en alleen, zoals de Pradhana van de Sankhyas, een conceptuele vorm is van substantie; en in feite wordt het punt meer en meer bereikt, waar alleen een willekeurig onderscheid in het denken de vorm van substantie onderscheidt van de vorm van energie.

Materie drukt zichzelf uiteindelijk uit als een formulering van een of andere onbekende Kracht. Ook het Leven, dat nog ondoorgrondelijke mysterie, begint zichzelf te openbaren als een duistere energie van gevoeligheid, die gevangen is in haar materiële formulering; en wanneer de verdelende onwetendheid is genezen, die ons het gevoel geeft van een kloof tussen Leven en Materie, is het moeilijk om te veronderstellen, dat gevonden zal worden, dat het Denkvermogen, Leven en Materie iets anders zijn dan een Energie, drievoudig geformuleerd, de drievoudige wereld van de Vedische zieners. Noch zal de begripsopvatting dan in staat zijn een brute materiële Kracht te verduren als moeder van het Denkvermogen. De Energie, die de wereld creëert, kan niets anders zijn dan een Wil en Wil is alleen bewustzijn, dat zichzelf toepast voor een werk en een resultaat.

Wat is dat werk en resultaat, wanneer het geen zelfinvolutie is van Bewustzijn in de vorm en een zelfevolutie uit de vorm, dan om een of andere machtige mogelijkheid in het universum te verwerkelijken, dat het heeft gecreëerd? En wat is haar wil in de Mens, als het geen wil is tot Leven zonder einde, tot ongebonden Kennis, naar onbelemmerd Vermogen? De Wetenschap begint zelf te dromen van de fysieke verovering van de dood, drukt een onverzadigbare dorst uit naar kennis, en werkt iets uit als een aardse almachtigheid voor de mensheid. Ruimte en Tijd trekken samen naar het verdwijnpunt in haar werken en zij streeft op honderden manieren om de mens de meester te maken van de omstandigheid en op die manier de boeien van oorzakelijkheid te verlichten. Het idee van beperking, van het onmogelijke begint een beetje duister te worden en het lijkt in plaats daarvan, dat wat de mens ook voortdurend wil, hij tenslotte ook in staat moet zijn om te doen; want het bewustzijn in het ras vindt uiteindelijk de middelen. Deze almachtigheid drukt zich niet uit in het individu, maar de collectieve Wil van de mensheid die zichzelf uitwerkt met het individu als middel. En toch, wanneer we dieper kijken, is het geen enkele bewuste Wil van het collectief, maar een superbewuste Macht, die het individu gebruikt als een centrum en als middel, de collectiviteit als een voorwaarde en veld. Wat is dit anders als de God in de mens, de oneindige Identiteit, de veelvormige Eenheid, de Alwetende, de Almachtige, die, nadat hij de mens gemaakt heeft naar Zijn eigen beeld, met het ego als werkcentrum, met het ras, de gemeenschappelijke Narayana[9] , de viśvamānava[10] als de vorm en omschrijving, in hen poogt een of ander beeld uit te drukken van de eenheid, alwetendheid, almacht, die de zelfopvatting van de Godheid zijn? "Datgene, wat onsterfelijk is in stervelingen, is een God en van binnen gevestigd als een energie, die naar buiten werkt in onze goddelijke vermogens." [11] Deze enorme kosmische impuls, die de moderne wereld, zonder haar eigen doel nogal goed te kennen, dient vooralsnog in al haar handelingen en onbewust werkt om te vervullen.

Maar er is altijd een beperking en een belemmering, --- de beperking van het materiële veld in de Kennis, de belemmering van de materiële machinerie in het Vermogen. Maar ook hier is de laatste trend hoogst belangrijk voor een vrijere toekomst. Zoals de buitenposten van wetenschappelijke Kennis meer en meer worden gezet op de grenzen, die de materie scheiden van het immateriële, zo zijn ook de hoogste prestaties van de praktische Wetenschap, diegene, die de machinerie neigen te vereenvoudigen en te reduceren tot het verdwijnpunt, waardoor de grootste effecten geproduceerd worden. Draadloze telegrafie is het uitwendige teken van de Natuur en voorwendsel voor een nieuwe oriëntatie. Het waarneembare fysieke middel voor de tussenliggende overbrenging van fysieke kracht is verwijderd, het is alleen behouden op de locaties van verzending en ontvangst. Tenslotte zullen zelfs deze moeten verdwijnen; want wanneer de wetten en krachten van het suprafysieke bestudeerd worden vanuit het correcte beginpunt, zullen de middelen stellig gevonden worden, waarmee het Denkvermogen direct de fysieke energie aan kan pakken en het nauwkeurig kan versnellen na haar boodschap. Wanneer we onszelf er toe brengen dit te erkennen, liggen daar de poorten, die opengaan naar de enorme vergezichten van de toekomst

Echter, zelfs als we volledige kennis hadden van en beheersing over de werelden onmiddellijk boven de Materie, dan zou er nog een beperking zijn en een verder gelegen gebied zijn. De laatste knoop van onze slavernij ligt op het punt, waar het uiterlijke in eenheid samentrekt met het innerlijke, de machinerie van het ego zelf verkleind wordt naar het verdwijnpunt en de wet van onze handeling uiteindelijk eenheid is, die veelheid omhelst en bezit en niet langer, zoals nu, veelheid, die strompelt naar een of ander beeld van eenheid. Er is een centrale troon van kosmische Kennis, die uitzicht geeft over haar wijdste heerschappij; daar bevindt zich het keizerrijk van jezelf met het keizerrijk van je wereld;[12] daar is het leven[13] in het eeuwige volmaakte Wezen en de realisatie van Zijn goddelijke natuur[14] in ons menselijke bestaan.

HOOFDSTUK III

De Twee Ontkenningen

II. DE WEIGERING VAN DE ASCEET

Al dit is de Brahman; dit Zelf is de Brahman en het Zelf is viervoudig.

Voorbij relatie, zonder kenmerken, ondenkbaar, waarin alles stil is

Mandukya Upanishad[15]

EN NOG is er een gebied dat verder ligt.

Want aan de andere kant van het kosmisch bewustzijn is er, bereikbaar voor ons, een bewustzijn, dat nog transcendenter is, --- niet alleen transcendent vanuit het ego, maar vanuit de Kosmos zelf, --- waar het universum tegenover schijnt te staan als een nietig figuur tegen een onmetelijke achtergrond. Dat draagt de universele activiteit, --- of tolereert het misschien alleen; Zij omarmt het Leven met Haar grootheid, --- of anders weigert Zij het vanuit Haar oneindigheid.

Wanneer de materialist gerechtvaardigd wordt voor zijn standpunt, dat blijft bij de Materie als werkelijkheid, de relatieve wereld als het enige ding, waar we op een bepaalde manier zeker van kunnen zijn en het Hiernamaals als volledig onkenbaar, zo niet inderdaad niet bestaand, een droom van het denkvermogen, een abstractie van het Denken, dat zichzelf scheidt van de werkelijkheid, dan is ook de Sannyasin, verliefd op dat Hiernamaals, gerechtvaardigd vanuit zijn standpunt te blijven bij de zuivere Geest als de werkelijkheid, het ene ding vrij van verandering, geboorte, dood en het relatieve, als een schepping van het denkvermogen en de zintuigen, een droom, een abstractie in het tegenovergestelde besef van Geestesgesteldheid, die zich terugtrekt van de zuivere en eeuwige Kennis.

Welke rechtvaardiging, van logica of van ervaring, kan gehandhaafd worden als ondersteuning van het ene extreme, dat niet het hoofd geboden kan worden door een gelijkelijk overtuigende logica en een gelijkelijk geldende ervaring aan het andere eind? De wereld van de Materie wordt bevestigd door de ervaring van de fysieke zintuigen, die, omdat ze zelf niet in staat zijn iets immaterieels of iets, dat niet georganiseerd is als grove Materie, waar te nemen, ons zouden overhalen, dat het supragevoelige het onwerkelijke is. Deze gewone of rustieke fout van onze lichamelijke organen neemt niet in geldigheid toe door opgenomen te worden in het domein van de filosofische redenering. Hun aanspraak is duidelijk ongegrond. Zelfs in de wereld van de Materie zijn er bestaansvormen, waarvan de zintuigen niet in staat zijn kennis te nemen. Toch hangt de ontkenning van de supragevoelige als noodzakelijkerwijze een illusie of hallucinatie af van deze voortdurende zintuiglijke associatie van de werkelijkheid met het materieel waarneembare, dat zelf een hallucinatie is. Terwijl we aannemen, dat, wat ze ook tot stand wil brengen, zij het gebrek heeft van het argument, dat in een cirkel beweegt, en geen waarde kan hebben voor een onverdeelde redenering.

Er zijn niet alleen fysieke werkelijkheden, die supragevoelig zijn, maar, als bewijs en ervaring echt een test van de waarheid zijn, zijn er ook zintuigen, die suprafysiek [16] zijn en die niet alleen kennis kunnen nemen van de werkelijkheden van de materiële wereld zonder de hulp van de lichamelijke zintuiglijke organen, maar die ons in contact kunnen brengen met andere werkelijkheden, die suprafysiek zijn en tot een andere wereld behoren --- inbegrepen, zogezegd, in een organisatie van bewuste ervaringen, die afhankelijk zijn van een ander principe dan de grove Materie, waarvan onze zonnen en aardes gemaakt schijnen te zijn.

Deze waarheid, die voortdurend gehandhaafd is door de menselijke ervaring en geloof sinds de oorsprong van het denken, begint, nu dat de noodzaak van een exclusieve vooringenomenheid met de geheimen van de materiële wereld niet langer bestaat, gestaafd te worden door nieuwgeboren vormen van wetenschappelijk onderzoek. De toenemende bewijzen, waarvan alleen de meest voor de hand liggende en uitwendige gevestigd zijn onder de naam van telepathie met haar herkenbare fenomenen, kunnen niet langer worden geweigerd, behalve door denkvermogens, die opgesloten zijn in de schitterende schil van het verleden, door intellecten, die beperkt zijn, ondanks hun scherpzinnigheid, door de beperktheid van hun gebied van ervaring en onderzoek of door diegenen, die verlichting en rede verwarren met de trouwe herhaling van de formules, die ons nagelaten zijn uit een voorbije eeuw en de jaloerse conversatie van dode of stervende intellectuele dogma's.

Het is waar, dat de glimps van suprafysieke werkelijkheden, die verkregen is door methodisch onderzoek, onvolmaakt geweest is en nog slecht bevestigd; want de methoden, die gebruikt worden zijn nog ruw en gebrekkig. Maar deze opnieuw ontdekte subtiele zintuigen zijn tenminste ware getuigen bevonden van de fysieke feiten voorbij het bereik van de lichamelijke organen. Er is dan ook geen rechtvaardiging om hen te verkennen als valse getuigen, wanneer zij getuigen van suprafysieke feiten voorbij het domein van de materiële organisatie van bewustzijn. Zoals bij al het bewijs, zoals bij het bewijs van de fysieke zintuigen zelf, moet hun getuigenis gecontroleerd, kritisch onderzocht en gearrangeerd door de rede, op de juiste manier vertaald en op de juiste manier gerelateerd worden en hun veld, wetten en processen bepaald worden. Maar de waarheid van grote gebieden van ervaring, waarvan de objecten bestaan in een subtielere substantie en die waargenomen worden door subtielere instrumenten dan die van de grove fysieke Materie, maakt op het einde aanspraak op dezelfde geldigheid, als de waarheid van het materiële universum. De werelden erachter bestaan: zij hebben hun universele ritme, hun grote lijnen en formaties, hun zelfbestaande wetten en machtige energieën, hun juiste en lichtende middelen van kennis. En hier op ons fysieke bestaan en in ons fysieke lichaam oefenen zij hun invloeden uit; hier organiseren zij ook hun middelen van manifestatie en stellen hun boodschappers en hun getuigen aan.

Maar de werelden zijn alleen raamwerken voor onze ervaring, de zintuigen alleen instrumenten van ervaring en gemakken. Bewustzijn is het grote onderliggende feit, de universele getuige voor wie de wereld het speelterrein is, de zintuigen de instrumenten. Voor die getuige zijn de werelden en hun objecten aantrekkelijk om hun werkelijkheid en voor de ene wereld of de vele, voor het fysieke zowel als het suprafysieke hebben wij geen ander bewijs dat zij bestaan. Er is over geargumenteerd, dat dit geen relatie is, speciaal voor de constitutie van de mensheid en haar uitzicht op een objectieve wereld, maar juist de natuur van het bestaan zelf; al het waarneembare bestaan bestaat uit een waarnemend bewustzijn en een actieve objectiviteit en de Handeling kan niet doorgaan zonder de Getuige, omdat het universum alleen bestaat in en voor het bewustzijn, dat waarneemt en geen onafhankelijke werkelijkheid heeft. Er is als antwoord over geargumenteerd, dat het materiële universum zich verheugt in een eeuwig zelfbestaan; het was hier voordat het leven en het denkvermogen tevoorschijn kwamen; het zal overleven, nadat zij verdwenen zijn en niet langer het eeuwige en onbewuste ritme van de zonnen bezwaren met hun voorbijgaande worstelingen en beperkte gedachten. Het verschil, zo metafysisch in verschijning, is nog van het hoogste praktische belang, want het bepaalt het hele uitzicht van de mens op leven, het doel, dat hij zal toekennen aan zijn inspanningen en het gebied, waarin hij zijn energieën zal gebruiken. Want het brengt de vraag omhoog van de realiteit van het kosmisch bestaan en nog belangrijker de vraag van de waarde van het menselijk leven.

Wanneer we de materialistische conclusie genoeg benadrukken, bereiken we een onbetekenendheid en onwerkelijkheid in het leven van het individu en het ras, wat ons logischerwijze de optie laat tussen of een koortsachtige inspanning van het individu om te grijpen wat hij kan van een voorbijgaand bestaan, om "zijn leven te leven”, zoals wordt gezegd, of een onbewogen en objectloze dienst van het ras en het individu, terwijl we goed weten, dat de laatste een voorbijgaande fictie is van nerveuze geestesgesteldheid en de eerste een beetje langer bestaande collectieve vorm van dezelfde regelmatige nerveuze opwelling van de Materie. Wij werken of genieten onder de impuls van een materiële energie, die ons bedriegt met de korte begoocheling van het leven of met een nobelere begoocheling van een ethisch doel en een mentale voltooiing. Het materialisme arriveert zoals een spiritueel Monisme bij een Maya, dat er is en er toch niet is, --- het is, want het is aanwezig en dwingend, het is niet, want het is waarneembaar en voorbijgaand in haar werken. Als we aan het andere eind teveel nadruk leggen op de onwerkelijkheid van de objectieve wereld, dan bereiken we via een verschillende weg bij overeenkomstige, maar nog krachtigere conclusies, --- het fictieve karakter van het individuele ego, de onwerkelijkheid en doelloosheid van het menselijk bestaan, de terugkeer naar het Niet-Wezen of het relatieloze Absolute als de enige rationele ontsnapping uit de betekenisloze verwarring van de het fenomenale leven.

En toch kan de vraag niet opgelost worden door logisch redeneren met de data van ons gewone fysieke bestaan; want in die data is er altijd een hiaat van ervaring, die alle argumentering onvoldoende weergeeft. We hebben gewoonlijk noch enige definitieve ervaring van een kosmisch denkvermogen of supramentaal, dat niet gebonden is met het leven van het individuele lichaam, noch, aan de andere kant, enige ferme beperking van ervaring, die ons zou rechtvaardigen te veronderstellen, dat ons subjectieve zelf werkelijk afhangt van het fysieke lichaam en het niet kan overleven, noch zichzelf vergroten voorbij het individuele lichaam. Alleen door de uitbreiding van het gebied van ons bewustzijn of door onverhoopte toename in ons instrument van kennis kan de oeroude twist besloten worden.

De uitbreiding van ons bewustzijn moet, om bevredigend te zijn, noodzakelijkerwijze een innerlijke uitbreiding zijn van het individuele naar het kosmische bestaan. Want de Getuige, als hij bestaat, is niet het individuele belichaamde denkvermogen, dat in de wereld geboren is, maar dat kosmische Bewustzijn, dat het universum omarmt en verschijnt als de immanente Intelligentie in al haar werkingen voor wie of de wereld eeuwig en werkelijk bestaat als Haar eigen actieve bestaan, of anders, waaruit zij geboren is en waarin zij verdwijnt door een handeling van kennis of door een handeling van bewust vermogen. Niet het georganiseerde denkvermogen, maar dat, wat, kalm en eeuwig, gelijkmatig in de levende aarde broedt en in het levende menselijke lichaam en voor wie het denkvermogen en de zintuigen misbare instrumenten zijn, is de Getuige van het kosmisch bestaan en haar Heer.

De mogelijkheid van een kosmisch bewustzijn in de mensheid wordt langzamerhand toegegeven in de moderne Psychologie, zoals de mogelijkheid van meer rekbare instrumenten van kennis, hoewel zij zelfs, wanneer haar waarde en vermogen toegegeven worden, nog geclassificeerd wordt als een hallucinatie. In de Oosterse psychologie is het altijd erkend geweest als een werkelijkheid en het doel van onze subjectieve vooruitgang. De essentie van de overgang naar dit doel is het overschrijden van de grenzen, die ons opgelegd worden door het egobesef en tenminste een deelname aan of ten hoogste een identificatie met zelfkennis, die heimelijk broedt in al het leven en in alles wat ons onbezield lijkt.

Nadat we dat Bewustzijn binnengegaan zijn, kunnen we doorgaan, zoals Zij, met verblijven in het universele bestaan. Dan worden we bewust --- want al onze termen van bewustzijn en zelfs onze gewaarwordingservaringen beginnen te veranderen, --- van Materie als een bestaan en van lichamen als haar formaties, waarin het ene bestaan zichzelf fysiek scheidt in een enkel lichaam van zichzelf in alle anderen en weer door fysieke middelen communicatie vestigt tussen deze veelvoudige punten van haar wezen. Het Denkvermogen ervaren we op dezelfde manier en ook het Leven, als hetzelfde bestaan, dat een is in haar veelvoudigheid en zich afscheidt en verenigt in elk domein door de middelen, die geschikt zijn voor die beweging. En wanneer we kiezen, kunnen we verder gaan, en nadat we door vele verbindende fasen gegaan zijn, een superdenkvermogen gewaarworden, waarvan de universele werking de sleutel is voor alle mindere activiteiten. We worden evenmin hoofdzakelijk bewust van dit kosmische bestaan, maar op dezelfde manier erin bewust, we ontvangen het in gewaarwording, maar gaan er ook binnen in gewaarwording. We leven erin, zoals we tevoren in het egogevoel leefden, actief, meer en meer in contact, zelfs steeds meer verenigd met de andere denkvermogens, andere levens, andere lichamen dan het organisme, dat we onszelf noemen, waarbij we effecten produceren, niet alleen op onze eigen moraal en mentale wezen en op het subjectieve wezen van anderen, maar zelfs op de fysieke wereld en haar gebeurtenissen door middelen dichter bij de godheid, dan die mogelijk voor onze egoïstische hoedanigheid.

Dit kosmische bewustzijn is dan werkelijk voor de mens, die er contact mee heeft gehad of er in leeft met een grotere dan de fysieke werkelijkheid; werkelijk in zichzelf, werkelijk in haar effecten en werkingen. En omdat het op die manier werkelijk is voor de wereld, die haar eigen totale uitdrukking is, is zo ook de wereld werkelijk voor haar; maar niet als een onafhankelijk bestaan. Want in die hogere en minder gehinderde ervaring nemen we waar, dat bewustzijn en wezen niet verschillend zijn van elkaar, maar dat al het wezen een allerhoogste bewustzijn is, al het bewustzijn zelfbestaand is, eeuwig in zichzelf, werkelijk in haar werkingen en noch een droom, noch een evolutie. De wereld is werkelijk, juist omdat zij alleen in bewustzijn bestaat; want het is een Bewuste Energie, een met het Wezen, dat haar creëert. Het bestaan van de materiële vorm in haar eigen recht; afgescheiden van de zelfverlichte energie, die een vorm aanneemt, die een tegenstelling zou zijn van de waarheid van dingen, een fantasmagorie, een nachtmerrie, een onmogelijke valsheid.

Maar dit bewuste Wezen, dat de waarheid van het oneindige supramentale is, is meer dan het universum en woont onafhankelijk in Zijn eigen onuitsprekelijke oneindigheid alsook in kosmische harmonieën. De wereld leeft door Dat; Dat leeft niet door de wereld. En zoals we kunnen binnengaan in het kosmische bewustzijn en een kunnen zijn met al het kosmische bestaan, kunnen we ook binnengaan in het wereldtranscenderende bewustzijn en superieur worden aan al het kosmisch bestaan. En dan komt de vraag op, die ons het eerste overkwam, of deze transcendentie ook noodzakelijkerwijs een weigering is. Welke relatie heeft dit universum met het Achterliggende?

Want aan de poorten van de Transcendentie staat die zuivere en perfecte Geest, die beschreven wordt in de Upanishads, lichtend, puur, die de wereld onderhoudt, maar er niet actief in is, zonder spieren van energie, zonder de fout van dualiteit, zonder litteken van verdeling, uniek, identiek, vrij van alle verschijning van relatie en van veelvoudigheid, --- het pure Zelf van de Adwaitins[17], het inactieve Brahman, de transcendente Stilte. En wanneer het denkvermogen deze poorten plotseling passeert zonder tussenliggende overgangen, ontvangt hij een gewaarwording van de onwerkelijkheid van de wereld en de enige werkelijkheid van de Stilte, die een van de krachtigste en meest overtuigende ervaringen is, waartoe het menselijke denkvermogen in staat is. Hier, bij de gewaarwording van dit zuivere Zelf of het Niet-Wezen erachter, hebben we het startpunt voor een tweede ontkenning, --- evenwijdig aan de andere pool van de materialistische, maar completer, meer definitief, hachelijker in haar uitwerkingen op de individuen of collectiviteiten, die haar krachtige roep naar de wildernis horen, --- de weigering van de asceet.

Deze opstand van de Geest tegen de Materie heeft gedurende tweeduizend jaar, sinds het Boeddhisme de balans van de oude Arische wereld verstoorde, in toenemende mate het Indiase denkvermogen gedomineerd. Niet dat de gewaarwording van de kosmische illusie het geheel is van het Indiase denken; er zijn andere filosofische uitdrukkingen, andere religieuze aspiraties. Noch is er zelfs enig pogen tot aanpassing gewenst geweest tussen de twee termen vanuit de meest extreme filosofieën. Maar iedereen heeft geleefd in de schaduw van de grote Weigering en het uiteindelijke einde van het leven is voor allen de kledij van het ascetisme. De algemene opvatting over het bestaan is doordrongen van de Boeddhistische theorie van de ketting van Karma en met de daaruit volgende tegenstelling van gebondenheid en bevrijding, gebondenheid door geboorte, bevrijding door ophouden van geboorte. Daarom zijn alle stemmen verenigd in een grote overeenstemming, dat in deze wereld van dualiteiten niet ons koninkrijk des hemels kan zijn, maar er voorbij, of in de vreugden van het eeuwige Vrindavan [18] of hoge schoonheid van Brahmaloka[19], voorbij alle manifestaties in 'n onuitsprekelijk Nirvana[20], of waar alle afgescheiden ervaring verloren is in de eigenschaploze eenheid van het ondefinieerbare Bestaan. En gedurende vele eeuwen heeft een groot leger van stralende getuigen, heiligen en leraren, namen, heilig voor het Indiase geheugen en dominant in de Indiase voorstelling, altijd dezelfde getuige voortgebracht en altijd dezelfde verheven en verre lokroep doen toenemen, --- verzaking als het enige pad van kennis, de acceptatie van het fysieke leven als de handeling van de onwetende, ophouden van geboorte als het juiste gebruik van menselijke geboorte, de roep van de Geest, de afkeer van de Materie.

Van oudsher is het vanuit sympathie met de ascetische geest –en aan de rest van de wereld is het uur van de Kluizenaar voorbijgegaan of gaat er nog aan voorbij, --- gemakkelijk om deze grote trend toe te schrijven aan het falen van de vitale energie in een oeroud ras, dat moe is onder zijn draaglast, haar eens enorme aandeel in de algemene vooruitgang, uitgeput door haar veelzijdige bijdrage aan de som van menselijke inspanning en menselijke kennis. Maar we hebben gezien, dat het overeenkomt met een waarheid van bestaan, een staat van bewuste realisatie, die zich bevindt aan de hoogste top van onze mogelijkheid. In de praktijk is ook de ascetische geest een onmisbaar element in de menselijke vervolmaking en zelfs haar afgescheiden verklaring kan niet voorkomen worden, zolang het ras haar intellect en haar vitale gewoonten aan het andere einde niet heeft bevrijd van de onderwerping aan een altijd aandringende dierlijkheid.

We zoeken inderdaad een grotere en meer complete bevestiging. We nemen waar, dat bij het Indiase ascetische ideaal de grote Vedantische formule, ”Een zonder tweede” niet voldoende gelezen is in het licht van de andere formule, op gelijke wijze gebiedend, ”Al dit is de Brahman”. De hartstochtelijke aspiratie van de mens omhoog naar de Godheid is niet voldoende gerelateerd aan de neerdalende beweging van de Godheid, die naar beneden helt om voor eeuwig Zijn manifestatie te omarmen. Zijn betekenis in de Materie is niet zo goed begrepen als Zijn waarheid in de Geest. De Werkelijkheid, die de Sannyasin zoekt, is gegrepen tot haar volledige hoogte, maar niet, zoals door de oeroude Vedantisten, in haar volledige omvang en uitgebreidheid. Maar in onze meer volledige bevestiging moeten we het deel van de zuivere spirituele impuls niet verminderen. Zo als we gezien hebben op welke grote wijze het Materialisme de doelstelling van de Godheid gediend heeft, zo moeten we ook de nog grotere dienst erkennen, die geleverd wordt door het Ascetisme voor het Leven. We zullen de waarden van de materiële Wetenschap en haar werkelijk doelmatigheden behouden in de uiteindelijke harmonie, zelfs als veel of zelfs al haar bestaande vormen verbroken moeten worden of terzijde gelegd. Een zelfs groter bezwaar van correct behoud moet ons leiden in onze behandeling van de erfenis, hoe ook in werkelijkheid verminderd of versmaad, van het Arisch verleden.

HOOFDSTUK IV

Alomtegenwoordige Werkelijkheid.

Wanneer iemand Hem kent als Brahman het Niet-Wezen, dan wordt hij hoofdzakelijk de niet bestaande. Wanneer iemand weet, dat Brahman Is, dan wordt hij bekend als het werkelijke in het bestaan.

Taittiriya Upanishad[21]

OMDAT we, dan ook, zowel de claim van de zuivere Geest erkennen om in ons zijn absolute vrijheid te manifesteren, alsook de claim van de universele Materie om de vorm te zijn en de voorwaarde voor onze manifestatie, moeten we een waarheid vinden, die deze opponenten volledig kan verzoenen en aan beiden hun benodigde aandeel in het Leven kan geven en hun benodigde rechtvaardiging in het Denken, waarbij geen van beiden van zijn rechten afgesneden wordt, waarbij in geen van beiden de soevereine waarheid ontkend wordt, waarvan zelfs zijn fouten, zelfs de exclusiviteit van zijn overdrijvingen zo onafgebroken een kracht tevoorschijn brengen. Want, wanneer er waar dan ook een extreme uitspraak is, die een zodanige krachtige aantrekkingskracht heeft op het menselijk denkvermogen, dan kunnen we zeker er van zijn, dat we ons bevinden in de aanwezigheid, niet van louter fouten, bijgelovigheid of hallucinatie, maar van een of ander overdekt soeverein feit, dat onze loyaliteit eist en dat zich zal wreken, wanneer we het ontkennen of uitsluiten. Hierin ligt de moeilijkheid van een bevredigende oplossing en de bron van dat gebrek aan beslistheid, die alle hoofdzakelijk compromissen voortzet tussen de Geest en de Materie. Een compromis is een schikking, een transactie van belangen tussen twee tegengestelde vermogens; het is geen echte verzoening. Ware verzoening gaat altijd voort door een wederzijds begrip, dat leidt naar een of andere soort van diepe eenheid. We zullen daarom het beste hun verzoenende waarheid bereiken door de hoogst mogelijke eenwording van de Geest en de Materie en op die manier bij een of andere sterkste fundatie van een verzoenende praktijk in het innerlijke leven van het individu en zijn uiterlijke bestaan.

We hebben in het kosmisch bewustzijn reeds een ontmoetingsplaats gevonden, waar de Materie werkelijk wordt voor de Geest, de Geest werkelijk wordt voor de Materie. Want in het kosmische bewustzijn zijn het Denkvermogen en het Leven tussenliggende gebieden en niet langer, zoals zij lijken in de gewone egoïstische geestesgesteldheid, vertegenwoordigers van afscheiding, aanstekers van een kunstmatige ruzie tussen de positieve en negatieve principes van dezelfde onkenbare Werkelijkheid. Door de verwerving van het kosmisch bewustzijn vindt het Denkvermogen, verlicht door een kennis, die de waarheid van de Eenheid en de waarheid van de Veelvuldigheid in eens waarneemt en vat krijgt op de formule van hun interactie, haar eigen disharmonie onmiddellijk uitgelegd en verzoend door goddelijke Harmonie; tevredengesteld stemt hij toe om de aanstichter te worden van die allerhoogste eenheid tussen God en het Leven, waarnaar wij neigen. De Materie openbaart zichzelf aan het realiserende denken en aan de verfijnde zintuigen als de vorm en lichaam van de Geest,--- de Geest in haar zelfvormende uitbreiding. De Geest openbaart zich via dezelfde toestemmende aanstichters als de ziel, de waarheid, de essentie van de Materie. Beiden erkennen en bekennen elkaar als goddelijk, werkelijk en een in essentie. Het Denkvermogen en het Leven worden in die verlichting onmiddellijk ontsloten als vormen en instrumenten van het allerhoogste Bewuste Wezen, waardoor Hij zich uitbreidt en Zichzelf huisvest in materiële vorm en Zich in die vorm ontsluiert aan Zijn meervoudige centra van bewustzijn. Het denkvermogen bereikt zijn zelfvervulling, wanneer hij een zuivere spiegel wordt van de Waarheid van Wezen, die zichzelf uitdrukt in de symbolen van het universum; het Leven, wanneer zij bewust haar energieën leent aan de volmaakte zelfvorming van de Godheid in altijd nieuwe vormen en activiteiten van het universele bestaan.

In het licht van deze beeldvorming kunnen we de mogelijkheid waarnemen van een goddelijk leven voor de mens in de wereld, die onmiddellijk de Wetenschap zal rechtvaardigen door het ontsluiten van een levende gewaarwording en een bevattelijk streven naar de kosmische en aardse evolutie en door de herschepping van de menselijke ziel in de goddelijke de grote ideële droom van alle hoge religies verwerkelijken.

Maar wat is dan dat stille Zelf, inactief, zuiver, zelfbestaand, zelfverheugend, dat zich aan ons presenteerde als de verwijlende rechtvaardiging van de asceet? Hier moet ook harmonie en niet onverenigbare tegenstelling de verlichtende waarheid zijn. Het stille en actieve Brahman zijn geen verschillende, tegengestelde en onverenigbare entiteiten, de een, die de kosmische illusie ontkent, de andere, die haar bevestigt; zij zijn een Brahman in twee aspecten, positief en negatief en elk is noodzakelijk voor de ander. Vanuit deze Stilte gaat het Woord, dat de werelden schept, altijd voort; want het Woord drukt datgene uit, wat zelf-verborgen is in de Stilte. Het is een eeuwige passiviteit, die de perfecte vrijheid mogelijk maakt en de almacht van een eeuwige goddelijke activiteit in ontelbare kosmische systemen. Want de ontwikkelingen van die activiteit onttrekken hun energieën en hun onbegrensbare vermogen van verandering en harmonie aan de neutrale ondersteuning van het onveranderbare Wezen, haar instemming met deze oneindige vruchtbaarheid van haar eigen dynamische Natuur.

Ook de mens wordt alleen volmaakt, wanneer hij in zichzelf die absolute kalmte en passiviteit van de Brahman gevestigd heeft en er een vrije en onuitputtelijke activiteit mee ondersteunt met dezelfde goddelijke tolerantie en dezelfde goddelijke zaligheid. Degenen, die op die manier in bezit zijn geweest van de Kalmte van binnen, kunnen altijd de eeuwige aanvoer gewaarworden van de energieën, die werken in het universum, welke opwellen uit haar stilte. Het is daarom niet de waarheid van de Stilte om te zeggen, dat zij in haar natuur een verwerping is van kosmische activiteit. De blijkbare onverenigbaarheid van de twee toestanden is een fout van het beperkte Denkvermogen, dat, omdat zij gewend is aan scherpe tegenstellingen van bevestiging en ontkenning en plotseling overstappen van de ene pool naar de andere, niet in staat is om een alomvattend bewustzijn te ontvangen, dat uitgebreid en sterk genoeg is om beiden in een gelijktijdige omarming te omsluiten. De Stilte weigert de wereld niet; zij ondersteunt haar. Of beter, zij steunt met gelijke onpartijdigheid de activiteit en terugtrekking uit activiteit en zij keurt ook de verzoening goed, waardoor de ziel vrij blijft en zelfs nog, terwijl zij zichzelf leent aan alle actie.

Maar nog steeds is er de absolute terugtrekking, er is het Niet-Wezen. Vanuit het Niet-Wezen, zegt het oeroude Geschrift, is het Wezen verschenen[22]. Dan moet zij zeker in het Niet-Wezen terugkeren. Wanneer het oneindige ongedifferentieerde Bestaan alle mogelijkheden toestaat van onderscheiding en veelvoudige realisatie, ontkent en weigert het Niet-Wezen dan, als primaire staat en uitsluitend constante werkelijkheid, niet tenminste iedere mogelijkheid van een werkelijk universum? Het Niets van zekere Boeddhistische scholen zou dan de ware ascetische oplossing zijn; het Zelf zou, zoals het ego, alleen een conceptuele formatie zijn door een denkbeeldig fenomenaal bewustzijn.

Maar weer ontdekken we, dat we misleid worden door woorden, bedrogen door de scherpe tegenstellingen van onze beperkte denkwijze met haar verzotte afhankelijkheid van verbale onderscheidingen, alsof zij uiteindelijke waarheden volmaakt presenteerden en hun levering van onze supramentale ervaringen bij de gewaarwording van die intolerante onderscheidingen. Niet-Wezen is alleen een woord. Wanneer we het feit, dat zij vertegenwoordigt, onderzoeken, kunnen wij niet langer zeker zijn, dat het absolute niet-bestaan een betere kans heeft dan het oneindige Zelf meer te zijn dan een ideeachtige formatie van het denkvermogen. Wij bedoelen met dit Niets werkelijk iets, dat ligt voorbij de laatste uitdrukking, waartoe we onze zuiverste gewaarwording kunnen reduceren en onze meest abstracte of subtiele ervaring van het werkelijke zijn, zoals we het kennen of ontvangen, terwijl we in dit universum verwijlen. Dit Niets is dan hoofdzakelijk iets voorbij positieve gewaarwording. Wij stellen een fictie van nietsheid op om zo voorbij te gaan, door de methode van totale uitsluiting, aan alles wat we kunnen weten en bewust zijn. Wanneer we werkelijk nauwkeurig het Niets bestuderen van zekere filosofieën, beginnen we waar te nemen, dat het een nul is, die Alles is of een ondefinieerbare Oneindigheid, die voor het denkvermogen een leegte lijkt, omdat het denkvermogen alleen eindige constructies kan grijpen, maar in feite is het het enige ware Bestaan[23].

En wanneer we zeggen, dat vanuit het Niet-Wezen het Wezen verschenen is, nemen we waar, dat we spreken in termen van Tijd over iets, dat voorbij de Tijd ligt. Want wat was de vervaarlijke datum in de geschiedenis van het eeuwige Niets, waarop het Wezen eruit geboren werd of wanneer zal die andere even formidabele datum aanbreken, waarop een onwerkelijk al zal terugvallen in de eeuwigdurende leegte? Sat en Asat (Zijn en Niet-zijn), wanneer zij beiden bevestigd moeten worden, moeten opgevat worden, alsof zij gelijktijdig verkregen zijn. Zij staan elkaar toe, ofschoon zij weigeren zich te vermengen. Beiden zijn, omdat we in termen van Tijd moeten spreken, eeuwig. En wie zal het eeuwig Wezen overtuigen, dat het niet werkelijk bestaat en alleen een eeuwig Niet-Wezen is? Hoe kunnen we in zo'n ontkenning van alle ervaring een oplossing vinden, die alle ervaring uitlegt?

Zuiver Wezen is de bevestiging door de Onkenbare van Zichzelf als de vrije basis van al het kosmische bestaan. Wij geven de naam van Niet-Wezen aan de tegengestelde bevestiging van Zijn vrijheid van al het kosmische bestaan,--- vrijheid, zogezegd, van alle positieve termen van werkelijk bestaan, die het bewustzijn in het universum voor zichzelf kan formuleren, zelfs van de meest abstracte, de meest transcendente. Hij ontkent ze niet als een werkelijke uitdrukking van Zichzelf, maar Hij ontkent Zijn beperking door alle uitdrukking of welke uitdrukking dan ook. Het Niet-Wezen staat het Wezen toe op dezelfde manier als de Stilte de Handeling toelaat. Door deze gelijktijdige ontkenning en bevestiging, die onderling niet destructief zijn, maar elkaar aanvullen zoals alle tegengestelden, wordt het gelijktijdige besef van een bewust Zelf-wezen als een werkelijkheid en het Onkenbare erachter als dezelfde Werkelijkheid realiseerbaar voor de ontwaakte menselijke ziel. Op die manier was het mogelijk voor de Boeddha om de staat van Nirvana te verkrijgen en toch competent te handelen in de wereld, onpersoonlijk in zijn innerlijke bewustzijn, maar in zijn handeling de meest krachtige persoonlijkheid, waarvan we weten, dat hij op de aarde heeft geleefd en resultaten heeft voortgebracht.

Wanneer we over deze dingen peinzen, beginnen we gewaar te worden, hoe zwak de woorden, die we gebruiken, in hun zelfverzekerd geweld zijn en hoe verwarrend in hun misleidende onderscheiding. We beginnen ook waar te nemen, dat de beperkingen, die we Brahman opleggen, opstijgen uit een beperktheid van ervaring in het individuele denkvermogen, dat zichzelf concentreert op een aspect van de Onkenbare en voortgaat met het ontkennen of afbreken van al de rest. We neigen er altijd naar om datgene, wat we kunnen bevatten of weten van het Absolute, te star te vertalen in de termen van onze eigen bijzondere relativiteit. Wij bevestigen de Ene en de Identieke door hartstochtelijke onderscheiding en het laten gelden van het egoïsme van onze eigen opinies en gedeeltelijke ervaringen tegen opinies en gedeeltelijke ervaringen van anderen. Het is wijzer om te wachten, te leren, te groeien en, omdat we verplicht zijn om ter wille van onze zelfvervolmaking over deze dingen te spreken, die geen menselijke spraak kan uitdrukken, om te zoeken naar de wijdste, de meest plooibare, de meest algemene bevestiging, die mogelijk is en de grootste en meest uitgebreide harmonie erop te baseren.

We herkennen dan, dat het mogelijk is voor het bewustzijn in het individu om binnen te gaan in een toestand, waarin het relatief bestaan opgelost schijnt te zijn en zelfs het Zelf lijkt een ongeschikt begrip. Het is mogelijk om in een Stilte te stappen achter de Stilte. Maar dit is niet het totaal van onze uiteindelijke ervaring, noch de enige en alles uitsluitende waarheid. Want we vinden, dat dit Nirvana, deze zelfvernietiging, terwijl het een absolute vrede en vrijheid aan de ziel van binnen geeft, nog in de praktijk overeenstemt met verlangenloze, maar effectieve handeling van buiten. Deze mogelijkheid van een totale, bewegingloze onpersoonlijkheid en lege Kalmte van binnen, die van buiten de werken doet van de eeuwige waarheden, Liefde, Waarheid en Gerechtigheid was misschien de werkelijke essentie van Boeddha's leringen, --- deze superioriteit ten opzichte van het ego en de kettingen van persoonlijke werkingen en de identificatie met de veranderbare vorm en het veranderbare idee, niet met het onbeduidende ideaal van een ontsnapping uit de problemen en het lijden van de fysieke geboorte. In ieder geval zou, zoals de volmaakte mens de stilte en de handeling in zichzelf zou combineren, ook de totaal bewuste ziel teruggrijpen naar de absolute vrijheid van het Niet-Wezen zonder daarom haar grip te verliezen op het Bestaan en het universum. Hij zou op die manier voortdurend in zichzelf het eeuwige wonder reproduceren van het goddelijk Bestaan in het universum, hoewel altijd erachter en zelfs, als het ware, achter zichzelf. De tegengestelde ervaring zou alleen een concentratie kunnen zijn van de geestesgesteldheid in het individu op Niet-bestaan met als resultaat een vergetelheid en een persoonlijke terugtrekking uit een kosmische activiteit, die nog steeds en altijd voortduurt in het bewustzijn van het Eeuwige Wezen.

Op die manier, nadat de Geest en de Materie verzoend zijn in het kosmische bewustzijn, nemen we de verzoening waar in het transcendente bewustzijn van de uiteindelijke verklaring van alles en haar ontkenning. We ontdekken, dat alle bevestigingen verklaringen zijn van status of activiteit in het Onkenbare; alle overeenkomstige ontkenningen zijn verklaringen van Haar vrijheid, zowel vanuit als binnen die status of handeling. Het Onkenbare is voor ons Iets allerhoogst, prachtig en onuitsprekelijk, dat Zichzelf voortdurend formuleert aan ons bewustzijn en voortdurend ontsnapt aan de formulering, die Zij heeft gemaakt. Dit doet zij niet als een of andere boosaardige geest of grillige magiër, die ons leidt van valsheid naar een nog grotere valsheid en zo naar een uiteindelijke ontkenning van alle dingen, maar zelfs hier als de Wijze achter onze wijsheid, die ons begeleidt van de werkelijkheid naar een altijd diepzinnigere en uitgebreidere werkelijkheid, totdat we het meest diepzinnige en meest uitgebreide vinden, waartoe we in staat zijn. Een alomtegenwoordige werkelijkheid is het Brahman, geen alomtegenwoordige oorzaak van vasthoudende illusies.

Als we op deze manier een positieve basis accepteren voor onze harmonie, --- en waarop kan harmonie anders gebaseerd worden? --- moeten de verschillende conceptuele formuleringen van het Onkenbare, die ieder een waarheid vertegenwoordigen, die voorbij het begrip ligt, zoveel mogelijk begrepen worden in hun relatie met elkaar en hun effect op het leven, niet afzonderlijk, niet exclusief, niet zodanig bevestigd, dat zij alle andere bevestigingen vernietigen of al teveel verminderen. Het werkelijk Monisme, het ware Advaita is datgene, dat alle dingen erkent als het ene Brahman en niet probeert Haar bestaan te verdelen in twee tegenstrijdige entiteiten, een eeuwige Waarheid en een eeuwige Valsheid, Brahman en niet-Brahman, Zelf en niet- Zelf, een werkelijk Zelf en een onwerkelijk, echter eeuwig Maya. Wanneer het waar is, dat alleen het Zelf bestaat, moet het ook waar zijn dat alles het Zelf is. En wanneer dit Zelf, God of Brahman geen hulpeloze staat is, geen gebonden vermogen, geen beperkte persoonlijkheid, maar het zelfbewuste Al, dan moet er een of andere goede en innerlijke reden in aanwezig zijn voor de manifestatie, om te ontdekken waar we mee verder moeten gaan bij de hypothese van een of andere potentie, wijsheid, waarheid van wezen in alles, wat gemanifesteerd is. De disharmonie en het blijkbare kwaad van de wereld moeten in hun sfeer erkend worden, maar niet geaccepteerd worden als onze veroveraars. Het diepste instinct van de mensheid zoekt altijd en zoekt wijselijk wijsheid als het laatste woord van de universele manifestatie, geen eeuwige spotternij en illusie, --- een geheim en uiteindelijk triomferend goed, geen alcreatief en onoverkomelijk kwaad, --- een uiteindelijke overwinning en vervulling, geen teleurgestelde terugtrekking van de ziel uit haar grote avontuur.

Want we kunnen niet aannemen, dat de enige Entiteit wordt gedwongen door iets buiten of anders dan Zichzelf, daar zoiets niet bestaat. Noch kunnen we veronderstellen, dat Zij zich ongewild onderwerpt aan iets gedeeltelijk in Zichzelf, dat vijandig staat ten opzichte van haar gehele Wezen, dat door Haar ontkend wordt en toch te sterk voor Haar is; want dit zou alleen op een andere manier dezelfde tegenstelling opbouwen van een Alles en iets anders dan het Alles. Zelfs als we zeggen, dat het universum hoofdzakelijk bestaat, omdat het Zelf in haar absolute ondeelbaarheid alle dingen hetzelfde tolereert, alle werkelijkheden en mogelijkheden zonder verschil bekijkt, is er toch iets, dat de manifestatie wil en het ondersteunt en dit kan niets anders zijn dan het Al. Brahman is ondeelbaar in alle dingen en wat ook gewild wordt in de wereld, wordt uiteindelijk gewild door Brahman. Alleen ons relatieve bewustzijn, gealarmeerd en verbijsterd door de fenomenen van het kwaad, onwetendheid en pijn in de kosmos probeert het Brahman te verlossen van de verantwoordelijkheid voor Zichzelf en zijn werken door enige tegengestelde principes als Maya of Mara, een bewuste Duivel of een zelfbestaand principe van kwaad. Er is een Heer en Zelf en de velen zijn alleen zijn representatie en wordingen.

Wanneer de wereld dan een droom of een illusie of een fout is, is het een droom, die ontstaan is uit of gewild door het Zelf in haar totaliteit en niet alleen ontstaan en gewild, maar ondersteund en eeuwig onderhouden. Bovendien is het een droom, die bestaat in een Werkelijkheid en het materiaal, waarvan het gemaakt is, is die Werkelijkheid, want Brahman moet het materiaal zijn van de wereld, alsmede haar basis en continent. Wanneer het goud, waarvan een vat gemaakt is, werkelijk is, hoe kunnen we dan aannemen, dat het vat zelf een spiegeling is? We zien, dat deze woorden, droom, illusie, trucs van de spraak zijn, gewoontes van ons relatieve bewustzijn; zij vertegenwoordigen een zekere waarheid, zelfs een grote waarheid, maar zij vertegenwoordigen het ook op een verkeerde manier. Net zoals Niet-Wezen anders blijkt te zijn dan hoofdzakelijk nietsheid, blijkt de Kosmische droom anders te zijn dan hoofdzakelijk droombeeld en een hallucinatie van het denkvermogen. Een verschijnsel is geen droombeeld, een verschijnsel is de substantiële vorm van een Waarheid.

We beginnen dan met de voorstelling van een alomtegenwoordige Werkelijkheid, waarvan noch het Niet-Wezen aan de ene kant, noch het universum aan de andere kant ontkenningen zijn, die annuleren; zij zijn eerder verschillende toestanden van de Werkelijkheid, tegengestelde en omgekeerde bevestigingen. De hoogste ervaring van deze Werkelijkheid in het universum laat zien, dat zij niet alleen een bewust Bestaan is, maar een allerhoogste Intelligentie en Kracht en een zelfbestaande Zaligheid; en voorbij het universum is er nog een ander onkenbaar bestaan, een of andere volslagen en onuitspreekbare Zaligheid. Daarom zijn we gerechtvaardigd te veronderstellen, dat zelfs de dualiteiten van het universum, wanneer zij niet zoals nu geïnterpreteerd worden door onze zintuiglijke en gedeeltelijke veronderstellingen, maar door onze bevrijde intelligentie en ervaring, ook opgelost zullen worden in deze hoogste termen. Terwijl we nog werken onder de spanning van de dualiteiten, moet deze voorstelling zichzelf zonder twijfel voortdurend ondersteunen door een daad van geloof, maar een geloof, dat de hoogste Reden, de meest omvangrijke en geduldigste reflectie niet ontkent, maar eerder bevestigt. Deze geloofsovertuiging is inderdaad aan de mensheid gegeven om haar te ondersteunen op haar reis, totdat zij een toestand van ontwikkeling bereikt, waarbij geloof omgezet zal worden in kennis en volmaakte ervaring en Wijsheid gerechtvaardigd zullen worden door haar werken.

HOOFDSTUK V

De bestemming van het Individu.

Door de Onwetendheid gaan zij aan de Dood voorbij en door Kennis genieten zij Onsterfelijkheid ... Door de Niet-Geboorte gaan zij aan de Dood voorbij en door Geboorte genieten zij Onsterfelijkheid.

Isha Upanishad[24]

EEN ALOMTEGENWOORDIGE Werkelijkheid is de waarheid van al het leven en bestaan, ofwel absoluut of relatief, ofwel lichamelijk of niet-lichamelijk, ofwel beweeglijk of niet-beweeglijk, ofwel intelligent of niet-intelligent; en in al haar oneindig variërende en zelfs voortdurend tegengestelde uitdrukkingen, van de tegenstellingen het dichtst bij onze gewone ervaringen tot die verst gelegen tegenstellingen, die zichzelf verliezen op de grenzen van het Onuitsprekelijke is de Werkelijkheid een en geen optelsom of verzameling. Van daaruit beginnen alle variaties, daarin bestaan alle variaties en daar keren alle variaties naar terug. Alle bevestigingen worden alleen ontkend om te leiden naar een wijdere bevestiging van dezelfde Werkelijkheid. Alle tegenstellingen staan tegenover elkaar om een Waarheid te herkennen in hun tegengestelde aspecten en omhelzen door middel van conflict hun wederzijdse Eenheid. Brahman is de Alpha en de Omega. Brahman is de Ene, waarbuiten er niets anders bestaat.

Maar deze eenheid is van nature ondefinieerbaar. Wanneer we haar proberen voor te stellen door het denkvermogen, zijn we gedwongen voort te gaan door een oneindige reeks van opvattingen en ervaringen. En toch zijn we aan het eind genoodzaakt onze grootste opvattingen en onze meest uitgebreide ervaringen te ontkennen om te bevestigen, dat de Werkelijkheid alle definities te boven gaat. We komen uit bij de formule van de Indiase wijzen, neti, neti, "Het is niet dit, het is niet dat”, er is geen ervaring, waardoor wij Haar kunnen beperken; er is geen voorstelling, waardoor Zij gedefinieerd kan worden.

Een Onkenbare, die aan ons verschijnt in veel toestanden en met veel eigenschappen van wezen, in veel vormen van bewustzijn, in veel activiteiten van energie, is wat het Denkvermogen uiteindelijk kan zeggen over het bestaan, dat we zelf zijn en dat we zien in alles, dat gepresenteerd wordt aan onze gedachten en zintuigen. In en door deze toestanden, deze vormen, deze activiteiten moeten we het Onkenbare benaderen en kennen. Maar wanneer we in onze haast om een Eenheid te bereiken, die ons denkvermogen kan bevatten en vasthouden, wanneer we in onze vastberadenheid om de Oneindigheid te begrenzen in onze omarming, we de Werkelijkheid identificeren met een of andere definieerbare toestand van wezen, hoe puur en eeuwig ook, met een of andere bijzondere eigenschap, hoe algemeen en veelomvattend dan ook, met een of andere vaste formulering van bewustzijn, hoe uitgebreid in haar omvang dan ook, met een energie of activiteit, hoe onbegrensd in haar toepassing dan ook en wanneer we al de rest uitsluiten, zondigen onze gedachten tegen Haar onkenbaarheid en bereiken zij geen ware eenheid, maar een verdeling van het Ondeelbare.

Deze waarheid werd zo sterk waargenomen in de oudste tijden, dat de Vedantische Zieners, zelfs, nadat zij het bekronende idee bereikt hadden, de overtuigende ervaring van Sachchidananda als de hoogste positieve uitdrukking van de Werkelijkheid voor ons bewustzijn, in hun speculaties een Asat, een verder liggend Niet-Wezen opstelden of er in hun waarnemingen naar toe gingen, dat niet het uiteindelijk bestaan, het zuivere bewustzijn, de oneindige zaligheid is, waar al onze ervaringen de uitdrukking van zijn of de deformatie. Als het al een bestaan, een bewustzijn, een zaligheid is, dan ligt het voorbij de hoogste en zuiverste positieve vorm van deze dingen, die we hier kunnen bezitten en andere daarom dan wat we hier onder deze namen kennen. Het Boeddhisme, dat door de theologen enigszins willekeurig verklaard is een niet-Vedische leer te zijn, omdat het de autoriteit van de Geschriften geweigerd heeft, gaat toch terug naar deze essentiële Vedische opvatting. Alleen de positieve en samenvoegende leer van de Upanishaden hield Sat en Asat niet als tegengestelden, die destructief voor elkaar waren, maar als de laatste tegenstelling, waardoor we zicht hebben op het Onkenbare. En bij de verrichtingen van ons positieve bewustzijn moet zelfs de Eenheid rekening houden met de Veelvoudigheid; want de Velen zijn ook Brahman. Door Vidya, de Kennis van de Eenheid kennen we God; zonder dit is Avidya, het relatieve en veelvuldige bewustzijn, een nacht van duisternis en een wanorde van Onwetendheid. Als we echter dat gebied van Onwetendheid uitsluiten, als we Avidya verwijderen alsof het een niet-bestaand en onwerkelijk ding was, dan wordt Kennis zelf een soort duisternis en een bron van onvolmaaktheid. We worden als mens verblind door een licht, zodat we niet langer het gebied kunnen zien, dat dat licht verlicht.

Dit is de kalme, wijze en heldere leer van onze meest oude wijzen. Zij hadden het geduld en de kracht om te vinden en te weten; zij hadden ook de helderheid en de nederigheid om de beperking van onze kennis toe te geven. Zij namen de grenzen waar, die voorbijgegaan moesten worden naar iets daar voorbij. Het was een latere ongeduldigheid van het hart en het denkvermogen, onstuimige aantrekking naar een uiteindelijke zaligheid of hoog meesterschap over zuivere ervaring en scherpe intelligentie, die de Ene zocht om de Velen te ontkennen en omdat zij de adem van de hoogten ontvangen had, het geheim van de diepten versmaadde of zich er van af keerde. Maar het vaste oog van de oude wijsheid nam waar, dat om God werkelijk te kennen, zij Hem wel overal gelijkelijk moest kennen en zonder onderscheid, waarbij zij de tegenstellingen, waardoor Hij schijnt, in ogenschouw neemt en naar waarde schat, maar er niet door overmeesterd wordt.

We zullen dan ook de scherpe onderscheidingen van een gedeeltelijke logica opzij zetten, welke verklaart, dat, omdat de Ene de werkelijkheid is, de Velen een illusie zijn en omdat het Absolute Sat is, de ene bestaande, het relatieve Asat is en niet-bestaand. Wanneer we vasthoudend in de Velen de Ene nastreven, is dat om terug te keren met zegening en de openbaring van de Ene, die zichzelf bevestigt in de Velen.

Wij zullen onszelf ook beschermen tegen de uitzonderlijke belangrijkheid, die het denkvermogen toekent aan bijzondere gezichtspunten, waar hij op uitkomt in zijn meer krachtige uitbreidingen en overgangen. De gewaarwording van het spiritueel gerichte denkvermogen, dat het universum een onwerkelijke droom is, kan niet meer absolute waarde voor ons hebben dan de waarneming van het materieel gerichte denkvermogen, dat God en het Hiernamaals een denkbeeldig idee zijn. In het ene geval is het denkvermogen, dat alleen gewend is aan het bewijs van de zintuigen en de associatie van de werkelijkheid met het lichamelijk feit of niet gewend andere middelen van kennis te gebruiken of niet in staat de notie van de werkelijkheid uit te breiden tot aan een suprafysieke ervaring. In het andere geval zet hetzelfde denkvermogen, dat voorbijgaat aan een overweldigende ervaring van een niet-lichamelijke werkelijkheid, eenvoudig hetzelfde onvermogen en hetzelfde daaruit volgende gevoel van droom en hallucinatie om in de ervaring van de zintuigen. Maar we ontdekken ook de waarheid, dat deze twee denkbeelden misvormen. Het is waar, dat voor deze vormwereld, waarin we neergezet zijn voor onze zelfrealisatie, niets totaal geldig is, tot het ons fysieke bewustzijn in bezit heeft genomen en zich gemanifesteerd heeft op de laagste niveaus in harmonie met haar manifestatie op de hoogste pieken. Het even waar, dat vorm en materie, welke zich poneren als een zelfbestaande werkelijkheid, een illusie van Onwetendheid zijn. Vorm en materie kunnen alleen geldig zijn als vorm en substantie van manifestatie voor het niet- lichamelijke en immateriële. Zij zijn in hun natuur een handeling van goddelijk bewustzijn, in hun streven de representatie van een toestand van de Geest.

Met andere woorden, wanneer Brahman is binnengegaan in de vorm en Zijn wezen heeft vertegenwoordigd in materiële substantie, kan dat alleen zijn om zelfmanifestatie te genieten in de vormen van relatief en fenomenaal bewustzijn. Brahman is in deze wereld om zichzelf te vertegenwoordigen in de waarden van het Leven. Het Leven bestaat in Brahman om Brahman in zichzelf te ontdekken. Daarom is het belang van de mens in de wereld, dat hij er die ontwikkeling van bewustzijn aan geeft, waarin haar herschepping door een volmaakte zelfontdekking mogelijk wordt. God vervullen in het leven is de menselijke natuur. Hij begint bij de dierlijke vitaliteit en haar activiteiten, maar een goddelijk bestaan is zijn doel.

Maar, zoals in het Denken, zo ook in het Leven is de werkelijke regel van zelfrealisatie een voortgaande begripsvorming. Brahman drukt Zichzelf uit in veel opeenvolgende vormen van bewustzijn, zelfs opeenvolgend in hun relatie, wanneer zij gelijktijdig bestaan of Tijdgenoten zijn en het Leven in haar zelfontwikkeling ook moet rijzen naar altijd nieuwe gebieden van haar eigen wezen. Maar, wanneer we bij het passeren van het ene domein naar het andere, afstand nemen, wat ons reeds gegeven is door het verlangen naar onze nieuwe verworvenheid, wanneer we bij het bereiken van het mentale leven het fysieke leven weggooien of kleineren, dat onze basis is of als we het mentale en fysieke weigeren bij onze aantrekking naar het spirituele, vervullen we God niet integraal, noch bevredigen we de voorwaarden voor Zijn zelfmanifestatie. We worden niet volmaakt, maar verschuiven alleen het gebied van onze onvolmaaktheid of op zijn hoogst verkrijgen we een beperkte hoogte. Hoe hoog we ook klimmen, zelfs als het tot het Niet-Wezen zelf zou zijn, we klimmen voor niets, als we onze basis vergeten. Niet het in de steek laten van het lagere aan zichzelf, maar het herscheppen in het licht van het hogere, dat we bereikt hebben, is de ware goddelijkheid van de natuur. Brahman is integraal en verenigt veel toestanden van bewustzijn tegelijkertijd; ook wij, die de natuur van Brahman manifesteren, zouden integraal moeten worden en alles omarmend.

Buiten het terugdeinzen voor het fysieke leven is er een andere overdrijving van de ascetische impuls, die dit ideaal van integrale manifestatie rechtzet. De knoop van het Leven is de relatie tussen drie algemene vormen van bewustzijn, het individuele, het universele en het transcendente of suprakosmische. Bij de gewone verdeling van de activiteiten van het leven beschouwt het individu zichzelf als een afgescheiden wezen opgenomen in het universum en beiden afhankelijk van datgene, dat het universum en het individu evenzeer transcendeert. Aan deze Transcendentie geven we momenteel de naam van God, die op deze manier voor onze waarnemingen niet zo zeer suprakosmisch wordt dan wel extrakosmisch. De kleinering en degradatie van zowel het individu als het universum is een natuurlijke consequentie van deze verdeling: de beëindiging van zowel de kosmos als individu door de verwerving van de Transcendentie zou logischerwijze haar allerhoogste conclusie zijn.

Het integrale gezichtspunt van de eenheid van Brahman voorkomt deze consequenties. Juist zoals we het lichamelijke niet op hoeven te geven om het mentale en spirituele te verwerven, kunnen we ook een punt bereiken, waar het behoud van de individuele activiteiten niet langer onverenigbaar is met onze opvatting over het kosmische bewustzijn of onze verwerving van het transcendente en suprakosmische. Want de Wereld-Transcendent omhelst het universum, is er een mee en sluit het niet uit, zoals ook het universum het individu omhelst, een met hem is en hem niet uitsluit. Het individu is het centrum van het hele universele bewustzijn; het universum is een vorm en definitie, die ingenomen wordt door de totale immanentie van het Vormloze en Ondefinieerbare.

Dit is altijd de ware relatie, die voor ons gesluierd wordt door onze onwetendheid of ons verkeerde bewustzijn van dingen. Wanneer we kennis verkrijgen of het juiste bewustzijn, verandert er niets in de eeuwige relatie, maar alleen het inzicht en het uitzicht vanuit het individuele centrum wordt grondig veranderd en als gevolg daarvan ook de geest en het effect van zijn activiteit. Het individu is nog noodzakelijk voor de handeling van het Transcendente in het universum en die handeling in hem houdt niet op mogelijk te zijn door zijn verlichting. Integendeel, sinds de bewuste manifestatie van het Transcendente in het individu het middel is, waarmee het collectieve, het universele ook bewust van zichzelf moet worden, is de voortzetting van het verlichte individu in de handeling van de wereld een verplichte noodzaak voor het wereldspel. Wanneer zijn onverbiddelijke verwijdering juist door de handeling van verlchting de wet is, dan is de wereld verdoemd om eeuwig het toneel te blijven van oningeloste duisternis, dood en lijden. En zo'n wereld kan alleen een meedogenloze beproeving zijn of een mechanische illusie.

Het is zo, dat de ascetische filosofie neigt het te bevatten. Maar individuele zaligmaking kan geen werkelijke zin hebben, als het bestaan in de kosmos zelf een illusie is. In de Monistische opvatting is de ziel een met de Allerhoogste, zijn besef van afgescheidenheid een onwetendheid, ontsnapping uit het gevoel van afgescheidenheid en identificatie met de Allerhoogste zijn zaligmaking. Maar wie profiteert dan van deze ontsnapping? Niet het allerhoogste Zelf, want hij wordt verondersteld altijd en onvervreemdbaar vrij, kalm, stil en zuiver te zijn. Niet de wereld, want die blijft voortdurend gebonden en wordt niet bevrijd door de ontsnapping van enige individuele ziel uit de universele Illusie. De individuele ziel zelf bewerkstelligt haar allerhoogste goede door te ontsnappen uit verdriet en verdeling naar vrede en zaligheid. Er schijnt dan een soort werkelijkheid te zijn voor de individuele ziel, verschillend van de wereld en van de Allerhoogste, zelfs in het geval van vrijheid en verlichting. Maar voor de Illusionist is de individuele ziel een illusie en niet bestaand, behalve in het onverklaarbare mysterie van Maya. Daarom bereiken we de ontsnapping van een denkbeeldige niet bestaande ziel uit een denkbeeldige niet bestaande afhankelijkheid in een denkbeeldige niet bestaande wereld als het allerhoogste goed, die die niet bestaande ziel moet najagen. Want dit is het laatste woord van de Kennis,”Er is niets gebonden, niets bevrijd, niets, dat zoekt om bevrijd te worden.” Vidya blijkt net zoveel deel uit te maken van het Fenomenale als Avidya; Maya ontmoet ons zelfs in onze ontsnapping en lacht om de triomfantelijke logica, die de knoop van haar mysterie scheen door te snijden.

Deze dingen kunnen, zoals gezegd, niet uitgelegd worden, zij zijn het initiële en onoplosbare wonder. Zij zijn voor ons een praktisch feit en moeten aanvaard worden. Wij moeten ontsnappen door een verwarring uit een verwarring. De individuele ziel kan de knoop van het ego alleen doorsnijden door een opperste handeling van egoïsme, een exclusieve hechting aan haar eigen verlossing, wat neerkomt op een absolute uiting van haar afgescheiden bestaan in Maya. Wij worden er toe geleid andere zielen te beschouwen, alsof zij inbeeldingen van ons denkvermogen zouden zijn en hun verlossing onbelangrijk, alleen onze ziel, alsof zij geheel werkelijk zou zijn en zijn verlossing de enige zaak, die belangrijk is. Ik kom er toe mijn persoonlijke ontsnapping uit de afhankelijkheid als werkelijk te beschouwen, terwijl andere zielen, die evenveel mijzelf zijn, achterblijven in slavernij.

Alleen, wanneer we alle onverenigbare tegenstellingen tussen het Zelf en de wereld opzijschuiven, vallen de dingen op hun plaats door een minder paradoxale logica. We moeten de veelzijdigheid van de manifestatie accepteren, zelfs, als we de eenheid van de Manifestatie naar voren brengen. En is dit niet uiteindelijk de waarheid, die ons navolgt, waar we ook onze ogen op richten, tenzij we, terwijl we zien, verkiezen om niet te zien? Is dit uiteindelijk niet het perfecte natuurlijke en eenvoudige mysterie van het Bewuste Wezen, dat noch door haar eenheid, noch door haar veelheid gebonden is? Zij is "absoluut” in de betekenis, dat zij geheel vrij is om op haar manier alle mogelijke termen van haar zelfexpressie te bevatten en te rangschikken. Er is niets gebonden, niets bevrijd en niets zoekt om bevrijd te worden,--- Dat is voor altijd een volmaakte vrijheid. Zij is zo vrij, dat zij zelfs niet gebonden is door haar vrijheid. Zij kan spelen, dat zij gebonden is, zonder een werkelijke binding op de hals te halen. Haar bintenis is een zelfopgelegde regel, haar beperking in het ego een voorlopig gereedschap, dat zij gebruikt om haar transcendentie en universaliteit te herhalen in het schema van het individuele Brahman.

Het Transcendente, het Suprakosmische is absoluut en vrij in zichzelf voorbij Tijd en Ruimte en voorbij de conceptuele tegengestelden van eindig en oneindig. Maar in de kosmos gebruikt zij haar vrijheid van zelfformatie, haar Maya, om een schema van zichzelf te maken in de aanvullende termen van eenheid en veelheid en deze veelvoudige eenheid vestigt zij in de drie toestanden van het onderbewuste, bewuste en superbewuste. Want we zien feitelijk dat de Velen, die object geworden zijn in de vorm in ons materiele universum beginnen met een onbewuste eenheid, die zich openlijk genoeg uitdrukt in kosmische handeling en kosmische substantie, maar waarvan zij zich aan de oppervlakte niet bewust zijn. In het bewuste wordt het ego het punt aan de oppervlakte, waar het besef van eenheid naar voren kan komen; maar zij past haar gewaarwording van eenheid toe op de vorm en de oppervlaktehandeling en omdat zij faalt om alles, wat er achter werkt, in ogenschouw te nemen, faalt zij ook zich te realiseren, dat zij niet alleen een is in zichzelf, maar een met anderen. Deze beperking van het universele "Ik” in de verdeelde ego gewaarwording vormt onze onvolmaakte geïndividualiseerde persoonlijkheid. Maar, wanneer het ego het persoonlijke bewustzijn overschrijdt, begint zij datgene, wat voor ons suprabewust is, te omvatten en er door overweldigd te worden; zij wordt bewust van de kosmische eenheid en gaat het Transcendente Zelf binnen, dat de kosmos hier uitdrukt door een veelvoudige eenheid.

De bevrijding van de individuele ziel is daarom de grondtoon van de beslissende goddelijke actie; het is de eerste goddelijke noodzaak en de spil, waar alles om draait. Bij het punt van Licht begint de voorgenomen volledige zelfmanifestatie in de Velen tevoorschijn te komen. Maar de bevrijde ziel breidt haar gewaarwording van eenheid uit, zowel horizontaal als verticaal. Haar eenheid met de transcendente Ene is niet compleet zonder haar eenheid met de kosmische Velen. En die zijdelingse eenheid vertaalt zich door een vermenigvuldiging en reproductie van haar eigen bevrijde toestand bij andere punten van Veelvoudigheid. De goddelijke ziel reproduceert zichzelf in overeenkomende bevrijde zielen, zoals het dier zich reproduceert in overeenkomende lichamen. Wanneer zelfs een enkele ziel bevrijd wordt, is er een tendens naar een uitbreiding en zelfs naar een uitbarsting van een zelfde goddelijke zelfbewustzijn in andere individuele zielen van onze aardse mensheid en, --- wie weet? --- misschien zelfs voorbij het aardse bewustzijn. Waar zullen we de grens van die uitbreiding bepalen? Is het werkelijk een legende, die over Boeddha vertelt, dat, toen hij op de grens van Nirvana stond, van het Niet-Wezen, zijn ziel terugkeerde en de eed aflegde om nooit meer de onomkeerbare overgang te maken, zolang er een enkel wezen op aarde was, die nog niet bevrijd was van de knoop van het lijden, van de verbinding van het ego?

Maar we kunnen het hoogste bereiken zonder onszelf uit te sluiten van de kosmische uitbreiding. Brahman behoudt altijd Zijn twee termen van vrijheid van binnen en van formatie van buiten, van uitdrukking en van de vrijheid van de uitdrukking. Wij, die Dat zijn, kunnen ook hetzelfde goddelijke zelfbezit verkrijgen. De harmonie tussen de twee tendensen is de voorwaarde voor al het leven, dat er naar streeft werkelijk goddelijk te worden. Vrijheid, nagestreefd door uitsluiting van datgene, wat te boven is gegaan, leidt langs het pad van ontkenning naar de weigering van datgene, wat God geaccepteerd heeft. Activiteit, nagestreefd door absorptie in de handeling en de energie leidt naar een minderwaardige bevestiging en de ontkenning van de Hoogste. Maar, waarom zou de mens erop staan om wat God combineert en samenvoegt, te scheiden? Volmaakt zijn zoals Hij volmaakt is, is de voorwaarde van Zijn integrale bereiking.

Door Avidya, de Veelvoudigheid, ligt ons pad uit de overgankelijke egoïstische zelfuitdrukking, waarin dood en lijden overheersen; door Vidya, die overeenstemt met Avidya door het volmaakte besef van eenheid, zelfs in die veelvoudigheid, genieten we volledig van de onsterfelijkheid en de zaligheid. Door het bereiken van de Ongeborene, voorbij al het worden, worden we bevrijd van deze lagere geboorte en dood; door de Wordende vrijelijk te accepteren als de Godheid dringen we de sterfelijkheid binnen met de onsterfelijke zaligheid en worden we lichtende centra van zijn bewuste zelfuitdrukking in de mensheid.

HOOFDSTUK VI

De Mens in het Universum

De Ziel van de mens, een reiziger, doolt in deze kringloop van Brahman, enorm, een totaliteit van levens, een totaliteit van toestanden, die denkt, dat zij verschillend is van de Aanzetter van de reis. Door Hem geaccepteerd, verkrijgt hij zijn doel van Onsterfelijkheid.

Swetaswatara Upanishad[25]

DE VOORTGAANDE openbaring van een grote, een transcendente, een lichtende Werkelijkheid met de talrijke betrekkelijkheden van deze wereld, die we zien en die andere werelden, die we niet zien als middel en materiaal, voorwaarde en veld, lijkt dan de betekenis te zijn van het universum, --- omdat het betekenis en doel heeft en noch een doelloze illusie is, noch een toevallig ongeluk. Want dezelfde redenering, die ons er toe brengt te concluderen, dat het wereldbestaan geen misleidende kunstgreep is van het Denkvermogen, rechtvaardigt op dezelfde wijze de zekerheid, dat zij geen blinde en hulpeloze zelfbestaande massa is van afgescheiden fenomenale bestaansvormen, die aan elkaar vastklemmen en samen zo goed als zij kunnen worstelen in hun baan door de eeuwigheid, geen enorme zelfcreatie of zelfaanzetting van een onwetende Kracht zonder enige geheime Intelligentie van binnen, die bewust is van zijn beginpunt en zijn doel en die zijn proces en zijn beweging begeleidt. Een bestaan, dat volledig zelfbewust is en daarom volledig meester over zichzelf, bezit het fenomenale wezen, waarin zij verwikkeld is, realiseert zichzelf in de vorm, ontvouwt zichzelf in het individu.

Die lichtende Verschijning is de dageraad, die de Arische voorvaders aanbaden. Haar vervulde volmaaktheid is de hoogste stap van de werelddoordringende Vishnu, die zij beschouwden alsof een oog van visie zich uitstrekte in de zuiverste hemelen van het Denkvermogen. Want zij bestaat reeds als een alles openbarende en alles begeleidende Waarheid van dingen, die waakt over de wereld en de sterfelijke mens aantrekt, eerst zonder de kennis van zijn bewuste denkvermogen, door de algemene loop van de Natuur, maar op het laatst bewust door een voortgaand ontwaken en zelfvergroting naar zijn goddelijke opstijging. De opstijging naar het goddelijk Leven is de menselijke reis, het Werk der werken, het aanvaardbare Offer. Alleen dit is de werkelijke taak van de mens in de wereld en de rechtvaardiging van zijn bestaan, zonder dit zou hij alleen een insect zijn, die kruipt tussen andere kortstondige insecten op een vlek oppervlaktemodder en water, die kans heeft gezien zichzelf te vormen te midden van de verschrikkelijke onmetelijkheden van het fysieke universum.

Deze Waarheid van dingen, die tevoorschijn moeten komen uit de tegenstellingen van de fenomenale wereld, wordt verklaard als een oneindige Zaligheid en zelfbewust Bestaan, dat overal hetzelfde is, in alle dingen, gedurende alle tijden en voorbij de Tijd en gewaar is van zichzelf achter al deze fenomenen, waarvan zij door hun meest intense vibraties of activiteit of door hun grootste totaliteit nooit helemaal uitgedrukt kan worden of op enige manier beperkt; want zij is zelfbestaand en niet afhankelijk van haar manifestaties. Zij vertegenwoordigen haar, maar putten haar niet uit; wijzen naar haar, maar openbaren haar niet. Zij wordt alleen aan zichzelf geopenbaard binnen hun vormen. Het bewuste bestaan, dat verwikkeld is in de vorm, leert tijdens haar ontwikkeling zichzelf kennen door intuïtie, door zelfvisie, door zelfervaring. Zij wordt zichzelf in de wereld door zichzelf te kennen; zij kent zichzelf door zichzelf te worden. Op deze manier binnenwaarts in bezit van zichzelf verleent zij haar vormen en toonaarden het bewuste genot van Sachchidananda. Deze toename van de oneindige Zaligheid –Bestaan –Bewustzijn in het denkvermogen en het leven en het lichaam, --- want zij bestaat eeuwig onafhankelijk van hen, --- is de bedoelde omzetting en het nut van het individuele bestaan. Door het individu manifesteert zij zich in relatie, net zoals zij zelf bestaat in identiteit.

De Onkenbare, die zichzelf kent als Sachchidananda is de ene allerhoogste bevestiging van de Vedanta; hij bevat al de anderen of zij hangen van hem af. Dit is de enige waarachtige ervaring, die overblijft, wanneer van alle verschijnselen op negatieve manier rekenschap is gegeven door de eliminatie van hun vormen en bedekkingen of op positieve manier door de reductie van hun namen en vormen tot de vaste waarheid, die zij bevatten. Voor de vervulling van het leven of voor de transcendentie van het leven en of zuiverheid, kalmte en vrijheid in de geest ons streven is of geschiktheid, vreugde en perfectie, is Sachchidananda de onbekende, alomtegenwoordige, onmisbare term, waarnaar het menselijk bewustzijn of in kennis en sentiment of in gewaarwording en handeling, eeuwig op zoek is.

Het universele en individuele zijn de twee essentiële verschijningen, waarin het Onkenbare neerdaalt en waardoor hij benaderd moet worden; want andere tussenliggende groeperingen worden alleen geboren uit hun interactie. Deze neerdaling van de allerhoogste Realiteit is in haar natuur zelfverbergend; en in de afdaling bestaan opvolgende niveaus, in het verbergen opvolgende sluiers. Noodzakelijkerwijze neemt de openbaring de vorm aan van een opstijging; en noodzakelijkerwijze zijn de opstijging en bevrijding ook beiden voortgaand. Want ieder opvolgend niveau in de neerdaling van het Goddelijke is voor de mens een stadium in een opstijging; iedere sluier, die de onbekende God verbergt, wordt voor de Godgeliefde of Godzoeker een instrument van Zijn ontsluiering. Uit de ritmische versluiering van de materiele Natuur, die onbewust is van de Ziel en het Idee, die de ordelijke handelingen van haar energie, zelfs in haar dwaze en machtige materiële trance, onderhouden, worstelt de wereld naar het snellere en meer gevarieerde en wanordelijke ritme van het Leven, dat werkt op de rand van zelfbewustzijn. Vanuit het Leven worstelt zij omhoog naar het Denkvermogen, waarin de eenheid bewust van zichzelf en zijn wereld wordt en in dat ontwaken krijgt het universum het momentum, dat zij nodig had voor haar allerhoogste werk, zij verkrijgt zelfbewuste individualiteit. Maar het Denkvermogen neemt het werk op om door te gaan, niet om het af te maken. Zij is een arbeider van onmiddellijke, maar beperkte intelligentie, die de verwarde materialen neemt, die door het Leven aangeboden worden en nadat zij ze verbeterd, aangepast, gevarieerd en geclassificeerd heeft in overeenstemming met haar vermogen, geeft zij ze over aan de allerhoogste Artiest van onze goddelijke mensheid. Die Artiest verblijft in het Supramentale; want het Supramentale is de Supermens. Daarom moet onze wereld nog opklimmen voorbij het Denkvermogen naar een hoger principe, een hogere status, een hogere dynamiek, waarin het universum en het individu bewust worden en in bezit komen van wat zij allebei zijn en daarom, uitgelegd aan elkaar, verenigd in harmonie met elkaar staan.

De ontwrichtingen van het leven en het denkvermogen stoppen door het geheim aan te scherpen van een meer volmaakte orde dan de fysieke. De materie onder het leven en het denkvermogen bevat in zichzelf de balans tussen een volmaakt evenwicht van vredigheid en de handeling van een onmetelijke energie, maar zij bezit niet, wat zij bevat. Haar vrede draagt het saaie masker van een duistere traagheid, een slaap van onbewustheid of eerder van een verdoofd en gevangen bewustzijn. Aangedreven door een kracht, die haar ware zelf is, maar waarvan zij het gevoel nog niet kan vastpakken noch delen, heeft zij de ontwaakte vreugde van haar eigen harmonieuze energieën niet.

Het leven en het denkvermogen ontwaken naar het besef van dit verlangen in de vorm van een strevende en zoekende onwetendheid en een gehinderd en verbijsterd verlangen, die de eerste stappen zijn naar zelfkennis en zelfvervulling. Maar waar is dan het koninkrijk van hun zelfvervulling? Het komt tot hen door zichzelf te overtreffen. Voorbij het leven en het denkvermogen hervinden we, bewust in haar goddelijk waarheid, datgene wat de balans van de materiele Natuur botweg representeerde, --- een vredigheid, die noch traagheid, noch een afgesloten trance van bewustzijn is, maar de concentratie van een absolute kracht en een absoluut zelfbewustzijn en een handeling van een onmetelijke energie, die op hetzelfde moment een zindering naar buiten is van onuitsprekelijke zaligheid, omdat iedere handeling van haar geen uitdrukking is van een wens of een onwetende spanning, maar van een absolute vrede en zelfmeesterschap. Bij die verworvenheid realiseert onze onwetendheid het licht, waarvan zij verduisterd was of een gedeeltelijke reflectie; onze verlangens stoppen in de overvloed en vervulling, waarnaar zij zelfs in hun meest ruwe materiele vormen een duister en gevallen aspiratie waren.

Het universum en het individu hebben elkaar nodig bij hun opstijgen. Zij bestaan inderdaad altijd voor elkaar en profiteren van elkaar. Het universum is een diffusie van het goddelijke Al in de oneindige Ruimte en Tijd, het individu haar concentratie binnen de beperkingen van Ruimte en Tijd. Het Universum zoekt in oneindige uitbreiding de goddelijke totaliteit, die zij zichzelf voelt zijn, maar niet volledig kan realiseren; want in uitbreiding stuurt het bestaan aan op een pluralistische som van zichzelf, die noch de eerste, noch de uiteindelijke eenheid kan zijn, maar alleen een wederkerend getal zonder begin of eind. Daarom creëert zij in zichzelf een zelfbewuste concentratie van het Al, waardoor zij kan streven. In het bewuste individu keert Prakriti terug om Purusha te ontvangen, de Wereld zoekt naar het Zelf; nadat God volledig Natuur is geworden, probeert de Natuur in toenemende mate God te worden.

Aan de andere kant wordt het individu door middel van het universum aangedreven om zichzelf te realiseren. Zij is niet alleen zijn fundatie, zijn middel, zijn werkveld, het materiaal van het goddelijk Werk; maar, omdat de concentratie van het universele Leven, dat hij is, plaats heeft binnen beperkingen en niet, zoals de intense eenheid van Brahman, vrij is van alle opvattingen over binding en begrenzing, moet hij ook noodzakelijkerwijze zichzelf veralgemenen en minder persoonlijk maken om het goddelijk Al te manifesteren, wat zijn werkelijkheid is. Toch wordt hij aangemaand om, zelfs, wanneer hij zichzelf zoveel mogelijk uitbreidt in universaliteit van het bewustzijn, een geheimzinnig transcendent iets te behouden, waarvan zijn gevoel van persoonlijkheid hem een duistere en egoïstische representatie geeft. Anders heeft hij zijn doel gemist, het probleem, dat hem gegeven is, is niet opgelost, het goddelijk werk, waarvoor hij de geboorte heeft aanvaard, is niet gedaan.

Het universum komt naar het individu als Leven, --- een dynamiek, waarvan hij het gehele geheim moet beheersen en een massa botsende resultaten, een maalstroom potentiële energieën, waaruit hij een of andere allerhoogste ordening moet vrijmaken en een of andere nog ongerealiseerde harmonie. Dit is uiteindelijk de werkelijke betekenis van de vooruitgang van de mens. Het is geen hoofdzakelijke herformulering in iets andere bewoordingen van wat de fysieke Natuur al bereikt heeft. Noch kan het ideaal van het menselijk leven simpelweg het dier zijn, dat herhaald wordt op een hogere schaal van geestesgesteldheid. Anders zou ieder systeem van orde, dat een tolereerbaar welzijn en een matige mentale bevrediging verzekerde onze vooruitgang gebleven zijn. Het dier is tevreden met een beetje noodzakelijkheid; de goden zijn tevreden met hun luister. Maar de mens kan niet voorgoed rusten, voordat hij een of ander hoogste goed bereikt. Hij is de grootste van de levende wezens, omdat hij het meest ontevreden is, omdat hij de meeste druk voelt van zijn beperkingen. Alleen hij is misschien in staat om gegrepen te worden door de goddelijke uitzinnigheid voor een ververwijderd ideaal.

Daarom is voor de Levensgeest het individu, waarin haar potenties gecentreerd zijn, bij uitstek de Mens, de Purusha. Het is de Zoon van de Mens, die hogelijk in staat is om de God te incarneren. Deze Mens is de Manu, de denker, de Manomaya Purusha, de mentale persoon of ziel in het denkvermogen van de oude wijzen. Hij is niet hoofdzakelijk een superieur zoogdier, maar een beeldvormende ziel, die zichzelf baseert op het dierlijke lichaam in de Materie. Hij is de bewuste Naam of Numen, die de vorm accepteert en gebruikt als een middel, waardoor de Persoon met de substantie om kan gaan. Het dierlijke leven, dat tevoorschijn komt uit de Materie, is slechts een lagere benoeming van zijn bestaan. Het leven van gedachte, gevoel, wil, bewuste aandrang, wat we als geheel Denkvermogen noemen, dat wat probeert de Materie en haar vitale energieën te bemachtigen en hen te onderwerpen aan de wet van haar eigen voortgaande transformatie, is de middelste benoeming, waarin hij zijn bruikbare standplaats inneemt. Maar er is evenzo een allerhoogste benoeming, waarnaar het Denkvermogen in de mens zoekt, zodat, wanneer hij haar gevonden heeft, hij haar kan bevestigen in zijn mentale en lichamelijke bestaan. Deze praktische bevestiging van iets, dat in essentie superieur is aan zijn huidige zelf is de basis van het goddelijk leven in het menselijk wezen.

Ontwaakt voor een meer diepzinnige zelfkennis dan zijn eerste mentale idee over zichzelf begint de Mens een of andere formule voor te stellen en een of andere verschijning van het object waar te nemen, dat hij zich moet eigen maken. Maar het verschijnt aan hem alsof zij balanceert tussen twee ontkenningen van zichzelf. Wanneer hij, voorbij zijn huidige verworvenheid, het vermogen, licht en zaligheid van een zelfbewust oneindig bestaan gewaarwordt of er door wordt aangeraakt en zijn gedachten of zijn ervaring ervan vertaalt in termen, die bruikbaar zijn voor zijn denkwijze, --- Oneindigheid, Alwetendheid, Almachtigheid, Onsterfelijkheid, Vrijheid, Liefde, Gelukzaligheid, God, --- lijkt deze zon van zijn zien nog te schijnen tussen een dubbele Nacht, --- een duisternis beneden, een machtiger duisternis er voorbij. Want, wanneer hij ernaar streeft het volkomen te kennen, lijkt het over te gaan in iets, dat noch enige van deze termen, noch de som van hen, hoe dan ook kan weergeven. Zijn denkvermogen ontkent God tenslotte voor Iets, wat verder ligt of lijkt tenminste te vinden, dat God Zichzelf transcendeert, Zichzelf ontkent voor het denkbeeld. Ook hier, in de wereld, in zichzelf en om zichzelf wordt hij altijd tegemoetgekomen door de tegengestelden van zijn bevestiging. De dood is altijd met hem, beperking omsluit zijn wezen en zijn ervaring, fouten, onbewustheid, zwakte, traagheid, verdriet, pijn, kwaad zijn voortdurende onderdrukkers van zijn inspanning. Ook hier wordt hij gedreven God te ontkennen of de Godheid lijkt zich tenminste te ontkennen of zich te verbergen in een of andere verschijning of resultaat, dat anders is dan zijn ware en eeuwige werkelijkheid.

En de termen van deze verloochening zijn niet, zoals die andere en verder gelegen ontkenning, onvoorstelbaar en daarom van nature mysterieus, onkenbaar voor zijn denkvermogen, maar blijken kenbaar te zijn, bekend, duidelijk afgebakend, --- en toch geheimzinnig. Hij weet niet, wat zij zijn, waarom zij bestaan en hoe zij zijn ontstaan. Hij ziet hun processen, zoals zij hem beïnvloeden en aan hem verschijnen; hij kan hun essentiële werkelijkheid niet doorgronden.

Misschien zijn zij ondoorgrondelijk, zijn zij misschien ook werkelijk onkenbaar in hun essentie? Of het zou kunnen zijn, dat zij geen essentiële werkelijkheid hebben, --- een illusie zijn, Asat, niet-wezen. De hoogste Ontkenning verschijnt soms aan ons als een Niets, een Niet-bestaan; deze lagere ontkenning zou in zijn essentie ook een Niets, een niet-bestaan kunnen zijn. Maar omdat we reeds deze ontwijking van de moeilijkheid van ons afgezet hebben met betrekking tot dat hogere, doen we het ook zo van de hand voor dit lagere Asat. Haar werkelijkheid totaal ontkennen of er ontsnapping uit zoeken, alsof het hoofdzakelijk een rampzalige illusie is, is het probleem van ons afzetten en ons werk uit de weg gaan. Voor het Leven zijn deze dingen, die God schijnen te ontkennen om tegengestelden te zijn van Sachchidananda, werkelijk, zelfs als zij tijdelijk blijken te zijn. Zij en hun tegengestelden, het goede, kennis, vreugde, plezier, leven, overleving, kracht, vermogen, toename, zijn juist het materiaal van haar werkingen.

Het is inderdaad waarschijnlijk, dat zij het resultaat zijn of eerder de onscheidbare begeleiders, niet van een illusie, maar van een verkeerde relatie, verkeerd, omdat zij gebaseerd is op een verkeerd inzicht in wat het individu in het universum is en daarom een verkeerde houding ten opzichte van zowel God als de Natuur, ten opzichte van het zelf en de omgeving. Omdat datgene, wat hij geworden is, niet in harmonie is zowel met wat de wereld van zijn onderkomen is als wat hij zelf zou moeten zijn en zal worden, daarom is de mens onderworpen aan deze tegenstellingen van de geheime Waarheid van dingen. In dat geval zijn zij niet de bestraffing van een val, maar de voorwaarden van een vooruitgang. Zij zijn de eerste elementen van het werk, dat hij moet vervullen, de prijs, die hij moet betalen, voor de kroon, die hij hoopt te winnen, de smalle weg, waarover de Natuur ontsnapt uit de Materie naar bewustzijn; zij zijn ineens haar losprijs en haar voorraad.

Want vanuit deze verkeerde relaties en door hun ondersteuning moet het ware gevonden worden. Door de Onwetendheid moet we de dood oversteken. Zo spreekt ook de Veda cryptisch over energieën, die als vrouwelijk kwaad zijn in stimulering, van het pad afdwalen, hun Heer kwetsen, welke echter, ofschoon zelf verkeerd en ongelukkig, tenslotte "deze enorme Waarheid” opbouwen, de Waarheid, die de Zaligheid is. Dan zou, niet, wanneer hij het kwaad van de Natuur uit zichzelf heeft weggenomen door een handeling van morele operatie of gescheiden van het leven door een afschuwelijke huivering, maar wanneer hij de Dood veranderd heeft in een meer volmaakt leven, de kleine dingen van de menselijke beperking opgetild naar de grote dingen van de goddelijke uitgestrektheid, lijden omgekeerd tot gelukzaligheid, kwaad omgezet in haar juiste goede, fouten en valsheid vertaald naar hun geheime waarheid, het offer volbracht zal zijn, de reis gedaan en Hemel en Aarde, gelijkgemaakt, de handen verenigen in de zaligheid van de Allerhoogste.

Hoe kunnen echter zulke tegengestelden in elkaar overgaan? Door welke alchemie zal dit lood van sterfelijkheid veranderd worden in het goud van het goddelijk Wezen? Maar wanneer zij in hun essentie geen tegengestelden zijn? Wanneer zij manifestaties zijn van een Werkelijkheid, identiek in substantie? Dan wordt inderdaad een goddelijke transmutatie voorstelbaar.

We hebben gezien, dat het verder gelegen Niet-Wezen wel eens een onvoorstelbaar bestaan kan zijn en misschien een onuitspreekbare Zaligheid. Het Nirvana van het Boeddhisme, dat een zeer verlichte inspanning van de mens formuleerde om dit hoogste Niet-Bestaan te bereiken en erin te rusten, vertegenwoordigt zichzelf tenminste in de psychologie van de bevrijde op aarde nog als een onbeschrijfelijke vrede en blijheid; haar praktische effect is de uitroeiing van al het lijden door de verdwijning van al het egoïstische idee of gewaarwording en we kunnen het dichtst tot een positieve beeldvorming ervan komen, dat het een of andere onbeschrijfelijke Gelukzaligheid is (als de naam of welke naam dan ook toegepast kan worden voor een vrede met zo weinig inhoud), waarin zelfs de notie van zelfbestaan lijkt opgeslokt te worden en te verdwijnen. Het is een Sachchidananda, waarop we niet langer zelfs de termen durven toepassen als Sat, of Chit en of Ananda. Want alle termen worden tenietgedaan en alle cognitieve ervaring wordt voorbijgegaan.

Aan de andere kant hebben we ons gewaagd aan de suggestie, dat, omdat alles een Werkelijkheid is, ook deze lagere ontkenning, deze andere tegenstelling of niet-bestaan van Sachchidananda, niets anders is dan Sachchidananda zelf. Zij kan voorgesteld worden door het intellect, waargenomen door de visie, zelfs ontvangen door de zintuigen, als juist datgene wat zij tracht te ontkennen en zo zou het altijd zijn voor onze bewuste ervaring, als de dingen niet vervalst werden door een of andere grote fundamentele fout, een of andere bezittende en dwingende Onwetendheid, Maya of Avidya. In dit besef zou een oplossing gezocht kunnen worden, misschien niet een bevredigende metafysische oplossing voor het logische denkvermogen, ---want we staan op de grens van het onkenbare, het onuitspreekbare en vermoeien onze ogen daar voorbij, --- maar een voldoende basis in ervaring voor de uitvoering van het goddelijk leven.

Om dit te doen, moeten we onder de duidelijke oppervlakten van dingen durven gaan, waarop het denkvermogen graag dwaalt, het uitgebreide en duistere uitdagen, de onpeilbare diepten van het bewustzijn binnendringen en onszelf identificeren met de toestanden van zijn, die de onze niet zijn. De menselijke taal is een slechte hulp bij zo een zoektocht, maar we zouden het tenminste kunnen vinden in sommige symbolen en getallen, terugkeren met enige juist uitspreekbare hints, die het licht van de ziel zullen helpen en enige reflectie op het denkvermogen zullen werpen van het onuitspreekbare ontwerp.

HOOFDSTUK VII

Het Ego en de Dualiteiten

De ziel, die gezeten is op dezelfde boom van de Natuur is geabsorbeerd en misleid en heeft verdriet, omdat zij de Heer niet is, maar, wanneer zij dat andere zelf en de grootheid van datgene, wat de Heer is, ziet en er mee in vereniging is, dan gaat verdriet weg van haar.

Swetaswatara Upanishad[26]

WANNEER ALLES in werkelijkheid Sachchidananda is, kunnen dood, lijden, kwaad, beperking alleen de creaties zijn, positief in praktisch effect, negatief in essentie, van een vervormend bewustzijn, dat uit de totale en verenigende kennis van zichzelf gevallen is in een of andere fout van verdeling en gedeeltelijke ervaring. Dit is de val van de mens, die getypeerd wordt in de poëtische parabel van de Hebreeuwse Genesis. Die val is zijn afwijking van de volledige en zuivere aanvaarding van God en zichzelf of eerder van God in zichzelf, naar een verdelend bewustzijn, dat de gehele trein met zich meebrengt van de dualiteiten, leven en dood, goed en kwaad, vreugde en pijn, volledigheid en wens, de vrucht van een verdeeld wezen. Dit is de vrucht, die Adam en Eva, Purusha en Prakriti, de ziel verleid door de Natuur, gegeten hebben. De verlossing komt door het herstel van het universele in het individu en van de spirituele term in het fysieke bewustzijn. Alleen dan kan het de ziel worden toegestaan om het fruit van de boom des levens te nemen en als de Godheid te zijn en voor altijd te leven. Want het doel van haar neerdaling in het materiele bewustzijn kan alleen dan volbracht worden, wanneer de kennis van goed en kwaad, vreugde en lijden, leven en dood verwezenlijkt is door de ontdekking door de menselijke ziel van een hogere kennis, die deze tegengestelden in het universele verzoent en identificeert en hun verdelingen transformeert naar een beeld van de Goddelijke eenheid.

Voor Sachchidananda, uitgebreid in alle dingen in wijdste gemeenschap en onverdeelde universaliteit kunnen dood, lijden en beperking op zijn hoogst alleen de meest omgekeerde termen zijn, schaduwvormen van hun lichtende tegengestelden. Zoals deze dingen door ons gevoeld worden, zijn zij de noten van een kakofonie. Zij formuleren scheiding, waar er een eenheid zou moeten zijn, onbegrip, waar begrip zou moeten zijn, een poging om onafhankelijke harmonieën te bereiken, waar zelfaanpassing zou moeten zijn aan het orkestrale geheel. Alle totaliteit, zelfs als het alleen in een schema van universele vibraties zou zijn, zelfs als het alleen een totaliteit van fysiek bewustzijn is zonder het bezit van alles wat er verder en achter in beweging is, moet tot op die hoogte een omkering zijn naar een harmonie en een verzoening van botsende tegenstellingen. Aan de andere kant kunnen voor Sachchidananda, dat de vormen van het universum overstijgt, de tweevoudige vormen zelf, zelfs zo begrepen, niet langer terecht van toepassing zijn. Overstijgen doet van gedaante veranderen; zij verzoent niet, maar zij zet tegengestelden om in iets, dat hen voorbijgaat, dat hun tegengestelden uitwist.

Eerst moeten we echter streven om het individu weer te verbinden met de harmonie van het geheel. Daar is het noodzakelijk voor ons, --- anders is er geen uitkomst uit het probleem, --- te realiseren, dat de termen, waarin ons huidige bewustzijn de waarden van het universum weergeeft, ofschoon praktisch gerechtvaardigd voor de doeleinden van menselijke ervaring en voortgang, niet de enige termen zijn, waarmee het mogelijk is hen weer te geven en misschien niet de volledige, juiste, de uiteindelijke formules zijn. Precies zoals er zintuiglijke organen kunnen zijn of formaties van zintuiglijk vermogen, die de fysieke wereld anders zien en het kan best beter zijn, omdat ze vollediger zijn dan onze zintuiglijke organen en zintuiglijk vermogen, er kunnen dus andere mentale en supramentale beschouwingen van het universum zijn, die de onze voorbij gaan. Er zijn toestanden van bewustzijn, waarin de Dood alleen een verandering is in onsterfelijk Leven, pijn een heftige terugslag van de wateren van universele verrukking, beperking een afkeer van het Oneindige van zichzelf, kwaad een omcirkeling van het goede rond haar eigen vervolmaking; en dit is niet alleen in abstracte opvatting, maar in werkelijke visie en in voortdurende en substantiële ervaring. Zulke toestanden van bewustzijn bereiken kan voor het individu een van de meest belangrijke en onmisbare stappen zijn in zijn voortgang naar zelfvervolmaking.

De praktische waarden, die ons gegeven worden door onze zintuigen en door het dualistische denkvermogen van de zintuigen, moeten zeker voor het goede gehouden worden in hun werkveld en geaccepteerd worden als de standaard voor de gewone levenservaring totdat een grotere harmonie klaar is, waarin zij naar binnen kunnen gaan en zichzelf kunnen transformeren zonder grip te verliezen op de werkelijkheden, die zij representeren. De verruiming van de zintuiglijke faculteiten zonder de kennis, die de oude zintuiglijke waarden hun juiste interpretatie zou geven vanuit het nieuwe standpunt, kan leiden tot ernstige verstoringen en onvermogen, ongeschikt kunnen maken voor het praktische leven en voor het ordelijke en gedisciplineerde gebruik van het intellect. Op dezelfde wijze zou een verruiming van ons mentale bewustzijn vanuit de ervaring van de egoïstische dualiteiten naar een ongecontroleerde eenheid met een of andere vorm van totaal bewustzijn gemakkelijk een verwarring en onvermogen voor het actieve leven van de mensheid in de gevestigde orde van de wereldse relativiteiten kunnen bewerkstelligen. Dit is zonder twijfel de wortel van het gebod, dat opgelegd wordt in de Gita aan de mens, die kennis heeft, om de levensbasis en de gedachtebasis van de onwetenden niet te verstoren; want, gedwongen door zijn voorbeeld, maar niet in staat het principe van zijn handeling te begrijpen, zouden zij hun eigen systeem van waarden verliezen zonder bij een hogere fundatie te bereiken.

Zo een wanorde en onvermogen zouden persoonlijk geaccepteerd kunnen worden en wordt geaccepteerd door veel grote zielen als een tijdelijke doortocht of als de prijs, die betaald moet worden voor de toegang naar een wijder bestaan. Maar het juiste doel van de menselijke voortgang moet altijd effectieve en samenvoegende herinterpretatie zijn, waarbij de wet van dat wijdere bestaan vertegenwoordigd zou kunnen worden in een nieuwe orde van waarheden en in een juistere en geschiktere werking van de faculteiten op het levensmateriaal van het universum. Voor de zintuigen draait de zon om de aarde; dat was voor hen het centrum van het bestaan en de bewegingen van het leven zijn gerangschikt op de basis van een misvatting. De waarheid is juist het tegenovergestelde, maar haar ontdekking zou van weinig nut geweest zijn, wanneer er geen wetenschap zou zijn, die de nieuwe opvatting het centrum van een beredeneerde en geordende kennis maakt, die hun juiste waarden verbindt aan de waarnemingen van de zintuigen. Op dezelfde manier beweegt ook God voor het mentale bewustzijn rond het persoonlijke ego en al Zijn werken en wegen worden aangereikt aan de beoordeling van onze egoïstische gewaarwordingen, emoties en opvattingen en worden daar voorzien van waarden en interpretaties, die, ofschoon zij een verdraaiing en omkering van de waarheid van dingen, toch bruikbaar zijn en praktisch voldoende voor een zekere ontwikkeling van menselijk leven en voortgang. Zij zijn een ruwe praktische systematiek van onze ervaring van dingen, die geldig is zolang wij verblijven in een zekere orde van ideeën en activiteiten. Maar zij vertegenwoordigen niet de uiteindelijk en hoogste toestand van menselijk leven en kennis. "Waarheid is het pad en niet de valsheid.” Het is niet de waarheid, dat God om het ego beweegt als het universum van bestaan en beoordeeld kan worden door het ego en zijn inzicht in de dualiteiten, maar dat God zelf het centrum is en dat de ervaring van het individu alleen zijn eigen juiste waarheid vindt, wanneer hij gekend wordt in termen van het universele en transcendente. Desalniettemin kan de vervanging van het egoïstische door deze voorstelling zonder een geschikte basis van kennis leiden tot de plaatsvervanging door de nieuwe maar nog verkeerde en willekeurige ideeën van het oude en een gewelddadige in plaats van een gevestigde wanorde van correcte waarden brengen. Zo'n wanorde markeert vaak het begin van nieuwe filosofieën en religies en initieert nuttige revoluties. Maar het werkelijke doel wordt alleen bereikt, wanneer we om de juiste centrale voorstelling een beredeneerde en effectieve kennis kunnen groeperen, waarin het egoïstische leven haar waarden getransformeerd en gecorrigeerd zal herontdekken. Dan zullen we die nieuwe orde van waarheden bezitten, die het voor ons mogelijk zal maken het bestaan, dat we nu leiden, te vervangen door een meer goddelijk leven en een goddelijker en geschikter gebruik van onze vermogens te bewerkstelligen op het levensmateriaal van het universum.

Dat nieuwe leven en vermogen van het menselijk geheel moeten noodzakelijkerwijze rusten op een realisatie van de grote waarheden, die de natuur van het goddelijk bestaan naar onze manier van dingen ontvangen vertalen. Zij moet doorgaan door een verzaking door het ego van haar verkeerde standpunten en verkeerde zekerheden, door haar binnengaan in een juiste relatie en harmonie met de totaliteiten, waar zij een deel van vormt en met de transcendenties, waar zij de neerdaling van is en door haar volmaakte zelfopening voor een waarheid en een wet, die haar eigen conventies te boven gaan, --- een waarheid, die haar vervulling zal zijn en een wet, die haar verlossing zal zijn. Haar doel moet de vernietiging zijn van die waarden, die de schepping zijn van een egoïstische kijk op dingen; haar kroon moet de transcendentie zijn van de beperking, onwetendheid, dood, lijden en kwaad.

De transcendentie, de vernietiging zijn hier op aarde en in ons menselijk leven niet mogelijk, wanneer de voorwaarden voor dat leven noodzakelijkerwijze gebonden zijn aan onze huidige egoïstische waarderingen. Wanneer het leven in haar natuur een individueel fenomeen is en niet de representatie van een universeel bestaan en de ademhaling van een machtige Levensgeest, wanneer de dualiteiten, die het antwoord zijn van het individu op zijn contacten niet hoofdzakelijk een antwoord zijn, maar juist de essentie en voorwaarde voor al het leven, wanneer beperking de onvervreemdbare natuur is van substantie, waaruit ons denkvermogen en lichaam gevormd zijn, uiteenval door de dood de eerste en laatste toestand van al het leven, haar einde en haar begin, plezier en pijn de onscheidbare duale substantie van alle gewaarwording, vreugde en verdriet het noodzakelijke licht en schaduw van alle emotie, waarheid en vergissing de twee polen, waartussen alle kennis eeuwig moet bewegen, dan is transcendentie alleen bereikbaar door de afstand van het menselijke leven in een Nirvana voorbij al het bestaan of door het bereiken van een andere wereld, een hemel, die nogal anders samengesteld is dan dit materiële universum.

Het is niet zo gemakkelijk voor het gewone denkvermogen van de mens, dat altijd gehecht is aan haar voorbije en huidige associaties om een nog steeds menselijk bestaan voor te stellen, dat totaal veranderd is in wat nu onze vaste omstandigheden zijn. Wij zijn ten opzichte van onze mogelijke hogere evolutie in dezelfde positie van de oorspronkelijke Aap van de Darwin theorie. Het zou onmogelijk zijn geweest voor die Aap, die zijn instinctieve bosrijke leven leidde in oeroude bossen, om voor te stellen, dat er op een dag een dier zou zijn op de aarde, dat een nieuwe faculteit, intellect genaamd, zou gebruiken voor de materialen van zijn innerlijke en uiterlijke bestaan, die door dat vermogen zijn instincten en gewoonten zou domineren, de omstandigheden van zijn fysieke leven zou veranderen, voor zichzelf huizen van steen zou bouwen, de Natuurkrachten zou manipuleren, de zeeën bezeilen, de lucht bevliegen, omgangsvormen ontwikkelen, bewuste methoden ontwikkelen voor zijn mentale en spirituele ontwikkeling. En als zo'n voorstelling mogelijk geweest zou zijn voor het denkvermogen van de Aap, zou het nog steeds moeilijk voor hem zijn geweest zich voor te stellen, dat, door een of andere voortgang van de Natuur of langdurige inspanning van de Wil en tendens, hij zich zou kunnen ontwikkelen tot dat dier. De mens kan zich, omdat hij het intellect heeft gekregen en nog meer, omdat hij zijn vermogen van voorstelling en intuïtie heeft gekoesterd, een bestaan inbeelden, dat hoger is dan dat van zichzelf en zelfs zijn persoonlijke verheffing voorzien voorbij zijn huidige toestand naar dat bestaan. Zijn idee van de allerhoogste toestand is een absolute van alles wat positief is aan zijn eigen begrippen en wenselijk voor zijn eigen instructieve aspiratie, --- Kennis zonder haar negatieve schaduw van vergissing, Zaligheid zonder haar ontkenning van ervaring van lijden, Vermogen zonder haar voortdurende ontkenning door onvermogen, zuiverheid en overvloed van zijn zonder de tegengestelde gewaarwording van gebrek en beperking. Op die manier stelt hij zijn goden voor; op die manier stelt hij zijn hemelen samen. Maar het intellect stelt zich de mogelijke aarde en een mogelijke mensheid niet op die manier voor. Zijn droom van God en de Hemel is werkelijk een droom van zijn eigen vervolmaking; maar hij ondervindt dezelfde moeilijkheid om zijn praktische realisatie hier te aanvaarden als zijn allerhoogste streven als de voorouderlijke Aap zou ondervinden, wanneer hij gevraagd werd in zichzelf te geloven als de toekomstige Mens. Zijn voorstelling, zijn religieuze aspiraties zouden hem dat eind voor kunnen houden; maar wanneer zijn intellect zichzelf vooropstelt, de voorstelling en de overstijgende intuïtie weigert, zet hij het opzij als een briljant bijgeloof, dat tegengesteld is aan de harde feiten van het materiële universum. Het wordt dan alleen zijn inspirerende visie van het onmogelijke. Al wat mogelijk is, is een geconditioneerde, beperkte en hachelijke kennis, geluk, vermogen en goede.

Er is echter in het principe van de rede zelf de handhaving van een Transcendentie. Want de rede is in haar hele streven en essentie de jacht naar Kennis, de jacht zogezegd, naar Waarheid door eliminatie van vergissing. Haar inzicht, haar streven is niet dat van een overgang van grotere naar een kleinere vergissing, maar zij veronderstelt een positieve, voorbestaande Waarheid, waarnaar we door de dualiteiten van juiste kennis en verkeerde kennis geleidelijk kunnen bewegen. Wanneer onze rede niet dezelfde instinctieve zekerheid heeft met betrekking tot de andere aspiraties van de mensheid, dan is dat omdat zij dezelfde essentiële verlichting mist, die inherent is in haar eigen positieve activiteit. Wij kunnen ons net een voorstelling maken van een positieve of absolute realisatie van geluk, omdat het hart, waarbij dat instinct van geluk behoort, haar eigen vorm van zekerheid heeft, tot geloof in staat is en omdat onze denkvermogens de eliminatie kunnen voorzien van een onbevredigende wens, die klaarblijkelijk oorzaak is van lijden. Maar hoe kunnen we ons de eliminatie voorstellen van pijn door opwinding van de zenuwen of de dood van het leven van het lichaam? Weigering van pijn is echter een soeverein instinct van de gewaarwordingen, de weigering van de dood een dominante eis, inherent in de essentie van onze vitaliteit. Maar deze dingen presenteren zich aan onze rede als instinctieve aspiraties, niet als realiseerbare mogelijkheden

Toch zou dezelfde wet overal stand moeten houden. De fout van de praktische rede is een buitensporige onderwerping aan het klaarblijkelijke feit, dat zij onmiddellijk als werkelijk kan voelen en een onvoldoende moed om diepzinniger feiten van mogelijkheid naar hun logische conclusie te brengen. Wat is, is de realisatie van een eerdere mogelijkheid; de huidige mogelijkheid is een aanwijzing voor een toekomstige realisatie. En hier bestaat mogelijkheid; want het meesterschap over fenomenen hangt af van de kennis van hun oorzaken en processen en wanneer we de oorzaken van vergissing, verdriet, pijn, dood weten, kunnen we met enige hoop werken aan hun verwijdering. Want kennis is vermogen en meesterschap.

In feite streven we, zover als we kunnen, als ideaal naar de verwijdering van al deze negatieve en tegenwerkende fenomenen. Wij proberen voortdurend de oorzaken van fouten, pijn en lijden te verminderen. De Wetenschap droomt, terwijl haar kennis toeneemt, om de geboorte te regelen en het leven onbepaald te verlengen, zo niet om de totale verovering van de dood te bewerkstelligen. Maar, omdat we alleen uitwendige of secundaire oorzaken voorzien, kunnen we alleen denken aan een verwijdering van hen tot op zekere hoogte en niet aan een verwijdering van de werkelijke wortels van datgene, waar tegen wij strijden. En we zijn zodoende beperkt, omdat we streven naar secundaire waarnemingen en niet naar basiskennis, omdat we de processen van dingen weten, maar niet hun essentie. Wij bereiken op die manier een krachtige manipulatie van de omstandigheden, maar niet de essentiële controle. Maar als we de essentiële natuur en de essentiële oorzaak van fouten, lijden en dood konden begrijpen, zouden we kunnen hopen een meesterschap over hen te bereiken, die niet relatief zou zijn, maar totaal. We zouden zelfs kunnen hopen om hen helemaal te elimineren en het dominante instinct van onze natuur kunnen rechtvaardigen door de verovering van dat absolute goede, zaligheid, kennis en onsterfelijkheid, die onze intuïties waarnemen als de ware en uiteindelijke gesteldheid van het menselijke wezen.

De oeroude Vedanta biedt ons zo'n oplossing aan in de voorstelling en ervaring van Brahman als het ene universele en essentiële feit en van de natuur van Brahman als Sachchidananda.

In dit perspectief is de essentie van al het leven de beweging van een universeel en onsterfelijk bestaan, de essentie van alle gewaarwording en emotie is het spel van een universele en zelfbestaande verrukking in het zijn, de essentie van al het denken en beeldvorming is de uitstraling van een universele en aldoordringende waarheid, de essentie van alle handeling is de voortgang van een universele en zelfrealiserende goedheid.

Maar het spel en de beweging belichaamt zichzelf in een veelvoud van vormen, een variatie van tendensen, een wisselwerking tussen energieën. Veelvoudigheid staat de tussenkomst toe van een bepalende en tijdelijk vervormende factor, het individuele ego; en de natuur van het ego is een zelfbeperking van het bewustzijn door een gewilde onwetendheid van de rest van haar spel en haar exclusieve absorptie in een vorm, een combinatie van tendensen, een veld van beweging van energieën. Het Ego is de factor, die de reacties bepaalt van vergissing, verdriet, pijn, kwaad, dood; want hij geeft deze waarden aan bewegingen, die anders vertegenwoordigd zouden worden in hun juiste relatie tot het Ene Bestaan, Zaligheid, Waarheid en Goedheid. Door de juiste relatie te herontdekken kunnen we de door het ego bepaalde reacties elimineren, hen uiteindelijk reduceren tot hun werkelijke waarden; en deze ontdekking kan tot stand gebracht worden door de juiste deelname van het individu aan het bewustzijn van de totaliteit en aan het bewustzijn van de transcendentie, die de totaliteit vertegenwoordigt.

Het idee, dat het beperkte ego niet alleen de oorzaak van dualiteiten is, maar de essentiële voorwaarde voor het bestaan van het universum, is in de latere Vedanta geslopen en er met constantheid gebleven. Door de verwijdering van de onwetendheid van het ego en zijn resulterende beperkingen, elimineren we inderdaad de dualiteiten, maar we elimineren samen met hen ons bestaan in de kosmische beweging. Op die manier keren we terug naar de in essentie kwade en illusoire natuur van het menselijke bestaan en de verwaandheid van alle inspanning naar volmaaktheid in het leven van de wereld. Een relatieve goedheid, die altijd verbonden is met zijn tegengesteldheid, is alles, wat we hier kunnen zoeken, Maar als we vasthouden aan het grotere en diepere idee, dat het ego alleen een tussenliggende representatie is van iets voorbij zichzelf, ontsnappen we uit deze consequentie en zijn we in staat de Vedanta toe te passen voor de vervulling van het leven en niet alleen voor de ontsnapping uit het leven. De essentiële oorzaak van en voorwaarde voor het universele bestaan is de Heer, Ishwara of Purusha, die individuele en universele vormen manifesteert en inneemt. Het beperkte ego is alleen een tussenliggend fenomeen van bewustzijn, dat noodzakelijk is voor een zekere lijn van ontwikkeling. Wanneer hij deze lijn volgt, kan het individu aankomen bij datgene, wat voorbij hem ligt, dat wat hij vertegenwoordigt, en kan blijven vertegenwoordigen, niet langer als een duister en beperkt ego, maar als een centrum van het Goddelijke en van het universele bewustzijn, waarbij alle individuele bepalingen omhelst, gebruikt en omgezet worden naar harmonie met het Goddelijke.

We hebben dan de manifestatie van het goddelijke Bewuste Wezen in de totaliteit van de fysieke Natuur als de fundatie van het menselijke bestaan in het materiele universum. We hebben de verschijning van dat Bewuste Wezen in een verwikkeld en onvermijdelijk evoluerend Leven, Denkvermogen en Supramentaal als de voorwaarde van onze handelingen; want deze evolutie heeft de mens in staat heeft gesteld in de Materie te verschijnen en deze evolutie zal hem langzamerhand in staat zal stellen om God te manifesteren in het lichaam, --- de universele Incarnatie. Wij hebben in de egoïstische formatie de tussenliggende en beslissende factor, die de Ene toestaat te verschijnen als de bewuste Velen vanuit dat onbepaalde algemene geheel, duister en vormloos, dat we het onderbewuste noemen, --- hṛdya samudra, het oceanische hart in dingen van de Rig Veda. We hebben dualiteiten van leven en dood, vreugde en verdriet, plezier en pijn, waarheid en vergissing, goed en kwaad als de eerste formaties van egoïstisch bewustzijn, de natuurlijke en onvermijdelijke uitkomst van haar poging om eenheid te realiseren in een kunstmatige constructie van zichzelf, uitgesloten van het totale ware, goede, leven en zaligheid van wezen in het universum. We hebben de oplossing van deze egoïstische constructie door de zelfopening van het individu voor het universum en voor God als het middel van die allerhoogste vervulling, waarvoor het egoïstische leven alleen een aanloop is, zoals het dierlijke leven alleen een aanloop was voor de mens. We hebben de realisatie van het Al in het individu door de transformatie van het beperkte ego in een bewust centrum van de goddelijke eenheid en vrijheid als de voorwaarde, die de vervulling bereiken. En we hebben de uitstroming van het oneindige en absolute Bestaan, Waarheid, Goedheid en Zaligheid van het zijn over de Velen in de wereld als het goddelijke resultaat, waarnaar de cycli van onze evolutie bewegen. Dit is de allerhoogste geboorte, die de moederlijke Natuur in zichzelf bevat; zij streeft er naar dit te leveren.

HOOFDSTUK VIII

De Methoden van Vedantische Kennis.

Dit geheime Zelf in alle wezens is niet klaarblijkelijk; maar zij wordt gezien door middel van de allerhoogste rede, het subtiele, door diegenen, die de subtiele visie hebben.

Katha Upanishad[27]

MAAR WAT is dan de werking van dit Sachchidananda in de wereld en door welke processen van dingen worden de relaties tussen haarzelf en het ego, waarvan zij de gedaantes eerst gevormd heeft, dan weer geleid naar hun vervulling? Want van deze relaties en het proces, dat zij volgen, hangt de hele filosofie en praktijk af van een goddelijk leven voor de mens.

We bereiken de voorstelling en de kennis van een goddelijk bestaan door boven het bewijs van de zintuigen uit te gaan en de muren van het fysieke denkvermogen te doorboren. Zolang we ons beperken tot het bewijs van de zintuigen en het fysieke bewustzijn, kunnen we niets ontvangen en niets weten, behalve de materiële wereld en haar fenomenen. Maar zekere gaven in ons stellen onze geestesgesteldheid in staat voorstellingen te bereiken, die we inderdaad kunnen herleiden door rationaliseren of door fantasierijke variatie van de feiten van de fysieke wereld, zoals wij ze zien, maar die niet gewaarborgd worden door enige zuivere fysieke data of enige fysieke ervaring. De eerste van deze instrumenten is de zuivere rede.

De menselijke rede heeft een dubbele actie, vermengd of afhankelijk, zuiver of almachtig. De rede accepteert een vermengde actie, wanneer zij zich beperkt tot de cirkel van onze waarneembare ervaring, laat haar wet toe als de uiteindelijke waarheid en houdt zich alleen bezig met de studie van het fenomeen, dat is te zeggen, met de verschijningen van dingen in hun relaties, processen en hulpmiddelen. Deze rationele handeling is niet in staat te weten wat is, alleen, wat het lijkt te zijn, zij heeft geen dieplood, waarmee zij de diepten van het wezen kan doorklinken, zij kan alleen het wordingsveld overzien. De rede behoudt, aan de andere kant, haar pure actie, wanneer zij onze waarneembare ervaringen ervaart als een beginpunt, maar, omdat ze weigert beperkt te worden door hen, gaat zij hen voorbij, beoordeelt, werkt in haar eigen recht en streeft algemene en onveranderbare concepten te bereiken, die zichzelf niet hechten aan de verschijningen van dingen, maar aan datgene, wat zich achter de verschijningen bevindt. Zij kan haar resultaat bereiken door onmiddellijke beoordeling, waarbij zij direct voorbij de verschijning gaat naar datgene, wat er achter staat en in dat geval kan het bereikte concept het resultaat blijken van de waarneembare ervaring en afhankelijk ervan, ofschoon het werkelijk een begrip is van de rede, die werkt in haar eigen recht. Maar de waarneming van de zuivere rede kunnen ook --- en dit is hun meer karakteristieke handeling --- de ervaring gebruiken, waarmee zij beginnen als hoofdzakelijk een excuus en het ver achter zich laten voor zij hun resultaat bereiken, zo ver, dat het resultaat het onmiddellijk tegenovergestelde kan lijken van dat wat onze waarneembare ervaring ons wil opleggen. Deze beweging is legitiem en onmisbaar, omdat onze normale ervaring niet alleen een klein deel dekt van het universele feit, maar zelfs binnen de perken van haar eigen veld instrumenten gebruikt, die gehavend zijn en ons foutieve informatie geven. Zij moet voorbij gegaan worden, op een afstand gezet en haar pressies vaak worden ontkend, als we een meer geschikte voorstelling van de waarheid van dingen willen bereiken. Het herstellen van de fouten van het zintuiglijk denkvermogen door gebruik van de rede is een van de meest waardevolle vermogens, die door de mens ontwikkeld zijn en de hoofdzaak van zijn superioriteit tussen de aardse wezens.

Het totale gebruik van het zuivere intellect brengt ons uiteindelijk van fysische naar metafysische kennis. Maar de concepten van metafysische kennis bevredigen in zichzelf de eis van ons integrale wezen niet volledig. Zij zijn inderdaad totaal bevredigend voor de zuivere rede zelf, omdat zij juist bestaan uit de substantie zijn van haar eigen bestaan. Maar onze natuur ziet de dingen altijd door twee ogen, want zij ziet ze dubbel als idee en als feit en ieder concept is daarom onvolledig voor ons en voor een deel van onze natuur bijna onwerkelijk, totdat het een ervaring wordt. Maar de waarheden, die nu in vrage zijn, zijn van een orde, die niet onderworpen is aan onze normale ervaring. Zij zijn, in hun natuur, "voorbij de waarneming van de zintuigen, maar grijpbaar voor de waarneming van de rede.” Daarom is er een andere faculteit van ervaring nodig, waardoor de vraag van onze natuur vervuld kan worden en dit kan alleen komen, omdat we bezig zijn met het suprafysieke, door een uitbreiding van psychologische ervaring.

Al onze ervaring is op een bepaalde manier psychologisch, omdat zelfs alles wat we ontvangen door de zintuigen geen betekenis of waarde heeft voor ons, totdat het vertaald is in termen van het zintuiglijke denkvermogen, de Manas van de Indiase filosofische terminologie. Manas, zeggen onze filosofen, is het zesde zintuig. Maar we kunnen zelfs zeggen, dat het het enige zintuig is en dat de andere, gezicht, gehoor, gevoel, reuk, smaak hoofdzakelijk speculaties zijn van het zintuiglijk denkvermogen, dat, ofschoon zij de zintuiglijke organen normaal gebruikt als de basis van haar ervaring, hen toch voorbijgaat en in staat is tot een onmiddellijke ervaring, geschikt voor haar eigen inherente handeling. Als resultaat is psychologische ervaring, zoals het kenvermogen van de rede, in de mens in staat tot een dubbele handeling, gemengd of afhankelijk, zuiver of soeverein. Haar gemengde actie vindt gewoonlijk plaats, wanneer het denkvermogen probeert bewust te worden van de uiterlijke wereld, het object (voorwerp); de zuivere actie, wanneer zij probeert bewust te worden van zichzelf, het subject (onderwerp). In de voorgaande activiteit is zij afhankelijk van de zintuigen en vormt haar voorstellingen in overeenstemming met hun bewijs; in de volgende handelt zij in zichzelf en is direct bewust van dingen door een soort identificatie met hen. Wij zijn op die manier bewust van onze emoties; wij zijn bewust van boosheid, zoals scherpzinnig is gezegd, omdat we boosheid worden. We zijn op die manier ook bewust van ons bestaan; en hier wordt de natuur van de ervaring als kennis door identiteit duidelijk. In werkelijkheid is alle ervaring in haar geheime natuur kennis door identiteit; maar haar ware karakter is voor ons verborgen, omdat we onszelf hebben afgescheiden van de rest van de wereld door uitsluiting; door de onderscheiding van onszelf als subject en al het andere als object en we worden gedwongen processen en organen te ontwikkelen, waardoor we weer in communicatie kunnen treden met alles wat we uitgesloten hebben. We moeten directe kennis door bewuste identiteit vervangen door een indirecte kennis, die veroorzaakt lijkt te worden door fysiek contact en mentale sympathie. Deze beperking is een fundamentele creatie van het ego en een voorbeeld van de manier, waarop zij overal voortgegaan is, door een begin vanuit een oorspronkelijke onwaarheid en door het bedekken van de werkelijke waarheid van dingen door een regiment onwaarheden, die voor ons praktische relationele waarheden worden.

Vanuit deze natuur van mentale en zintuiglijke kennis, zoals deze momenteel in ons georganiseerd is, volgt, dat er geen onvermijdelijke noodzaak is in onze bestaande beperkingen. Zij zijn het resultaat van een evolutie, waarin het denkvermogen gewend is geraakt om te steunen op zekere psychologische werkingen en hun reacties als haar normale middelen om in relatie te treden met het materiele universum. Ofschoon het de regel is, dat wanneer we proberen gewaar te worden van de uiterlijke wereld, we dit indirect moeten doen door middel van de zintuiglijke organen en we alleen zoveel van de waarheid van dingen en mensen kunnen ervaren, als de zintuigen naar ons overdragen, is deze regel daarom hoofdzakelijk de regelmaat van een dominante gewoonte. Het is mogelijk voor het denkvermogen, --- en het zou natuurlijk voor haar zijn, wanneer zij overtuigd kon worden om zichzelf te bevrijden uit haar toestemming aan de overheersing van de materie, --- om directe kennis te nemen van de gewaarwordingsobjecten zonder de hulp van de zintuiglijke organen. Dit gebeurt in hypnotische experimenten en verwante psychologische fenomenen. Omdat ons waakbewustzijn bepaald wordt en beperkt wordt door de balans tussen het denkvermogen en de materie, die uitgewerkt is door het leven in haar evolutie, is deze direct kennisname gewoonlijk onmogelijk gedurende onze gewone waaktoestand en moet daarom tot stand gebracht worden door het wakende denkvermogen in een toestand van slaap te brengen, die het ware of subliminale denkvermogen bevrijdt. Het denkvermogen is dan in staat om haar ware karakter te handhaven als het ene en geheel voldoende zintuig en vrij om haar zuivere en soevereine werking toe te passen op de gewaarwordingobjecten in plaats van haar vermengde en afhankelijke handeling. Deze uitbreiding van de begaafdheid is echter niet geheel onmogelijk, maar alleen moeilijker in de waaktoestand, --- zoals bekend is aan allen, die in staat geweest zijn om ver genoeg te gaan op zekere paden van psychologische experimenten.

De soevereine handeling van het zintuiglijke denkvermogen kan gebruikt worden om andere zintuigen te ontwikkelen naast de vijf, die we gewoonlijk gebruiken. Het is bijvoorbeeld mogelijk om het vermogen te ontwikkelen om zonder fysieke middelen het gewicht van een voorwerp, dat we in onze handen houden nauwkeurig in te schatten. Hier wordt de waarneming van het contact en de druk hoofdzakelijk gebruikt als beginpunt, juist zoals de informatie van de zintuiglijke ervaring gebruikt wordt door de zuivere rede, maar het tastgevoel geeft niet werkelijk de mate van gewicht aan het denkvermogen; zij vindt de juiste waarde door eigen onafhankelijke waarneming en gebruikt de aanraking alleen om in relatie te treden met het object. De zintuiglijke ervaring kan, zoals met de zuivere rede, ook met het zintuiglijke denkvermogen gebruikt worden als hoofdzakelijk een eerste punt van waaruit het voortgaat naar een kennis, die niets met de zintuiglijke organen te maken heeft en hun bewijs vaak tegenspreekt. Noch is de uitbreiding van vermogen alleen beperkt tot uiterlijkheden en oppervlakkigheden. Het is mogelijk om, wanneer we via een van de zintuigen in relatie getreden zijn met een uiterlijk voorwerp, Manas zo toe te passen, dat we bewust worden van de inhouden van het object, bijvoorbeeld om de gedachten of gevoelens van anderen te ontvangen of waar te nemen zonder de hulp van hun uitspraak, gebaar, handeling of gezichtuitdrukkingen en zelfs in tegenspraak met deze altijd gedeeltelijke en vaak misleidende gegevens. We zijn uiteindelijk in staat, door een gebruik van de innerlijke zintuigen, --- dat is te zeggen, van de zintuiglijke vermogens, in henzelf, in hun zuivere mentale of subtiele activiteit als onderscheiden van de fysieke, die alleen een selectie zijn voor de doeleinden van het uiterlijke leven van hun totale en algemene actie, --- om kennis te nemen van zintuiglijke ervaringen, van verschijningen en beelden van dingen, anders dan die, welke behoren tot de organisatie van onze materiele omgeving. Al deze uitbreidingen van vermogen moeten, ofschoon zij met aarzeling en ongeloof ontvangen worden door het fysieke denkvermogen, omdat zij abnormaal zijn voor het schema van ons gewone leven en ervaring, moeilijk in beweging te krijgen, nog moeilijker om systeem in hen aan te brengen om zo in staat te zijn van hen een ordelijk en bruikbaar stel instrumenten te maken, toch erkend worden, omdat zij het onveranderlijke resultaat zijn van iedere poging om het veld te vergroten van ons oppervlakkige actieve bewustzijn, of door een of andere soort onaangeleerde inspanning en toevallig slecht geordend effect of door een wetenschappelijk en goed geregelde praktijk.

Geen van hen leidt echter naar het doel, dat we op het oog hebben, de psychologische ervaring van die waarheden, die "voorbij de waarneming van de zintuigen liggen, maar grijpbaar zijn voor de waarnemingen van de rede”, buddhigraham atindriyam[28]. Zij geven ons alleen een breder veld van fenomenen en meer effectieve middelen om deze fenomenen waar te nemen. De waarheid van dingen ontsnapt altijd voorbij de zintuigen. Toch is het een vaste regel, die inherent is juist in de constitutie van het universele bestaan, dat waar waarheden verkrijgbaar zijn door de rede, er ergens in het organisme, dat de rede bezit, een middel moet zijn om bij hen te komen of hen te verifiëren door ervaring. Het enige middel, dat we overgelaten hebben in ons mentale vermogen is een uitbreiding van die vorm van kennis door identiteit, die ons besef geeft van ons eigen bestaan. De kennis van de inhouden van ons zelf is werkelijk gebaseerd op een zelfbewustzijn, meer of minder bewust, meer of minder tegenwoordig voor onze waarneming. Of om het meer in algemene termen te plaatsen, de kennis van de inhouden is opgesloten in de kennis van het continent. Wanneer we ons vermogen van mentale zelfbewustzijn dan kunnen uitbreiden tot het bewustzijn van het Zelf voorbij en buiten ons, Atman of Brahman van de Upanishads, kunnen we in bezit komen van ervaring van de waarheden, die de inhoud vormen van Atman of Brahman in het universum. Op deze mogelijkheid heeft de Indiase Vedanta zich gebaseerd. Zij heeft de kennis van het universum gezocht door de kennis van het Zelf.

Maar mentale ervaring en concepten van de rede zijn er zelfs op het hoogste punt altijd door gehouden voor een reflectie in mentale identificaties en niet de allerhoogste zelfbestaande identiteit. Wij moeten voorbij het denkvermogen en intellect gaan. De rede, die actief is in ons ontwaakte bewustzijn, is alleen een bemiddelaar tussen het onderbewuste Al, waar we vandaan komen in onze opwaartse evolutie en het superbewuste Al, waarnaar we worden gedreven door die evolutie. Het onderbewuste en suprabewuste zijn twee verschillende formuleringen van hetzelfde Al. Het hoofdwoord van het onderbewuste is Leven, het hoofdwoord van het suprabewuste is Licht. In het onderbewuste is kennis of bewustzijn verwikkeld in actie, want aktie is de essentie van Leven. In het suprabewuste gaat de aktie weer binnen in Licht en bevat niet langer betrokken kennis, maar is zelfbesloten in een allerhoogst bewustzijn. Intuïtieve kennis is in beiden aanwezig en de fundatie van intuïtieve kennis is bewuste of effectieve identiteit tussen dat wat weet en dat wat gekend wordt; in die staat van algemeen zelfbestaan zijn de kenner en het gekende een door kennis. Maar in het onderbewuste manifesteert de intuïtie zich in de aktie, in effectiviteit en de kennis of bewuste identiteit is of geheel of meer of minder besloten in de aktie. In het suprabewuste, daarentegen, waar Licht de wet en het principe is, manifesteert de intuïtie zichzelf in haar ware natuur als kennis, die voortkomt uit bewuste identiteit en effectiviteit van aktie is eerder de begeleiding of noodzakelijk gevolg en maskeert niet langer als het voornaamste feit. Tussen deze twee toestanden treden de rede en het denkvermogen op als bemiddelaren, die het wezen in staat stellen kennis uit haar gevangenis te bevrijden bij de handeling en haar voor te bereiden om haar essentiële eerste plaats op te geven. Wanneer het zelfbewustzijn, toegepast in het denkvermogen, zowel op gebied als inhoud, op eigen zelf en anders zelf, zichzelf verheft naar de lichtende zelfmanifeste identiteit, verandert de rede zichzelf ook in de vorm van zelfverlichte intuïtieve[29] kennis. Dit is de hoogst mogelijke toestand van onze kennis, wanneer het denkvermogen zich vervult in het supramentale.

Zo is het schema van het menselijke begrip, waarop de conclusies van de meest oude Vedanta gebaseerd waren. De ontwikkeling van de resultaten, die verkregen werden, gebaseerd op deze fundatie door de oude wijzen, is niet mijn object, maar het is noodzakelijk om enkele van hun conclusies kort te bekijken, zover als zij invloed uitoefenen op het probleem van het goddelijk Leven, waarin we momenteel alleen geïnteresseerd zijn. Want alleen in die ideeën zullen we de beste voorgaande fundatie vinden van datgene, wat we nu opnieuw willen opbouwen en ofschoon, als met alle kennis, de oude uitdrukking tot op zekere hoogte vervangen moet worden door een nieuwe uitdrukking, die past bij een latere geestesgesteldheid en oud licht moet opgaan in nieuw licht, wanneer de dageraad de dageraad opvolgt, zullen we toch met de oude schat als ons eerste kapitaal of zoveel als we er van kunnen ontdekken, zo voordelig mogelijk vooruitkomen om de grootste voordelen te halen uit onze nieuwe handel met de altijd onveranderlijke en altijd veranderende Oneindigheid.

Sad Brahman, zuiver Bestaan, ondefinieerbaar, oneindig, absoluut is het laatste concept, die de Vedantische analyse bereikt in haar kijk op het universum, de fundamentele Werkelijkheid, die de Vedantische ervaring ontdekt achter alle beweging en formatie, die de blijkbare werkelijkheid vormen. Het is duidelijk, dat, wanneer we dit concept proberen, we volledig datgene voorbijgaan wat ons gewone bewustzijn, onze normale ervaring, bevat en rechtvaardigt. De zintuigen en het zintuiglijke denkvermogen weten niets van ons zuivere en absolute bestaan. Alles, wat onze zintuiglijke ervaring ons vertelt is vorm en beweging. Vorm bestaat, maar met een bestaan, dat niet zuiver is, eerder altijd gemengd, gecombineerd, verzameld, relatief. Wanneer we bij onszelf naar binnen gaan, kunnen we van de exacte vorm afkomen, maar we kunnen niet van de beweging, van de verandering af komen. Beweging van Materie in Ruimte, beweging van verandering in Tijd lijkt de voorwaarde van bestaan te zijn. We kunnen inderdaad zeggen, als we willen, dat dit bestaan is of dat het idee van bestaan in zichzelf niet overeen komt met een ontdekbare werkelijkheid. Op zijn hoogst krijgen wij in het fenomeen van zelfbewustzijn of erachter soms een glimp van iets onbeweegbaars en onveranderlijks; iets, dat we vagelijk waarnemen of ons voorstellen dat we voorbij alle leven en dood zijn, voorbij alle verandering, formatie en handeling. Hier is de ene deur in ons, die soms openvliegt naar de pracht van een waarheid erachter en voor hij weer sluit, toestaat, dat een straal ons raakt, --- een lichtende aanraking, die, wanneer we de kracht en fierheid hebben, we in ons geloof kunnen behouden en een begin kunnen maken voor een ander spel van bewustzijn dan dat van het zintuiglijke denkvermogen, voor het spel van Intuïtie.

Want, wanneer we zorgvuldig onderzoeken, zullen we vinden, dat Intuïtie onze eerste leraar is. Intuïtie bevindt zich altijd gesluierd achter onze mentale handelingen. Intuïtie brengt de mens die briljante boodschappen van het Onbekende, die het begin zijn van zijn hogere kennis. De rede komt alleen naderhand in actie om te zien wat voor voordeel hij kan hebben van de heldere oogst. Intuïtie geeft ons dat idee van iets achter en voorbij alles wat we weten en lijkt dat te zijn wat de mens altijd nastreeft in tegenstelling tot zijn lagere rede en al zijn normale ervaring en hem aanzet die vormloze waarneming te formuleren in de meer positieve ideeën over God, Onsterfelijkheid, Hemel en de rest, waardoor we streven het voor het denkvermogen uit te drukken. Want Intuïtie is zo sterk als de Natuur zelf, uit juist wiens ziel zij is ontstaan en zij trekt zich niets aan van de tegenstellingen van de rede of de ontkenningen van de ervaring. Zij weet wat er is, omdat het is, omdat zij zelf daarvan is en daarvan gekomen is en zal het niet afstaan aan de beoordeling van datgene wat hoofdzakelijk wordt en verschijnt. Waarover de Intuïtie ons vertelt, is niet zozeer Bestaan als het Bestaande, want zij gaat voort vanuit dat ene punt van licht in ons, dat haar haar voordeel geeft, die soms geopende deur in ons eigen zelfbewustzijn. De oude Vedanta bemachtigde deze boodschap van de Intuïtie en formuleerde het in de drie grote declaraties van de Upanishads, "Ik ben Hem”, "Gij zijt Dat, O Swetaketu, "Al dit is Brahman; dit Zelf is Brahman”.

Maar de Intuïtie diende, juist door de natuur van haar handeling in de mens, terwijl zij werkt vanachter de sluier, in principe actief in zijn meer onverlichte, minder duidelijk onderscheiden delen, voor de sluier, in het nauwe licht, dat ons wakend bewustzijn is, alleen door middel van instrumenten, die niet in staat zijn haar boodschappen volledig te assimileren, --- Intuïtie is niet in staat ons de waarheid te geven in die geordende en duidelijk onderscheiden vorm, die onze natuur vereist. Voordat zij een zodanige volledigheid van directe kennis in ons zou kunnen bewerkstelligen, zou zij zich moeten organiseren in ons oppervlaktewezen en het leidende gedeelte daar in bezit nemen. Maar in ons oppervlaktewezen is het niet de Intuïtie, maar de rede, die georganiseerd is en ons helpt onze waarnemingen, gedachten, en handelingen te ordenen. Daarom moest het tijdperk van intuïtieve kennis, vertegenwoordigd door het vroege Vedantische denken van de Upanishads, plaats maken voor het tijdperk van rationele kennis; geïnspireerde Geschriften maakten plaats voor metafysische filosofie, op dezelfde manier als naderhand metafysische filosofie plaats moest maken voor experimentele Wetenschap. Intuïtief denken, dat een boodschapper is van het suprabewuste en daarom ons hoogste vermogen, werd verdrongen door de zuivere rede, die alleen een soort afgezant is en tot de middelste hoogten van ons wezen behoort; zuiver intellect werd op zijn beurt voor een tijd verdrongen door de gemengde handeling van de redect, edat zich op ons niveau bevindt en op lagere niveaus en in zijn uitzicht niet boven de horizon van de ervaring uitkomt, die het fysieke denkvermogen en zintuigen of zulke hulpmiddelen, als we voor hen kunnen uitvinden, ons kunnen brengen. En dit proces, dat een afdaling lijkt te zijn, is werkelijk een cirkel van vooruitgang. Want in elk geval wordt het lagere vermogen aangezet om zoveel mogelijk op te nemen als het kan assimileren van datgene, wat het hogere reeds had gegeven en te proberen om het te herstellen door haar eigen methoden. Door de poging is zijzelf vergroot in haar werkveld en bereikt uiteindelijk een soepelere en meer geschikte zelfschikking voor die hogere vermogens. Zonder deze opeenvolging en poging bij aparte assimilatie zijn we gedwongen onder de exclusieve dominantie te blijven van een deel van onze natuur, terwijl de rest of onderdrukt blijft en onnodig onderworpen of afgescheiden in haar werkveld en daarom arm in haar ontwikkeling. Met deze opvolging en aparte poging wordt de balans hersteld; een meer complete harmonie van onze delen van kennis wordt voorbereid.

We zien deze opvolging in de Upanishads en de opvolgende Indiase filosofieën. De wijzen van de Veda en Vedanta vertrouwden totaal op de intuïtie en spirituele ervaring. Bij vergissing spreken studenten soms over grote debatten of discussies in de Upanishad. Wanneer er ergens een tegenstelling verschijnt, vervolgt het niet door discussie, dialectiek of het gebruik van logische redenering, maar door een vergelijking van intuïties en ervaringen, waarbij de minder lichtende plaats maken voor de meer lichtende, de nauwere, meer foutieve en minder essentiële voor de meer omvattende, de meer volmaakte, de meer essentiële. De vraag, die door de ene wijze aan de andere gesteld wordt, is: "Wat weet gij?”, niet "Wat denkt gij?”, noch "Tot welke conclusie is uw redenering gekomen?”. Nergens in de Upanishads vinden we enig spoor van logische redenering, die aangezet wordt, gebaseerd op de ondersteuning van de waarheden van de Vedanta. De Intuïtie, die de wijzen lijken vastgehouden te hebben, moet gecorrigeerd worden door een meer volmaakte intuïtie; logische redenering kan daar niet de rechter van zijn.

En toch eist de menselijk rede haar eigen methode van bevrediging. Daarom hebben Indiase filosofen, met respect voor de erfenis van het verleden, toen het tijdperk van rationalistische speculatie begon, een dubbele houding aangenomen voor de Waarheid, die zij zochten. Zij herkenden in de Sruti de eerdere resultaten van Intuïtie of, zoals zij er de voorkeur aan gaven om het te noemen, van geïnspireerde Openbaring, een autoriteit, die superieur is aan de rede. Maar tegelijkertijd begonnen zij bij de Rede en testten de ervaring, die hij hen gaf en behielden alleen die conclusies voor rechtsgeldig, die ondersteund werden door de allerhoogste autoriteit. Op deze manier voorkwamen zij tot op zekere hoogte de hebbelijkheid van metafysica, de tendens om in de wolken te strijden, omdat met woorden gewerkt wordt, alsof zij verplichtende feiten zijn in plaats van symbolen, die altijd zorgvuldig onderzocht moeten worden en voortdurend teruggebracht tot de ervaring van datgene, dat zij vertegenwoordigen. Hun speculaties neigden eerst om dicht bij het centrum te blijven bij de hoogste en diepzinnigste ervaring en gingen voort met de verenigde toestemming van de twee grote autoriteiten, de Rede en de Intuïtie. Desalniettemin triomfeerde de natuurlijke neiging van de Rede om haar eigen almachtigheid te doen gelden, in feite over de theorie van haar ondergeschiktheid. En dus de opkomst van tegengestelde scholen, die zich alleen in theorie baseerden op de Veda en haar teksten gebruikten als een wapen tegen de anderen. Want de hoogste Intuïtieve Kennis ziet dingen in het geheel, in de grootheid en details alleen als kanten van het ondeelbare geheel; haar tendens is naar onmiddellijke synthese en de eenheid van kennis. Rede, daarentegen, gaat te werk door analyse en verdeling en brengt zijn feiten bijeen om een geheel te vormen; maar in de assemblage, die zo gevormd wordt, zijn er tegengestelden, onregelmatigheden, logische onverenigbaarheden en de natuurlijke tendens van de Rede is om sommige te bevestigen en andere te ontkennen, die in conflict zijn met zijn gekozen oplossingen, zodat zij een foutloos logisch systeem zou kunnen formeren. De eenheid van de eerste intuïtieve kennis werd aldus opengebroken en de ingenieusiteit van de logische denkers was altijd in staat werktuigen, interpretatie methoden, standaards van veranderende waarde te ontdekken, waardoor ongeschikte teksten van de Geschriften bijna tenietgedaan konden worden en een totale vrijheid verkregen kon worden voor hun metafysische speculatie.

Desalniettemin bleven de belangrijke concepten van de vroege Vedanta in gedeelten in de verschillende filosofische systemen en van tijd tot tijd werden inspanningen gedaan om hen weer te combineren tot een of ander beeld van de oude algemeenheid en eenheid van intuïtief denken. En achter het denken van alle, op verschillende wijze gepresenteerd, overleefde, als fundamentele opvatting, Purusha, Atman of Sat Brahman, de zuiver Bestaande van de Upanishads, vaak gerationaliseerd tot een idee of psychologische toestand, maar nog belast met iets van de oude lading van niet uitdrukbare werkelijkheid. Wat zou de relatie kunnen zijn van de beweging van wording, wat we wereld noemen, tot deze absolute Eenheid en hoe het ego, ofwel voortgebracht door de beweging of de oorzaak van de beweging, terug kan keren naar dat ware Zelf, Goddelijkheid of Werkelijkheid, verklaard door de Vedanta, dit waren de vragen, speculatief en praktisch, die het denken van India altijd in beslag genomen hebben.

HOOFDSTUK IX

De Zuivere Bestaande

Een ondeelbaar, dat zuiver bestaan is.

Chhandogya Upanishad[30]

ALS we onze blik afwenden van haar egoïstische in beslagname door beperkte en vluchtige interesses en kijken naar de wereld met onpartijdige en nieuwsgierige ogen die alleen op zoek zijn naar de Waarheid, dan is ons eerste resultaat de gewaarwording van een grenzeloze energie van oneindig bestaan, oneindige beweging, oneindige activiteit die zichzelf uitstort in de eindeloze Ruimte, in de eeuwige Tijd, een bestaan dat ons ego, of welk ego dan ook, of elke collectiviteit van ego's oneindig overtreft, in wiens balans de grandioze producten van eeuwigheden niet meer zijn dan het stof van een moment en in wiens onberekenbare som ontelbare duizendtallen alleen tellen als een nietige zwerm. We handelen, voelen en weven instinctief onze dagelijkse gedachten alsof deze verbluffende beweging in de wereld, met ons als middelpunt, aan het werk is en ter wille van ons, om ons te helpen of te schaden, of, net alsof rechtvaardiging van onze egoïstische verlangens, emoties, ideeën, normen háár juiste werk is omdat ze onze eigen eerste zorg zijn. Als we beginnen met zien, nemen we waar dat zij bestaat voor zichzelf, niet voor ons, haar eigen gigantische doelen heeft, haar eigen complexe en grenzeloze idee, haar eigen enorme verlangen of verrukking, die zij tracht te vervullen, haar eigen immense en formidabele normen, die neerkijken, als met een toegeeflijke en ironische glimlach, op de nietigheid van ons eigen bestaan. Maar laten wij ook niet doorschieten naar de tegenovergestelde extremiteit en een te positief idee vormen van onze eigen betekenisloosheid. Dat zou ook een daad zijn van onwetendheid en het sluiten van onze ogen voor de grote feiten van het universum.

Want deze grenzeloze Beweging ziet ons niet als onbelangrijk voor zichzelf. De wetenschap toont ons hoe minutieus de zorg, hoe doordacht het instrument, hoe intens de absorptie is die aan het kleinste detail wordt geschonken zoals aan het grootste. Deze machtige energie is een gelijke en onpartijdige moeder, samam Brahma, in de grootse termen van de Gita en haar intensiteit en bewegingskracht zijn gelijk in zowel de vorming als de standhouding van een zonnestelsel als in de organisatie van het leven in een mierenhoop. Het is de illusie van grootte, van hoeveelheid die ons beweegt om naar de één te kijken als groot en naar de ander als nietig. Maar als we, aan de andere kant, niet naar de grootte van hoeveelheid maar naar de kracht van kwaliteit kijken, dan zullen we zeggen dat de mier groter is dan het zonnestelsel, waar het in leeft en dat de mens groter is dan alle levenloze Natuur tezamen. Maar dit is weer de illusie van kwaliteit. Als we er achter gaan kijken en alleen de intensiteit van de beweging onderzoeken, waarvan kwaliteit en kwantiteit aspecten zijn, dan realiseren we ons dat deze Brahman in alle bestaan gelijkelijk aanwezig is. Als alles evenveel deelneemt in zijn bestaan, voelen we er veel voor te zeggen dat hij ook in alles zijn energie gelijk verdeelt. Maar dit is ook een illusie van hoeveelheid. Brahman verblijft in alles, ondeelbaar, maar alsof verdeeld en verspreid. Als we opnieuw kijken met een observerende waarneming die niet overheerst wordt door intellectuele concepten, maar wordt ingegeven door intuïtie, die culmineert in kennis door identiteit, dan zullen we zien dat het bewustzijn van deze oneindige Energie anders is dan ons mentale bewustzijn, dat dit ondeelbaar is en niet een gelijk deel van zichzelf geeft, maar tegelijkertijd zijn gehele zelf geeft aan zowel het zonnestelsel als aan de mierenhoop. Voor Brahman zijn er geen totaal en delen, maar ieder ding is zijn volledige zelf en vindt baat bij de totale Brahman. Kwaliteit en kwantiteit verschillen, maar het zelf is gelijk. De vorm, de wijze en het resultaat van de kracht van actie variëren eindeloos, maar de eeuwige, oorspronkelijke, oneindige energie is gelijk in alles. De kracht van de sterkte, die de sterke man gaat maken, is niets groter dan de kracht van de zwakte, die de zwakke man gaat maken. De gebruikte energie is even groot in onderdrukking als in uiting, in ontkenning als in erkenning, in stilte als in geluid.

Daarom is de eerste beschouwing die we kloppend moeten maken die tussen deze oneindige Beweging, deze energie van bestaan, die de wereld is en ons zelf. Nu houden we er een verkeerde boekhouding op na. Wij zijn oneindig belangrijk voor het Al, maar voor ons is het Al verwaarloosbaar; alleen wijzelf zijn belangrijk voor onszelf. Dit is het teken van de oorspronkelijke onwetendheid, die de wortel is van het ego, dat alleen, met zichzelf als centrum, kan denken alsof het zelf het Al zou zijn en van datgene, dat hij niet zelf is, maar alleen zoveel accepteert, als hij mentaal in staat is te erkennen of verplicht is te herkennen door de schokken vanuit zijn omgeving. Zelfs als hij begint te filosoferen, beweert hij niet dat de wereld alleen bestaat in en door zijn bewustzijn? Zijn eigen staat van bewustzijn of mentale normen zijn voor hem de test van de werkelijkheid; alles buiten zijn gedachteveld of gezichtsveld neigt er naar onwaar te zijn of niet bestaand. Deze mentale zelfvoldoening van de mens creëert een systeem van vals boekhouderschap, dat ons verhindert om de juiste en volle waarde uit het leven te halen. Er is een manier van zien waarin deze beweringen van het menselijke denkvermogen en ego rusten op een waarheid, maar deze waarheid komt alleen tevoorschijn als het verstand zijn onwetendheid heeft geleerd en het ego zichzelf aan het Al heeft onderworpen en daarin zijn gescheiden zelfbewustzijn heeft verloren. De erkenning, dat wij, of beter de resultaten en verschijningen, die we onszelf noemen, slechts een deelbeweging zijn van deze oneindige Beweging en dat het dat oneindige is, dat we moeten kennen, bewust moeten zijn en trouw moeten vervullen, is het begin van waar leven. De erkenning, dat we in onze ware zelf één zijn met de totale beweging en niet minder of ondergeschikt, is de andere kant van de rekening en zijn uiting in de wijze van ons bestaan, denken, emoties en handeling is noodzakelijk om het toppunt te bereiken van een waar of goddelijk leven.

Maar om de rekening te vereffenen, moeten we weten wat dit Al is, deze oneindige en almachtige energie. En hier komen we uit bij een nieuwe complicatie. Want het is ons bevestigd door de zuivere rede en het lijkt ons bevestigd te worden door de Vedanta, dat aangezien we ondergeschikt zijn en een aspect van deze Beweging, dat de beweging ondergeschikt is en een aspect van iets anders dan zichzelf, van een grote tijdloze, ruimteloze Stabiliteit, sthāṇu, die onveranderbaar is, onuitputtelijk en ongebruikt, die niet handelt ondanks dat hij al deze actie bevat, geen energie, maar zuiver bestaan. Degenen, die alleen deze wereldenergie zien, kunnen inderdaad verklaren, dat zoiets niet bestaat: ons idee van een eeuwige stabiliteit, een onveranderbaar zuiver bestaan is een fictie van onze intellectuele begrippen, die beginnen bij een verkeerd idee van stabiliteit: want er is niets, dat stabiel is; alles is beweging en ons begrip van het stabiele is alleen een kunstgreep van ons mentale bewustzijn, waarmee we een standpunt veilig stellen om praktisch met de beweging om te gaan. Het is makkelijk te laten zien, dat dit waar is in de beweging zelf. Daar is niets, dat stabiel is. Alles, wat stilstaand lijkt te zijn, is alleen maar een blok van beweging, een vorm van energie aan het werk, die ons bewustzijn zo beïnvloedt, dat het lijkt stil te zijn, zo ongeveer als de aarde voor ons stil lijkt te staan, of zoals een trein, waarin we reizen, stil lijkt te staan midden in een voorbijsnellend landschap. Maar is het evenzeer waar dat onderliggend aan deze beweging, deze ondersteunend, er niets is dat bewegingloos en onveranderbaar is? Is het waar dat bestaan alleen maar bestaat in de actie van energie? Of is het niet eerder zo dat energie een product is van Bestaan?

We zien onmiddellijk, dat als er een dergelijk Bestaan is, het zoals de Energie oneindig moet zijn. Noch de rede, noch ervaring, noch intuïtie, noch verbeelding getuigt aan ons de mogelijkheid van een definitief eindpunt. Alle einde en begin vooronderstelt iets voorbij dat einde of begin. Een absoluut eind, een absoluut begin is niet alleen een contradictie in terminus, maar een tegenstelling van de essentie van dingen, een gewelddadigheid, een fictie. De oneindigheid legt zichzelf dan op aan de verschijningen van de eindigheid door zijn onuitwisbaar zelfbestaan.

Maar dit is oneindigheid met betrekking tot Tijd en Ruimte, een eeuwige duur, een uitbreiding zonder einde. De zuivere Rede gaat verder en terwijl hij kijkt in zijn eigen kleurloze en sobere licht naar Tijd en Ruimte, toont hij aan, dat deze twee categorieën zijn van ons bewustzijn, condities, waaronder we onze waarneming van verschijnselen rangschikken. Als we naar bestaan in zichzelf kijken, dan verdwijnen Tijd en Ruimte. Als er enige uitbreiding is, dan is het geen ruimtelijke, maar een psychologische uitbreiding; als er enige tijdsduur is, dan is het geen tijdelijke maar een psychologische tijdsduur; en het is dan eenvoudig om te zien dat deze uitbreiding en tijdsduur alleen symbolen zijn die voor het denkvermogen iets vertegenwoordigen, dat niet vertaalbaar is in intellectuele termen, een eeuwigheid, die voor ons hetzelfde alles bevattende altijd nieuwe moment lijkt, een oneindigheid, die voor ons eenzelfde alles bevattend, alles doordringend punt lijkt zonder afmeting. En dit conflict in woorden, zo hevig, en toch nauwkeurig iets uitdrukkend, wat we waarnemen, laat zien dat het denkvermogen en de taal hun natuurlijke grenzen voorbij zijn gegaan en er naar streven een Werkelijkheid uit te drukken, waarin hun eigen conventies en noodzakelijke tegenstellingen in een onuitsprekelijke identiteit verdwijnen.

Maar is dit een ware registratie? Kan het niet zo zijn dat Tijd en Ruimte voornamelijk zo verdwijnen omdat het bestaan, waar wij naar kijken, een verbeelding is van het intellect, een fantastisch Niets, gecreëerd door de spraak, dat we er proberen op te bouwen tot een conceptuele werkelijkheid? We kijken opnieuw naar dat Bestaan in zichzelf en we zeggen, Nee. Er is iets achter het fenomeen dat niet alleen oneindig is maar ondefinieerbaar. Van geen fenomeen, van geen totaliteit van fenomenen kunnen we zeggen, dat het absoluut is. Zelfs als we alle verschijnselen reduceren tot één fundamenteel, universeel, niet verminderbaar verschijnsel van beweging of energie, krijgen we alleen een ondefinieerbaar verschijnsel. Juist de voorstelling van beweging draagt de mogelijkheid in zich tot rust en verraadt zichzelf als een activiteit van een of ander bestaan; juist het idee van energie in actie draagt in zich het idee van energie, dat afziet van actie; en een absolute energie, niet in actie is, eenvoudig en zuiver absoluut bestaan. We hebben alleen deze twee alternatieven, óf een ondefinieerbaar zuiver bestaan óf een ondefinieerbare energie in actie en, als de laatstgenoemde alleen waar is, zonder enige stabiele basis of oorzaak, dan is de energie het resultaat en een verschijnsel, gegenereerd door de actie, de beweging die alleen bestaat. Dan hebben we geen Bestaan, of we hebben het Niets van de Boeddhisten met bestaan alleen als een attribuut van een eeuwig verschijnsel, van Actie, van Karma, van Beweging. Dit, beweert de zuivere rede, laat mijn waarnemingen onbevredigd, gaat tegen mijn fundamentele zienswijze in, en daarom kan het niet zo zijn. Want het brengt ons tot een laatste abrupt eindigende trede van een beklimming, die de hele trap zonder ondersteuning laat, zwevend in de Leegte.

Als dit ondefinieerbare, oneindige, tijdloze, ruimteloze Bestaan bestaat, dan is het noodzakelijkerwijs een zuiver absoluut. Het kan niet opgesomd worden in enige hoeveelheid of hoeveelheden, het kan niet samengesteld worden uit enige kwaliteit of combinatie van kwaliteiten. Het is geen verzameling van vormen of een formele onderlaag van vormen. Als alle vormen, hoeveelheden, kwaliteiten zouden verdwijnen, dan zou dit blijven. Bestaan zonder hoeveelheid, zonder kwaliteit, zonder vorm is niet alleen denkbaar, maar het is zelfs het enige dat we kunnen bevatten achter deze verschijnselen. Als we zeggen dat het zonder hen is, bedoelen we noodzakelijkerwijs, dat het hen overtreft, dat het iets is, waarin zij op zo'n manier in opgaan, dat ze stoppen te zijn wat we vorm, kwaliteit, kwantiteit noemen en waaruit ze tevoorschijn komen als vorm, kwaliteit en kwantiteit in de beweging. Ze verdwijnen niet in één vorm, één kwaliteit, één kwantiteit, die de basis is van al het andere, --- want er bestaat niet zoiets, --- maar in iets wat niet gedefinieerd kan worden door één van deze termen. Dus alle dingen, die condities en verschijnselen van de beweging zijn, gaan over in Dat, waar ze vandaan komen en daar, voor zover als ze bestaan, worden ze iets dat niet langer omschreven kan worden met de termen, die geschikt zijn voor hen in de beweging. Daarom zeggen we dat het zuivere bestaan een Absoluut is en in zichzelf onkenbaar door ons denken, hoewel we er naar terug kunnen gaan in een opperste identiteit, die alle termen van kennis overstijgt. De beweging, daarentegen, is het veld van de relativiteit en toch, juist door de definitie van de relativiteit, bevatten alle dingen in de beweging het Absolute, zijn zij er in besloten en zijn het. De relatie van de verschijnselen van de Natuur tot de fundamentele ether, die in hen is besloten, ze vormt, ze bevat en toch zo verschillend van hen is, dat wanneer ze er binnen gaan, stoppen te zijn wat ze nu zijn, is de illustratie door de Vedanta gegeven als de dichtst mogelijke voorstelling van deze identiteit in verschil tussen het Absolute en het relatieve.

We gebruiken, noodzakelijkerwijze, als we spreken over dingen, die overgaan in datgene, waar ze vandaan gekomen zijn, de taal van ons tijdelijk bewustzijn en moeten ons zelf beschermen tegen haar illusies. De verschijning van de beweging uit het Onveranderlijke is een eeuwig verschijnsel en alleen maar omdat we het niet kunnen bevatten in dat beginloze, eindeloze, altijd nieuwe moment, hetgeen de eeuwigheid van de Tijdloze is, zijn onze noties en waarnemingen verplicht het te plaatsen in een tijdelijke eeuwigheid van opeenvolgende duur, waaraan de ideeën opgehangen zijn van een altijd terugkerend begin, midden en eind.

Maar dit alles, mag gezegd worden, is alleen geldig, zolang we de concepten van zuivere rede accepteren en er aan onderworpen blijven. Maar de concepten van de rede hebben geen verplichtende kracht. We moeten niet oordelen over het bestaan door wat we mentaal kunnen bevatten, maar door wat wij zien, dat bestaat. En de puurste, meest vrije vorm van inzicht in het bestaan zoals het is, laat ons niets dan beweging zien. Er bestaan slechts twee dingen, beweging in Ruimte, beweging in Tijd, het eerstgenoemde objectief, het laatstgenoemde subjectief. Uitbreiding is werkelijk, duur is werkelijk, Ruimte en Tijd zijn werkelijk. Zelfs als we achter uitbreiding in Ruimte kunnen gaan en het waarnemen als een psychologisch fenomeen, als een poging van het denkvermogen om het bestaan handelbaar te maken door het ondeelbare geheel te verdelen in een conceptuele Ruimte, dan kunnen we toch niet achter de beweging van opeenvolging en verandering in Tijd komen. Want dat is juist de substantie van ons bewustzijn. Wij zijn en de wereld is een beweging, die constant vooruit gaat en toeneemt door het opnemen van alle opeenvolgingen van het verleden in een heden, dat zich aan ons voorstelt als het begin van alle opeenvolgingen van de toekomst, --- een begin, een heden, dat ons altijd ontwijkt, want zij bestaat niet, want zij is verdwenen, voordat zij is geboren. Wat bestaat, is de eeuwige, ondeelbare opeenvolging van Tijd, die op zijn stroom een progressieve beweging van bewustzijn meedraagt die ook ondeelbaar is. [31] Tijdsduur dan, eeuwige opeenvolgende beweging en verandering in Tijd is het enige absolute. Worden is het enige zijn.

In werkelijkheid is deze tegenstelling van actueel inzicht in het zijn met de conceptuele ficties van de zuivere Rede bedrieglijk. Als intuïtie in deze materie inderdaad werkelijk tegengesteld zou zijn aan intelligentie, dan zouden we niet met vertrouwen een voornamelijk conceptuele redenering tegenover fundamenteel inzicht kunnen ondersteunen. Maar dit beroep op intuïtieve ervaring is onvolledig. Het is alleen van waarde voor zover het doorgaat en het gaat fout door de integrale ervaring te verliezen. Zolang de intuïtie zichzelf alleen richt op datgene wat we worden, zien we ons zelf als een voortdurende progressie van beweging en verandering in bewustzijn in de eeuwige opeenvolging van Tijd. Wij zijn de rivier, de vlam van de Boeddhistische illustratie. Maar er is een allerhoogste ervaring en allerhoogste intuïtie, waardoor we terug gaan achter ons oppervlakte zelf en zien, dat dit worden, deze verandering, deze opeenvolging alleen een modaliteit zijn van ons wezen en dat er datgene in ons is dat in het geheel niet betrokken is in het worden. Niet alleen kunnen we de intuïtie hebben van hetgeen dat stabiel en eeuwig in ons is, niet alleen kunnen we er een glimp van opvangen in ervaring achter de sluier van dingen, die voortdurend vluchtig ontstaan, maar we kunnen we ons erin terug trekken en er volledig in leven en zo een volledige verandering teweegbrengen in ons uiterlijke leven, en in onze houding, en in onze actie op de beweging van de wereld. En deze stabiliteit, waarin we zo kunnen leven, is precies datgene, wat de pure Rede ons al heeft gegeven, alhoewel het te bereiken is zonder enige redenatie, zonder van tevoren te weten, wat het is, --- het is zuiver bestaan, eeuwig, oneindig, ondefinieerbaar, niet aangedaan door de opeenvolging van Tijd, niet besloten in de uitbreiding van Ruimte, voorbij vorm, hoeveelheid, kwaliteit; --- het Zelf alleen en absoluut.

Dan is het pure bestaan een feit en niet slechts een concept; het is de fundamentele werkelijkheid. Maar laat ons haasten er aan toe te voegen, dat de beweging, de energie, het worden ook een feit zijn, ook een realiteit. De hoogste intuïtie en zijn overeenkomende ervaring kunnen de ander corrigeren, kunnen er voorbij gaan, kunnen het buiten werking stellen, maar heffen het niet op. We hebben daarom twee fundamentele feiten van zuiver bestaan en van wereld bestaan, een feit van Zijn, een feit van Worden. De één of de ander ontkennen is makkelijk; erkenning van de feiten van bewustzijn en hun relatie ontdekken is de echte en vruchtbare wijsheid.

We moeten onthouden, dat stabiliteit en beweging alleen onze psychologische voorstellingen zijn van het Absolute, net zoals eenheid en veelheid dat zijn. Het Absolute gaat voorbij stabiliteit en beweging, zoals het voorbij eenheid en veelvuldigheid gaat. Maar het neemt zijn eeuwige positie in het ene en het stabiele en draait oneindig, onvoorstelbaar, veilig in de bewegende en talrijken, om zich zelf heen. Wereldbestaan is de extatische dans van Shiva, die het lichaam van God ogenschijnlijk talloos vermenigvuldigt: het laat dat witte bestaan precies waar en wat het was, voor altijd is en ooit zal zijn; zijn enig absolute doel is de vreugde van het dansen.

Maar aangezien we niet het Absolute in zichzelf kunnen beschrijven of uitdenken, voorbij stabiliteit en beweging, voorbij eenheid en veelvuldigheid, --- noch is dat enigszins onze zaak,--- moeten we het dubbele feit accepteren, zowel Shiva als Kali aanvaarden en er naar zoeken om te weten, wat die onmeetbare Beweging in Tijd en Ruimte is, met betrekking tot dat tijdloze en ruimteloze zuivere Bestaan, één en stabiel, waarop meting en onmeetbaarheid niet van toepassing zijn. We hebben gezien wat zuivere Rede, intuïtie en ervaring te zeggen hebben over zuiver Bestaan, over Sat; wat hebben ze te zeggen over Kracht, over Beweging, over Shakti?

En het eerste, wat we onszelf moeten afvragen, is of die Kracht gewoon kracht is, gewoon een onintelligente energie van beweging of dat het bewustzijn, dat er uit tevoorschijn schijnt te komen in deze materiele wereld, waarin we leven, niet hoofdzakelijk één van zijn fenomenale resultaten is, maar eerder zijn eigen ware en geheime natuur. In Vedantische termen, is Kracht gewoon Prakriti, slechts een beweging van actie en proces, of is Prakriti werkelijk vermogen van Chit, in haar natuur kracht van creatief zelfbewustzijn? Op dit essentiële probleem blijft de rest hangen.

HOOFDSTUK X

Bewuste Kracht

Zij aanschouwden de zelfkracht van het Goddelijke Wezen, diep verborgen door haar eigen bewuste werkwijzen.

Swetaswatara Upanishad[32]

Hij is het, die waakt in degenen, die slapen.

Katha Upanishad[33]

HET GEHELE FENOMENALE bestaan lost zichzelf op in Kracht, in een beweging van energie, die meer of minder materiële, meer of minder ruwe of subtiele vormen aanneemt voor zelfpresentatie aan haar eigen ervaring. In de oeroude beelden, waarmee het menselijke denken deze oorsprong en wet van zijn begrijpelijk en werkelijk voor zichzelf probeerde te maken, werd dit oneindige bestaan van Kracht uitgebeeld als een zee, oorspronkelijk in rust en daarom vrij van vormen, maar de eerste verstoring, de eerste aanvang van beweging, noodzaakt de schepping van vormen en is het zaad van een universum.

Materie is de presentatie van de kracht, die het meest makkelijk begrijpbaar is voor onze intelligentie, gevormd als hij is door contacten met de Materie, waaraan het denkvermogen, besloten in de stoffelijke hersenen, het antwoord geeft. De elementaire toestand van materiële Kracht is, vanuit het gezichtspunt van de oude Indiase fysici, een toestand van zuivere materiële uitbreiding in de Ruimte, waarvan de speciale eigenschap vibratie is, die aan ons getypeerd wordt door het fenomeen van geluid. Maar vibratie in deze toestand van ether is niet voldoende om vormen te creëren. Er moet een of andere obstructie zijn in de stroom van de oceaan van Kracht, een of andere samentrekking of uitbreiding, een of ander samenspel van vibraties, een of andere botsing van kracht op kracht om zo'n begin te creëren van vaste relaties en wederzijdse effecten. Materiele kracht, die zijn eerste etherische status verandert, veronderstelt een tweede, die in de oude taal de lucht wordt genoemd, waarvan de speciale eigenschap het contact is tussen kracht en kracht, het contact, dat de basis is van alle materiele relaties. Toch hebben we nog steeds geen werkelijke vormen, alleen veranderende krachten. Een ondersteunend principe is nodig. Dit wordt geleverd door een derde zelfmodificatie van de primitieve Kracht, waarvan het principe van licht, elektriciteit, vuur en warmte voor ons de karakteristieke manifestatie is. Zelfs dan kunnen we krachtvormen hebben, die hun eigen karakter en bijzondere actie bewaren, maar geen stabiele vormen van Materie zijn. Een vierde toestand, die gekarakteriseerd wordt door diffusie en een eerste medium van blijvende aantrekking en afstoting, dat schilderachtig water of de vloeibare staat wordt genoemd en een vijfde van cohesie, dat aarde of vaste toestand wordt genoemd, completeren de nodige elementen.

Alle vormen van Materie, waar we bewust van zijn, alle fysieke dingen, zelfs de meest subtiele, worden opgebouwd door de combinatie van deze vijf elementen. Al onze zintuiglijke ervaring hangt ook van hen af; want door de ontvangst van vibratie komt gewaarwording van geluid; door contact van dingen in een wereld van vibraties van Kracht de gewaarwording van aanraking; door de actie van licht in de vormen, die voortgekomen zijn uit en omlijnd en gedragen worden door de kracht van licht, vuur en warmte de gewaarwording van zien; door het vierde element (water) het smaakgevoel; door het vijfde (aarde) de gewaarwording van reuk. Alles is in essentie antwoord op vibrerende contacten tussen kracht en kracht. Op deze manier overbrugden de oude denkers de afgrond tussen zuivere Kracht en zijn uiteindelijke veranderingen en bevredigden de moeilijkheid, die voorkwam, dat het gewone menselijke denkvermogen zou begrijpen, hoe al deze vormen, die zo werkelijk, solide en duurzaam zijn voor zijn zintuigen, in werkelijkheid alleen tijdelijke fenomenen kunnen zijn en iets als zuivere energie, dat voor de zintuigen niet-bestaand, ontastbaar en bijna ongelooflijk is, kan de enige permanente kosmische werkelijkheid zijn.

Het probleem van bewustzijn wordt niet opgelost door deze theorie, want hij legt niet uit, hoe de kontakten van vibraties van Kracht bewuste sensaties kunnen opwekken. De Sankhyas of analytische denkers plaatsen daarom achter deze vijf elementen twee principes, die zij Mahat en Ahankara noemden, principes, die in werkelijkheid niet stoffelijk zijn; want de eerste is niets anders dan het enorme kosmische principe van Kracht en de andere het delende principe van Ego formatie. Desalniettemin worden deze twee principes, alsmede het principe van intelligentie actief in bewustzijn, niet door verdienste van de Kracht zelf, maar door de verdienste van een niet actieve Bewustzijnsziel of zielen, waarin zijn activiteiten worden gereflecteerd en door die reflectie de kleurschakering van bewustzijn aannemen.

Dat is de uitleg van dingen, aangeboden door de school van Indiase filosofie, die het dichtste bij de moderne materialistische ideeën komt en die het idee van een mechanische of onbewuste Kracht in de Natuur zo ver droegen als mogelijk was voor een serieus reflecterend Indiaas denkvermogen. Wat ook de tekortkomingen waren, het hoofdidee was zo onweerlegbaar, dat het algemeen aanvaard werd. Hoe het fenomeen van bewustzijn ook uitgelegd wordt, of de Natuur een inerte impuls is of een bewust principe, het is zeker een Kracht; het principe van dingen is een formerende beweging van energieën, alle vormen worden geboren uit ontmoetingen en wederzijdse aanpassing tussen ongevormde krachten, alle gewaarwording en handeling is een antwoord van iets in een vorm van Kracht op de contacten met andere vormen van Kracht. Zo ervaren wij de wereld en vanuit deze ervaring moeten we altijd beginnen.

Fysiek onderzoek van Materie door de moderne Wetenschap is tot dezelfde algemene conclusie komen, zelfs als er nog enkele laatste twijfels blijven hangen. Intuïtie en ervaring bevestigen deze eendracht van Wetenschap en Filosofie. De zuivere rede vindt erin de bevrediging van zijn eigen essentiële opvattingen. Want zelfs in de voorstelling van de wereld als in essentie een handeling van bewustzijn, is een handeling besloten en in de handeling beweging van Kracht, een spel van Energie. Dit bewijst ook, wanneer we het onderzoeken binnen onze eigen ervaring, de fundamentele natuur van de wereld te zijn. Al onze handelingen zijn het spel van de drievoudige kracht van de oude filosofieën, kenniskracht, begeertekracht, handelingskracht en al deze bewijzen werkelijk drie stromen te zijn van een origineel en identiek Vermogen, Adya Shakti. Zelfs onze toestanden van rust zijn alleen gelijkmatige toestanden van evenwicht van het spel van haar beweging.

Wanneer beweging van Kracht wordt erkend als de hele natuur van de Kosmos, komen twee vragen op. En hoe heeft deze beweging ten eerste helemaal plaats kunnen vinden in de boezem van het bestaan? Wanneer we veronderstellen, dat hij niet alleen eeuwig is, maar de diepere essentie van al het bestaan, dan komt de vraag niet op. Maar we hebben deze theorie ontkend. We zijn bewust van een bestaan, dat niet voortgedreven wordt door de beweging. Hoe neemt deze beweging, vreemd aan zijn eeuwige rustplaats er dan plaats in? Door welke oorzaak? Door welke mogelijkheid? Door welke mysterieuze aandrang?

Het antwoord, dat het meest goedgekeurd werd door het oude Indiase denkvermogen was, dat Kracht inherent is in het Bestaan. Shiva en Kali, Brahman en Shakti zijn een en geen twee, die scheidbaar zijn. Kracht, inherent in bestaan, kan in rust zijn of hij kan in beweging zijn, maar, wanneer hij in rust is, bestaat hij nog steeds en is niet vernietigd, verminderd of op enige manier essentieel veranderd. Dit antwoord is totaal zo rationeel en in overeenkomst met de natuur van dingen, dat we niet moeten aarzelen het te accepteren. Want het is onmogelijk, omdat het tegengesteld is aan de rede, om te veronderstellen, dat Kracht iets is dat vreemd is voor het ene en oneindige bestaan en erin binnengegaan is van buitenaf of niet-bestaand was en er in op kwam op enig punt in de Tijd. Zelfs de Illusionistische Theorie moet toegeven dat Maya, het vermogen van zelfillusie in Brahman potentieel eeuwig is in het eeuwige Wezen en dan is de enige vraag haar manifestatie of niet-manifestatie. De Shankya verklaart ook het eeuwige gelijktijdige bestaan van Prakriti en Purusha, de Natuur en de Bewustzijnsziel en de wisselende toestanden van rust of evenwicht van Prakriti en beweging of verstoring van evenwicht.

Maar, omdat Kracht zo inherent in het bestaan is en het de natuur van de Kracht is om deze dubbele of wisselende potentie van rust en beweging, dat is te zeggen, van zelfconcentratie in Kracht en zelfdiffusie in Kracht te hebben, komt de vraag van het hoe van de beweging, haar mogelijkheid, initiërende aandrang of aandringende oorzaak niet op. Want we kunnen dan gemakkelijk bevatten, dat deze potentie zichzelf moet vertalen of als een wisselend ritme van rust en beweging, die zich in Tijd opvolgen of anders als een eeuwige zelfconcentratie van Kracht in een onveranderlijk bestaan met een oppervlakkig spel van beweging, verandering en formatie, zoals het rijzen en dalen van golven aan de oppervlakte van de oceaan. En dit oppervlakkige spel --- we spreken noodzakelijkerwijze in ontoereikende beelden --- kan ofwel samenvallen met de zelfconcentratie en zelf ook eeuwig zijn of het kan in de Tijd beginnen en eindigen en afgesloten worden door een soort constant ritme; het is dan niet eeuwig in continuïteit, maar eeuwig in wederkeer.

Nu het probleem van het hoe geëlimineerd is, presenteert zich de vraag van het waarom. Waarom zou deze mogelijkheid van een spel van beweging van Kracht zich ook vertalen? Waarom zou de Kracht van bestaan niet eeuwig in zichzelf geconcentreerd blijven, oneindig, vrij van alle variatie en formatie? Deze vraag komt ook niet op, wanneer we aannemen, dat het Bestaan niet-bewust is en bewustzijn alleen een ontwikkeling van materiele energie is, die we foutievelijk veronderstellen als onstoffelijk. Want dan kunnen we simpelweg zeggen, dat dit ritme de natuur van de Kracht in het bestaan is en er absoluut geen reden is om naar een waarom te zoeken, een oorzaak, een initieel motief of een uiteindelijk doel, voor datgene, wat in haar natuur eeuwig zelfbestaand is. We kunnen die vraag niet poneren op eeuwig zelfbestaan en er aan vragen ofwel waarom zij bestaat of hoe zij tot het bestaan kwam; noch kunnen we haar poneren op zelfkracht van bestaan en zijn inherente natuur van aandrang tot beweging. Alles wat we kunnen onderzoeken is zijn manier van zelfmanifestatie, zijn principes van beweging en formatie, zijn proces van evolutie. Daar zowel Bestaan als Kracht inert zijn, --- inerte toestand en inerte aandrang, --- beiden onbewust en onintelligent, kan er geen doeleinde zijn of uiteindelijke bestemming in de evolutie of enige oorspronkelijke oorzaak of intentie.

Maar, wanneer we veronderstellen of vinden, dat Bestaan een Bewust Wezen is, verrijst het probleem. We kunnen inderdaad een bewust Wezen veronderstellen, dat onderworpen is aan zijn natuur van Kracht, erdoor aangedreven wordt en zonder optie of hij zich zal manifesteren in het universum of ongemanifesteerd blijven. Zo is de kosmische God van de Tantrikas en de Mayavadins, die onderworpen is aan Shakti of Maya, Purusha, gewikkeld in Maya of geregeld door Shakti. Maar het is duidelijk, dat zo'n God niet het allerhoogste oneindige Bestaan is, waarmee we begonnen zijn. Weliswaar is het alleen een formulering van Brahman in de kosmos door de Brahman, die zelf logischerwijze voorafgaand is aan Shakti of Maya en haar mee terugneemt naar haar transcendente wezen, wanneer zij ophoudt met haar werken. In een bewust bestaan, dat absoluut is, onafhankelijk van haar formaties, niet bepaald door haar werken, moeten we een inherente vrijheid voorstellen om de potentie van beweging te manifesteren of niet te manifesteren. Een Brahman, gedwongen door Praktiti is geen Brahman, maar een inerte Oneindigheid met een actieve inhoud in zich, die krachtiger is dan het continent, een bewuste houder van Kracht, van wie de Kracht meester is. Wanneer we zeggen, dat hij gedwongen is door zichzelf als Kracht, door zijn eigen natuur, raken we de tegenstelling niet kwijt, de ontwijking van ons eerste postulaat. We zijn terug bij een Bestaan, dat niets anders is dan Kracht, Kracht in rust of in beweging, absolute Kracht misschien, maar geen absoluut Wezen.

Het is dan noodzakelijk om de relatie te onderzoeken tussen Kracht en Bewustzijn. Maar wat bedoelen we met de laatstgenoemde term? Gewoonlijk bedoelen we er ons eerste voor de hand liggende idee mee van een mentaal wakend bewustzijn, zoals in het bezit is van het menselijke wezen gedurende het grootste deel van zijn lichamelijke bestaan, wanneer hij niet slaapt, niet bedwelmd is of op een andere manier beroofd van zijn fysieke en oppervlakkige methoden van gewaarwording. In deze betekenis is het duidelijk genoeg, dat bewustzijn de uitzondering is en niet de regel in de orde van het materiele universum. Wijzelf bezitten het niet altijd. Maar dit gewone en oppervlakkige idee van de natuur van het bewustzijn moet, ofschoon zij nog onze gewone gedachten en associaties kleurt, nu definitief verdwijnen uit het filosofische denken. Want we weten dat er iets in ons is, dat bewust is, wanneer we slapen, wanneer we bedwelmd of gedrogeerd zijn of in een bezwijming, in alle klaarblijkelijke onbewuste toestanden van ons fysieke wezen. En niet dit alleen, maar we kunnen er nu zeker van zijn, dat de oude denkers gelijk hadden, toen zij verklaarden, dat zelfs in onze wakkere toestand, datgene wat we dan ons bewustzijn noemen, alleen een kleine selectie is van ons totale bewuste wezen. Het is een oppervlakkigheid, het is zelfs niet het geheel van onze geestesgesteldheid. Erachter, veel uitgebreider dan zij, bevindt zich een subliminaal of onderbewust denkvermogen, dat het grotere deel van onszelf is en hoogten en diepten bevat, die geen mens al gemeten heeft of gepeild. Deze kennis geeft ons een beginpunt voor de ware wetenschap van Kracht en zijn werkingen; zij bevrijdt ons definitief van de beperking door de materie en van de illusie van het voor de hand liggende.

Materialisme staat er inderdaad op, dat, wat ook de uitbreiding van bewustzijn is, het een materieel fenomeen is, onscheidbaar van onze fysieke organen en niet hun gebruiker, maar hun resultaat. Deze orthodoxe twist is echter niet langer houdbaar tegen het getij van toenemende kennis. Haar verklaringen worden meer en meer ontoereikend en geforceerd. Het wordt steeds duidelijker, dat de capaciteit van ons totale bewustzijn dat van de organen, zintuigen, zenuwen en hersens niet alleen ver te boven gaat, maar dat zelfs voor ons gewone denken en bewustzijn deze organen alleen hun gebruikelijke instrumenten zijn en niet hun verwekkers. Bewustzijn gebruikt de hersens, die haar opwaartse streven geproduceerd hebben, de hersens hebben het bewustzijn niet gemaakt en gebruiken het ook niet. Er zijn zelfs abnormale gevallen, die gaan bewijzen, dat onze organen geen totaal onmisbare instrumenten zijn, --- dat de hartslagen niet absoluut essentieel zijn voor het leven, net zo min als ademen, noch de georganiseerde hersencellen voor het denken. Ons fysieke organisme veroorzaakt of verklaart denken en bewustzijn niet meer dan de constructie van een machine de drijfkracht van stoom en elektriciteit veroorzaakt of verklaart. De kracht gaat vooraf, niet het fysieke instrument.

Gewichtige logische gevolgen volgen. Op de eerst plaats kunnen we vragen of, omdat zelfs mentaal bewustzijn bestaat, waar we onbeweeglijkheid en inertie zien, het niet mogelijk is, dat zelfs in materiële objecten een universeel onderbewust denkvermogen aanwezig is, ofschoon zij niet in staat is te handelen of zichzelf te verbinden met haar oppervlakken met de wens voor organen. Is de materiële toestand een leegheid van bewustzijn of is het niet eerder alleen een slaap van bewustzijn --- alhoewel zelfs vanuit het gezichtspunt van evolutie een oorspronkelijke en geen tussenliggende slaap? En door de slaap leert het menselijk voorbeeld ons, dat we geen opschorting van bewustzijn bedoelen, maar haar inwaartse verzameling, weg van de bewuste fysieke respons op de invloed van uitwendige dingen. En is het niet dit, wat al het bestaan is, dat nog geen middelen ontwikkeld heeft voor uitwaartse communicatie met de uitwendige fysieke wereld? Is er geen Bewuste Ziel, een Purusha, die altijd wakker is, zelfs in alles wat slaapt?

We kunnen verder gaan. Wanneer we spreken over onderbewust denkvermogen zouden we met deze frase iets moeten bedoelen, dat niet verschilt van de uiterlijke geestesgesteldheid, maar alleen handelt onder de oppervlakte, onbekend aan de wakende mens, op dezelfde manier, ofschoon misschien met een diepere dompeling en een groter werkveld. Maar de fenomenen van het subliminale zelf gaan ver voorbij de beperkingen van enige zodanige definitie. Het omvat een handeling, die niet alleen immens superieur is in capaciteit, maar nog al verschillend in soort van wat wij kennen als geestesgesteldheid in ons wakkere zelf. We hebben daarom een recht te veronderstellen, dat er een superbewuste in ons is, zowel als een onderbewuste, een terrein van bewuste faculteiten en daarom een organisatie van bewustzijn, die hoog uitrijst boven de psychologische laag, die we de naam geestesgesteldheid geven. En, omdat het subliminale zelf in ons in superbewustzijn zo oprijst boven geestesgesteldheid , kan het dan niet ook zinken in onderbewustzijn beneden geestesgesteldheid? Zijn er in ons en in de wereld geen vormen van bewustzijn, die submentaal zijn, waaraan we de naam vitaal en fysiek bewustzijn kunnen geven? Als dat zo is, moeten we in de plant en in het metaal ook een kracht veronderstellen, waaraan we de naam van bewustzijn kunnen geven, ofschoon het geen menselijke of dierlijke geestesgesteldheid is, waarvoor we tot nu toe het monopoly van die beschrijving hebben voorbehouden.

Dit is niet alleen waarschijnlijk, maar, wanneer we dingen koelbloedig beschouwen, is het zeker. In onszelf is er zo'n vitaal bewustzijn, dat handelt in de cellen van het lichaam en de automatische vitale functies, zodat we door doelmatige bewegingen gaan en aantrekkingen en afstotingen gehoorzamen, waarvoor ons denkvermogen een vreemde is. In dieren is dit vitale bewustzijn zelfs een meer belangrijke factor. In planten is het intuïtief duidelijk. Het zoeken en verschrompelen van de plant, haar plezier en pijn, haar slaap en waaktoestand en al het vreemde leven, waarvan een Indiase wetenschapper de waarheid aan het licht heeft gebracht door strenge wetenschappelijke methodes, zijn allemaal bewegingen van bewustzijn, maar, zover als wij kunnen zien, niet van geestesgesteldheid. Daar is dan een submentaal, een vitaal bewustzijn, dat precies dezelfde initiële reacties heeft als het mentale, maar verschillend is in samenstelling van haar zelfervaring, op dezelfde manier waarop het superbewuste verschillend is in samenstelling van haar zelfervaring van het mentale wezen.

Houd het gebied, dat we bewustzijn kunnen noemen op bij de plant, met datgene, waarin we het bestaan kunnen herkennen van leven beneden het dierlijke? Als dat zo is, moeten we veronderstellen, dat er een levenskracht een bewustzijn is, die van oorsprong vreemd was aan de Materie, die reeds de Materie is binnengegaan en het in bezit heeft genomen, --- misschien van een andere wereld.[34] Want waar kan zij anders vandaan zijn gekomen? De oude denkers geloofden in het bestaan van zulke andere werelden, die misschien het leven en bewustzijn in de onze ondersteunen of zelfs oproepen door hun druk, maar zij scheppen het niet door hun binnenkomst. Niets kan ontwikkelen uit de Materie, dat er nog niet reeds in besloten is.

Maar er is geen reden om te veronderstellen, dat het gamma van het leven en bewustzijn faalt en plotseling ophoudt bij datgene, wat voor ons zuivere materieel lijkt. De ontwikkeling van recent onderzoek en denken lijkt te wijzen naar een soort duister begin van leven en misschien een soort van inert of onderdrukt bewustzijn in het metaal en in de aarde en in andere "onbezielde” vormen of tenminste het eerste materiaal van wat bewustzijn wordt in ons, zou daar kunnen zijn. Omdat we alleen in de plant vagelijk datgene kunnen herkennen en bevatten, dat ik het vitale bewustzijn heb genoemd, is het bewustzijn van de Materie, van inerte vorm, voor ons inderdaad moeilijk te begrijpen of voor te stellen en als we iets moeilijk vinden om te begrijpen of voor te stellen, beschouwen we het ons recht om het te ontkennen. Wanneer iemand desalniettemin bewustzijn zover gevolgd heeft in de dieptes, wordt het ongelooflijk, dat er deze plotselinge kloof in de Natuur zou zijn. Het Denken heeft het recht een eenheid te veronderstellen, waar die eenheid beleden wordt door alle andere klassen van fenomenen en alleen in een klas, niet ontkend, maar alleen meer besloten dan in anderen. En als we veronderstellen, dat de eenheid ongebroken is, dan bereiken we bij het bestaan van bewustzijn in alle vormen van de Kracht, die in de wereld aan het werk is. Zelfs als er geen bewust of superbewust Purusha is, dat alle vormen bewoont, dan is er in deze vormen toch een bewuste kracht van zijn, waarin zelfs de uiterlijke delen openlijk of in inertie deelnemen.

Noodzakelijkerwijze verandert het woord bewustzijn haar betekenis bij zo'n standpunt. Het is niet langer synoniem met geestesgesteldheid, maar toont een zelfbewuste kracht van bestaan aan, waarvan geestesgesteldheid een middelste term is, onder de mentaliteit zinkt hij in vitale en materiële bewegingen, die voor ons onderbewust zijn; erboven rijst hij naar het supramentale, wat voor ons superbewust is. Maar in alles is het een en hetzelfde iets, dat zichzelf verschillend organiseert. Dit is, nogmaals, de Indiase opvatting van Chit, dat als energie de werelden creëert. In essentie bereiken we die eenheid, die de materialistische Wetenschap waarneemt van de andere kant, wanneer zij verklaart, dat het Denkvermogen geen ander kracht kan zijn dan Materie, maar hoofdzakelijk een ontwikkeling en uitkomst van materiële energie moet zijn. Het Indiase denken bevestigt aan de andere kant op haar diepst, dat het Denkvermogen en de Materie nogal verschillende kwaliteiten zijn van dezelfde energie, verschillende organisaties van een bewuste Kracht van Bestaan.

Maar wat voor recht hebben we om aan te nemen, dat het bewustzijn de juiste omschrijving is voor deze Kracht? Want bewustzijn impliceert een of andere intelligentie, doelmatigheid, zelfkennis, zelfs als zij geen vormen aannemen, die gewoon zijn voor onze geestesgesteldheid. Zelfs vanuit dit gezichtspunt ondersteunt alles eerder het idee van een universele bewuste Kracht, dan dat het dat tegenspreekt. Wij zien bijvoorbeeld in het dier verrichtingen van een volmaakte doelmatigheid en een exacte, inderdaad een uiterst precieze wetenschappelijke kennis voorbij de capaciteiten van de dierlijke mentaliteit en die de mens zelf alleen kan verkrijgen door lange cultuur en onderwijs en zelfs dan gebruikt met een veel minder zekere snelheid. Wij hebben het recht in dit algemene feit het bewijs te zien van een bewuste Kracht aan het werk in het dier en het insect, die intelligenter is, doelmatiger, meer bewust van zijn bedoeling, zijn oogmerken, zijn middelen, zijn voorwaarden, dan de hoogste mentaliteit, die al gemanifesteerd is in enige individuele vorm op aarde. En in de werkingen van de onbezielde Natuur vinden we dezelfde doordringende karakteristiek van een allerhoogste verborgen intelligentie, "verborgen in de vormen van zijn eigen werkingen.”

Het enige argument tegen een bewuste en intelligente bron voor dit doelbewuste werk, dit werk van intelligentie, van selectie, aanpassing en zoeken is dat grote element in de werking van de Natuur, die we de naam afval geven. Maar klaarblijkelijk is dit een tegenwerping, gebaseerd op de beperkingen van het menselijk intellect, die zijn eigen bijzondere rationaliteit probeert op te leggen, goed genoeg voor beperkte menselijke oogmerken, aan de algemene werkingen van de Wereld-Kracht. Wij zien alleen een deel van het doel van de Natuur en dat alles is niet dienstbaar aan het deel, dat we afval noemen. Zelfs onze eigen menselijke handeling, echter, is vol van klaarblijkelijk afval, dat dus vanuit het individuele gezichtspunt, daar kunnen we zeker van zijn, dienstbaar genoeg is aan het grote en universele doel van dingen. Dat deel van haar intentie, dat we kunnen ontdekken, krijgt de Natuur zeker genoeg gedaan, ondanks of misschien werkelijk door de verdienste van haar klaarblijkelijke afval. We kunnen haar goed vertrouwen bij de rest, die we nog niet ontdekt hebben.

Voor de rest is het onmogelijk de stuwkracht van het bepaalde doel, de begeleiding van de klaarblijkelijk blinde tendens, de zekere eventuele of onmiddellijke aankomst bij het gezochte doel te negeren, die de werkingen van de Wereld-Kracht karakteriseren in het dier, in de plant, in onbezielde dingen. Zolang Materie de Alfa en Omega was voor het wetenschappelijk denkvermogen, was de tegenzin om intelligentie te erkennen als de moeder van intelligentie een eerlijke scrupule. Maar nu is het niet meer dan een versleten paradox om het tevoorschijn komen van menselijk bewustzijn, intelligentie en meesterschap te bevestigen uit een onintelligent, blind drijvend onbewustzijn, waarin geen vorm of substantie van hen eerder bestond. Het bewustzijn van de mens kan niet anders zijn dan een vorm van bewustzijn van de Natuur. Het is er in andere verwikkelde vormen beneden het Denkvermogen, het komt naar buiten in het Denkvermogen, zij zal opstijgen naar nog meer superieure vormen voorbij het Denkvermogen. Want de Kracht, die de werelden bouwt, is een bewuste Kracht, het Bestaan, dat zichzelf manifesteert in hen is bewust Zijn en een volmaakt aan de dag treden van haar potenties in de vorm is het enige onderwerp, dat we rationeel kunnen bevatten voor haar manifestatie van deze wereld van vormen.

HOOFDSTUK XI

De Heerlijkheid van Bestaan: Het Probleem

Want wie zou kunnen leven en ademen, wanneer deze heerlijkheid van bestaan er niet was, als de ether, waarin we verblijven?

Vanuit Heerlijkheid zijn al deze dingen geboren, door Heerlijkheid bestaan en groeien zij, tot Heerlijkheid keren zij terug.

Taittiriya Upanishad[35]

MAAR ZELFS als we dit zuivere Bestaan, deze Brahman, dit Sat accepteren als het absolute begin, einde en gebied van dingen en in Brahman een inherent zelfbewustzijn, dat onscheidbaar is van zijn wezen en zichzelf uitwerpt als een kracht van beweging van bewustzijn, dat krachten, vormen en werelden schept, hebben we nog geen antwoord op de vraag: "Waarom zou Brahman, die volmaakt, absoluut, oneindig is, niets nodig heeft, niets verlangt, dan nog wel kracht van bewustzijn uitwerpen om in zichzelf deze werelden van vorm te creëren?” Want we hebben de oplossing opzij gezet, dat hij door zijn eigen natuur van Kracht gedreven wordt om te creëren, verplicht door zijn eigen potentie van beweging en formatie om in vormen te bewegen. Het is waar, dat hij deze potentie heeft, maar hij wordt er niet door beperkt, gebonden of gedwongen; hij is vrij. Wanneer hij dan, terwijl hij vrij is om te bewegen of eeuwig stil te blijven, zichzelf in vormen te werpen of de potentie van vorm in zichzelf te blijven, toegeeft aan zijn vermogen van beweging en formatie, kan het alleen voor een reden zijn, voor heerlijkheid.

Dit primaire, uiteindelijke en eeuwige Bestaan, zoals gezien door de Vedantisten, is geen hoofdzakelijk kaal bestaan of een bewust bestaan, waarvan het bewustzijn ruwe kracht of vermogen is; het is een bewust bestaan, waarvan juist de term van haar wezen, juist die term van haar bewustzijn, zaligheid is. Omdat in absoluut bestaan er geen nietsheid kan zijn, geen nacht van onbewustheid, geen gebrek, dat is te zeggen, geen falen van Kracht, --- want, als er een van deze dingen zou zijn, was het niet absoluut, --- kan er dus ook geen lijden zijn, geen ontkenning van heerlijkheid. Absoluutheid van bewust bestaan is onbegrensbare zaligheid van bewust bestaan; de twee zijn alleen verschillende frasen van hetzelfde ding. Alle onbegrensbaarheid, alle oneindigheid, alle absoluutheid is zuivere heerlijkheid. Zelfs onze relatieve mensheid heeft deze ervaring, dat alle ontevredenheid een beperking betekent, een obstakel, --- bevrediging komt door realisatie van iets, dat teruggehouden was, door het overschrijden van de beperking, het overkomen van een obstakel. Dat komt, doordat ons oorspronkelijke wezen het absolute is, volledig in bezit van zijn oneindige en onbegrensbare zelfbewustzijn en zelfvermogen; een zelfbezit, waarvan de andere naam zelfverrukking is. En wanneer het relatieve in aanraking komt met dat zelfbezit, beweegt zij in proportie naar bevrediging, raakt zij heerlijkheid.

De zelfverrukking van Brahman is echter niet beperkt, door de stille en bewegingsloze bezitting van zijn absolute zelfwezen. Juist zoals zijn kracht van bewustzijn in staat is om zich oneindig in vormen te werpen en met eindeloze variatie, zo is ook zijn zelfverrukking in staat tot beweging, tot variatie, tot plezier maken in die eindeloze stroom en veranderlijkheid van zichzelf, vertegenwoordigd door talloze krioelende universums. Verlies en genieting van deze eindeloze beweging en variatie van zijn zelfverrukking is het doel van zijn uitgebreide en creatieve spel van Kracht.

Met andere woorden, datgene, wat zichzelf uitgeworpen heeft in vormen is een drie- een Bestaan-Bewustzijn-Gelukzaligheid, Sachchidananda, wiens bewustzijn van nature een creatieve of eerder een zelfexpressieve Kracht is, in staat tot oneindige variatie in fenomeen en vorm van zijn zelfbewuste wezen en tot eindeloos genieten van de heerlijkheid van die variatie. Hieruit volgt, dat alle dingen, die bestaan, zijn wat zij zijn als termen van dat bestaan, termen van die bewuste kracht, termen van de heerlijkheid van zijn. Juist zoals we vinden, dat alle dingen veranderlijke vormen zijn van een onveranderlijk zijn, eindige resultaten van een oneindige kracht, vinden we ook, dat alle dingen variabele zelfuitdrukking zijn van een niet variabele en allesomvattende heerlijkheid van zelfbestaan. In alles wat bestaat, is bewuste kracht aanwezig en zij bestaat en is wat zij is door de verdienste van die bewuste kracht; dus is er ook in alles de heerlijkheid van bestaan en het bestaat en is wat het is door de verdienste van die heerlijkheid.

Deze oude Vedantische theorie van de kosmische oorsprong wordt onmiddellijk geconfronteerd in het menselijk denkvermogen met twee krachtige tegenstellingen, het emotionele en zintuiglijke bewustzijn van pijn en het ethische probleem van kwaad. Want als de wereld een uitdrukking zou zijn van Sachchidananda, niet alleen van bestaan, dat bewustzijnskracht is, --- want dat kan gemakkelijk toegegeven worden, --- maar van bestaan, dat ook oneindige zelfheerlijkheid is, hoe kunnen we dan rekenschap afleggen voor de universele aanwezigheid van verdriet, van lijden, van pijn? Want deze wereld verschijnt aan ons eerder als een wereld van lijden dan als een wereld van heerlijkheid van bestaan. Die kijk op de wereld is zeker een overdrijving, een foutief perspectief. Wanneer we het onbewogen beschouwen en met een enkele kijk op nauwkeurige en niet emotionele waardering, zullen we vinden, dat de som van het plezier van bestaan de som van de pijn ver overtreft, --- niettegenstaande tegengestelde verschijnselen en individuele gevallen, --- en dat het actieve of passieve, oppervlakkige of onderliggende plezier van bestaan de normale toestand van natuur is, pijn een tegengestelde gebeurtenis, die tijdelijk die normale toestand uitstelt of overdekt. Maar juist door die reden beïnvloedt de mindere som van pijn ons meer intens en lijkt vaak groter dan de som van plezier; juist omdat het laatste normaal is, waarderen we het niet, observeren we het zelfs bijna niet, tenzij zij intensiveert tot een of andere acute vorm van zichzelf, in een golf van geluk, een toppunt van vreugde en extase. Deze dingen noemen we heerlijkheid en zoeken dat en de normale bevrediging van het bestaan, die er altijd is, onafhankelijk van gebeurtenis en bijzondere oorzaak of voorwerp, beïnvloedt ons als iets neutraals, wat plezier noch pijn is. Het is daar, een groot praktisch feit, want zonder dat zou er geen universeel en overweldigend instinct van zelfbehoud zijn, maar het is niet wat we zoeken en daarom brengen we het niet in onze balans van emotionele en zintuiglijke winst en verlies. In die balans brengen we alleen positieve geneugten aan de ene kant en ongemak en pijn aan de andere; pijn beïnvloedt ons intenser, omdat het abnormaal is voor ons wezen, tegengesteld aan onze natuurlijke tendens en wordt ervaren als een aanslag op ons bestaan, een misdaad en uitwendige aanval op wat we zijn en zoeken te zijn.

Desalniettemin beïnvloedt de abnormaliteit van pijn of haar grotere of mindere som het filosofische vraagstuk niet; haar hoofdzakelijke aanwezigheid, meer of minder, vormt het hele probleem. Wanneer alles Sachchidananda is, hoe kan pijn en lijden dan helemaal bestaan? Dit, het werkelijke probleem, wordt vaak verder verward door een verkeerd vraagstuk, dat begint bij het idee van een persoonlijke extrakosmische God en een gedeeltelijk vraagstuk, de ethische moeilijkheid.

Sachchidananda, kan beredeneerd worden, is God, is een bewust Wezen, dat de auteur van het bestaan is; hoe kan God dan een wereld geschapen hebben, waarin Hij lijden toedient aan Zijn schepselen, pijn toelaat, kwaad toestaat. God, die het Algoede is, die pijn en kwaad geschapen heeft? Als we zeggen, dat pijn een last is en een beproeving, lossen we het morele probleem niet op, we bereiken een immorele of niet morele God, --- een uitstekende wereld-mechanist misschien, een sluwe psycholoog, maar geen God van het Goede en van Liefde, die we kunnen aanbidden, alleen een God van Macht, aan wiens wet we ons moeten onderwerpen of wiens grilligheid we hopen te bevredigen. Want iemand, die de marteling uitvindt als middel voor test of beproeving wordt beschuldigd of van opzettelijke wreedheid of van morele ongevoeligheid en die, wanneer ook maar enigszins een moreel wezen, inferieur is aan de hoogste instincten van zijn eigen schepselen. En wanneer we aan deze moeilijkheid willen ontsnappen, zeggen we dat pijn het onvermijdelijke resultaat is en natuurlijke straf voor moreel kwaad, --- een uitleg, die zelfs niet zal overeenstemmen met de feiten van het leven, tenzij we toegeven aan de theorie van Karma en wedergeboorte, waardoor de ziel nu lijdt voor voorgeboortelijke zonden in andere lichamen, --- ontsnappen we nog steeds niet juist aan de wortel van het ethische probleem, --- wie schiep of waarom werd dat morele kwaad geschapen, dat leidt tot de straf van pijn en lijden? En als we dat morele kwaad in werkelijkheid als een vorm van mentale ziekte of onwetendheid zien, wie of wat schiep deze wet of onvermijdelijke verbinding, die een mentale ziekte of handeling van onwetendheid straft door een zo verschrikkelijke terugslag, door vaak zulke extreme en monsterachtige martelingen? De onverbiddelijke wet van Karma is onverenigbaar met een allerhoogste morele en persoonlijke Godheid en daarom ontkende de heldere logica van Boeddha het bestaan van enige vrije en alles besturende persoonlijke God; hij verklaarde, dat alle persoonlijkheid een schepping was van onwetendheid en onderhevig aan Karma.

In waarheid komt de moeilijkheid, zo scherp gepresenteerd, alleen naar boven, wanneer we het bestaan aannemen van een extrakosmische persoonlijke god, Zelf niet het universum, iemand, die goed en kwaad, pijn en lijden voor Zijn schepselen geschapen heeft, maar er Zelf boven staat en er niet door beïnvloed wordt, die kijkt, regeert, Zijn wil doet met een lijdende en worstelende wereld, of, wanneer Zijn wil niet gedaan wordt, wanneer Hij de wereld toestaat gedreven te worden door een onvermijdelijke wet, niet door Hem geholpen of niet efficiënt geholpen, dan is Hij geen God, niet almachtig, niet het al-goede, geen al-liefde. Door geen theorie van een extrakosmische, morele God kan kwaad en lijden uitgelegd worden, --- de schepping van kwaad en lijden, --- behalve door een onbevredigende uitvlucht, die de vraag in kwestie vermijdt in plaats van hem te beantwoorden of een vlak of besloten Manicheanisme, dat de Godheid praktisch vernietigt in een poging zijn manieren te rechtvaardigen of zijn werkingen te excuseren. Maar zo'n God is niet de Vedantische Sachchidananda. Sachchidananda van de Vedanta is een bestaan zonder een tweede; alles wat is, is Hij. Wanneer dan kwaad en lijden bestaat, draagt Hij het kwaad en lijden in het schepsel, waarin Hij Zich belichaamd heeft. Het probleem verandert dan helemaal. De vraag is niet langer, hoe God er toe kwam voor Zijn schepselen lijden en kwaad te creëren, waartoe Hij Zelf niet in staat is en daarom immuun, maar hoe het enkele en oneindige Bestaan- Bewustzijn-Gelukzaligheid er toe kwam in zichzelf datgene toe te staan, wat geen zaligheid is, dat wat zijn positieve ontkenning lijkt te zijn.

De helft van de morele moeilijkheid --- die moeilijkheid in haar ene niet antwoordbare vorm, verdwijnt. Zij komt niet langer op, kan niet langer opgebracht worden. Wreedheid aan anderen, terwijl ik immuun blijf of zelfs deelneem aan hun lijden door opeenvolgend berouw of verlate spijt, is een ding, zelfoplegging van lijden, terwijl Ik het hele bestaan ben, is nogal anders. Toch kan de ethische moeilijkheid teruggebracht worden in een veranderde vorm; als Al-heerlijkheid noodzakelijkerwijze al-goed of al-liefde is, hoe kan dan kwaad en lijden bestaan in Sachchidananda, daar Hij geen mechanisch bestaan is, maar een vrij en bewust wezen, dat vrij is om kwaad en lijden te veroordelen en te weigeren? Wij moeten erkennen, dat het vraagstuk, dat op die manier gesteld is, ook een vals vraagstuk is, omdat het de termen toepast van een gedeeltelijke uitspraak, alsof zij op het geheel van toepassing zouden zijn. Want de ideeën van het goede en van liefde, die we zo in het concept van de Al-Heerlijkheid brengen, ontspringen aan een dualistische en verdelende opvatting van dingen; zij zijn geheel gebaseerd op de relaties tussen schepsel en schepsel, toch houden we vast aan de toepassing van hen op een probleem, dat, aan de andere kant, begint bij de aanname van de Ene, die alles is. We moeten eerst zien hoe het probleem verschijnt of hoe het opgelost kan worden in haar oorspronkelijke zuiverheid op de basis van een eenheid in verscheidenheid; alleen dan kunnen we veilig omgaan met haar delen en haar ontwikkelingen, zoals de relaties tussen schepsel en schepsel op de basis van verdeling en dualiteit.

We moeten erkennen, als we zo naar het geheel kijken, terwijl we onszelf niet beperken tot de menselijke moeilijkheid en het menselijke standpunt, dat we niet leven in een ethische wereld. De poging van het menselijke denken om een ethische bedoeling te forceren in het geheel van de Natuur is een van deze handelingen van opzettelijke en hardnekkige zelfverwarring, een van die aandoenlijke pogingen van het menselijke wezen om zichzelf, zijn beperkte, gewone menselijke zelf af te lezen aan alle dingen en hen te beoordelen vanuit het standpunt, dat hij persoonlijk ontwikkeld heeft, wat hem zeer effectief weerhoudt om werkelijke kennis en volledig inzicht te bereiken. De materiele Natuur is niet ethisch; de wet, die haar bestuurt, is een coördinatie van vaste gewoontes, die geen kennis hebben van goed en kwaad, maar alleen van kracht, die schept, kracht, die rangschikt en behoudt, kracht, die onpartijdig verstoort en vernietigt, niet-ethisch, in overeenstemming met de geheime Wil in zich, in overeenstemming met de sprakeloze bevrediging van die Wil in haar eigen zelfformaties en zelfoplossingen. De dierlijke of vitale Natuur is ook niet-ethisch, ofschoon zij, als zij voortgaat, het ruwe materiaal manifesteert, waaruit het hogere dier de ethische impuls ontwikkelt. Wij verwijten de tijger, omdat hij zijn prooi dood en verslindt, niet meer dan de we de storm verwijten omdat hij vernielt of het vuur, omdat zij martelt en doodt; noch verwijt of veroordeelt de bewustzijnskracht in de storm, het vuur of de tijger zichzelf. Schuld of veroordeling of eerder zelfschuld of zelfveroordeling zijn het begin van ware ethiek. Wanneer we anderen de schuld geven zonder dezelfde wet op onszelf toe te passen, spreken we niet met een waar ethisch oordeel, maar passen we alleen een taal toe, die ethiek voor ons heeft ontwikkeld op een emotionele impuls van terugdeinzen voor of afkeer van datgene wat ons ontstemt of ons pijn doet.

Dit terugdeinzen of deze afkeer is de eerste oorsprong van ethiek, maar is zelf niet ethisch. De angst van het hert voor de tijger, de razernij van het sterke schepsel tegen zijn aanvaller is een vitaal terugdeinzen van de individuele heerlijkheid van bestaan van datgene, wat haar bedreigt. In de vooruitgang van de geestesgesteldheid verfijnt zij zich in afkeer, tegenzin en afkeuring. Afkeuring van wat ons bedreigt en pijn doet, goedkeuring van wat ons streelt en bevredigt, verfijnen in de opvatting van goed en kwaad voor zichzelf, voor de gemeenschap, voor anderen dan onszelf, voor andere gemeenschappen dan de onze en uiteindelijk in de algemene goedkeuring van het goede, de algemene afkeuring van het kwade. Maar de fundamentele natuur van dingen blijft in alle opzichten hetzelfde. De mens verlangt zelfuitdrukking, zelfontwikkeling, met andere woorden, het voortgaande spel in zichzelf van de bewustzijnskracht van het bestaan; dat is zijn fundamentele heerlijkheid. Wat die zelfuitdrukking, zelfontwikkeling, bevrediging van zijn voortgaande zelf ook schaadt, is kwaad voor hem; wat het ook helpt, bevestigt, verhoogt, vergroot, veredelt is zijn goede. Zijn opvatting over de zelfontwikkeling verandert alleen, wordt hoger en wijder, begint zijn beperkte persoonlijkheid te overschrijden, anderen te omarmen, alles te omarmen in zijn werkveld.

Met andere woorden, ethiek is een fase in de evolutie. Wat algemeen is voor alle fases, is de aandrang van Sachchidananda naar zelfuitdrukking. De aandrang is eerst niet-ethisch, dan infra-ethisch in het dier, dan in het intelligente dier zelfs anti-ethisch, want zij staat ons toe pijn, aangedaan aan anderen, goed te keuren, dat we afkeuren, wanneer het onszelf aangedaan wordt. In dit respect is zelfs de mens nu half-ethisch. En, zoals alles onder ons infra-ethisch is, kan er boven ons datgene zijn, wat we eventueel zullen bereiken, wat supra-ethisch is, wat geen ethiek nodig heeft. De ethische impuls en houding, die zo belangrijk voor de mensheid is, is een middel, waarmee zij worstelt uit de lagere harmonie en universaliteit, die gebaseerd zijn op onwetendheid en opgebroken door het Leven in individuele disharmoniëen naar een hogere harmonie en universaliteit, die gebaseerd is op bewuste eenheid met alle bestaansvormen. Bij het bereiken van dat doel zal dit middel niet langer noodzakelijk zijn of zelfs mogelijk, omdat de kwaliteiten en tegenstellingen, waar zij van afhangt natuurlijk zullen oplossen en verdwijnen in de uiteindelijke verzoening.

Wanneer het ethische standpunt dan alleen van toepassing is op een tijdelijke, doch allerbelangrijkste passage van een universaliteit naar een andere, kunnen we het niet toepassen op de gehele oplossing van het probleem van het universum, maar we kunnen het alleen toelaten als een element in die oplossing. Anders doen is het risico lopen om alle feiten van het universum te vervalsen, alle betekenis van de evolutie achter ons en voorbij ons, om te passen bij een tijdelijk uitzicht en een halfontwikkelde kijk op de nuttigheid van dingen. De wereld heeft drie lagen, infra-ethisch, ethisch en supra-ethisch. We moeten vinden wat algemeen is voor alles; want alleen zo kunnen we het probleem oplossen.

Wat algemeen is voor allen, is, zoals we gezien hebben, de bevrediging van bewustzijnskracht van bestaan, die zichzelf ontwikkelt in vormen en in die ontwikkeling zijn heerlijkheid zoekt. Vanuit die bevrediging of heerlijkheid van zelfbestaan is het klaarblijkelijk begonnen; want dat is normaal voor hem, waaraan hij vasthoudt, die hij zijn basis maakt; maar hij zoekt nieuwe vormen van zichzelf en bij de overgang naar hogere vormen komt het fenomeen van pijn en lijden tussenbeide, dat in tegenstelling lijkt met de fundamentele natuur van zijn wezen. Dit en dit alleen is het wortelprobleem.

Hoe zullen we het oplossen? Zullen we zeggen, dat Sachchidananda niet het begin en het eind van dingen is, maar dat het begin en eind Niets is, een onverdeelde leegte, zelf niets, maar dat alle potenties van bestaan of niet-bestaan, bewustzijn of niet- bewustzijn, heerlijkheid of niet-heerlijkheid bevat? We kunnen dit antwoord accepteren, als we dat kiezen; maar, ofschoon we daarmee proberen alles uit te leggen, hebben we werkelijk niets uitgelegd, we hebben alleen alles opgenomen. Een Nietsheid, die vol is van alle potenties, is de meest volledige tegenstelling van termen en dingen, die mogelijk is en daarom hebben we alleen een kleine tegenstelling uitgelegd door een grote, door de zelf-tegenstelling van dingen tot hun maximum te brengen. Nietsheid is de leegte, waar geen potenties kunnen zijn; een onverdeelde onbepaaldheid van alle potenties is Chaos en alles wat we gedaan hebben is Chaos in de Leegte plaatsen zonder uit te leggen hoe zij daar gekomen is. Laten we dan terugkeren naar onze oorspronkelijke opvatting over Sachchidananda en kijken of op die fundatie geen volledigere oplossing mogelijk is.

We moeten ons eerst duidelijk maken, dat, juist zoals we spreken over universeel bewustzijn, we iets anders bedoelen, meer essentieel en wijder, dan het wakende mentale bewustzijn van het menselijke wezen, we dus ook als we spreken over universele heerlijkheid van bestaan, iets anders bedoelen, meer essentieel en wijder, dan het gewone emotionele en zintuiglijke plezier van het individuele menselijke schepsel. Plezier, vreugde en heerlijkheid, zoals de mens de woorden gebruikt, zijn beperkte en incidentele bewegingen, die afhangen van zekere gewoonte oorzaken en die verschijnen zoals hun tegengestelden, pijn en verdriet, die even beperkte en incidentele bewegingen zijn uit een achtergrond, anders dan zijzelf. Heerlijkheid van zijn is universeel, niet te beperken en zelfbestaand, niet afhankelijk van bijzondere oorzaken, de achtergrond van alle achtergronden, van waaruit plezier, pijn en andere meer neutrale ervaringen tevoorschijn komen. Wanneer de heerlijkheid van zijn zoekt om zichzelf te realiseren als de heerlijkheid van worden, beweegt zij in de beweging van kracht en neemt zelf verschillende vormen van beweging aan, waarvan plezier en pijn positieve en negatieve stromingen zijn. Onderbewust in de Materie, superbewust voorbij het Denkvermogen, zoekt deze heerlijkheid in het Denkvermogen en Leven zichzelf te realiseren door tevoorschijn te komen in het worden, in het toenemende zelfbewustzijn van de beweging. Haar eerste fenomenen zijn tweeledig en onzuiver, bewegen tussen polen van plezier en pijn, maar zij streeft naar haar zelf-openbaring in de zuiverheid van een allerhoogste heerlijkheid van zijn, die zelfbestaand is en onafhankelijk van objecten en oorzaken. Precies zoals Sachchidananda beweegt naar de realisatie van het universele bestaan in het individu en van het vormoverschrijdende bewustzijn in de vorm van lichaam en denkvermogen, zo beweegt zij naar de realisatie van universele zelfbestaande en objectloze heerlijkheid in de stroom van bijzondere ervaringen en objecten. Deze objecten zoeken we nu als stimulerende oorzaken van een voorbijgaand plezier en bevrediging; vrij, in bezit van het zelf, moeten wij niet zoeken, maar hen eerder bezitten als spiegels dan oorzaken van een heerlijkheid, die eeuwig bestaat.

In het egoïstische menselijke wezen, de mentale persoon, die oprijst uit de duistere schaal van de materie, is heerlijkheid van bestaan neutraal, semi-latent, nog in de schaduw van het onderbewuste, weinig meer dan een besloten grond van overvloedigheid door verlangen bedekt met een luxueuze groei van giftig onkruid en weinig minder giftige bloemen, de pijnen en pleziertjes van ons egoïstische bestaan. Wanneer de goddelijke bewustzijnskracht, die in het geheim in ons werkt, deze groei van verlangens verslonden heeft, wanneer naar het beeld van de Rig Veda het vuur van God de scheuten van de aarde heeft opgebrand, datgene, wat besloten ligt in de wortels van deze pijnen en pleziertjes, hun oorzaak en geheime wezen, zal het sap van heerlijkheid in hen tevoorschijn komen in nieuwe vormen, niet van verlangen, maar van zelfbestaande bevrediging, die sterfelijk plezier zal vervangen door de extase van de Onsterfelijke. En deze transformatie is mogelijk, omdat deze groeisels van sensatie en emotie in hun essentiële wezen zijn, de pijnen niet minder dan de genoegens, die heerlijkheid van bestaan, die zij zoeken, maar falen te openbaren, --- falen door verdeling, onwetendheid van het zelf en egoïsme.

HOOFDSTUK XII

De Heerlijkheid van bestaan: De Oplossing

De naam van Dat is de Heerlijkheid; als de Heerlijkheid moeten we aanbidden en Er naar zoeken.

Kena Upanishad[36]

BIJ DEZE opvatting van een onvervreemdbare, onderliggende heerlijkheid van bestaan, waarvan alle uiterlijke of oppervlakkige gewaarwordingen een positief, negatief of neutraal spel zijn, golven en schuim van die oneindige diepte, bereiken we de ware oplossing van het probleem, dat we onderzoeken. Het zelf van dingen is een oneindig, ondeelbaar bestaan; de essentiële natuur of vermogen van dat bestaan is een oneindige, onvergankelijke kracht van het zelfbewuste wezen; en de essentiële natuur of kennis van zichzelf van dat zelfbewustzijn is weer een oneindige, onvervreemdbare heerlijkheid van zijn. In vormloosheid en in alle vormen, in de eeuwige gewaarwording van oneindig en ondeelbaar zijn en in de veelvormige verschijningen van eindige verdeling behoudt dit zelfbestaan eeuwig haar zelfheerlijkheid. Zoals in de klaarblijkelijke onbewustheid van Materie onze ziel, die uit haar slavernij groeit naar haar eigen oppervlakkige gewoonte en bijzondere manier van zelfbestaan, die oneindige Bewustzijnskracht ontdekt, constant, onbeweeglijk en voortbrengend, zo begint zij in de blijkbare niet-gewaarwording van de Materie een oneindige bewuste Heerlijkheid te ontdekken en erop af te stemmen, onverstoorbaar, extatisch, alles omarmend. Deze heerlijkheid is haar eigen heerlijkheid, dit zelf is haar eigen zelf in alles; maar voor onze gewone kijk op het zelf en dingen, die ontwaakt en alleen aan oppervlakten beweegt, blijft zij verborgen, diepzinnig, onderbewust. En zoals het in alle vormen is, is het in alle ervaringen, of ze nu plezierig, pijnlijk of neutraal zijn. Ook daar, verborgen, diepzinnig, onderbewust stelt zij dingen in staat en dwingt zij dingen in bestaan te blijven. De reden van vasthouden aan bestaan, de overmeesterende wil om te zijn, wordt vitaal vertaald als het instinct van zelfbehoud, fysiek als de onvergankelijkheid van materie, mentaal als het gevoel van onsterfelijkheid, dat het gevormde bestaan vergezelt door al haar fasen van zelfontwikkeling en waarvan zelfs de incidentele impuls van zelfvernietiging alleen een omgekeerde vorm is, een aantrekking naar de andere toestand van zijn en een daaruit voortvloeiend terugdeinzen voor de huidige toestand van zijn. Heerlijkheid is bestaan, Heerlijkheid is het geheim van de schepping, Heerlijkheid is de wortel van de geboorte, Heerlijkheid is de oorzaak van het verblijf in het bestaan, Heerlijkheid is het eind van de geboorte en datgene, waarin de schepping ophoudt. "Vanuit Ananda”, zegt de Upanishad, ”worden alle bestaansvormen geboren, door Ananda blijven zij in het zijn en nemen toe, naar Ananda vertrekken zij.”

Wanneer we naar deze drie aspecten kijken van het essentiële Zijn, een in werkelijkheid, drie-een voor ons mentale gezichtspunt, alleen scheidbaar in verschijning, in de fenomenen van het verdeelde bewustzijn, zijn we in staat om de divergerende formules van de oude filosofieën op hun juiste plaats te zetten, zodat zij verenigen en een worden, hun eeuwenoude tegenstelling loslaten. Want als we het wereldbestaan alleen in haar verschijningen beschouwen en alleen in haar relatie tot het zuivere, oneindige, ondeelbare Bestaan, hebben we het recht haar te beschouwen, haar te beschrijven en haar te realiseren als Maya. Maya in haar oorspronkelijke betekenis betekende een begrijpend en bevattend bewustzijn, dat in staat was tot omarming, meting en beperking en daarom vormend; zij geeft de hoofdlijnen aan, meet uit, vormt vormen in het vormloze, psychologiseert en lijkt het Onkenbare kenbaar te maken, geometriseert en lijkt de onbeperktheid meetbaar te maken. Later verloor het woord haar oorspronkelijke betekenis van kennis, bekwaamheid, intelligentie om een pejoratieve betekenis van sluwheid, bedrog, of illusie te krijgen en het wordt in het beeld van bekoring of illusie gebruikt door de filosofische systemen.

De wereld is Maya. De wereld is niet onwerkelijk in de betekenis, dat zij geen soort bestaan heeft; want zelfs als zij alleen een droom van het Zelf zou zijn, zou zij nog in Hem bestaan als een droom, werkelijk voor Hem in het heden, zelfs, terwijl zij uiteindelijk onwerkelijk is. Noch hoeven we te zeggen, dat de wereld onwerkelijk is in de betekenis, dat zij geen soort eeuwig bestaan heeft; want ofschoon bijzondere werelden en bijzondere vormen fysiek kunnen of werkelijk oplossen en mentaal terugkeren van het bewustzijn van manifestatie naar de niet-manifestatie, zijn Vorm in zichzelf, de Wereld in zichzelf nog eeuwig. Vanuit niet-manifestatie keren zij onvermijdelijk terug naar manifestatie; zij hebben een eeuwige wederkeer, zo niet een eeuwig doorzettingsvermogen, een eeuwige onveranderbaarheid in som en fundatie met een eeuwige veranderbaarheid in voorkomen en verschijning. Noch hebben we enige zekerheid, dat er ooit een periode in de Tijd was of zal zijn, wanneer er geen vorm van universum, geen spel van zijn aan zichzelf uitgebeeld wordt in het eeuwige Bewustzijnswezen, maar alleen een intuïtieve waarneming, dat de wereld, die we nu kennen, kan verschijnen en werkelijk verschijnt uit Dat en eeuwig Er in terugkeert.

De wereld is nog steeds Maya, omdat zij niet de essentiële waarheid is van oneindig bestaan, maar alleen een creatie van zelfbewust zijn, --- geen creatie in de leegte, geen creatie in niets en uit niets, maar in de eeuwige Waarheid en uit de eeuwige Waarheid van dat Zelf-Wezen; zijn continent, oorsprong en substantie zijn het essentiële, werkelijke Bestaan, zijn vormen zijn veranderbare formaties van Dat voor Zijn eigen bewuste gewaarwording, bepaald door Zijn eigen creatieve bewustzijnskracht. Zij zijn in staat tot manifestatie, in staat tot niet-manifestatie, in staat tot andere manifestatie. We kunnen, als we dat kiezen, hen daarom illusies noemen van het oneindige bewustzijn en zo onbeschaamd een schaduw terugwerpen van ons mentale besef van onderwerping aan fouten en onvermogen op datgene, dat, omdat hij groter is dan het Denkvermogen, boven onderwerping staat aan valsheid en illusie. Maar, wanneer we zien dat de essentie en substantie van Bestaan geen leugen is en dat alle fouten en deformaties van ons verdeelde bewustzijn enige waarheid vertegenwoordigen van het ondeelbare zelfbewuste Bestaan, kunnen we alleen zeggen, dat de wereld geen essentiële waarheid is van Dat, maar de fenomenale waarheid van Haar vrije veelvoudigheid en oneindig oppervlakkige veranderbaarheid en niet de waarheid van Haar fundamentele en onveranderbare Eenheid.

Wanneer we, aan de andere kant, kijken naar het wereldbestaan alleen in relatie tot bewustzijn en kracht van bewustzijn, kunnen we het beschouwen, beschrijven en realiseren als een beweging van Kracht, die gehoorzaamt aan een of andere geheime wil of anders een of andere noodzaak, aan hem opgelegd door juist het bestaan van het Bewustzijn, dat hem bezit of in acht neemt. Het is dan het spel van Prakriti, de uitvoerende Kracht, om Purusha te bevredigen, het beschouwende en genietende Bewustzijnswezen of het is het spel van Purusha, gespiegeld in de bewegingen van Kracht en die zich identificeert met hen. De Wereld is dan het spel van de Moeder van dingen, die bewogen wordt om Zichzelf voor altijd te gieten in oneindige vormen en begerig naar eeuwige naar buiten stromende ervaringen.

Wanneer we weer kijken naar het Wereldbestaan, maar dan eerder in haar relatie tot de zelfheerlijkheid van eeuwig bestaand zijn, kunnen we haar beschouwen, beschrijven en realiseren als Lila, het spel, de vreugde van het kind, de vreugde van de dichter, de vreugde van de acteur, de vreugde van de mecanicien van de Ziel van dingen, eeuwig jong, eeuwigdurend onuitputtelijk, Zichzelf scheppend en herscheppend in Zichzelf voor louter de zaligheid van die zelfschepping, van die zelfvertegenwoordiging, --- Zelf het spel, Zelf de speler, Zelf het speelveld. Deze drie generalisaties van het spel van bestaan in haar relatie tot het eeuwige en stabiele, het onveranderbare Sachchidananda, die starten vanuit de drie opvattingen van Maya, Prakriti en Lila en zichzelf vertegenwoordigen in onze filosofische systemen als wederzijdse tegengestelde filosofieën, zijn in werkelijkheid volmaakt verenigbaar met elkaar, elkaar aanvullend en noodzakelijk in hun totaliteit voor de integrale kijk op het leven en de wereld. De wereld, waarvan wij deel zijn, is in haar meest voor de hand liggende beeld een beweging van Kracht; maar, wanneer we zijn verschijningen binnendringen, bewijst die Kracht een constant en toch altijd veranderbaar ritme te zijn van scheppend bewustzijn, dat in zichzelf fenomenale waarheden opwerpt en projecteert van haar eigen oneindige en eeuwige wezen; en dit ritme is in haar essentie, oorzaak en doeleinde een spel van de oneindige heerlijkheid van zijn, dat altijd bezig is met haar eigen ontelbare zelfvertegenwoordigingen. Deze drievoudige of drieëne kijk moet het startpunt zijn voor al ons begrip van het universum.

Omdat dan de beweging van eeuwige en onveranderlijke heerlijkheid van zijn, die naar buiten beweegt naar oneindige en veranderlijke heerlijkheid van worden, de wortel is van de hele materie, moeten wij ons een ondeelbaar bewust Wezen achter als onze ervaringen voorstellen, die hen ondersteunt door zijn onvervreemdbare heerlijkheid en die door zijn beweging de variaties van plezier, pijn en neutrale onpartijdigheid beïnvloedt in ons zintuiglijk bestaan. Dat is ons werkelijke zelf; het mentale wezen, onderworpen aan de drievoudige vibratie, kan alleen een vertegenwoording zijn van ons werkelijke zelf, dat naar voren wordt gebracht voor de doeleinden van die zintuiglijke ervaring van dingen, dat het eerste ritme is van ons verdeelde bewustzijn in haar antwoord en reactie op de veelvoudige contacten van het universum. Het is een onvolmaakt antwoord, een verward en onharmonisch ritme, dat het volledige en verenigde spel voorbereidt en inleidt van het bewuste Wezen in ons; het is niet de ware en perfecte symfonie, die de onze kan zijn, als we eenmaal binnen kunnen gaan in sympathie met de Ene in alle variaties en onszelf afstemmen op de absolute en universele diapason.

Wanneer deze kijk juist is, dan zullen zekere consequenties zich zeker opleggen. In de eerste plaats kan, omdat we in onze diepten zelf die Ene zijn, omdat we in de werkelijkheid van ons wezen het ondeelbare Al-bewustzijn zijn en daarom de onvervreemdbare Al-zaligheid, de neiging van onze zintuiglijke ervaring in de drie vibraties van pijn, plezier en neutraliteit alleen een oppervlakkige opstelling zijn, die gecreëerd is door dat beperkte deel van onszelf, dat boven aan staat in ons wakende bewustzijn. Daarachter moet er iets in ons zijn, --- veel uitgebreider, diepzinniger, meer waar dan het oppervlakkige bewustzijn, --- dat onpartijdig heerlijkheid ervaart in alle ervaringen; die heerlijkheid ondersteunt heimelijk het oppervlakkige mentale wezen en stelt haar in staat om door te zetten door al het werken, lijden en beproevingen in de roerige beweging van het Worden. Wat we onszelf noemen is alleen een trillende straal aan de oppervlakte; erachter bevindt zich het hele uitgebreide onderbewuste, het uitgebreide superbewuste, dat profiteert van deze oppervlakkige ervaringen en ze oplegt aan zijn uiterlijke zelf, die het blootstelt als een soort zintuiglijke bedekking aan de contacten van de wereld; zelf gesluierd ontvangt hij deze contacten en assimileert ze in waarden van een meer ware, een diepzinnigere, en beheersende en creatieve ervaring. Vanuit zijn diepten brengt hij hen terug naar de oppervlakte in de vormen van kracht, karakter, kennis, aandrang, waarvan de wortels geheimzinnig voor ons zijn, omdat ons denkvermogen beweegt en trilt aan de oppervlakte en niet geleerd heeft om zichzelf te concentreren en in de diepte te leven.

In ons gewone leven is deze waarheid verborgen of bij tijd en wijle alleen vagelijk vluchtig gezien of onvolmaakt vastgehouden of ontvangen. Maar als we leren van binnen te leven, ontwaken we onfeilbaar voor deze tegenwoordigheid in ons, die ons meer werkelijke zelf is, een diepzinnigere tegenwoordigheid, kalm, vreugdevol en geschikt, waarvan de wereld niet de meester is --- een tegenwoordigheid, die, wanneer hij niet de Heer Zelf is, de afstraling van de Heer van binnen is. Wij zijn er bewust van van binnen, dat het klaarblijkelijke en oppervlakkige zelf ondersteunt en helpt en lacht om zijn geneugten en pijnen, zoals om de fouten en passie van een klein kind. En als we terug kunnen gaan in onszelf en onszelf identificeren, niet met onze oppervlakkige ervaring, maar met die stralende halfschaduw van de Godheid, kunnen we in die houding leven naar de contacten met de wereld en terwijl we afstand houden in ons totale bewustzijn van de geneugten en pijnen van het lichaam, vitale wezen en denkvermogen, hen bezitten als ervaringen, wiens natuur, die oppervlakkig is, onze kern en ware wezen niet aanraakt of zich er aan opdringt. In de geheel expressieve Sanskriet termen is er een ānandamaya achter de manomaya, een enorme Zaligheid-Zelf achter het beperkte mentale zelf en de laatste is alleen een schaduwrijk beeld en verstoord spiegelbeeld van de eerste. De waarheid van onszelf ligt van binnen en niet aan de oppervlakte.

Weer kan deze drievoudige vibratie van plezier, pijn en neutraliteit, die oppervlakkig is, een opstelling is en resultaat van onze onvolmaakte evolutie, in zich geen absoluutheid hebben, geen noodzaak. We hebben geen werkelijke verplichting tot een reactie op een bepaald contact, een bijzonder antwoord van plezier, pijn of neutrale reactie, er is alleen een verplichting van gewoonte. Wij voelen plezier of pijn bij een bepaald contact, omdat dat de gewoonte is, die onze natuur gevormd heeft, omdat dat de constante relatie is, die de ontvanger tot stand gebracht heeft met het contact. Het valt binnen onze bekwaamheid om totaal naar de tegenovergestelde respons te keren, plezier, waar we pijn hadden, pijn, waar we plezier hadden. Het valt op gelijke wijze binnen onze bekwaamheid om ons oppervlakte wezen te wennen in plaats van naar de mechanische reactie van plezier, pijn en neutraliteit te keren naar het vrije antwoord van onvervreemdbare heerlijkheid, dat de voortdurende ervaring is van het ware en uitgebreide Zaligheid-zelf in ons. En dit is een grotere verovering, een nog dieper en meer volledig zelfbezit dan een blijde en gescheiden ontvangst in de diepten van de gewoontereacties aan de oppervlakte. Want het is niet langer hoofdzakelijk een aanvaarding zonder onderwerping, een vrije toestemming voor onvolmaakte waarden van ervaring, maar stelt ons in staat om onvolmaakt in volmaakt om te zetten, valse in ware waarden, --- de constante, maar echte heerlijkheid van de Geest in dingen, die de plaats van de dualiteiten inneemt, die ervaren worden door het mentale wezen.

In de dingen van het denkvermogen is deze zuivere gewoonte relativiteit van de reacties van plezier en pijn niet moeilijk te bevatten. Het zenuwwezen in ons is inderdaad gewend aan een zekere gefixeerdheid, een valse indruk van absoluutheid in deze dingen. Voor haar zijn overwinning, succes, eer, goed fortuin van alle soorten in zichzelf absoluut plezierige dingen en moeten vreugde produceren, zoals suiker zoet moet smaken; verlies, falen, teleurstelling, schande, slecht fortuin van alle soorten zijn in zichzelf absoluut onplezierige dingen en moeten verdriet produceren, zoals alsem bitter moet smaken. Deze reactie veranderen is voor haar een vertrek van het feit, abnormaal en morbide, want het zenuwwezen is verslaafd aan gewoonte en in zichzelf het middel, toegerust door de Natuur voor vasthouden van bestendigheid van reactie, gelijkheid van ervaring, het gevestigde schema van de relaties van de mens met het leven. Het mentale wezen is daarentegen vrij, want het is het middel, dat zij heeft toegerust voor flexibiliteit en variatie, voor verandering en vooruitgang; het is alleen onderworpen, zolang het verkiest onderworpen te blijven, om te verblijven in een mentale gewoonte in plaats van een andere of zolang als zij zichzelf toestaat gedomineerd te worden door het zenuwinstrument. Zij is niet gebonden om gegriefd te worden door nederlaag, schande, verlies: zij kan deze en andere dingen tegemoet gaan met een volmaakte neutraliteit, zij kan ze zelfs tegemoet gaan met een volmaakte blijheid. Daarom vindt de mens, dat hoe meer hij weigert gedomineerd te worden door zijn zenuwen en zijn lichaam, hoe meer hij zich terugtrekt uit de betrokkenheid van zichzelf in zijn fysieke en vitale delen, hoe groter zijn vrijheid is. Hij wordt de meester van zijn eigen antwoorden op de contacten van de wereld, niet langer de slaaf van uiterlijke aanrakingen.

Met betrekking tot lichamelijk plezier en pijn is het moeilijker de universele waarheid toe te passen; want dit is juist het domein van de zenuwen en het lichaam, het centrum en de zetel van dat in ons, waarvan de natuur gedomineerd moet worden door uiterlijke contacten en uiterlijke druk. Zelfs hier hebben we echter schijnsels van de waarheid. We zien het in het feit, dat overeenkomstig de gewoonte hetzelfde fysieke contact zowel plezierig als pijnlijk kan zijn, niet alleen voor verschillende individuen, maar voor hetzelfde individu onder verschillende omstandigheden of in verschillende stadia van zijn ontwikkeling. We zien het in het feit, dat de mens in perioden van grote opwinding of hoge vervoering fysiek ongevoelig blijft voor pijn of onbewust van pijn bij contacten, die normaal zware marteling of lijden zouden toebrengen. In veel gevallen keert alleen, wanneer de zenuwen in staat zijn zich opnieuw te handhaven en de geestesgesteldheid te herinneren aan zijn gewoonteverplichting om te lijden, de gewaarwording van lijden terug. Maar deze terugkeer naar de gewoonteverplichting is niet onvermijdelijk; het is alleen een gewoonte. We zien, dat bij de fenomenen van hypnose het gehypnotiseerde onderwerp niet alleen succesvol verboden kan worden pijn van een wond te voelen of van een prik in de abnormale toestand, maar met evenveel succes voorkomen kan worden terug te keren naar de gewoontereactie van lijden, wanneer hij ontwaakt is. De reden van dit fenomeen is volmaakt eenvoudig; het komt, omdat de hypnotiseur het wakende gedeelte van het gewoontebewustzijn buiten werking stelt, dat de slaaf is van gewoonten van de zenuwen en in staat is om te appelleren aan het subliminale mentale wezen in de diepten, het innerlijke mentale wezen, dat de meester is, als hij wil, van de zenuwen en het lichaam. Maar deze vrijheid, die op abnormale wijze tot stand gebracht wordt door hypnose, snel, zonder werkelijk bezit, door een vreemde wil, zou op gelijke wijze gewonnen kunnen worden op normale wijze, geleidelijk, met werkelijk bezit, door iemands eigen wil, om zo gedeeltelijke of volledige overwinning te bewerkstelligen van het mentale wezen over de gewoontereacties van de zenuwen van het lichaam.

Pijn van het denkvermogen en het lichaam is een middel van de Natuur, dat is te zeggen, van Kracht in haar werken, bedoeld om een definitief overgangseinde te dienen in haar opwaartse evolutie. De wereld is vanuit het gezichtspunt van het individu een spel en gecompliceerde schok van veelvoudige krachten. In het midden van dit complexe spel staat het individu als een beperkt geconstrueerd wezen met een beperkte hoeveelheid kracht, onderworpen aan ontelbare schokken, die de constructie, die hij zichzelf noemt, kunnen verwonden, verminken, opbreken of ontbinden. Pijn zit in de natuur van een nerveus of fysiek terugdeinzen voor een gevaarlijk of pijnlijk contact; het is het deel van wat de Upanishads jugupsā noemen, de vermindering van het beperkte wezen van dat wat hij zelf niet is en niet sympathiek voor of in harmonie met zichzelf, zijn impuls van zelfverdediging tegen "anderen”. Het is, vanuit dit gezichtspunt, een aanduiding van de Natuur van wat vermeden moet worden of, wanneer niet succesvol vermeden, hersteld moet worden. Zij komt niet tot aanschijn in de zuivere fysieke wereld, zolang leven er niet binnen gaat; tot dan zijn mechanische methoden voldoende. Haar taak begint, wanneer leven met haar broosheid en onvolmaakt bezit van Materie de scène binnengaat; zij groeit met de groei van het Denkvermogen in het leven. Haar taak gaat door, zolang het Denkvermogen gebonden is aan het leven en het lichaam, dat hij gebruikt, afhankelijk van hen van zijn kennis en middelen van handeling, onderworpen aan hun beperkingen en aan de egoïstische impulsen en doelen, die geboren zijn uit die beperkingen. Maar als en wanneer het Denkvermogen in de mens bekwaam wordt om vrij, onegoïstisch, in harmonie met andere wezens te zijn en met het spel van universele krachten, vermindert het gebruik en de taak van lijden, haar reden van zijn moet uiteindelijk ophouden en zij kan alleen voortgaan als een atavisme van de Natuur, een gewoonte, die haar gebruik heeft overleefd, een volharding van het lagere in de alsnog onvolmaakte organisatie van het hogere. Haar uiteindelijke eliminatie moet een essentieel punt zijn in de bestemde verovering van de ziel over onderwerping aan Materie en egoïstische beperking in het Denkvermogen.

Deze eliminatie is mogelijk, omdat pijn en plezier zelf stromen zijn, de ene onvolmaakt, de andere pervers, maar nog steeds stromen van de heerlijkheid van bestaan. De reden van deze onvolmaaktheid en deze perversie is de zelfverdeling van het wezen in zijn bewustzijn door bepalend en beperkend Maya en als consequentie een egoïstisch en stuksgewijze in plaats van een universele ontvangst van contacten door het individu. Voor de universele ziel dragen alle dingen en alle contacten met dingen een essentie van heerlijkheid in zich, wat het best beschreven wordt door de esthetische term van het Sanskriet, rasa, wat onmiddellijk sap of essentie van een ding en haar smaak betekent. Omdat we de essentie van het ding niet zoeken bij hun contact met ons, maar alleen kijken naar de manier, waarop zij onze verlangens en angsten, onze inspanningen en verminderingen beïnvloeden, zijn dat verdriet en pijn, onvolmaakt en voorbijgaand plezier of onverschilligheid, dat is te zeggen, loutere onbekwaamheid om de essentie te grijpen, de vormen, die Rasa aanneemt. Als we totaal ongeïnteresseerd zouden kunnen zijn in het denkvermogen en hart en die onthechting aan het zenuwstelsel zouden opleggen, zou de voortgaande eliminatie van deze onvolmaakte en perverse vormen van Rasa mogelijk zijn en de ware essentiële smaak van de onvervreemdbare heerlijkheid van bestaan in al haar variaties zou binnen ons bereik zijn. We bereiken iets van deze bekwaamheid voor de variabele maar universele heerlijkheid in de esthetische ontvangst van dingen, zoals vertegenwoordigd door Kunst of Poëzie, zodat we daar de Rasa of smaak kunnen genieten van het verdrietvolle, het verschrikkelijke, zelfs het afschuwelijke en weerzinwekkende[37]; en de reden is, omdat we onthecht, ongeïnteresseerd zijn, niet denken aan onszelf of zelfverdediging (jugupsā), maar alleen aan het ding en zijn essentie. Zeker, deze esthetische ontvangst van contacten is geen nauwkeurig beeld of reflectie van de zuivere heerlijkheid, die supramentaal is en supra-esthetisch; want de laatste zou verdriet, angst, afgrijzen en afkeer elimineren met hun oorzaak, terwijl de eerste hen toelaat; maar zij vertegenwoordigt gedeeltelijk en onvolmaakt een stadium van de voortgaande heerlijkheid van de universele Ziel in dingen in haar manifestatie en zij geeft ons toegang in een deel van onze natuur tot die onthechting van egoïstische gewaarwording en die universele houding, waardoor de ene Ziel harmonie en schoonheid ziet, waar we, verdeelde wezens, eerder chaos en disharmonie ervaren. De volledige bevrijding kan alleen tot ons komen door gelijkwaardige bevrijding in al onze delen, de universele esthetiek, het universele standpunt van kennis, de universele onthechting van alle dingen en toch sympathie met allen in ons zenuw- en emotionele wezen.

Omdat de natuur van lijden een mislukking is van de bewustzijnskracht in ons om de schokken van het bestaan op te vangen en daaropvolgende vermindering en samentrekking en haar wortel een ongelijkheid is van die ontvangende en bezittende kracht door onze zelfbeperking door egoïsme, volgend op de onbekendheid met ons ware Zelf, van Sachchidananda, moet de eliminatie van lijden eerst voorafgegaan worden door de vervanging van jugupsā, de vermindering en inkrimping, door titikṣā, het hoofd bieden aan, doorstaan en overwinnen van alle schokken van bestaan: door dit doorstaan en overwinnen gaan we voort naar een gelijkheid, die of een gelijke onverschilligheid kan zijn voor alle contacten of een gelijke blijheid in alle contacten; en deze gelijkheid moet weer een vaste fundatie vinden door de vervanging van het egobewustzijn, dat geniet en lijdt door het Sachchidananda-bewustzijn, dat Al-zaligheid is. Het Sachchidananda-bewustzijn kan het universum transcenderen en zich op een afstand houden en het pad naar deze toestand van afstandelijke Zaligheid is gelijke onverschilligheid; het pad van de asceet. Of het Sachchidananda bewustzijn kan ineens transcendent zijn en universeel; en het pad naar deze toestand van huidige en allesomvattende Zaligheid is overgave en verlies van het ego in het universele en bezit van een allesdoordringende gelijke heerlijkheid; het pad van de oude Vedische wijzen. Maar neutraliteit voor de onvolmaakte aanrakingen van plezier en de perverse aanrakingen van pijn is het eerste onmiddellijke en natuurlijke resultaat van de zelfdiscipline van de ziel en de omvorming naar gelijke heerlijkheid kan gewoonlijk alleen naderhand komen. De onmiddellijke transformatie van de drievoudige vibratie naar Ananda is mogelijk, maar minder gemakkelijk voor het menselijke wezen.

Zo is dan het gezichtspunt van het universum, dat rijst uit de integrale Vedantische bevestiging. Een oneindig, ondeelbaar bestaan, alzalig in haar zuivere zelfbewustzijn beweegt uit haar fundamentele zuiverheid naar het gevarieerde spel van Kracht, dat bewustzijn is, naar de beweging van Prakriti, dat het spel van Maya is. De heerlijkheid van haar bestaan is eerst zelf verzameld, geabsorbeerd, onderbewust in de basis van het fysieke universum; dan komt zij naar buiten in een grote massa neutrale beweging, wat we nog geen gewaarwording noemen; dan komt zij verder naar buiten met de groei van het denkvermogen en ego in de drievoudige vibratie van pijn, plezier en onverschilligheid, die voortkomen uit de beperking van de kracht van bewustzijn in de vorm en haar blootstelling aan schokken van de universele Kracht, die zij vreemd vindt voor zichzelf en niet in harmonie met haar eigen maat en standaard; tenslotte komt de volledige Sachchidanada bewust naar buiten in zijn scheppingen door universaliteit, door gelijkmoedigheid, door zelfbezit en verovering van de Natuur. Dit is de loop en beweging van de wereld.

Wanneer dan gevraagd wordt, waarom het Ene Bestaan heerlijkheid vindt in zo'n beweging, ligt het antwoord in het feit, dat alle mogelijkheden inherent zijn in Zijn Oneindigheid en dat de heerlijkheid van bestaan --- in haar veranderbare wording, niet in haar onveranderbare zijn --- juist ligt in de variabele realisatie van zijn mogelijkheden. En de mogelijkheid, die hier uitgewerkt wordt in het universum, waar we deel van zijn, begint bij de verzegeling van Sachchidananda in datgene, wat zijn eigen tegengestelde lijkt te zijn en zijn zelf-vinden zelfs midden tussen de termen van die tegengesteldheid. Het oneindige wezen verliest zichzelf in de verschijning van het niet-wezen en komt naar buiten in de verschijning van een eindige Ziel; oneindig bewustzijn verliest zichzelf in de verschijning van een uitgestrekt onbepaald onbewuste en komt naar buiten in de verschijning van een oppervlakkig beperkt bewustzijn; de oneindige zelfonderhoudende Kracht verliest zichzelf in de verschijning van een chaos van atomen en komt naar buiten in de verschijning van een onzekere balans van een wereld; oneindige Heerlijkheid verliest zichzelf in de verschijning van een ongevoelige Materie en komt naar buiten in de verschijning van een onharmonieus ritme van variërend pijn, plezier, en neutraal gevoel, liefde, haat en onverschilligheid; oneindige eenheid verliest zichzelf in de verschijning van een chaos van veelvoudigheid en komt naar buiten in een wanorde van krachten en wezens, die eenheid proberen te ontdekken door elkaar te bezitten, op te lossen of te verslinden. In deze schepping moet de werkelijke Sachchidananda naar buiten komen. De mens, het individu, moet een universeel wezen worden en zo leven; zijn beperkte mentale bewustzijn moet verruimen tot de superbewuste eenheid, waarin ieder alles omhelst; zijn beperkte hart moet de oneindige omhelzing leren en haar begeerten en disharmonieen vervangen door universele liefde en zijn beperkte vitale wezen moet gelijk worden aan de hele schok, die het universum haar oplegt en in staat zijn tot universele heerlijkheid; juist zijn fysieke wezen moet zichzelf kennen, niet als afgescheiden entiteit, maar als een met de hele stroom van de ondeelbare Kracht, die alle dingen is en deze onderhouden in zichzelf; zijn hele natuur moet in het individu de eenheid, de harmonie, de eenheid in allen van het allerhoogste Bestaan - Bewustzijn - Zaligheid reproduceren.

Gedurende dit gehele spel is de geheime werkelijkheid altijd een en dezelfde heerlijkheid van bestaan, --- hetzelfde in de heerlijkheid van de onderbewuste slaap, voordat het individu tevoorschijn kwam, in de heerlijkheid van de worsteling en alle variëteiten, wisselvalligheden, perversies, omvormingen, omkeringen van de inspanning om zichzelf te vinden in de labyrinten van de halfbewuste droom, waarvan het individu het centrum is en in de heerlijkheid van het eeuwige superbewuste zelfbezit, waarnaar het individu moet ontwaken en daar een moet worden met de ondeelbare Sachchidananda. Dit is het spel van de Ene, de Heer, het Al, zoals het zichzelf openbaart aan onze bevrijde en verlichte kennis vanuit het ontvankelijke standpunt van dit materiële universum.

HOOFDSTUK XIII

Het Goddelijk Maya.

Door de Namen van de Heer en de hare vormden en maten zij de kracht van de Moeder van het Licht; terwijl zij macht na macht van die Kracht als mantel droegen, vormden de heren van Maya de Vorm in dit Wezen.

De Meesters van Maya vormden alles door Zijn Maya; de Vaders, die goddelijke visie hebben, plaatsten Hem van binnen als een kind, dat geboren moet worden.

Rig Veda[38]

BESTAAN, dat handelt en schept door het vermogen van en vanuit de zuivere heerlijkheid van haar bewuste wezen, is de werkelijkheid, die we zijn, het zelf van al onze vormingen en stemmingen, de oorzaak, het object en doel van al ons doen, worden en scheppen. Zoals de dichter, kunstenaar of musicus, wanneer hij schept, in werkelijkheid niets doet, maar een of andere potentialiteit ontwikkelt in zijn ongemanifesteerde zelf, naar een vorm van manifestatie en, zoals de denker, staatsman, technicus alleen dat in een vorm van dingen naar buiten brengen, wat in hen zelf verborgen ligt, wat henzelf was, nog henzelf is, wanneer het in vorm gegoten is, zo is het met de wereld en het Eeuwige. De hele schepping of wording is niets anders dan deze zelfmanifestatie. Uit het zaad ontwikkelt dat, wat al in het zaad is, voor-bestaand in het wezen, voorbestemd in haar wil om te worden, vooropgesteld in de heerlijkheid van wording. Het oorspronkelijke plasma hield in zichzelf in kracht van wezen het resulterende organisme. Want die geheime, beladen, zelfwetende kracht werkt altijd onder zijn eigen onweerstaanbare impuls om de vorm van zichzelf te manifesteren, waarmee hij opgeladen is. Alleen het individu, dat schept en ontwikkelt vanuit zichzelf, maakt een onderscheiding tussen zichzelf, de kracht, die in hem werkt en het materiaal, waarin hij werkt. In werkelijkheid is hijzelf de kracht, het geïndividualiseerde bewustzijn, dat hij instrumentaliseert, is hij zelf, het materiaal, dat hij gebruikt, is hij zelf, de resulterende vorm is hij zelf. Met andere woorden, het is een bestaan, een kracht, een heerlijkheid van zijn, dat zichzelf concentreert op de verschillende punten, zegt van ieder "Dit ben Ik”, werkt erin door een gevarieerd spel van zelfkracht voor een gevarieerd spel van zelfformatie.

Wat hij produceert, is zichzelf en kan niets anders zijn dan zichzelf; hij werkt een spel uit, een ritme, een ontwikkeling van zijn eigen bestaan, kracht van bewustzijn en heerlijkheid van zijn. Wat ook de wereld in komt, zoekt daarom niets anders dan dit, te zijn, de bedoelde vorm te bereiken, zijn zelfbestaan te vergroten in die vorm, het bewustzijn oneindig te ontwikkelen, manifesteren, toenemen, realiseren, en het vermogen, dat in hem is, de heerlijkheid hebben van komen in manifestatie, de heerlijkheid van de vorm van zijn, de heerlijkheid van het ritme van bewustzijn, de heerlijkheid van het spel van kracht en die heerlijkheid vergroten en vervolmaken door ieder middel, dat mogelijk is, in iedere richting, door ieder idee van zichzelf, dat aan hem gesuggereerd wordt door het Bestaan, de Bewustzijnskracht, de Heerlijkheid, die actief is in zijn diepste wezen.

En als er enig doel is, enige volledigheid, waarnaar dingen neigen, kan het alleen de volledigheid zijn, --- in het individu en in het geheel, samengesteld uit individuen, --- van zijn zelfbestaan, van zijn vermogen en bewustzijn en van zijn heerlijkheid van zijn. Maar zo'n volledigheid is niet mogelijk in het individuele bewustzijn, dat geconcentreerd is binnen de beperking van de individuele formatie; absolute volledigheid is niet mogelijk in het eindige, omdat het vreemd is voor de zelfopvatting van het eindige. Daarom is het enige uiteindelijke mogelijke doel het naar buiten komen van het oneindige bewustzijn in het individu, het is zijn ontdekking van de waarheid over zichzelf door zelfkennis en door zelfrealisatie, de waarheid van de Oneindigheid in het zijn, de Oneindigheid in het bewustzijn, de Oneindigheid in de heerlijkheid, die weer in bezit is als zijn eigen Zelf en Werkelijkheid, waarvan het eindige alleen een masker is en een instrument voor afwisselende uitdrukking.

Dus juist door de natuur van het wereldspel, zoals het gerealiseerd is door Sachchidananda in de uitgestrektheid van Zijn bestaan, dat uitgebreid is in Ruimte en Tijd, moeten we ons eerst een involutie en zelfabsorptie voorstellen van het bewuste wezen in de dichtheid en oneindige deelbaarheid van substantie, want anders kan er geen eindige variatie zijn; daarna een tevoorschijn komen van de zelfgevangen kracht in een formeel wezen, een levend wezen, een denkend wezen; en tenslotte een bevrijding van het gevormde denkende wezen in de vrije realisatie van zichzelf als de Ene en de Oneindige, die speelt in de wereld en door de bevrijding zijn ontdekking van het ongebonden bestaan –bewustzijn –gelukzaligheid, dat het nu heimelijk, werkelijk en eeuwig is. Deze drievoudige beweging is de hele sleutel van het wereldraadsel.

Het is zo, dat de oude en eeuwige waarheid van de Vedanta in zichzelf alle betekenis van de moderne en fenomenale waarheid van de evolutie in het universum ontvangt en verlicht, rechtvaardigt en ons laat zien. En het is alleen zo, dat deze moderne waarheid van evolutie, die de oude waarheid is van het Universele, dat zichzelf opeenvolgend ontwikkelt in Tijd, duister gezien door de studie van Kracht en Materie, haar eigen volledige betekenis en rechtvaardiging kan vinden, --- door zichzelf te verlichten met het Licht van de oude en eeuwige waarheid, die nog voor ons behouden is in de Vedantische Geschriften. Het denken van de wereld keert zich reeds naar de wederzijdse zelfontdekking en zelfverlichting door de fusie van de oude Oosterse en nieuwe Westerse kennis.

Toch is, wanneer we gevonden hebben, dat alle dingen Sachchidananda zijn, alles nog niet uitgelegd. We kennen de Werkelijkheid van het universum, we kennen het proces nog niet, waardoor die Werkelijkheid zichzelf veranderd heeft in dit fenomeen. Wij hebben de sleutel van het raadsel, we moeten het slot vinden, waarin hij wil draaien. Want dit Bestaan, deze Bewustzijnskracht, deze Heerlijkheid werkt niet direct of met een soevereine onverantwoordelijkheid, zoals een magiër, die werelden en universums bouwt door hoofdzakelijk het fiat van zijn woord. Wij nemen een proces waar, wij zijn bewust van een Wet.

Het is waar, dat deze Wet, wanneer we hem onderzoeken, zichzelf schijnt op te lossen in een equilibrium van het spel van krachten en een bepaling van dat spel in vaststaande werklijnen door het toeval van ontwikkeling en de gewoonte van voorbije gerealiseerde energie. Maar deze klaarblijkelijke en secundaire waarheid is alleen definitief voor ons, zolang we ons alleen Kracht voorstellen. Wanneer we voorstellen, dat de Kracht een zelfuitdrukking van Bestaan is, zijn we gebonden ons ook voor te stellen, dat deze lijn, die de Kracht genomen heeft, overeenkomt met een of andere zelfwaarheid van dat Bestaan, die zijn constante boog en bestemming beheerst en bepaalt. En sinds bewustzijn de natuur van oorspronkelijk Bestaan is en de essentie van haar Kracht, moet deze waarheid een zelfvoorstelling zijn in Bewust–Wezen en deze bepaling van de lijn, die door de Kracht genomen wordt, moet resulteren uit een vermogen van zelfgeleidende kennis, inherent in het Bewustzijn, die haar in staat stelt haar eigen Kracht onvermijdelijk te geleiden langs de logische lijn van de oorspronkelijke zelfvoorstelling. Het is dan een zelfbepalend vermogen in universeel bewustzijn, een bekwaamheid in zelfgewaarzijn van oneindig bestaan om een zekere Waarheid voor te stellen in zichzelf en haar kracht van schepping te richten langs de lijn van die Waarheid, die de leiding heeft gehad over de kosmische manifestatie.

Maar waarom zouden we enig speciaal vermogen of faculteit plaatsen tussen oneindig Bewustzijn zelf en het resultaat van zijn werkingen? Kan dit Zelfgewaarzijn van het Oneindige niet vrijelijk vormen scheppen, die daarna in het spel blijven, zolang er geen feit is, dat hen gebiedt te verdwijnen, --- op dezelfde manier als de oude Semitische Openbaring ons vertelt, "God zei, Laat er Licht zijn en er was Licht”? Maar wanneer we zeggen, "God zei, Laat er Licht zijn”, nemen we het feit van een vermogen van bewustzijn aan, dat licht bepaalt uit al het andere, wat geen licht is; en wanneer we zeggen:” en er was Licht” nemen we een richtende faculteit aan, een actief vermogen, dat overeen komt met het oorspronkelijke voorstellende vermogen, dat het fenomeen naar buiten brengt en, terwijl dat Licht uitgewerkt wordt overeenkomstig de lijn van de oorspronkelijke voorstelling, voorkomt, dat zij overweldigd wordt door alle oneindige mogelijkheden, die anders zijn dan zijzelf. Oneindig bewustzijn in zijn oneindige handeling kan alleen oneindige resultaten produceren; de vestiging op een vaste Waarheid of orde van waarheden en de bouw van een wereld overeenkomstig dat wat vast is, vereist een selectieve faculteit van kennis, die aangesteld is om een eindige verschijning te vormen uit de oneindige Werkelijkheid.

Dit vermogen was bekend aan de Vedische zieners onder de naam Maya. Maya betekende voor hen het vermogen van oneindig bewustzijn om in zichzelf Naam en Vorm te begrijpen, in zichzelf te bevatten of uit te meten, dat is te zeggen, te vormen --- want vorm is afbakening --- uit de enorme niet beperkbare Waarheid van oneindig bestaan. Door Maya wordt die statische waarheid van het essentiële wezen geordende waarheid van het actieve wezen, --- of, om het in een meer metafysische taal te zetten, uit het allerhoogste wezen, waarin alles alles is zonder grens van afscheidend bewustzijn, komt het fenomenale wezen naar voren, waarin alles in ieder is en ieder in alles is voor het spel van het bestaan met het bestaan, bewustzijn met bewustzijn, kracht met kracht, heerlijkheid met heerlijkheid. Dit spel van alles in ieder en ieder in alles is eerst voor ons verborgen door het mentale spel of de illusie van Maya, dat iedereen overtuigt, dat hij in alles is, maar niet alles in hem en dat hij in alles is als een afgescheiden wezen, niet als een wezen, dat altijd onscheidbaar een is met de rest van het bestaan. Naderhand moeten we uit deze fout naar boven komen naar het supramentale spel of de waarheid van Maya, waar de "ieder” en het "alles” naast elkaar bestaan in de onscheidbare eenheid van de ene waarheid en het veelvoudige symbool. Het lagere, huidige en misleidende mentale Maya moet eerst omarmd worden, dan te boven gekomen worden; want het is Gods spel met verdeling en duisternis en beperking, verlangen, strijd en lijden, waarin Hij Zichzelf onderwerpt aan de Kracht, die uit Hem gekomen is en door haar duisternis Hem laat lijden door verduisterd te worden. Dat andere Maya, dat verborgen is door dit mentale, moet voorbij gegaan worden, dan omarmd; want het is Gods spel van de oneindigheden van bestaan, de prachten van kennis, de glories van de overmeesterde kracht en de extases van onbeperkbare liefde, waar Hij tevoorschijn komt uit de greep van de Kracht, haar in plaats daarvan vasthoudt en in haar datgene verlicht en vervult, waarvoor zij ten eerste van Hem uitging.

Dit onderscheid tussen het lagere en hogere Maya is de verbinding in het denken en in het kosmische Feit, die de pessimisten en illusionistische filosofen missen of verwaarlozen. Voor hen is het mentale Maya of misschien een Bovenmentaal, de schepper van de wereld en een wereld, gecreëerd door het mentale Maya, zou inderdaad een onverklaarbaar paradox zijn en een vaste toch vloeibare nachtmerrie van bewust bestaan, die noch geclassificeerd kan worden als een illusie, noch als een werkelijkheid. We moeten zien, dat het denkvermogen alleen een tussenliggende term is tussen de creatieve heersende kennis en de ziel, gevangen in haar werken. Sachchidananda, verwikkeld door een van Zijn lagere bewegingen in de zelfvergetende absorptie van Kracht, die verloren is in de vorm van haar eigen werkingen, keert terug naar Zichzelf uit de zelfvergetelheid; het Denkvermogen is alleen een van Zijn instrumenten in de afdaling en de opstijging. Het is een instrument van de afdalende schepping, niet de geheime schepper, --- een voorbijgaand stadium in de opstijging, niet onze hoge oorspronkelijke bron en de volmaakte term van kosmisch bestaan.

De filosofieën, die alleen het Denkvermogen erkennen als de schepper van de werelden of een oorspronkelijk principe accepteren met alleen het Denkvermogen als bemiddelaar tussen hem en de vormen van het universum kunnen verdeeld worden in het zuivere noumenal en het idealistische. Het zuivere noumenal herkent in de kosmos alleen het werk van het Denkvermogen, Denken, Idee; maar Idee kan zuiver arbitrair zijn en geen essentiële relatie hebben met enige werkelijke Waarheid van bestaan; of zo'n Waarheid, wanneer die bestaat, kan beschouwd worden als hoofdzakelijk een Absolute, op een afstand van alle relaties en onverzoenlijk met een wereld van relaties. De idealistische interpretatie veronderstelt een relatie tussen de Waarheid op de achtergrond en het ontvankelijke fenomeen op de voorgrond, een relatie, die niet hoofdzakelijk dat van een tegenstrijdigheid en tegenstelling is. Het gezichtspunt, dat ik presenteer, gaat verder dan idealisme; zij ziet het creatieve Idee als Werkelijk-Idee, dat is te zeggen, een vermogen van Bewuste Kracht, die het werkelijke wezen uitdrukt, geboren uit het werkelijke wezen en die deelneemt aan haar natuur en geen kind is van de Leegte, noch een wever van ficties. Zij is bewuste Werkelijkheid, die zichzelf werpt in veranderlijke vormen van haar eigen onvergankelijke en onveranderbare substantie. De wereld is daarom geen begripsvoorstelling in het universele Denkvermogen, maar een bewuste geboorte van dat, wat zich voorbij het Denkvermogen bevindt in vormen van zichzelf. Een Waarheid van bewust zijn ondersteunt deze vormen en drukt zichzelf in hen uit en de kennis, die overeenkomt met de waarheid, op die manier uitgedrukt, heerst als een supramentaal Waarheids-Bewustzijn[39], dat werkelijke ideeën organiseert in een volmaakte harmonie, voordat zij gegoten worden in de mentale – vitale – materiele vorm. Denkvermogen, Leven en Lichaam zijn een inferieur bewustzijn en een gedeeltelijke uitdrukking, die streeft om de vorm te bereiken van een gevarieerde evolutie bij die superieure uitdrukking van zichzelf, die al bestaat voor het Boven-Mentale. Wat zich in het Boven-Mentale bevindt, is het ideaal, waar hij in zijn eigen omstandigheden aan werkt om te realiseren.

Vanuit ons opstijgende gezichtspunt kunnen we zeggen, dat het Werkelijke zich achter alles bevindt wat bestaat; zij drukt zichzelf uit op tussenliggend niveau in een Ideaal, dat een geharmoniseerde waarheid is van zichzelf; het Ideaal werpt een fenomenale werkelijkheid naar buiten van variërend bewustzijn, die, onvermijdelijk aangetrokken naar zijn eigen essentiële Werkelijkheid, het tenslotte geheel probeert te ontdekken, of door een heftige sprong of gewoon door het Ideaal, dat haar naar voren heeft gebracht. Dit verklaart de onvolmaakte werkelijkheid van het menselijke bestaan, zoals gezien door het Denkvermogen, de instinctieve aspiratie in het mentale wezen naar een volmaaktbaarheid altijd voorbij zichzelf naar de verzegelde harmonie van het Ideaal en de allerhoogste golf van de geest voorbij het ideaal naar het transcendentale. Juist de feiten van ons bewustzijn, haar samenstelling en haar noodzakelijkheid vooronderstellen zo'n drievoudige orde; zij ontkennen de tweevoudige en onverzoenlijke antithese van een hoofdzakelijk Absolute voor een hoofdzakelijke relativiteit.

Het Denkvermogen is niet voldoende om het bestaan in het universum uit te leggen. Oneindig Bewustzijn moet zichzelf eerst vertalen in oneindige faculteit van Kennis of, zoals we het uit ons gezichtspunt noemen, alwetendheid. Maar het Denkvermogen is geen faculteit van kennis, noch een instrument van alwetendheid; het is een vermogen voor het zoeken van kennis, om zoveel mogelijk als het ervan kan verwerven uit te drukken in zekere vormen van een relatieve gedachte en om het te gebruiken voor zekere capaciteiten van handeling. Zelfs wanneer hij vindt, bezit hij niet; hij houdt alleen een zeker fonds van huidige munt van Waarheid --- niet Waarheid zelf --- in de bank van Geheugen om op te nemen in overeenkomst met haar noden. Want het Denkvermogen weet niet, probeert te weten en weet nooit, behalve als door een donker glas. Hij is het vermogen, dat de waarheid van universeel bestaan interpreteert voor de praktische gebruiken van een zekere orde van dingen; hij is niet het vermogen, dat dat bestaan kent en begeleidt en daarom kan hij niet het vermogen zijn dat het geschapen of gemanifesteerd heeft.

Maar, wanneer we een oneindig Denkvermogen veronderstellen, dat vrij zou zijn van onze beperkingen, zou dat tenminste de schepper van het universum kunnen zijn? Maar zo'n Denkvermogen zou nogal verschillend zijn van de definitie van het denkvermogen, zoals wij het kennen; het zou iets zijn voorbij de geestesgesteldheid; het zou de supramentale Waarheid zijn. Een oneindig Denkvermogen, samengesteld in de termen van de geestesgesteldheid, zoals wij het kennen, zou alleen een oneindige chaos creëren, een enorme botsing van toevalligheid, ongeluk, wisselvalligheid, die afdwaalt naar een onbepaald einde, waarnaar hij altijd voorzichtig zou grijpen en streven. Een oneindig, alwetend, almachtig Denkvermogen zou totaal geen denkvermogen zijn, maar supramentale kennis.

Het Denkvermogen, zoals wij het kennen, is een reflecterende spiegel, die voorstellingen of beelden ontvangt van een voor-bestaande Waarheid of Feit, ofwel uitwendig aan of tenminste uitgebreider dan zichzelf. Hij vertegenwoordigt voor zichzelf van moment tot moment het fenomeen, dat is of is geweest. Hij bezit ook de faculteit om in zichzelf mogelijke beelden te creëren, anders dan die van het actuele feit, aan hem gepresenteerd; dat is te zeggen, hij beeldt aan zichzelf niet alleen het fenomeen uit, dat geweest is, maar ook het fenomeen, dat zou kunnen zijn; hij kan niet, laat dat duidelijk zijn, voor zichzelf het fenomeen uitbeelden, dat er zeker zal zijn, behalve als het een herhaling is van wat is of geweest is. Hij heeft uiteindelijk de faculteit om nieuwe veranderingen te voorspellen, die hij probeert samen te stellen uit de ontmoeting van wat geweest is en wat kan zijn, uit de vervulde mogelijkheid en de onvervulde; waar hij soms meer of minder precies in slaagt te construeren, soms faalt te realiseren, maar gewoonlijk gegoten vindt in andere vormen, dan hij voorspelde en gewend naar andere einden, dan hij verlangde of bedoelde.

Een oneindig Denkvermogen van dit karakter kan mogelijk een toevallige kosmos van tegengestelde mogelijkheden opbouwen en hij zou dit kunnen vormen in iets, dat verandert, iets, dat altijd voorbijgaand is, iets, dat altijd onzeker is in haar voortgang, noch werkelijk, noch onwerkelijk, niet in het bezit van een bepaald einde of doel, maar alleen een eindeloze opvolging van momentele doelen, die uiteindelijk, --- omdat er geen superieur leidend vermogen en kennis is --- nergens naar leidt. Nihilisme of Illusionisme of een of andere verwante filosofie is de enige logische conclusie van zo'n zuiver noumenalisme. De kosmos, die zo opgebouwd is, zou een presentatie zijn of reflectie van iets, dat zij zelf niet is, maar altijd en tot het eind een verkeerde presentatie, een verdraaide reflectie; al het kosmische bestaan zou een Denkvermogen zijn, dat strompelt om zijn inbeeldingen volledig uit te werken, maar daar niet in slaagt, omdat zij geen noodzakelijke basis van zelfwaarheid hebben; overweldigd en voortgedragen door de stroom van zijn eigen voorbije energieën zou hij onbepaald weer geboren worden, voor altijd zonder resultaat, tenzij of totdat hij zichzelf kan doden of in eeuwige stilte vallen. Dat, wanneer nagegaan tot haar wortels, is Nihilisme en Illusionisme en het is de enige wijsheid, wanneer we onderstellen, dat onze menselijke geestesgesteldheid of iets wat er dan ook op lijkt, de hoogste kosmische kracht vertegenwoordigt en de oorspronkelijke voorstelling aan het werk in het universum.

Maar op het moment, dat we in het oorspronkelijke vermogen van kennis een hogere kracht vinden dan die, welke vertegenwoordigt wordt door onze menselijke geestesgesteldheid, wordt deze opvatting van het universum onvoldoende en daarom ongeldig. Hij heeft zijn waarheid, maar niet de hele waarheid. Het is de wet van de onmiddellijke verschijning van het universum, maar niet van haar oorspronkelijke waarheid en uiteindelijke feit. Wij nemen achter de handeling van het Denkvermogen, Leven en Lichaam, iets, dat niet omarmd wordt in de stroom van Kracht, maar het omarmt en controleert; iets, dat niet geboren wordt in een wereld, die hij probeert te vertolken, maar in zijn wezen een wereld heeft gecreëerd, waarvan hij de alwetendheid heeft, iets, dat niet eeuwigdurend werkt om iets anders te vormen uit zichzelf, terwijl hij meegevoerd wordt in de overweldigende stroom van voorbije energieën, die hij niet langer kan controleren, maar die al in zijn bewustzijn een volmaakte Vorm van zichzelf heeft en het hier geleidelijk ontvouwt. De wereld drukt een voorziene Waarheid uit, gehoorzaamt aan een vooraf bepalende Wil, realiseert een oorspronkelijk vormende zelfvisie, --- zij is het groeiende beeld van een goddelijke creatie.

Zolang we alleen werken door de mentaliteit, beheerst door verschijningen, kan dit iets er voorbij en er achter en toch altijd immanent alleen een gevolgtrekking zijn of een vaag gevoelde aanwezigheid. Wij nemen een wet waar van cyclische vooruitgang en concluderen een altijd toenemende vervolmaking van iets, dat ergens vooraf geweten is. Want overal zien we de Wet, gegrond in zelf-wezen en, wanneer we doordringen in de grond van haar proces, vinden we, dat de Wet de uitdrukking is van een ingeboren kennis, een kennis, inherent in het bestaan, die zichzelf uitdrukt en besloten is in de kracht, die zij uitdrukt; en de Wet, ontwikkeld door Kennis om zo vooruitgang toe te staan, houdt een goddelijk gezien doel in, waarnaar de beweging gericht is. We zien ook, dat onze rede probeert tevoorschijn te komen uit de hulpeloze aandrang van onze geestesgesteldheid en deze te domineren en we bereiken de waarneming, dat de Rede alleen een boodschapper is, een vertegenwoordiger of een schaduw van een groter bewustzijn voorbij zichzelf, die de rede niet nodig heeft, omdat hij alles is en alles kent, dat hij is. En we kunnen dan verder gaan naar de tussenkomst, dat deze bron van de Rede identiek is aan de Kennis, die handelt als de Wet in de wereld. Deze Kennis bepaalt zijn eigen wet soeverein, want hij weet, wat geweest is, is en zal zijn en hij weet, omdat hij eeuwig is en zichzelf oneindig waarneemt. Dat zijn is eeuwig bewustzijn, eeuwig bewustzijn, dat almachtige kracht is, wanneer hij de wereld maakt, --- dat is te zeggen, een harmonie van zichzelf, --- wordt zijn object van bewustzijn tastbaar voor ons denken als een kosmisch bestaan, dat zijn eigen waarheid kent en in vormen realiseert, die hij zelf kent.

Maar alleen, wanneer we stoppen met redeneren en diep in onszelf gaan, in die geheimzinnigheid, waar de activiteit van het denkvermogen verstild wordt, wordt dit andere bewustzijn werkelijk manifest voor ons --- hoe onvolmaakt ook door onze lange gewoonte van mentale reactie en mentale beperking. Dan kunnen we zeker in een toenemende verlichting, datgene kennen, wat we onzeker waargenomen hebben bij het bleke en flikkerende licht van de Rede. Kennis wacht, gezeten voorbij het denkvermogen en intellectueel redeneren, getroond in de lichtende uitgestrektheid van niet beperkbare zelfvisie.

HOOFDSTUK XIV

Het Supramentale als Schepper.

Alle dingen zijn zelfoopstellingen van de Goddelijke Kennis.

Vishnu Purana[40]

EEN BEGINSEL van actieve Wil en Kennis, superieur aan het Denkvermogen en schepper van de werelden is dan het tussenliggende vermogen en toestand van zijn tussen dat zelfbezit van de Ene en deze vloed van de Velen. Dit beginsel is niet totaal vreemd voor ons; het behoort niet uitsluitend en niet verbindbaar tot een Wezen, dat totaal anders is dan onszelf of tot een toestand van bestaan, van waaruit we op geheimzinnige wijze geprojecteerd worden in de geboorte, maar ook geweigerd worden en waar naar wij niet in staat zijn om terug te keren. Wanneer hij voor ons gezeten lijkt te zijn op hoogten ver boven ons, zijn dat toch de hoogten van ons eigen wezen en toegankelijk voor onze schrede. We kunnen die Waarheid niet alleen afleiden en vluchtig zien, maar we zijn in staat hem te realiseren. We kunnen door voortgaande uitbreiding of een plotselinge lichtende zelfoverstijging opstijgen naar deze toppen in onvergetelijke momenten of op hen verblijven gedurende de uren of dagen van de grootste bovenmenselijke ervaring. Wanneer we weer neerdalen, zijn er deuren van communicatie, die we altijd kunnen open houden of weer openen, zelfs ofschoon zij voortdurend dicht zouden moeten zijn. Maar om voortdurend te verblijven op dit laatste en hoogste toppunt van het geschapen en scheppende wezen is aan het eind het allerhoogste ideaal voor ons ontwikkelende menselijke bewustzijn, wanneer zij niet zoekt naar zelfvernietiging, maar naar zelfvervolmaking. Want, zoals we gezien hebben, is dit het oorspronkelijke Idee en de uiteindelijke harmonie en de waarheid, waarnaar onze graduele zelfuitdrukking in de wereld terugkeert en die zij bedoeld heeft te verkrijgen.

We kunnen nog steeds betwijfelen of het nu of ooit mogelijk is om enige rekenschap te geven aan het menselijk intellect van deze toestand of om op enige verbindbare of organiseerbare manier haar goddelijke werken te benutten voor de verhoging van onze menselijke kennis en handeling. De twijfel rijst niet alleen op uit de zeldzaamheid of twijfelachtigheid van enig bekend fenomeen, dat een menselijke handeling zou misleiden van deze goddelijke faculteit, of van de afstand, die deze handeling scheidt van de ervaring en bewijsbare kennis van de gewone mensheid; het wordt ook sterk gesuggereerd door de klaarblijkelijke tegenstelling, zowel in essentie als in werking tussen de menselijke mentaliteit en het goddelijke Supramentale.

En als dit bewustzijn helemaal geen relatie had met het denkvermogen, noch ergens enige identiteit met het mentale wezen, dan zou het zeker nogal onmogelijk zijn om er enige rekenschap van te geven aan onze menselijke denkbeelden. Of, wanneer zij in haar natuur alleen visie in kennis zou zijn en totaal geen dynamisch vermogen van kennis, dan zouden we alleen kunnen hopen door haar contact een prachtige staat van mentale verlichting te verkrijgen, maar geen groter licht en vermogen voor de werken van de wereld. Maar, omdat dit bewustzijn de schepper van de wereld is, moet zij niet alleen een toestand van kennis zijn, maar vermogen van kennis en niet alleen een Wil tot licht en visie, maar een Wil tot vermogen en werkingen. En omdat het Denkvermogen er ook uit geschapen is, moet het Denkvermogen een ontwikkeling zijn door beperking uit deze eerste faculteit en deze bemiddelende handeling van het allerhoogste Bewustzijn en moet daarom in staat zijn zichzelf er terug in op te lossen door omgekeerde ontwikkeling door uitbreiding. Want het Denkvermogen moet altijd in essentie gelijk zijn aan het Supramentale en in zichzelf de potentialiteit van het Supramentale bevatten, hoe verschillend of zelfs tegengesteld zij ook geworden zou kunnen zijn in haar werkelijke vormen en gevestigde vormen van handeling. Het zou dan geen irrationele of onheilzame poging kunnen zijn om door de methode van vergelijking en tegenstelling te streven naar een of ander idee van het Supramentale vanuit het standpunt en in de termen van onze intellectuele kennis. Het idee, de termen zouden best ontoereikend kunnen zijn en toch dienen als vinger van licht, die ons vooruit wijst op een weg, waarop we ons tot een zekere afstand kunnen begeven. Het is bovendien mogelijk voor het Denkvermogen om boven zichzelf uit te rijzen naar zekere hoogten of niveaus van bewustzijn, die in zichzelf enig veranderd licht of vermogen ontvangen van het supramentale bewustzijn en dat kennen door een verlichting, intuïtie of een direct contact of ervaring, ofschoon erin verblijven en er vanuit zien en handelen een overwinning is, die nog niet menselijk mogelijk gemaakt is.

En eerst kunnen we een moment pauzeren en ons afvragen of er geen licht gevonden kan worden uit het verleden, dat ons kan begeleiden naar deze slecht onderzochte domeinen. We hebben een naam nodig en we hebben een beginpunt nodig. Want we hebben deze toestand van bewustzijn het Supramentale genoemd; maar het woord is dubbelzinnig, omdat het begrepen kan worden in de betekenis van het denkvermogen zelf, superverheven en opgetild boven gewone geestesgesteldheid, maar niet radicaal veranderd, of, aan de andere kant, zou zij de betekenis kunnen dragen van alles voorbij het denkvermogen en daarom een te uitgebreid bevattingsvermogen veronderstellen, dat zelfs het Onuitspreekbare zelf zou kunnen binnen brengen. Een ondergeschikte beschrijving is nodig, die haar betekenis meer nauwkeurig zou beperken.

De cryptische verzen van de Veda helpen ons hier; want zij bevatten, ofschoon verborgen, de gospel van het goddelijke en onsterfelijke Supramentale en door de sluier komen enige verlichtende flitsen tot ons. We kunnen door deze uitspraken de opvatting van het Supramentale zien als een uitgestrektheid voorbij de gewone firmamenten van ons bewustzijn, waarin de waarheid van zijn lichtend een is met alles, dat het uitdrukt en onvermijdelijk waarheid van visie, formulering, opstelling, woord, handeling en beweging verzekert en daarom ook waarheid van resultaat van beweging, resultaat van handeling en uitdrukking, onfeilbare verordening of wet. Uitgestrekte alomvattendheid; lichtende waarheid en harmonie van zijn in die uitgestrektheid en geen vage chaos of zelfverloren duisternis; waarheid van wet en handeling en kennis, die die harmonieuze waarheid van zijn uitdrukt: deze schijnen de essentiële termen van Vedantische beschrijving te zijn. De Goden, die in hun hoogste geheime entiteit vermogens zijn van dit Supramentale, eruit geboren, erin gezeten als in hun juiste huis, zijn in hun kennis "waarheidsbewust” en in hun handeling in bezit van de "zienerwil”. Hun bewustzijnskracht, die gekeerd is naar werken en scheppen, is in bezit van en begeleid door een volmaakte en onmiddellijke kennis van het ding, dat gedaan moet worden en haar essentie en haar wet, --- een kennis, die een geheel effectieve wilskracht bepaalt, die niet afwijkt of wankelt in haar proces of in haar resultaat, maar spontaan en onvermijdelijk in de handeling datgene uitdrukt en vervult, wat gezien is in het visioen. Licht is hier een met Kracht, de vibraties van de kennis met het ritme van de wil en beiden zijn een, volmaakt en zonder zoeken, grijpen of inspanning, met het verzekerde resultaat. De goddelijke Natuur heeft een dubbel vermogen, een spontane zelfformulering en zelfopstelling, die natuurlijk opwelt uit de essentie van het ding, dat gemanifesteerd wordt en haar oorspronkelijke waarheid uitdrukt en een zelfkracht van licht, inherent in het ding zelf en de bron van haar spontane en onvermijdelijke zelfopstelling.

Er zijn ondergeschikte, maar belangrijke details. De Vedische zieners lijken te spreken van twee primaire faculteiten van de "waarheidsbewuste” ziel; zij zijn Gezicht en Gehoor, waarmee directe handelingen bedoeld worden van een inherente Kennis, beschrijfbaar als waarheidsvisie en waarheidsgehoor en van veraf gereflecteerd in onze menselijke geestesgesteldheid door de faculteiten van openbaring en inspiratie. Bovendien schijnt een onderscheid gemaakt te worden in de handelingen van het Supramentale tussen kennis door een begrijpend en doordringend bewustzijn, dat erg dichtbij de subjectieve kennis door identiteit is en kennis door een projecterend, confronterend, aanvullend bewustzijn, dat het begin is van objectieve kennisneming. Dit zijn de Vedische aanwijzingen. En we zouden van deze oude ervaring de ondergeschikte term "waarheid-bewustzijn” kunnen accepteren om de betekenis af te bakenen van de meer rekbare frase, Supramentale.

We zien onmiddellijk, dat zo'n bewustzijn, beschreven door zulke kenmerken, een tussenliggende formulering moet zijn, die terugwijst naar een term erboven en vooruitwijst naar een term er beneden; we zien tegelijkertijd, dat het onvermijdelijk de verbinding en het middel is, waardoor het mindere zich ontwikkelt uit het meerdere en op gelijke wijze de verbinding en het middel zou moeten zijn, waarmee zij zich terug ontwikkelt naar haar bron. De term boven is het eenheids- of ondeelbaar bewustzijn van zuivere Sachchidananda, waarin geen scheidende onderscheidingen zijn; de term beneden is het analytische of veredelende bewustzijn van het Denkvermogen, dat alleen kan weten door scheiding en onderscheiding en op zijn hoogst een vaag en secundair begrip heeft van eenheid en oneindigheid, --- want, ofschoon hij zijn verdelingen kan samenvoegen, kan hij geen ware totaliteit bereiken. Tussen hen is dit veelomvattende en creatieve bewustzijn, door haar vermogen van doordringende en begrijpende kennis het kind van dat zelfgewaarzijn door identiteit, dat de houding is van Brahman en door haar vermogen van projecterende, confronterende, aanvoelende kennis de ouder van dat bewustzijn door onderscheiding, dat het proces van het Denkvermogen is.

Boven de formule van de Ene, eeuwig stabiel en onveranderbaar; beneden, de formule van de Velen, die eeuwig veranderbaar, een ferm en onveranderbaar standpunt zoekt in de stroom van dingen, maar dit bijna niet vindt; ertussen, de zetel van alle drie- eenheden, van alles wat twee-een is, van alles wat Veel-in-Een wordt en toch Een-in- Velen blijft, omdat hij oorspronkelijk Een was, die altijd in potentie Velen is. Deze tussenliggende term is daarom het begin en eind van alle schepping en opstelling, de Alfa en Omega, het beginpunt van alle onderscheid, het instrument van alle eenwording, voortbrengend, uitvoerend en gebruikmakend van alle gerealiseerde of realiseerbare harmonieën. Zij heeft kennis van de Ene, maar is in staat uit de Ene zijn verborgen veelvouden te trekken; zij manifesteert de Velen, maar verliest zich niet in hun onderscheidingen. En zullen we niet zeggen, dat juist haar bestaan terugwijst naar Iets voorbij onze allerhoogste gewaarwording van de onuitspreekbare Eenheid, --- Iets onuitspreekbaars en mentaal onvoorstelbaar, niet vanwege zijn eenheid en ondeelbaarheid, maar door zijn vrijheid van zelfs deze formuleringen van ons denkvermogen, --- Iets voorbij eenheid en veelvoudigheid? Dit zou een uiterst Absoluut en Werkelijk zijn, dat voor ons zowel onze kennis van God als onze kennis van de wereld rechtvaardigt.

Maar deze termen zijn groot en moeilijk te grijpen; laten we tot nauwkeurigheden komen. We spreken over de Ene als Sachchidananda, maar juist in de omschrijving poneren we drie entiteiten en verenigen ze om een drie-eenheid te bereiken. We zeggen:”Bestaan, Bewustzijn, Gelukzaligheid”, en dan zeggen we, "ze zijn een”. Het is een proces van het denkvermogen. Maar voor het unitaristische bewustzijn is zo'n proces ontoelaatbaar. Bestaan is Bewustzijn en er kan geen onderscheid tussen hen zijn; Bewustzijn is Gelukzaligheid en er kan geen onderscheid tussen hen zijn. En omdat er zelfs deze verscheidenheid niet is, kan er geen wereld zijn. Als dit de enige werkelijkheid is, dan bestaat de wereld niet en heeft nooit bestaan, kan nooit voorgesteld worden; want ondeelbaar bewustzijn is niet verdelend bewustzijn en kan geen verdeling en verscheidenheid voortbrengen. Maar dit is een reductio ad absurdum; we kunnen het niet toestaan, tenzij we tevreden zijn om alles te baseren op een onmogelijke paradox en onverzoenbare antithese.

Aan de andere kan het Denkvermogen verdelingen met precisie voorstellen als werkelijk; hij kan een synthetische totaliteit voorstellen of het eindige, dat zich oneindig uitbreidt; hij kan totaliteiten voorstellen van verdeelde dingen en de gelijkheid, die aan hen ten grondslag ligt; maar de uiteindelijke eenheid en absolute eeuwigheid zijn voor zijn bewustzijn van dingen abstracte noties en onmeetbare hoeveelheden, niet iets, wat werkelijk te bevatten is, nog minder iets, wat alleen werkelijk is. Hier is daarom juist de tegenovergestelde term van unitaristisch bewustzijn; we hebben, tegenover de essentiële en ondeelbare eenheid, een essentiële veelvoudigheid, die de eenheid niet kan bereiken zonder zichzelf te vernietigen en die in juist deze handeling zou bekennen, dat zij nooit werkelijk bestaan zou kunnen hebben. Zij bestond echter; want zij is het, die eenheid gevonden heeft en zichzelf vernietigd. En weer hebben we een reductio ad absurdum, die de hevige paradox herhaalt, die het denken tracht te overtuigen door het te overbluffen en de onverzoende en onverzoenbare antithese.

De moeilijkheid, in haar lagere term, verdwijnt als we ons realiseren, dat het Denkvermogen alleen een voorbereidende vorm is van ons bewustzijn. Het Denkvermogen is een instrument van analyse en synthese, maar niet van essentiële kennis. Zijn functie is om iets onduidelijks van het onbekende Ding in zichzelf af te snijden en deze bemeting of uitbreiding het geheel te noemen en om het geheel weer te analyseren in haar gedeelten, die hij beschouwt als aparte mentale objecten. Alleen de delen en gebeurtenissen kan het Denkvermogen duidelijk zien en, volgens zijn eigen aard, kennen. Van het geheel is zijn enige duidelijke idee een samenstelling van delen of een totaliteit van eigenschappen en gebeurtenissen. Het geheel, niet gezien als deel van iets anders of in haar eigen delen, eigenschappen en gebeurtenissen, is voor het denkvermogen niet meer dan een vage gewaarwording; alleen wanneer het geanalyseerd wordt en op zichzelf gezet als een gescheiden, samengesteld voorwerp, een totaliteit in een grotere totaliteit, kan het Denkvermogen tot zich zelf zeggen "Dit weet ik nu”. En werkelijk weet hij niet. Hij kent alleen zijn eigen analyse van het voorwerp en het idee, dat hij er van gevormd heeft door een synthese van de aparte delen en eigenschappen, die hij gezien heeft. Daar verdwijnt zijn karakteristieke vermogen, zijn zekere functie en als we een grotere, meer diepgaande en werkelijke kennis zouden hebben, --- een kennis en niet een intens, maar vormloos sentiment, zoals als af en toe komt naar zekere diepe, maar onduidelijke delen van onze geestesgesteldheid, --- moet het Denkvermogen plaats maken voor een ander bewustzijn, dat het Denkvermogen zal vervullen door hem te overstijgen of omkeren en zo zijn handelingen verbeteren na er voorbij gesprongen te zijn: het toppunt van mentale kennis is alleen een springplank, van waaruit die sprong genomen kan worden. De uiterste missie van het Denkvermogen is het trainen van ons duistere bewustzijn, dat tevoorschijn gekomen is uit de donkere gevangenis van de Materie, het verlichten van haar blinde instincten, willekeurige intuïties, onduidelijke gewaarwordingen, totdat zij bekwaam zal worden voor dit grotere licht en deze hogere opstijging. Het Denkvermogen is een doorgang, geen hoogtepunt.

Aan de andere kant kan dit verenigende bewustzijn of ondeelbare Eenheid niet de onmogelijke entiteit zijn, een ding zonder inhoud, waar alle inhouden uitgestroomd zijn en waarin zij verdwijnen en vernietigd worden. Zij moet een oorspronkelijke zelfconcentratie zijn, waarin alles bevat is, maar op een andere manier dan in deze tijdelijke en ruimtelijke manifestatie. Dat, wat zichzelf zo geconcentreerd heeft, is het volslagen onuitsprekelijke en onvoorstelbare Bestaan, dat de Nihilist aan zijn Denkvermogen voorstelt als de negatieve Leegte van alles wat we kennen en zijn, maar dat de Transcendentalist met gelijke reden aan zijn Denkvermogen zou kunnen voorstellen als de positieve, maar niet te onderscheiden Werkelijkheid van alles, wat we kennen en zijn. " In het begin,” zegt de Vedanta, "was het ene Bestaan zonder een tweede,” maar voor en na het begin, nu, voor altijd en voorbij de Tijd bevindt zich datgene, wat wij zelfs niet kunnen beschrijven als de Ene, zelfs als we zeggen, dat niets anders dan Dat is. We kunnen ons bewust zijn, als eerste, van zijn oorspronkelijke zelfconcentratie, die we proberen te realiseren als de ondeelbare Ene; ten tweede, van de diffusie en klaarblijkelijke ontbinding van alles, dat geconcentreerd was in zijn eenheid, wat de opvatting van het Denkvermogen is over het universum; en ten derde, van zijn ferme zelfuitbreiding in het Waarheidsbewustzijn, dat de diffusie bevat en in stand houdt en voorkomt, dat het een werkelijke ontbinding wordt, eenheid bewaart in de hoogste verscheidenheid en stabiliteit in de hoogste veranderbaarheid, op harmonie staat in de verschijning van een al doordringende strijd en botsing, de eeuwige kosmos bewaart, waar het Denkvermogen alleen een chaos zou bereiken, terwijl hij zich eeuwig tracht te vormen. Dit is het Supramentale, het Waarheidsbewustzijn, het Werkelijkheids- Idee, dat zichzelf kent en alles dat zij wordt.

Het Supramentale is de uitgestrekte zelfuitbreiding van het Brahman, dat bevat en ontwikkelt. Door het Idee ontwikkelt hij het drie-ene principe van het bestaan, bewustzijn en gelukzaligheid uit hun ondeelbare eenheid. Hij onderscheidt ze, maar verdeelt ze niet. Hij vestigt een Drie-eenheid, niet bereikt zoals het Denkvermogen vanuit de drie naar de Ene, maar hij manifesteert de drie vanuit de Ene, --- want hij manifesteert en ontwikkelt, --- en behoudt ze toch in de eenheid, --- want hij weet en bevat. Door de onderscheiding is hij in staat om de ene of de andere van hen naar voren te brengen als de effectieve Godheid, die de andere verwikkeld of expliciet in zichzelf bevat en dit proces maakt hij de basis van alle andere onderscheidingen. En hij handelt door dezelfde werking op alle principes en mogelijkheden, die hij ontwikkelt uit deze alles bevattende drie-eenheid. Hij bezit het vermogen van ontwikkeling, van evolutie, van uitdrukkelijk maken en dat vermogen draagt in zich het andere vermogen van involutie, van omsluiting, van impliciet maken. Op een bepaalde manier zou je kunnen zeggen, dat de hele schepping een beweging is tussen twee involuties. Geest, waarin alles besloten is en waaruit alles neerwaarts ontwikkelt naar de andere pool van Materie, Materie, waarin ook alles besloten is en waaruit alles opwaarts evolueert naar de andere pool van Geest.

Dus het hele proces van onderscheiding door het Werkelijkheid-Idee, dat het universum schept, is een naar voren brengen van principes, krachten, vormen, die voor het begrijpende bewustzijn de gehele rest van het bestaan in zich bevatten en het aanvoelende bewustzijn confronteren met de hele rest van het bestaan, dat impliciet achter hen ligt. Daarom is alles in ieder en ieder in alles. Daarom bevat ieder zaad van dingen in zichzelf alle oneindigheid van verscheidene mogelijkheden, maar wordt tot een wet van proces en resultaat gehouden door de Wil, dat is te zeggen, door de Kennis- Kracht van het Bewuste-Wezen, dat zichzelf manifesteert en dat, zeker van het Idee in zichzelf, ermee zijn eigen vormen en bewegingen vooraf bepaalt. Het zaad is de Waarheid van zijn eigen wezen, dat dit Zelfbestaan in zichzelf ziet, het voortvloeisel van dat zaad van zelfvisie, is de Waarheid van zelfhandeling, de natuurlijke wet van ontwikkeling, formatie en functionering, die onvermijdelijk volgt op de zelfvisie en de processen behoudt, die besloten zijn in de oorspronkelijke Waarheid. Dan is alle Natuur eenvoudig de Ziener-Wil, de Kennis-Kracht van het Bewuste-Wezen, dat aan het werk is om in kracht en vorm alle onvermijdelijke waarheid van het Idee te ontwikkelen, waarin hij zich oorspronkelijk geworpen had.

Deze opvatting van het Idee wijst ons op het essentiële contrast tussen ons mentale bewustzijn en het Waarheidsbewustzijn. Wij beschouwen gedachte als een ding, dat afgescheiden is van het bestaan, abstract, niet substantieel, verschillend van de werkelijkheid, iets, dat verschijnt, maar men weet niet waar vandaan en dat zich losmaakt van de objectieve werkelijkheid om het te observeren, begrijpen en beoordelen; want zo lijkt het en daarom is het zo voor onze alles verdelende, alles onderzoekende geestesgesteldheid. De eerste zaak van het Denkvermogen is "afzonderlijkheid” te geven, meer splijtingen te veroorzaken dan onderscheiden en zo heeft hij deze verlammende splijting veroorzaakt tussen gedachte en werkelijkheid. Maar in het Supramentale is alle zijn bewustzijn, alle bewustzijn is zijn en het idee, een zwangere vibratie van bewustzijn, is op gelijke wijze een vibratie van zijn, zwanger van zichzelf; het is een beginnend naar buiten komen, in scheppende zelfkennis, van dat, wat geconcentreerd lag in het niet scheppende zelfgewaarzijn. Het komt naar buiten als een Idee, die een werkelijkheid is en die werkelijkheid van het Idee zichzelf altijd ontwikkelt door haar eigen vermogen en bewustzijn van zichzelf, altijd zelfbewust, altijd zelfontwikkelend door de wil, besloten in het Idee, altijd zelfrealiserend, door de kennis, geworteld in iedere aandrang van haar. Dit is de waarheid van alle schepping, van alle evolutie.

In het Supramentale zijn bewustzijn van kennis en bewustzijn van wil niet verdeeld, zoals zij lijken te zijn in onze mentale werkingen; zij zijn een drie-eenheid, een beweging met drie effectieve aspecten. Ieder heeft zijn eigen effect. Zijn geeft effect van substantie, bewustzijn het effect van kennis, van het zelfbegeleidende en vormende idee, van begrip en aanvoelen; wil geeft het effect van zelfvervullende kracht. Maar het idee is alleen het licht van de werkelijkheid, die zichzelf verlicht; het is geen mentaal denken, noch voorstelling, maar effectief zelfgewaarzijn. Het is Werkelijk-Idee.

In het Supramentale is kennis in het Idee niet gescheiden van wil in het Idee, maar er een mee --- precies zoals het niet verschillend is van zijn of substantie, maar een is met het wezen, het lichtende vermogen van de substantie. Zoals het vermogen van brandend licht niet verschilt van de substantie van het vuur, zo is ook het vermogen van het Idee niet verschillend van de substantie van het Wezen, dat zichzelf uitwerkt in het Idee en zijn ontwikkeling. In onze geestesgesteldheid zijn allen verschillend. We hebben een idee en een wil overeenkomstig het idee of een aandrang van wil en een idee, dat zichzelf er van losmaakt; maar we onderscheiden met succes het idee van de wil en beiden van onszelf. Ik ben; het idee is een geheimzinnige abstractie, die in me verschijnt, de wil is een ander mysterie, een kracht, dichter bij concreetheid, ofschoon niet concreet, maar altijd iets, dat niet mezelf is, iets, dat ik heb of krijg of waardoor ik in beslag genomen wordt, maar wat ik niet ben. Ik maak een afgrond tussen mijn wil, zijn middelen en het effect, want die beschouw ik als concrete werkelijkheden buiten en anders dan mijzelf. Daarom zijn noch mijzelf, noch het idee, noch de wil in mij zelfeffectief. Het idee kan van mij wegvallen, de wil kan falen, de middelen kunnen ontbreken, ikzelf kan door enige of al deze lacunes onvervuld blijven.

Maar in het Supramentale is niet zo'n verlammende verdeling, omdat kennis niet zelfverdeeld is, kracht niet zelfverdeeld is en zijn niet zelfverdeeld is, zoals in het denkvermogen; zij zijn noch gebroken in zichzelf, noch gescheiden van elkaar. Want het Supramentale is de Uitgestrektheid; het begint vanuit eenheid, niet vanuit verdeling, het is hoofdzakelijk veelomvattend, onderscheiding is alleen zijn bijkomende handeling. Daarom komt het idee precies overeen met welke waarheid van zijn ook, die uitgedrukt wordt, de wilskracht met het idee, --- de kracht, die alleen vermogen van bewustzijn is, --- en het resultaat met de wil. Noch botst het idee met andere ideeën, de wil of kracht met andere wil of kracht, zoals in de mens en in zijn wereld; want er is een enorm Bewustzijn, dat alle ideeën in zichzelf bevat en relateert als haar eigen ideeën, een enorme Wil, die alle energieën in zichzelf bevat en relateert als zijn eigen energieën. Hij houdt deze terug, brengt die andere naar voren, maar overeenkomstig zijn eigen voorbevattende Idee-Wil.

Dit is de rechtvaardiging van de huidige religieuze noties van alomtegenwoordigheid, alwetendheid, almachtigheid van het Goddelijke Wezen. Verre van een irrationele voorstelling zijn zij volmaakt rationeel en spreken op geen manier de logica van een begrijpende filosofie of de aanwijzingen van observatie en ervaring tegen. De fout is het aanbrengen van een onoverbrugbare kloof tussen God en de mens, Brahman en de wereld. Die fout vergroot een werkelijke en praktische onderscheiding in zijn, bewustzijn en kracht in een essentiële verdeling. Maar dit aspect van de vraag zullen we naderhand aanraken. Op dit moment hebben we een affirmatie bereikt en een of andere opvatting van het goddelijke en creatieve Supramentale, waarin alles een is in zijn, bewustzijn, wil en heerlijkheid, met nog een oneindige bekwaamheid van onderscheiding, die de eenheid gebruikt, maar niet vernietigt, --- waarin Waarheid de substantie is en Waarheid oprijst in het Idee en Waarheid naar buiten komt in de vorm en er een waarheid is van kennis en wil, een waarheid van zelfvervulling en daarom van heerlijkheid; want alle zelfvervulling is bevrediging van zijn. Daarom altijd in alle veranderingen en combinaties een zelfbestaande en onvervreemdbare harmonie.

HOOFDSTUK XV

Het Allerhoogste Waarheidsbewustzijn.

Een, gezeten in de slaap van Suprabewustzijn, een verzamelde Intelligentie, zaligvol en de genieter van Zaligheid.... Dit is de almachtige, dit is de alwetende, dit is de innerlijke beheersing, dit is de bron van alles.

Mandukya Upanishad[41]

WIJ MOETEN daarom dit alles bevattende, alles voortbrengende, alvervullende Supramentale beschouwen als de natuur van het Goddelijke Wezen, inderdaad niet in zijn absolute zelfbestaan, maar in zijn werking als de Heer en Schepper van zijn eigen werelden. Dit is waarheid van datgene, wat we God noemen. Klaarblijkelijk is dit niet de te persoonlijke en beperkte Godheid, de vergrote en bovennatuurlijke Mens van de gewone westerse opvatting; want die opvatting richt een te menselijk Eidolon op van een zekere relatie tussen het scheppende Supramentale en het ego. We moeten inderdaad het persoonlijke aspect van de Godheid niet uitsluiten, want het onpersoonlijke is alleen een gezicht van bestaan, het Goddelijke is Albestaan, maar het is ook de ene Bestaande, --- het is het enige Bewuste Wezen, maar nog steeds een Wezen. We zijn desalniettemin op dit moment niet bezig met dit aspect; we proberen de onpersoonlijke psychologische waarheid van het goddelijke Bewustzijn te doorgronden; dit moeten we fixeren in een grote en verklaarde opvatting.

Het Waarheidsbewustzijn is overal aanwezig in het universum als een ordenende zelfkennis, waardoor de Ene de harmonieën manifesteert van zijn oneindige potentiële veelvoudigheid. Zonder deze ordenende zelfkennis zou de manifestatie hoofdzakelijk een verschuivende chaos zijn, juist, omdat het potentiaal oneindig is, dat door zichzelf alleen zou kunnen leiden tot een spel van onbeheerste, ongebonden Mogelijkheid. Als er een oneindig potentiaal zou zijn zonder enige wet van begeleidende waarheid en harmonieuze zelfvisie, zonder enig vooraf bepalend Idee in het diepere zaad van dingen, uitgeworpen voor evolutie, zou de wereld niets anders kunnen voortbrengen dan een krioelende, amorfe, verwarde onzekerheid. Maar de kennis, die schept, omdat wat zij schept of loslaat vormen zijn of vermogens van zichzelf en geen dingen, die anders zijn dan zijzelf, bezit in haar eigen wezen de visie van de waarheid en de wet, die ieder potentieel bestuurt en ermee samen een intrinsieke gewaarwording van haar relatie met de ander potentiëlen en de harmonieën, die tussen hen mogelijk zijn; zij behoudt dit alles voorgevormd in de algemene bepalende harmonie, die het hele ritmische Idee van het universum juist in haar geboorte en zelfopvatting moet bevatten en die zich daarom onvermijdelijk moet uitwerken in het spel van haar bestanddelen. Zij is de bron en de houder van de Wet in de wereld; want die wet is niet iets arbitrairs --- het is de uitdrukking van een zelfnatuur, die bepaald wordt door de opdringende waarheid van het werkelijke idee, dat ieder ding is in zijn opzet. Daarom wordt vanaf het begin de hele ontwikkeling vooraf bepaald in haar zelfkennis en op ieder moment in haar zelfwerking; zij is wat zij moet zijn op ieder moment door haar eigen oorspronkelijke inherente Waarheid; zij beweegt naar wat zij moet zijn op het volgende, nog steeds door haar eigen oorspronkelijke inherente Waarheid; zij zal tenslotte dat zijn, wat besloten en bedoeld was in het zaad.

Deze ontwikkeling en vooruitgang van de wereld volgens een oorspronkelijke waarheid van haar eigen wezen impliceert een opeenvolging van Tijd, een relatie in de Ruimte en een geregelde interactie van gerelateerde dingen in de Ruimte, waaraan de opeenvolging van Tijd het aspect van Causaliteit geeft. Volgens de metafysicus hebben Tijd en Ruimte alleen een conceptueel en geen werkelijk bestaan; maar omdat alle dingen en niet alleen deze vormen zijn, die aangenomen zijn door het bewuste Wezen in zijn eigen bewustzijn, is dat onderscheid niet van groot belang. Tijd en Ruimte zijn dat ene Bewuste Wezen, dat zichzelf beziet in uitbreiding, subjectief als Tijd, objectief als Ruimte. Onze mentale kijk op deze twee categorieën wordt bepaald door het idee van maat, dat inherent is in de handeling van de analytische verdelende beweging van het Denkvermogen. Tijd is voor het Denkvermogen een mobiele uitbreiding, uitgemeten door de opeenvolging van verleden, heden en toekomst, waarin het Denkvermogen zich plaatst op een bepaald standpunt, van waaruit hij naar achteren of naar voren kijkt. Ruimte is een stabiele uitbreiding, uitgemeten door de verdeelbaarheid van substantie; op een bepaald punt in die verdeelbare uitbreiding plaatst het Denkvermogen zichzelf en beschouwt de aard van de substantie om zich heen.

In werkelijkheid meet het Denkvermogen Tijd door gebeurtenis en Ruimte door Materie; maar het is mogelijk om in zuivere geestesgesteldheid de beweging van de gebeurtenis en de aard van de substantie buiten beschouwing te laten en de zuivere beweging te realiseren van Bewuste Kracht, die Ruimte en de Tijd vormt; deze twee zijn dan hoofdzakelijk twee aspecten van de universele kracht van Bewustzijn, die in hun vervlochten interactie de kromming en inslag omvatten van zijn handeling op zichzelf. En aan een hoger bewustzijn dan het Denkvermogen, dat ons verleden, heden en toekomst in een oogopslag zou moeten beschouwen, hen bevatten en niet in hen vervat zijn, niet geplaatst in een bijzonder moment van Tijd voor haar punt van onderzoek, zou Tijd zich best kunnen aanbieden als een eeuwig heden. En voor hetzelfde bewustzijn, dat niet gesitueerd is in enig bijzonder punt in de Ruimte, maar alle punten en regionen in zichzelf bevat, zou Ruimte zich best kunnen aanbieden als een subjectieve en ondeelbare uitbreiding, --- niet minder subjectief dan Tijd. Op bepaalde momenten worden we bewust van zo'n ondeelbare beschouwing, die door zijn veranderbare zelfbewuste eenheid de variaties van het universum in stand houdt. Maar we moeten nu niet vragen, hoe de inhouden van Tijd en Ruimte zichzelf daar zouden presenteren in hun transcendente waarheid; want ons denkvermogen kan dit niet bevatten, --- en hij is zelfs klaar om aan dit Ondeelbare enige mogelijkheid te ontkennen om de wereld op een andere manier te kennen dan die van ons denkvermogen en onze zintuigen.

Wat we moeten realiseren en tot zekere hoogte kunnen bevatten, is het ene uitzicht en allesomvattende beschouwing, waarmee het Supramentale de opeenvolging van Tijd en de verdelingen van Ruimte omarmt en verenigt. En eerst, wanneer deze factor van opeenvolging van Tijd er niet zou zijn, zou er geen verandering of vooruitgang zijn; een volmaakte harmonie zou eeuwigdurend manifest zijn, gelijktijdig met andere harmonieën in een soort eeuwig moment, niet opeenvolgend aan hen in de beweging van verleden naar toekomst. We hebben in plaats daarvan de voortdurende opeenvolging van een ontwikkelende harmonie, waarin de ene inspanning uit de andere, die er aan voorafgaat, oprijst en in zichzelf datgene bevat, wat vervangen moet worden. Of, wanneer de zelfmanifestatie zou bestaan zonder de factor van verdeelbare Ruimte, zou er geen veranderbare relatie zijn van vormen of interactie van krachten; alles zou bestaan en niet uitgewerkt worden, --- een ruimteloos zelfbewustzijn, zuiver subjectief, zou alle dingen bevatten in een oneindige subjectieve greep, zoals in het denkvermogen van een kosmische dichter of dromer, maar zou zich niet over alles verdelen in een eindeloze objectieve zelfuitbreiding. Of nogmaals, wanneer Tijd alleen werkelijk is, zouden haar opeenvolgingen een zuivere ontwikkeling zijn, waarin de ene spanning uit de andere zou oprijzen in een subjectieve vrije spontaniteit, zoals in een serie muzikale geluiden of een opeenvolging van poëtische beelden. We hebben in plaats daarvan een harmonie, uitgewerkt door de Tijd in termen van vormen en krachten, die in relatie met elkaar staan in een alles bevattende ruimtelijke uitbreiding; een voortdurende opeenvolging van vermogens en beelden van dingen en gebeurtenissen in onze visie van bestaan.

Verschillende potenties worden belichaamd, geplaatst, gerelateerd in dit veld van Tijd en Ruimte, elk met zijn vermogens en mogelijkheden, die tegenover andere vermogens en mogelijkheden staan en als resultaat worden de opeenvolgingen van Tijd in hun verschijning voor het denkvermogen een uitwerking van dingen door schok en strijd en geen spontane opeenvolging. In werkelijkheid is er een spontane werking van dingen van binnenuit en de uitwendige schok en strijd zijn alleen het oppervlakkige aspect van deze uitwerking. Want de innerlijke en inherente wet van de ene en gehele, die noodzakelijk een harmonie is, bestuurt de uiterlijke en verwerkende wetten van de delen of vormen, die in botsing lijken te zijn; en voor de supramentale visie is deze grotere en diepzinniger waarheid van harmonieën altijd aanwezig. Wat een klaarblijkelijke disharmonie is voor het denkvermogen, omdat hij ieder ding gescheiden in zichzelf beschouwt, is een element van de algemene altijd tegenwoordige en altijd ontwikkelende harmonie voor het Supramentale, omdat hij alle dingen beschouwt in een veelvoudige eenheid. Bovendien ziet het denkvermogen alleen een gegeven tijd en ruimte en beschouwt veel mogelijkheden door elkaar, allemaal als meer of minder realiseerbaar in die tijd en ruimte; het goddelijke Supramentale ziet de volledige uitbreiding van Tijd en Ruimte en kan alle mogelijkheden van het denkvermogen omarmen en zeer vele meer, die niet zichtbaar zijn voor het denkvermogen, maar zonder enige fout, grijpen of verwarring; want hij neemt ieder potentieel waar in zijn juiste kracht, essentiële noodzaak, juiste relatie met de anderen en de tijd, plaats en omstandigheid, zowel van zijn geleidelijke als van zijn uiteindelijke realisatie. De dingen standvastig zien en geheel zien is niet mogelijk voor het denkvermogen; maar het is juist de natuur van het transcendentale Supramentale.

Dit Supramentale bevat in zijn bewuste visie niet alleen alle vormen van zichzelf, die zijn bewuste kracht creëert, maar hij doordringt ze als een inwonende Tegenwoordigheid en een zelfopenbarend Licht. Hij is aanwezig, ofschoon verborgen, in iedere vorm en kracht van het universum; die bepaalt soeverein en spontaan vorm, kracht en functionering; hij beperkt de variaties, die hij afdwingt; hij verzamelt, verspreid, verandert de energie, die hij gebruikt; en dit wordt allemaal gedaan, overeenkomstig de eerste wetten[42], die zijn zelfkennis heeft vastgelegd in juist de geboorte van de vorm, aan juist het beginpunt van de kracht. Hij is gezeten binnen alles als de Heer in het hart van alle bestaansvormen, --- hij, die hen aandrijft als een machine door het vermogen van zijn Maya[43]; hij is in hen en omarmt hen als de goddelijke Ziener, die gevarieerd objecten heeft weggedaan en ingesteld, ieder juist overeenkomstig het ding, dat is, gedurende eeuwigdurende jaren[44].

Ieder ding in de Natuur, of het nu bewegend of bewegingsloos is, mentaal zelfbewust of niet zelfbewust, wordt daarom in haar wezen en in haar handelingen bestuurd door een inwonende Visie en Vermogen, voor ons onderbewust of onbewust, omdat we er niet bewust van zijn, maar niet onbewust voor zichzelf, eerder diepzinniger en universeel bewust. Daarom lijkt ieder ding de werken van intelligentie te doen, zelfs zonder het bezit van intelligentie, omdat zij gehoorzaamt, of onderbewust, zoals in de plant en het dier of halfbewust, zoals in de mens, aan het werkelijkheidsidee van het goddelijke Supramentale in haar. Maar het is geen mentale Intelligentie, die alle dingen informeert en bestuurt; het is een zelfbewuste Waarheid van zijn, waarin zelfkennis onscheidbaar is van zelfbestaan; dit Waarheidsbewustzijn hoeft geen dingen uit te denken, maar werkt hen uit met kennis, overeenkomstig de onfeilbare zelfvisie en de onvermijdelijke kracht van een enkel en zelfvervullend Bestaan. Mentale intelligentie bedenkt, omdat zij hoofdzakelijk een reflecterende kracht van bewustzijn is, die niet weet, maar probeert te weten; zij volgt stap voor stap in de Tijd de werking van een kennis, hoger dan zichzelf, een kennis, die altijd bestaat, een en geheel, die de Tijd in zijn greep houdt, die verleden, heden en toekomst in een enkele oogopslag ziet.

Dit is dan het eerste werkende principe van het goddelijke Supramentale; het is een kosmische visie, die alles bevattend, alles doordringend, alles bewonend is. Omdat het alle dingen bevat in het zijn en statische zelfgewaarzijn, subjectief, tijdloos, ruimteloos, bevat het daarom alle dingen in dynamische kennis en bestuurt hun objectieve zelfbelichaming in Ruimte en Tijd.

In dit bewustzijn zijn de kenner, kennis en het gekende geen verschillende entiteiten, maar fundamenteel een. Onze geestesgesteldheid maakt een onderscheid tussen deze drie, omdat hij zonder deze onderscheidingen niet vooruit kan gaan; door verlies van juiste middelen en de fundamentele wet van handeling wordt hij bewegingsloos en inactief. Zelfs wanneer ik mij mentaal beschouw, moet ik daarom deze onderscheiding nog maken. Ik ben, als de kenner; wat ik waarneem in mijzelf, beschouw ik als het object van mijn kennis, mijzelf, toch niet mijzelf; kennis is een werking, waarmee ik de kenner verbind met het gekende. Maar de kunstmatigheid, het zuivere en praktische en nuttige karakter van deze werking is evident, het is evident, dat het niet de fundamentele waarheid van dingen vertegenwoordigt. In werkelijkheid ben ik, de kenner, het bewustzijn, dat kent; de kennis is dat bewustzijn, mijzelf, in werking; het gekende is ook mijzelf, een vorm van beweging van hetzelfde bewustzijn. De drie zijn duidelijk een bestaan, een beweging, ondeelbaar, hoewel zij verdeeld lijken, niet verspreid over haar vormen, hoewel zij zich lijkt te verspreiden en in ieder gescheiden te zijn. Maar dit is een kennis, die het denkvermogen kan bereiken, kan beredeneren, kan voelen, maar niet gemakkelijk de praktische basis van haar intelligente werkingen kan maken. En met betrekking tot de voorwerpen, die uitwendig zijn voor de vorm van bewustzijn, die ik mijzelf noem, wordt de moeilijkheid bijna onoverkomelijk; zelfs daar eenheid voelen is een abnormale inspanning en het behouden, er voortdurend op handelen, zou een nieuwe en vreemde handeling zijn, die niet behoorlijk bij het Denkvermogen hoort. Het Denkvermogen kan het hoogstens als een begrepen waarheid behouden om zo zijn eigen normale handelingen erdoor te verbeteren en te veranderen, die nog steeds gebaseerd zijn op verdeling, enigszins zoals we intellectueel weten, dat de aarde om de zon beweegt en in staat zijn er door de kunstmatige en fysieke praktische opstelling te verbeteren, waarmee onze zintuigen doorzetten met de beschouwing, dat de zon om de aarde draait, maar deze niet te vernietigen.

Maar het Supramentale bezit en handelt, fundamenteel, altijd op deze waarheid van eenheid, die voor het denkvermogen alleen een bijkomstig of verkregen bezit is en niet juist de structuur van zijn inzicht. Het Supramentale ziet het universum en haar inhoud als zichzelf in een enkele ondeelbare handeling van kennis, een handeling, die zijn leven is, die juist de beweging is van zijn zelfbestaan. Daarom begeleidt of bestuurt dit omvattende goddelijke bewustzijn in haar aspect van Wil niet zozeer de ontwikkeling van een kosmisch leven, omdat voltooiing in zichzelf door een handeling van vermogen, die onscheidbaar is van de handeling van kennis en de beweging van zelfbestaan, inderdaad een en dezelfde handeling is. Want we hebben gezien, dat de universele kracht en universeel bewustzijn een zijn, --- kosmische kracht is de werking van kosmisch bewustzijn. Dus zijn ook de goddelijke Kennis en goddelijke Wil een, zij zijn dezelfde fundamentele beweging of handeling van bestaan.

Deze ondeelbaarheid van het omvattende Supramentale, dat alle veelvoudigheid bevat zonder zijn eigen eenheid te kort te doen, is een waarheid, waar we altijd op moeten staan, als we de kosmos willen begrijpen en af willen komen van de oorspronkelijke fout van onze analytische mentaliteit. Een boom ontwikkelt uit het zaad, waar hij al in besloten is, het zaad uit de boom; een vaste wet, een onveranderlijk proces heerst in de bestendigheid van de vorm van manifestatie, die we boom noemen. Het denkvermogen beschouwt dit fenomeen, deze geboorte, leven en reproductie van een boom als een ding in zichzelf en bestudeert, classificeert en verklaart het op die basis. Hij verklaart de boom door het zaad, het zaad door de boom; hij verklaart een wet van de Natuur. Maar hij heeft niets verklaard; hij heeft alleen het proces van een mysterie geanalyseerd en vastgelegd. Zelfs, wanneer we veronderstellen, dat hij een geheime, bewuste kracht als de ziel gaat waarnemen, het werkelijke wezen van de vorm en de rest als hoofdzakelijk een gevestigde werking en manifestatie van die kracht, neigt hij nog steeds de vorm te beschouwen als een gescheiden bestaan met haar gescheiden natuurwet en proces van ontwikkeling. In het dier en in de mens met zijn bewuste geestesgesteldheid beweegt deze afscheidende tendens van het Denkvermogen hem ook zichzelf te beschouwen als een afgescheiden bestaan, het bewuste onderwerp, en andere vormen als afgescheiden voorwerpen van zijn geestesgesteldheid. Deze bruikbare opstelling, noodzakelijk om te leven en de eerste basis van al zijn uitoefening, wordt geaccepteerd door het denkvermogen als een werkelijk feit en zet daarom alle fouten van het ego voort.

Maar het Supramentale werkt anders. De boom en zijn proces zouden niet zijn wat ze zijn, zouden inderdaad niet kunnen bestaan, als het een afgescheiden bestaan zou zijn; vormen zijn wat ze zijn door de kracht van het kosmische bestaan, zij ontwikkelen, zoals ze doen als een resultaat van hun relatie ermee en met al zijn andere manifestaties. De gescheiden wet van hun natuur is alleen een toepassing van de universele wet en waarheid van alle Natuur; hun bijzondere ontwikkeling wordt bepaald door hun plaats in de algemene ontwikkeling. De boom verklaart het zaad niet, noch het zaad de boom; de kosmos verklaart beiden en God verklaart de kosmos. Het Supramentale, dat tegelijkertijd het zaad en de boom en alle voorwerpen doordringt en bewoont, leeft in deze grotere kennis, die ondeelbaar is en een, ofschoon met een veranderde en geen absolute ondeelbaarheid en eenheid. In deze omvattende kennis is geen onafhankelijk centrum van bestaan, geen individueel gescheiden ego, zoals we in onszelf zien; het gehele bestaan is voor zijn zelfgewaarzijn een gelijkmatige uitbreiding, een in eenheid, een in veelvoudigheid, een in alle condities en overal. Hier zijn het Al en de Ene hetzelfde bestaan; het individuele wezen zal en kan het bewustzijn van zijn identiteit met alle wezens en met het Ene Wezen niet verliezen; want die identiteit is inherent in supramentale kennisname, een deel van de supramentale zelfgetuigenis.

In die ruimtelijke gelijkheid van eenheid is het Wezen niet verdeeld en verspreid; gelijkmatig zelfuitgebreid, zijn uitbreiding doordringend als Een, de veelvoudigheid van vormen bewonend als Een, is Hij overal onmiddellijk de enkele en gelijke Brahman. Want deze uitbreiding van het Wezen in Tijd en Ruimte en deze doordringing en inwoning is in innige relatie met de absolute Eenheid, van waaruit zij voortgekomen is, met dat absolute Ondeelbare, waarin geen centrum is of omtrek, maar alleen de tijdloze en ruimteloze Ene. Die hoge concentratie van eenheid in het onuitgebreide Brahman moet zich noodzakelijkerwijze vertalen in de uitbreiding door deze gelijkmatige doordringende concentratie, deze ondeelbare omvatting van alle dingen, deze universele onuitgespreide immanentie, deze eenheid, die geen spel van veelvoudigheid kan afschaffen of verminderen. "Brahman is in alle dingen, alle dingen zijn in Brahman, alle dingen zijn Brahman”, is de drievoudige formule van het omvattende Supramentale, een enkele waarheid van zelfmanifestatie in drie aspecten, die hij bij elkaar en onscheidbaar houdt in zijn zelfvisie als de fundamentele kennis, waaruit hij voortgaat naar het spel van de kosmos.

Maar wat is dan de oorsprong van geestesgesteldheid en de organisatie van dit lagere bewustzijn in de drievoudige termen van Denkvermogen, Leven en Materie, die onze visie van het universum is? Want omdat alle dingen, die bestaan, voort moeten gaan uit de handeling van het al-efficiënte Supramentale, van zijn werking in de drie oorspronkelijke termen van Bestaan, Bewustzijnskracht en Zaligheid, moet er een of ander vermogen zijn van het creatieve Waarheidsbewustzijn, dat zo werkt, dat ze in de nieuwe vormen gegoten worden in dit lagere trio van mentaliteit, vitaliteit en fysieke materie. Deze faculteit vinden we in een bijkomstig vermogen van creatieve kennis, haar vermogen van een projecterend, confronterend en aanvoelend bewustzijn, waarin kennis zichzelf centraliseert en afstand neemt van haar werken om ze te observeren. En, wanneer we spreken van centralisatie, bedoelen we, als onderscheiden van de gelijkmatige concentratie van bewustzijn, waarvan we tot nu toegesproken hebben, een ongelijke concentratie, waarin er een begin is van zelfverdeling, --- of van haar fenomenale verschijning.

Ten eerste houdt de Kenner zich geconcentreerd in kennis als subject en beschouwt zijn Kracht van bewustzijn, alsof hij voortdurend van hem uitgaat in de vorm van zichzelf, terwijl hij er voortdurend in werkt, voortdurend zich in zichzelf terugtrekt, voortdurend weer tevoorschijn komt. Uit deze enkele handeling van zelfverandering komen alle praktische onderscheidingen voort, waarop de relatieve visie en relatieve handeling van het universum gebaseerd is. Een praktische onderscheiding is gecreëerd tussen de Kenner, Kennis en het Gekende, tussen de Heer, Zijn kracht en de kinderen en werkingen van de Kracht, tussen de Genieter, het Genot en het Genotene, tussen het Zelf, Maya en de wordingen van het Zelf.

Ten tweede herhaalt deze bewuste Ziel, geconcentreerd in kennis, deze Purusha, die de Kracht observeert en beheerst, die van hem uitgegaan is, zijn Shakti of Prakriti, zichzelf in iedere vorm van zichzelf. Hij begeleidt, als het ware, zijn Kracht van bewustzijn in zijn werkingen en reproduceert daar de handeling van zelfverdeling, waaruit dit aanvoelende bewustzijn is geboren. In iedere vorm verblijft deze Ziel met zijn Natuur en observeert zichzelf in andere vormen vanuit dat oppervlakkige en praktische centrum van bewustzijn. In allen is het dezelfde Ziel, hetzelfde goddelijke Wezen; de vermenigvuldiging van centra is alleen een praktische handeling van bewustzijn, bedoeld om een spel in te stellen van onderscheid, van wederkerigheid, wederkerige kennis, wederkerige schok van kracht, wederkerige genieting, een onderscheid, gebaseerd op een essentiële eenheid, een eenheid, gerealiseerd op een praktische basis van onderscheid.

We kunnen over deze nieuwe status van het aldoordringende Supramentale spreken als een verdere afwijking van de verenigende waarheid van dingen en van het ondeelbare bewustzijn, dat onvervreemdbaar de eenheid vormt, die essentieel is voor het bestaan van de kosmos. We kunnen zien dat het, een beetje verder doorgezet, werkelijk Avidya kan worden, de grote Onwetendheid, die begint bij veelvoudigheid als de fundamentele werkelijkheid en die, om terug te komen bij de werkelijke eenheid, moet beginnen met de vals eenheid van het ego. We kunnen ook zien, dat zodra het individuele centrun geaccepteerd is als het bepalende standpunt, als de kenner, de mentale gewaarwording, mentale intelligentie, de mentale handeling van wil en al hun consequenties niet kunnen falen om tot bestaan te komen. Maar we moeten ook zien, dat, zolang de ziel in Supramentale handelt, Onwetendheid nog niet begonnen is; het veld van kennis en handeling is nog het Waarheidsbewustzijn, de basis is nog de eenheid.

Want het Zelf beschouwt zichzelf nog als een in allen en alle dingen als wordingen in zichzelf en van zichzelf; de Heer kent zijn Kracht nog als zichzelf in handeling en ieder wezen als zichzelf in ziel en zichzelf in vorm; de Genieter geniet nog zijn eigen wezen, zelfs ofschoon in veelvoudigheid. De enige werkelijke verandering is een ongelijke concentratie van bewustzijn geweest en een veelvoudige verdeling van kracht. Er is een praktisch onderscheid in bewustzijn, maar er is geen essentieel verschil van bewustzijn of ware verdeling in zijn visie van zichzelf. Het Waarheidsbewustzijn heeft een positie bereikt, die onze mentaliteit voorbereidt, maar die nog niet van onze geestesgesteldheid is. Dit moeten we bestuderen om ons Denkvermogen in zijn oorsprong te begrijpen,op het punt, waar hij een grote sprong maakt van de hoge en enorme wijdheid van het Waarheidsbewustzijn naar de verdeling en de onwetendheid. Dit begrijpende Waarheidsbewustzijn[45] is gelukkig veel gemakkelijker te vatten door haar nabijheid met ons, door haar vooruitschijnen van onze mentale werkingen dan de verder liggende realisatie, waarmee we tot nu toe geworsteld hebben om het uit te drukken in onze ontoereikende taal van het intellect. De barrière, die genomen moet worden, is minder formidabel.

HOOFDSTUK XVI

De Drievoudige Status van het Supramentale.

Mijn zelf ondersteunt alle wezens en vormt hun bestaan... Ik ben het zelf, dat verblijft in alle wezens.

Gita[46]

Drie vermogens van Licht steunen drie lichtende goddelijke werelden.

Rig Veda[47]

VOOR we overgaan naar dit gemakkelijker begrip van de wereld, die we bewonen, vanuit het standpunt van een begrijpend Waarheidsbewustzijn, dat de dingen ziet zoals een individuele ziel, bevrijd van beperkingen van geestesgesteldheid en toegestaan om deel te nemen in de handeling van het Goddelijke Supramentale, moeten we pauzeren en kort samenvatten, wat we gerealiseerd hebben of nog kunnen realiseren van het bewustzijn van de Heer, de Ishwara, zoals Hij de wereld ontwikkelt door Zijn Maya uit de oorspronkelijke geconcentreerde eenheid van Zijn wezen.

We zijn begonnen met de verklaring van al het bestaan als een Wezen, wiens essentiële natuur Bewustzijn is, een Bewustzijn, wiens actieve natuur Kracht of Wil is; en dit Wezen is Heerlijkheid, dit Bewustzijn is Heerlijkheid, deze Kracht of Wil is Heerlijkheid. Eeuwige en onvervreemdbare Zaligheid van Bestaan, Zaligheid van Bewustzijn. Zaligheid van Kracht of Wil, ofwel geconcentreerd in zichzelf en in rust of actief en scheppend, dit is God en dit is ons zelf in ons essentiële, ons niet-fenomenale wezen. Geconcentreerd in zichzelf bezit hij of is hij eerder de essentiële eeuwige, onvervreemdbare Zaligheid; actief en scheppend bezit of wordt hij eerder de heerlijkheid van het spel van bestaan, het spel van bewustzijn, het spel van kracht en wil. Dat spel is het universum en die heerlijkheid is de enige oorzaak, motief en object van kosmisch bestaan. Het Goddelijke Bewustzijn bezit dat spel en die heerlijkheid eeuwig en onvervreemdbaar; ons essentiële wezen, ons werkelijke zelf, dat voor ons verborgen is door het valse zelf of mentale ego, geniet ook eeuwig en onvervreemdbaar van het spel en kan inderdaad niets anders doen, omdat hij in zijn wezen een is met het Goddelijk Bewustzijn. Wanneer we daarom streven naar een goddelijk leven, kunnen we het niet verkrijgen op een andere manier dan door de ontsluiering van dit gesluierde zelf in ons, door de opstijging vanuit onze huidige toestand in het valse zelf of mentale ego naar een hogere toestand in het ware zelf, de Atman, door binnengaan in die eenheid met het Goddelijke Bewustzijn, waarvan iets superbewust in ons altijd geniet, --- anders zouden we niet kunnen bestaan, --- maar dat onze bewuste geestesgesteldheid verloren heeft.

Maar, wanneer we op die manier deze eenheid van Sachchidananda aan de ene kant verklaren en deze verdeelde geestesgesteldheid aan de andere kant, poneren we twee tegengestelde entiteiten, waarvan de ene vals moet zijn, wanneer de andere als waar gehouden moet worden, waarvan de ene opgeruimd moet worden als de andere genoten moet worden. Toch bestaan we in het denkvermogen en in zijn vormen van leven en lichaam op aarde en wanneer we het bewustzijn van denkvermogen, leven en lichaam vernietigen om het ene Bestaan, Bewustzijn en Zaligheid te bereiken, dan is een goddelijk leven hier onmogelijk. We moeten het kosmische bestaan totaal als een illusie loslaten om het Transcendente te genieten of weer te worden. Er is geen ontsnapping uit deze oplossing, tenzij er een tussenliggende verbinding is tussen de twee, die hen aan elkaar uit kan leggen en tussen hen zo'n relatie tot stand kan brengen, die het voor ons mogelijk zal maken het ene Bestaan, Bewustzijn, Heerlijkheid te realiseren in de vorm van het denkvermogen, leven en lichaam.

De tussenliggende verbinding bestaat. We noemen het het Supramentale of het Waarheidsbewustzijn, omdat het een principe is, dat superieur is aan geestesgesteldheid en bestaat, handelt en voortgaat in de fundamentele waarheid en eenheid van dingen en niet zoals het denkvermogen in hun verschijningen en fenomenale verdelingen. Het bestaan van het Supramentale is een logische noodzaak, die onmiddellijk oprijst uit de positie, waarmee we begonnen zijn. Want in zichzelf moet Sachchidananda een ruimteloos en tijdloos absolute zijn van bewust bestaan, dat zaligheid is; maar de wereld is aan de andere kant een uitbreiding in Tijd en Ruimte en een beweging, een uitwerking, een ontwikkeling van relaties en mogelijkheden door causaliteit, --- of wat zo lijkt voor ons --- in Tijd en Ruimte. De ware naam van deze Causaliteit is Goddelijke Wet en de essentie van die Wet is een onvermijdelijke zelfontwikkeling van de waarheid van het ding, dat, als Idee, juist in de essentie is van wat ontwikkeld wordt; het is een eerder gefixeerde bepaling van relatieve bewegingen uit de substantie van oneindige mogelijkheid. Wat zo alle dingen ontwikkelt, moet een Kennis-Wil zijn of een Bewuste- Kracht; want alle manifestatie van het universum is een spel van Bewuste-Kracht, die de essentiële natuur van bestaan is. Maar de ontwikkelende Kennis-Wil kan niet mentaal zijn; want het denkvermogen kent, bezit of bestuurt deze Wet niet, maar wordt er door bestuurd, is een van zijn resultaten, beweegt in de fenomenen van zelfontwikkeling en niet aan zijn wortel, beschouwt als verdeelde dingen de resultaten van de ontwikkeling en streeft vergeefs hun bron en werkelijkheid te bereiken. Bovendien moet deze Kennis- Wil, die alles ontwikkelt, in het bezit zijn van de eenheid van dingen en moet eruit hun veelvoudigheid manifesteren; maar het denkvermogen is niet in het bezit van die eenheid; hij heeft alleen een onvolmaakt bezit van een deel van de veelvoudigheid.

Daarom moet er een principe zijn, dat superieur is aan het Denkvermogen, dat de condities bevredigt, waarin het Denkvermogen faalt. Zonder twijfel is Sachchidananda zelf dit principe, maar niet Sachchidananda, die rust in zijn zuivere, oneindige, niet veranderlijke bewustzijn, maar die voortgaat uit deze oorspronkelijke positie, of eerder erop als een basis en erin als een gebied naar een beweging, die zijn vorm van Energie is en een instrument van kosmische creatie. Bewustzijn en Kracht zijn de tweevoudige essentiële aspecten van het zuivere Vermogen van bestaan; Kennis en Wil moeten daarom de vorm zijn, die dat Vermogen neemt bij het scheppen van een wereld van relaties in de uitbreiding van Tijd en Ruimte. Deze Kennis en deze Wil moeten een zijn, oneindig, al omarmend, al bezittend, al vormend, eeuwig in zichzelf datgene behouden, wat hij in beweging en vorm giet. Het Supramentale is dan het Wezen, dat naar buiten beweegt naar een bepalende zelfkennis, die zekere waarheden van zichzelf waarneemt en willen om hen te realiseren in een tijdelijke en ruimtelijke uitbreiding van zijn eigen tijdloos en ruimteloos bestaan. Wat er ook in zijn eigen wezen is, neemt vorm als zelfkennis, als Waarheidsbewustzijn, als Werkelijk-Idee en die zelfkennis, die ook zelf zelfkracht is, vervult of realiseert zichzelf onvermijdelijk in Tijd en Ruimte.

Dat is dan de natuur van het Goddelijk Bewustzijn, dat in zichzelf alle dingen schept door een beweging van zijn bewustzijnskracht en hun ontwikkeling bestuurt door een zelfevolutie door inherente kennis-wil van de waarheid van bestaan of werkelijk-idee, die hen gevormd heeft. Het Wezen, dat zo bewust is, noemen we God; en Hij moet klaarblijkelijk alomtegenwoordig, alwetend, almachtig zijn. Alomtegenwoordig, want alle vormen zijn vormen van Zijn bewuste wezen, die geschapen zijn door zijn kracht van beweging in zijn eigen uitbreiding als Ruimte en Tijd; alwetend, want alle dingen bestaan in Zijn bewuste-wezen, zijn erdoor gevormd en Hij heeft ze in bezit; almachtig, want dit al bezittende bewustzijn is ook een al bezittende Kracht en al informerende Wil. En deze Wil en Kennis zijn niet met elkaar in oorlog, zoals onze wil en kennis in staat zijn om met elkaar in oorlog te zijn, omdat ze niet verschillend zijn, maar één beweging zijn van hetzelfde wezen. Noch kunnen zij tegengesproken worden door een andere wil, kracht of bewustzijn van buiten of van binnen; want er is geen bewustzijn of kracht, uitwendig aan de Ene en alle energieën en formaties van kennis van binnen zijn niet anders dan dat, maar zijn hoofdzakelijk een spel van de ene allesbepalende Wil en de ene alles harmoniserende Kennis. Wat we zien als een botsing van willen en krachten, omdat we verblijven in het bijzondere en verdeelde en het geheel niet kunnen zien, beschouwt het Supramentale als de samenwerkende elementen van een vooraf bepaalde harmonie, die er altijd voor aanwezig is, omdat de totaliteit van dingen onderworpen is aan zijn blik.

Wat ook de houding of de vorm is, die zijn handeling inneemt, dit zal altijd de natuur van het goddelijke Bewustzijn zijn. Maar, omdat zijn bestaan absoluut is in zichzelf, is zijn vermogen van bestaan ook absoluut in haar uitbreiding en is daarom niet beperkt tot een houding of een vorm van handeling. Wij, menselijke wezens, zijn fenomenaal een bijzondere vorm van bewustzijn, onderhavig aan Tijd en Ruimte en kunnen in ons oppervlaktebewustzijn, dat alles is wat we kennen van onszelf, alleen een ding tegelijk zijn, een formatie, een houding van zijn, een samenstelling van ervaring; en dat ene ding is voor ons de waarheid van onszelf, die we erkennen; al de rest is ofwel niet waar of niet langer waar, omdat het verdwenen is naar het verleden uit onze gezichtskring, of nog niet waar, omdat het wacht in de toekomst en nog niet in onze gezichtskring is. Maar het Goddelijke Bewustzijn is niet zo gespecialiseerd, noch zo beperkt; het kan veel dingen tegelijkertijd zijn en kan meer dan een duurzame houding aannemen, zelfs voor alle tijd. We vinden in het principe van het Supramentale zelf drie zulke algemene houdingen of zittingen van zijn wereldondersteunend bewustzijn. De eerste ondersteunt de onvervreemdbare eenheid van dingen, de tweede verandert die eenheid zo, dat zij de manifestatie ondersteunt van de Velen in Een en Een in Velen; de derde verandert haar verder zo, dat zij de evolutie ondersteunt van een gevarieerde individualiteit, die, door de handeling van Onwetendheid, in ons op een lager niveau de illusie van een afgescheiden ego wordt.

We hebben gezien, wat de natuur van de eerste en primaire houding van het Supramentale is, die de onvervreemdbare eenheid van dingen ondersteunt. Het is niet het zuivere unitaire bewustzijn; want dat is een tijdloze en ruimteloze concentratie van Sachchidananda in zichzelf, waarin de Bewuste Kracht zichzelf niet uitgiet in enige vorm van uitbreiding en als hij het universum al bevat, bevat hij het in eeuwige potentie en niet in tijdelijke werkelijkheid. Dit is, aan de andere kant, een gelijke zelfuitbreiding van Sachchidananda, alles bevattend, alles bezittend, alles samenstellend. Maar dit alles is een, niet velen; er is geen individualisatie. Wanneer de reflectie van dit Supramentale op ons verstilde en gezuiverde zelf valt, verliezen we al het gevoel van individualiteit; want er is daar geen concentratie van bewustzijn om een individuele ontwikkeling te ondersteunen. Alles wordt ontwikkeld in eenheid en als een; alles wordt behouden door dit Goddelijke Bewustzijn als vormen van zijn bestaan, niet als op enige manier afgescheiden bestaansvormen. Zo ongeveer als de gedachten en beelden, die voorkomen in ons denkvermogen geen gescheiden bestaansvormen voor ons zijn, maar vormen, aangenomen door het bewustzijn, zijn alle namen en vormen voor dit primaire Supramentale. Het is de zuivere goddelijke ideevorming en vorming in het Oneindige, --- alleen een ideevorming en vorming, die niet georganiseerd zijn als een onwerkelijk spel van mentaal denken, maar als een werkelijk spel van bewust zijn. De goddelijke ziel in deze houding zou geen verschil maken tussen de Bewuste-Ziel en de Kracht-Ziel, want alle kracht zou handeling van bewustzijn zijn, noch tussen Materie en Geest, omdat alle vorming eenvoudig vorm van Geest zou zijn.

In de tweede houding van het Supramentale staat het Goddelijke Bewustzijn op afstand in het idee van de beweging, die hij bevat, terwijl hij hem realiseert door een soort aanvoelend bewustzijn, hem volgt, in bezit neemt en zijn werken bewoont en zichzelf lijkt te verspreiden in zijn vormen, iedere naam en vorm zou hij zich realiseren als een stabiel Bewust-Zelf, dezelfde in allen; maar hij zou zich ook realiseren als een concentratie van Bewust-Zelf, dat het individuele spel van beweging volgt en ondersteunt en de onderscheiding ervan vasthoudt van een ander spel van beweging, --- overal hetzelfde in ziele-essentie, maar variërend in zielevorm. Deze concentratie, die de zielevorm ondersteunt, zou het individuele Goddelijke zijn of de Jivatman als onderscheiden van het universele Goddelijke of ene alsamenstellende zelf. Er zou geen essentieel verschil zijn, maar alleen een praktisch onderscheid voor het spel, dat de werkelijke eenheid niet zou afschaffen. De universele Godheid zou alle zielevormen als zichzelf kennen en toch een verschillende relatie tot stand brengen met ieder afzonderlijk en in ieder met alle anderen. De individuele Godheid zou zijn bestaan voorstellen als een zielevorm en zielebeweging van de Ene en, terwijl hij door de begrijpende handeling van bewustzijn zijn eenheid met de Ene en met alle zielevormen zou genieten, zou hij ook door een voorwaartse en frontale aanvoelende handeling zijn individuele beweging ondersteunen en genieten en zijn relaties van een vrij verschil in eenheid, zowel met de Ene, als met al zijn vormen. Wanneer ons gezuiverde denkvermogen deze bijkomstige houding van het Supramentale zou reflecteren, zou onze ziel zijn individuele bestaan kunnen ondersteunen en in bezit nemen en zich zelfs daar realiseren als de Ene, die alles is geworden, alles bewoont, alles bevat, zelfs in zijn bijzondere verandering zijn eenheid genieten met God en zijn vrienden. In geen andere omstandigheid van het supramentale bestaan zou er enige karakteristieke verandering zijn; de enige verandering zou dit spel van de Ene zijn, die zijn veelvoudigheid gemanifesteerd heeft en van de Velen, die nog steeds een zijn, met alles wat nodig is om het spel te onderhouden en uit te voeren.

Een derde houding van het Supramentale zou verkregen worden, wanneer de ondersteunende concentratie niet langer, als het ware, op de achtergrond hoeft te blijven van de beweging, er met een zekere superioriteit eraan inwonen en zo volgen en genieten, maar zichzelf in de beweging zou kunnen projecteren en er op een bepaalde manier bij betrokken zijn. Het karakter van het spel zou hier veranderd worden, maar alleen zo ver als het individuele Goddelijke zo overheersend het spel van relaties met het universele en met zijn andere vormen het praktische veld van zijn bewuste ervaring zou maken, dat de realisatie van hoogste eenheid met hen alleen een allerhoogste begeleiding en voortdurende bereiking van het hoogtepunt van alle ervaringen zou zijn; maar in de hogere houding zou de eenheid de dominante en fundamentele ervaring zijn en variatie zou alleen een spel van eenheid zijn. Deze derde houding zou een soort fundamenteel zaligvol dualisme in eenheid zijn --- niet langer eenheid, gekwalificeerd door een ondergeschikte dualiteit --- tussen de individuele Goddelijkheid en zijn universele bron, met alle consequenties, die zouden aangroeien van het onderhoud en de werking van zo'n dualisme.

Er kan gezegd worden, dat de eerste consequentie een misstap zou zijn naar de onwetendheid van Avidya, die de Velen neemt voor het werkelijke feit van het bestaan en de Ene alleen ziet als een kosmische som van de Velen. Maar er hoeft niet noodzakelijkerwijze een enkele zodanige misstap te zijn. Want het individuele Goddelijke zou nog bewust van zichzelf zijn als het resultaat van de Ene en van zijn vermogen van bewuste zelfschepping, dat is te zeggen, van zijn meervoudige zelfconcentratie, die ontvangen wordt om in veelvoudigheid op die manier zijn veelvoudige bestaan in de uitbreiding van Tijd en Ruimte te beheersen en genieten; dit ware spirituele Individu zou zichzelf geen onafhankelijk en gescheiden bestaan toeschrijven. Hij zou alleen de waarheid van onderscheidende beweging bevestigen, samen met de waarheid van de stabiele eenheid, hen beschouwen als de hogere en lagere polen van dezelfde waarheid, de fundatie en hoogtepunt van hetzelfde goddelijke spel; en hij zou vasthouden aan de vreugde van de onderscheiding als noodzakelijk voor de volheid van de vreugde van de eenheid.

Het is duidelijk, dat deze drie houdingen alleen verschillende manieren zijn om met dezelfde Waarheid om te gaan; de Waarheid van het genoten bestaan zou hetzelfde zijn, de manier van ervan genieten of eerder de houding van de ziel in het genieten zou verschillend zijn. De heerlijkheid, de Ananda zou variëren, maar zou altijd verblijven binnen de status van het Waarheidsbewustzijn en geen misstap inhouden naar de Valsheid en de Onwetendheid. Want het tweede en het derde Supramentale zou alleen ontwikkelen en toepassen in de termen van de goddelijke veelvoudigheid, wat het eerste Supramentale heeft behouden in de termen van de goddelijke eenheid. We kunnen geen van deze drie houdingen bestempelen met het stigma van valsheid en illusie. De taal van de Upanishads, de allerhoogste oeroude autoriteit van deze waarheden van een hogere ervaring, impliceert, wanneer zij spreken van het Goddelijke bestaan, dat zichzelf manifesteert, de geldigheid van al deze ervaringen. We kunnen alleen de prioriteit bevestigen van de eenheid over de veelvoudigheid, geen prioriteit in tijd, maar in relatie van bewustzijn en geen verklaring van allerhoogste spirituele ervaring, geen Vedantische filosofie ontkent deze prioriteit of de eeuwige afhankelijkheid van de Velen van de Ene. Omdat in de Tijd de Velen niet eeuwig lijken te zijn, maar manifesteren uit de Ene en er naar terugkeren als hun essentie, wordt hun realiteit ontkend; maar op dezelfde manier kan beredeneerd worden dat het eeuwige doorzettingsvermogen of, als je wil, de eeuwige wederkeer van de manifestatie in de Tijd een bewijs is, dat de goddelijke veelvoudigheid een eeuwig feit is van de Allerhoogste voorbij de Tijd, niet minder dan de goddelijke eenheid; anders zou het niet dit karakteristieke hebben van de onvermijdelijke eeuwige wederkeer in de Tijd.

Alleen, wanneer inderdaad onze menselijke geestesgesteldheid een exclusieve nadruk legt op een kant van de spirituele ervaring, bevestigt dat dat de enige eeuwige waarheid is en het verklaart in de termen van onze alles verdelende mentale logica, komt de noodzaak naar boven voor wederzijdse destructieve filosofische scholen. Op die manier, terwijl we de nadruk leggen op de enige waarheid van het unitaristische bewustzijn, observeren we het spel van de goddelijke eenheid, dat op foutieve manier weergegeven wordt door onze geestesgesteldheid in de termen van een werkelijk verschil, maar, omdat we niet bevredigd worden door de correctie van deze fout van het denkvermogen door de waarheid van een hoger principe, verklaren we, dat het spel zelf een illusie is. Of, terwijl we nadruk leggen op het spel van de Ene in de Velen, verklaren we een gekwalificeerde eenheid en beschouwen de individuele ziel als een zielvorm van de Allerhoogste, maar zouden de eeuwigheid van dit gekwalificeerd bestaan aannemen en totaal de ervaring van het zuivere bestaan in een ongekwalificeerde eenheid ontkennen. Of, nogmaals, terwijl we de nadruk leggen op het spel van onderscheid, verklaren we, dat de Allerhoogste en de menselijke ziel eeuwig verschillend zijn en weigeren de geldigheid van een ervaring, die dit verschil te boven gaat en het lijkt te vernietigen. Maar de positie, die we nu stevig ingenomen hebben, ontslaat ons van de noodzaak van deze ontkenningen en uitsluitingen: we zien dat er een waarheid is achter al deze bevestigingen, maar tegelijkertijd een overdaad, die leidt naar een slecht gefundeerde ontkenning. Wanneer we, zoals we gedaan hebben, de absolute absoluutheid van Dat bevestigen, die niet beperkt wordt door onze ideeën van eenheid, niet beperkt wordt door onze ideeën van veelvoudigheid, wanneer we de eenheid bevestigen als een basis van de manifestatie van de veelvoudigheid, en de veelvoudigheid als de basis voor de terugkeer naar de eenheid en de genieting van eenheid in de goddelijke manifestatie, hoeven we onze huidige bewering niet te belasten met deze discussies en het vergeefse werk ondernemen om de absolute vrijheid van de Goddelijke Oneindigheid te onderwerpen aan onze mentale onderscheidingen en definities.

HOOFDSTUK XVII

De Goddelijke Ziel

Hoe zal hij, wiens zelf alle bestaansuitingen is geworden, omdat hij de kennis heeft, bedrogen worden, waarom zal hij droefheid hebben; hij, die overal eenheid ziet?

Isha Upanishad[48]

DOOR DE opvatting, die we gevormd hebben over het Supramentale, door zijn tegenstelling met de geestesgesteldheid, waarop ons menselijk bestaan gebaseerd is, zijn we niet alleen in staat een nauwkeurig idee in plaats van een vaag idee te vormen van goddelijkheid en het goddelijke leven, --- uitdrukkingen, waartoe we anders veroordeeld zijn om ze met losheid te gebruiken en als de vage verwoording van een grote, maar bijna ontastbare aspiratie, --- maar ook om deze ideeën een stevige basis te geven van filosofische beredenering, om hen in een heldere relatie te brengen met de mensheid en het menselijke leven, dat alles is, wat we momenteel genieten en onze hoop en aspiratie te rechtvaardigen juist door de natuur van de wereld en onze eigen kosmische antecedenten en de onvermijdelijke toekomst van onze evolutie. We beginnen intellectueel te bevatten wat de Goddelijke, de eeuwige Werkelijkheid is en te begrijpen hoe de wereld eruit gekomen is. We beginnen ook waar te nemen hoe onvermijdelijk dat, wat uit het Goddelijke gekomen is, naar het Goddelijke moet terugkeren. We zouden nu met voordeel en met kans op een duidelijker antwoord kunnen vragen, hoe we moeten veranderen en wat we moeten worden om daar in onze natuur en ons leven en onze relaties met anderen aan te komen en niet alleen door een afgezonderde en extatische realisatie in de diepten van ons wezen. Er is zeker nog een stoornis in onze bouwsels; want we hebben tot dusver gestreefd om voor onszelf te definiëren wat het Goddelijke is in zijn afdaling naar de beperkte Natuur, terwijl we zelf werkelijk het Goddelijke zijn in de individuele opstijging vanuit de beperkte Natuur naar zijn eigen juiste goddelijkheid. Dit onderscheid van beweging moet een verschil inhouden tussen het leven van de goden, die de val nooit gekend hebben en het teruggewonnen leven van de mens, veroveraar van de verloren godheid en die de ervaring met zich meedraagt en het zouden de nieuwe rijkdommen kunnen zijn, die hij vergaard heeft door zijn acceptatie van zijn hoogste neerdaling. Desalniettemin kan er geen verschil zijn van essentiële karakteristieken, maar alleen van vorm en kleuring. We kunnen reeds de essentiële natuur van het goddelijke leven verzekeren, waarnaar we streven op de basis van de conclusies, die we bereikt hebben.

Wat zou dan het bestaan zijn van een goddelijke ziel, die niet neergedaald is in de onwetendheid door de val van de Geest in de Materie en de verduistering van de ziel door de materiele Natuur? Wat zou zijn bewustzijn zijn, terwijl hij leeft in de oorspronkelijke Waarheid van dingen, in de onvervreemdbare eenheid, in de wereld van zijn eigen oneindige wezen, zoals het Goddelijke Bestaan zelf, maar in staat door het spel van het Goddelijk Maya en door het onderscheid van het aanvoelend en omvattend Waarheidsbewustzijn ook tegelijkertijd onderscheid met God alsook eenheid met Hem te genieten en om onderscheid te omarmen en toch ook eenheid met andere goddelijke zielen in het oneindige spel van de zelfverveelvoudigde Identieke?

Het bestaan van zo'n ziel zou klaarblijkelijk altijd zelfbesloten zijn in het bewuste spel van Sachchidananda. Het zou zuiver en oneindig zelfbestaan zijn in zijn wezen; in zijn wording zou het een vrij spel zijn van onsterfelijk leven, dat niet binnengedrongen is door dood en geboorte en verandering van lichaam, omdat hij niet bewolkt is door onwetendheid en niet verwikkeld in de duisternis van ons materiele zijn. Het zou een zuiver en onbeperkt bewustzijn zijn in haar energie neergezet in een eeuwige en lichtende rust als haar fundatie, terwijl zij toch in staat is om vrijelijk te spelen met vormen van kennis en vormen van bewust vermogen, rustig, onaangedaan door de struikelingen van mentale fouten en de overtredingen van onze strevende wil, want hij verlaat de waarheid en eenheid nooit, valt nooit uit het inherente licht en de natuurlijke harmonie van zijn goddelijke bestaan. Het zou uiteindelijk een zuivere en onvervreemdbare heerlijkheid zijn in zijn eeuwige zelfervaring en in Tijd een vrije variatie van zaligheid, die niet aangedaan wordt door onze perversies van afkeer, haat, ontevredenheid en lijden, omdat hij onverdeeld is in wezen, niet verbijsterd door foutieve zelfwil, niet geperverteerd door de onwetende stimulans van begeerte.

Zijn bewustzijn zou niet buitengesloten worden van enig deel van de oneindige waarheid, noch beperkt door enige houding of toestand, die hij aan zou kunnen nemen in zijn relaties met anderen, noch veroordeeld tot enig verlies van zelfkennis door zijn aanvaarding van een zuiver fenomenale individualiteit en het spel van praktische onderscheiding. Hij zou in zijn zelfervaring eeuwig leven in de tegenwoordigheid van het Absolute. Voor ons is het Absolute alleen een intellectuele opvatting van ondefinieerbaar bestaan. Het intellect vertelt ons eenvoudigweg dat er een Brahman is, hoger dan de hoogste[49], een Onkenbare, die zichzelf kent op een andere wijze dan die van onze kennis; maar het intellect kan ons niet in zijn tegenwoordigheid brengen. De goddelijke ziel, die leeft in de Waarheid van dingen zou, aan de andere kant, altijd de bewuste gewaarwording van zichzelf hebben als een manifestatie van het Absolute. Hij zou bewust zijn van zijn onveranderbare bestaan als de oorspronkelijke "zelfvorm”[50] van dat Transcendente, --- Sachchidananda; hij zou bewust zijn van zijn spel van bewust zijn als manifestatie van Dat in vormen van Sachchidananda. In iedere toestand of handeling van kennis van hem zou hij bewust zijn van de Onkenbare, die zichzelf kent door een vorm van variabele zelfkennis; in iedere toestand of handeling van hem van vermogen, wil of kracht bewust van de Transcendentie, die zichzelf bezit door een vorm van bewust vermogen van zijn en kennis; in elke toestand of handeling van hem van heerlijkheid, vreugde of liefde bewust van de Transcendentie, die zichzelf omarmt door een vorm van bewust zelfgenoegen. Deze tegenwoordigheid van het Absolute zou niet met hem zijn als een ervaring, die af en toe oplicht of uiteindelijk bereikt wordt en met moeite vastgehouden wordt, of als een toevoeging, verkrijging of culminatie, geplaatst bovenop zijn gewone toestand van zijn: het zou juist de fundatie zijn van zijn wezen, zowel in eenheid als in verscheidenheid; het zou voor hem aanwezig zijn in al zijn weten, willen, doen, genieten; het zou noch afwezig zijn voor zijn tijdloze zelf, noch voor enig moment van de Tijd, noch voor zijn ruimteloze wezen, noch voor enige bepaling van zijn uitgebreide bestaan, noch voor zijn ongeconditioneerde zuiverheid voorbij alle oorzaak en omstandigheid, noch voor enige relatie van omstandigheid, toestand en oorzakelijkheid. Deze voortdurende aanwezigheid van het Absolute zou de basis zijn van zijn oneindige vrijheid en heerlijkheid, zijn veiligheid verzekeren in het spel en de wortel en het sap en essentie leveren van zijn goddelijke wezen.

Bovendien zou zo'n goddelijke ziel gelijktijdig leven in de twee termen van het eeuwige bestaan van Sachchidananda, de twee onscheidbare polen van de zelfontvouwing van het Absolute, die we de Ene en de Velen noemen. Al het zijnde leeft werkelijk zo; maar voor ons verdeelde zelfgewaarzijn is er een onverenigbaarheid, een kloof tussen de twee, die ons naar een keuze drijft om ofwel in de veelvoudigheid te verblijven, verbannen uit het onmiddellijke en totale gewaarzijn van de Ene ofwel in de eenheid, afkerig van het bewustzijn van de Velen. Maar de goddelijke ziel zou niet onderworpen zijn aan deze scheiding en dualiteit. Hij zou onmiddellijk in zichzelf gewaar zijn van de oneindige zelfconcentratie en de oneindige zelfuitbreiding en diffusie. Hij zou gelijktijdig gewaar zijn van de Ene, die in zijn unitarische bewustzijn de ontelbare veelvoudigheid in zichzelf behoudt, alsof het een potentieel is, dat niet uitgedrukt is en daarom voor onze mentale ervaring van die niet bestaande toestand en van de Ene, die in zijn uitgestrekte bewustzijn de veelvoudigheid behoudt, die uitgeworpen is en actief is als het spel van zijn eigen bewuste zijn, wil en heerlijkheid. Hij zou op gelijke wijze gewaar zijn van de Velen, die altijd de Ene naar beneden trekken naar zichzelf, die de eeuwige bron en werkelijkheid van hun bestaan is en van de Velen, die altijd omhoog gaan, aangetrokken naar de Ene, die de eeuwige culminatie is en de zaligvolle rechtvaardiging van al hun spel van onderscheiding. Deze uitgestrekte kijk op dingen is de vorm van het Waarheidsbewustzijn, de fundatie van de grote Waarheid en Goede, bezongen door Vedische zieners; deze eenheid van al deze termen van tegenstelling is de werkelijke Adwaita, het allerhoogste omvattende woord van de kennis van het Onkenbare.

De goddelijke ziel zal gewaar zijn van alle variatie van zijn, bewustzijn, wil en heerlijkheid als het uitstromende, de uitbreiding, de diffusie van die zelfgeconcentreerde Eenheid, die zichzelf ontwikkelt, niet naar onderscheid en verdeling, maar naar een andere, een uitgebreide vorm van oneindige eenheid. Hij zal zelf altijd geconcentreerd zijn in eenheid in de essentie van zijn wezen, altijd gemanifesteerd in variatie in de uitbreiding van zijn wezen. Alles wat vorm aanneemt in hemzelf, zal de gemanifesteerde potentialiteiten zijn van de Ene, het Woord of de Naam, die vibreren uit de naamloze Stilte, de Vorm, die de vormloze essentie realiseert, de actieve Wil of Vermogen, die voortkomt uit de stille Kracht, de straal van zelfherkenning, die schemert uit de zon van tijdloos zelfgewaarzijn, de golf van wording, die oprijst in de vorm van zelfbewust bestaan uit het eeuwige zelfbewuste Wezen, de vreugde en liefde, die voor altijd opwellen uit de eeuwige stille Heerlijkheid. Het zal de Absolute twee-eenheid zijn in zijn zelfontvouwing en iedere relativiteit erin zal voor zichzelf absoluut zijn, omdat hij bewust is van zichzelf als de gemanifesteerde Absolute, maar zonder die onwetendheid, die andere relaties uitsluit als vreemd aan zijn wezen of minder volledig dan zichzelf.

In de uitbreiding zal de goddelijke ziel gewaar zijn van de drie graden van supramentaal bestaan, niet zoals wij gedwongen worden hen mentaal te beschouwen, niet als gradaties, maar als drie-een feit van de zelfmanifestatie van Sachchidananda. Hij zal in staat zijn om hen te omarmen in een en dezelfde omvattende zelfrealisatie, --- want een uitgestrekte omvattendheid is fundatie van het waarheidsbewuste Supramentale. Hij zal in staat zijn om goddelijk alle dingen te begrijpen, waar te nemen en gewaar te worden als het Zelf, zijn eigen zelf, een zelf van allen, een Zelfwezen en Zelfwording, maar niet verdeeld in zijn wordingen, die geen bestaan hebben buiten zijn eigen zelfbewustzijn. Hij zal in staat zijn om goddelijk alle bestaansvormen te begrijpen, waar te nemen en gewaar te worden als zielvormen van de Ene, die ieder hun eigen wezen in de Ene hebben, hun eigen standpunt in de Ene, hun eigen relatie met alle andere bestaansvormen, die de oneindige eenheid bevolken, maar allen afhankelijk zijn van de Ene, bewuste vorm van Hem in Zijn eigen oneindigheid. Hij zal in staat zijn goddelijk al deze bestaansvormen te begrijpen, waar te nemen en gewaar te worden in hun individualiteit, terwijl zij in hun gescheiden standpunt leven als de individuele Godheid, ieder met de Ene en Allerhoogste er in wonend en ieder daarom over het algemeen geen vorm of eidolon, niet werkelijk een illusoir deel van een werkelijk geheel, een hoofdzakelijk schuimende golf op het oppervlak van een onbeweeglijke Oceaan, --- want deze zijn uiteindelijk niet meer dan onvoldoende mentale beelden, --- maar een geheel in een geheel, een waarheid, die de oneindige Waarheid herhaalt, een golf, die de gehele zee is, een betrekking, die bewijst het Absolute zelf te zijn, wanneer we achter de vorm kijken en het in zijn volledigheid zien.

Want deze drie zijn aspecten van het ene Bestaan. De eerste is gebaseerd op die zelfkennis, die de Upanishad, in onze menselijke realisatie van het Goddelijke, beschrijft als het Zelf in ons, dat alle bestaansvormen wordt; de tweede op datgene, wat omschreven wordt als het zien van alle bestaansvormen in het Zelf; de derde op datgene, wat omschreven wordt als het zien van het Zelf in alle bestaansvormen. Het Zelf, dat alle bestaansvormen wordt, is de basis van onze eenheid met allen; het Zelf, dat alle bestaansvormen bevat, is de basis van onze eenheid in verscheidenheid; het Zelf, dat in alles woont is de basis van onze individualiteit in het universele. Wanneer het gebrek van onze geestesgesteldheid, wanneer zijn noodzaak tot exclusieve concentratie hem dwingt stil te staan bij ieder van deze aspecten van zelfkennis met uitsluiting van de andere, wanneer een onvolmaakte zowel als exclusieve realisatie ons altijd beweegt een menselijk element van fouten binnen te brengen juist in de Waarheid zelf en van conflict en wederzijdse ontkenning in de al omvattende eenheid, moeten zij zich voor een goddelijk supramentaal wezen toch presenteren als een drievoudige en inderdaad een drie-ene realisatie door het essentiële karakter van het Supramentale, dat een omvattende eenheid en oneindige totaliteit is.

Wanneer we veronderstellen, dat deze ziel zijn standpunt, zijn centrum inneemt in het bewustzijn van de individuele Godheid, die leeft en handelt in onderscheiden relatie met de "anderen”, zal hij in zijn fundatie van zijn bewustzijn nog steeds de totale eenheid hebben, waar alles uit voortkomt en hij zal in de achtergrond van dat bewustzijn altijd de uitgebreide en veranderde eenheid hebben en hij zal in staat zijn om naar ieder van deze terug te keren en van hen zijn individualiteit contempleren. In de Veda zijn al deze houdingen toegekend aan de Goden. De goden zijn in essentie een bestaan, die de wijzen verschillende namen geven; maar in hun handeling, die gebaseerd is op en voortkomt uit de grote Waarheid en het Goede, wordt van Agni en anderen gezegd, dat zij alle andere Goden zijn; hij is de Ene, die allen wordt; op het moment wordt gezegd, dat hij alle goden in zichzelf bevat; zoals de naaf van het wiel de spaken bevat, hij is de Ene, die allen bevat; en toch wordt hij als Agni beschreven, als een afgescheiden godheid, iemand, die alle anderen helpt, hen overtreft in kracht en kennis, die echter inferieur aan hen is in kosmische positie en door hen te werk gesteld wordt als boodschapper, priester, en werker, --- als de schepper van de wereld en vader, is hij nog de zoon, die geboren is uit onze werken, hij is, dat is te zeggen, het oorspronkelijke en het gemanifesteerde inwonende Zelf of Goddelijke, de Ene, die in alles woont.

Alle relaties van de goddelijke ziel met God of zijn allerhoogste Zelf en met zijn andere zelven in andere vormen zullen bepaald worden door deze omvattende zelfkennis. Deze relaties zullen relaties zijn van zijn, van bewustzijn en kennis, van wil en kracht, van liefde en heerlijkheid. Oneindig in hun potentie van variatie dienen zij geen mogelijke relatie uit te sluiten van ziel met ziel, die in overeenstemming is met het behoud van de onvervreemdbare gewaarwording van eenheid, ondanks ieder fenomeen van verschil. De goddelijke ziel zal dus op die manier in zijn relaties van genieting de heerlijkheid hebben van al zijn eigen ervaring in zichzelf; hij zal de heerlijkheid hebben van al zijn ervaring van relatie met anderen als een vereniging met andere zelven in andere vormen, die geschapen zijn voor een gevarieerd spel in het universum; hij zal ook de heerlijkheid hebben van de ervaringen van zijn andere zelven, alsof zij van zichzelf waren, --- zoals zij inderdaad zijn. En al deze bekwaamheid zal hij inderdaad hebben, omdat hij gewaar zal zijn van zijn eigen ervaringen, van zijn relaties met anderen en van de ervaring van anderen en hun relaties met zichzelf als alle vreugde of Ananda van de Ene, het allerhoogste Zelf, zijn eigen zelf, onderscheiden door zijn gescheiden bewoning van al deze vormen, die vervat zijn in zijn eigen wezen, maar nog steeds een in verscheidenheid. Omdat deze eenheid de basis is van al zijn ervaring, zal hij vrij zijn van de disharmonie van ons verdeelde bewustzijn, verdeeld door onwetendheid en een afscheidend egoïsme; al deze zelven en hun relaties zullen bewust naar elkaar toe spelen; zij zullen delen en in elkaar smelten als de ontelbare noten van een eeuwige harmonie.

En dezelfde regel zal gelden voor de relaties van zijn zijn, kennis, wil met het zijn, kennis en wil van anderen. Want al zijn ervaring en heerlijkheid zal het spel zijn van een zelfzaligvolle bewuste kracht van zijn, waarin, door gehoorzaamheid aan deze waarheid van eenheid, wil niet in strijd kan zijn met kennis, noch een van hen met heerlijkheid. Noch zal kennis, wil en heerlijkheid van een ziel botsen met de kennis, wil en heerlijkheid van een ander, omdat, door hun gewaarzijn van hun eenheid, wat botsing en strijd en disharmonie is in ons verdeelde wezen, daar de ontmoeting, vervlechting en wederzijds samenspel zal zijn van de verschillende noten van een oneindige harmonie.

In zijn relaties met zijn allerhoogste Zelf, met God, zal de goddelijke ziel deze gewaarwording van eenheid hebben van de transcendente en universele Godheid met zijn eigen wezen. Hij zal die eenheid van God met zichzelf genieten in zijn eigen individualiteit en met zijn andere zelven in de universaliteit. Zijn relaties van kennis zullen het spel zijn van de goddelijke alwetendheid, want God is Kennis en wat voor ons onwetendheid is, zal daar alleen de terughouding van kennis zijn in de rust van bewust zelfgewaarzijn, zodat zekere vormen van dat zelfgewaarzijn naar voren gebracht kunnen worden in de activiteit van Licht. Zijn relaties van wil zullen daar het spel van goddelijke almachtigheid zijn, want God is Kracht, Wil en Vermogen en wat voor ons zwakheid en onvermogen is, zal de terughouding zijn van wil in rustige geconcentreerde kracht, zodat zekere vormen van goddelijke bewuste kracht zichzelf zouden kunnen realiseren, naar voren gebracht in de vorm van Vermogen. Zijn relaties van liefde en heerlijkheid zullen het spel zijn van goddelijke extase, want God is Liefde en Heerlijkheid en wat voor ons de ontkenning van liefde en heerlijkheid zou zijn, zal de terughouding zijn van vreugde in de kalme zee van Zaligheid, zodat zekere vormen van goddelijk vereniging en genieting naar voren gebracht kunnen worden in een actieve opwelling van golven van Zaligheid. Dus ook al zijn wordingen zullen de vorming zijn van het goddelijke wezen in antwoord op deze activiteiten en wat voor ons stilstand, dood, vernietiging is, zal alleen rust, overgang en terughouden zijn van het vreugdevolle scheppende Maya in het eeuwige wezen van Sachchidananda. Tegelijkertijd zal deze eenheid geen relaties uitsluiten van de goddelijke ziel met God, met zijn allerhoogste Zelf, dat zich, gebaseerd op de vreugde van onderscheid, afscheidt van eenheid om die eenheid anders te genieten; het zal de mogelijkheid niet vernietigen van een van de volmaakte vormen van Godgenieting, die de hoogste verrukking zijn van de Godgeliefde in zijn omhelzing van de Godheid.

Maar wat zullen de condities zijn, waarin en waardoor deze natuur van het leven van de goddelijke ziel zichzelf zal realiseren? Alle ervaring in relatie gaat voort door zekere krachten van zijn, die zichzelf formuleren door een instrumentatie, waar we de namen aan geven van eigenschappen, kwaliteiten, activiteiten, faculteiten. Zoals het Denkvermogen zich bijvoorbeeld werpt in verschillende vormen van denkvermogen zoals beoordeling, observatie, geheugen, sympathie, juist voor zijn eigen wezen, moet ook het Waarheidsbewustzijn of Supramentale de relatie van ziel met ziel beïnvloeden door krachten, faculteiten, werkingen, juist voor het supramentale wezen; anders zou er geen spel van onderscheiding zijn. Wat deze werkingen zijn zullen we zien, wanneer we de psychologische toestanden gaan beschouwen van het Goddelijk Leven; op dit moment nemen we alleen haar metafysische toestanden, haar essentiële natuur en principes in ogenschouw. Het voldoet op dit moment om te beschouwen, dat de afwezigheid of vernietiging van afscheidend egoïsme en van effectieve verdeling in bewustzijn de ene essentiële voorwaarde van het Goddelijk Leven is en daarom is hun aanwezigheid in ons datgene wat onze sterfelijkheid samenstelt en onze val uit de Godheid. Dit is onze "oorspronkelijke zonde” of laat ons eerder zeggen in een meer filosofische taal, de afwijking van de Waarheid en Goede van de Geest, van zijn eenheid, integraliteit en harmonie, die de noodzakelijke voorwaarde was voor de grote plons in de Onwetendheid, die het avontuur van de ziel is in de wereld en waaruit onze lijdende en strevende mensheid geboren is.

HOOFDSTUK XVIII

Denkvermogen en Supramentale

Hij ontdekte, dat het Denkvermogen Brahman was.

Taittriya Upanishad[51]

Ondeelbaar, maar alsof verdeeld in wezens.

Gita[52]

DE OPVATTING, die we tot nu toe geprobeerd hebben te vormen, is alleen die van de essentie van het Supramentale leven, dat de goddelijke ziel veilig bezit in het wezen van Sachchidananda, maar die de menselijke ziel moet manifesteren in dit lichaam van Sachchidananda, dat hier gevormd is in de vorm van een mentaal en fysiek leven. Maar zover als we al in staat zijn geweest om dit supramentale bestaan voor te stellen, lijkt het geen enkele verbinding te hebben of overeenkomst met het leven, zoals we het kennen, het leven, dat actief is tussen de twee termen van ons normale bestaan, de twee firmamenten van denkvermogen en lichaam. Het lijkt eerder een toestand te zijn van zijn, een toestand van bewustzijn, een toestand van actieve relatie en wederzijds genoegen, zoals ontlichaamde zielen zouden kunnen bezitten en ervaren in een wereld zonder fysieke vormen, een wereld, waarin onderscheid tussen zielen tot stand is gebracht, maar geen onderscheid tussen lichamen, een wereld van actieve en vreugdevolle oneindigheden, niet van in de vorm gevangen geesten. Daarom kan er redelijkerwijze aan getwijfeld worden of zulk goddelijk leven mogelijk zou zijn met deze beperking van de lichamelijke vorm en deze beperking van in de vorm gevangen denkvermogen en deze aan de vorm gekluisterde kracht, die we nu kennen als bestaan.

In feit hebben we geprobeerd een of andere opvatting te bereiken van dat allerhoogste oneindige wezen, die bewuste-kracht en zelf-heerlijkheid, waarvan onze wereld een schepping is en onze mentaliteit een perverse uitbeelding; we hebben geprobeerd onszelf een idee te geven van wat dit goddelijke Maya zou kunnen zijn, dit Waarheidsbewustzijn, dit Werkelijk-Idee, waardoor de bewuste kracht van het transcendente en universele Bestaan het universum, de orde, de kosmos van zijn gemanifesteerde heerlijkheid van zijn ontvangt, vormt en bestuurt. Maar we hebben de verbindingen nog niet bestudeerd van deze vier grote en goddelijke termen met de drie anderen, waarmee onze menselijke ervaring alleen bekend is, --- denkvermogen, leven en lichaam. We hebben dit andere en blijkbaar ongoddelijke Maya, dat de wortel van al ons streven en lijden is, niet nauwkeurig onderzocht of gezien, hoe het precies ontwikkelt uit de goddelijke werkelijkheid of het goddelijk Maya. En tot we dit gedaan hebben, tot we de missende koorden van verbinding geweven hebben, is onze wereld nog niet aan ons uitgelegd en heeft de twijfel aan een mogelijke vereniging tussen dat hogere bestaan en dit lagere leven nog steeds een basis. We weten, dat onze wereld voortgekomen is uit Sachchidananda en bestaat in Zijn wezen; we bevatten, dat Hij er in woont als de Genieter en Kenner, Heer en Zelf; we hebben gezien, dat onze duale termen van gewaarwording, denkvermogen, kracht, zijn alleen vertegenwoordigingen kunnen zijn van Zijn heerlijkheid, Zijn bewuste kracht, Zijn goddelijke bestaan. Maar het lijkt erop, dat zij in werkelijkheid zo tegengesteld zijn aan wat Hij werkelijk en hemels is, dat we, terwijl we verblijven in de oorzaak van onze tegengestelden, terwijl we besloten zijn in de lagere drievoudige term van bestaan, het goddelijke leven niet kunnen verkrijgen. We moeten ofwel dit lagere wezen verheffen naar die hogere toestand ofwel het lichaam uitwisselen voor dat zuivere bestaan, het leven voor die zuivere toestand van bewuste-kracht, gewaarwording en geestesgesteldheid voor die zuivere heerlijkheid en kennis, die leven in de waarheid van de spirituele werkelijkheid. En moet dit niet betekenen, dat we alle aardse en beperkte mentale bestaan moeten loslaten voor iets, dat er tegengesteld aan is, --- ofwel voor een of andere zuivere toestand van de Geest of anders voor een of andere wereld van de Waarheid van dingen, als zoiets bestaat, of andere werelden, als die bestaan, van goddelijke Zaligheid, goddelijke Energie, goddelijk Zijn? In dat geval is de vervolmaking van de mensheid ergens anders dan in de mensheid zelf; het toppunt van de aardse evolutie kan alleen een fraai toppunt zijn van oplossende geestesgesteldheid, van waaruit zij de grote sprong neemt ofwel naar vormloos zijn ofwel naar werelden voorbij het bereik van het belichaamde Denkvermogen.

Maar in werkelijkheid kan alles, wat we ongoddelijk noemen, alleen een handeling zijn van de vier goddelijke principes zelf, een dergelijke handeling van hen, die noodzakelijk was om dit universum van vormen te scheppen. Deze vormen zijn niet buiten maar binnen het goddelijke bestaan, bewuste kracht en zaligheid geschapen, niet buiten maar binnen en als deel van de werking van het goddelijk Werkelijk-Idee. Er is daarom geen reden om te veronderstellen, dat er geen enkel werkelijk spel van het hogere goddelijke bewustzijn kan zijn in een wereld van vormen of dat vormen en hun onmiddellijke ondersteuningen, mentaal bewustzijn, energie van vitale kracht en vormelijke substantie, noodzakelijkerwijze datgene moeten vervormen, dat zij vertegenwoordigen. Het is mogelijk, zelfs waarschijnlijk, dat denkvermogen, lichaam en leven gevonden zullen worden in hun zuivere vormen in de goddelijke Waarheid zelf, daar in feite zijn als bijkomstige activiteiten van haar bewustzijn en deel van de volledige instrumentatie, waardoor de allerhoogste Kracht altijd werkt. Denkvermogen, leven en lichaam moeten dan in staat zijn tot goddelijkheid; hun vorm en werking in die korte periode uit mogelijk alleen een cyclus van de aardse evolutie, die de Wetenschap aan ons openbaart, hoeven niet alle potentiële werkingen te vertegenwoordigen van deze drie principes in het levende lichaam. Zij werken als zij doen, omdat zij door een of ander middel gescheiden zijn in bewustzijn van de goddelijke Waarheid, van waaruit zij voortgaan. Waar deze scheiding eenmaal opgeheven is door de uitbreidende energie van het Goddelijke in de mensheid, zou hun huidige functionering best omgevormd kunnen worden, zou inderdaad natuurlijk omgevormd worden door een allerhoogste evolutie en vooruitgang naar die meer zuivere werking, die zij hebben in het Waarheid-Bewustzijn.

In dat geval zou het niet alleen mogelijk zijn om het goddelijk bewustzijn te manifesteren en onderhouden in het menselijk denkvermogen en lichaam, maar dat goddelijke bewustzijn zou uiteindelijk zelfs, terwijl hij zijn veroveringen vermeerdert, het denkvermogen, leven en lichaam zelf omvormen in een meer volmaakt beeld van zijn eeuwige Waarheid en niet alleen in de ziel, maar in de substantie zijn koninkrijk van de hemel op aarde realiseren. De eerste van deze overwinningen, de innerlijke, is zeker in meer of mindere mate verkregen door sommigen, misschien door velen, op aarde; de andere, de uiterlijke, zelfs, wanneer nooit meer of minder gerealiseerd in voorbije eeuwigheden als een eerste type van toekomstige cycli en nog behouden in het onderbewuste geheugen van de aarde-natuur, kan nog bedoeld zijn als een komende overwinnende prestatie van God in de mensheid. Dit aardse leven hoeft niet noodzakelijkerwijze en voor altijd een wiel te zijn van half-vreugdevolle, half-pijnlijke inspanning; bereiking kan ook bedoeld zijn en de glorie van God manifest gemaakt op de aarde.

Wat Denkvermogen, Leven en Lichaam zijn in hun allerhoogste bronnen en wat zij daarom moeten zijn in de integrale volledigheid van de goddelijke manifestatie, wanneer zij geïnformeerd worden door de Waarheid en niet ervan afgesneden zijn door de afscheiding en de onwetendheid, waar we momenteel in leven, --- dit is dan het probleem, dat we vervolgens moeten overwegen. Want daar moeten ze hun vervolmaking al hebben, waar we hier naar toe groeien, --- wij, die alleen de eerste gekluisterde beweging zijn van het Denkvermogen, dat ontwikkelt in de Materie, wij, die nog niet bevrijd zijn uit de voorwaarden en effecten van die involutie van de geest in de vorm, die plons van Licht in zijn eigen schaduw, waardoor het verduisterde materiele bewustzijn van de fysieke Natuur geschapen was. Het type van alle vervolmaking, waarnaar wij toe groeien, de termen van onze hoogste evolutie, moet reeds behouden zijn in het goddelijke Werkelijk-Idee; zij moeten daar gevormd en bewust zijn voor ons om naar en in hen te groeien: want dat voor-bestaan in de goddelijke kennis is wat onze menselijke geestesgesteldheid noemt en zoekt als het Ideaal. Het Ideaal is een eeuwige Werkelijkheid, die we nog niet gerealiseerd hebben in de condities van ons eigen wezen, geen niet-bestaande, die de Eeuwige en Goddelijke nog niet gegrepen heeft en die alleen wij, onvolmaakt wezens, even hebben gezien en bedoelen te scheppen.

Eerst het Denkvermogen, de geketende en gehinderde heerser van ons menselijke leven. Het Denkvermogen is in zijn essentie een bewustzijn, dat meet, beperkt, vormen van dingen afsnijdt uit het ondeelbare geheel en hen bevat, alsof zij ieder een afgescheiden geheel waren. Zelfs met wat alleen bestaat als voor de hand liggende delen en fracties, vestigt het Denkvermogen deze fictie van zijn gewone omgang, dat zij dingen zijn, waarmee hij afzonderlijk kan omgaan en niet hoofdzakelijk als aspecten van een geheel. Want zelfs wanneer hij weet, dat zij geen dingen in zichzelf zijn, moet hij met ze omgaan alsof zij dingen in zichzelf zijn; anders kan hij ze niet onderwerpen aan zijn eigen karakteristieke activiteit. Deze essentiële karakteristiek van het Denkvermogen, die de werkingen conditioneert van al zijn werkende vermogens, ofwel begrip, waarneming, gewaarwording of de omgang met creatieve gedachten. Hij begrijpt dingen en neemt ze waar of wordt ze gewaar, alsof ze star uitgesneden zijn uit een achtergrond of een massa en stelt ze te werk als vaste eenheden van het materiaal, dat hem gegeven wordt voor de schepping of bezit. Al zijn handeling en genoegen handelen op die manier met gehelen, die deel vormen van een groter geheel en deze ondergeschikte gehelen worden weer in delen opgebroken, die ook als gehelen behandeld worden voor de bijzondere doeleinden, die zij dienen. Het Denkvermogen kan verdelen, vermenigvuldigen, optellen, aftrekken, maar kan niet voorbij de beperkingen van deze cijfermatigheden komen. Wanneer hij er voorbij gaat en probeert een werkelijk geheel te bevatten, verliest hij zichzelf in een vreemd element; hij valt van zijn eigen vaste grond in de oceaan van het ontastbare, in de onpeilbaarheden van het oneindige, waar hij noch kan waarnemen, bevatten, gewaarworden, noch omgaan met zijn onderwerp van schepping en genoegen. Want, wanneer het Denkvermogen soms lijkt waar te nemen, bevatten, gewaar te worden of te genieten met bezit van het oneindige, is het alleen in lijken en altijd in een beeld van het oneindige. Wat hij zo vaag bezit, is eenvoudig een vormloze Uitgestrektheid en geen werkelijk ruimteloos oneindige. Op het moment, dat hij er mee probeert om te gaan, het te bezitten, komt onmiddellijk de onvervreemdbare tendens naar afbakening naar binnen en het Denkvermogen vindt zichzelf weer in de behandeling van beelden, vormen en woorden. Het Denkvermogen kan het oneindige niet bezitten, hij kan er alleen onder lijden of in bezit ervan zijn; hij kan alleen zaligvol, hulpeloos liggen onder de lichtende schaduw van het Werkelijke, die neergeworpen wordt op hem vanuit niveaus van bestaan, buiten zijn bereik. Het bezit van het oneindige kan niet komen, behalve door een opstijging naar die supramentale niveaus, noch de kennis ervan, behalve door een inerte onderwerping van het Denkvermogen aan de neerdalende boodschappen van de Waarheid-Bewuste Werkelijkheid.

Dit essentiële vermogen en de essentiële beperking, die het vergezelt, zijn de waarheid van het Denkvermogen en fixeren zijn werkelijke natuur en handeling, svabhāva en svadharma; hier is het merk van het goddelijk besluit, dat er zijn functie aanstelt in de volledige instrumentatie van het allerhoogste Maya, --- de dienst, die bepaald wordt door dat, wat hij juist in de geboorte uit de eeuwige zelf-opvatting van de Zelf-bestaande. Die functie is altijd de vertaling van oneindigheid in de termen van de eindigheid, afmeten, beperken, verdelen. In werkelijkheid doet hij dit in ons bewustzijn met uitsluiting van alle ware besef van het oneindige; daarom is het Denkvermogen de knoop van de grote Onwetendheid, omdat hij oorspronkelijk verdeelt en verspreidt en hij is zelfs verkeerd geïnterpreteerd als de oorzaak van het universum en voor het geheel van het goddelijke Maya. Maar het goddelijk Maya bevat Vidya alsook Avidya, de Kennis alsook de Onwetendheid. Want het is voor de hand liggend, dat, omdat het eindige alleen een verschijning van het oneindige is, een resultaat van zijn handeling, een spel van zijn waarneming en niet kan bestaan, behalve erdoor, erin, met dat als achtergrond, zelf vorm van die substantie en handeling van die kracht, er een oorspronkelijk bewustzijn moet zijn, dat beiden tegelijkertijd bevat en bekijkt en innig bewust is van de relaties van de een met de ander. In dat bewustzijn is geen onwetendheid, omdat het oneindige bekend is en het eindige er niet van gescheiden is als een onafhankelijke werkelijkheid; maar toch is er een bijkomstig proces van afbakening, --- anders zou geen wereld kunnen bestaan, --- een proces, waarbij het altijd verdelende en weer verenigende bewustzijn van het Denkvermogen, de altijd divergerende en convergerende handeling van het Leven en de oneindig verdeelde en zelfverzamelende substantie van de Materie, allen door een principe en oorspronkelijke handeling, in fenomenaal zijn komen. Dit bijkomstige proces van de eeuwige Ziener en Denker, volmaakt licht, volmaakt gewaar van Zichzelf en alles, die goed weet, wat Hij doet, bewust van het oneindige in het eindige, dat Hij schept, kan het goddelijke Denkvermogen genoemd worden. En het is duidelijk, dat het een ondergeschikte en geen werkelijk afgescheiden werking moet zijn van het Werkelijk-Idee, van het Supramentale en moet werken door wat we beschreven hebben als de aanvoelende beweging van het Waarheid-Bewustzijn.

Dat aanvoelende bewustzijn, de Prajnana, plaatst, zoals we gezien hebben, de werking van het ondeelbare Al, actief en vormend, als een proces en object van scheppende kennis voor het bewustzijn van hetzelfde Al, oorspronkelijk en kennend als de bezitter en getuige van zijn eigen werking, --- zo ongeveer als de dichter de creaties van zijn eigen bewustzijn ziet, die voor hem erin geplaatst zijn, alsof zij andere dingen zouden zijn dan de schepper en zijn scheppende kracht, toch zijn zij altijd in werkelijkheid niet meer dan het spel van zelf-formatie van zijn eigen wezen in zichzelf en zijn daar ondeelbaar voor hun schepper. Zo maakt Prajnana de fundamentele verdeling, die naar de gehele rest leidt, de verdeling van Purusha, de bewuste ziel, die weet en ziet en door zijn visie schept en ordent en de Prakriti, de Kracht-Ziel of Natuur-Ziel, die zijn kennis is en zijn visie, zijn schepping en zijn alles ordenende vermogen. Beiden zijn een Wezen, een bestaan, en de vormen, gezien en geschapen, zijn veelvoudige vormen van dat Wezen, die voor Hem geplaatst zijn als de kennis voor Zichzelf als kenner, door Zichzelf als Kracht voor Zichzelf als Schepper. De laatste handeling van dit aanvoelende bewustzijn vindt plaats, wanneer de Purusha, terwijl Hij de bewuste uitbreiding van zijn wezen doordringt, aanwezig in ieder punt van zichzelf, zowel als in zijn totaliteit, iedere vorm bewoont, het geheel beschouwt alsof afgescheiden vanuit ieder van de standpunten, die hij ingenomen heeft; hij beziet en bestuurt de relaties van iedere ziel-vorm van zichzelf met andere ziel-vormen vanuit het standpunt van wil en kennis, geschikt voor iedere bijzondere vorm.

Zo zijn de elementen van verdeling in het zijn gekomen. Eerst heeft de oneindigheid van de Ene zichzelf vertaald in een uitbreiding in conceptuele Tijd en Ruimte; ten tweede vertaalt de alomtegenwoordigheid van de Ene in die zelfbewuste uitbreiding zichzelf in de veelvuldigheid van de bewuste ziel, de vele Purushas van Sankhya; ten derde heeft veelvoudigheid van ziel-vormen zichzelf vertaald in een verdeelde bewoning van de uitgebreide eenheid. Deze verdeelde bewoning is onvermijdelijk op het moment, dat deze veelvoudige Purushas niet ieder een afgescheiden wereld van zichzelf bewonen, niet ieder een afgescheiden Prakriti bezitten, dat een afgescheiden universum bouwt, maar eerder allen dezelfde Prakriti genieten, --- zoals zij moeten doen, omdat zij alleen ziel-vormen zijn van de Ene, die heerst over de veelvoudige schepsels van Zijn vermogen, --- toch relaties hebben met elkaar in de ene wereld van zijn, geschapen door de ene Prakriti. De Purusha in iedere vorm identificeert zich actief met allen; hij bakent zichzelf erin af en zet zijn andere vormen er tegenover in zijn bewustzijn, zoals zij zijn andere zelven bevatten, die gelijk aan hem zijn in zijn, maar verschillend in relatie, verschillend in de verschillende uitbreiding, verschillende gebieden van beweging en verschillende kijk op de ene substantie, kracht, bewustzijn, heerlijkheid, die ieder werkelijk te werk stelt op ieder gegeven moment van Tijd en in ieder gegeven gebied van Ruimte. We moeten toegeven, dat in het goddelijk Bestaan, dat volmaakt gewaar is van zichzelf, dit geen bindende beperking is, geen identificatie, waaraan de ziel onderworpen raakt en die hij niet kan overschrijden, omdat we onderworpen zijn aan onze zelfidentificatie met het lichaam en niet in staat zijn de beperking te overschrijden van ons bewuste ego, niet in staat om te ontsnappen uit een bijzondere beweging van ons bewustzijn in de Tijd, die ons bijzondere gebied bepaalt in de Ruimte; dit alles toegegeven is er nog steeds een vrije identificatie van moment tot moment, die alleen de onvervreemdbare zelf-kennis van de goddelijke ziel verhindert om zichzelf vast te zetten in een klaarblijkelijk rigide ketting van afscheiding en Tijd opeenvolging, als waarin ons bewustzijn gefixeerd en geketend lijkt te zijn.

Zo is de verdeling er op die manier al; de relatie van vorm met vorm, alsof zij gescheiden wezens waren; van de wil-van-zijn met de wil-van-zijn, alsof zij gescheiden krachten waren, van kennis-van-zijn met kennis-van-zijn, alsof zij gescheiden bewustzijnen waren, is reeds opgericht. Het is nog steeds "alsof”; want de goddelijke ziel is niet misleid, hij is gewaar van alles als fenomeen van zijn en behoudt zijn bestaan in de werkelijkheid van zijn; hij verspeelt zijn eenheid niet: hij gebruikt het denkvermogen als een bijkomstige handeling van oneindige kennis, een definitie van dingen, bijkomstig aan zijn gewaarzijn van oneindigheid, een afbakening, afhankelijk van zijn gewaarzijn van essentiële totaliteit --- niet die klaarblijkelijke en pluralistische totaliteit van de som en collectieve verzameling, die alleen een ander fenomeen is van het Denkvermogen. Er is dus geen werkelijke beperking; de ziel gebruikt zijn bepalende vermogen voor het spel van goed-onderscheiden vormen en krachten en wordt niet door dat vermogen gebruikt.

Een nieuwe factor, een nieuwe handeling van bewuste kracht is daarom nodig om de werking te scheppen van een hulpeloos beperkt als tegengesteld aan een vrijelijk beperkend denkvermogen, --- zogezegd, van een denkvermogen, onderworpen aan zijn eigen spel en erdoor bedrogen, als tegengesteld aan een denkvermogen, dat meester is over zijn eigen spel en er naar kijkt in zijn waarheid, het denkvermogen van het schepsel als tegengesteld aan het goddelijke. Die nieuwe factor is Avidya, het zelf-onwetende vermogen, dat de handeling van het denkvermogen scheidt van het Supramentale, dat hem voortgebracht heeft en hem nog steeds bestuurt vanachter de sluier. Zodanig afgescheiden neemt het Denkvermogen alleen het bijzondere waar en niet het universele of bevat alleen het bijzondere in een universum, niet in zijn bezit en niet langer zowel het bijzondere als het universele als een fenomeen van het Oneindige. We hebben op die manier het beperkte denkvermogen, dat ieder fenomeen beschouwt als een ding-in- zichzelf, een afgescheiden deel van een geheel, dat weer gescheiden bestaat in een groter geheel, enzovoort, die altijd zijn verzamelingen vergroot zonder terug te komen bij het besef van de ware oneindigheid.

Het Denkvermogen, dat een handeling van het Oneindige is, verdeelt zowel ad infinitum als stelt ad infinitum samen. Hij breekt het zijn op in gehelen, in altijd kleinere gehelen, in atomen en die atomen in primaire atomen, totdat hij, als hij het zou kunnen, de primaire atomen zou oplossen in nietsheid. Maar hij kan dat niet, omdat achter deze verdelende handeling de reddende kennis is van het supramentale, die ieder geheel kent, ieder atoom, dat alleen een concentratie is van de al-kracht, van al-bewustzijn, van al-zijn in fenomenale vormen van zichzelf. De oplossing van de samenstelling in een oneindige nietsheid, die het Denkvermogen lijkt te bereiken, is voor het Supramentale alleen de terugkeer van het zelf-concentrerende bewuste-wezen uit zijn fenomeen naar zijn oneindige bestaan. In welke richting zijn bewustzijn ook voortgaat, in de richting van oneindige verdeling of in de richting van oneindige uitbreiding, hij bereikt alleen zichzelf, zijn eigen oneindige eenheid en eeuwige wezen. En wanneer de handeling van het denkvermogen bewust onderworpen is aan deze kennis van het Supramentale, dan is de waarheid van het proces ook aan hem bekend en helemaal niet genegeerd; er is geen werkelijke verdeling, maar alleen een oneindige veelvoudige concentratie in vormen van zijn en in opstellingen van de relatie van deze vormen van zijn met elkaar, waarin de verdeling een bijkomstige verschijning is van het gehele proces, dat noodzakelijk is voor hun spel in ruimte en tijd. Want verdeel als je wilt, ga naar het oneindig kleinste atoom of vorm het meest monstrueuze samenstel van werelden en systemen, je kunt door geen van deze processen een ding-in-zichzelf bereiken; allen zijn vormen van een Kracht, die alleen werkelijk is in zichzelf, terwijl de rest alleen werkelijk is als zelfbeelden of manifesterende zelf-vormen van het eeuwige Kracht-Bewustzijn.

Waar komt dan het beperkte Avidya, de val van het denkvermogen uit het Supramentale en het opvolgende idee van werkelijke verdeling oorspronkelijk uit voort? Precies uit welke perversie van supramentale werking? Het komt voort uit de geïndividualiseerde ziel, die alles vanuit zijn eigen standpunt bekijkt en alle anderen uitsluit; het komt voort, zogezegd, door een exclusieve concentratie van bewustzijn, een exclusieve zelf-identificatie van de ziel met een bijzondere tijdelijke en ruimtelijke handeling, die alleen een deel is van zijn eigen spel van zijn; het begint bij de negatie van de ziel van het feit, dat alle anderen ook zijn zelf zijn, alle andere actie, zijn eigen actie en alle andere toestanden van zijn en bewustzijn op gelijke wijze zijn eigen, zowel als de handeling van het ene bijzondere moment in de Tijd en ene bijzondere standpunt in de Ruimte en de ene bijzondere vorm, die hij momenteel inneemt. Hij concentreert op het moment, het gebied, de vorm, de beweging, om de rest te verliezen; hij moet dan de rest terugwinnen door de opvolging van momenten, de opvolging van punten in de Ruimte, de opvolging van vormen in Tijd en Ruimte, de opvolging van bewegingen in Tijd en Ruimte aan elkaar te binden. Hij heeft zo de waarheid van ondeelbaarheid van Tijd verloren, de ondeelbaarheid van Kracht en Substantie. Hij heeft zelfs het zicht verloren op het klaarblijkelijke feit, dat alle denkvermogens één Denkvermogen zijn, dat vele standpunten inneemt, alle leven één Leven, dat vele stromen ontwikkelt van activiteit, alle lichamen en vormen een substantie van Kracht en Bewustzijn, die zich concentreren in veel klaarblijkelijke stabiliteiten van kracht en bewustzijn; maar in waarheid zijn al deze stabiliteiten in werkelijkheid alleen een voortdurende maalstroom van beweging, die een vorm herhaalt, terwijl hij hem verandert; zij zijn niets méér. Want het Denkvermogen probeert alles te klampen in rigide vaste vormen en blijkbaar onveranderende en onbewegende uitwendige factoren, omdat hij anders niet kan handelen; hij denkt dan, dat hij heeft, wat hij wenst; in werkelijkheid is alles een stroom van verandering en vernieuwing en er is geen vaste vorm-in-zichzelf en geen onveranderende uitwendige factor. Alleen het eeuwige Werkelijk-Idee is vaststaand en onderhoudt een zekere geordende vastigheid van beelden en relaties in de stroom van dingen, een vastigheid, die het Denkvermogen tevergeefs probeert te imiteren door vastheid toe te voegen aan dat wat nooit constant is. Deze waarheden moet het Denkvermogen herontdekken; hij kent ze altijd, maar alleen op de verborgen achtergrond van zijn bewustzijn, in het geheime licht van zijn zelf-wezen; en dat licht is voor hem een duisternis, omdat het de onwetendheid geschapen heeft, omdat het gesprongen is van verdelende naar verdeelde geestesgesteldheid, omdat het verwikkeld is geraakt in zijn eigen werken en zijn eigen scheppingen.

Deze onwetendheid is verder verdiept voor de mens door zijn zelf-identificatie met het lichaam. Voor ons lijkt het denkvermogen bepaald te worden door het lichaam, omdat hij er geheel door in beslag wordt genomen en toegewijd is aan de fysieke werkingen, die hij gebruikt voor zijn bewuste oppervlakkige handeling in deze grove materiele wereld. Omdat hij voortdurend de werking van de hersens en de zenuwen gebruikt, die hij ontwikkeld heeft in de loop van zijn eigen ontwikkeling in het lichaam, gaat hij te diep op in het beschouwen van wat deze fysieke machinerie aan hem geeft om er van terug te gaan naar zijn eigen zuivere werkingen; deze zijn voor hem hoofdzakelijk onderbewust. Toch kunnen we een levensdenkvermogen en een levenszijn voorstellen, die voorbij de evolutionaire noodzaak zijn gegaan van deze absorptie en in staat zijn zichzelf te zien en zelfs te ervaren bij de aanname van lichaam na lichaam en die niet apart geschapen zijn in ieder lichaam en ermee eindigen; want het is alleen de fysieke indruk van het denkvermogen op de materie, alleen de lichamelijke geestesgesteldheid, die zo geschapen is, niet het hele mentale wezen. Deze lichamelijke geestesgesteldheid is hoofdzakelijk ons oppervlakte denkvermogen, hoofdzakelijk de voorkant, die hij aanbiedt aan de fysieke ervaring. Maar daarachter, zelfs in ons aardse wezen, is er deze andere, onderbewust of subliminaal voor ons, die zichzelf kent als meer dan het lichaam en in staat is tot een minder materiele handeling. Hieraan danken we onmiddellijk het meeste van de grotere, diepere en meer krachtige dynamische handeling van ons oppervlakkige denkvermogen; wanneer we hiervan bewust worden of van zijn indruk op ons, is dit ons eerste idee van onze eerste realisatie van een ziel of innerlijk wezen, Purusha[53].

Maar deze geestesgesteldheid van het leven, ofschoon hij zich vrij kan maken van de fout van het lichaam, maakt ons ook niet vrij van de hele fout van het denkvermogen; hij is nog steeds onderhevig aan de oorspronkelijke handeling van onwetendheid, waardoor de geïndividualiseerde ziel alles beschouwt vanuit zijn eigen standpunt en de waarheid van dingen alleen kan zien zoals zij zich aan hem presenteren van buitenaf of anders, zoals zij oprijzen naar zijn gezichtspunt vanuit zijn afgescheiden, tijdelijke en ruimtelijke bewustzijn, vormen en resultaten van verleden en huidige ervaring. Hij is niet bewust van zijn andere zelven, behalve door de uitwendige aanwijzingen, die zij geven van hun bestaan, aanwijzingen van meegedeeld denken, spraak, handeling, resultaat van handeling of subtielere aanwijzingen – niet direct gevoeld door het fysieke wezen – van vitale invloed en relatie. Op dezelfde wijze is hij onwetend van zichzelf; want hij weet alleen over zichzelf door een beweging in de Tijd en een opvolging van levens, waarin hij zijn verschillende belichaamde energieën heeft gebruikt. Zoals ons fysieke instrumentele denkvermogen de illusie heeft van het lichaam, zo heeft dit onderbewuste dynamische denkvermogen de illusie van leven. Hierin is hij geabsorbeerd en geconcentreerd, hierdoor is hij beperkt, daarmee identificeert hij zijn wezen. Hier komen we nog niet terug naar de ontmoetingsplaats van het denkvermogen en het Supramentale en het punt, waar zij oorspronkelijk gescheiden zijn.

Maar er is nog een andere meer heldere reflecterende mentaliteit achter de dynamische en vitale, die in staat is te ontsnappen uit deze absorptie in het leven en zichzelf ziet als aannemer van het leven en lichaam om zo datgene uit te beelden in actieve energierelaties, wat hij ontvangt in wil en denken. Het is de bron van de zuivere denker in ons; hij kent geestesgesteldheid in zichzelf en ziet de wereld niet in termen van leven en lichaam, maar van denkvermogen; dat[54] zien we, wanneer we er naar terug gaan, soms ten onrechte aan voor de zuivere geest, zoals we het dynamische denkvermogen ten onrechte aanzien voor de ziel. Dat hogere denkvermogen is in staat om andere zielen waar te nemen en met hen om te gaan als andere vormen van zijn zuivere zelf; hij is in staat om hen te voelen door zuivere mentale invloed en communicatie en niet langer alleen door de vitale en zenuwinvloed en fysieke aanwijzingen; hij neemt ook een mentaal beeld van eenheid waar en in zijn handeling en zijn wil kan hij meer direct scheppen en bezitten – niet alleen indirect, zoals in het gewone fysieke leven --- en in andere denkvermogens en levens, zowel als in zijn eigen. Maar zelfs deze zuivere geestesgesteldheid ontsnapt nog niet aan de oorspronkelijke fout van het denkvermogen. Want hij maakt nog steeds zijn afgescheiden mentale zelf de rechter, getuige en centrum van het universum en alleen daardoor probeert hij zijn eigen hogere zelf en werkelijkheid te bereiken; alle anderen zijn "anderen” om hem heen gegroepeerd; wanneer hij vrij wil zijn, moet hij zich terugtrekken uit het leven en denkvermogen om te verdwijnen in de werkelijke eenheid. Want er is nog steeds een sluier, geschapen door Avidya, tussen de mentale en supramentale handeling; een beeld van de Waarheid komt er door, niet de Waarheid zelf.

Alleen, wanneer de sluier verscheurd is en het verdeelde denkvermogen overmeesterd, stil en passief voor een supramentale handeling, kan het denkvermogen zelf teruggaan naar de Waarheid van dingen. Daar vinden we een lichtende geestesgesteldheid, die reflectief, gehoorzaam en instrumentaal is voor het goddelijke Werkelijk-Idee. Daar nemen we waar, wat de wereld werkelijk is; we kennen onszelf op elke manier in anderen en als anderen, anderen als onszelf en alles als de universele en zelfvermenigvuldigde Ene. We verliezen het vaste, afgescheiden, individuele standpunt, dat de bron is van alle beperking en fouten. We nemen toch ook nog waar, dat alles wat de onwetendheid van het Denkvermogen voor waar aannam, in feite waarheid was, maar misvormde waarheid, die foutief en verkeerd ontvangen was. We nemen nog steeds de verdeling waar, de individualisering, de atomaire schepping, maar we kennen hen en onszelf, zoals zij en wij werkelijk zijn. En zo nemen we waar, dat het Denkvermogen werkelijk een ondergeschikte handeling was en instrumentatie van het Waarheids- Bewustzijn. Zo lang hij niet afgescheiden is in zelfervaring van het omvattende Meester- Bewustzijn en niet probeert een huis voor zichzelf op te zetten, zolang hij passief dient als een instrumentatie en niet probeert voor zijn eigen nut te bezitten, vervult het Denkvermogen lichtend zijn functie, die in de Waarheid is om vormen apart van elkaar te houden door een fenomenaal, een zuiver vormelijke afbakening van hun activiteit, waarachter de besturende universaliteit van het wezen bewust en onaangeraakt blijft. Hij moet de waarheid van dingen ontvangen en verspreiden in overeenstemming met de foutloze waarneming van een allerhoogst en universeel Oog en Wil. Hij moet een individualisatie ophouden van actief bewustzijn, heerlijkheid, kracht, substantie, die al zijn vermogen, werkelijkheid en vreugde onttrekt aan een onvervreemdbare universaliteit erachter. Hij moet de veelvoudigheid van de Ene omkeren naar een ogenschijnlijke verdeling, waarbij relaties vastgelegd zijn en tegenover elkaar gezet zijn om zo weer te ontmoeten en verenigen. Hij moet de heerlijkheid van afscheiding en contact vestigen midden in een eeuwige eenheid en onderbreking. Hij moet de Ene in staat stellen, zich te gedragen alsof Hij een individu was, die omgaat met andere individuen, maar altijd in Zijn eigen eenheid, en dit is de wereld werkelijk. Het denkvermogen is de uiteindelijke handeling van het aanvoelende Waarheids-Bewustzijn, dat dit alles mogelijk maakt en wat we de Onwetendheid noemen, schept geen nieuw ding en absolute valsheid, maar vertegenwoordigt alleen de Waarheid verkeerd. De Onwetendheid is het Denkvermogen, dat in kennis afgescheiden is van zijn bron van kennis en een valse vastheid geeft en een foutieve verschijning van tegengesteldheid en conflict aan het harmonische spel van de allerhoogste Waarheid in zijn universele manifestatie.

De fundamentele fout van het Denkvermogen is dan deze val uit zelf-kennis, waarbij de individuele ziel zijn individualiteit opvat als een afgescheiden feit, in plaats van als een vorm van Eenheid en zichzelf het centrum maakt van zijn eigen universum, in plaats van zichzelf te kennen als één concentratie van de universele. Van die oorspronkelijke fout zijn al zijn bijzondere onwetendheden en beperkingen de gepaard gaande resultaten. Want, doordat hij de stroom van dingen alleen beschouwt als deze op en door hemzelf stroomt, maakt hij een beperking van zijn, waaruit een beperking voortvloeit van bewustzijn en daarom van kennis, een beperking van bewuste kracht en wil en daarom van vermogen, een beperking van zelf-genieting en daarom van heerlijkheid. Hij is bewust van dingen en kent ze alleen, zoals ze zich presenteren aan zijn individualiteit en daarom valt hij in onwetendheid van de rest en daarbij in een foutieve opvatting, zelfs van wat hij lijkt te weten; want, omdat alles van elkaar afhankelijk is, is de kennis ofwel van het geheel ofwel van de essentie noodzakelijk voor de juiste kennis van het deel. Er is daarom een element van fouten in alle menselijke kennis. Op gelijke wijze moet onze wil, die onwetend is van de rest van de al-wil, in de fout vallen van werking en een meer of mindere graad van onvermogen en machteloosheid; de zelf-heerlijkheid van de ziel en de heerlijkheid van dingen, die de al-zaligheid negeren en door het gebrek van wil en kennis niet in staat is de wereld te beheersen, moet vallen in het onvermogen van bezittende heerlijkheid en daarom in lijden. Zelf-onwetendheid is daarom de wortel van alle perversiteit van ons bestaan en die perversiteit staat versterkt in de zelf-beperking, het egoïsme, dat de vorm is, aangenomen door die zelf-onwetendheid.

Toch is alle onwetendheid en alle perversiteit alleen de verdraaiing van de waarheid en juistheid van dingen en niet het spel van een absolute valsheid. Het is het resultaat van het Denkvermogen, die de dingen beschouwt in de verdeling, die hij maakt, avidyāyām antare, in plaats van zichzelf en zijn verdelingen te zien als instrumentatie en fenomeen van het spel van de waarheid van Sachchidananda. Wanneer hij teruggaat naar de waarheid, waar hij uit gevallen is, wordt hij weer de uiteindelijke handeling van het Waarheids-Bewustzijn in zijn aanvoelende operatie en de relaties, die hij helpt creëren in dat licht en vermogen zullen relaties zijn van de Waarheid en niet van de perversiteit. Zij zullen rechte dingen zijn en niet gebogen, om de expressieve onderscheiding te gebruiken van de Vedische Rishis, --- Waarheden, zogezegd, van goddelijk zijn met zijn zelf-bezittend bewustzijn, wil en heerlijkheid, die harmonieus in zichzelf bewegen. Nu hebben we eerder de kromgetrokken en zigzagbeweging van het denkvermogen en het leven, de verdraaiingen, geschapen door de strijd van de ziel, die, wanneer hij onbewust geworden is van zijn ware wezen, probeert zichzelf te vinden om alle fouten terug op te lossen in de waarheid, die zowel onze waarheid als onze fout, ons juiste of ons verkeerde beperkt of verwringt, alle onvermogen in sterkte, waar zowel ons vermogen als onze zwakheid een strijd van kracht zijn om te grijpen, alle lijden in heerlijkheid, waarbij zowel onze vreugde als onze pijn een krampachtige inspanning zijn van gewaarwording om te realiseren, alle dood naar onsterfelijkheid, waarvoor zowel ons leven en onze dood een voortdurende inspanning zijn van zijn om terug te keren.

HOOFDSTUK XIX

Leven

Prana energie is het leven van schepselen; want men zegt, dat dat het universele principe van leven is.

Taittiriya Upanishad[55]

WIJ NEMEN dan waar, wat het Denkvermogen is in zijn goddelijke oorsprong en hoe hij gerelateerd is aan het Waarheid-Bewustzijn, --- Denkvermogen, het hoogste van deze drie lagere principes, die ons menselijke bestaan samenstellen. Het is een speciale handeling van het goddelijke bewustzijn, of eerder, het is de uiteindelijke streng van zijn hele scheppende handeling. Hij stelt de Purusha in staat om de relaties van verschillende vormen en krachten van zichzelf voor elkaar apart te houden; hij schept fenomenale verschillen, die voor de individuele ziel, die gevallen is uit het Waarheid-Bewustzijn, de verschijning aanneemt van radicale verdelingen, en door die oorspronkelijk perversie de ouder is van alle resulterende perversies, die bij ons de indruk wekken van tegengestelde dualiteiten en tegenstellingen, die passen in het leven van de Ziel in de Onwetendheid. Maar, zolang hij niet gescheiden is van het Supramentale ondersteunt hij niet de perversies en valsheden, maar de gevarieerde werkingen van de universele Waarheid.

Het Denkvermogen verschijnt zo als een scheppende kosmische werking. Dit is niet de impressie, die we gewoonlijk hebben van onze geestesgesteldheid; we beschouwen hem eerder primair als een waarnemend orgaan, ontvankelijk voor dingen, die reeds geschapen zijn door de Kracht, die in de Materie werkt, en de enige oorsprong, die we hem toestaan is een bijkomstige schepping van nieuwe gecombineerde vormen van diegene, die reeds ontwikkeld zijn door de Kracht in de Materie. Maar de kennis, die we nu herontdekken, geholpen door de laatste ontdekkingen van de Wetenschap, begint ons te laten zien, dat in deze Kracht en in deze Materie een onderbewust Denkvermogen werkt, dat zeker verantwoordelijk is voor zijn verschijning, eerst in de vormen van leven en ten tweede in vormen van denkvermogen zelf, eerst in het zenuwbewustzijn van plantleven en het primitieve dier, ten tweede in de altijd ontwikkelende geestesgesteldheid van het ontwikkelde dier en van de mens. En, zoals we reeds ontdekt hebben, dat Materie alleen een substantievorm is van Kracht, zo zullen we ook ontdekken, dat materiele Kracht alleen een energievorm is van het Denkvermogen. Materiele kracht is in feite een onderbewuste handeling van de Wil; Wil, die in ons werkt in wat licht lijkt te zijn, ofschoon het in waarheid niet meer is dan half licht en materiele Kracht, die werkt in wat voor ons een duisternis van onintelligentie lijkt, zijn nog werkelijk en in essentie hetzelfde, zoals het materialistische denken altijd instinctief gevoeld heeft van het verkeerde en lagere eind van dingen en zoals spirituele kennis, die werkt vanuit het hoogtepunt, lang geleden ontdekt heeft. We kunnen daarom zeggen, dat het het onderbewuste Denkvermogen of Intelligentie is, die, terwijl hij de Kracht manifesteert als zijn drijvende vermogen, zijn uitvoerende Natuur, zijn Prakriti, deze wereld geschapen heeft.

Maar, omdat, zoals we nu gevonden hebben, het Denkvermogen geen onafhankelijke en oorspronkelijke entiteit is, maar alleen een uiteindelijke werking van het Waarheid-bewustzijn of Supramentale, moet daarom, waar het Denkvermogen ook is, het Supramentale ook zijn. Het Supramentale of het Waarheid-bewustzijn is het werkelijke scheppende middel van het universele Bestaan. Zelfs, wanneer het Denkvermogen zich in zijn eigen verduisterde bewustzijn bevindt, gescheiden van zijn bron, is die grotere beweging toch altijd aanwezig in de werkingen van het Denkvermogen; door hen te dwingen hun juiste relatie te behouden, uit hen de onvermijdelijke resultaten te ontwikkelen, die zij in zichzelf dragen, de juiste boom uit het juiste zaad te ontwikkelen, dwingt hij zelfs de werkingen van een dergelijk ruw, inert en verduisterd ding als materiele Kracht om te resulteren in een wereld van Wet, van orde, van juiste relatie en niet, zoals het anders zou zijn, van botsende kans en chaos. Klaarblijkelijk kan deze orde en juiste relatie alleen relatief zijn en niet de allerhoogste orde en allerhoogste goede, die zouden heersen als het Denkvermogen niet zijn eigen bewustzijn zou zijn, afgescheiden van het Supramentale; het is een opstelling, een orde van de resultaten, die juist en toepasselijk zijn voor de handeling van het verdelende Denkvermogen en zijn schepping van gescheiden tegenstellingen, zijn tweevoudige tegengestelde kanten van de ene Waarheid. Het Goddelijke bewustzijn, dat het Idee van deze duale of verdeelde vertegenwoordigingen van Zichzelf heeft ontvangen en in operatie geworpen heeft, deduceert in het werkelijk-idee ervan zijn eigen inferieure waarheid of onvermijdelijke resultaat van verschillende relaties in de substantie van het leven en leidt dit er praktisch van af, door de besturende handeling van het hele Waarheidsbewustzijn erachter. Want het is de natuur van Wet of Waarheid in de wereld, dat het de juiste werking en naar buiten brengen is van wat besloten is in zijn, begrepen in de essentie en de natuur van dingen zelf, latent in zijn zelf-wezen en zelf-wet, svabhāva en svadharma, zoals gezien door de goddelijke Kennis. Om een van de wondermooie formules van de Upanishad[56] te gebruiken, die een wereld van kennis bevatten in een paar openbarende woorden, het is de Zelf-bestaande, die, terwijl hij als de ziener en denker overal wordt, in Zichzelf alle dingen op de juiste wijze gearrangeerd heeft gedurende eeuwige tijden, overeenkomstig de waarheid van datgene, wat zij zijn.

Als een consequentie is de drievoudige wereld, waarin wij leven, de wereld van Denkvermogen-Leven-Lichaam, alleen drievoudig in haar werkelijk tot stand gebrachte evolutie. Het Leven, verwikkeld in Materie, is tevoorschijn gekomen in de vorm van denken en mentaal bewust leven. Maar met het Denkvermogen, erin verwikkeld en daarom in Leven en Materie, is het Supramentale, dat de oorsprong is van en heerser over de andere drie en deze moet ook tevoorschijn komen. We zoeken een intelligentie aan de wortel van wereld, omdat intelligentie het hoogste principe is, waar we bewust van zijn en voor ons al onze eigen handeling en schepping lijkt te besturen en uit te leggen en daarom nemen we aan, dat, als er hoe dan ook een Bewustzijn in het universum is, het een Intelligentie moet zijn, een mentaal Bewustzijn. Maar intelligentie neemt binnen het gebied van zijn vermogen alleen het werk van een Waarheid van zijn waar, dat superieur is aan zichzelf en reflecteert en gebruikt; het vermogen achter die werkingen moet daarom een andere en superieure vorm zijn van Bewustzijn, geschikt voor die Waarheid. Wij moeten onze opvatting in overeenstemming aanpassen en bevestigen, dat geen onderbewust Denkvermogen of Intelligentie, maar een verwikkeld Supramentaal, dat het Denkvermogen voor zich zet als de onmiddellijke actieve speciale vorm van zijn kennis-wil, onderbewust in Kracht en die Materiele Kracht of Wil gebruikt, onderbewust in substantie van zijn, als zijn uitvoerende Natuur of Prakriti, dit materiele universum geschapen heeft.

Maar we zien, dat hier het Denkvermogen gemanifesteerd is in een specialisatie van Kracht, waaraan we de naam Leven geven. Wat is Leven dan? En welke relatie heeft zij met het Supramentale, met deze allerhoogste drie-eenheid van Sachchidananda, die actief is in de schepping door middel van Werkelijkheid-Idee of Waarheid-Bewustzijn? Vanuit welk principe in de Drie-eenheid neemt zij haar geboorte? Of door welke noodzaak, goddelijk of ongoddelijk, van de Waarheid of de illusie, komt zij tot leven? Leven is een kwaad, breekt de eeuwen af roepen de ouden, een begoocheling, een delirium, een krankzinnigheid, die we moeten ontvluchten naar de rust van eeuwig zijn. Is het zo? En waarom is het dan zo? Waarom heeft de Eeuwige moedwillig dit kwaad aan Zichzelf of anders aan zijn Schepselen opgelegd, zijn delirium gebracht of krankzinnigheid, die tot leven zijn gebracht door Zijn verschrikkelijke alles misleidende Maya? Of is het eerder een of ander goddelijk principe, dat zich op die manier uitdrukt, een of ander vermogen van de Heerlijkheid van eeuwig zijn, dat zich zo uit moest drukken en zich zo in Tijd en Ruimte heeft geworpen in de voortdurende uitbarsting van miljoenen en miljoenen vormen van leven, die de ontelbare werelden van het universum bevolken?

Wanneer we dit Leven bestuderen, zoals het zich manifesteert op aarde met Materie als haar basis, observeren we dat het in essentie een vorm is van de ene kosmische Energie, een dynamische beweging of stroom ervan, positief en negatief, een voortdurende handeling of spel van de Kracht, die vormen opbouwt, hen van energie voorziet door een voortdurende stroom van stimulatie en hen onderhoudt door een niet eindigend proces van ontbinding en vernieuwing van hun substantie. Dit neigt te laten zien, dat de natuurlijke tegenstelling, die we maken tussen dood en leven een fout is van onze geestesgesteldheid, een van die foutieve tegenstellingen --- foutief voor de innerlijke waarheid, doch geldig voor de praktische ervaring aan de oppervlakte, --- die hij, bedrogen door verschijningen, voortdurend in de universele eenheid brengt. Dood heeft geen werkelijkheid, behalve als proces van het leven. Ontbinding van substantie en vernieuwing van substantie, onderhoud van vorm en verandering van vorm zijn het voortdurende proces van het leven; dood is hoofdzakelijk een snelle ontbinding, onderdanig aan levens noodzaak van verandering en variatie van vorm ervaring. Zelfs in de dood van het lichaam is er geen beëindiging van Leven, alleen het materiaal van een vorm van leven wordt opgebroken om te dienen als materiaal voor andere vormen van leven. Op gelijke wijze kunnen we zeker zijn in de uniforme wet van de Natuur, dat als er in de lichamelijke vorm een mentale of psychische energie is, die ook niet wordt vernietigd, maar alleen naar buiten breekt uit een vorm om andere aan te nemen door een of ander proces van zielsverhuizing of nieuwe bezieling van een lichaam. Alles vernieuwt zichzelf, niets verdwijnt.

Het zou als consequentie bevestigd kunnen worden, dat er een allesdoordringend Leven of dynamische energie is --- waarvan het materiele aspect alleen een uiterste beweging is --- die al deze vormen schept van het fysieke universum, het Leven, onvergankelijk en eeuwig, dat zelfs, wanneer het hele beeld van het universum bijna geheel vernietigd zou worden, zelf nog steeds zou voortbestaan en in staat zou zijn om een nieuw universum in haar plaats te creëren, moet inderdaad, tenzij zij teruggehouden wordt in een toestand van rust door een of ander hoger Vermogen of zichzelf terughoudt, onvermijdelijk doorgaan met scheppen. In dat geval is Leven niets anders dan de Kracht, die vormen in de wereld bouwt, onderhoudt en vernietigt; het Leven manifesteert zichzelf in de vorm van de aarde, zoveel als in de plant, die op aarde groeit en de dieren, die hun bestaan ondersteunen door de levenskracht van de plant of van elkaar te verslinden. Alle bestaan hier is een universeel Leven, dat de vorm van Materie aanneemt. Zij kan voor dat doeleinde het levensproces in het lichamelijke proces verbergen, voordat zij tevoorschijn komt als ondermentale gevoeligheid en gementaliseerde vitaliteit, maar het zou nog steeds overal hetzelfde scheppende Levensprincipe zijn.

Het zal echter gezegd worden, dat dit niet is, wat we met leven bedoelen; we bedoelen een bijzonder resultaat van de universele kracht, waar we bekend mee zijn en die zich alleen manifesteert in het dier en de plant, maar niet in het metaal, de steen, het gas, werkt in de dierlijke cel, maar niet het zuivere fysieke atoom. We moeten daarom, om zeker te zijn van onze basis, onderzoeken, waar dit bijzondere spel van Kracht, dat we leven noemen, precies uit bestaat en hoe het verschilt van dat andere resultaat van het spel van de Kracht in onzielde dingen, waarvan we zeggen, dat het geen leven is. We zien onmiddellijk dat er hier op aarde drie werkelijkheden zijn van het spel van Kracht, het dierlijke koninkrijk van de oude classificatie, waar we bij horen, het plantenrijk en tenslotte de hoofdzakelijk materiele leegte, zoals we dat voorstellen, van het leven. Hoe verschilt het leven in onszelf van het leven van de plant en het leven van de plant van het niet-leven, zeg, van het metaal, het minerale koninkrijk van de oude fraseologie of dat nieuwe chemische koninkrijk, dat de Wetenschap ontdekt heeft?

Gewoonlijk, wanneer we over leven spreken, hebben we dierlijk leven bedoeld, dat wat beweegt, ademt, eet, voelt, verlangt, en wanneer we spreken over het leven van planten is het bijna eerder als een metafoor geweest in plaats van een werkelijkheid, want plantenleven werd eerder beschouwd als een zuiver materieel proces, dan als een biologische fenomeen. In het bijzonder hebben we leven geassocieerd met adem; de adem is leven, werd gezegd in iedere taal en de formule is waar, wanneer we onze opvatting veranderen over wat we bedoelen met de Adem van Leven. Maar het is evident, dat de spontane beweging of voortbeweging, ademen, eten alleen processen van het leven zijn en niet het leven zelf; zij zijn middelen voor de opwekking of vrijlating van die voortdurende stimulerende energie, die onze vitaliteit is en voor dat proces van afbraak en vernieuwing, waardoor zij ons substantiële bestaan ondersteunt; maar deze processen van onze vitaliteit kunnen op andere manieren onderhouden worden dan door onze ademhaling en onze middelen van levensonderhoud. Het is een bewezen feit, dat zelfs menselijk leven in het lichaam kan blijven en in volledig bewustzijn kan blijven, wanneer de adem en de hartslag en andere voorwaarden, die eerder als essentieel opgevat werden, tijdelijk uitgesteld werden. En nieuw bewijs van fenomenen is naar voren gebracht om vast te stellen dat de plant, waaraan we nog enige bewuste reactie kunnen ontkennen, tenminste een fysiek leven heeft, dat gelijk is aan het onze en zelfs essentieel hetzelfde georganiseerd is als het onze, ofschoon verschillend in haar blijkbare organisatie. Wanneer dat waar is bewezen, dan moeten we nog schoon schip maken in onze oude gemakkelijke en valse opvattingen en voorbij de symptomen en uitwendigheden gaan naar de wortel van de materie.

Bij enige recente ontdekkingen[57], die, als hun conclusies aanvaard worden, een intens licht moeten werpen op het probleem van Leven in de Materie, heeft een grote Indiase fysicus aandacht gericht op de respons op prikkels als een onfeilbaar teken van het bestaan van leven. Speciaal het fenomeen van plantenleven is belicht geweest door zijn data en geïllustreerd in al haar subtiele werkingen; maar we moeten niet vergeten, dat in het essentiële punt hetzelfde bewijs van vitaliteit, het antwoord op de stimulans, de positieve toestand van leven en haar negatieve toestand, die we dood noemen door hem bevestigd worden in het metaal, zoals in de plant. Inderdaad niet met dezelfde overvloed, inderdaad niet zo als om een essentieel gelijke organisatie van leven te laten zien; maar het is mogelijk, dat, wanneer instrumenten van de juiste aard en voldoende gevoeligheid uitgevonden konden worden, meer punten van overeenkomst tussen het leven van het metaal en de plant ontdekt zouden kunnen worden; en zelfs, wanneer bewezen wordt, dat het niet zo is, zou dit kunnen betekenen, dat dezelfde of iedere levensorganisatie afwezig is, maar de aanvangen van de vitaliteit kunnen er al zijn. Maar, wanneer leven, hoe rudimentair ook in haar symptomen, bestaat in het metaal, moet het als aanwezig toegegeven worden, verwikkeld misschien of elementair en wezenlijk in de aarde of andere materiele bestaansvormen, verwant aan het metaal. Wanneer we onze onderzoekingen verder kunnen voortzetten, niet verplicht om te stoppen, waar onze onmiddellijke middelen van onderzoek ons ontbreken, kunnen we zeker zijn, vanuit onze onveranderlijke ervaring van de Natuur, dat onderzoekingen, zo voortgezet, ons uiteindelijk zullen bewijzen, dat er geen breekpunt, geen vaste lijn van afbakening is tussen de aarde en het metaal, dat erin gevormd is of tussen het metaal en de plant en, de synthese verder voortgezet, dat er geen is, ofwel tussen de elementen en de atomen, die de aarde of het metaal samenstellen en het metaal of de aarde, die zij samenstellen. Iedere stap van dit getrapte bestaan bereidt de volgende voor, bevat in zichzelf dat wat verschijnt in datgene, wat er op volgt. Het Leven is overal, geheim of manifest, georganiseerd of elementair, verwikkeld of ontwikkeld, maar universeel, allesdoordringend, onvernietigbaar, alleen haar vormen en organiseringen verschillen.

Wij moeten onthouden, dat de fysieke respons op stimulans alleen een uitwendig teken is van leven, zoals ook ademen en voortbeweging in onszelf. Een uitzonderlijke stimulans wordt toegepast door de proefnemer en levendige reacties worden gegeven, die we onmiddellijk kunnen herkennen als aanwijzingen van vitaliteit in het voorwerp van het experiment. Maar gedurende zijn hele bestaan reageert de plant voortdurend op een constante massa stimuleringen van zijn omgeving; er is, zogezegd, een voortdurend onderhouden kracht in hem, die in staat is om te reageren op de toepassing van kracht vanuit zijn omgeving. Er wordt gezegd, dat het idee van vitale kracht in de plant of ander levend organisme door deze experimenten vernietigd is. Maar, wanneer we zeggen, dat de stimulans toegepast is op de plant, bedoelen we, dat de bezielde kracht, een kracht in dynamische beweging, gericht is op dat object en wanneer we zeggen, dat een respons gegeven is, bedoelen we, dat een bezielde kracht, in staat tot dynamische beweging en gevoelige vibratie, de schok beantwoordt. Er is een levendige ontvangst en antwoord, alsook een wil om te groeien en zijn, als indicatie van een submentaal is er een vitaal-fysieke organisatie van bewustzijn-kracht verborgen in de vorm van zijn. Het feit lijkt dan te zijn, dat er een voortdurende dynamische energie in beweging is in het universum, die verschillende materiele vormen aanneemt, meer of minder subtiel of grof, dus in ieder fysiek lichaam of object, plant, dier of metaal is dezelfde voortdurend dynamische kracht opgeslagen en actief; een zekere uitwisseling van deze twee geeft ons het fenomeen, dat we associëren met het idee van leven. Deze handeling erkennen we als de handeling van de Leven-Energie en dat, wat zich zo bezielt is de Leven-Kracht. Denkvermogen- Energie, Leven-Energie, materiele Energie zijn verschillende dynamieken van één Wereld-Kracht.

Zelfs, wanneer een vorm voor ons dood lijkt te zijn, bestaat deze kracht erin nog als potentieel, ofschoon zijn bekende handelingen van vitaliteit zijn opgeschort en bijna voorgoed beëindigd lijken te worden. Binnen zekere beperkingen kan dat, wat dood is, tot leven gebracht worden; de gewone handelingen, de respons, de circulatie van actieve energie kan hersteld worden; en dit bewijst, dat wat we leven noemen, nog in het lichaam was, latent zogezegd, niet actief in haar gebruikelijke gewoonten, haar gewoonten van gewone fysieke functionering, haar gewoonten van zenuwspel en antwoord, haar gewoonten in het dier van bewust mentaal antwoord. Het is moeilijk te veronderstellen, dat er een onderscheiden entiteit is, leven genaamd, die volledig uit het lichaam gegaan is en er weer binnengaat, wanneer het voelt --- hoe, omdat er niets is, dat het met het lichaam verbindt? --- dat iemand de vorm stimuleert. In zekere gevallen, zoals catalepsie, zien we, dat de uiterlijke fysieke tekenen en handelingen van leven opgeschort zijn, maar dat de geestesgesteldheid er is, in bezit van zichzelf en bewust, ofschoon niet in staat tot het opleggen van de gebruikelijke fysieke responsen. Het is zeker niet het geval, dat de mens fysiek dood is, maar mentaal levend of dat het leven het lichaam uitgegaan is, terwijl het denkvermogen het nog bewoont, maar alleen dat de gewone fysieke functionering uitgesteld is, terwijl het mentale nog actief is.

Zo zijn ook in zekere vormen van trance zowel de fysieke functioneringen, als de uitwendige mentale opgeschort, maar hervatten naderhand hun werking, in sommige gevallen door uitwendige stimulering, maar meer gewoonlijk door een spontane terugkeer naar activiteit van binnenuit. In werkelijkheid heeft de oppervlakkige denkvermogen-kracht zich teruggetrokken in het onderbewuste denkvermogen en de oppervlakkige leven-kracht in onderactief leven en is ofwel de hele mens gegleden in onderbewust bestaan, of anders heeft hij zijn uiterlijke leven teruggetrokken in het onderbewuste, terwijl zijn innerlijke wezen opgetild is in het superbewuste. Maar het belangrijkste punt voor ons is nu, dat de Kracht, wat het ook mag zijn, die dynamische energie onderhoudt van het leven in het lichaam, inderdaad zijn uiterlijke werkingen heeft opgeschort, maar nog steeds de georganiseerde substantie informeert. Er komt echter een punt, waarop het niet langer mogelijk is om de uitgestelde handelingen te herstellen; en dit gebeurt, wanneer er ofwel een zodanige verwonding toegebracht is aan het lichaam, die het onbruikbaar maakt of niet in staat tot de gewone werkingen of, in de afwezigheid van een dergelijke verwonding, wanneer het proces van desintegratie begonnen is, zogezegd, wanneer de Kracht, die de levenshandeling zou moeten vernieuwen, helemaal inert is geworden voor de druk van de omringende krachten, met wiens massa stimuleringen het gewoon was een voortdurende uitwisseling te houden. Zelfs dan is er Leven in het lichaam, maar een Leven, dat alleen bezig is met het proces van desintegratie van de gevormde substantie, zodat zij zou kunnen ontsnappen in haar elementen en met hen nieuwe vormen opbouwen. De Wil in de universele kracht, die de vorm bij elkaar hield, trekt zich nu terug uit samenstelling en ondersteunt in plaats daarvan een proces van verstrooiing. Tot dan is er geen werkelijke dood van het lichaam.

Het leven is dan het dynamische spel van een universele Kracht, een Kracht, waarin mentaal bewustzijn en zenuwvitaliteit in een of andere vorm of tenminste in hun principe altijd inherent zijn en daarom verschijnen zij en organiseren zij zichzelf in onze wereld in de vormen van de Materie. Het levensspel van deze Kracht manifesteert zichzelf als een uitwisseling van stimulering en antwoord op stimulering tussen verschillende vormen, die hij opgebouwd heeft en waarin hij voortdurend zijn dynamische pulsatie vasthoudt; iedere vorm neemt voortdurend de adem en energie van de algemene Kracht in zichzelf op en geeft hen weer uit; iedere vorm voedt zich hierop en verzorgt zichzelf ermee op verschillende manieren, ofwel indirect door opname in andere vormen, waarin energie is opgeslagen, of onmiddellijk door absorbering van dynamische ontladingen, die zij van buiten ontvangt. Dit alles is het spel van het Leven; maar het is voornamelijk herkenbaar voor ons, waar de organisatie ervan voldoende voor ons is om zijn meer buitenwaartse en complexe bewegingen waar te nemen en speciaal waar zij deelneemt aan het zenuwtype van vitale energie, die behoort tot onze eigen organisatie. Door deze reden zijn we genoeg in staat om leven toe te geven in de plant, omdat er duidelijk fenomenen van leven zijn, --- en dit wordt nog gemakkelijker, wanneer aangeduid kan worden, dat het symptomen van zenuwactiviteit manifesteert en een vitaal systeem heeft, dat niet erg verschillend is van de onze, --- maar zijn we onwillig het te erkennen in het metaal en de aarde en het chemische atoom, waar deze fenomenale ontwikkelingen met moeite aangetoond kunnen worden en klaarblijkelijk helemaal niet bestaan.

Is er enige rechtvaardiging om dit onderscheid te verhogen naar een essentieel verschil? Wat is bijvoorbeeld het verschil tussen leven in onszelf en leven in de plant? We zien, dat zij, ten eerste, verschillen in ons bezit van het vermogen tot voortbeweging, dat klaarblijkelijk niets te maken heeft met de essentie van vitaliteit en, ten tweede, in ons bezit van bewuste gewaarwording, dat, voor zover we weten, nog niet ontwikkeld is in de plant. Onze zenuw responsen worden grotendeels, ofschoon in geen geval altijd of in hun totaliteit, begeleid door de mentale respons van bewuste gewaarwording; zij hebben een waarde voor het denkvermogen, zowel als voor het zenuwsysteem en het lichaam, dat bewogen wordt door de zenuwhandelingen. In de plant zou het lijken, dat er symptomen zijn van zenuwgevoel, diegene inbegrepen, die in ons weergeven worden als plezier en pijn, waken en slapen, opwinding, saaiheid en vermoeidheid en het lichaam wordt inwaarts bewogen door de zenuwhandeling, maar er is geen teken van werkelijke aanwezigheid van mentale bewuste gewaarwording. Maar gewaarwording is gewaarwording, ofwel mentaal bewust, ofwel vitaal gevoelig en gewaarwording is een vorm van bewustzijn. Wanneer de gevoelige plant inkrimpt door een contact, blijkt het, dat hij op zenuwgebied is beïnvloed, dat iets in hem niet van het contact houdt en probeert zich er van af te keren; er is, met andere woorden, een onderbewuste gewaarwording in de plant, juist zoals er, zoals we gezien hebben, onderbewuste werkingen van dezelfde soort in onszelf zijn. In het menselijk systeem is het goed mogelijk om deze onderbewuste waarnemingen en gewaarwordingen naar het oppervlak te brengen, lang nadat zij gebeurd zijn en gestopt zijn met het beïnvloeden van het zenuwsysteem; en een altijd toenemende massa bewijs heeft onweerlegbaar het bestaan vastgelegd van een onderbewuste mentaliteit in ons, die veel groter is dan de bewuste. Het loutere feit, dat de plant geen oppervlakkig waakzaam denkvermogen heeft, dat ontwaakt kan worden tot de waardering van haar onderbewuste gewaarwordingen, maakt geen verschil voor de essentiële identiteit van de fenomenen. Omdat de fenomenen hetzelfde zijn, moet het ding, dat zij manifesteren, hetzelfde zijn en dat ding is een onderbewust denkvermogen. En het is best mogelijk, dat er een meer rudimentaire levenswerking is van het onderbewuste zintuigdenkvermogen in het metaal, ofschoon er in het metaal geen lichamelijke agitatie is, die overeenkomt met de zenuwrespons; maar de afwezigheid van lichamelijke agitatie maakt niet meer essentieel verschil voor de aanwezigheid van vitaliteit in het metaal dan de afwezigheid van lichamelijke voortbeweging een essentieel verschil maakt voor de aanwezigheid van vitaliteit in de plant.

Wat gebeurt er, wanneer het bewuste onderbewust wordt in het lichaam of het onderbewuste bewust wordt? Het werkelijke verschil ligt in de absorptie van de bewuste energie in een deel van zijn werk, zijn meer of minder exclusieve concentratie. Bij zekere vormen van concentratie, die we geestesgesteldheid noemen, zogezegd, houdt de Prajnana of het aanvoelend bewustzijn bijna of geheel op om bewust te werken, terwijl toch het werk van het lichaam en de zenuwen en het zintuigdenkvermogen onopgemerkt, maar voortdurend en volmaakt, doorgaat; het is helemaal onderbewust geworden en alleen in een activiteit of ketting van activiteiten is het denkvermogen lichtend actief. Terwijl ik schrijf, wordt de lichamelijke handeling van schrijven voor het grootste gedeelte of soms geheel gedaan door het onderbewuste denkvermogen; het lichaam maakt, onbewust, zoals we zeggen, zekere zenuwbewegingen; het denkvermogen is alleen ontwaakt voor de gedachte, waardoor hij ingenomen wordt. De gehele mens zou inderdaad in het onderbewuste kunnen zinken, terwijl toch gewoontebewegingen, die handelingen van het denkvermogen inhouden, door kunnen gaan, zoals in veel fenomenen van de slaap; of hij kan oprijzen naar het superbewuste en toch actief zijn met het subliminale denkvermogen in het lichaam, zoals in zekere fenomenen van samādhi of Yoga trance. Het is dan evident, dat het verschil tussen de plantgewaarwording en onze gewaarwording eenvoudig is, dat in de plant de bewuste Kracht, die zich in het universum manifesteert, nog niet volledig naar boven is gekomen uit de slaap van de Materie, uit de absorptie, die de Kracht van de werker totaal verdeelt ten opzichte van de bron van het werk in de superbewuste kennis en daarom onderbewust doet, wat hij bewust zal doen, wanneer hij tevoorschijn komt in de mens uit zijn absorptie en begint te ontwaken, ofschoon nog indirect, tot zijn kennis-zelf. Hij doet precies dezelfde dingen, maar op een andere manier en met een verschillende waarde in termen van bewustzijn.

Het wordt nu mogelijk om te bevatten, dat zelfs in het atoom er iets is, dat in ons een wil wordt en een verlangen, er is een aantrekking en een afstoting, die, ofschoon fenomenaal anders, in essentie hetzelfde ding zijn als voorliefde en afkeer in onszelf, maar die, zoals we zeggen, onbewust of onderbewust zijn. Deze essentie van wil en verlangen zijn duidelijk overal in de Natuur en ofschoon dit nog niet voldoende voorgesteld wordt, worden zij geassocieerd met en zijn zij inderdaad de uitdrukking van een onderbewuste of, als je wilt, onbewuste en nogal verwikkelde gewaarwording en intelligentie, die op gelijke wijze doordringend zijn. Aanwezig in ieder atoom van de Materie is dat alles noodzakelijkerwijze aanwezig in alles, dat gevormd is door aggregatie van deze atomen; en zij zijn aanwezig in het atoom, omdat zij aanwezig zijn in de Kracht, die het atoom opbouwt en samenstelt. Die Kracht is fundamenteel de Chit-Tapas of Chit- Shakti van de Vedanta, bewustzijn-kracht, inherente bewuste kracht van bewust-zijn, die zich manifesteert als zenuw energie, vol van submentale gewaarwording in de plant, als verlangen-gewaarwording en verlangen-wil in de primaire dierlijke vormen, als zelfbewuste gewaarwording en kracht in het ontwikkelende dier, als mentale wil en kennis, die de hele rest aftopt in de mens. Het Leven is een schaal van universele Energie, waarin de overgang van onbewustheid naar bewustzijn geregeld wordt; het is een tussenliggend vermogen ervan, dat latent of ondergedompeld in de Materie aanwezig is, dat door zijn eigen kracht gebracht wordt in het submentale wezen, dat uiteindelijk door de verschijning van het Denkvermogen gebracht wordt naar de volledige mogelijkheid van zijn dynamiek.

Buiten alle andere overwegingen poneert deze conclusie zichzelf als een logische noodzaak, wanneer we zelfs het oppervlakkige proces van tevoorschijn komen observeren in het licht van het evolutionaire thema. Het spreekt vanzelf, dat Leven in de plant, zelfs wanneer op een andere manier georganiseerd dan in het dier, toch hetzelfde vermogen is, gemarkeerd door geboorte en groei en dood, voortplanting door het zaad, dood door aftakeling of ziekte of geweld, onderhoud door naar binnenhalen van verzorgende elementen van buiten, afhankelijkheid van licht en warmte, productiviteit en steriliteit, zelfs van toestanden van slapen en waken, energie en onderdrukking van levensdynamiek, overgang van kinderlijkheid naar volwassenheid en leeftijd; de plant bevat bovendien de essenties van de kracht van leven en is daarom het natuurlijke voedsel van dierlijke bestaansvormen. Wanneer wordt toegegeven, dat zij een zenuwsysteem heeft en reactie op stimulansen, een begin of onderstroom van submentale of zuiver vitale gewaarwordingen, komt de identiteit dichterbij; maar het blijft klaarblijkelijk toch een stadium van levensevolutie, die tussen dierlijk bestaan en "onbezielde” Materie. Dat is precies, wat verwacht moet worden, wanneer Leven een kracht is, die uit Materie ontwikkelt en tot een hoogtepunt komt in het Denkvermogen en, wanneer het dat is, zijn we gebonden om te veronderstellen, dat het reeds in de Materie aanwezig is, zichzelf ondergedompeld of latent in het materiele onderbewustzijn of onbewustheid. Waar kan het anders uit tevoorschijn komen? Evolutie van Leven in materie veronderstelt een voorafgaande involutie ervan daar, tenzij we veronderstellen, dat het een nieuwe schepping is, die magisch en zonder verantwoording in de Natuur geïntroduceerd is. Wanneer het dat is, moet het ofwel een schepping uit het niets zijn of een resultaat van materiele handelingen, dit niet verantwoord wordt door iets in de handelingen zelf of door enig element in hen, dat van een verwante natuur is; of het is denkbaar, dat het een neerdaling van boven is, van een of ander suprafysiek niveau boven het materiele universum. De twee eerste veronderstellingen kunnen afgewezen worden als arbitraire opvattingen; de laatste uitleg is mogelijk en het is goed mogelijk en in de occulte kijk op dingen waar, dat een druk vanuit een of ander vlak van Leven boven het materiele universum de verschijning van leven hier geholpen heeft. Maar dit sluit de oorsprong van leven uit Materie zelf niet uit als een primaire en noodzakelijke beweging; want het bestaan van een Leven-wereld of Leven-niveau boven de materiele leidt niet uit zichzelf naar de verschijning van Leven in materie, tenzij dat Leven-niveau bestaat als een vormend stadium in een neerdaling van Zijn door verschillende graden of vermogens van zichzelf naar de Onbewustheid met het resultaat van een involutie van zichzelf met al deze vermogens in de Materie voor een latere evolutie en verschijning. Of tekenen van dit ondergedompelde leven ontdekbaar zijn, nog niet georganiseerd of rudimentair, in materiele dingen of dat zulke tekenen er niet zijn, omdat dit verwikkelde Leven in een volledige slaap is, is geen vraag van allerhoogst belang. De materiele Energie, die samenstelt, vormt en afbreekt[58], is hetzelfde Vermogen in een andere graad van zichzelf als de Leven-Energie, die zichzelf uitdrukt in geboorte, groei en dood, juist zoals hij bij zijn uitvoering van werken van Intelligentie in een slaapdronken onderbewustzijn zichzelf misleidt als hetzelfde Vermogen, dat in een nog andere graad de status verkrijgt van Denkvermogen; juist zijn karakter laat zien, dat hij in zichzelf, ofschoon nog niet in hun karakteristieke organisatie of proces, de nog niet voortgebrachte vermogens van Denkvermogen en Leven bevat.

Leven openbaart zich dan essentieel overal hetzelfde, van atoom tot mens, het atoom, dat de onderbewuste materie bevat en beweging van zijn bevat, die vrijgegeven worden in het bewustzijn in het dier, met het plantenleven als tussenliggend stadium in de evolutie. Leven is werkelijk een universele werking van Bewuste-Kracht, die onderbewust handelt op en in de Materie; het is de handeling, die vormen of lichamen schept, onderhoudt en vernietigt en herschept en probeert door het spel van zenuw- kracht, zogezegd, door stromen van uitwisseling van stimulerende energie de bewuste gewaarwording in die lichamen te ontwaken. In deze handeling bestaan drie stadia, de laagste, waarin de vibratie nog in de slaap van de Materie is, totaal onderbewust, zodat hij nog geheel mechanisch lijkt; het middelste stadium, waar hij in staat is tot een respons, nog submentaal, maar op de grens van wat we kennen als bewustzijn; de hoogste, waarin het leven bewuste geestesgesteldheid ontwikkelt in de vorm van een mentaal waarneembare gewaarwording, die in deze overgang de basis wordt van het zintuig-denkvermogen en de intelligentie. In het middelste stadium kunnen we het idee vangen van Leven als onderscheiden van Materie en Denkvermogen, maar in werkelijkheid is het dezelfde in alle stadia en altijd een tussenliggende term tussen Denkvermogen en Materie, samensteller van de laatste en instinctief voor de eerste. Het is een werking van Bewuste-Kracht, die noch de hoofdzakelijke vorming van substantie is, noch de werking van het denkvermogen met substantie en vorm als zijn object van begrip; het is eerder een energetisering van bewust zijn, dat de oorzaak en steun is van de vorming van substantie en een tussenliggende bron en steun van bewust mentaal begrip. Leven, als deze tussenliggende energetisering van bewust zijn, bevrijdt een vorm van de creatieve kracht van bestaan in zintuiglijke actie en reactie, die onderbewust en onbewust werkte, geabsorbeerd in zijn eigen substantie; hij ondersteunt en bevrijdt het begrijpende bewustzijn van bestaan in handeling, dat denkvermogen wordt genoemd en geeft hem een dynamische instrumentatie, zodat hij niet alleen kan werken in zijn eigen vormen, maar op vormen van leven en materie; hij verbindt en ondersteunt ook als een middelste term tussen hen, de wederzijdse omgang van de twee, denkvermogen en materie. Leven voorziet deze manier van omgang in de voortdurende stromen van haar pulserende zenuw-energie, die de kracht van de vorm dragen als een gewaarwording om het Denkvermogen te veranderen en de kracht van het Denkvermogen terug te brengen als wil om de Materie te veranderen. Daarom bedoelen we gewoonlijk deze zenuw- energie, wanneer we over Leven spreken; het is de Prana of Leven-Kracht van het Indiase systeem. Maar zenuw-energie is alleen de vorm, die hij aanneemt in het dierlijke wezen; dezelfde Prana energie is aanwezig in alle vormen tot en met het atoom, omdat het overal in essentie hetzelfde is en overal dezelfde handeling van de Bewuste-Kracht, --- Kracht, die het substantiële bestaan van zijn eigen vormen ondersteunt en verandert, Kracht, met gevoel en denkvermogen heimelijk actief, maar eerst verwikkeld in de vorm en in voorbereiding om tevoorschijn te komen, die dan tenslotte tevoorschijn komt uit hun involutie. Dit is de hele betekenis van het alomtegenwoordige Leven, dat gemanifesteerd is en het materiele universum bewoont.

HOOFDSTUK XX

Dood, Begeerte en Onvermogen

In het begin was alles bedekt door Honger, die de Dood is; die maakte voor zichzelf het Denkvermogen, zodat hij het bezit van het zelf zou kunnen verkrijgen.

Brihadaranyaka Upanishad.[59]

Dit is het Vermogen, dat ontdekt is door de sterfelijke, die de veelheid van zijn verlangens heeft, zodat hij alle dingen zou kunnen verdragen; hij neemt de smaak van al het voedsel en bouwt een huis voor het wezen.

Rig Veda[60]

IN ONS laatste hoofdstuk hebben we Leven beschouwd vanuit het gezichtspunt van het materiele bestaan en de verschijning en werking van het vitale principe in Materie en we hebben geredeneerd vanuit de data, die dit evolutionaire aardse bestaan aanbiedt. Maar het is duidelijk, dat, waar het ook tevoorschijn komt en hoe het ook werkt, onder welke conditie ook, het algemene principe overal hetzelfde moet zijn. Leven is een universele Kracht, die werkt om substantiële vormen te scheppen, energetiseren, onderhouden en veranderen, zelfs zover als oplossen en opnieuw opbouwen, met het wederzijdse spel en uitwisseling van een openlijke of heimelijke bewuste energie als haar fundamentele karakter. In de materiele wereld, waarin we leven, is het Denkvermogen verwikkeld en onderbewust in het Leven, precies zoals het Supramentale verwikkeld is en onderbewust in het Denkvermogen en dit Leven, dat bezield is door een verwikkeld onbewust Denkvermogen, is zelf weer verwikkeld in Materie. Daarom is Materie hier de basis en het klaarblijkelijke begin; in de taal van de Upanishads is Prithivi, het Aarde- principe, onze fundatie. Het materiele universum begint vanuit het vormelijke atoom, opgeladen met energie, bezield met de ongevormde substantie van een onderbewust verlangen, wil, intelligentie. Uit deze Materie manifesteert Leven zich blijkbaar en produceert uit zichzelf door middel van het levende lichaam het Denkvermogen, dat zij in zich gevangen bevat; het Denkvermogen moet ook nog uit zichzelf het Supramentale leveren, dat hij bevat in zijn werkingen. Maar we kunnen een wereld voorstellen, die anders samengesteld is, waarin het Denkvermogen in het begin niet verwikkeld is, maar die bewust haar ingeboren energie gebruikt om originele vormen van substantie te scheppen en die niet, zoals hier, in het begin alleen onderbewust is. Toch zou, ofschoon de werking van een zodanige wereld nogal verschillend is van de onze, het tussenliggende voertuig van werking van die energie altijd Leven zijn. Het ding zelf zou hetzelfde zijn, zelfs als het proces volledig omgekeerd zou worden.

Maar het blijkt dan onmiddellijk, dat, zoals het Denkvermogen alleen een uiteindelijke werking van het Supramentale is, het Leven ook alleen een uiteindelijke werking is van de Bewustzijn-Kracht, waarvan het Werkelijk-Idee de bepalende vorm en het scheppende middel is. Bewustzijn, dat Kracht is, is de natuur van het Wezen en dit bewuste Wezen, gemanifesteerd als een scheppende Kennis-Wil is het Werkelijk-Idee of het Supramentale. De supramentale Kennis-Wil is Bewustzijn-Kracht, die in werking is gesteld voor de schepping van vormen van verenigd zijn in een geordende harmonie, waar we de naam wereld of universum aan geven; dus ook het Denkvermogen en Leven zijn dezelfde Bewustzijn-Kracht, dezelfde Kennis-Wil, maar werkend voor het onderhoud van onderscheiden individuele vormen in een soort afbakening, tegenstelling en uitwisseling, waarin de ziel in iedere vorm van zijn zijn eigen denkvermogen en leven uitwerkt, alsof zij gescheiden waren van de andere, maar in feite zijn zij nooit afgescheiden, maar zijn zij het spel van de ene Ziel, Denkvermogen, Leven in verschillende vormen van zijn enkele werkelijkheid. Met andere woorden, zoals het Denkvermogen de uiteindelijke individualiserende werking is van het alles omvattende en alles aanvoelende Supramentale, het proces, waarmee zijn bewustzijn geïndividualiseerd werkt in iedere vorm vanuit het daarvoor juiste standpunt en met de kosmische relaties, die voortkomen uit dat standpunt, zo is het Leven de uiteindelijke werking, waarbij de Kracht van Bewust-Wezen, die handelt door de albezittende en alscheppende Wil van het universele Supramentale individuele vormen onderhoudt en van energie voorziet, samenstelt en opnieuw samenstelt en in hen handelt als de basis van alle activiteiten van de ziel, op die manier belichaamd. Leven is de energie van de Godheid, die zich voortdurend genereert in vormen, zoals in een dynamo en die niet alleen speelt met de naar buiten gaande batterij van zijn schokken op de omgevende vormen van dingen, maar die zelf de inkomende schokken ontvangt van al het leven rondom, zoals zij de vorm overstromen en doordringen van buitenaf, van het omgevende universum.

Vanuit dit gezichtspunt verschijnt Leven als een vorm van energie van bewustzijn, dat intermediair is en geschikt voor de actie van het Denkvermogen op de Materie; op een bepaalde manier kan gezegd worden, dat het een energieaspect is van het Denkvermogen, wanneer hij schept en niet langer zichzelf relateert aan ideeën, maar aan bewegingen van kracht en aan vormen van substantie. Maar er moet onmiddellijk aan toegevoegd worden, dat precies zoals het Denkvermogen geen afgescheiden entiteit is, maar het hele Supramentale achter zich heeft en het het Supramentale is, dat schept met het Denkvermogen alleen als zijn uiteindelijke individualiserende werking, zo is het Leven ook geen afgescheiden entiteit of beweging, maar heeft de hele Bewustzijn-Kracht achter zich in ieder van haar werkingen en alleen die Bewustzijn-Kracht bestaat en handelt in geschapen dingen. Leven is alleen zijn uiteindelijke werking, intermediair tussen Denkvermogen en Lichaam. Alles wat we zeggen over Leven moet daarom onderworpen worden aan de kwalificaties, die opkomen uit deze afhankelijkheid. We kennen het Leven niet werkelijk, ofwel in haar natuur of haar proces, tenzij en tot we gewaarzijn en bewust worden van de Bewuste-Kracht, die in haar werkt, waarvan zij alleen het uiterlijke aspect en instrumentatie is. Alleen dan kunnen we als individuele zielvormen en mentale en lichamelijke instrumenten van het Goddelijke, de wil van God en het Leven waarnemen en met kennis uitvoeren; alleen dan kunnen Leven en Denkvermogen vooruitgaan over paden en bewegingen van een altijd toenemende rechtheid van de waarheid in onszelf en dingen door een voortdurende vermindering van de verdraaide perversies van de Onwetendheid. Precies zoals het Denkvermogen zichzelf bewust moet verenigen met het Supramentale, waarvan hij gescheiden is door de handeling van Avidya, zo moet het Leven bewust worden van de Bewuste-Kracht, die erin werkt tot het doeldeinde en met een betekenis, waarvan het leven in ons, omdat zij geabsorbeerd is in hoofdzakelijk het proces van Leven, zoals ons denkvermogen geabsorbeerd is in hoofdzakelijk het proces van leven en materie mentaliseren, onbewust is in haar verduisterde handeling, zodat zij hen blindelings en onwetend dient en niet, zoals zij moet en wil in haar bevrijding en vervulling, lichtend of met een zelfvervullende kennis, vermogen en zaligheid.

In feite is ons Leven, omdat zij onderdanig is aan de verduisterende en verdelende werking van het Denkvermogen, zelf verduisterd en verdeeld en ondergaat al die onderwerping aan dood, beperking, zwakheid, lijden, onwetende functionering, waarvan het gebonden en beperkte schepsel-Denkvermogen de ouder is en oorzaak. De oorspronkelijke bron van de perversie was, zoals we gezien hebben, de zelfbeperking van de individuele ziel, die gebonden is aan zelfonwetendheid, omdat hij zichzelf beschouwt door een exclusieve concentratie als een afgescheiden zelfbestaande individualiteit en alle kosmische handeling alleen beschouwt, zoals het zichzelf presenteert aan zijn eigen individuele bewustzijn, kennis, wil, kracht, genoegen en beperkt zijn, in plaats van zichzelf te zien als een bewuste vorm van de Ene en alle bewustzijn, alle kennis, alle wil, alle kracht, alle genoegen te omhelzen en al het zijn als een met zijn eigen. Het universele leven in ons, dat deze leiding van de ziel, die gevangen is in het denkvermogen, gehoorzaamt, wordt zelf gevangen in een individuele handeling. Zij bestaat en handelt als een afgescheiden leven met een beperkt onvoldoende vermogen en ondergaat de schok en druk van alle kosmische leven om haar heen en omarmt dit niet vrijelijk. Geworpen in voortdurende kosmische uitwisseling van Kracht in het universum als een arm, beperkt, individueel bestaan, lijdt het Leven eerst hulpeloos en gehoorzaamt het reusachtige samenspel met alleen een mechanische reactie op alles wat haar aanvalt, verslindt, verheugt, gebruikt, aandrijft. Maar, wanneer het bewustzijn ontwikkelt, wanneer het licht van haar eigen wezen tevoorschijn komt uit de inerte duisternis van de evolutionaire slaap, wordt het individuele bestaan vagelijk bewust van het vermogen in haar en zoekt eerst in het zenuwstelsel en dan mentaal om het spel meester te worden, te gebruiken en te genieten. Dit ontwaken naar het Vermogen in haar is het geleidelijke ontwaken naar het zelf. Want het Leven is Kracht en Kracht is Vermogen en Vermogen is Wil en Wil is de werking van het Meester- Bewustzijn. Leven in het individu wordt meer en meer gewaar in haar diepten, dat zij ook de Wil-Kracht is van Sachchidananda, die meester is van het universum en zij streeft zelf om individueel meester te worden van haar eigen wereld. Daarom is de realisatie van haar eigen vermogen en het meesterschap over zowel als de kennis van haar wereld de toenemende impuls van al het individuele leven; die impuls is een essentieel kenmerk van de groeiende zelfmanifestatie van het Goddelijke in het kosmische bestaan.

Maar ofschoon Leven Vermogen is en de groei van het individuele leven de groei van het individuele Vermogen betekent, voorkomt het hoofdzakelijke feit, dat zij een verdeelde geïndividualiseerde leven en kracht is, nog haar werkelijk om meester van haar wereld te worden. Want dat zou meesterschap over de Al-Kracht betekenen en het is onmogelijk voor een verdeeld en geïndividualiseerd bewustzijn met een verdeeld, geïndividualiseerd en daarom beperkt vermogen en wil om meester te zijn over de Al- Kracht; alleen de Al-Wil kan dat zijn en het individu alleen, wanneer ook, door weer een te worden met de Al-Wil en daarom met de Al-Kracht. Anders moet het individuele leven in de individuele vorm altijd onderworpen zijn aan de drie kentekens van haar beperking, Dood, Verlangen en Onvermogen.

De Dood is opgelegd aan het individuele leven, zowel door de condities van haar eigen bestaan als door haar relaties met de Al-Kracht, die zichzelf manifesteert in het universum. Want het individuele leven is een bijzonder spel van energie, gespecialiseerd om samen te stellen, te onderhouden, te energetiseren en tenslotte op te lossen, wanneer haar nut voorbij is, een van de ontelbare vormen, die allen, ieder op hun eigen plaats, tijd en strekking, het hele spel van het universum dienen. De energie van het leven in het lichaam moet de aanval van de energieën ondersteunen, die uitwendig voor hem zijn in het universum; hij moet ze naar binnen trekken en zich op hen voeden en wordt zelf voortdurend door hen verslonden. Alle Materie is volgens de Upanishads voedsel en dit is de formule van de materiële wereld, dat " de eter, die eet, zelf gegeten wordt”. Het leven, dat georganiseerd is in het lichaam, wordt voortdurend blootgesteld aan de mogelijkheid om opengebroken te worden door de aanval van het leven, dat uitwendig aan haar is, omdat haar verslindende vermogen onvoldoende is of niet op de juiste manier gediend of omdat er geen juiste balans is tussen het vermogen van verslinden en het vermogen of noodzaak om voedsel te leveren voor het leven buiten, zij is niet in staat zichzelf te beschermen en wordt verslonden of niet in staat zichzelf te vernieuwen en kwijnt daarom weg of wordt gebroken; zij moet door het proces van de dood gaan voor een nieuwe constructie of vernieuwing.

Niet alleen op die manier, maar, weer in de taal van Upanishad, is de leven-kracht het voedsel van het lichaam en het lichaam het voedsel van de levens-kracht; met andere woorden, de levens-energie in ons levert zowel het materieel, waarmee de vorm wordt opgebouwd en voortdurend onderhouden en vernieuwd en verbruikt op hetzelfde moment voortdurend de substantiële vorm van zichzelf, die zij op die manier schept en in bestaan houdt. Wanneer de balans tussen deze twee handelingen onvolmaakt is of verstoord is of wanneer het geordende spel van de verschillende stromen van levens- kracht afgekoppeld wordt, dan komen ziekte en verval tussenbeide en beginnen het proces van desintegratie. En juist de strijd voor bewust meesterschap en zelfs de groei van het denkvermogen maken het onderhoud van het leven moeilijker. Want er is een toenemende vordering van de levens-energie op de vorm, een vordering, die uitgaat boven het oorspronkelijke systeem van levering en die de oorspronkelijke balans van vraag en aanbod verstoort en voordat een nieuwe balans tot stand gebracht kan worden, worden er veel stoornissen geïntroduceerd, die vijandig zijn voor de harmonie en voor de lengte van onderhoud van het leven; bovendien schept de poging tot meesterschap altijd een overeenkomstige reactie in de omgeving, die vol krachten is, die ook vervulling wensen en daarom intolerant zijn voor, opstaan tegen het bestaan en het bestaan aanvallen, dat hen wil overmeesteren. Ook daar is de balans verstoord en wordt een meer intense strijd gegenereerd; hoe sterk het overmeesterende leven ook is, tenzij het ofwel onbeperkt is of anders slaagt om een nieuwe harmonie met haar omgeving te vestigen, kan zij niet altijd weerstaan en triomferen, maar moet op een dag te boven gekomen worden en gedesintegreerd.

Maar buiten al deze noodzakelijkheden is er de fundamentele noodzaak van de natuur en object van belichaamd leven zelf, dat oneindige ervaring moet zoeken op een eindige basis en omdat de vorm, de basis door juist haar organisatie, de mogelijkheid van ervaring beperkt, kan dit alleen gedaan worden door haar op te lossen en nieuwe vormen te zoeken. Want de ziel, die zich eenmaal beperkt heeft door concentratie op het moment en het veld, wordt gedreven om zijn oneindigheid weer te zoeken door het principe van opvolging, door moment bij moment te voegen en dus Tijdervaring op te slaan, die hij zijn verleden noemt; in die Tijd beweegt hij door opeenvolgende velden, opeenvolgende ervaringen of levens, opeenvolgende opstapelingen van kennis, vermogen, genieting en dit alles houdt hij in onderbewust of superbewust geheugen als zijn fonds van verleden verwerving in de Tijd. Voor dit proces is verandering van vorm essentieel en voor de ziel, verwikkeld in een individueel lichaam, betekent verandering van vorm oplossing van het lichaam in onderwerping aan de wet en aandrang van het Al- leven in het materiele universum, aan zijn wet van levering van het materiaal van vorm en de eis aan het materiaal, aan haar principe van voortdurende wederzijdse schok en de strijd van het belichaamde leven om te bestaan in een wereld van wederzijdse verslinding. En dit is de wet van de Dood.

Dit is dan de noodzaak en rechtvaardiging van de Dood, niet als een ontkenning van het Leven, maar als een proces van Leven; dood is noodzakelijk, want eeuwige verandering van vorm is de enige onsterfelijkheid, waarnaar de eindige levende substantie kan streven en eeuwige verandering van ervaring de enige oneindigheid, die het eindige denkvermogen, verwikkeld in een levend lichaam, kan bereiken. Deze vormverandering kan niet worden toegestaan om hoofdzakelijk een constante vernieuwing te blijven van hetzelfde vorm-type, zoals dat ons lichamelijke leven samenstelt tussen geboorte en dood; want, tenzij het vorm-type veranderd wordt en het ervarende denkvermogen geworpen wordt in nieuwe vormen in nieuwe omstandigheden van tijd, plaats en omgeving, kan de noodzakelijke variatie van ervaring, die juist de natuur van het bestaan in Tijd en Ruimte vereist, niet tot stand gebracht worden.En alleen het proces van Dood door oplossing en door het verslinden van leven door Leven, alleen de afwezigheid van vrijheid, de aandrang, de strijd, de pijn, de onderwerping aan iets, dat het niet-Zelf lijkt te zijn, maakt, dat deze noodzakelijke en heilzame verandering verschrikkelijk lijkt en onwenselijk voor onze sterfelijke mentaliteit. De gewaarwording van verslonden worden, opengebroken, vernietigd of weggedrukt is de angel van de Dood en zelfs het geloof in persoonlijke overleving van de dood kan deze niet geheel opheffen.

Maar dit proces is een noodzaak van die wederzijdse verslinding, die we zien als de initiële wet van Leven in Materie. Leven, zegt de Upanishad, is Honger, die de Dood is en door deze Honger, die de Dood is, aśanāyāmṛtyuḥ, werd deze materiële wereld geschapen. Want het Leven hier neemt materiele substantie als vorm aan en materiele substantie is Zijn, oneindig verdeeld en oneindig op zoek om zich om te vormen; tussen deze twee impulsen van oneindige verdeling en oneindige omvorming is het materiele bestaan van het universum samengesteld. De poging van het individu, het levende atoom, om zichzelf te onderhouden en vergroten is de hele bedoeling van Verlangen; een fysieke, vitale, morele, mentale toename door een meer en meer alomarmende ervaring, een meer en meer alomarmend bezit, absorptie, assimilatie, genieting is de onvermijdelijke, fundamentele, onuitwisbare impuls van het Bestaan, eenmaal verdeeld en geïndividualiseerd, nog altijd heimelijk bewust van haar alomarmende, albezittende oneindigheid. De impuls om dat geheime bewustzijn te realiseren is de aansporing van de kosmische Godheid, de begeerte van het belichaamde Zelf binnen ieder individueel schepsel; en het is onvermijdelijk, juist, heilzaam, dat hij het eerst zou proberen te realiseren in de termen van het leven door een toenemende groei en uitbreiding. In de fysieke wereld kan dit alleen gedaan worden door voeding uit de omgeving, zichzelf vergroten door absorptie van anderen of wat in het bezit is van anderen; en deze noodzaak is de universele rechtvaardiging van Honger in al zijn vormen. Toch moet wat verslindt, ook verslonden worden; want de wet van uitwisseling, van actie en reactie, van beperkt vermogen en daarom van uiteindelijke uitputting en bezwijking bestuurt alle leven in de fysieke wereld.

In het bewuste denkvermogen transformeert dat, wat alleen nog vitale honger was in het onderbewuste leven, zichzelf in hogere vormen; honger in de vitale delen wordt hunkering van Verlangen in het gementaliseerde leven, inspanning van Wil in het intellectuele of denkende leven. Deze beweging van verlangen moet en behoort door te gaan, totdat het individu voldoende gegroeid is, zodat hij nu eindelijk meester over zichzelf kan worden en door toenemende vereniging met de Oneindige, bezitter van dat universum. Verlangen is de hefboom, waardoor het goddelijke Levensprincipe zijn einde van zelf-bevestiging in het universum tot stand brengt en de poging om het te vernietigen in belang van inertie is een ontkenning van het goddelijke Leven-principe, een Wil-om- niet-te-zijn, die noodzakelijkerwijze onwetendheid is; want men kan niet ophouden individueel te zijn, behalve door oneindig te zijn. Verlangen kan ook alleen op de goede manier ophouden door het verlangen van het oneindige te worden en zichzelf te bevredigen met een hemelse vervulling en een oneindige bevrediging in de al-bezittende zaligheid van het Oneindige. Ondertussen moet hij doorgaan van het type van wederzijdse verslindende honger naar het type van wederzijds geven, van een toenemend vreugdevol offer van wederzijdse uitwisseling; --- het individu geeft zichzelf aan andere individuen en ontvangt ze terug in uitwisseling; het lagere geeft zichzelf aan het hogere en het hogere aan het lagere, zodat zij in elkaar vervuld kunnen worden; de mens geeft zichzelf aan de Godheid en de Godheid aan de mens; het Al in het individu geeft zichzelf aan het Al in het universum en ontvangt zijn gerealiseerde universaliteit als een goddelijke beloning. Op die manier moet de wet van de Honger langzamerhand plaatsmaken voor de Wet van de Liefde, de wet van Verdeling voor de wet van de Eenheid, de wet van de Dood voor de wet van Onsterfelijkheid. Zo is de noodzaak, zo is de rechtvaardiging, zo is het hoogtepunt en de zelf-vervulling van het Verlangen, dat aan het werk is in het universum.

Zoals dit masker van de Dood, dat het Leven aanneemt, resulteert uit de beweging van het eindige zoeken om haar onsterfelijkheid te bevestigen, zo is Verlangen de impuls van de Kracht van Zijn, die geïndividualiseerd is in het Leven om in voortgang in de termen van opvolging in de Tijd en van zelf-uitbreiding in de Ruimte, in het raamwerk van het eindige, zijn oneindige Zaligheid te bevestigen, de Ananda van Sachchidanada. Het masker van Verlangen, die die impuls aanneemt, komt direct van het derde fenomeen van het Leven, haar wet van onvermogen. Leven is een oneindige Kracht, die werkt in termen van het eindige; onvermijdelijk moet gedurende haar duidelijk geïndividualiseerde actie in het eindige haar almacht verschijnen en handelen als een beperkt vermogen en een gedeeltelijke impotentie, ofschoon achter iedere handeling van het individu, hoe zwak ook, hoe futiel ook, hoe strompelend ook, de hele superbewuste en onderbewuste tegenwoordigheid er moet zijn van de oneindige almachtige Kracht; zonder die tegenwoordigheid erachter kan er niet in het minst enige enkele beweging gebeuren in de kosmos; iedere enkele handeling en beweging vallen in hun som van universele handeling door de toestemming van de almachtige alwetendheid, die als Supramentale inherent in dingen werkt. Maar de geïndividualiseerde leven-kracht is voor zijn eigen bewustzijn beperkt en vol onvermogen; want hij moet niet alleen werken tegen de massa van andere omgevende geïndividualiseerde leven-krachten, maar is ook onderworpen aan controle en ontkenning door het oneindige Leven zelf, waarvan de totale wil en trend niet onmiddellijk met zijn eigen wil en trend kan overeenkomen. Daarom is beperking van kracht, fenomeen van onvermogen, de derde van drie karakteristieken van geïndividualiseerd en verdeeld Leven. Aan de andere kant blijft de impuls van zelf- vergroting en al-bezit en die bepaalt zich niet en is niet bedoeld om zichzelf te bepalen of te beperken door de limiet van zijn huidige kracht of vermogen. Daarom komt uit de afgrond tussen de impuls om te bezitten en de kracht van bezit verlangen omhoog; want als er geen dergelijke tegenstrijdigheid zou zijn, wanneer de kracht altijd bezit kon nemen van zijn object, altijd met zekerheid het einde zou verkrijgen, zou verlangen niet in bestaan komen, maar alleen een kalme Wil, die zichzelf bezit, zonder streven, zoals de Wil van het Goddelijke is.

Wanneer de geïndividualiseerde kracht de energie zou zijn van een denkvermogen, vrij van onwetendheid, zou een dergelijke beperking, een dergelijke noodzaak van verlangen niet tussenbeide komen. Want een denkvermogen, niet gescheiden van het Supramentale, een denkvermogen van goddelijke kennis zou de intentie, werkgebied en onvermijdelijk resultaat weten van ieder van zijn handelingen en zou niet streven of strijden, maar een verzekerde kracht naar voren brengen, die zelf-beperkt is tot het onmiddellijke object, dat hij beziet. Hij zou, zelfs bij het uitstrekken voorbij het huidige, zelfs bij het ondernemen van bewegingen, die niet bedoeld zijn om onmiddellijk te slagen, toch niet onderworpen zijn aan verlangen en beperking. Want de mislukkingen, ook van het Goddelijke, zijn handelingen van zijn alwetende almacht, die de juiste tijd en omstandigheden weet voor het begin, de wederwaardigheden, de onmiddellijke en uiteindelijke resultaten van al zijn kosmische ondernemingen. Het denkvermogen van kennis, dat in vereniging is met het goddelijke Supramentale, zou deelnemen aan deze alwetendheid en dit al-bepalende vermogen. Maar, zoals we gezien hebben, is geïndividualiseerde leven-kracht hier een energie van het individualiserende en onwetende Denkvermogen, het Denkvermogen, dat gevallen is uit de kennis van zijn eigen Supramentale. Daarom is onvermogen noodzakelijk voor zijn relaties in het Leven en onvermijdelijk in de natuur van dingen; want de praktische al-macht van een onwetende kracht, zelfs in een beperkte werkruimte, is ondenkbaar, omdat in die werkruimte een dergelijke kracht zich zou opstellen tegenover de werking van de goddelijke en al-wetende al-macht en het vaste doeleinde van dingen zou losmaken, --- een onmogelijke kosmische situatie. De strijd van beperkte krachten, die hun vermogen vergroten door die strijd onder de drijvende aandrang van instinctief of bewust verlangen, is daarom de eerste wet van Leven. Zoals met verlangen, zo ook met streven; het moet oprijzen tot een wederzijdse, behulpzame beproeving van kracht, een bewuste worsteling of broederlijke krachten, waarin de overwinnaar en de overwonnene of eerder, dat wat beïnvloed wordt door de handeling van boven en dat wat beïnvloed wordt door het antwoord op de handeling van beneden, moet gelijktijdig verkrijgen en toenemen. En dit moet uiteindelijk weer een gelukkige schok worden van goddelijke uitwisseling; de energieke omhelzing van Liefde, die de krampachtige omhelzing van streven vervangt. Toch is streven het noodzakelijke en heilzame begin. Dood, Verlangen en Streven zijn de drie-eenheid van verdeeld leven, het drievoudige masker van het goddelijke Leven-principe in zijn eerste essay van kosmische zelf-bevestiging.

HOOFDSTUK XXI

De Opstijging van Leven

Laat het pad van het Woord leiden naar de godheden, naar de Wateren door de werking van het Denkvermogen....[61] O Vlam, gij gaat naar de oceaan van de Hemel, naar de goden; gij laat de godheden van niveaus samen komen, de wateren, die in de werkelijkheid van het licht zijn boven de zon en de wateren, die beneden verblijven[62].

De Heer van Heerlijkheid verovert de derde toestand, hij onderhoudt en bestuurt volgens de Ziel van universaliteit; als een arend, een vlieger zet hij zich op het voertuig en verhoogt het, als een vinder van Licht manifesteert hij de vierde toestand en blijft trouw aan de oceaan, die het opzwellen is van die wateren[63].

Driemaal stapte Vishnu vooruit en zette zijn stap omhoog gericht uit de oorspronkelijke stof; drie stappen had hij genomen, de Bewaker, de Onover- winnelijke en vanachter behoudt hij hun wetten. Tast de werkingen van Vishnu af en zie van waaruit hij hun wetten heeft gemanifesteerd. Dat is zijn hoogste stap, die ooit gezien is door de zieners, zoals een oog, uitgebreid in de hemel; moge de verlichte, de ontwaakte ontsteken in een vlammenzee, zelfs Vishnus allerhoogste stap....[64]

Rig Veda.

WE HEBBEN gezien, dat, zoals het verdeelde sterfelijke Denkvermogen, ouder van beperking en onwetendheid en de dualiteiten, alleen een donker figuur is van het Supramentale, van het zelf-verlichte goddelijke Bewustzijn in zijn eerste verwerkingen met de klaarblijkelijke ontkenning van zichzelf, van waaruit onze kosmos begint, zo ook het Leven, zoals het tevoorschijn komt in ons materiële universum, een energie van het verdelende Denkvermogen, onderbewust, ondergedompeld, gevangen in de Materie, Leven als de ouder van de dood, honger en onvermogen, alleen een donkere figuur is van de goddelijke suprabewuste Kracht, wiens hoogste termen onsterfelijkheid, bevredigde heerlijkheid en almacht zijn. Deze relatie vestigt de natuur van die grote kosmische processen, waar we deel van zijn; het bepaalt de eerste, de middelste en de uiteindelijke termen van onze evolutie. De eerste termen van Leven zijn verdeling, een kracht-gedreven onderbewuste wil, klaarblijkelijk niet als wil, maar als een domme aandrang van fysieke energie en de impotentie van een inerte onderwerping aan de mechanische krachten, die de uitwisselingen besturen tussen de vorm en haar omgeving. Deze onbewustheid en deze blinde, maar potente handeling van Energie zijn het type van het materiele universum, zoals de fysieke wetenschapper het ziet en dit zijn zicht op dingen uitbreidt en verandert in het geheel van het fundamentele bestaan; het is het bewustzijn van Materie en het tot stand gebrachte type van materieel leven. Maar er komt een nieuw evenwicht, er komt een nieuwe set termen tussenbeide, die in verhouding toenemen, wanneer het Leven zichzelf voortbrengt uit deze vorm en begint te ontwikkelen in de richting van bewust Denkvermogen; want de middelste termen van Leven zijn dood en wederzijds verslinden, honger en bewust verlangen, het besef van een beperkte ruimte en vermogen en de strijd om te vergroten, uit te breiden, te overwinnen en te bezitten. Deze drie termen zijn de basis van die toestand van evolutie, die de Darwinistische theorie eerst duidelijk maakte aan de menselijke kennis. Want het fenomeen van de dood houdt in zichzelf een strijd in om te overleven, omdat de dood alleen een negatieve term is, waarin het Leven zich verbergt voor zichzelf en haar eigen positieve wezen verleidt om naar onsterfelijkheid te zoeken. Het fenomeen van honger en verlangen houdt een strijd in naar een toestand van bevrediging en zekerheid, omdat verlangen een een stimulans is, waarmee het Leven haar eigen positieve wezen verleidt om op te stijgen uit de ontkenning van de onvervulde honger naar het volledige bezit van de werkelijkheid van bestaan. Het fenomeen van beperkt vermogen houdt een strijd in naar uitbreiding, meesterschap en bezit, het bezit van het zelf en de verovering van de omgeving, omdat beperking en tekortkoming alleen een ontkenning zijn, waarmee het Leven zijn positieve wezen verleidt om te zoeken naar de vervolmaking, waar hij eeuwig toe in staat is. De strijd voor het leven is niet alleen een strijd om te overleven, het is ook een strijd om bezit en vervolmaking, omdat alleen door aanpakken van de omgeving, ofwel meer of minder, ofwel door zelf-aanpassing eraan of door deze aan zichzelf aan te passen ofwel door aanvaarding en het verzoenen of door verovering en het veranderen, overleving verzekerd kan worden en het is even waar, dat alleen een grotere en grotere vervolmaking een voortdurende permanentie kan verzekeren, een blijvende overleving. Deze waarheid zocht het Darwinisme uit te drukken in de formule van de overleving van de sterkste.

Maar, zoals het wetenschappelijke denkvermogen zocht om het Leven uit te breiden met het mechanische principe, passend bij het bestaan en het mechanische bewustzijn, besloten in Materie, niet zag, dat een nieuw principe was binnen gekomen, waarvan juist de reden van zijn is om het mechanische aan zich te onderwerpen, zo werd de Darwinistische formule gebruikt om op een te uitgebreide wijze het agressieve principe van Leven, de vitale zelfzuchtigheid van het individu, het instinct en proces van zelfbehoud, zelfverklaring en agressief leven uit te breiden. Want deze eerste twee toestanden van Leven bevatten in zichzelf de zaden van een nieuw principe en een andere toestand, die moet toenemen in verhouding, terwijl het Denkvermogen ontwikkelt uit materie door middel van de vitale formule in zijn eigen wet. En alle dingen moeten nog meer veranderen, wanneer, zoals het Leven omhoog verandert naar het Denkvermogen, het Denkvermogen omhoog verandert naar het Supramentale en de Geest. Juist omdat de strijd voor overleving, de impuls naar permanentie tegengesproken wordt door de wet van de dood, wordt het individuele leven aangezet en gebruikt om eerder permanentie te verzekeren voor het ras dan voor zichzelf; maar dit kan zij niet doen zonder medewerking van anderen; en het principe van samenwerking en wederzijdse hulp, het verlangen van anderen, het verlangen van de vrouw, het kind, de vriend en de helper, de aangesloten groep, de praktijk van verbinding, van bewuste aansluiting en uitwisseling zijn de zaden, waaruit het principe van Liefde opbloeit. Laten we toegeven, dat liefde eerst een uitgebreide zelfzuchtigheid kan zijn en dat dit aspect van uitgebreide zelfzuchtigheid kan volharden en domineren, zoals zij nog volhardt en domineert in hogere stadia van de evolutie: wanneer het denkvermogen nog meer ontwikkelt en zichzelf meer en meer vindt, begint hij nog door de ervaring van leven en liefde en wederzijdse hulp waar te nemen, dat het natuurlijke individu een mindere term van zijn is en bestaat door het universele. Wanneer dit eenmaal ontdekt is, omdat het onvermijdelijk ontdekt wordt door de mens, is het mentale wezen, zijn bestemming bepaald; want hij heeft het punt bereikt, waarop het Denkvermogen zich kan gaan openen voor de waarheid, dat er iets is voorbij zichzelf; vanaf dat moment is zijn evolutie, hoe duister en langzaam ook naar dat superieure iets, naar de Geest, naar het Supramentale, naar de Supermensheid onvermijdelijk voorbeschikt.

Daarom is Leven door haar eigen natuur voorbestemd voor een derde toestand, een derde set van termen van haar zelfuitdrukking. Wanneer we deze opstijging van Leven onderzoeken, zullen we zien, dat de laatste termen van haar werkelijke evolutie, de termen van wat we de derde toestand genoemd hebben, noodzakelijkerwijze in verschijning juist de tegenstelling en tegenovergestelde moet zijn, maar in feite juist de vervulling en omvorming van haar eerste toestanden. Het Leven begint met de extreme verdelingen en rigide vormen van de Materie en van deze rigide verdelingen is het atoom, dat de basis is van alle materiele vorm, juist het type. Het atoom staat apart van alle andere, zelfs in zijn vereniging met hen, weigert dood en oplossing onder enige gewone kracht en is het fysieke type van het afgescheiden ego, dat zijn bestaan definieert tegen het principe van fusie in de Natuur. Maar eenheid is een even sterk principe in de Natuur als verdeling; het is inderdaad het meesterprincipe, waarvan verdeling alleen een onderdanige term is en iedere verdeelde vorm moet zich daarom op de een of andere manier onderwerpen aan het principe van eenheid door mechanische noodzaak, door aandrang, door toestemming of door drijfveer. Wanneer de Natuur daarom voor haar eigen doeleinde, om in principe een ferme basis te hebben voor haar combinaties en een vaste zaad van vormen, het atoom toestaat om gewoonlijk het proces van fusie door oplossing te weerstaan, dwingt zij hem om het proces van fusie te ondergaan door verzameling; het atoom is, omdat het de eerste verzameling is, ook de eerste basis van verzamelde eenheden.

Wanneer het Leven zijn tweede toestand bereikt, die we herkennen als vitaliteit, neemt het tegenovergestelde fenomeen de leiding en de fysieke basis van het vitale ego wordt verplicht om toe te geven aan oplossing. Haar samenstellende delen worden zo opengebroken, dat elementen van het ene leven gebruikt kunnen worden om binnen te gaan in de elementaire vorming van andere levens. Hoever deze wet heerst in de Natuur, is nog niet volledig herkend en kan inderdaad niet herkend worden, totdat we een wetenschap hebben van mentaal leven en spiritueel bestaan, die zo deugdelijk is als onze huidige wetenschap van fysiek leven en het bestaan van Materie. Toch kunnen we breedvoerig zien, dat niet alleen de elementen van ons fysieke lichaam, maar die van ons subtielere vitale wezen, onze levensenergie, onze verlangen-energie, onze vermogens, strevingen, passies, zowel gedurende ons leven, als na onze dood, het levensbestaan van anderen binnengaan. Een oude occulte kennis vertelt ons, dat we een vitale structuur hebben alsook een fysieke en dat deze ook oplost na de dood en zichzelf geeft aan de samenstelling van andere vitale lichamen; onze levensenergie mengt, terwijl we leven, voortdurend met de energieën van andere wezens. Een gelijkluidende wet bestuurt de wederzijdse relaties van ons mentale leven met het mentale leven van andere denkende schepsels. Er is een voortdurende oplossing en verstrooiing en wederopbouw, veroorzaakt door de schok van denkvermogen op denkvermogen met een voortdurende uitwisseling en fusie van elementen. Uitwisseling, wederzijdse vermenging en fusie van wezen met wezen is juist het proces van het leven, een wet van haar bestaan.

Wij hebben dan twee principes in het Leven, de noodzaak of de wil van het afgescheiden ego om te overleven in zijn onderscheiding en zijn identiteit te beschermen en de aandrang, die hem opgelegd wordt door de Natuur om zichzelf met anderen samen te smelten. In de fysieke wereld legt zij veel nadruk op de eerste impuls; want zij moet stabiele afgescheiden vormen creëren, omdat het haar eerste en werkelijk haar moeilijkste probleem is om zoiets te creëren en onderhouden als een afgescheiden overleving van de individualiteit en een stabiele vorm voor zich in de aanhoudende stroom en beweging van Energie en in de eenheid van het oneindige. In het atomaire leven volhardt de individuele vorm daarom als de basis en verzekert door zijn samensmelting met anderen het min of meer voortgezette bestaan van samengestelde vormen, die de basis zullen zijn van vitale en mentale individualisaties. Maar, zodra de Natuur in dat opzicht voldoende vastheid heeft veiliggesteld voor de veilige uitvoering van haar uiteindelijke handelingen, draait zij het proces om; de individuele vorm verdwijnt en het samengestelde leven profiteert van de elementen van de vorm, die zo opgelost is. Dit kan echter niet het laatste stadium zijn; dat kan alleen bereikt worden, wanneer de twee principes geharmoniseerd zijn, wanneer het individu in staat is om door te zetten in het bewustzijn van zijn individualiteit en zich toch met anderen te versmelten zonder verstoring van behoudend equilibrium en onderbreking van overleving.

De termen van het probleem vooronderstellen de volledige verschijning van het Denkvermogen; want in vitaliteit zonder bewust denkvermogen kan geen gelijkmaking zijn, maar alleen een tijdelijk instabiel equilibrium, dat eindigt in de dood van het lichaam, de oplossing van het individu en de verstrooiing van zijn elementen in de universaliteit. De natuur van het fysieke Leven verbiedt het idee van een individuele vorm, die hetzelfde inherent vermogen van doorzetting bezit en daarom van voortgezet individueel bestaan als de atomen, waaruit zij is samengesteld. Alleen een mentaal wezen, dat ondersteunt wordt door de psychische verwikkeling van binnen, die de geheime ziel uitdrukt of begint uit te drukken, kan hopen door te zetten door zijn vermogen om het verleden aan de toekomst te verbinden in een stroom van continuïteit, die het breken van de fysieke vorm zou kunnen breken in het fysieke geheugen, maar niet vernietigd hoeft te worden in het mentale wezen zelf en die zelf door een uiteindelijke ontwikkeling de kloof kan overbruggen van het fysieke geheugen, die gecreëerd wordt door de dood en geboorte van het lichaam. Zelfs zoals het is, zelfs in de huidige onvolmaakte ontwikkeling van het belichaamde denkvermogen, is het mentale wezen bewust in de massa van een verleden en een toekomst, die zich uitbreidt voorbij het leven van het lichaam; hij wordt bewust van een individueel verleden, van individuele levens, die het zijne gecreëerd hebben en waarvan hij een ontwikkeling is en veranderde reproductie en van toekomstige individuele levens, die de zijne uit zichzelf creëert; hij is ook bewust van een samengesteld, voorbij en toekomstig leven, waar zijn eigen leven als een van zijn draden door loopt. Wat duidelijk is voor de fysieke Wetenschap in termen van erfelijkheid, wordt op andere wijze duidelijk voor de ontwikkelende ziel achter het mentale wezen in termen van volhardende persoonlijkheid. Het mentale wezen, dat dit zielbewustzijn uitdrukt, is daarom de verwikkeling van het volhardende individu en het volhardende samengestelde leven; in hem wordt hun vereniging en harmonie mogelijk.

Associatie met liefde als haar geheime principe en haar opkomende hoogtepunt is het type, het vermogen van deze nieuwe relatie en daarom het heersende principe van de ontwikkeling naar de derde toestand van het leven. Het bewuste behoud van individualiteit samen met de bewuste geaccepteerde noodzaak en het verlangen van uitwisseling, zelfgave en versmelting met andere individuen, is noodzakelijk voor de werking van het principe van liefde; want als een van hen vernietigd wordt, houdt de werking van liefde op, wat ook zijn plaats inneemt. Vervulling van liefde door totale zelfopoffering, zelfs met de illusie van zelfvernietiging, is inderdaad een idee en een impuls in het mentale wezen, maar het duidt op een ontwikkeling voorbij de derde toestand van Leven. Deze derde status is een toestand, waarin we geleidelijk oprijzen voorbij de strijd voor het leven door wederzijdse verslinding en de overleving van de sterkste door die strijd; want meer en meer is er een overleving door wederzijdse hulp en zelfvervolmaking door wederzijdse aanpassing, uitwisseling en samensmelting. Het Leven is een zelfbevestiging van het wezen, zelfs een ontwikkeling en overleving van het ego, maar van een wezen, dat andere wezens nodig heeft, een ego, dat probeert andere ego's te ontmoeten en te omvatten en opgenomen te worden in hun leven. De individuen en de samenstellingen, die het meest de wet van associatie en de wet van liefde, van algemene hulp, vriendelijkheid, affectie, kameraadschap, eenheid ontwikkelen, die het meest succesvol overleving en wederzijdse zelfgave harmoniseren, het samenstel, dat het individu verhoogt en het individu het samenstel, zowel als het individu, dat het individu verhoogt en het samenstel het samenstel door wederzijdse uitwisseling, zal de sterkste zijn voor overleving in deze derde status van evolutie.

Deze ontwikkeling is van betekenis voor de toenemende overheersing van het Denkvermogen[65], die geleidelijk zijn eigen wet meer en meer oplegt aan het materiele bestaan. Want het Denkvermogen hoeft door zijn grotere subtiliteit niet te slachten om te assimileren, bezitten en groeien; eerder hoe meer hij geeft, hoe meer hij ontvangt en groeit; en hoe meer hij zich versmelt met anderen, hoe meer hij anderen versmelt met zichzelf en zijn veld van zijn wezen vergroot. Het fysieke leven put zichzelf uit door te veel te geven en verwoest zichzelf door te veel verslinden; maar, ofschoon het Denkvermogen in verhouding, omdat hij op de wet van de Materie leunt, dezelfde beperking ondergaat, neigt hij toch, aan de andere kant, in de verhouding, waarin hij groeit in zijn eigen wet, deze beperking te boven te komen en in verhouding, waarin hij de materiele beperking te boven komt, worden geven en ontvangen een. Want in zijn opwaartse opstijging groeit hij naar de regel van bewuste eenheid in verscheidenheid, wat de goddelijke wet is van de gemanifesteerde Sachchidananda.

De tweede term van de oorspronkelijke status van leven is onderbewuste wil, die in de bijkomende status honger en bewust verlangen wordt, --- honger en verlangen, het eerste zaad van het bewuste denkvermogen. De groei naar de derde status van leven door het principe van associatie, de groei van liefde, vernietigt de wet van verlangen niet, maar transformeert hem eerder en vervult hem. Liefde is in haar natuur het verlangen om zich aan anderen te geven en anderen in ruil te ontvangen; het is een interactie tussen wezen en wezen. Fysiek leven verlangt niet zichzelf te geven, het verlangt alleen te ontvangen. Het is waar, dat zij gedwongen wordt zichzelf te geven, want leven, dat alleen ontvangt en niet geeft, moet onvruchtbaar worden, verwelken en verdwijnen, --- wanneer, inderdaad, zulk leven in zijn totaliteit hoe dan ook hier of in enige andere wereld mogelijk is; maar zij wordt gedwongen, terwijl zij niet wil, gehoorzaamt zij de onderbewuste impuls van de Natuur eerder dan er bewust in te delen. Zelfs, wanneer liefde tussenbeide komt, behoudt zelfgave eerst in grote mate het mechanische karakter van de onderbewuste wil in het atoom. De liefde zelf gehoorzaamt eerst de wet van honger en geniet het ontvangen en eisen van anderen eerder dan geven en overgave aan anderen, wat zij hoofdzakelijk toelaat als de noodzakelijke prijs voor datgene, wat zij begeert. Maar hier heeft zij nog niet haar ware natuur gekregen; haar ware wet is een gelijke interactie te bewerkstelligen, waarin de vreugde van geven gelijk is aan de vreugde van ontvangen en er aan het eind zelfs neigt naar om groter te worden; maar dat gebeurt, wanneer zij voorbij zichzelf schiet onder de druk van de psychische vlam om de vervulling van de algehele eenheid te verkrijgen en daarom dat, wat voor haar niet-zelf leek te moeten realiseren als zelfs een groter en waardevoller zelf dan haar eigen individualiteit. In haar levensoorsprong is de wet van liefde de impuls om zichzelf te realiseren en vervullen in anderen en door anderen; verrijkt te worden door verrijking, te bezitten en in bezit te zijn, omdat men zonder in bezit te zijn, zichzelf niet volledig bezit.

Het inerte onvermogen van atomisch bestaan om zichzelf te bezitten, de onderwerping van het materiele individu aan het niet-zelf behoort tot de eerste status van het leven. Het bewustzijn van beperking en de strijd om te bezitten, om meester te zijn, zowel van het zelf als het niet-zelf, is het type van de tweede status. Ook hier brengt de ontwikkeling naar de derde status een transformatie van de oorspronkelijke termen naar een vervulling en harmonie, die de termen herhalen, terwijl zij hen lijken tegen te spreken. Door associatie en door liefde komt er een erkenning van het niet-zelf als een groter zelf naar voren en daarom een bewuste geaccepteerde onderwerping aan haar wet en noodzaak, die de toenemende impuls vervult van samengesteld leven om het individu te absorberen; en er is weer bezit door het individu over het leven van anderen als zijn eigen bezit en alles wat zij hem moet geven als zijn eigen, die de tegengestelde impuls vervult van individueel bezit. Noch kan deze relatie van wederzijdsheid tussen het individu en de wereld, waarin hij leeft, uitgedrukt worden of volledig of verzekerd zijn, tenzij dezelfde relatie gevestigd is tussen individu en individu en tussen samenstel en samenstel. Alle moeilijke inspanning van de mens naar de harmonisatie van zelfbevestiging en vrijheid, waardoor hij zichzelf bezit, met associatie en liefde, broederschap, kameraadschap, waarin hij zichzelf aan anderen geeft, zijn idealen van een harmonieus equilibrium, recht, wederzijdsheid, gelijkheid, waarbij hij een balans creëert tussen twee tegengestelden, zijn werkelijk een poging, onvermijdelijk voorbepaald in zijn lijnen om het oorspronkelijk probleem van de Natuur op te lossen, juist het probleem van het Leven zelf, door de resolutie van het conflict tussen twee tegengestelden, die zichzelf presenteren juist in de fundaties van Leven in de Materie. De resolutie wordt gepoogd door het hogere principe van het Denkvermogen, dat alleen de weg kan vinden naar de bedoelde harmonie, zelfs ofschoon de harmonie zelf alleen gevonden kan worden in een Vermogen, dat nog voorbij ons ligt.

Want als de data, waarmee we begonnen zijn, juist zijn, kan het eind van de weg, het doel zelf, alleen bereikt worden door het Denkvermogen, dat zichzelf voorbijgaat naar wat voorbij het Denkvermogen ligt, omdat van Dat het Denkvermogen alleen een inferieure term is en een instrument om eerst in de vorm en individualiteit af te dalen en ten tweede voor heropstijging naar de werkelijkheid, die de vorm belichaamt en de individualiteit vertegenwoordigt. Daarom wordt de volmaakte oplossing van het probleem van Leven waarschijnlijk niet gerealiseerd door associatie, uitwisseling en aanpassingen van liefde alleen of door de wet van het denkvermogen en het hart alleen. Het moet komen door een vierde status van leven, waarin de eeuwige eenheid van de velen gerealiseerd wordt door de geest en de bewuste fundatie van alle handelingen van leven niet langer gelegen is in de verdelingen van het lichaam, noch in de passies en honger van de vitaliteit, noch in de groeperingen en onvolmaakte harmonieën van het denkvermogen, noch in een combinatie van al deze, maar in de eenheid en vrijheid van de Geest.

HOOFDSTUK XXII

Het Probleem van het Leven

Dit wordt het universele Leven genoemd.

Taittiriya Upanishad[66]

De Heer is gezeten in het hart van alle wezens, stuurt alle wezens, gezeten op machine door zijn Maya.

Gita.[67]

Hij, die de Waarheid kent, de Kennis, de Oneindigheid, die Brahman is, zal met de alwijze Brahman alle objecten van verlangen genieten.

Taittiriya Upanishad[68]

LEVEN IS, zoals we gezien hebben, het naar voren brengen onder zekere kosmische omstandigheden van een Bewustzijn-Kracht, die in zijn eigen natuur oneindig, absoluut, onbelemmerd, onvervreemdbaar in bezit is van zijn eigen eenheid en zaligheid, de Bewustzijn-Kracht van Sachchidananda. De centrale omstandigheid van dit kosmische proces, zover als hij verschilt in zijn verschijningen van de zuiverheid van het oneindige Bestaan en het zelfbezit van de onverdeelde Energie, is het verdelende vermogen van het Denkvermogen, verduisterd door onwetendheid. Daar resulteert uit deze verdeelde handeling van een onverdeelde Kracht de verschijning van dualiteiten, tegenstellingen, die ontkenningen lijken van de natuur van Sachchidananda, die bestaat als een inwonende werkelijkheid voor het denkvermogen, maar alleen als een fenomeen, dat een veelvoudige Werkelijkheid verkeerd representeert voor het goddelijke kosmische Bewustzijn, besloten achter een sluier van het denkvermogen. De wereld neemt daaromeen verschijning aan van een botsing van tegengestelde waarheden, die ieder proberen zichzelf te vervullen, ieder het recht hebben op vervulling en daarom op een massa problemen en geheimen, die opgelost moeten worden, omdat achter deze verwarring er de verborgen Waarheid en eenheid is, die aandringen op de oplossing en door de oplossing op hun eigen ongesluierde manifestatie in de wereld.

Deze oplossing moet door het denkvermogen gezocht worden, maar niet door het denkvermogen alleen; het moet een oplossing zijn in het Leven, in handeling van zijn, zowel als in bewustzijn van zijn. Bewustzijn als Kracht heeft de wereldbeweging en haar problemen gecreëerd; bewustzijn als Kracht moet de problemen oplossen, die hij gecreëerd heeft en de wereldbeweging dragen naar de onvermijdelijke vervulling van haar geheime betekenis en ontwikkelende Waarheid. Maar dit Leven heeft opvolgend drie verschijningen aangenomen. De eerste is materieel, --- een ondergedompeld bewustzijn is besloten in zijn eigen oppervlakkige expressieve handeling en vertegenwoordigende vormen van kracht; want het bewustzijn verdwijnt zelf uit het zicht in de handeling en is verloren in de vorm. De tweede is vitaal, --- een tevoorschijn komend bewustzijn verschijnt half als vermogen van leven en proces van groei, activiteit en achteruitgang van de vorm, hij wordt half geleverd uit zijn oorspronkelijke gevangenschap, hij is levendig geworden in vermogen, als vitaal streven en bevrediging of afkeer, maar eerst helemaal niet en dan alleen onvolmaakt levendig in licht als kennis van zijn eigen zelfbestaan en zijn omgeving. De derde is mentaal, --- een tevoorschijn gekomen bewustzijn reflecteert het feit van het leven als mentale gewaarwording en antwoordende waarneming en idee, terwijl hij als nieuw idee probeert feit van leven te worden, het innerlijk verandert en probeert het uitwendige bestaan van het wezen overeenkomstig te veranderen. Hier, in het denkvermogen, wordt het bewustzijn uit zijn gevangenschap gebracht in de handeling en vorm van zijn eigen kracht; maar hij is nog geen meester over de handeling en de vorm, omdat hij naar voren is gekomen als een individueel bewustzijn en daarom alleen gewaar van een gedeeltelijke beweging van zijn totale handelingen.

De hele essentie en moeilijkheid van het leven ligt hier. De mens is dit mentale wezen, dit mentale bewustzijn, dat werkt als mentale kracht, gewaar op een bepaalde manier van de universele kracht en leven, waar hij deel van is, maar, omdat hij geen kennis heeft van haar universaliteit of zelfs van de totaliteit van zijn eigen wezen, is hij niet in staat om om te gaan, ofwel met het leven in het algemeen of met zijn eigen leven in een werkelijk effectieve en zegevierende beweging van meesterschap. Hij probeert Materie te kennen om meester te zijn over de materiële omgeving, Leven te kennen om meester te zijn over het vitale bestaan, Denkvermogen te kennen om meester te zijn over de grote duistere beweging van geestesgesteldheid, waarin hij niet alleen een straal van licht is van zelfbewustzijn, zoals het dier, maar ook meer en meer een vlam van groeiende kennis. Hij probeert dus zichzelf te kennen om meester over zichzelf te zijn, de wereld te kennen om meester over de wereld te zijn. Dit is de drang van het Bestaan in hem, de noodzaak van het Bewustzijn, dat hij is, de aandrang van de Kracht, die zijn leven is, de geheime wil van Sachchidananda, die verschijnt als het individu in een wereld, waarin Hij Zichzelf uitdrukt en toch Zichzelf lijkt te ontkennen. Om de voorwaarden te vinden, waaronder deze innerlijke aandrang bevredigd wordt, is het probleem, dat de mens altijd moet proberen op te lossen en hier wordt hij toe gedwongen juist door de natuur van zijn eigen bestaan en door de Godheid, in hem gezeten; en tot het probleem opgelost is, de impuls bevredigd, kan het menselijke ras niet van zijn werk rusten. De mens moet ofwel zichzelf vervullen door het Goddelijke in hem tevreden te stellen of hij moet uit zichzelf een nieuw en groter wezen produceren, dit meer in staat is om hem tevreden te stellen. Hij moet ofwel zelf een goddelijke mensheid worden of plaats geven aan de Supermens.

Dit resulteert uit juist de logica van dingen, omdat het mentale bewustzijn van de mens, dat niet het volledig verlichte bewustzijn is, dat volledig tevoorschijn gekomen is uit de verduistering van de Materie, maar alleen een voortgaande term in de grote verschijning, de lijn van de evolutionair schepping, waarin zij verschenen is, niet kan stoppen, waar zij nu is, maar ofwel voorbij haar huidige term in zich moet gaan of anders voorbij zich, wanneer zij zelf de kracht niet heeft om vooruit te gaan. Het mentale idee, dat feit van leven probeert te worden, moet verder gaan, totdat hij de hele Waarheid van bestaan wordt, waarbij hij zichzelf uit de opeenvolgende wikkelingen naar voren brengt, geopenbaard en geleidelijk vervuld in licht van bewustzijn en vreugdevol vervuld in vermogen; want in en door deze twee termen van vermogen en licht manifesteert het Bestaan zichzelf, want bestaan is in haar natuur Bewustzijn en Kracht: maar de derde term, waarin deze zijn twee samenstellers ontmoet en een worden en uiteindelijk vervuld worden, is bevredigde Heerlijkheid van zelfbestaan. Voor een ontwikkelend leven, zoals het onze, moet deze onvermijdelijke culminatie noodzakelijkerwijze het vinden van het zelf betekenen, dat vervat was in het zaad van haar eigen geboorte en met dat zelf-vinden de volledige uitwerking van de potenties, neergelegd in de beweging van Bewustzijn-Kracht, van waaruit dit leven naar boven is gekomen. De potentie, die zo vervat is in ons menselijk bestaan, is Sachchidananda, die Zichzelf realiseert in een zekere harmonie en vereniging van het individuele leven en het universele, zodat die mensheid het transcendente Iets zal uitdrukken in algemeen bewustzijn, algemene beweging van vermogen, algemene heerlijkheid, dat zichzelf gegoten heeft in de vorm van dingen.

Alle leven hangt voor haar natuur af van de fundamentele houding van haar eigen samenstellende bewustzijn; want zoals het Bewustzijn is, zal de Kracht zijn. Waar het Bewustzijn oneindig is, een, transcendent voor haar handelingen en vormen, zelfs terwijl zij hen omarmt en informeert, organiseert en uitvoert, zoals het bewustzijn van Sachchidananda is, zo zal de Kracht zijn, oneindig in zijn werkgebied, een in zijn werken, transcendent in zijn vermogen en zelfkennis. Waar het Bewustzijn, zoals dat van de materiële Natuur, ondergedompeld, zelfvergetend, voortgedreven is in de stroom van haar eigen Kracht, schijnbaar zonder het te weten, zelfs ofschoon zij door juist de natuur van de eeuwige relatie tussen de twee termen werkelijk de stroom bepaalt, die haar drijft, zo zal de Kracht zijn: het zal een monsterlijke beweging van het Inerte en Onbewuste zijn, onbewust van wat hij bevat, terwijl hij zich mechanisch lijkt te vervullen door een soort onverbiddelijk ongeluk, een onvermijdelijk gelukkig toeval, zelfs terwijl hij al de tijd werkelijk foutloos de wet van Recht en Waarheid gehoorzaamt, voor hem gefixeerd door de wil van het hemelse Bewust-Wezen, verzegeld in zijn beweging. Waar het Bewustzijn verdeeld is in zichzelf, zoals in het Denkvermogen, zichzelf beperkend in verscheidene centra, ieder ertoe brengt om zichzelf te vervullen zonder kennis van wat er in andere centra is en van zijn relatie met anderen, gewaar van dingen en krachten in hun klaarblijkelijke verdeling en tegenstelling voor elkaar, maar niet in hun werkelijke eenheid, zal de Kracht zo zijn: het zal een leven zijn, zoals we zijn en om ons heen zien; het zal een botsing zijn en verstrengeling van individuele levens, die ieder hun eigen vervulling zoeken zonder hun relatie met anderen te kennen, een conflict en moeilijke aanpassing van verdeelde en tegengestelde of verschillende krachten en in de geestesgesteldheid een vermenging, een schok en worsteling en onzekere combinatie van verdeelde en tegengestelde en uiteenlopende ideeën, die de kennis niet kunnen bereiken van hun noodzaak voor elkaar of hun plaats kunnen grijpen als elementen van die Eenheid erachter, die zichzelf uitdrukt door hen en waarin hun disharmonieen moeten ophouden. Maar waar het Bewustzijn in het bezit is van zowel de verscheidenheid als de eenheid en de laatste de eerste bevat en bestuurt, waar hij onmiddellijk bewust is van de Wet, Waarheid en Recht van het Al en de Wet, Waarheid en Recht van het individu en de twee bewust geharmoniseerd worden in een wederzijdse eenheid, waar de hele natuur van bewustzijn de Ene is, die zichzelf kent als de Velen en de Velen zichzelf kennen als de Ene, daar zal de Kracht ook van dezelfde natuur zijn: het zal een Leven zijn, dat bewust de Wet van de eenheid gehoorzaamt en toch ieder ding in de verscheidenheid vervult volgens haar juiste regel en functie; het zal een leven zijn, waarin alle individuen onmiddellijk in zichzelf leven en in elkaar als een bewust Wezen in vele zielen, een vermogen van Bewustzijn in veel denkvermogens, een vreugde van Kracht, die werkt in veel levens, een werkelijkheid van Heerlijkheid, die zich vervult in veel harten en lichamen.

De eerste van deze vier posities, de bron van deze hele voortgaande relatie tussen Bewustzijn en Kracht is hun houding in het wezen van Sachchidananda, waar zij een zijn; want daar is de Kracht bewustzijn van het wezen, dat zichzelf uitwerkt zonder ooit op te houden bewustzijn te zijn en het Bewustzijn is op gelijke wijze lichtende Kracht van het wezen, die eeuwig gewaar is van zichzelf en van zijn eigen Heerlijkheid en die nooit ophoudt dit vermogen van volslagen licht en zelfbezit te zijn. De tweede relatie is die van de materiële Natuur; het is de houding van het wezen in het materiële universum, dat de grote ontkenning van Sachchidananda is door Zichzelf: want hier is er de volslagen bleikbare scheiding van de Kracht van Bewustzijn, het schoonschijnende wonder van de allesbeheersende en onfeilbare Onbewuste, die alleen het masker is, maar die de moderne kennis foutief genomen heeft voor het werkelijke gezicht van de kosmische Godheid. De derde relatie is de houding van het wezen in het Denkvermogen en in het Leven, dat we uit deze ontkenning tevoorschijn zien komen, erdoor verbijsterd, worstelend --- zonder enige mogelijkheid van ophouden door onderwerping, maar ook zonder enige duidelijke kennis of instinct van een zegevierende oplossing --- tegen de duizend en een problemen, verwikkeld in deze onthutsende verschijning van de mens, het half potente bewuste wezen uit de almachtige Onwetendheid van het materiële universum. De vierde relatie is de houding van het wezen in het Supramentale: het is het vervulde bestaan, dat uiteindelijk dit hele complexe systeem zal oplossen, gecreëerd door de gedeeltelijke bevestiging, die tevoorschijn komt uit de totale ontkenning: en zij moet het oplossen op de enige mogelijke manier, door de volledige bevestiging, die alles vervult, dat heimelijk daar besloten was in potentie en bedoeld in het feit van de evolutie achter het masker van de grote ontkenning. Dat is het werkelijke leven van de werkelijke Mens, waarnaar dit gedeeltelijke leven en deze gedeeltelijke onvervulde mensheid voorwaarts streeft met een perfecte kennis en begeleiding in het zogenaamde Onbewuste in ons, maar in onze bewuste delen met alleen een flauw en worstelend vooruitzicht, met fragmenten van realisatie, met glimpen van het ideaal, met flitsen van opstanding en inspiratie in de dichter en de profeet, de ziener en de transcendentalist, de mysticus en de denker, de grote intellecten en de grote zielen van de mensheid.

Uit de data, die we nu voor ons hebben, kunnen we zien, dat de moeilijkheden, die oprijzen uit de onvolmaakte houding van Bewustzijn en Kracht in de mens in zijn huidige toestand van denkvermogen en leven in principe drievoudig zijn. Ten eerste is hij alleen bewust van een klein deel van zijn eigen wezen: zijn oppervlakte geestesgesteldheid, zijn oppervlakte leven, zijn oppervlakte fysieke wezen is alles wat hij kent en zelfs die kent hij niet helemaal; beneden is de verborgen instroming van zijn onderbewuste en zijn subliminale denkvermogen, zijn onderbewuste en subliminale levensimpulsen, zijn onderbewuste lichamelijkheid, dat hele grote gedeelte van zichzelf, dat hij niet kent en niet kan besturen, maar dat hem eerder kent en bestuurt. Want, omdat bestaan en bewustzijn en kracht een zijn, kunnen we alleen enig werkelijk vermogen hebben over zoveel van ons bestaan als waar we geïdentificeerd mee zijn door zelfgewaarzijn; de rest moet bestuurd worden door haar eigen bewustzijn, dat subliminaal is voor ons oppervlakte denkvermogen en leven en lichaam. En toch, omdat de twee een beweging zijn en geen twee gescheiden bewegingen moet het grotere en meer potente deel van ons zelf in de massa het kleinere en zwakkere besturen en bepalen; daarom worden we bestuurd door het onderbewuste en subliminale, zelfs in ons bewuste bestaan en in ons werkelijke zelfmeesterschap en zelfrichting zijn we alleen instrumenten van wat voor ons de Onbewuste lijkt in ons.

Dit bedoelde de oude wijsheid, toe zij zei, dat de mens zich voorstelt als de doener van het werk door zijn vrije wil, maar in werkelijkheid bepaalt de Natuur al zijn werken en zelfs de wijzen worden gedwongen hun eigen Natuur te volgen. Maar, omdat de Natuur een creatieve kracht van bewustzijn van het Wezen in ons is, die gemaskeerd wordt door Zijn eigen omgekeerde beweging en klaarblijkelijke ontkenning van Zichzelf, noemden zij die omgekeerde creatieve beweging van Zijn bewustzijn de Maya of het Illusie-Vermogen van de Heer en zeiden, dat al het bestaan bewogen wordt als een machine door middel van zijn Maya door de Heer, gezeten in het hart van alle bestaansvormen. Het is duidelijk, dat de mens, alleen voor zover als hij zijn denkvermogen te boven gaat om een te worden in zelfgewaarzijn met de Heer, meester kan worden van zijn eigen wezen. En sinds dit niet mogelijk is in de onbewustheid of in de onderbewustheid zelf, omdat voordeel niet kan komen door onder te dompelen in onze diepten, terug naar het Onbewuste, kan deze eenheid alleen gevestigd worden door naar binnen te gaan, waar de Heer gezeten is en door op te stijgen naar wat nog bovenbewust is voor ons, naar het Supramentale. Want daar in de hogere en goddelijke Maya is de bewuste kennis, in haar wet en waarheid, van wat werkt in het onderbewuste door het lagere Maya onder de toestanden van Ontkenning, die Bevestiging probeert te worden. Want deze lagere Natuur werkt uit, wat gewild en geweten is in die hogere Natuur. Het Illusie-Vermogen van de goddelijke kennis in de wereld, dat verschijningen creëert, wordt bestuurd door dit Waarheid-Vermogen van dezelfde kennis, die de waarheid kent achter de verschijningen en voor ons de Bevestiging gereed houdt, waarnaar zij werken. De gedeeltelijke en klaarblijkelijke Mens hier zal daar de volmaakte en werkelijke Mens vinden, die in staat is tot een totaal zelfgewaar wezen door zijn volledige eenheid met die Zelfbestaande, die de alwetende heer is van Zijn eigen kosmische evolutie en uitvoering.

De tweede moeilijkheid is, dat de mens gescheiden is in zijn denkvermogen, zijn leven, zijn lichaam van het universele en daarom is hij, zoals hij zichzelf niet kent, op gelijke wijze en zelfs meer onbekwaam om zijn medeschepselen te kennen. Hij vormt door gevolgtrekkingen, theorieën, observaties en een zeker onvolmaakt vermogen van sympathie een ruwe mentale constructie over hen; maar dit is geen kennis. Kennis kan alleen komen door bewuste identiteit, want dat is de enige ware kennis, --- bestaan, gewaar van zichzelf. We weten wat we zijn, zover als we bewust gewaar zijn van onszelf, de rest is verborgen; zo kunnen we er ook werkelijk toe komen om dat te kennen, waarmee we een worden in ons bewustzijn, maar alleen zover als we er een mee kunnen worden. Wanneer de middelen van kennis indirect en onvolmaakt zijn, zal de verkregen kennis ook indirect en onvolmaakt zijn. Het zal ons in staat stellen om met een zekere onzekere onhandigheid, maar nog volmaakt genoeg vanuit ons mentale standpunt, zekere beperkte praktische doelen, noodzakelijkheden, gemakken uit te werken, een zekere onvolmaakte en onzekere harmonie van onze relaties met datgene, wat we kennen; maar alleen door een bewuste eenheid ermee kunnen we een perfectie relatie bereiken. Daarom moeten we een bewuste eenheid bereiken met onze medemensen en niet hoofdzakelijk de sympathie, geschapen door liefde of het begrip, geschapen door mentale kennis, die altijd de kennis zal zijn van hun oppervlakkig bestaan en daarom onvolmaakt in zichzelf en onderworpen aan ontkenning en frustratie door de opwelling van het onbekende en niet beheerste uit het onderbewuste of het subliminale in hen en ons. Maar deze bewuste eenheid kan alleen gevestigd worden door binnen te gaan in dat, waarin we een zijn met hen, het universele; en de volheid van het universele bestaat bewust alleen in dat, wat superbewust voor ons is, in het Supramentale: want hier in ons normale wezen is het grootste deel ervan onderbewust en het kan daarom in deze normale houding van het denkvermogen, leven en lichaam niet in bezit genomen worden. De lagere bewuste natuur is neergebonden aan het ego in al haar handelingen, drievoudig geketend aan de staf van de gedifferentieerde individualiteit. Het Supramentale alleen beveelt eenheid in diversiteit.

De derde moeilijkheid is de verdeling tussen kracht en bewustzijn in het evolutionaire bestaan. Ten eerste is er de verdeling, die geschapen is door de evolutie zelf in haar drie opvolgende formaties van Materie, Leven en Denkvermogen, elk met zijn eigen wet van werking. Het Leven is in staat van oorlog met het lichaam, zij probeert het te forceren om verlangens, impulsen en bevredigen van het leven in te lossen en eist van haar beperkte vermogen, wat mogelijk zou zijn voor een onsterfelijk en goddelijk lichaam; en het lichaam, geknecht en getiranniseerd, lijdt en is in voortdurende domme opstand tegen de eisen, die van haar gevraagd worden door het Leven. Het Denkvermogen is met beiden in oorlog: soms helpt hij het Leven tegen het lichaam, beperkt soms de vitale aandrang en probeert de lichamelijke structuur te beschermen tegen de verlangens van het leven, passies en overdreven energieën; hij probeert ook het Leven te bezitten en haar energie te keren naar de eigen doeleinden van het denkvermogen, naar de uiterste vreugden van de eigen activiteit van het denkvermogen, naar de bevrediging van mentale, esthetische, emotionele doelen en hun vervulling in het menselijke bestaan; en het Leven vindt zichzelf ook geknecht en misbruikt en is in frequente opstand tegen de onwetende halfwijze tiran gezeten boven haar. Dit is de oorlog van onze delen, die het denkvermogen niet bevredigend kan oplossen, omdat hij met een voor hem onoplosbaar probleem moet omgaan, de aspiratie van een onsterfelijk wezen in een sterfelijk leven en lichaam. Hij kan alleen een lange opeenvolging van compromissen bereiken of eindigen in een verlating van het probleem ofwel door onderwerping met de materialist aan de sterfelijkheid van ons blijkbare wezen of met de asceet en de religieuze door de weigering en de veroordeling van het aardse leven en terugtrekking naar gelukkigere en gemakkelijkere velden van bestaan. Maar de ware oplossing ligt in de vondst van het principe voorbij het Denkvermogen, waarvan Onsterfelijkheid de wet is en in de overwinning erdoor van de sterfelijkheid van ons bestaan.

Maar er is ook die fundamentele verdeling van binnen tussen de kracht van de Natuur en het bewuste wezen, die de oorspronkelijke oorzaak is van dit onvermogen. Er is niet alleen een verdeling tussen het mentale, het vitale, het fysieke wezen, maar ieder van hen is ook verdeeld tegen zichzelf. Het vermogen van het lichaam is minder dan het vermogen van de instructieve ziel of het bewuste wezen, de fysieke Purusha er in, het vermogen van de vitale kracht minder dan het vermogen van de impulsieve ziel, het vitale bewuste wezen of Purusha er in, het vermogen van de mentale energie minder dan het vermogen het vermogen van de intellectuele en emotionele ziel, de mentale Purusha er in. Want de ziel is het innerlijke bewustzijn, dat streeft naar zijn eigen volledige zelfrealisatie en gaat daarom altijd de individuele formatie van het moment te boven, en de Kracht, die zijn houding heeft ingenomen in de formatie, wordt altijd geduwd door de ziel naar dat, wat abnormaal is voor de houding, transcendent eraan; op die manier voortdurend geduwd heeft hij veel moeilijkheden om te antwoorden, voornamelijk in het ontwikkelen van het huidige naar een groter vermogen. Wanneer hij probeert de eisen van deze drievoudige ziel te vervullen, wordt hij afgeleid en gedreven om instinct tegen instinct op te zetten, impuls tegen impuls, emotie tegen emotie, idee tegen idee, om dit te bevredigen, dat te ontkennen, dan berouw te hebben en terug te keren op wat hij gedaan heeft, bijstellen, compenseren, opnieuw bijstellen, ad infinitum, maar geen enkel principe van eenheid bereiken. En in het denkvermogen is het bewuste-vermogen, dat zou moeten harmoniseren en verenigen, weer niet alleen beperkt in zijn kennis en in zijn wil, maar de kennis en de wil zijn ongelijk en vaak in disharmonie. Het principe van eenheid is boven in het Supramentale: want alleen daar is de bewuste eenheid van alle onderscheidingen; alleen daar zijn wil en kennis gelijk en in volmaakte harmonie; alleen daar bereiken Bewustzijn en Kracht hun goddelijke gelijkmaking.

Deze mens wordt, in verhouding, zoals hij ontwikkelt tot een zelf-bewust en waarlijk denkend wezen, acuut gewaar van al deze disharmonieen en ongelijkheden in zijn delen en hij probeert een harmonie te bereiken van zijn denkvermogen, leven en lichaam, een harmonie van zijn kennis en wil en emotie, een harmonie van al zijn leden. Soms eindigt dit verlangen bij het verkrijgen van een werkbaar compromis, dat een relatieve vrede met zich zal brengen; maar een compromis kan alleen een halte op de weg zijn, omdat de Godheid van binnen uiteindelijk niet bevredigd zal zijn met minder dan een volmaakte harmonie, die in zichzelf de integrale ontwikkeling combineert van onze veelzijdige potenties. Minder dan dit zou een ontwijking zijn van het probleem, niet haar oplossing, of anders alleen een tijdelijke oplossing, geleverd als een rustplaats van de ziel in haar voortdurende zelfvergroting en ascensie. Een dergelijke volmaakte harmonie zou als essentiële termen een volmaakte geestesgesteldheid, een volmaakt spel van vitale krachten en een volmaakt fysiek bestaan eisen. Maar waar in het radicale onvolmaakte zullen we het principe en vermogen van vervolmaking vinden? Het denkvermogen, geworteld in verdeling en beperking, kan het ons niet leveren, noch kunnen het leven en het lichaam het, die de energie en het raamwerk van het verdelende en beperkende denkvermogen zijn. Het principe en het vermogen van vervolmaking zijn daar in het onderbewuste, maar omwikkeld in de bekleding of sluier van de lagere Maya, een stom voorgevoel, dat tevoorschijn komt als een ongerealiseerd ideaal; in het superbewuste wachten zij open, eeuwig gerealiseerd, maar nog van ons gescheiden door de sluier van onze zelf-onwetendheid. We moeten dan boven en noch in onze huidige houding noch er beneden zoeken naar het verzoenende vermogen en de kennis.

Op dezelfde wijze wordt de mens, terwijl hij ontwikkelt, zich acuut gewaar van de disharmonie en onwetendheid, die zijn relaties besturen met de wereld, acuut intolerant ervoor, meer en meer er toe aangezet om een principe te vinden van harmonie, vrede, vreugde en eenheid. Ook dit kan alleen tot hem komen van boven. Want alleen door de ontwikkeling van een denkvermogen, dat kennis zal hebben van het denkvermogen van anderen als van zichzelf, vrij van onze wederzijdse onwetendheid en onbegrip, een wil, die zich een voelt en maakt met de wil van anderen, een emotioneel hart, dat de emoties van anderen als van zichzelf bevat, een levenskracht, die de energieën gewaar wordt van anderen en hen als van zichzelf accepteert en hen probeert te vervullen als van zichzelf en een lichaam, dat geen muur van opsluiting is en geen verdediging tegen de wereld, maar dit alles zal onder de wet van een Licht en Waarheid, de dwalingen en fouten, de vele zonden en valsheid van de denkvermogens, willen, emoties, levensenergieen van ons en anderen transcenderen, --- alleen zo kan het leven van de mens spiritueel en praktisch een worden met dat van zijn medemensen en het individu zijn eigen universele zelf herontdekken. Het onderbewuste heeft dit leven van het Al en het suprabewuste heeft het, maar onder condities, die onze beweging opwaarts nodig maakt. Want de oorspronkelijke impuls, die de ontwikkelende ziel opwaarts gedragen heeft naar het type van onze mensheid, is niet naar de Godheid, die verborgen is in de "onbewuste oceaan, waar duisternis gewikkeld is in de duisternis”[69], maar naar de Godheid, gezeten in de zee van eeuwig Licht[70], in de hoogste ether van ons wezen.

Tenzij het ras daarom voortijdig weg moet vallen en de overwinning moet laten aan andere en nieuwe schepselen van de vurig barende Moeder, moet zij streven naar deze opstijging, inderdaad uitgevoerd door liefde, mentale verlichting en de vitale aandrang tot bezit en zelfgave, maar die verder leidt naar de supramentale eenheid, die hen transcendeert en vervult; in de fundatie van het menselijk leven op de supramentale realisatie van bewuste eenheid met de Ene en met alles in ons wezen en in al zijn leden moet de mensheid haar uiteindelijke goede en zaligmakende zoeken. En dat hebben we beschreven als de vierde status van Leven in haar opstijgen naar de Godheid.

HOOFDSTUK XXIII

De Dubbele Ziel in de Mens

De Purusha, het innerlijke Zelf, niet groter dan de afmeting van de duim van de mens.

Katha Upanishad[71].

Swetaswara Upanishad[72]

Hij, die dit Zelf kent, die de eter is van de honing van het bestaan en de heer van wat is en zal zijn, heeft daarom geen vermindering.

Katha Upanishad[73]

Waarom zal hij treuren, hoe zal hij bedrogen worden, die overal de Eenheid ziet?

Isha Upanishad[74]

Hij, die de zaligheid van het Eeuwige gevonden heeft, kent geen angst uit enige zijde.

Taittiriya Upanishad[75]

DE EERSTE status van het Leven vonden we als gekarakteriseerd door een domme onbewuste drift of drang, een kracht van een of andere verwikkelde wil in het materiële of atomaire bestaan, niet vrij en in bezit van zichzelf of zijn werk of hun resultaten, maar totaal in bezit van de universele beweging, waarin hij oprijst als het duistere ongevormde zaad van individualiteit. De wortel van de tweede status is verlangen, gretig om te bezitten, maar beperkt in vermogen; de kiem van de derde is Liefde, die zowel probeert te bezitten als in bezit te zijn, te ontvangen en zichzelf te geven; de fijne bloem van de vierde, haar teken van vervolmaking, kunnen we voorstellen als de zuivere en volle verschijning van de oorspronkelijke wil, de verlichte vervulling van het tussenliggende verlangen, de hoge en diepe bevrediging van de bewuste uitwisseling van Liefde door de vereniging van de toestand van de bezitter en het in bezit zijnde in de goddelijke eenheid van de zielen, die de fundatie is van het supramentale bestaan. Wanneer we deze termen zorgvuldig onderzoeken, zullen we zien, dat zij vormen en stadia zijn van het zoeken van de ziel naar de individuele en universele zaligheid van dingen; de opstijging van het Leven is in haar natuur de opstijging van de goddelijke Zaligheid in dingen van haar domme conceptie in de Materie door wederwaardigheden en tegengestelden naar haar lichtende voltooiing in de Geest.

Wat de wereld is, zou zij niet anders kunnen zijn. Want de wereld is een gemaskerde vorm van Sachchidananda en de natuur van het bewustzijn van Sachchidananda en is daarom datgene, waarin Zijn kracht zichzelf altijd moet vinden en verkrijgen, de goddelijke Zaligheid, een alomtegenwoordige zelfzaligheid. Omdat het Leven een energie is van Zijn bewuste-kracht, moet het geheim van al haar bewegingen een verborgen zaligheid zijn, inherent in alle dingen, die zowel oorzaak, motief en object van haar handelingen zijn; en wanneer door reden van egoïstische verdeling die zaligheid gemist is, wanneer zij teruggehouden is achter de sluier, wanneer zij vertegenwoordigt wordt als haar eigen tegengestelde, zelfs zoals het wezen gemaskerd is in de dood, het bewustzijn het onbewuste uitbeeldt en de kracht zichzelf bespot met de gedaante van onvermogen, dan kan dat wat leeft niet bevredigd worden, kan ook niet rusten van de beweging of de beweging vervullen, behalve door beslag te leggen op deze universele zaligheid, die onmiddellijk de geheime totale zaligheid is van haar eigen wezen en de oorspronkelijke alomvattende, al informerende, al ondersteunende zaligheid van het transcendente en immanente Sachchidananda. Zoeken naar zaligheid is daarom de fundamentele impuls en betekenis van het Leven; haar vinden en bezitten en vervullen is haar hele motief.

Maar waar in ons is dat principe van Zaligheid? Door welke term van ons wezen manifesteert zij en vervult zij zichzelf in de handeling van de kosmos, terwijl het principe van Bewuste- Kracht zich manifesteert en het Leven gebruikt als zijn kosmische term en het principe van het Supramentale zich manifesteert en het Denkvermogen gebruikt? We hebben een viervoudig principe van het goddelijke Wezen onderscheiden, dat scheppend is in het universum --- Bestaan, Bewuste-Kracht, Zaligheid en het Supramentale. We hebben gezien, dat het Supramentale alomtegenwoordig is in de materiële kosmos, maar gesluierd; hij is achter het actuele fenomeen van dingen en drukt zich daar verborgen uit, maar gebruikt voor de uitwerking zijn eigen ondergeschikte term, het Denkvermogen. De goddelijke Bewuste-Kracht is alomtegenwoordig in de materiële kosmos, maar gesluierd, heimelijk in werking achter het actuele fenomeen van dingen, en drukt zich daar karakteristiek uit door zijn eigen ondergeschikte term, het Leven. En ofschoon we het principe van Materie nog niet apart onderzocht hebben, kunnen we toch al zien, dat het goddelijke Albestaan ook alomtegenwoordig is in de materiële kosmos, maar gesluierd, verborgen achter het actuele fenomeen van dingen en zich daar in eerste instantie manifesteert door haar eigen ondergeschikte term, Substantie, Vorm van zijn of Materie. Dan moet op dezelfde wijze het principe van goddelijke Zaligheid alomtegenwoordig zijn in de kosmos, inderdaad gesluierd en in bezit van zichzelf achter het actuele fenomeen van dingen, maar toch gemanifesteerd in ons door een of ander ondergeschikt principe van zichzelf, waarin zij verborgen is en waardoor zij gevonden moet worden en bereikt in de handeling van het universum.

Die term is iets in ons, dat we soms in een speciale betekenis de ziel noemen, --- zogezegd, het psychische principe, dat niet het leven is of het denkvermogen, nog minder het lichaam, maar dat in zichzelf de opening en opbloei van de essentie bevat van al deze naar hun eigen bijzondere zaligheid van zelf, naar licht, naar liefde, naar vreugde en schoonheid en naar verfijnde zuiverheid van zijn. In feite is er echter een dubbele ziel of psychische term in ons, zoals ieder ander kosmisch principe in ons ook dubbel is. Want we hebben twee denkvermogens, de ene is het oppervlakte denkvermogen van ons uitgedrukte evolutionaire ego, de oppervlakkige geestesgesteldheid, gecreëerd door ons in onze verschijning uit de Materie, een andere is het subliminale denkvermogen, dat niet gehinderd wordt door ons actuele mentale leven en haar strikte beperkingen, iets groots, krachtig en lichtend, het ware mentale wezen achter die oppervlakkige vorm van mentale persoonlijkheid, die we foutief voor onszelf nemen. Zo hebben we ook twee levens, een uiterlijk, verwikkeld in het fysieke lichaam, gebonden door haar voorbije evolutie in de Materie, dat leeft en geboren werd en zal sterven, de andere is een subliminale kracht van leven, die niet opgesloten is tussen de nauwe grenzen van onze fysieke geboorte en dood, maar die ons ware vitale wezen is achter de vorm van leven, die we onwetend nemen voor ons werkelijke bestaan. Zelfs in de materie van ons wezen is er deze dualiteit: want achter ons lichaam hebben we een subtieler materieel bestaan, dat niet alleen de substantie levert voor ons fysieke, maar ook voor onze vitale en mentale omhulsels en daarom onze werkelijke substantie is, die de fysieke vorm ondersteunt, die we foutief inbeelden als het hele lichaam van onze geest. Zo hebben we ook een dubbele psychische entiteit in ons, de oppervlakte begeerteziel, die werkt in onze vitale verlangens, onze emoties, esthetisch vermogen en mentaal zoeken naar vermogen, kennis en geluk, en een subliminale psychische entiteit, een zuiver vermogen van licht, liefde, vreugde en verfijnde essentie van zijn, die onze ware ziel is achter de uiterlijke vorm van psychisch bestaan, die we zo vaak adoreren door de naam. Wanneer enige reflectie van deze grotere en zuiverdere psychische entiteit naar de oppervlakte komt, zeggen we van een mens, dat hij een ziel heeft en wanneer het afwezig is in zijn uiterlijke psychische leven, zeggen we van hem, dat hij geen ziel heeft.

De uitwendige vormen van ons wezen zijn die van ons kleine egoïstische bestaan; de subliminale zijn de formaties van onze grotere ware individualiteit. Daarom zijn deze dat besloten gedeelte van ons wezen, waarin onze individualiteit dicht is bij onze universaliteit, het aanraakt, er in voortdurende relatie mee is en er mee omgaat. Het subliminale denkvermogen in ons is open voor de universele kennis van het kosmische Denkvermogen, het subliminale leven in ons voor de universele kracht van het kosmische Leven, de subliminale fysiekheid in ons voor de universele krachformatie van kosmische Materie; de dikke muren, die ons oppervlakte denkvermogen, leven en lichaam van deze dingen scheiden en die de Natuur met zoveel moeite, zo onvolmaakt en met zovele onhandige fysieke middelen moet doorboren, zijn daar, eenmaal in het subliminale, alleen een verfijnd medium van scheiding en communicatie. Zo is ook de subliminale ziel in ons open voor de universele zaligheid, die de kosmische ziel neemt in zijn eigen bestaan en in het bestaan van myriaden zielen, die hem vertegenwoordigen en in de werkingen van het denkvermogen, leven en materie, waarmee de Natuur zichzelf leent voor hun spel en ontwikkeling; maar de oppervlakteziel is afgesloten voor deze kosmische zaligheid door egoïstische muren van grote dikte, die inderdaad poorten van penetratie hebben, maar bij hun binnenkomst door hen worden de aanrakingen van de goddelijke kosmische Zaligheid belemmerd, verdraaid of moeten gemaskerd binnenkomen als hun eigen tegenstellingen.

Hieruit volgt, dat in deze oppervlakte of begeerteziel er geen werkelijk zieleleven is, maar een psychische deformatie en verkeerde opname van de aanraking van dingen. De ziekte van de wereld is, dat het individu zijn werkelijke ziel niet kan vinden en de hoofdoorzaak van deze ziekte is weer, dat hij in zijn omarming van uiterlijke dingen de werkelijke ziel van de wereld, waarin hij leeft, niet kan ontmoeten. Hij probeert daar de essentie van zijn, de essentie van vermogen, de essentie van bewust-bestaan, de essentie van zaligheid te vinden, maar ontvangt in plaats daarvan een menigte tegengestelde aanrakingen en indrukken. Als hij die essentie zou kunnen vinden, zou hij ook het ene universele wezen, vermogen, bewust bestaan en zaligheid vinden, zelfs in deze menigte aanrakingen en indrukken; de tegenstellingen van wat lijkt, zouden verzoend worden in de eenheid in harmonie van de Waarheid, die naar ons uitreikt in deze contacten. Tegelijkertijd zou hij zijn eigen ware ziel vinden en door hem zichzelf, want de ware ziel is de afgevaardigde van zijn zelf en zijn zelf en het zelf van de wereld zijn een. Maar hij kan dit niet doen door egoïstische onwetendheid in het denkvermogen van het denken, het hart van emotie, het besef, dat antwoordt op de aanraking van dingen, niet door een moedige of hartelijke omarming van de wereld, maar door een stroom van reikingen en inkrimpingen, voorzichtige benaderingen of verlangende bestormingen en sombere en ontevreden of panische en kwade terugdeinzingen, naar gelang dat de aanraking pleziert of niet pleziert, prettig is of alarmeert, bevredigt of niet bevredigt. De begeerteziel wordt door zijn verkeerde ontvangst van het leven de oorzaak van een drievoudige misinterpretatie van de rasa, de zaligheid in dingen, zodat hij, in plaats van de zuivere essentiële vreugde van zijn uit te beelden, ongelijkmatig weergegeven wordt in de drie termen van plezier, pijn en gelijkmoedigheid.

We hebben gezien, toen we de Heerlijkheid van Bestaan beschouwden in haar relaties met de wereld, dat er geen absoluutheid of essentiële geldigheid is in onze normen van plezier en pijn en gelijkmoedigheid, dat zij volledig bepaald worden door de subjectiviteit van het ontvangende bewustzijn en dat de graad van zowel plezier als pijn verhoogd kan worden tot het maximum of onderdrukt kan worden tot een minimum of zelfs totaal uitgewist in hun schijnbare natuur. Plezier kan pijn worden of pijn plezier, omdat zij in hun geheime werkelijkheid hetzelfde ding zijn, verschillend weergegeven in de gewaarwordingen en emoties. Gelijkmoedigheid is ofwel de onoplettendheid van de oppervlakte begeerteziel in haar denkvermogen, gewaarwordingen, emoties en hunkeringen naar de rasa van dingen of haar onvermogen om te ontvangen en er op te antwoorden of haar weigering om enig oppervlakte antwoord te geven of weer haar naar beneden drijven en verpletteren van het plezier of de pijn door de wil naar de neutrale tint van niet aanvaarden. Wat in al deze gevallen gebeurt, is ofwel een positieve weigering of een negatieve onwilligheid of onvermogen om op enige wijze aan de oppervlakte iets weer te geven of vertegenwoordigen, dat nog subliminaal actief is.

Want zoals we door psychologische observatie en experiment weten, dat het subliminale denkvermogen al deze aanrakingen van dingen ontvangt en herinnert, die het oppervlakte denkvermogen negeert, zullen we ook vinden, dat de subliminale ziel antwoordt op de rasa, of essentie in de ervaring, van deze dingen, die de oppervlakte begeerteziel afwijst door afkeer en weigering of negeert door neutrale niet-aanvaarding. Zelfkennis is onmogelijk, tenzij we achter ons oppervlaktebestaan gaan, dat hoofdzakelijk een resultaat is van selectieve uiterlijke ervaringen, een onvolmaakt klankbord of een haastige, ongeschikte en fragmentarische vertaling van een beetje uit het vele, dat we zijn, --- tenzij we hier achter gaan en ons dieplood naar beneden sturen in het onderbewuste en onszelf openen voor het superbewuste om zo hun relatie te kennen met ons oppervlaktewezen. Want tussen deze drie dingen beweegt ons bestaan en vindt in hen haar totaliteit. Het superbewuste in ons is een met het zelf en de ziel van de wereld en wordt niet beheerst door enige fenomenale verscheidenheid; hij bezit daarom de waarheid van dingen en de heerlijkheid van dingen in hun overvloed. Het zogenaamde onderbewuste[76], in dat lichtende hoofd van zichzelf, dat we subliminaal noemen, is, aan de andere kant, geen ware bezitter, maar een instrument van ervaring, zij is in de praktijk niet een met de ziel en zelf van de wereld, maar zij is er open voor door haar wereldervaring. De subliminale ziel is inwaarts bewust van de rasa van dingen en heeft een gelijkwaardige zaligheid in alle contacten; zij is ook bewust van de waarden en normen van de oppervlakte begeerteziel en ontvangt op haar eigen oppervlak overeenkomstige aanrakingen van plezier, pijn en gelijkmoedigheid, maar heeft gelijke zaligheid in allen. Met andere woorden, onze werkelijke ziel van binnen ervaart vreugde in al haar ervaringen, verzamelt kracht, plezier en kennis van hen, groeit door hen in haar voorraad en haar overvloed. Deze werkelijke ziel in ons dwingt het verminderende begeertedenkvermogen om te dragen wat pijnlijk voor hem is en hier in zelfs een plezier te zoeken en vinden, te weigeren wat plezierig voor hem is, zijn waarde te veranderen of om te keren, dingen gelijk te maken in gelijkmoedigheid of hen gelijk te maken in vreugde, de vreugde van de variëteit van bestaan. En zij doet dit, omdat zij aangezet wordt door het universele om zich te ontwikkelen door alle soorten van ervaring om zo te groeien in de Natuur. Anders kunnen we, als we alleen leefden door de oppervlakteziel, niet meer veranderen of vooruitgaan dan de plant of de steen, in wiens onbeweegbaarheid of in wiens routine van bestaan, omdat leven niet oppervlakkig bewust is, de geheime ziel van dingen vooralsnog geen instrument heeft, waarmee zij het leven kan redden uit de het vaste en nauwe gamma, waarin zij geboren is. De begeerteziel, op zichzelf gelaten, zou voor eeuwig in dezelfde groeven cirkelen.

Volgens het inzicht van oude filosofieën zijn plezier en pijn onafscheidelijk, zoals intellectuele waarheid en valsheid en vermogen en onvermogen en geboorte en dood; daarom zou de enige ontsnapping aan hen een totale gelijkmoedigheid zijn, een blanco antwoord op de prikkelingen van het wereldzelf. Maar een subtielere psychologische kennis laat ons zien, dat dit inzicht, dat alleen gebaseerd is op de oppervlakte feiten van bestaan, niet werkelijk de mogelijkheden van het probleem uitput. Het is mogelijk, door de werkelijke ziel naar de oppervlakte te brengen om de egoïstische normen van plezier en pijn te vervangen door een gelijke, een alomarmende persoonlijke-onpersoonlijke zaligheid. De liefhebber van de Natuur doet dit, wanneer hij universele vreugde vindt in alle dingen van de Natuur, zonder hoofdzakelijk afkeer of angst, sympathie of antipathie toe te laten, terwijl hij schoonheid waarneemt in wat voor anderen gemeen en onbetekenend, naakt en primitief, verschrikkelijk en afstotelijk is. De artiest en de dichter doen het, wanneer zij de rasa van het universele zoeken uit de esthetische emotie of uit de fysieke lijn of uit de mentale vorm van schoonheid of uit de innerlijke gewaarwording en vermogen, zoals van die, waar de gewone man zich vanaf afkeert of van die, waaraan hij gehecht is door de gewaarwording van plezier. De zoeker naar kennis, de Godgeliefde, die het object van zijn liefde overal vindt, de spirituele mens, de intellectueel, de gevoelige, de esthetische doen dit allemaal op hun eigen manier en moeten dat doen als zij in omvatting de Kennis, de Schoonheid, de Vreugde of het Goddelijke vinden, dat zij zoeken. Alleen in de delen, waarin het kleine ego gewoonlijk te sterk voor ons is, alleen in onze emotionele en fysieke vreugde en lijden, ons plezier en pijn van het leven, waarvoor de begeerteziel in ons uiterst zwak en lafhartig is, wordt de toepassing van het goddelijke principe uiterst moeilijk en lijkt voor velen onmogelijk en zelfs monsterlijk en weerzinwekkend. De onwetendheid van het ego vermindert hier door het principe van onpersoonlijkheid, die hij nog toepast zonder veel moeilijkheid in de Wetenschap, in de Kunst en zelfs in een zekere soort onvolmaakt spiritueel leven, omdat daar de regel van onpersoonlijkheid, die begeertes niet aanvalt, die de oppervlakteziel koestert en die waarden van verlangen, gefixeerd door het oppervlakte denkvermogen, waarin ons uiterlijke leven het meest vitaal geïnteresseerd is. In de vrijere en hogere bewegingen wordt van ons alleen een beperkte en gespecialiseerde gelijkheid en onpersoonlijkheid geëist, die geschikt is voor een bijzonder veld van bewustzijn en activiteit, terwijl de egoïstische basis van ons praktische leven bij ons blijft; in de lagere bewegingen moet de hele fundatie van ons leven veranderd worden om ruimte te maken voor onpersoonlijkheid en dit vindt de begeerteziel onmogelijk.

De ware ziel, heimelijk in ons, --- subliminaal, hebben we gezegd, maar dit woord is misleidend, want deze tegenwoordigheid is niet gelegen beneden de drempel van het wakende denkvermogen, maar brandt eerder in de tempel van ons binnenste hart achter het dikke scherm van een onwetend denkvermogen, leven en lichaam, niet subliminaal, maar achter de sluier, --- deze gesluierde psychische entiteit is de vlam van de Godheid, die altijd verlicht in ons is, onvernietigbaar door zelfs die dichte onbewustheid van enig spiritueel zelf, dat onze uiterlijke natuur verduistert. Het is een vlam, die geboren is uit het Goddelijke en die als lichtende inwoner van de Onwetendheid, erin groeit, totdat hij in staat is om haar naar de Kennis te richten. Het is de besloten Getuige en Regeling, de verborgen Gids, de Demon van Socrates, het innerlijke licht of de innerlijke stem van de mysticus. Die verduurt en is onvernietigbaar in ons van geboorte tot geboorte, onaangeraakt door de dood, achteruitgang en bederf, een onvernietigbare vonk van het Goddelijke. Niet het ongeboren Zelf of Atman, want het Zelf is zelfs in de heerschappij over het bestaan van het individu altijd gewaar van zijn universaliteit en transcendentie, hij is nog zijn afgezant in de vormen van de Natuur, de individuele ziel, caitya puruṣha, die het denkvermogen, leven en lichaam ondersteunt, achter het mentale, vitale en subtiel- fysieke wezen in ons staat en hun ontwikkeling en ervaring beziet en ervan profiteert. Deze andere persoon-vermogens in de mens, deze wezens van zijn wezen, zijn ook gesluierd in hun ware entiteit, maar zij brengen tijdelijke persoonlijkheden naar voren, die onze uiterlijke individualiteit samenstellen en wiens gecombineerde oppervlakkige handeling en verschijning van status we ons zelf noemen: deze binnenste entiteit, die vorm in ons aanneemt als de psychische Persoon, brengt ook een psychische persoonlijkheid naar voren, die verandert, groeit, ontwikkelt van leven naar leven; want dit is de reiziger tussen geboorte en dood en tussen dood en geboorte, onze natuurdelen zijn alleen zijn veelvoudig en veranderend gewaad. Het psychische wezen kan eerst alleen een besloten en gedeeltelijke en indirecte handeling uitvoeren door het denkvermogen, het leven en het lichaam, omdat deze delen van de Natuur ontwikkeld moeten worden als zijn instrumenten van zelfuitdrukking en hij is lang opgesloten door hun evolutie. Uitgezonden om de mens in de Onwetendheid te leiden naar het licht van Goddelijk Bewustzijn, neemt hij de essentie van alle ervaring in de Onwetendheid om een nucleus van de zielgroei in de natuur te vormen; de rest verandert hij in materiaal voor toekomstige groei van instrumenten, die hij moet gebruiken, totdat zij klaar zijn om een lichtende instrumentatie van het Goddelijke te zijn. Deze geheime psychische entiteit is het ware oorspronkelijke Bewustzijn in ons, dieper dan het gemaakte en conventionele bewustzijn van de moralist, want hij wijst altijd naar Waarheid en Recht en Schoonheid, naar Liefde en Harmonie en alles wat een goddelijke mogelijkheid in ons is en zet door totdat deze dingen de hoofdnoodzaak van onze natuur worden. De psychische persoonlijkheid bloeit als de heilige, de wijze, de ziener; wanneer zij de volledige kracht bereikt heeft, keert hij het wezen naar de Kennis van het Zelf en het Goddelijke, naar de allerhoogste Waarheid, naar het allerhoogste Goede, de allerhoogste Schoonheid, Liefde en Zaligheid, de goddelijke hoogten en grootheden, en opent ons voor de aanraking van de spirituele sympathie, universaliteit, eenheid. Waar, in tegenstelling, de psychische persoonlijkheid zwak, ruw en slecht ontwikkeld is, missen de fijnere delen en beweging in ons of zijn ze arm van karakter en vermogen, zelfs ofschoon het denkvermogen krachtig en briljant kan zijn, het hart van vitale emoties, hard en sterk en meesterlijk, de levenskracht dominant en succesvol, het lichamelijke bestaan rijk en gefortuneerd en een klaarblijkelijke heer en overwinnaar. Dan regeert de uiterlijke begeerteziel, de pseudo- psychische entiteit, en we nemen zijn misinterpretatie van psychische suggestie en aspiratie, zijn ideeën en idealen, zijn verlangens en hunkeringen foutief voor de ware zielematerie en rijkdom van spirituele ervaring[77]. Wanneer de geheime psychische Persoon naar voren kan komen naar de voorkant en, terwijl hij de begeerteziel vervangt, openlijk en totaal over deze uiterlijke natuur van denkvermogen, leven en lichaam kan heersen en niet gedeeltelijke en vanachter een sluier, dan kunnen deze gegoten worden in zielbeelden van wat waar, juist en schoon is en tenslotte kan de hele natuur gericht worden op het werkelijke doel van het leven, de allerhoogste overwinning, de opstijging naar het spirituele bestaan.

Maar het zou dan kunnen lijken, dat door het naar voren brengen van deze psychische entiteit, deze ware ziel in ons, en hem daar de leiding en controle geven, we alle vervulling zullen verkrijgen van ons natuurlijke wezen, waar we naar kunnen zoeken en ook de poorten openen van het koninkrijk van de Geest. En het zou ook goed beredeneerd kunnen worden, dat er geen behoefte is aan enige tussenkomst van een superieur Waarheid-Bewustzijn of principe van het Supramentale om ons te helpen de goddelijke status of goddelijkere vervolmaking te verkrijgen. Toch is het, ofschoon de psychische transformatie een noodzakelijke voorwaarde is van de totale transformatie van ons bestaan, niet alles wat nodig is voor de grootste spirituele verandering. Op de eerste plaats kan hij, omdat dit de individuele ziel is in de Natuur, zich openen voor de verborgen goddelijke gebieden van ons wezen en hun licht en vermogen en ervaring ontvangen en reflecteren, maar een andere, een spirituele transformatie van boven is noodzakelijk voor ons om ons zelf in zijn universaliteit en transcendentie te bezitten. Voor zichzelf zal het psychische wezen in een zeker stadium tevreden zijn om een formatie van waarheid, goede en schoonheid te scheppen en dat zijn standplaats te maken; in een verder stadium kan hij passief onderworpen worden aan het wereld-zelf, een spiegel van het universele bestaan, bewustzijn, vermogen, zaligheid, maar niet hun volledige deelnemer of bezitter. Ofschoon dichterbij en aangrijpend verenigd met het kosmische bewustzijn in kennis, emotie en zelfs waardering door de zintuigen, kan hij zuiver ontvankelijk en passief worden, verwijderd van meesterschap en handeling in de wereld; of, een met het statische zelf achter de kosmos, maar inwaarts gescheiden van de wereldbeweging, terwijl hij zijn identiteit verliest in zijn Bron, zou hij terug kunnen keren naar die Bron en noch verder de wil hebben of het vermogen voor zijn uiteindelijke missie hier om de natuur ook te leiden naar haar goddelijke realisatie. Want het psychische wezen kwam in de Natuur uit het Zelf, het Goddelijke en hij kan terugkeren van de Natuur naar het stille Goddelijke door de stilte van het Zelf en een allerhoogste spirituele onbeweeglijkheid. Weer, als eeuwig deel van het Goddelijke[78], is dit deel door de wet van de Oneindigheid onscheidbaar van zijn Goddelijke Geheel, is dit deel inderdaad zelf dat Geheel, behalve in zijn frontale verschijning, zijn frontale afscheidende zelfervaring; hij kan ontwaken in die werkelijkheid en er in onderdompelen naar de blijkbare vernietiging of tenminste de samensmelting van het individuele bestaan. Een kleine nucleus hier in de massa van onze onwetende Natuur, zodat dat omschreven is in de Upanishad als niet groter dan de duim van de mens, kan zich door de spirituele instroming vergroten en de hele wereld omarmen met het hart en het denkvermogen in een intieme vereniging en eenheid. Of hij kan zijn eeuwige Metgezel gewaar worden en kiezen om voor altijd te leven in Zijn tegenwoordigheid, in een onvernietigbare vereniging en eenheid als de eeuwige minnaar met de eeuwige Geliefde, die van alle spirituele ervaringen de meest intense is in schoonheid en verrukking. Dit zijn allemaal grote en prachtige prestaties van ons spirituele zelf-vinden, maar zij zijn niet noodzakelijkerwijze het laatste eind en totale voltooiing; er is meer mogelijk.

Want dit zijn prestaties van het spirituele denkvermogen in de mens; het zijn bewegingen van dat denkvermogen, dat zichzelf voorbij gaat, maar op zijn eigen vlak, naar de schoonheden van de Geest. Het Denkvermogen, zelfs op zijn hoogste niveaus, ver voorbij onze huidige geestesgesteldheid, handelt nog in zijn natuur door verdeling; hij neemt de aspecten van de Eeuwige en behandelt ieder aspect alsof het de hele waarheid van het Eeuwige Wezen was en kan in ieder zijn eigen volmaakte vervulling vinden. Hij richt ze zelfs op in tegengestelden en schept een hele reeks van deze tegengestelden, de Stilte van het Goddelijke, en de goddelijke Dynamiek, de onbeweeglijke Brahman, ver van het bestaan, zonder kwaliteiten en de actieve Brahman met kwaliteiten, Heer van het Bestaan, Zijnde en Wordend, de Goddelijke Persoon en een onpersoonlijk zuiver Bestaan; dan kan hij zichzelf wegsnijden van de ene en zichzelf in de andere onderdompelen als de enige blijvende Waarheid van het bestaan. Hij kan de Persoon als de enige Werkelijkheid beschouwen of de Onpersoonlijke als alleen waar; hij kan de Minnaar beschouwen als het enige middel van uitdrukking van eeuwige Liefde of liefde als de enige zelfuitdrukking van de Minnaar; hij kan wezens zien als alleen persoonlijke vermogens van een onpersoonlijk Bestaan of onpersoonlijk bestaan als alleen een toestand van het ene Wezen, de Oneindige Persoon. Zijn spirituele prestatie, zijn doorgangsweg naar het allerhoogste doel zal deze verdelende lijnen volgen. Maar voorbij deze beweging van het spirituele Denkvermogen is de hogere ervaring van het Supramentale Waarheid-Bewustzijn; daar verdwijnen deze tegengestelden en deze gedeelten worden opgegeven in de rijke totaliteit van een allerhoogste en integrale realisatie van eeuwig Zijn. Dit is het doel, dat we ontvangen hebben, de voltooiing van ons bestaan hier door een ascensie naar het Supramentale Waarheid-Bewustzijn en zijn neerdaling in onze natuur. De psychische transformatie moet na de opstijging in de spirituele verandering gecompleteerd, geintegraliseerd, te boven gegaan en omhooggetild worden door een supramentale transformatie, die hem optilt naar het toppunt van de opstijgende inspanning.

Zoals tussen de andere verdeelde en tegengestelde termen van het gemanifesteerde Wezen, zo kan ook een supramentale bewustzijnsenergie alleen een volmaakte harmonie vestigen tussen deze twee termen, --- alleen schijnbaar tegengesteld door de Onwetendheid, --- van geesttoestand en werelddynamiek in ons belichaamde bestaan. In de Onwetendheid centreert de Natuur de orde van haar psychologische bewegingen niet rond het geheime spirituele zelf, maar rond zijn vervanger, het ego-principe: een zeker ego-centrisme is de basis, waarop we onze ervaringen en relaties samenbinden in het midden van de complexe contacten, tegenstellingen, dualiteiten, incoherenties van de wereld, waarin wij leven; dit ego- centrisme is onze rots van veiligheid tegen het kosmische en oneindige, onze verdediging. Maar bij onze spirituele verandering moeten we aan deze verdediging voorbijgaan; het ego moet verdwijnen, de persoon vindt zichzelf opgelost in een uitgestrekte onpersoonlijkheid en in deze onpersoonlijkheid is er eerst geen sleutel naar een geordende dynamiek van handelen. Een zeer gebruikelijk resultaat is, dat men verdeeld is in twee delen van zijn; de spirituele van binnen, de natuurlijke van buiten; in de ene is er de goddelijke realisatie, gezeten in een volmaakte innerlijke vrijheid, maar het natuurlijke deel gaat voort met de oude handeling van de Natuur, vervolgt door een mechanische beweging van voorbije energieën haar al uitgezonden impuls. Zelfs als er een volledige oplossing is van de beperkte persoon en de oude ego-centrische orde, kan de uiterlijke natuur het veld worden van een klaarblijkelijke incoherentie, ofschoon binnen alles lichtend is met het Zelf. Zo worden we uitwendig inert en inactief, bewogen door omstandigheid of krachten, maar niet zelf-beweegbaar[79], zelfs ofschoon het bewustzijn van binnen verlicht is, of als een kind, ofschoon er binnen een overvloedige zelfkennis [80] is, of als iemand, inconsequent in denken en impuls, ofschoon er van binnen een uiterste kalmte en sereniteit is[81], of als de wilde en verwarde ziel, ofschoon er van binnen de zuiverheid en houding van de Geest is[82]. Of, wanneer er een geordende dynamiek is in de uiterlijke natuur, kan het een voortzetting zijn van oppervlakkige ego-handeling, bijgewoond, maar niet geaccepteerd door het innerlijke wezen, of een mentale dynamiek, die niet volmaakt expressief kan zijn voor de innerlijke spirituele realisatie; want er is geen gelijkwaardigheid tussen handeling van het denkvermogen en status van de geest. Zelfs op zijn best moet, waar er een intuïtieve begeleiding is van het Licht van binnenuit, de natuur van zijn uitdrukking in dynamiek van handeling getekend worden met de onvolmaaktheden van het denkvermogen, leven en lichaam, een Koning met onbekwame ministers, een Kennis, uitgedrukt in de waarden van de Onwetendheid. Alleen de neerdaling van het Supramentale met zijn volmaakte eenheid van Waarheid- Kennis en Waarheid-Wil kan in het uiterlijke, zowel als in het innerlijke bestaan de harmonie van de Geest vestigen; want hij alleen kan de waarden van de Onwetendheid volledig omkeren tot de waarden van Kennis.

In de vervulling van ons psychisch wezen, alsook de voltooiing van onze delen van het denkvermogen en leven is de relatie er van tot zijn goddelijke bron, tot zijn corresponderende waarheid in de Allerhoogste Werkelijkheid, de onmisbare beweging; en hier, zoals ook daar, kan het door het vermogen van het Supramentale gedaan worden, met een integrale volledigheid, een intimiteit, die een authentieke identiteit wordt; want het Supramentale verbindt de hogere en lagere hemisferen van het Ene Bestaan. In het Supramentale is het integrerende Licht, de samensmeltende Kracht, de wijde opening naar de allerhoogste Ananda: het psychische wezen, omhooggetild door dat Licht en die Kracht, kan zichzelf verenigen met de oorspronkelijke Zaligheid van bestaan, vanwaar hij kwam: door de dualiteiten van pijn en plezier te boven te komen, door het denkvermogen, leven en lichaam te bevrijden van vrees en vermindering, kan hij de contacten in de wereld omvormen in termen van Goddelijke Ananda.

HOOFDSTUK XXIV

Materie

Hij bereikte de kennis, dat Materie Brahman is.

Taittiriya Upanlshad[83]

WE HEBBEN nu de rationele verzekering, dat het Leven noch een onverklaarbare droom, noch een onmogelijk kwaad is, dat vooralsnog een smartelijk feit is geworden, maar een machtige pulsatie van het goddelijke Albestaan. We zien iets van haar fundatie en haar principe, we kijken omhoog naar haar hoge potentie en uiteindelijke goddelijke opbloei. Maar er is een principe tussen alle andere, dat we nog niet voldoende hebben beschouwd, het principe van Materie, waarop het Leven stoelt als op een voetstuk of waaruit zij ontwikkelt als de vorm van een veelvertakte boom uit zijn omhullende zaad. Het denkvermogen, leven en lichaam van de mens hangen af van dit fysieke principe en wanneer de opbloei van het Leven het resultaat is van Bewustzijn, dat tevoorschijn komt in het Denkvermogen, dat zich uitbreidt, zichzelf optilt op zoek naar zijn eigen waarheid in de uitgestrektheid van het supramentale bestaan, lijkt zij ook nog bepaald te worden door dit lichaamsomhulsel en door deze fundatie van de Materie. De belangrijkheid van het lichaam is duidelijk; omdat de mens een lichaam en een brein ontwikkeld heeft of gekregen heeft, die in staat zijn om een voortgaande mentale verlichting te ontvangen of te dienen, is hij uitgestegen boven het dier. Op gelijke wijze kan hij alleen door een lichaam te ontwikkelen of tenminste een functionering van het fysieke instrument, in staat zijn om een nog hogere verlichting te ontvangen en te dienen, boven zichzelf uitrijzen en, niet hoofdzakelijk in het denken en in zijn innerlijke wezen, maar in het leven, een volmaakte goddelijke mensheid realiseren. Anders wordt ofwel de belofte van het Leven teniet gedaan, haar betekenis opgegeven en kan het aardse wezen alleen Sachchidananda bereiken door zichzelf te vernietigen, door het denkvermogen, leven en lichaam van zich te laten vallen en naar het zuivere Oneindige terug te keren, of anders is de mens geen goddelijk instrument, is er een voorbestemde grens aan het bewuste voortgaande vermogen, dat hem onderscheidt van alle andere aardse bestaansvormen en zoals hij ze voorheen vervangen heeft, moet een ander hem vervangen en zijn erfenis op zich nemen.

Het lijkt inderdaad, dat het lichaam van het begin de grootste moeilijkheid van de ziel is, zijn voortdurende struikelblok en steen van aanstoot. Daarom heeft de vurige zoeker van spirituele vervulling zijn vloek tegen het lichaam begraven en zijn wereldafschuw selecteert dit wereldprincipe boven alle andere dingen als een speciaal voorwerp van walging. Het lichaam is de duistere last, die hij niet kan dragen; zijn obstinate materiële grofheid is de obsessie, die hem drijft voor bevrijding naar het leven van de asceet. Om er van af te komen is hij zelfs zo ver gegaan om haar bestaan te ontkennen en de werkelijkheid van het materiële universum. De meeste religies hebben hun vloek gezet op de Materie en hebben de weigering of opgegeven tijdelijke ondergaan van het fysieke leven de test gemaakt van religieuze waarheid en spiritualiteit. De oudere geloofsovertuigingen, die geduldiger waren, somberder diepzinnig, niet aangeraakt door de marteling en het koortsachtige ongeduld van de ziel onder de last van het IJzeren Tijdperk, maakten deze formidabele verdeling niet; zij erkenden de Aarde als Moeder en de Hemel als Vader en verleende hen een gelijke liefde en eerbied; maar hun oude geheimen zijn duister en onpeilbaar voor onze blik, die of onze kijk op dingen materialistisch is of spiritueel op gelijke wijze tevreden is om de Gordiaanse knoop van het probleem van het bestaan met een beslissen slag door te snijden en een ontsnapping te accepteren naar een eeuwige zaligheid of een einde in een eeuwige vernietiging of een eeuwige stilte.

De twist begint niet werkelijk met onze ontwaking naar onze spirituele mogelijkheden; hij begint vanaf de verschijning van het leven zelf en haar strijd om haar activiteiten te vestigen en haar permanente verzamelingen van levende vorm tegen de kracht van inertie in, tegen de kracht van onbewustheid in, tegen de kracht van atomaire uiteenval, die in het in het materiële principe de knoop van de grote Ontkenning zijn. Het Leven is in voortdurende oorlog met de Materie en de strijd lijkt altijd te eindigen in de klaarblijkelijke nederlaag van het Leven en in de ineenstorting naar beneden naar het materiële principe, dat we dood noemen. De disharmonie verdiept met de verschijning van het Denkvermogen; want het Denkvermogen heeft zijn eigen twist met zowel het Leven als de Materie: hij voert voortdurend oorlog met hun beperkingen; in voortdurende onderwerping aan en opstand tegen de ruwheid en inertie van de ene en de passies en smarten van de andere; en de strijd lijkt uiteindelijk, ofschoon niet erg zeker, te keren naar een gedeeltelijke en kostbare overwinning van het Denkvermogen, waarin hij de vitale hunkeringen verovert, onderdrukt of zelfs verslaat, de fysieke kracht benadeelt en de balans van het lichaam verstoort in het belang van een grotere mentale activiteit en een hoger moreel wezen. In deze strijd vinden het ongeduld van het Leven, de afkeer voor het lichaam en de terugdeinzing voor beiden naar een zuiver mentaal en moreel bestaan hun opgang. Wanneer een mens ontwaakt naar een bestaan voorbij het Denkvermogen, draagt hij dit principe van onbalans nog verder. Denkvermogen, Leven en Lichaam worden veroordeeld als de drieheid,van de wereld, het vlees en de duivel. Het denkvermogen wordt ook vervloekt als de bron van alle kwalen; oorlog wordt verklaard tussen de geest en zijn instrumenten en de overwinning van de spirituele inwoner wordt gezocht in uitwijking uit zijn nauwe woonplaats, een weigering van het denkvermogen, leven en lichaam en een terugtrekking in zijn eigen oneindigheden. De wereld is een onbalans en we zullen haar verwardheden het beste oplossen door het principe van onbalans zelf tot zijn uiterste mogelijkheid te brengen, een wegsnijden en uiteindelijke scheiding.

Maar deze nederlagen en overwinningen zijn alleen schijnbaar, deze oplossing is geen oplossing, maar een ontsnapping uit het probleem. Het Leven wordt niet werkelijk verslagen door de Materie; zij maakt een compromis door de dood te gebruiken voor de voortgang van het leven. Het Denkvermogen is niet werkelijk zegevierend over het Leven en de Materie, maar heeft alleen een onvolmaakte ontwikkeling verkregen van enige van zijn potenties ten koste van anderen, die gebonden zijn aan de niet gerealiseerde en geweigerde mogelijkheden van zijn beter gebruik van leven en lichaam. De geïndividualiseerde ziel heeft de lagere drievoudigheid niet overwonnen, maar alleen hun claim op hem geweigerd en gevlucht van het werk, dat de geest ondernomen had, toen hij zich het eerst goot in de vorm van het universum. Het probleem zet zich voort, omdat het werk van het Goddelijke in het universum zich voortzet, maar zonder enige bevredigende oplossing van het probleem of enige zegevierende vervulling van de arbeid. Daarom moeten we, omdat het ons eigen standpunt is, dat Sachchidananda het begin is, het midden en het eind en dat strijd en onbalans geen eeuwige en principiële principes kunnen zijn in Zijn wezen, maar door juist hun bestaan arbeid inhouden naar een volmaakte oplossing en een volledige overwinning, die oplossing zoeken in een werkelijke overwinning van het Leven over de Materie door het vrije en volmaakte gebruik van het lichaam door het Leven, in een werkelijke overwinning van het Denkvermogen over het Leven en de Materie door een vrij en volmaakt gebruik van levenskracht en de vorm door het Denkvermogen en in een werkelijke overwinning van de Geest over de drievoudigheid door een vrije en volmaakte bewoning van het denkvermogen, leven en lichaam door een bewuste geest; in het gezichtspunt hebben we uitgewerkt, dat alleen deze laatste verovering de anderen werkelijk mogelijk maakt. We moeten dan tot het eind, opdat we zouden kunnen zien hoe deze veroveringen helemaal of geheel mogelijk zouden kunnen zijn, de werkelijkheid van de Materie uitvinden, precies zoals we, toen we de fundamentele kennis zochten, de werkelijkheid van het Denkvermogen en de Ziel en het Leven uitgevonden hebben.

Op een bepaalde manier is de Materie onwerkelijk en niet-bestaand; dat is te zeggen, onze huidige kennis, idee en ervaring van de Materie is niet haar waarheid, maar hoofdzakelijk een fenomeen van bijzondere relatie tussen onze zintuigen en het albestaan, waarin wij bewegen. Wanneer de Wetenschap ontdekt, dat de Materie zichzelf oplost in vormen van Energie, heeft zij grip op een universele en fundamentele waarheid; en wanneer filosofie ontdekt, dat Materie alleen bestaat als een substantiële verschijning aan het bewustzijn en dat de ene werkelijkheid Geest is of zuiver bewust Wezen, heeft zij grip op een grotere en meer volledige, een nog meer fundamentele waarheid. Maar de vraag blijft nog, waarom de Energie de vorm van Materie aan zou nemen en niet van hoofdzakelijk krachtstromen of waarom dat wat werkelijk Geest is het fenomeen van Materie zou toelaten en niet zou rusten in toestanden, neigingen en vreugden van de geest. Dit, zoals gezegd, is het werk van het Denkvermogen of anders is het, omdat klaarblijkelijk het Denken niet onmiddellijk de materiële vorm van dingen schept of zelfs waarneemt, het werk van de Gewaarwording; het zintuigdenkvermogen schept de vormen, die hij lijkt waar te nemen en het gedachtedenkvermogen werkt op de vormen in, die het zintuigdenkvermogen aan hem presenteert. Maar het individuele belichaamde denkvermogen is klaarblijkelijk niet de schepper van het fenomeen van Materie, het aardebestaan kan het resultaat niet zijn van het menselijke denkvermogen, dat zelf het resultaat is van het aardebestaan. Wanneer we zeggen, dat de wereld alleen in ons eigen denkvermogen bestaat, drukken we alleen een niet-feitelijkheid uit en een verwarring; want de materiële wereld bestond voor de mens op aarde was en zij zal blijven bestaan als de mens van de aarde verdwijnt of zelfs als ons individuele denkvermogen zichzelf vernietigt in het Oneindige. Wij moeten dan concluderen, dat er een universeel Denkvermogen[84] is, onderbewust voor ons in de vorm van het universum of suprabewust in zijn geest, die die vorm geschapen heeft voor zijn bewoning. En omdat de schepper voorafgegaan moet zijn aan zijn schepping en deze moet voorbijgaan, houdt dit werkelijk een suprabewust Denkvermogen in, dat door de instrumentatie van een universele gewaarwording in zichzelf de relatie creëert van vorm met vorm en het ritme samenstelt van het materiële universum. Maar ook dit is geen volledige oplossing; zij vertelt ons, dat Materie een schepping is van Bewustzijn, maar zij legt niet uit, hoe het Bewustzijn er toe kwam Materie te scheppen als de basis van zijn kosmische werkingen.

Wij zullen beter begrijpen, wanneer we onmiddellijk teruggaan naar het oorspronkelijke principe van dingen. Bestaan is in haar activiteit een Bewuste–Kracht, die de werkingen van haar kracht presenteert aan haar bewustzijn als vormen van haar eigen wezen. Omdat Kracht alleen de handeling is van een alleen bestaand Bewust- Wezen, kan zijn resultaat niet anders zijn dan vormen van dat Bewust-Wezen; Substantie of Materie is dan alleen een vorm van de Geest. De verschijning, die deze vorm van de Geest aanneemt voor onze zintuigen, is te danken aan de verdelende handeling van het Denkvermogen, van waaruit we in staat zijn geweest om consequent het hele fenomeen van het universum af te leiden. We weten nu, dat het Leven een handeling is van de Bewuste-Kracht, waarvan materiële vormen het resultaat zijn; het Leven, verwikkeld in deze vormen, dat eerst in hen verschijnt als onbewuste kracht, ontwikkelt het bewustzijn, dat het werkelijke zelf van de kracht is en dat nooit ophield erin te bestaan, zelfs ongemanifesteerd, en brengt het terug in manifestatie als Denkvermogen. We weten ook, dat het Denkvermogen een inferieur vermogen is van de oorspronkelijke bewuste Kennis of Supramentale, een vermogen, waarvoor Leven handelt als een instrumentele energie; want Bewustzijn of Chit, dat neerdaalt door het Supramentale, vertegenwoordigt zichzelf als Denkvermogen, Kracht van bewustzijn of Tapas vertegenwoordigt zichzelf als Leven. Het Denkvermogen geeft door zijn afscheiding van zijn eigen hogere realiteit in het Supramentale, het Leven de verschijning van verdeling en wordt, door zijn verdere involutie in zijn eigen Leven-Kracht, onderbewust in het Leven en geeft zo de uitwendige verschijning van een onbewuste kracht aan zijn materiële werkingen. Daarom moet het onbewustzijn, de inertie, de atomaire uiteenval van de Materie hun bron hebben in deze alverdelende en zelfverwikkelende handeling van het Denkvermogen, waardoor ons universum ontstond. Zoals Denkvermogen alleen een uiteindelijke handeling is van het Supramentale in de neerdaling naar de schepping en het Leven een handeling van Bewuste-Kracht, die werkt in de condities van de Onwetendheid, geschapen door deze neerdaling van het Denkvermogen, zo is de Materie, zoals we het kennen, alleen de uiteindelijke vorm, die door het bewuste wezen aangenomen wordt als resultaat van die werking. Materie is substantie van het ene Bewust-Wezen, dat fenomenaal verdeeld is in zichzelf door de handeling van het universele Denkvermogen[85], --- een verdeling, die het individuele denkvermogen herhaalt en waarin hij verblijft, maar die de eenheid van de Geest of de eenheid van de Energie of de werkelijke eenheid van de Materie niet opheft of helemaal niet vermindert.

Maar waarom deze fenomenale en pragmatische verdeling van een ondeelbaar Bestaan? Omdat het Denkvermogen het principe van veelvoudigheid naar haar uiterste potentieel moet brengen, wat alleen gedaan kan worden door afgescheidenheid en verdeling. Om dat te doen moet hij, terwijl hij zich stort in het Leven om vormen van het Veelvoudige te creëren, aan het universele principe van Zijn de verschijning geven van een grove en materiële substantie, in plaats van een zuivere en subtiele substantie. Hij moet, zogezegd, haar de verschijning geven van substantie, die zichzelf aanbiedt aan het contact van het Denkvermogen als stabiel ding of object in een blijvende veelvoudigheid van objecten en niet van substantie, die zichzelf aanbiedt aan het contact van zuiver bewustzijn als iets van zijn eigen zuivere eeuwige bestaan en werkelijkheid of aan de subtiele gewaarwording als een principe van plastische vorm, dat vrijelijk het bewuste wezen uitdrukt. Het contact van het denkvermogen met zijn objecten creëert wat we gewaarwording noemen, maar hier moet het een duistere veruiterlijkte gewaarwording zijn, die verzekerd moet worden van de werkelijkheid, waar zij contact mee maakt. De neerdaling van zuivere substantie in materiële substantie volgt dan onvermijdelijk op de neerdaling van Sachchidananda door het Supramentale in het denkvermogen en het leven. Het is een noodzakelijk resultaat van de wil om de veelvoudigheid van zijn en een gewaarzijn van dingen vanuit gescheiden centra van bewustzijn de eerste methode van deze lagere ervaring van bestaan te maken. Als we teruggaan naar de spirituele basis van dingen, lost de substantie in haar hoogste zuiverheid zichzelf op in zuiver bewust wezen, zelfbestaand, inherent zelfgewaar door identiteit, maar zij keert haar bewustzijn nog niet naar zichzelf als object. Het Supramentale reserveert dit zelfgewaarzijn door identiteit als zijn substantie van zelfkennis en zijn licht van zelfschepping, maar presenteert voor die schepping het Wezen aan zichzelf als het subject-object, een en veelvoudig van zijn eigen actieve bewustzijn. Het Wezen wordt daar als een object gehouden in een allerhoogste kennis, dat, door begrip, beiden kan zien als een object van kennisname binnen zichzelf en subjectief als zichzelf, maar kan het ook gelijktijdig, door aanvoelen, projecteren als een object (of objecten) van kennisname binnen de begrenzing van zijn bewustzijn, niet anders dan zichzelf, deel van zijn wezen, maar een deel (of delen) weggezet van zichzelf, --- zogezegd, van het centrum van visie, waarin het Wezen zichzelf concentreert als de Kenner, Getuige of Purusha. We hebben gezien, dat vanuit dit begrijpende bewustzijn de beweging van het Denkvermogen naar boven komt, de beweging, waardoor de individuele kenner een vorm van zijn eigen universele wezen beschouwt als anders dan hij; maar in het goddelijke Denkvermogen is er onmiddellijk of eerder gelijktijdig een andere beweging of tegengestelde kant van dezelfde beweging, een handeling van vereniging in het wezen, die deze fenomenale verdeling heelt en voorkomt, dat hij zelfs gedurende een moment uitsluitend werkelijk wordt voor de kenner. Deze handeling van bewuste vereniging wordt anders in het verdelende Denkvermogen stompzinnig, onwetend, nogal uiterlijk vertegenwoordigd als contact in bewustzijn tussen verdeelde wezens en gescheiden objecten en bij ons wordt dit contact in verdeeld bewustzijn hoofdzakelijk vertegenwoordigd door het principe van gewaarwording. Op deze basis van gewaarwording, op dit contact van vereniging, onderhavig aan verdeling, baseert de handeling van het gedachte- denkvermogen zichzelf en bereidt zich voor op de terugkeer naar een hoger principe van vereniging, waarin verdeling onderworpen gemaakt is aan eenheid en er ondergeschikt aan gemaakt. Substantie dan, zoals wij het kennen, materiële substantie, is de vorm, waarin het Denkvermogen, dat handelt door zintuiglijke contacten, het Bewuste Wezen aanraakt, waarvan hijzelf een beweging van kennis is.

Maar het Denkvermogen neigt juist door zijn natuur de substantie van bewust-wezen te kennen en te voelen, niet in haar eenheid of totaliteit, maar door het principe van verdeling. Hij ziet het, als het ware, in oneindig kleine punten, die hij bij elkaar associeert om een totaliteit te bereiken en het kosmische Denkvermogen werpt zichzelf in deze gezichtspunten en associaties en verblijft in hen. Terwijl hij zo verblijft, scheppend door zijn ingeboren kracht als de tussenpersoon van Werkelijk-Idee, gebonden door zijn eigen natuur om al zijn waarnemingen om te zetten in energie van leven, omdat de Albestaande al Zijn zelfgezichtspunten omzet in verschillende energieën van Zijn scheppende Kracht van bewustzijn, verandert het kosmische Denkvermogen deze, zijn veelvoudige gezichtspunten van universeel bestaan, in standpunten van universeel Leven; hij verandert ze in Materie, in vormen van atomisch zijn, bezield met leven, dat hen vormt en bestuurt door het denkvermogen en wil, die de formatie in beweging brengen. Tegelijkertijd moeten de atomische bestaansvormen, die hij op die manier vormt, door de werkelijke wet van hun wezen, neigen zichzelf te associëren, te verenigen; en elk van deze samenstellingen, ook bezield met het verborgen leven, dat hen vormt en het verborgen denkvermogen en de wil, die hen in beweging brengen, draagt ook met zich een fictie van een gescheiden individueel bestaan. Ieder zodanig individueel voorwerp of bestaan wordt ondersteund, in overeenstemming met het feit of het denkvermogen erin impliciet of expliciet is, ongemanifesteerd of gemanifesteerd door zijn mechanische ego van kracht, waarin de wil om te zijn stom is en gevangen, maar desalniettemin krachtig of door zijn zelfbewuste mentale ego, waarin de wil om te zijn bevrijd is, bewust, gescheiden actief.

Dus geen enkele eeuwige en oorspronkelijk wet van eeuwige en oorspronkelijke Materie, maar de natuur van handeling van het kosmische Denkvermogen is de oorzaak van het atomische bestaan. Materie is een schepping en voor haar schepping was de oneindig kleine hoeveelheid, een extreme fragmentatie van de Oneindigheid, noodzakelijk als het startpunt of basis. Ether kan bestaan en bestaat als onaantastbare, haast spirituele ondersteuning van Materie, maar als fenomeen lijkt het, tenminste voor onze huidige kennis, niet materieel aantoonbaar te zijn. Wanneer we het zichtbare samenstel of het vormelijke atoom in essentiële atomen opdelen, hen opbreken in de meest oneindig kleine stof van zijn, zullen we toch door de natuur van het Denkvermogen en Leven, dat hen gevormd heeft, een of ander uiterst atomair bestaan bereiken, misschien instabiel, maar dat zichzelf altijd opnieuw fenomenaal samenstelt in de eeuwige stroom van kracht en geen hoofdzakelijk niet-atomaire uitbreiding, die niet in staat is tot inhouden. Niet-atomaire uitbreiding van substantie, uitbreiding, die geen samenstelling is, co-existentie, anders dan door distributie in de ruimte zijn werkelijkheden van zuiver bestaan, zuivere substantie; zij zijn een kennis van het Supramentale en een principe van zijn dynamiek, geen scheppend concept van het verdelende Denkvermogen, ofschoon het Denkvermogen hen gewaar kan worden achter zijn werkingen. Zij zijn de werkelijkheid, die aan de Materie ten grondslag ligt, maar niet het fenomeen, dat we Materie noemen. Denkvermogen, Leven en Materie kunnen zelf een zijn met dat pure bestaan en bewuste uitbreiding in hun statische werkelijkheid, maar niet handelen door die eenheid in hun dynamische handeling, zelfwaarneming en zelfformatie.

Daarom bereiken we deze waarheid van Materie, dat er een ontvankelijke zelfuitbreiding van zijn is, die zichzelf uitwerkt in het universum als substantie of object van bewustzijn en die het kosmische Denkvermogen en Leven in hun creatieve handeling vertegenwoordigen door atomaire verdeling en samenstelling als dat wat we Materie noemen. Maar deze Materie, zoals het Denkvermogen en Leven, is nog het Wezen of Brahman in zijn zelfscheppende handeling. Het is een vorm van de kracht van het bewuste Wezen, een vorm, gegeven door het Denkvermogen en gerealiseerd door het Leven. Zij houdt in zich, als haar eigen werkelijkheid, bewustzijn, verborgen voor zichzelf, verwikkeld en geabsorbeerd in het resultaat van zijn eigen zelfformatie en daarom zelfvergeetachtig. En, hoe woest en leeg van gevoel het voor ons lijkt, toch is het voor de geheime ervaring van het bewustzijn, erin verborgen, heerlijkheid van zijn, dat zichzelf aanbiedt aan dit geheime bewustzijn als object van gewaarwording om die verborgen godheid uit zijn geheimhouding te lokken. Manifest zijn als substantie, kracht van Wezen, in vorm gegoten, in een gevormde zelfvertegenwoordiging van het geheime zelfbewustzijn, zaligheid, die zichzelf aanbiedt aan zijn eigen bewustzijn als object, --- wat is dat anders dan Sachchidananda? Materie is Sachchidananda, weergegeven aan Zijn eigen mentale ervaring als een formele basis van objectieve kennis, handeling en heerlijkheid van bestaan.

HOOFDSTUK XXV

De Knoop van de Materie

Ik kan niet reizen naar de Waarheid van de lichtende Heer door kracht of door de dualiteit...Wie beschermen de fundatie van valsheid? Wie zijn de bewakers van de onwerkelijke wereld?

Toen was het bestaan niet, noch niet- bestaan, de middenwereld was niet, noch de Ether, noch wat er voorbij is.

Wat bedekte alles? Waar was het? In wiens toevluchtsoord? Wat was de oceaan, dicht en diep? Dood was niet, noch onsterfelijkheid, noch de kennis van dag en nacht. Die Ene leefde zonder adem door zijn zelfwet, er was niets anders, noch plechtigs er voorbij. In het begin was Duisternis verborgen door duisternis, alles was een oceaan van onbewustheid. Toen het universele wezen verborgen was door fragmentatie, werd Die Ene geboren door de grootheid van zijn energie. Die bewoog eerst als verlangen van binnen, wat het oorspronkelijke zaad was van het denkvermogen. De zieners van de Waarheid ontdekten het gebouw van zijn in niet-zijn door de wil in het hart en door het denken; hun straal werd horizontaal uitgebreid; maar wat was er onder; wat was erboven? Er waren Werpers van hetzaad, er waren Grootheden, er was zelfwet beneden, er was Wil boven.

Rig Veda[86]

WANNEER DAN de conclusie, die we bereikt hebben, juist is, --- en er is geen andere mogelijk met de data, waarmee we werken, --- dan heeft de scherpe verdeling, die praktische ervaring en lange gewoonte van denkvermogen geschapen hebben tussen Geest en Materie, niet langer enige fundamentele werkelijkheid. De wereld is een gedifferentieerde eenheid, een veelvoudige eenheid, geen voortdurende poging tot een compromis tussen eeuwige wanklanken, geen eeuwigdurende strijd tussen onoplosbare tegenstellingen. Een onvervreemdbare eenheid, die oneindige verscheidenheid genereert is haar fundatie en begin; een voortdurende verzoening achter klaarblijkelijke verdeling en strijd, die alle mogelijke ongelijkheden combineert voor uitgebreide einden in een geheim Bewustzijn en Wil, die altijd een is en meester over zijn eigen gehele complexe handeling, lijkt haar werkelijke karakter in het midden te zijn; we moeten daarom aannemen, dat een vervulling van de tevoorschijn komende Wil en Bewustzijn en een triomferende harmonie haar besluit moet zijn. Substantie is de vorm van zichzelf, waarop hij werkt en van die substantie, waarvan als Materie het ene einde is, Geest de andere is. De twee zijn een: Geest is de ziel en werkelijkheid van wat we als materie voelen; Materie is een vorm en lichaam van wat we realiseren als Geest.

Zeker, er is een enorm praktisch verschil en op dat verschil zijn de hele ondeelbare reeksen en altijd opstijgende graden van het wereldbestaan gebaseerd. We hebben gezegd, dat substantie bewust bestaan is, dat zich aan het zintuig presenteert als object, zodat op de basis van welke zintuigrelatie dan ook gevestigd is, het werk van wereldformatie en kosmische vooruitgang door kan gaan. Maar er hoeft niet alleen een basis te zijn, alleen een fundamenteel principe van relatie, die onveranderlijk gecreëerd is tussen zintuig en substantie; er is, integendeel, een opstijgende en ontwikkelende reeks. We zijn gewaar van een andere substantie, waarin het zuivere denkvermogen werkt als zijn natuurlijke medium en dat veel subtieler is, meer flexibel, meer plooibaar dan alles wat ons fysieke gevoel kan waarnemen als Materie. We kunnen spreken van een substantie van denkvermogen, omdat we gewaar worden van een subtieler medium, waarin vormen opkomen en handeling plaats vindt; we kunnen ook spreken van een substantie van zuivere levensenergie, anders dan de subtielste vormen van materiële substantie en haar fysieke voelbare krachtstromen. De Geest zelf is zuivere substantie van zijn, die zichzelf presenteert als een object, niet langer aan de fysieke, vitale en mentale gewaarwording, maar aan een licht van een zuivere spirituele waarnemende kennis, waarin het subject zijn eigen object wordt, zogezegd, waarin het Tijdloze en Ruimteloze gewaar is van zichzelf in een zuivere spirituele zelfontvangende zelfuitbreiding als de basis en oorspronkelijk materiaal van al het bestaan. Voorbij deze fundatie verdwijnt alle bewuste onderscheiding tussen subject en object in een absolute identiteit en daar kunnen we niet langer over Substantie spreken.

Daarom is het een zuiver voorstellend --- een spiritueel, niet een mentaal voorstellend verschil, dat eindigt in praktische onderscheiding, die de reeksen creëert, die neerdalen uit de Geest door het Denkvermogen naar de Materie en weer opstijgen van de Materie door het Denkvermogen naar de Geest. Maar de werkelijke eenheid wordt nooit opgeheven en wanneer we teruggaan naar het oorspronkelijke en integrale gezichtspunt van dingen, zien we, dat zij zelfs nooit wordt verminderd of aangetast, zelfs niet in de grofste dichtheden van de Materie. Brahman is niet alleen de oorzaak en ondersteunend vermogen en inwonend principe van het universum, hij is ook haar materiaal en haar enige materiaal. Materie is ook Brahman en niets anders of verschillend van Brahman. Wanneer inderdaad Materie afgesneden wordt van de Geest, zou dit niet zo zijn; maar het is, zoals we gezien hebben, alleen een uiteindelijke vorm en objectief aspect van het goddelijke Bestaan met alles van God altijd erin aanwezig en erachter. Omdat deze klaarblijkelijke woeste en inerte Materie overal is en altijd bezield met een machtige dynamische kracht van Leven, omdat dit dynamische, maar klaarblijkelijk onbewuste Leven in zich altijd werkend, onzichtbaar Denkvermogen verbergt, van wiens geheime werkingen zij de openlijke energie is, omdat dit onwetende, onverlichte en grijpende Denkvermogen in het levende lichaam ondersteund wordt en oppermachtig begeleid wordt door zijn eigen ware zelf, het Supramentale, dat daar op gelijke wijze is in ongementaliseerde Materie, zijn ook alle Materie, zowel als alle Leven, Denkvermogen en Supramentale alleen vormen van Brahman, de Eeuwige, de Geest, Sachchidananda, die niet alleen in hen allen verblijft, maar al deze dingen is, ofschoon geen van hen Zijn absolute wezen is.

Maar nog is er dit voorstellende verschil en deze praktische onderscheiding en daarin lijkt het toch, zelfs als Materie niet werkelijk zo afgesneden is van de Geest, met een dergelijke praktische duidelijkheid zo afgesneden te zijn, het is zo verschillend, zelfs zo tegengesteld in haar wet, het materiële leven lijkt zo de ontkenning te zijn van alle spirituele bestaan, dat haar weigering wel zou kunnen blijken de ene bekorte weg uit de moeilijkheid te zijn, --- zoals het ongetwijfeld is; maar een korte weg of enige afscheiding is geen oplossing. Daar in de Materie ligt ongetwijfeld nog het struikelblok; dat werpt het obstakel op; want door de Materie is het Leven grof en beperkt en geslagen met dood en pijn, door Materie is het Denkvermogen meer dan half blind, zijn vleugels gekortwiekt, zijn voeten gebonden aan een nauwe plaats en weggehouden van de uitgestrektheid en vrijheid boven, waar hij bewust van is. Daarom is de exclusieve spirituele zoeker gerechtvaardigd vanuit zijn gezichtspunt, wanneer hij, vol walging van de modder van de Materie, opstandig door de dierlijke grofheid van het Leven of ongeduldig van de zelfgevangen nauwheid en neerwaartse visie van het Denkvermogen, besluit om met alles te breken en door niet-handelen en stilte naar de onbeweeglijke vrijheid van de Geest terug te keren. Maar dat is niet het enige gezichtspunt, noch, omdat het subliem gehouden werd of verheerlijkt door glanzende en gouden voorbeelden, moeten we het beschouwen als de integrale en uiteindelijke wijsheid. Laten we eerder, terwijl we onszelf bevrijden van alle passie en opstand, kijken wat deze goddelijke orde van het universum betekent en laten we, omdat deze grote knoop en warboel van de Materie de Geest ontkent, proberen haar strengen te vinden en te scheiden, om hem zo los te maken door een oplossing en er niet door te snijden met geweld. Wij moeten eerder eerst de moeilijkheid, de tegenstelling, totaal, krachtig, met overdrijving uitspreken, wanneer nodig, dan met vermindering en dan naar de kwestie zoeken.

De fundamentele tegenstelling, die de Materie presenteert aan de Geest is dan, ten eerste, dat zij de culminatie is van het principe van Onwetendheid. Hier heeft Bewustzijn zichzelf verloren en vergeten in een vorm van haar werkingen, zoals een man in extreme absorptie niet alleen zou kunnen vergeten, wie hij is, maar dat hij überhaupt is en voor een ogenblik helemaal het werk wordt, dat gedaan wordt en de kracht, die het doet. De zelflichtende Geest, oneindig gewaar van zichzelf achter alle werkingen van kracht en hun meester, lijkt hier verdwenen te zijn en helemaal niet te zijn; ergens is Hij misschien, maar hier lijkt Hij alleen een woeste en onbewuste materiële Kracht achtergelaten te hebben, die eeuwig schept en vernietigt zonder zichzelf te kennen of wat hij schept of waarom hij überhaupt schept of waarom hij vernietigt, wat hij eens geschapen heeft; hij weet het niet, want hij heeft geen denkvermogen; hij geeft er niet om, want hij heeft geen hart. En wanneer dat zelfs niet de werkelijke waarheid is van het materiële universum, wanneer achter dit hele valse fenomeen er een Denkvermogen is, een Wil en iets groter dan het Denkvermogen of mentale Wil, is het toch deze donkere schijn, die het materiële universum zelf presenteert als een waarheid aan het bewustzijn, die erin tevoorschijn komt uit zijn nacht; en wanneer het geen waarheid zou zijn, maar een leugen, is het toch een zeer effectieve leugen, want het bepaalt de voorwaarden van ons fenomenale bestaan en belegert al onze aspiratie en onze inspanning.

Want het monsterachtige ding, het verschrikkelijke en meedogenloze wonder van het materiële universum is, dat uit dit niet-Denkvermogen een denkvermogen, of tenminste denkvermogens tevoorschijn komen en zichzelf zwak strijdend zien voor licht, hulpeloos individueel, alleen minder hulpeloos, wanneer zij in zelfverdediging hun individuele zwakheid associëren in het midden van de reusachtige Onwetendheid, die de wet van het universum is. Uit deze harteloze Onbewustheid en binnen haar rigoureuze wetgeving zijn harten geboren en zij streven en worden gemarteld en bloeden onder het gewicht van de blinde en ongevoelige wreedheid van dit ijzeren bestaan, een wreedheid, die zijn wet aan hen oplegt en gevoelig wordt in hun gevoeligheid, wreed, woest en vreselijk. Maar wat is, alles welbeschouwd, achter de beschouwingen dit blijkbare geheim? We kunnen zien, dat het Bewustzijn, dat zichzelf verloren had, weer terugkeert naar zichzelf, tevoorschijn komt uit zijn reusachtige zelfvergeetachtigheid, langzaam, pijnlijk, als een Leven, dat bijna gevoelig, half gevoelig, vagelijk gevoelig, helemaal gevoelig is en tenslotte strijdt om meer dan gevoelig te zijn, om weer goddelijk zelfbewust te zijn, vrij, oneindig, onsterfelijk. Maar hij werkt hier naar toe onder een wet, die tegengesteld is aan al deze dingen onder de voorwaarden van de Materie, zogezegd, tegen de greep in van de Onwetendheid. De bewegingen, die hij moet volgen, de instrumenten, die hij moet gebruiken, zijn bepaald en gemaakt voor hem door deze brute en verdeelde Materie en leggen hem bij iedere stap onwetendheid en beperking op.

Want de tweede fundamentele tegenstelling, die de Materie de Geest aanbiedt, is het toppunt van gebondenheid aan de mechanische Wet en stelt tegen iedereen, die zich wil bevrijden, een kolossale Inertie. Niet dat de Materie zelf inert is; zij is eerder een oneindige beweging, een onvoorstelbare kracht, een onbeperkte actie, wiens grandioze bewegingen een subject zijn van onze voortdurende bewondering. Maar, terwijl de Geest vrij is, meester van zichzelf en zijn werken, niet door hen gebonden, schepper van wet en niet haar onderwerp, is deze reusachtige Materie stevig geketend door een vaste en mechanische Wet, die aan haar opgelegd is, die zij noch begrijpt, noch ooit voorgesteld heeft, maar die zij onbewust uitwerkt, zoals een machine werkt en niet weet, wat haar geschapen heeft, door welk proces of voor welk einddoel. En wanneer Leven ontwaakt en probeert zichzelf op te leggen aan de fysieke vorm en materiële kracht en alle dingen te gebruiken voor haar eigen wil en voor haar eigen behoeften, wanneer het Denkvermogen ontwaakt en probeert het wie, het waarom, het hoe van zichzelf te kennen en van alle dingen en bovenal zijn kennis te gebruiken voor de oplegging van zijn eigen vrijere wet en zelfbegeleidende handeling aan dingen, lijkt de materiële Natuur toe te geven, zelfs goed te keuren en bij te staan, ofschoon na een strijd, terughoudend en alleen tot aan een zeker punt. Maar voorbij dat punt presenteert zij een obstinate inertie, obstructie, ontkenning en overtuigt zelfs het Leven en Denkvermogen, dat zij niet verder kunnen gaan, niet hun gedeeltelijke overwinning tot het einde kunnen voortzetten. Het Leven probeert zichzelf te vergroten en voort te zetten en slaagt daarin; maar, wanneer zij de hoogste wijdheid en onsterfelijkheid zoekt, ontmoet zij de ijzeren obstructie van de Materie en vindt zichzelf gebonden aan nauwheid en dood. Het denkvermogen probeert het leven bij te staan en zijn eigen impuls te vervullen om alle kennis te omarmen, om alle licht te worden, om waarheid te bezitten en waarheid te zijn, om liefde en vreugde te bekrachtigen en liefde en vreugde te zijn; maar altijd is er de afwijking en fout en grofheid van de materiële levensinstincten en de ontkenning en obstructie van de materiële gewaarwording en de fysieke instrumenten. De fout jaagt altijd zijn kennis na; duisternis is onafscheidbaar de metgezel en achtergrond van haar licht; waarheid wordt succesvol gezocht en houdt toch, wanneer gegrepen, op waarheid te zijn en de zoektocht moet doorgaan; er is liefde, maar zij kan zichzelf niet bevredigen, er is vreugde, maar zij kan zichzelf niet rechtvaardigen en ieder trekt, alsof hun ketenen of werpt, alsof hun schaduw, hun eigen tegengestelden, boosheid en haat en onverschilligheid, verzadiging en verdriet en pijn. De inertie, waarmee de Materie antwoordt op de eisen van het Denkvermogen en Leven, voorkomt de verovering van de Onwetendheid en van de ruwe Kracht, die het vermogen van de Onwetendheid is.

En, wanneer we trachten te weten, waarom dit zo is, zien we, dat het succes van deze inertie en obstructie het gevolg is van een derde vermogen van de Materie; want de derde fundamentele tegenstelling, die de Materie aanbiedt aan de Geest, is dat het de culminatie is van het principe van verdeling en strijd. Inderdaad, ondeelbaar in werkelijkheid, is deelbaarheid haar hele basis van handeling, waarvan zij verboden lijkt om ooit te vertrekken; want haar enige twee methoden van vereniging zijn ofwel de samenstelling van eenheden of een assimilatie, die de vernietiging van een eenheid door een andere inhoudt; en deze beide methoden van vereniging zijn een bekentenis van eeuwige verdeling, omdat zelfs de eerste eerder associeert dan verenigt en juist door haar principe de voortdurende mogelijkheid toestaat en daarom de uiterlijke noodzaak van dissociatie, of oplossing. Beide methoden berusten op de dood, een als een middel, de andere als voorwaarde van leven. En beiden vooronderstellen als de voorwaarde van wereldbestaan een voortdurende strijd van verdeelde eenheden met elkaar, ieder streeft om zich te behouden, om zijn associaties te behouden, te dwingen of te vernietigen, wat hem weerhoudt anderen te verzamelen en verslinden als zijn voedsel, maar die zelf bewogen is om op te staan tegen en te vluchten voor dwang, vernietiging en assimilatie door verslinden. Wanneer het vitale principe zijn handelingen manifesteert in de Materie, vindt zij daar alleen de basis van al haar handelingen en wordt gedwongen om zichzelf te buigen voor het juk; zij moet de wet van de dood, verlangen en beperking accepteren en die voortdurende strijd om te verslinden, bezitten, domineren, die we gezien hebben als het eerste aspect van het Leven. En, wanneer het mentale principe zich manifesteert in de Materie, moet hij van de vorm en materiaal, waarin hij werkt, hetzelfde principe accepteren van beperking, van zoeken zonder zeker vinden, dezelfde voortdurende associatie en dissociatie van zijn verwervingen en van de bestanddelen van zijn werken, zodat de kennis, verkregen door de mens, het mentale wezen, nooit definitief lijkt te zijn of vrij van twijfel en ontkenning en al zijn werk lijkt veroordeeld om te bewegen in een ritme van actie en reactie en van vervaardiging en vernietiging, in cycli van schepping en korte instandhouding en lange vernietiging zonder zekere of verzekerde voortgang.

Speciaal en meest fataal leggen de onwetendheid, de inertie en de verdeling van de Materie aan het vitale en mentale bestaan, die erin tevoorschijn komen, de wet van pijn en lijden op en de onrust van ontevredenheid met zijn toestand van verdeling, inertie en onwetendheid. Onwetendheid zou inderdaad geen pijn en ontevredenheid brengen, als het mentale bewustzijn geheel onwetendheid zou zijn, wanneer hij tevreden zou kunnen stoppen in een of ander omhulsel van gewoonte, onbewust van zijn eigen onwetendheid of van de oneindige oceaan van bewustzijn en kennis, waar hij door omgeven leeft; maar het ontwakende bewustzijn in de Materie ontwaakt juist naar dit, ten eerste naar zijn onwetendheid van de wereld, waarin hij leeft en die hij moet kennen en beheersen om gelukkig te zijn, ten tweede tot de uiteindelijke vruchteloosheid en beperking van deze kennis, tot de schraalheid en onzekerheid van het vermogen en geluk, die zij brengt en tot het gewaarzijn van een oneindig bewustzijn, kennis, waar zijn, waarin alleen een zegevierend en oneindig geluk gevonden kan worden. Noch zou de obstructie van inertie de onrust en ontevredenheid met zich meebrengen, wanneer het vitale gevoel, dat in Materie tevoorschijn komt, totaal inert zou zijn, wanneer het tevreden gehouden werd met haar eigen halfbewuste beperkte bestaan, niet gewaar van het oneindige vermogen en onsterfelijke bestaan, waarin zij leeft als deel ervan en toch ervan gescheiden, of wanneer zij niets van binnen had, dat haar drijft naar de inspanning om werkelijk aan die oneindigheid en onsterfelijkheid deel te nemen. Maar al het leven wordt juist gedreven om dit van het begin af te voelen en te zoeken, haar onzekerheid en de behoefte aan en strijd voor voortbestaan, voor zelfbehoud; zij ontwaakt aan het eind tot de beperking van haar bestaan en begint de aandrang te voelen naar grootheid en doorzetting, naar de oneindigheid en eeuwigheid.

En wanneer in de mens leven volledig zelfbewust wordt, bereiken deze onvermijdelijke strijd en inspanning en aspiratie hun toppunt en de pijn en disharmonie van de wereld worden uiteindelijk te gevoelig waarneembaar om met tevredenheid te gedragen te worden. De mens kan zich gedurende een lange tijd rustig houden door te proberen om tevreden te zijn met zijn beperkingen of door zijn strijd te beperken tot een zodanig meesterschap als hij kan verkrijgen over deze materiële wereld, die hij bewoont, een of andere mentale en fysieke triomf van zijn voortgaande kennis over zijn onbewuste fixaties, van zijn kleine, geconcentreerde, bewuste wil en vermogen over hun inert gedreven reusachtige krachten. Maar ook hier vindt hij de beperking, het arme niet afdoende zijn van de grootste resultaten, die hij kan bereiken en waar hij verplicht is om voorbij te kijken. Het eindige kan niet voortdurend bevredigd zijn, zolang zij bewust is van ofwel een eindigheid, die groter is dan zijzelf of van een oneindigheid voorbij zichzelf, waarnaar zij nog kan streven. En, wanneer het eindige zo bevredigd zou kunnen zijn, kan het klaarblijkelijke eindige wezen, dat voelt, dat hij werkelijk een oneindig is of hoofdzakelijk de aanwezigheid voelt of de impuls en beroering van een oneindigheid van binnen, toch nooit bevredigd worden tot deze twee verzoend worden, tot dat in zijn bezit komt en hij in het bezit daarvan is, tot welke graad of op welke manier dan ook. De mens is zo een eindig lijkende oneindigheid en kan niet falen om het zoeken naar de Oneindigheid te bereiken. Hij is de eerste zoon van de aarde, die vagelijk bewust wordt van de God in hem, van zijn onsterfelijkheid of van zijn behoefte aan onsterfelijkheid en de kennis is een zweep, die voortdrijft en een kruis van kruisiging, totdat hij in staat is om het te veranderen in een bron van oneindig licht en vreugde en vermogen.

Deze voortgaande ontwikkeling, deze groeiende manifestatie van het goddelijke Bewustzijn en Kracht, Kennis en Wil, die zichzelf verloren had in de onwetendheid en inertie van de Materie, zou best een gelukkige ontluiking kunnen, die voortgaat van vreugde naar grotere en tenslotte naar oneindige vreugde, wanneer het niet lag aan het principe van de rigide verdeling, van waaruit Materie begonnen is. De opsluiting van het individu in zijn eigen persoonlijke bewustzijn van afgescheiden en beperkt denkvermogen, leven en lichaam voorkomt, wat anders de natuurlijke wet van onze ontwikkeling zou zijn. Het brengt in het lichaam de wet van aantrekking en afstoting, van verdediging en aanval, van onbalans en pijn. Want ieder lichaam, dat een beperkte bewustzijnskracht is, voelt zichzelf blootgesteld aan de aanval, invloed, krachtig contact van andere op die manier beperkte bewustzijnskracht en van universele krachten en, waar zij een inbreuk op zichzelf voelt of niet in staat is het contactmakende en ontvangende bewustzijn te harmoniseren, lijdt zij ongemak en pijn, wordt aangetrokken of afgestoten, moet zichzelf verdedigen of aanvallen; er wordt voortdurend een beroep op haar gedaan om te ondergaan, wat zij niet wil of niet in staat is om te verdragen. In het emotionele en zintuiglijke denkvermogen brengt de wet van verdeling dezelfde reacties met de hogere waarden van verdriet en vreugde, liefde en haat, onderdrukking en depressie, allemaal gegoten in termen van verlangen en door verlangen in spanning en inspanning en door spanning in buitensporigheid van en gebrek aan kracht, onvermogen, het ritme van verworvenheid en teleurstelling, bezit en tegenslag, een voortdurende strijd en moeite en ongemak. In het denkvermogen als geheel brengt het in plaats van een goddelijke wet van nauwere waarheid, die in grotere waarheid vloeit, minder licht, dat opgenomen wordt in wijder licht, lagere wil, die overgegeven wordt aan een transformerende wil, kleinzielige bevrediging, die voortgaat naar nobelere en meer volledige bevrediging, vergelijkbare dualiteiten van waarheid, gevolgd door fouten, licht door duisternis, vermogen door onvermogen, plezier van najagen en verkrijgen door pijn van afkeer en van teleurstelling met wat is verkregen; het denkvermogen neemt zijn eigen kwelling op samen met de kwelling van het leven en het lichaam en wordt bewust van het drievoudige gebrek en ontoereikendheid van ons natuurlijke wezen. Dit alles betekent de weigering van Ananda, de ontkenning van de drie-eenheid van Sachchidananda en daarom, als de ontkenning onoverkomelijk is, de futiliteit van het bestaan; want het bestaan moet, terwijl zij zichzelf werpt in het spel van bewustzijn en kracht, die beweging niet hoofdzakelijk voor zichzelf zoeken, maar voor de bevrediging in het spel en wanneer in het spel geen werkelijke bevrediging gevonden kan worden, moet het klaarblijkelijk tenslotte verlaten worden als een vergeefse poging, een kolossale fout, een delirium van de zelfbelichamende geest.

Dit is de hele basis van de pessimistische theorie van de wereld, --- het zou optimistisch kunnen zijn voor de verder liggende werelden en toestanden, maar pessimistisch voor het aardse leven en de bestemming van het mentale wezen in zijn omgang met het materiële universum. Want het bevestigt, dat, omdat juist de natuur van materieel bestaan verdeling is en juist het zaad van het belichaamde denkvermogen zelfbeperking, onwetendheid en egoïsme is, bevrediging van de geest zoeken op aarde of zoeken naar resultaat en goddelijk doel en hoogtepunt voor het wereldspel een ijdelheid en zelfbedrog is; alleen in de hemel van de Geest en niet in de wereld of alleen in de ware stilte van de Geest en niet in zijn fenomenale activiteiten kunnen we het bestaan en bewustzijn weer met goddelijke zelfheerlijkheid verenigen. De Oneindigheid kan zichzelf alleen herontdekken door zijn poging om zichzelf in de eindigheid te vinden als een fout en valse stap te weigeren. Noch kan de verschijning van mentaal bewustzijn in het materiële universum enige belofte met zich meebrengen van een goddelijke vervulling. Want het principe van verdeling is niet juist voor Materie, maar voor het Denkvermogen; Materie is alleen een illusie van het Denkvermogen, waarin het Denkvermogen zijn eigen regel brengt van verdeling en onwetendheid. Daarom kan het Denkvermogen alleen zichzelf binnen deze illusie vinden; hij kan alleen reizen tussen de drie termen van verdeeld bestaan, die hij geschapen heeft: hij kan daar de eenheid van de Geest of de waarheid van spiritueel bestaan niet vinden.

Nu is het waar, dat het principe van verdeling in de Materie alleen een schepping kan zijn van het verdeelde Denkvermogen, dat zich heeft neergestort in het materiële bestaan; want dat materiële bestaan heeft geen zelfwezen, is niet het oorspronkelijke fenomeen, maar alleen een vorm, geschapen door een alverdelende Levenskracht, die de opvattingen uitwerkt van een alverdelend Denkvermogen. Door het zijn uit te werken in deze verschijningen van de onwetendheid, inertie en verdeling van de Materie, heeft het verdelende Denkvermogen zichzelf verloren en gevangen gezet in een kerker van zijn eigen bouwwerk, is gebonden met ketenen, die hij zelf gesmeed heeft. En als het waar is, dat het verdelende Denkvermogen het eerste principe van creatie is, dan moet hij ook de ultieme verworvenheid zijn, die mogelijk is in de schepping en het mentale wezen, dat vergeefs strijdt met Leven en Materie, hen alleen overweldigt om door hen overweldigd te worden, een vruchteloze cyclus, die eeuwig herhaald wordt moet het laatste en hoogste woord van het kosmische bestaan zijn. Maar aan de andere kant volgt zo een consequentie niet, als de onsterfelijke en oneindige Geest zichzelf gesluierd heeft in het dichte gewaad van materiële substantie en daar werkt door het allerhoogste scheppende vermogen van het Supramentale, dat de verdelingen van het Denkvermogen en de heerschappij van het laagste of materiële principe alleen toestaat als initiële voorwaarden van een zeker evolutionair spel van de Ene in de Velen. Wanneer, met andere woorden, het niet hoofdzakelijk een mentaal wezen is, dat verborgen is in de vormen van het universum, maar het oneindige Wezen, Kennis, Wil, die tevoorschijn komt uit de Materie, eerst als Leven, dan als Denkvermogen, met de rest ervan nog ongeopenbaard, dan moet de verschijning van bewustzijn uit het klaarblijkelijk Onbewuste een andere en meer volledige term hebben; de verschijning van een supramentaal spiritueel wezen, dat een hogere wet zal opleggen aan zijn mentale, vitale en lichamelijke werkingen, dan die van het verdelende Denkvermogen, is niet langer onmogelijk. Integendeel, het is de natuurlijke en onvermijdelijke conclusie van de natuur van kosmisch bestaan.

Een zodanig supramentaal wezen zou, zoals we gezien hebben, het denkvermogen bevrijden uit de knoop van zijn verdeelde bestaan en de individualisatie van het denkvermogen hoofdzakelijk gebruiken als een nuttige ondergeschikte handeling van het alomarmende Supramentale; en hij zou ook het leven bevrijden uit de knoop van haar verdeelde bestaan en de individualisatie van het leven hoofdzakelijk gebruiken als een nuttige ondergeschikte actie van de ene Bewuste-Kracht, die zijn wezen en vreugde vervult in een gevarieerde eenheid. Is er enig reden, waarom Hij ook het lichamelijke bestaan niet zou bevrijden uit de huidige wet van dood, verdeling en wederzijdse verslinding en individualisatie van het lichaam hoofdzakelijk gebruiken als een nuttige ondergeschikte term van het ene goddelijke Bewuste-Bestaan, dienstbaar gemaakt voor de vreugde van het Oneindige in het eindige? Of waarom deze geest niet vrij zou zijn in een soevereine bezetting van de vorm, bewust onsterfelijk zelfs in de verandering van zijn gewaad van Materie, in bezit van zijn zelfheerlijkheid in een wereld, onderworpen aan de wet van eenheid, liefde en schoonheid? En als de mens de inwoner van het aardse bestaan is, door wie die transformatie van het mentale in het Supramentale tenslotte kan worden bewerkstelligd, is het dan niet mogelijk, dat hij zowel als een goddelijk denkvermogen en een goddelijk leven, ook een goddelijk lichaam kan ontwikkelen? Of, wanneer de frase te opzienbarend lijkt voor onze huidige beperkte opvattingen van menselijke potentie, kan hij dan niet, in zijn ontwikkeling van zijn ware wezen en zijn licht en vreugde en vermogen, een goddelijk gebruik bereiken van het denkvermogen en leven en lichaam, waardoor de neerdaling van de Geest in de vorm onmiddellijk menselijk en goddelijk gerechtvaardigd is?

Het enige, wat in de weg kan staan van deze uiteindelijke aardse mogelijkheid, is, wanneer onze huidige kijk op de Materie en haar wetten de enige mogelijke relatie vertegenwoordigen tussen gevoel en substantie, tussen het Goddelijke als de kenner en het Goddelijke als object of, wanneer, als de andere relaties mogelijk zijn, zij hier nog niet op enige manier mogelijk zijn, maar moeten gezocht worden op hogere niveaus van bestaan. In dat geval moeten we in hemelen verderop onze volledige goddelijke vervulling zoeken, zoals de religies beweren, en hun andere bewering van het koninkrijk van God of het koninkrijk van het volmaakte op aarde moet opzij gezet worden als een begoocheling. Hier kunnen we alleen een inwendige voorbereiding of overwinning najagen of verkrijgen en wanneer we het denkvermogen en leven en ziel van binnen bevrijd hebben, moeten we ons afkeren van niet veroverd of niet veroverbaar materieel principe, van ongegenereerde en onhandelbare aarde om ergens anders onze goddelijke substantie te vinden. Er is echter geen reden, waarom we deze beperkte conclusie zouden accepteren. Er zijn, vrij zeker, zelfs andere toestanden van Materie zelf; er is ongetwijfeld een opstijgende reeks van goddelijke gradaties van substantie; er is de mogelijkheid van het materiële wezen, dat zichzelf omvormt door de aanvaarding van een hogere wet, dan van zichzelf, die nog van zichzelf is, omdat deze er altijd latent is en potentieel in haar eigen geheimen.

HOOFDSTUK XXVI

De opstijgende Reeksen van Materie.

Er is een zelf, dat van de essentie is van Materie --- er is een ander innerlijk zelf van Leven, dat de andere vervult --- er is een ander innerlijk zelf van Denkvermogen --- er is een ander innerlijk zelf van Waarheid-Kennis --- er is een ander innerlijk zelf van Zaligheid.

Taittirya Upanishad[87]

Zij beklimmen Indra als een ladder. Terwijl iemand piek na piek bestijgt, wordt het vele duidelijk, dat nog gedaan moet worden. Indra brengt bewustzijn van Dat als het doel.

Zoals een havik, een vlieger vestigt Hij zich op het Vat en schraagt het; in Zijn stroom van beweging ontdekt Hij de Stralen, want Hij gaat zijn wapens dragen: Hij hangt de oceaan golven van wateren aan; Hij, een grote Koning, verklaart de vierde status. Zoals een sterfelijke zijn lichaam zuivert, zoals een oorlogspaard galoppeert naar de verovering van de rijken, giet Hij roeping door alle omhulsel en gaat deze vaten binnen.

Rig Veda[88]

WANNEER WE overwegen, wat voor ons het materiële van de Materie het meest vertegenwoordigt, zullen we zien, dat het haar aspect is van soliditeit, tastbaarheid, toenemende weerstand, ferm antwoord op de aanraking van Gevoel. Substantie lijkt meer werkelijk materieel en werkelijk in proportie, als zij aan ons een solide weerstand aanbiedt en door de verdienste van die weerstand een duurzaamheid van gevoelige vorm, waarop ons bewustzijn kan blijven rusten; het lijkt in proportie, wanneer het subtieler is, minder dicht bestendig en blijvend tastbaar voor het gevoel, voor ons minder materieel. Deze houding van ons gewone bewustzijn naar Materie is een symbool van het essentiële object, waarvoor Materie geschapen is. Substantie gaat over in de materiële toestand, zodat zij aan het bewustzijn, dat er mee om moet gaan, bestendige, stevig tastbare beelden kan aanbieden, waarop het denkvermogen kan rusten en zijn handelingen kan baseren en die het Leven kan behandelen met tenminste een relatieve zekerheid van permanentie in de vorm, waarop zij werkt. Daarom werd in de Vedische formule Aarde, het type van de meer solide toestanden van substantie, aanvaard als de symbolische naam van het materiële principe. Daarom is ook aanraking of contact voor ons de essentiële basis van Gevoel; alle ander fysieke zintuigen, smaak, reuk, gehoor, zicht zijn gebaseerd op een reeks van meer en meer subtiele en indirecte contacten tussen de waarnemer en het waargenomene. Op dezelfde wijze zien we in de Sankhya classificatie van de vijf elementaire toestanden van Substantie van ether tot aarde, dat hun karakteristiek een voortdurende voortgang is van de meer subtiele naar de minder subtiele, zodat we op het hoogtepunt de subtiele vibraties hebben van het etherische en aan de basis de grovere dichtheid van de aardse of solide elementaire toestand. Materie is daarom het laatste niveau, dat aan ons bekend is in de voortgang van zuivere substantie naar een basis van kosmische relatie, waarin het eerste woord niet geest zal zijn, maar vorm en vorm in haar meest mogelijke ontwikkeling van concentratie, weerstand, duurzaam grove beeld, wederzijdse ondoordringbaarheid, --- het culminerende punt van onderscheid, scheiding en verdeling. Dit is de intentie en het karakter van het materiële universum; het is de formule van tot stand gebrachte verdeelbaarheid.

En als er, zoals er in de dingen van de natuur moet zijn, een opstijgende reeks is in de schaal van substantie van Materie naar Geest, dan moet het getekend zijn door een voortgaande vermindering van deze vermogens, die het meest karakteristiek zijn voor het fysieke principe en een voortgaande toename van de tegengestelde karakteristieken, die ons zullen leiden naar de formule van zuivere spirituele zelfuitbreiding. Zij moeten, zogezegd, getekend worden door minder en minder verbinding aan de vorm, meer en meer subtiliteit en flexibiliteit van substantie en kracht, meer en meer wederzijdse samensmelting, wederzijdse doordringing, vermogen van assimilatie, vermogen van wederzijdse verandering, vermogen van variatie, transmutatie, vereniging. Wanneer we ons afwenden van de duurzaamheid van de vorm, keren we ons naar de eeuwigheid van essentie; wanneer we ons afwenden van onze houding in de doorgezette scheiding en weerstand van fysieke Materie, keren we ons naar de hoogste goddelijke houding in oneindigheid, eenheid en ondeelbaarheid van de Geest. Tussen de grove substantie en de zuivere geestelijke substantie moet dit het fundamentele antimonium zijn. In de Materie verzamelt Chit of Bewuste-Kracht zichzelf meer en meer om andere verzamelingen van dezelfde Bewuste-Kracht te weerstaan en er tegenover te staan; in substantie van de Geest beeldt zuiver bewustzijn zichzelf vrijelijk uit in zijn besef van zichzelf met een essentiële ondeelbaarheid en een voortdurend verenigende uitwisseling als de basisformule van zelfs het meest variërende spel van zijn eigen Kracht. Tussen deze twee polen is de mogelijkheid van een oneindige gradatie.

Deze overwegingen worden van groot belang, wanneer we de mogelijke relatie overwegen tussen het goddelijke leven en het goddelijke denkvermogen van de vervolmaakte menselijke ziel en het zeer grove en ogenschijnlijk ongoddelijke lichaam of formule van fysiek zijn, waarin we werkelijk verblijven. Die formule is het resultaat van een zekere vaste relatie tussen gevoel en substantie, van waaruit het materiële universum is begonnen. Maar, zoals deze relatie niet de enig mogelijke relatie is, zo is die formule niet de enige mogelijke formule. Leven en denkvermogen kunnen zich manifesteren in een andere relatie met substanties en verschillende fysieke wetten uitwerken, andere en ruimere gewoonten, zelfs een verschillende substantie van lichaam met een vrijere handelen van het gevoel, een vrijere handeling van het leven, een vrijere handeling van het denkvermogen. Dood, verdeling, wederzijdse weerstand en uitsluiting tussen belichaamde massa's van dezelfde bewuste levenskracht zijn de formule van ons fysiek bestaan; de nauwe beperking van het spel van onze zintuigen, de bepaling binnen een smalle cirkel van het werkveld, duur en vermogen van de levenswerkingen, de verduistering, de gebrekkige beweging, de gebroken en gebonden werkingen van het denkvermogen zijn het juk, dat die formule, uitgedrukt in het dierlijke lichaam, opgelegd heeft aan de hoger principes. Maar deze dingen zijn niet het enig mogelijke ritme van de kosmische Natuur. Er zijn superieure toestanden, er zijn hogere werelden en wanneer de wet van deze, door enige voortgang van de mens en door enige bevrijding van onze substantie van haar huidige onvolmaaktheden, opgelegd kan worden aan deze gevoelige vorm en dit instrument van ons wezen, dan zou er zelfs hier een fysieke werking kunnen zijn van het goddelijke denkvermogen en gevoel, een fysieke werking van goddelijk leven in het menselijke bouwwerk en zelfs een evolutie hier op aarde van wat we een goddelijk menselijk lichaam kunnen noemen. Het lichaam van de mens kan ook op zekere dag komen door haar transfiguratie; de Aarde-Moeder kan ook in ons haar godheid openbaren.

Zelfs binnen de formule van de fysieke kosmos is er een opstijgende reeks in de schaal van de Materie, die ons leidt van meer naar minder dichtheid, van de mindere naar meer subtiele. Wanneer we de hoogste term van die reeks bereiken, de meest supra-etherische subtiliteit van materiële substantie of formulering van Kracht, wat ligt er dan voorbij? Geen Niets, geen leegte; want er is niet zoiets als een absolute leegte of werkelijke nietigheid en wat we bij die naam noemen is eenvoudig iets voorbij de greep van ons gevoel, ons denkvermogen en ons meest subtiele bewustzijn. Noch is het waar, dat er niets voorbij is of dat een of andere etherische substantie van Materie het eeuwige begin is; want we weten, dat Materie en materiële Kracht alleen een laatste resultaat zijn van een zuivere Substantie en zuivere Kracht, waarin bewustzijn lichtend zelfgewaar en zelfbezittend is en niet zoals in Materie verloren tot zichzelf in een onbewuste slaap en een inerte beweging. Wat is daar dan tussen deze materiële substantie en die zuivere substantie? Want we springen niet van de een naar de andere, we gaan niet onmiddellijk over van het onbewuste naar het absolute bewustzijn. Er moeten gradaties zijn en er zijn gradaties tussen onbewuste substantie en de uiterst zelfbewuste zelfuitbreiding, zoals tussen het principe van Materie en het principe van Geest.

Allen, die, hoe dan ook, deze afgronden gepeild hebben, zijn overeengekomen en dragen getuigenis voor dit feit, dat er een reeks subtielere en subtielere formuleringen zijn van substantie, die ontsnappen en voorbijgaan aan de formule van het materiële universum. Zonder diep in te gaan op zaken, die te verborgen zijn en moeilijk voor ons huidige onderzoek, zouden we kunnen zeggen, dat, wanneer we ons houden aan het systeem, waarop we ons gebaseerd hebben, deze gradaties van substantie, in een belangrijk aspect van hun formulering in reeksen, gezien kunnen worden als overeenkomstig met de opstijgende reeks van de Materie, Leven, Denkvermogen, Supramentale en die andere hogere goddelijke drievoudigheid van Sachchidananda. Met andere woorden, we vinden, dat substantie in haar opstijging zichzelf baseert op ieder van deze principes en zichzelf opeenvolgend een karakteristiek voertuig maakt voor de dominerende kosmische zelfuitdrukking van ieder in hun opstijgende reeksen.

Hier in de materiële wereld is alles gefundeerd op de formule van materiële substantie. Gevoel, Leven, Denken funderen zichzelf op wat de ouden het Aarde- Vermogen noemden, starten er vanuit, gehoorzamen haar wetten, passen hun werkingen aan aan dit fundamentele principe, beperken zich door haar mogelijkheden en, wanneer zij andere zouden ontwikkelen, moeten zij zelfs in die ontwikkeling rekening houden met de oorspronkelijke formule, zijn doel, en zijn vordering op de goddelijke evolutie. Het gevoel werkt door fysieke instrumenten, het leven door een fysiek zenuwsysteem en vitale organen, het denkvermogen moet zijn werkingen bouwen op een lichamelijke basis en een materiële instrumentatie gebruiken, zelfs zijn zuiver mentale werkingen moeten de gegevens, die zo verkregen zijn, nemen als een werkveld en als materie, waarop zij werkt. Er is geen noodzaak in de essentiële natuur van het denkvermogen, gevoel, leven, dat zij zo beperkt zouden moeten zijn: want de fysieke zintuigorganen zijn niet de scheppers van de zintuigwaarnemingen, maar zelf de schepping, de instrumenten en hier een noodzakelijk gemak van het kosmische gevoel; het zenuwsysteem en vitale organen zijn niet de scheppers van actie en reactie van het leven, maar zelf de schepping, de instrumenten en hier een noodzakelijk gemak van de kosmische Levenskracht; de hersens zijn niet de schepper van het denken, maar zelf de schepping, het instrument en hier een noodzakelijk gemak van het kosmische Denkvermogen. De noodzaak is dan niet absoluut, maar theologisch; het is het resultaat van een goddelijke kosmische Wil in het materiële universum, die hier een fysieke relatie bedoelt te plaatsen tussen gevoel en haar object, vestigt hier een materiële formule en wet van Bewuste-Kracht en schept er fysieke beelden van Bewust-Wezen door om te dienen als het initiële, dominerende en bepalende feit van de wereld, waarin we leven. Het is geen fundamentele wet van zijn, maar een constructief principe, dat genoodzaakt is om door de bedoeling van de Geest te ontwikkelen in een wereld van Materie.

In de volgende graad van substantie is het oorspronkelijke, dominerende en bepalende feit niet langer substantiële vorm en kracht, maar leven en bewust verlangen. Daarom moet de wereld voorbij dit materiële vlak een wereld zijn, die gebaseerd is op een bewuste kosmische vitale Energie, een kracht van vitaal zoeken en een kracht van Verlangen en hun zelfexpressie en niet op een onbewuste of onderbewuste wil, die de vorm aanneemt van een materiële kracht en energie. Alle vormen, lichamen, krachten, levensbewegingen, zintuigbewegingen, gedachtebewegingen, ontwikkelingen, culminaties, zelfvervullingen van die wereld moeten gedomineerd en bepaald worden door dit initiële feit van Bewust-Leven, waaraan Materie en Denkvermogen zich moeten onderwerpen, van daaruit beginnen, zichzelf erop baseren, beperkt of vergroot worden door haar wetten, vermogens, capaciteiten, beperkingen; en wanneer het Denkvermogen probeert nog hogere mogelijkheden te ontwikkelen, moet hij ook nog rekening houden met de oorspronkelijke vitale formule van verlangen-kracht, zijn doel en zijn aanspraak op de goddelijke manifestatie.

Zo ook met de hogere gradaties. De volgende in de reeks moet beheerst worden door de dominerende en bepalende factor van het Denkvermogen. Substantie moet daar subtiel en flexibel genoeg zijn om onmiddellijk de vormen aan te nemen, die haar opgelegd worden door het Denkvermogen, om zijn werkingen te gehoorzamen, om zichzelf te onderwerpen aan zijn eis voor zelfuitdrukking en zelfvervulling. De relaties van gevoel en substantie moeten ook een overeenkomstige subtiliteit en flexibiliteit hebben en moeten worden bepaald, niet door de relaties van een fysiek orgaan met een fysiek object, maar van het Denkvermogen met de subtiele substantie, waarop hij werkt. Het leven van een zodanige wereld zou de dienaar zijn van het Denkvermogen op een manier, waarvan onze zwakke mentale werkingen en onze beperkte, grove en rebellerende vitale vermogens geen adequate opvatting kunnen hebben. Daar domineert het Denkvermogen als de oorspronkelijke formule, heeft zijn doel de overhand, zet zijn aanspraak alle andere opzij in de wet van de goddelijke manifestatie. Op een nog hoger bereik vervangt het Supramentale --- of, tussenliggend, principes erdoor aangeraakt --- of, nog hoger, een zuivere Zaligheid, een zuiver Bewust Vermogen of zuiver Wezen, het Denkvermogen als het dominante principe en we gaan binnen in die gebieden van kosmisch bestaan, die voor de oude Vedische zieners de werelden waren van verlicht goddelijk bestaan en de fundatie van wat zij Onsterfelijkheid noemden en die latere Indiase religies in beelden voorstelden, zoals Brahmaloka of Goloka, een of andere allerhoogste zelfuitdrukking van het Wezen als Geest, waarin de ziel, bevrijd in zijn hoogste vervolmaking, de oneindigheid en schoonheid bezit van de eeuwige Godheid.

Het principe, dat ten grondslag ligt aan deze voortdurend opstijgende ervaring en visie, opgetild voorbij de materiële formulering van dingen is het feit, dat alle kosmische bestaan een complexe harmonie is en niet eindigt met het beperkte gebied van bewustzijn, waarin het gewone menselijke denkvermogen en leven tevreden zijn om gevangen te zijn. Zijn, bewustzijn, kracht, substantie dalen van de ladder af en stijgen op de ladder met veel sporten, waarvan op ieder stap het wezen een grotere zelfuitbreiding heeft, bewustzijn een wijdere gewaarwording van zijn eigen gebied en grootheid en vreugde, kracht een grotere intensiteit en een sneller en zaliger vermogen, substantie een subtielere, plooibaardere, veerkrachtigere en flexibelere levering geeft van haar primaire werkelijkheid. Want subtieler is ook krachtiger, --- je zou kunnen zeggen, waarlijker concreet; het is minder gebonden dan het grove, zij heeft een grotere permanentie in haar wezen, samen met een grotere potentie, plooibaarheid en gebied in haar wording. Ieder plateau van de heuvel van zijn geeft aan onze wijder wordende ervaring een hoger plan van bewustzijn en een rijkere wereld voor ons bestaan.

Maar hoe beïnvloedt deze opstijgende reeks de mogelijkheden van ons materiële bestaan? Zij zou hen helemaal niet beïnvloeden als ieder vlak van bewustzijn, iedere wereld van bestaan, iedere graad van substantie, iedere graad van kosmische kracht volledig afgesneden zou zijn van dat, wat eraan voorafgaat en van dat, wat er op volgt. Maar het tegenovergestelde is de waarheid; de manifestatie van de Geest is een complex weefsel en in het ontwerp en patroon van een principe gaan alle anderen binnen als elementen van het spirituele geheel. Onze materiële wereld is het resultaat van alle andere, want de andere principes zijn allemaal neergedaald in de Materie om het fysieke universum te scheppen en ieder deel, van wat we Materie noemen, bevat ze allemaal impliciet in zich; hun geheime handeling is, zoals we gezien hebben, verwikkeld in iedere beweging van haar bestaan en ieder moment van haar activiteit. En zoals de Materie het laatste woord is van de neerdaling, zo is zij ook het eerste woord van de opstijging; omdat de vermogens van al deze vlakken, werelden, rangen, graden zijn verwikkeld in het materiële bestaan, zijn zij ook allemaal in staat om er uit te evolueren. Om deze reden begint en eindigt het Materiële zijn niet met gassen en chemische samenstellingen en fysieke krachten en bewegingen, met nebulas en zonnen en aardes, maar ontwikkelt leven, ontwikkelt denkvermogen, moet uiteindelijk het Supramentale ontwikkelen en de hogere graden van het spirituele bestaan. Evolutie komt door de niet aflatende druk van de supra-materiele vlakken op het materiële door het te dwingen uit zichzelf hun principes en vermogens te leveren, die anders denkbaar gevangen zouden hebben geslapen in de rigiditeit van de materiële formule. Dit zou ook onwaarschijnlijk zijn geweest, omdat hun aanwezigheid daar een doel van levering inhoudt; maar deze noodzaak van beneden wordt in werkelijkheid nog zeer veel bijgestaan door een aanverwante superieure druk.

Noch kan deze evolutie eindigen met de eerste magere formulering van leven, denkvermogen, Supramentale, geest, die toegestaan is door het onwillige onvermogen van de Materie aan deze hogere vermogens. Want, terwijl zij ontwikkelen, terwijl zij ontwaken, terwijl zij actiever worden en gretiger naar hun eigen mogelijkheden, moet de druk op hen vanuit de superieure vlakken, een druk, verwikkeld in het bestaan en dichte verbinding en wederzijdse afhankelijkheid van werelden, ook toenemen in nadruk, vermogen en effectiviteit. Deze principes moeten zich niet alleen van beneden manifesteren in een gekwalificeerde en beperkte verschijning, maar ook van boven neerdalen in hun karakteristieke vermogen en volledig mogelijke ontluiking in het materiële wezen; het materiële schepsel moet zich openen voor een wijder en wijder spel van hun werkingen in de Materie, en alles, wat nodig is, is een geschikte ontvanger, medium, instrument. Daar is voor gezorgd in het lichaam, leven en bewustzijn van de mens.

Zeker zou, wanneer dat lichaam, leven en bewustzijn beperkt zouden zijn tot de mogelijkheden van het grove lichaam, die al datgene zijn, wat onze fysieke zintuigen en fysieke mentaliteit accepteren, er een zeer nauwe conditie zijn voor deze evolutie en het menselijke wezen zou niet kunnen hopen iets essentieel groter te verwezenlijken dan deze huidige prestatie. Maar dit lichaam is, zoals de oude verborgen kennis ontdekte, zelfs niet het geheel van ons fysieke wezen; deze grove dichtheid is niet al onze substantie. De oudste Vedantische kennis vertelt ons van vijf graden van ons wezen, de materiële, de vitale, de mentale, de ideële, de spirituele of zalige en met ieder van deze graden van onze ziel correspondeert er een graad van onze substantie, een omhulsel, zoals het genoemd werd in de oude beeldende taal. Een latere psychologie vond, dat deze vijf omhulsels van onze substantie het materiaal waren van drie lichamen, het grove fysieke, het subtiele en causale, waarvan de ziel werkelijk en tegelijkertijd in allen verblijft, ofschoon we hier en nu alleen oppervlakkig bewust zijn van het materiële voertuig. Maar het is mogelijk om ook bewust te worden in onze andere lichamen en in feite is de opening van de sluier tussen hen en vervolgens tussen onze fysieke psychische en ideële persoonlijkheden, de oorzaak van die "psychische” en "verborgen” fenomenen, die nu toenemend, ofschoon nog te weinig en te onhandig, onderzocht worden, zelfs, terwijl zij te veel uitgebuit worden. De oude Hatha yogi's en Tantrikas van India hadden lang geleden deze zaak van het hogere menselijke leven en lichaam gereduceerd tot een wetenschap. Zij hadden zes zenuwcentra van leven ontdekt in het dichte lichaam, die corresponderen met de zes centra van de leven en denkvermogen faculteit in het subtiele, en zij hadden fysieke oefeningen uitgevonden, waarmee deze centra, nu gesloten, geopend kunnen worden, het hogere psychische leven, behorende bij ons subtiele bestaan door de mens binnengegaan, en zelf de fysieke en vitale obstructies voor de ervaring van het ideële en spirituele wezen zouden vernietigd kunnen worden. Het is belangrijk, dat een prominent resultaat, geclaimd door de Hatha yogi's voor hun oefeningen en geverifieerd in vele opzichten, de controle was van de fysieke levenskracht, die hen bevrijdde van enkele van de normale gewoonten of zogenaamde wetten, waarvan onderwezen wordt door de fysieke wetenschap, dat zij onscheidbaar zijn van leven in het lichaam.

Achter al deze termen van de oude psycho-fysieke wetenschap ligt het ene grote feit en de ene grote wet van ons wezen, dat, wat ook zijn tijdelijke houding van vorm, bewustzijn, vermogen in deze materiële evolutie is, er achter een groter, een werkelijker bestaan moet zijn en er ook is, waarvan dit alleen het uiterlijke resultaat en fysiek gevoelige aspect is. Onze substantie eindigt niet bij het fysieke lichaam; dat is alleen het aardse voetstuk, de wereldlijke basis, het materiële startpunt. Zoals er achter onze wakende mentaliteit uitgestrektere gebieden van bewustzijn zijn, onderbewust of superbewust ervoor, waar we soms abnormaal gewaar van worden, zo zijn er achter ons grove fysieke wezen andere en subtielere gradaties van substantie met een fijnere wet en een groter vermogen, die het dichtere lichaam ondersteunen en die door ons binnengaan in de gebieden van bewustzijn, die er bij horen, aangezet kunnen worden om die wet en vermogen op te leggen aan ons dichte materiaal en hun grofheid en beperking van ons huidige fysieke leven en impulsen en gewoonten te vervangen door hun zuiverdere, hogere, intensere condities van zijn. Wanneer dat zo is, dan houdt de evolutie van een nobeler fysiek bestaan, dat niet beperkt wordt door de gewone condities van dierlijke geboorte en leven en dood, van moeilijke voeding en faciliteit van wanorde en ziekte en onderwerping aan arme en onbevredigde vitale strevingen, op een verschijning van een droom en hersenschim te hebben en wordt een mogelijkheid, die gebaseerd is op een rationele en filosofische waarheid, die overeenstemt met alle rest, die we tot nu toe gekend, ervaren hebben of in staat zijn geweest uit te denken over de duidelijke en geheime waarheid van ons bestaan.

Zo zou het rationeel moeten zijn: want de ononderbroken reeks van de principes van ons wezen en hun dichte wederzijdse verbinding is er ook evident voor om het mogelijk te maken, dat een van hen verdoemd en afgesneden zou moeten worden, terwijl de anderen in staat zijn tot een goddelijke bevrijding. De opstijging van de mens van het fysieke naar het Supramentale moet de mogelijkheid openen van een overeenkomstige opstijging in de gradaties van substantie naar dat ideële of causale lichaam, dat behoort bij ons supramentale wezen en de verovering van de lagere principes door het Supramentale en zijn bevrijding van hen naar een goddelijk leven en een goddelijke geestesgesteldheid moet ook een verovering van onze fysieke beperkingen mogelijk maken door het vermogen en principe van supramentale substantie. En dit betekent niet alleen de evolutie van een onbelemmerd bewustzijn, van een denkvermogen en een gevoel, die niet opgesloten zijn binnen de muren van het fysieke ego of beperkt tot de arme basis van kennis, die gegeven wordt door de fysieke organen van gewaarwording, maar een levensvermogen, dat meer en meer bevrijd wordt uit zijn sterfelijke beperkingen, een fysiek leven, geschikt voor een goddelijke inwoner en, --- niet in de betekenis van hechting of beperking tot ons huidige lichamelijke bouwwerk, maar een te boven gaan van de wet van het fysieke lichaam, --- de verovering van dood, een aardse onsterfelijkheid. Want van de goddelijke Zaligheid, de oorspronkelijke Heerlijkheid van het bestaan, de Heer van Onsterfelijkheid komt de uitstroming van de wijn van die Zaligheid, de mystieke Soma, in deze vaten van gementaliseerde levende materie; eeuwig en mooi gaat hij deze omhulsels van substantie binnen voor de integrale transformatie van het wezen en de natuur.

HOOFDSTUK XXVII

Het Zevenvoudige Koord van Zijn.

In de onwetendheid van mijn denkvermogen vraag ik naar deze stappen van de Goden, die van binnen gezet zijn. De alwetende Goden hebben het Kind van een jaar genomen en zij hebben om hem zeven draden geweven om dit weefsel te maken.

Rig Veda[89]

WE HEBBEN nu, door ons onderzoek van de zeven grote termen van bestaan, waar de oude zieners zich aan vasthielden als de fundatie en zevenvoudige vorm van al het kosmische bestaan, de gradaties onderscheidden van de evolutie en involutie en hebben de basis bereikt van de kennis, waar we naar streefden. Wij hebben vastgelegd, dat de oorsprong, het gebied, de initiële en uiteindelijke werkelijkheid van alles, wat in de kosmos is, het drie-ene principe is van het transcendente en oneindige Bestaan, Bewustzijn en Zaligheid, die de natuur is van het goddelijke wezen. Bewustzijn heeft twee aspecten, verlichtend en effectief, toestand en vermogen van zelf-gewaarzijn, en toestand en vermogen van zelfkracht, waardoor het Wezen zichzelf bezit, ofwel in zijn statische toestand of in zijn dynamische beweging; want in zijn scheppende handeling kent hij door almachtig zelfbewustzijn alles wat latent in hem is en produceert en bestuurt het universum van zijn potentialiteiten door een alwetende zelfenergie. Deze scheppende handeling van de Albestaande heeft zijn verwikkeling in het vierde, het tussenliggende principe van het Supramentale of Werkelijk-Idee, waarin een goddelijke Kennis, een met het zelfbestaan en zelf-gewaarzijn, en een substantiële Wil, die in volmaakte vereniging is met die kennis, omdat hij zelf in zijn substantie en natuur die zelfbewuste, zelfbestaande dynamiek in verlichte actie is, onfeilbaar de beweging en vorm en wet ontwikkelen van dingen in juiste overeenstemming met hun zelfbestaande Waarheid en in harmonie met de betekenissen van zijn manifestatie.

De schepping hangt af van en beweegt tussen het twee-ene principe van eenheid en veelheid; een veelvoudigheid van idee en kracht en vorm is de uitdrukking van een oorspronkelijke eenheid, en een eeuwige eenheid is de fundatie en werkelijkheid van de veelvoudige werelden en maakt hun spel mogelijk. Het Supramentale gaat daarom voort door een dubbel vermogen van omvattende en begrijpende kennis; terwijl hij voortgaat van de essentiële eenheid naar de resulterende veelheid, omvat hij alle dingen in zichzelf als zichzelf, de Ene in zijn veelvoudige aspecten en hij begrijpt gescheiden alle dingen in zichzelf als objecten van zijn wil en kennis. Terwijl voor zijn oorspronkelijke zelf- gewaarzijn alle dingen een wezen zijn, een bewustzijn, een wil, een zelfheerlijkheid en de hele beweging van dingen een beweging, een en ondeelbaar, gaat hij voort in zijn handeling van de eenheid naar de veelheid en van de veelheid naar de eenheid, terwijl hij een geordende relatie schept tussen hen en een verschijning, maar geen bindende relatie van verdeling, een subtiele niet scheidende verdeling, of eerder een demarcatie en bepaling binnen het ondeelbare. Het Supramentale is de goddelijke Gnosis, die de werelden schept, bestuurt en ondersteunt: de geheime Wijsheid ondersteunt zowel onze Kennis als onze Onwetendheid.

We hebben ook ontdekt, dat het Denkvermogen, Leven en Materie een drievoudig aspect zijn van deze hogere principes, die, voor zover het ons universum betreft, werken in onderdanigheid aan het principe van Onwetendheid, aan de oppervlakkige en klaarblijkelijke zelfvergeetachtigheid van de Ene in zijn spel van verdeling en veelheid. Deze drie zijn werkelijk alleen ondergeschikte vermogens van de goddelijke viervoudigheid: het Denkvermogen is een ondergeschikt vermogen van het Supramentale, die zijn plaats inneemt in het standpunt van verdeling, werkelijk hier vergeetachtig van de eenheid erachter, ofschoon in staat om er naar terug te keren door de herverlichting vanuit het supramentale; Leven is op gelijke wijze een ondergeschikt vermogen van het energie aspect van Sachchidananda, het is Kracht, die vorm uitwerkt en het spel van bewuste energie vanuit het standpunt van verdeling, gecreëerd door het Denkvermogen; Materie is de vorm van substantie van zijn, die het bestaan van Sachchidananda aanneemt, wanneer hij zichzelf onderwerpt aan deze fenomenale handeling van zijn eigen bewustzijn en kracht.

Bovendien is er een vierde principe, dat in manifestatie komt bij de knoop van het denkvermogen, leven en lichaam, dat we de ziel noemen; maar deze heeft een dubbele verschijning, naar voren de begeerteziel, die streeft naar het bezit en de heerlijkheid van dingen en erachter en ofwel grotendeels ofwel totaal omsloten door de begeerteziel, de ware psychische entiteit, die de werkelijke opslagplaats van de ervaringen van de geest is. En we hebben geconcludeerd, dat dit vierde menselijke principe een projectie is en een handeling van het derde goddelijke principe van oneindige Zaligheid, maar een handeling in termen van ons bewustzijn en onder de condities van de zielevolutie in deze wereld. Zoals het bestaan van het Goddelijke in zijn natuur een oneindig bewustzijn en zelfvermogen van dat bewustzijn is, zo is de natuur van zijn bewustzijn zuivere en oneindige Zaligheid; zelfbezit en zelf-gewaarzijn zijn de essentie van zijn zelfheerlijkheid. De kosmos is ook een spel van deze zelfheerlijkheid en de heerlijkheid van dat spel is totaal in bezit van de Universele; maar in het individu wordt het dankzij de actie van de onwetendheid en verdeling teruggehouden in het subliminale en het superbewuste wezen; aan onze oppervlakte ontbreekt het en het moet gezocht worden, gevonden en in bezit genomen worden door de ontwikkeling van het individuele bewustzijn naar universaliteit en transcendentie.

We kunnen daarom, wanneer we willen, acht[90] principes neerzetten, in plaats van zeven en dan kunnen we waarnemen, dat ons bestaan een soort afstraling is van het goddelijke bestaan, in een omgekeerde orde van opstijging en neerdaling, als volgt gerangschikt: ---

Bestaan

Materie

Bewustzijn-Kracht

Leven

Zaligheid

Psychische Wezen

Supramentale

Denkvermogen

Het Goddelijke daalt naar beneden van zuiver bestaan door het spel van Bewustzijn- Kracht en Zaligheid en het scheppende medium van het Supramentale naar kosmisch zijn; wij stijgen op van de Materie door een ontwikkelend leven, ziel en denkvermogen en het verlichtende medium van het Supramentale naar het goddelijke wezen. De knoop van de twee, de hogere en lagere hemisfeer,[91] is de ontmoetingsplaats van het denkvermogen en het Supramentale met een sluier tussen hen. De verscheuring van de sluier is de voorwaarde van het goddelijke leven in de mensheid; want door die verscheuring, door de verlichtende neerdaling van het hogere in de natuur van het lagere wezen en de krachtige opstijging van het lagere wezen in de natuur van het hogere, kan het denkvermogen zijn goddelijke licht herontdekken in het allesomvattende Supramentale, de ziel zijn goddelijk zelf realiseren in de al-bezittende, al-zalige Ananda, leven haar goddelijke vermogen weer bezitten in het spel van de almachtige Bewuste- Kracht en Materie zich openen voor haar goddelijke vrijheid als een vorm van goddelijk Bestaan. En als er enig doel zou zijn voor de evolutie, die hier zijn huidige kroon en hoofd vindt in het menselijke wezen, dat anders is dan een doelloos cirkelen en een individueel ontsnapping uit dat cirkelen, als de oneindige potentialiteit van dit schepsel, dat hier alleen staat tussen Geest en Materie met het vermogen om tussen hen te bemiddelen, enige andere betekenis heeft dan een uiteindelijke ontwaken uit de begoocheling van het leven door wanhoop en afkeer voor de kosmische inspanning en zijn volledige weigering, dan moet zelfs een zodanige lichtende en geschikte omvorming en verschijning van het Goddelijke in het schepsel dat hoog opgetilde doel en die allerhoogste betekenis zijn.

Maar voor we ons kunnen richten op de psychologische en praktische condities, waaronder een zodanige omvorming veranderd zou kunnen worden van een essentiële mogelijkheid in een dynamische potentialiteit, moeten we veel in ogenschouw nemen; want we moeten niet alleen de essentiële principes onderkennen van de neerdaling van Sachchidananda in het kosmische bestaan, wat we al gedaan hebben, maar het grote plan van zijn orde hier en de natuur en handeling van het gemanifesteerde vermogen van Bewuste-Kracht, die heerst over de voorwaarden, waaronder wij nu bestaan. We moeten in het heden eerst zien, dat de zeven of de acht principes, die we onderzocht hebben, essentieel zijn voor alle kosmische schepping en die daar, gemanifesteerd of nog niet gemanifesteerd, in onszelf aanwezig zijn, in dit "Kind van een Jaar”, dat we nog zijn, --- want we zijn nog ver van de volwassenen zijn van de evolutionaire Natuur. De hogere Drie-eenheid is de bron en basis van alle bestaan en spel van bestaan en de hele kosmos moet een uitdrukking zijn en handeling van zijn essentiële werkelijkheid. Geen universum kan hoofdzakelijk een vorm van zijn zijn, die opgekomen is en zichzelf uitgetekend heeft in een absolute nietsheid en leegte en blijft staan tegenover een uit niets bestaande leegheid. Zij moet ofwel een beeld van bestaan zijn binnen het oneindige Bestaan, dat voorbij alle beelden is of zij moet zelf het Al-Bestaan zijn. Wanneer we onszelf verenigen met het kosmische wezen, zien wij in feite, dat zij in werkelijkheid deze beide dingen ineens is; zij is, zogezegd, de Al-bestaande, die Zichzelf uitbeeldt in een oneindige reeks ritmes in Zijn eigen ontvankelijke uitbreiding van Zichzelf als Tijd en Ruimte. Bovendien zien we, dat deze kosmische handeling of enige kosmische handeling onmogelijk is zonder het spel van een oneindige Kracht van Bestaan, die al deze vormen en bewegingen produceert en regelt; en op gelijke wijze vooronderstelt die Kracht of is de handeling van een oneindig Bewustzijn, omdat hij in zijn natuur een kosmische Wil is, die alle relaties bepaalt en hen begrijpt door zijn eigen vorm van gewaarzijn en hij kon hen niet zo bepalen en begrijpen als er geen omvattend Bewustzijn zou zijn achter die vorm van kosmisch gewaarzijn om door hem de relaties van Zijn voort te brengen, zowel als te behouden, fixeren en reflecteren in de ontwikkelende formatie of wording van zichzelf, wat we het universum noemen.

En tenslotte, omdat Bewustzijn op die manier alwetend en almachtig is, in totaal lichtend bezit van zichzelf, en omdat een zodanig lichtend bezit noodzakelijk is en juist in zijn natuur Zaligheid, want het kan niet anders zijn, moet een uitgestrekte universele zelfheerlijkheid de oorzaak, essentie en object zijn van kosmisch bestaan. "Wanneer,”zegt de oude ziener, "deze allesomvattende ether van Heerlijkheid, waarin wij verblijven, er niet zou zijn, wanneer die heerlijkheid onze ether niet zou zijn, dan kon niemand ademhalen, kon niemand leven.” Deze zelfheerlijkheid kan onderbewust worden, schijnbaar verloren aan de oppervlakte, maar zij moet niet alleen aanwezig zijn aan onze wortels, alle bestaan moet essentieel een zoeken zijn en uitstrekking om haar te ontdekken en bezitten en in verhouding tot hoever het schepsel zich in de kosmos vindt, ofwel in wil en vermogen, of in licht en kennis of in zijn en wijdheid of in liefde en vreugde zelf, moet hij ontwaken tot iets van een geheime extase. Vreugde van zijn, heerlijkheid van realisatie door kennis, verrukking van bezit door wil en vermogen van scheppende kracht, extase van vereniging in liefde en vreugde, zijn de hoogste termen van het uitbreidende leven, omdat zij de essentie zijn van het bestaan zelf in haar verborgen wortels, zowel als op haar nog ongeziene hoogten. Waar het kosmische bestaan zich dan ook manifesteert, moeten deze drie er achter zijn en erin.

Maar oneindig Bestaan, Bewustzijn, en Zaligheid hoeven zich helemaal niet naar buiten te werpen in klaarblijkelijk zijn, of zo doende, zou het geen kosmisch zijn zijn, maar eenvoudig een oneindigheid van beelden zonder vaste orde en relatie, wanneer zij uit zichzelf deze vierde term van het Supramentale of de goddelijke Gnosis niet vasthouden of ontwikkelen of uit zichzelf naar buiten brengen. In iedere kosmos moet er een vermogen van Kennis en Wil zijn, die uit oneindige potentialiteit bepaalde relaties fixeert, het resultaat ontwikkelt uit het zaad, de machtige ritmes van de kosmische Wet uitrolt en de werelden beziet en bestuurt als hun onsterfelijke en oneindige Ziener en Heerser[92]. Dit vermogen is inderdaad niets anders dan Sachchidanada Zelf; Hij schept niets, dat niet in zijn eigen zelfbestaan is en om die reden is alle kosmische en werkelijke Wet iets, dat niet van buitenaf opgelegd wordt, maar van binnenuit, alle ontwikkeling is zelfontwikkeling, alle zaad en resultaat zijn zaad van een Waarheid van dingen en resultaat van het zaad, bepaald uit zijn potentialiteiten. Om dezelfde reden is geen Wet absoluut, omdat alleen de oneindigheid absoluut is en alles in zichzelf eindeloze potentialiteiten bevat, nogal voorbij haar bepaalde vorm en gang, die alleen bepaald worden door een zelfbeperking door Idee, dat voortgaat vanuit een oneindige vrijheid van binnen. Het vermogen van zelfbeperking is noodzakelijkerwijze inherent in het ongebonden Al-Bestaande. Het Oneindige zou het Oneindige niet zijn, als zij geen veelvoudige eindigheid zou kunnen aannemen; het Absolute zou het Absolute niet zijn, wanneer haar in kennis en vermogen en wil en manifestatie van zijn, een ongebonden capaciteit van zelfbepaling ontkend zou worden. Dit Supramentale is dan de Waarheid of Werkelijk-Idee, inherent in alle kosmische kracht en bestaan, wat noodzakelijk is, zelf oneindig blijvend, om relatie en orde te bepalen en combineren en te ondersteunen en de grote lijnen van de manifestatie. In de taal van de Vedische Rishis is, zoals oneindig Bestaan, Bewustzijn en Gelukzaligheid de drie hoogste en verborgen Namen van het Naamloze zijn, dit Supramentale de vierde Naam[93] --- vierde voor Dat in zijn neerdaling, vierde voor ons in onze opstijging.

Maar Denkvermogen, Leven en Lichaam, de lagere trilogie, zijn ook onmisbaar voor al het kosmische zijn, niet noodzakelijkerwijze in de vorm of met de handeling en condities, die we kennen op aarde of in dit materiële universum, maar in een of andere soort handeling, hoe lichtend ook, hoe geschikt ook, hoe subtiel ook. Want het Denkvermogen is in essentie dat vermogen van het Supramentale, dat meet en beperkt, dat een bijzonder centrum fixeert en van daaruit de kosmische beweging en haar interacties bekijkt. Toegegeven, dat in een bijzondere wereld, vlak of kosmische opstelling, het denkvermogen niet beperkt hoeft te zijn of eerder, dat het wezen, dat het denkvermogen gebruikt als een onderdanige faculteit niet onbekwaam hoeft te zijn om dingen te zien vanuit andere centra of standpunten of zelfs van het werkelijke Centrum van alles of in de uitgestrektheid van een universele zelfdiffusie, dan is er nog, wanneer hij niet in staat is om zichzelf normaal te fixeren in zijn eigen stevige standpunt voor zekere doeleinden van de goddelijke activiteit, als er alleen de universele zelfdiffusie is of alleen oneindige centras zijn zonder enige bepaling of vrijelijk beperkende actie voor ieder, geen kosmos, maar alleen een Wezen, dat oneindig in Zichzelf mijmert als een schepper of dichter vrij kan mijmeren, niet plastisch, voordat hij voortgaat naar het bepalende werk van de schepping. Een zodanige toestand moet ergens bestaan in de oneindige schaal van bestaan, maar het is niet, wat we verstaan onder een kosmos. Welke orde er ook in kan zijn, het moet een soort ongefixeerde, niet bindende orde zijn, zoals het Supramentale zou kunnen ontwikkelen voor hij voortgegaan was naar het werk van vaste ontwikkeling, meting en interactie van relaties. Voor die meting en interactie is het Denkvermogen noodzakelijk, ofschoon hij niet gewaar hoeft te zijn van zichzelf als iets anders dan een onderdanige handeling van het Supramentale, noch om de interactie van relaties te ontwikkelen op de basis van een zelfgevangen egoïsme, zoals we actief zien in de aardse Natuur.

Wanneer het Denkvermogen eenmaal bestaat, volgen Leven en Vorm van substantie; want leven is eenvoudig de bepaling van kracht en actie, van relatie en interactie van energie van vele vaste centra van bewustzijn, --- vast, niet noodzakelijkerwijze in plaats of tijd, maar in een volhardend gelijktijdig bestaan van wezens of zielvormen van het Eeuwige, dat een kosmische harmonie ondersteunt. Dat leven zou erg verschillend kunnen zijn van leven, zoals we het kennen of opvatten, maar in essentie zou hetzelfde principe aan het werk zijn, zoals we het hier verbeeld zien als vitaliteit, --- het principe, waaraan de oude Indiase denkers de naam Vayu of Prana gaven, de levensmaterie, de substantiële wil en energie in de kosmos, die uitwerkt in bepaalde vormen en handeling en bewuste dynamiek van zijn. Substantie zou ook zeer verschillend kunnen zijn vanuit onze kijk op en gewaarwording van het materiële lichaam, veel subtieler, veel minder rigide bindend in haar wet van zelfverdeling en wederzijdse weerstand en lichaam of vorm, zouden een instrument kunnen zijn en geen gevangenis, voor de kosmische interactie zou echter altijd nog enige bepaling van vorm en substantie noodzakelijk zijn, zelfs als het alleen een mentaal lichaam zou zijn of iets nog meer lichtend, subtiel en passend en vrijelijk ontvankelijk, dan het meest vrije mentale lichaam.

Het gevolg is, dat, waar de Kosmos ook is, daar, zelfs als alleen een principe in het begin aanwijsbaar is, zelfs als dat in het begin het enige principe van dingen lijkt en al het andere, dat naderhand in de wereld kan verschijnen, niet meer lijkt dan haar vormen en resultaten en niet in zichzelf onmisbaar voor het kosmische bestaan, een zodanig front, aangeboden door zijn, alleen een illusoir masker kan zijn of verschijning van haar werkelijke waarheid. Waar één principe manifest is in de Kosmos, hoeft al de rest daar niet hoofdzakelijk aanwezig te zijn en passief latent, maar heimelijk aan het werk. In iedere gegeven wereld kan haar schaal en harmonie van zijn openlijk in bezit zijn van alle zeven bij een hogere of lagere graad van activiteit; in een andere kunnen ze allemaal verwikkeld zijn in een, die het oorspronkelijke of fundamentele principe wordt van evolutie in die wereld, maar evolutie van het verwikkelde moet er zijn. De evolutie van het zevenvoudige vermogen van zijn, de realisatie van zijn zevenvoudige Naam, moet de bestemming zijn van welke wereld dan ook, die klaarblijkelijk begint vanuit de involutie van alle in een vermogen[94]. Daarom was het materiële universum gebonden in de natuur van dingen om uit haar verborgen leven verschijnend leven te ontwikkelen, uit haar verborgen denkvermogen verschijnend denkvermogen, en zij moet in dezelfde natuur van dingen uit haar verborgen Supramentale verschijnend Supramentaal vormen en vanuit de besloten Geest in zich de drie-ene glorie van Sachchidananda. De enige vraag is of de aarde een tafereel moet zijn van die verschijning of de menselijke schepping hiervan of enig ander materieel tafereel, in deze of enig andere cyclus van de grotere raderen van de Tijd, haar instrument en voertuig. De oude zieners geloofden in deze mogelijkheid voor de mens en hielden het voor zijn goddelijke bestemming; de moderne denker kan het zich zelfs niet voorstellen, of, wanneer hij het zich kan voorstellen, zou hij het of ontkennen of betwijfelen. Als hij een visie ziet van de Supermens, is het in het beeld van de toegenomen graad van mentaliteit of vitaliteit; hij staat geen andere verschijning toe, ziet niets voorbij deze principes, want deze hebben voor ons tot nu onze beperking en cirkel afgebakend. In deze voortgaande wereld, met dit menselijke schepsel, in wie de goddelijke vonk aangestoken is, is werkelijke wijsheid waarschijnlijk aanwezig met eerder de hoger aspiratie dan met de ontkenning van aspiratie of met de hoop, die zichzelf beperkt en omschrijft binnen deze nauwe muren van blijkbare mogelijkheid, die alleen ons tussenliggende huis van oefening is. Hoe hoger we in de spirituele orde van dingen ons zicht en onze aspiratie projecteren, hoe groter de Waarheid is, die probeert in ons neer te dalen, omdat zij al in ons is en roept om haar bevrijding uit de bedekking, die haar omsluit in de gemanifesteerde Natuur.

HOOFDSTUK XXVIII

Supramentaal, Denkvermogen en Bovenmentaal Maya.

Er is een Permanentie, een Waarheid, verborgen door een Waarheid, waar de Zon zijn paarden uitspant. De tien honderdtallen (van zijn stralen) kwamen samen, --- Die Ene. Ik zag de meest glorieuze van de Vormen van de Goden.

Rig Veda[95]

Het gezicht van de Waarheid wordt verborgen door een gouden deksel; verwijder dat, O Koesterende Zon, voor de Wet van de Waarheid, voor inzicht. O Zon, O enige Ziener, geleid uw stralen, verzamel ze, --- laat me uw gelukkigste vorm van allen zien; dat Bewuste Wezen overal, Ik ben Hem.

Isha Upanishad[96]

De Waarheid, het Juiste, het Uitgestrekte.

Atharva Veda[97]

Hij werd zowel waarheid, als valsheid. Hij werd de Waarheid, zelfs dit alles, wat is.

Taittiriya Upanishad[98]

EEN PUNT blijft om opgehelderd te worden, dat we tot nu toe in de duisternis gelaten hebben, het proces van de sprong in de Onwetendheid: want we hebben gezien, dat niets in de oorspronkelijke natuur van het Denkvermogen, Leven of Materie een val uit de Kennis noodzaakt. Het is inderdaad aangetoond, dat verdeling van bewustzijn de basis is van Onwetendheid, een verdeling van individueel bewustzijn van het kosmische en transcendente, waarvan zij nog innig deel is, in essentie onscheidbaar, een verdeling van Denkvermogen van de Supramentale Waarheid, waarvan hij een ondergeschikte handeling zou moeten zijn, van Leven van de originele Kracht, waarvan zij een energie is, van Materie van het oorspronkelijke Bestaan, waarvan zij een vorm van substantie is. Maar het moet nog duidelijk gemaakt worden, hoe deze verdeling tot stand kwam in het Ondeelbare, door welke bijzondere zelfverminderende of zelfwegcijferende handeling van Bewustzijn-Kracht in het Wezen: want, omdat alles een beweging is van die Kracht, kan er alleen door een of andere zodanige handeling, die zijn eigen volkomen licht en vermogen verduistert, het dynamische en effectieve fenomeen van de Onwetendheid opgekomen zijn. Maar dit probleem kan overgelaten worden om behandeld te worden in een nauwkeuriger onderzoek van het duale fenomeen van Kennis-Onwetendheid, dat ons bewustzijn een mengsel maakt van licht en duisternis, een halflicht tussen de volle dag van de Supramentale Waarheid en de nacht van de materiele Onbewustheid. Alles wat noodzakelijk is om nu op te merken, is, dat zij in haar essentiële karakter een exclusieve concentratie moet zijn op een beweging en toestand van Bewust Zijn, die de hele rest van het bewustzijn en zijn naar achteren plaatst en haar sluiert voor de nu gedeeltelijke kennis van die ene beweging.

Er is nog een aspect van dit probleem, dat onmiddellijk beschouwd moet worden; het is de afgrond, die gecreëerd is tussen het Denkvermogen, zoals wij het kennen en het Supramentale Waarheid-Bewustzijn, waarvan we gevonden hebben, dat het Denkvermogen in zijn oorsprong een onderworpen proces is. Want deze afgrond is aanzienlijk en als er geen gradaties zijn tussen de twee niveaus van bewustzijn, lijkt een overgang van de een naar de andere, ofwel in de neerdalende involutie van Geest in de Materie, of de overeenkomende evolutie in de Materie van de besloten graden, die terugleiden naar de Geest, onwaarschijnlijk in de hoogste graad, zo niet onmogelijk. Want het Denkvermogen, zoals wij hem kennen, is een vermogen van Onwetendheid, dat naar Waarheid zoekt, dat grijpt met moeite om haar te vinden, dat alleen mentale constructies en vertegenwoordigingen ervan bereikt in woord en idee, in denkvermogenformaties, zintuigformaties, --- alsof heldere of schaduwrijke foto's of filmen van een verre Werkelijkheid alles zou zijn, wat hij kon bereiken. Het Supramentale, aan de andere kant, is in werkelijk en natuurlijk bezit van de Waarheid en zijn formaties zijn vormen van de Werkelijkheid, geen constructies, vertegenwoordigingen of aanwijzende beelden. Ongetwijfeld wordt het ontwikkelende Denkvermogen gehinderd door zijn omkisting in de duisternis van dit leven en lichaam en het oorspronkelijke Denkvermogen principe in de involutionaire afdaling is iets van groter vermogen, waar we niet volledig naar gereikt hebben, dat in staat is om in vrijheid te handelen in zijn eigen sfeer of werkgebied, om meer openbarende constructies te bouwen, meer minutieus geïnspireerde formaties, subtielere en meer significante belichamingen, waarin het licht van de Waarheid aanwezig en tastbaar. Maar ook dat is waarschijnlijk niet essentieel verschillend in zijn karakteristieke handeling, want het is ook een beweging in de Onwetendheid, niet een nog ongescheiden deel van het Waarheidsbewustzijn. Er moet ergens in de afdalende en opstijgende schaal van Zijn een tussenliggend vermogen en vlak van bewustzijn zijn, misschien iets meer dan dat, iets met een oorspronkelijke scheppende kracht, waardoor de involutionaire overgang van het Denkvermogen in de Kennis naar het Denkvermogen in de Onwetendheid werd bewerkstelligd en waardoor weer de evolutionaire omgekeerde overgang begrijpelijk en mogelijk wordt. Voor de involutionaire overgang is deze interventie een logisch vereiste, voor de evolutionaire is het een praktische noodzaak. Want in de evolutie zijn er inderdaad radicale omvormingen, van onbepaalde Energie naar georganiseerde Materie, van onbezielde Materie naar Leven, van een onderbewust of submentaal naar een waarnemend en voelend en handelend Leven, van primitieve dierlijke geestesgesteldheid naar een bevattend, redenerend Denkvermogen, dat het Leven waarneemt en bestuurt en ook zichzelf waarneemt, in staat om te handelen als een onafhankelijke entiteit en zelfs om bewust te zoeken naar zelftranscendentie; maar deze sprongen, zelfs wanneer aanzienlijk, zijn tot op zekere hoogte voorbereid door langzame gradaties, die hen denkbaar en uitvoerbaar maken. Er kan niet een zodanig immens hiaat zijn, als lijkt te bestaan tussen het supramentale Waarheidsbewustzijn en het Denkvermogen in Onwetendheid.

Maar als zulke tussenbeiden komende gradaties bestaan, is het duidelijk, dat zij suprabewust moeten zijn voor het menselijke denkvermogen, dat in zijn normale toestand geen enkele toegang lijkt te hebben in deze hogere graden van zijn. De mens is beperkt in zijn bewustzijn door het denkvermogen en zelfs door een gegeven bereik of schaal van het denkvermogen: wat beneden zijn denkvermogen is, submentaal of mentaal, maar beneden zijn schaal, lijkt voor hem gemakkelijk onderbewust of niet onderscheidbaar van volledige onbewustheid; wat er boven is, is voor hem suprabewust en hij is bijna geneigd om het te beschouwen als leeg van gewaarzijn, een soort lichtende Onbewustheid. Juist, zoals hij beperkt is tot een zekere schaal van klanken of van kleuren en wat boven of beneden die schaal is voor hem onhoorbaar en onzichtbaar of ten minste niet te onderscheiden is, zo is het met zijn schaal van mentaal bewustzijn, begrensd bij iedere extremiteit door onvermogen, die zijn bovenste of onderste grens aangeeft. Hij heeft niet voldoende middelen van communicatie, zelfs met het dier, dat zijn mentale medeschepsel is, ofschoon niet zijn gelijke, en hij is zelfs in staat om het denkvermogen te ontkennen of werkelijk bewustzijn eraan, omdat zijn modus anders is en nauwer dan diegenen, waarmee hij zelf en in zijn soort bekend is; hij kan submentaal zijn van buitenaf observeren, maar kan er helemaal niet mee communiceren of dichtbij binnengaan in haar natuur. Op gelijke wijze is het suprabewuste voor hem een gesloten boek, dat best alleen gevuld kan zijn met lege pagina's. Op het eerste gezicht zou het dan lijken, alsof hij geen middelen van contact had met deze hogere gradaties van bewustzijn: als dat zo is, kunnen zij niet handelen als verbindingen of bruggen en zijn evolutie moet ophouden met zijn bereikte mentale gebied en kan er niet bovenuit gaan; de Natuur heeft door het trekken van deze beperkingen zijn opwaartse inspanning beëindigd.

Maar wanneer we het van dichterbij bekijken, nemen we waar, dat deze normaliteit misleidend is en dat er in feite verscheidene richtingen zijn, waarin het menselijke denkvermogen voorbij zichzelf reikt, neigt naar zelfoverschrijding; dit zijn juist de noodzakelijke lijnen van contact of gesluierde of halfgesluierde doorgangen, die hem verbindt met hogere graden van bewustzijn van de zelfmanifesterende Geest. We hebben eerst de plaats opgemerkt, die de Intuïtie beslaat in de menselijke middelen van kennis en Intuïtie is juist in zijn natuur een projectie van de karakteristieke handeling van deze hogere graden in het denkvermogen van Onwetendheid. Het is waar, dat in het menselijke denkvermogen zijn handeling grotendeels verborgen wordt door de interventies van onze normale intelligentie; een zuivere intuïtie is een zeldzame gebeurtenis in onze mentale activiteit: want wat wij met die naam benoemen, is over het algemeen een punt van directe kennis, die onmiddellijk gevangen wordt en bedekt met mentale substantie, zodat hij alleen dient als een onzichtbare of zeer kleine nucleus van een kristallisatie, die in zijn massa intellectueel of anders mentaal van karakter is; of anders wordt de flits van intuïtie snel vervangen of onderschept, voor hij een kans heeft om zich te manifesteren, door een snelle imiterende mentale beweging, inzicht of snelle waarneming of een of ander snelspringend proces van denken, die haar verschijning dankt aan de stimulans van de aankomende intuïtie, maar zijn binnenkomst blokkeert of hem bedekt met een vervangende mentale suggestie, waar of foutief, maar in ieder geval niet de authentieke intuïtieve beweging. Desalniettemin is het feit van deze interventie van boven, het feit, dat achter al ons oorspronkelijk denken of authentieke waarneming van dingen er een gesluierd, halfgesluierd, of een snel ongesluierd intuïtief element is, genoeg om een verbinding vast te stellen tussen het denkvermogen en wat er boven is; het opent een doorgang van communicatie en van binnengaan in de superieure geestgebieden. Er is ook de uitreiking van het denkvermogen om de persoonlijke egobeperking te overschrijden, om dingen te zien in een zekere onpersoonlijkheid en universaliteit. Onpersoonlijkheid is het eerste karakter van het kosmische zelf; universaliteit, geen beperking door het enkele of beperkte gezichtspunt is het karakter van kosmische waarneming en kennis, deze tendens is daarom een verwijding, hoe rudimentair ook, van deze beperkte denkvermogengebieden naar kosmiciteit, naar een kwaliteit, die juist het karakter is van de hogere mentale vlakken, --- naar dat superbewuste kosmische Denkvermogen, dat, zoals we gesuggereerd hebben, in de natuur van dingen de oorspronkelijke denkvermogenhandeling moet zijn, waarvan de onze alleen een afgeleid en inferieur proces is. Weer is er geen totale afwezigheid van penetratie van boven in onze mentale beperkingen. De fenomenen van genialiteit zijn werkelijk het resultaat van een zodanige penetratie, --- zonder twijfel gesluierd, omdat het licht van het superieure bewustzijn niet alleen handelt binnen nauwe beperkingen, gewoonlijk in een speciaal gebied, zonder enige gereguleerde afgescheiden organisatie van zijn karakteristieke energieën, vaak inderdaad nogal passend, ongeregeld en met een supernormale of abnormale onverantwoordelijke beheersing, maar bij het binnengaan van het denkvermogen onderwerpt hij zich ook en past hij zichzelf aan aan de substantie van het denkvermogen, zodat alleen een veranderde of verminderde dynamiek ons bereikt, niet alleen de oorspronkelijk goddelijke lichtheid van wat bewustzijn boven het hoofd voorbij ons genoemd wordt. Toch zijn de fenomenen van inspiratie, van openbarende visie of van intuïtieve waarneming en intuïtieve onderscheiding er voorbij ons minder verlichte of minder krachtige normale denkvermogen-handelingen en hun oorsprong is onmiskenbaar. Er is uiteindelijk het uitgestrekte en veelvoudige veld van mystieke en spirituele ervaring en hier liggen de poorten al wijd open naar de mogelijkheid om ons bewustzijn uit te breiden voorbij zijn huidige beperkingen, --- tenzij we inderdaad door een verduistering, die weigert te onderzoeken, of een hechting aan onze grenzen van mentale normaliteit, hen sluiten of ons afkeren van de vergezichten, die zij voor ons openen. Maar in ons huidige onderzoek kunnen we ons niet permitteren de mogelijkheden te verwaarlozen, die deze domeinen van de inspanning van de mensheid nader tot ons brengen, of de toegevoegde kennis van zichzelf, en van de gesluierde Werkelijkheid, die hun gift is aan het menselijke denkvermogen, het grote licht, dat hen wapent met het recht om naar ons te handelen en dat het ingeboren vermogen van hun bestaan is.

Er zijn twee opvolgende bewegingen van bewustzijn, moeilijk, maar goed binnen ons vermogen, waardoor we toegang kunnen hebben tot de superieure gradaties van ons bewuste bestaan. Er is eerst een beweging naar binnen, waardoor we, in plaats van te leven in ons oppervlaktedenkvermogen, de muur breken tussen ons uitwendige en ons nu subliminale zelf; dit kan tot stand gebracht worden door een geleidelijke inspanning en discipline of door een heftige overgang, soms een krachtige onvrijwillige scheuring, --- het laatste is in geen geval veilig voor het beperkte menselijke denkvermogen, dat gewend is om alleen veilig te leven binnen zijn normale beperkingen, --- maar in ieder geval, veilig of onveilig, kan het ding gedaan worden. We ontdekken binnen dit geheime deel van ons zelf een innerlijk wezen, een ziel, een innerlijk denkvermogen, een innerlijk leven, een innerlijke subtiel-fysieke entiteit, die veel groter in zijn potentialiteiten is, meer plooibaar, krachtiger, meer in staat tot veelvoudige kennis en dynamiek dan ons oppervlaktedenkvermogen, leven of lichaam; zij is speciaal in staat tot directe communicatie met de universele krachten, bewegingen en objecten van de kosmos, een direct gevoel en opening voor hen, een directe handeling naar hen en zelfs een verwijding van zichzelf voorbij de beperkingen van het persoonlijke denkvermogen, het persoonlijke leven, het lichaam, zodat hij zichzelf meer en meer een universeel wezen voelt, dat niet langer beperkt wordt door de bestaande muren van ons te nauwe mentale, vitale, fysieke bestaan. Deze verwijding kan zichzelf uitbreiden tot een volledige intrede in het bewustzijn van het kosmische Denkvermogen, in eenheid van het universele Leven, zelfs in een eenheid met de universele Materie. Dat is echter nog een identificatie, ofwel met een verminderde kosmische waarheid of met de kosmische Onwetendheid.

Maar als deze intrede in het innerlijke wezen eenmaal tot stand is gebracht, blijkt het innerlijke Zelf in staat te zijn tot een opening, een opstijging naar boven in dingen voorbij ons huidige mentale niveau; dat is de tweede spirituele mogelijkheid in ons. Het eerste meest gewone resultaat is een ontdekking van een uitgebreid statisch en stil Zelf, waarvan we voelen, dat het ons werkelijke of ons basis bestaan is, de fundatie van al het andere, wat we zijn. Er kan zelfs een uitdoving zijn, een Nirvana, zowel van ons actieve wezen als van het gevoel van zelf, in een Werkelijkheid, die ondefinieerbaar en onuitdrukbaar is. Maar we kunnen ook realiseren, dat dit zelf niet alleen ons eigen spirituele wezen is, maar het ware zelf van alle anderen; hij presenteert zich dan als de onderliggende waarheid van kosmisch bestaan. Het is mogelijk om in een Nirvana van alle individualiteit te blijven, te stoppen bij een statische realisatie of de kosmische beweging te beschouwen als een oppervlakkig spel of illusie, opgelegd aan het stille Zelf, om over te gaan naar een of andere onbeweeglijke en onveranderlijke status voorbij het universum. Maar een andere minder negatieve lijn van supernormale ervaring biedt zich ook aan; want er vindt een grote dynamische neerdaling van licht, kennis, vermogen, zaligheid of andere supernormale energieën plaats in ons zelf van stilte en we kunnen ook opstijgen naar hogere regionen van de Geest, waar zijn onbeweeglijke toestand de fundatie is van deze grote en lichtende energieën. Het is in ieder geval duidelijk, dat we gestegen zijn voorbij het denkvermogen van Onwetendheid naar een spirituele toestand; maar in de dynamische beweging kan de resulterende grotere handeling van Bewustzijn- Kracht zichzelf presenteren ofwel eenvoudig als een zuivere spirituele dynamiek, niet anders bepalend in zijn karakter of hij kan een spiritueel denkvermogen gebied openbaren, waar het denkvermogen niet langer onwetend is van de Werkelijkheid, --- nog geen supramentaal niveau, maar betrokken van het supramentale Waarheidsbewustzijn en nog lichtend met iets van haar kennis.

In het laatste alternatief vinden we het geheim, dat we zoeken, het middel tot omzetting, de benodigde stap naar een supramentale transformatie; want we nemen een geleidelijkheid van opstijging waar, een communicatie met een meer en meer diep en immens licht en vermogen van boven, een schaal van intensiteiten, die beschouwd kan worden als zoveel trappen in de opstijging van het Denkvermogen of in een neerdaling in het Denkvermogen van Dat, dat er voorbij is. Wij zijn gewaar van zeeachtige neerstroming van massa's van spontane kennis, die de natuur van Denken aannemen, maar die een verschillend karakter hebben dan het proces van denken, waaraan we gewend zijn; want er is hier niets van zoeken, geen spoor van mentale constructie, geen arbeid van speculatie of moeilijke ontdekking; het is een automatische en spontane kennis van een Hoger Denkvermogen, dat in bezit lijkt te zijn van de Waarheid en niet op zoek naar verborgen of achtergehouden werkelijkheden. Men observeert, dat dit Denken veel meer in staat is dan het denkvermogen om onmiddellijk een massa kennis op te nemen in een enkel gezichtspunt; het heeft een kosmisch karakter met het stempel van individueel denken. Voorbij dit Waarheidsdenken kunnen we een grotere verlichting onderscheiden, bezield met een toegenomen vermogen en intensiteit en drijvende kracht, een lichtend vermogen van de natuur van Waarheid-Gezicht met gedachteformulering als een mindere en afhankelijke activiteit. Wanneer we het Vedische beeld van de Zon van Waarheid accepteren, --- een beeld, dat in deze ervaring een werkelijkheid wordt, --- kunnen we de handeling van het Hogere Denkvermogen vergelijken met een samengestelde en standvastige zonneschijn, de energie van het Verlichte Denkvermogen er voorbij met een uitstroming van massieve bliksemschichten van vlammende zonnesubstantie. Nog er voorbij kan er nog een groter vermogen van Waarheid-Kracht gevonden worden, een intieme en exacte Waarheid-Visie, Waarheid-denken, Waarheid-aanvoelen, Waarheid-gevoel, Waarheid-handeling, waaraan we op een speciale manier de naam van Intuïtie kunnen geven; want ofschoon we dat woord hebben toegepast voor de wens voor een betere tot elke supra-intellectuele directe weg van weten, is, wat we echter werkelijk kennen als intuïtie alleen één speciale beweging van zelf-bestaande kennis. Dit nieuwe gebied is haar oorsprong; zij verleent aan onze intuïties iets van haar eigen onderscheiden karakter en is zeer duidelijk een intermediair van een groter Waarheid-Licht, waarmee ons denkvermogen niet direct kan communiceren. Aan de bron van deze Intuitie ontdekken we een superbewust kosmisch Denkvermogen in direct contact met het supramentale Waarheid-Bewustzijn, een oorspronkelijke intensiteit, die bepalend is voor alle bewegingen beneden hem en alle mentale energieën, --- niet het Denkvermogen zoals wij het kennen, maar een Bovenmentaal, dat, zoals met de wijde vleugels van een of andere scheppende Overziel, deze hele lagere hemisfeer van Kennis-Onwetendheid overdekt, het verbindt met dit grotere Waarheid-Bewustzijn, terwijl hij nog op hetzelfde moment met zijn briljante gouden Deksel het gezicht van de grotere Waarheid versluiert voor ons zicht, tussenbeide komt met zijn vloed van oneindige mogelijkheden als onmiddellijk een obstakel en een doorgang in ons zoeken naar de spirituele wet van ons bestaan, haar hoogste doel, haar geheime Werkelijkheid. Dit is dan de verborgen verbinding, waarnaar we zochten; dit is het Vermogen, dat onmiddellijk de allerhoogste Kennis en de kosmische Onwetendheid met elkaar verbindt en verdeelt.

In zijn natuur en wet is het Bovenmentale een afgezant van het Supramentale Bewustzijn, zijn afgezant naar de Onwetendheid. Of we zouden erover kunnen spreken als een beschermend dubbel, een scherm ongelijke similariteit, waardoor het Supramentale indirect kan handelen op een Onwetendheid, wiens duisternis de onmiddellijke impact van een allerhoogst Licht niet zou kunnen dragen of ontvangen. Zelfs door de projectie van deze lichtende Bovenmentale corona werd de diffusie van een verminderd licht in de Onwetendheid en de werping van die tegengestelde schaduw, die in zichzelf alle licht opslokt, de Onwetendheid, helemaal mogelijk. Want het Supramentale brengt aan het Bovenmentale al zijn werkelijkheden over, maar laat het om hen te formuleren in een beweging en volgens een gewaarzijn van dingen, dat nog een visie van Waarheid is en toch tegelijkertijd een eerste ouder van de Onwetendheid. Een lijn verdeelt het Supramentale en het Bovenmentale, wat een vrije overdracht toestaat, het lagere Vermogen toestaat om van het hogere Vermogen al wat zij behoudt of ziet te betrekken, maar automatisch een overgankelijke verandering afdwingt in de doorgang. De integraliteit van het Supramentale behoudt altijd de essentiële waarheid van dingen, de totale waarheid en de waarheid van zijn individuele zelf-bepalingen, duidelijk tezamen gehouden; hij behoudt in hen een onscheidbare eenheid en tussen hen een dichte, wederzijdse doordringing en een vrij en vol bewustzijn van elkaar: maar in het Bovenmentale is deze integraliteit er niet langer. En toch is het Bovenmentale goed gewaar van de essentiële Waarheid van dingen; hij omarmt de totaliteit; hij gebruikt de individuele zelf-bepalingen zonder door hen beperkt te worden: maar ofschoon hij hun eenheid kent, het kan realiseren in een spirituele kennisneming, wordt toch zijn dynamische beweging, zelfs, terwijl hij erop vertrouwt voor zijn zekerheid, er niet onmiddellijk door bepaald. Bovenmentale Energie gaat voort door een onbegrensbaar vermogen van afscheiding en combinatie van de vermogens en aspecten van de integrale en ondeelbare allesbevattende Eenheid. Hij neemt ieder Aspect of Vermogen en geeft het een onafhankelijke actie, waarin het een volle gescheiden belangrijkheid verkrijgt en in staat is, zouden we kunnen zeggen, zijn eigen wereld van schepping uit te werken. Purusha en prakriti, Bewuste Ziel en uitvoerende Kracht van de Natuur, zijn in de supramentale harmonie een enkele waarheid met twee aspecten, wezen en dynamiek van de Werkelijkheid; er kan geen onevenwichtigheid zijn of overwicht van de een over de ander. In het Bovenmentale hebben we de oorsprong van de kloof, de scherpe onderscheiding, die gemaakt wordt door de filosofie van de Sankhyas, waarin zij verschijnen als twee onafhankelijke entiteiten, Prakriti, in staat om Purusha te overschaduwen, en zijn vrijheid en vermogen te overschaduwen, hem te reduceren tot een getuige en ontvanger van haar vormen en handelingen, Purusha, in staat om terug te keren naar zijn gescheiden bestaan en te verblijven in een vrije zelf-heerschappij door weigering van haar oorspronkelijke overschaduwende materiële principe. Zo ook met de andere aspecten of vermogens van de Goddelijke Werkelijkheid, Een en Velen, Goddelijke Persoonlijkheid en Goddelijke Onpersoonlijkheid, en de rest; ieder is nog een aspect en vermogen van de ene Werkelijkheid, maar ieder wordt in staat gesteld om te handelen als een onafhankelijke entiteit in het geheel, de volheid te bereiken van de mogelijkheden van zijn afgescheiden uitdrukking en de dynamische consequenties van die afgescheidenheid te ontwikkelen. Tegelijkertijd is deze afgescheidenheid in het Bovenmentale nog gebaseerd op de basis van een impliciete onderliggende eenheid; alle mogelijkheden van combinatie en relatie tussen de gescheiden Vermogens en Aspecten, alle uitwisselingen en wederkerigheden van hun energieën zijn vrijelijk georganiseerd en hun actualiteit is altijd mogelijk.

Wanneer we de Vermogens van de Werkelijkheden beschouwen als even zoveel Godheden, kunnen we zeggen, dat het Bovenmentale een miljoen Godheden vrijlaat in handeling, ieder in staat gesteld om zijn eigen wereld te creëren, iedere wereld in staat tot relatie, communicatie en samenspel met de anderen. Er zijn in de Veda verschillende formuleringen van de natuur van de Goden; er wordt gezegd, dat zij allen een Bestaan zijn, waaraan de wijzen verschillende namen geven, toch wordt iedere God aanbeden alsof hijzelf dat Bestaan is, een, die alle andere Goden tezamen is of hen in zijn wezen bevat; en toch is ieder weer een gescheiden Godheid, die soms handelt in vereniging met andere vergezellende godheden, soms afgescheiden, soms zelfs in klaarblijkelijke tegenstelling met andere Godheden van hetzelfde Bestaan. In het Supramentale zou dit alles samengehouden worden als een geharmoniseerd spel van het ene Bestaan; in het Bovenmentale zou ieder van deze drie condities een afgescheiden handeling of basis van handeling kunnen zijn en zijn eigen principe hebben van ontwikkeling en consequenties en toch ieder het vermogen behouden om te combineren met de anderen in een meer samengestelde harmonie. Zoals met het Ene Bestaan, zo ook met haar Bewustzijn en Kracht. Het Ene Bewustzijn wordt gescheiden in vele onafhankelijke vormen van bewustzijn en kennis; ieder volgt haar eigen lijn van waarheid, die zij moet realiseren. Het ene volledige en veelzijdige Werkelijk-Idee wordt opgesplitst in zijn vele zijden; ieder wordt een onafhankelijke Idee-Kracht met het vermogen om zichzelf te realiseren. De ene Bewustzijn-Kracht wordt bevrijd in zijn miljoenen krachten; en ieder van deze krachten heeft het recht om zichzelf te vervullen of, wanneer nodig, een hegemonie aan te nemen en voor zijn eigen nut de andere krachten op te nemen. Zo wordt ook de Zaligheid van Bestaan losgelaten in alle vormen van zaligheden en ieder kan in zichzelf haar onafhankelijke volheid dragen van het soevereine uiterste. Het Bovenmentale geeft zo aan het Ene Bestaan-Bewustzijn-Gelukzaligheid het karakter van overvloed van oneindige mogelijkheden, die ontwikkeld kan worden in een veelvoud van werelden of samen geworpen in een wereld, waarin de eindeloze variabele uitkomst van hun spel de determinant van de schepping, van haar proces, haar verloop en haar consequentie is.

Omdat de Bewustzijn-Kracht van het eeuwige Bestaan de universele scheppingskracht is, zal de natuur van een gegeven wereld afhangen van welke zelfformulering van dat Bewustzijn dan ook, die zich uitdrukt in die wereld. Op gelijke wijze zal voor ieder individueel wezen zijn zien of representatie aan zichzelf van de wereld, waarin hij leeft, afhangen van de houding of vorm, die dat Bewustzijn in hem heeft aangenomen. Ons menselijke mentale bewustzijn ziet de wereld in delen, gesneden door de rede en het gevoel en samengenomen in een formatie, die ook in delen is; het huis, dat zij bouwt, is gepland om een of andere gegeneraliseerde formulering van Waarheid te herbergen, maar sluit de rest uit of laat enkelen alleen toe als gasten of afhankelijken in het huis. Het Bovenmentale Bewustzijn is globaal in zijn kennisname en kan ieder aantal van schijnbaar fundamentele verschillen samenhouden in een verzoenende visie. De mentale rede ziet de Persoon en het Onpersoonlijke zo als tegengestelden: hij stelt zich een onpersoonlijk Bestaan voor, waarin de persoon en persoonlijkheid ficties zijn van de Onwetendheid of tijdelijke constructies; of hij kan aan de andere kant de Persoon zien als eerste werkelijkheid en het onpersoonlijke als een mentale abstractie of alleen substantie of middel van manifestatie. Voor de Bovenmentale intelligentie zijn dit scheidbare Vermogens van het ene Bestaan, die hun onafhankelijke zelf-affirmatie kunnen najagen en ook hun verschillende vormen van handeling kunnen verenigen, terwijl zij zowel in hun afhankelijkheid als in hun eenheid verschillende toestanden van bewustzijn en zijn scheppen, die allemaal van toepassing kunnen zijn en allemaal in staat om samen te bestaan. Een zuiver onpersoonlijk bestaan en bewustzijn is waar en mogelijk, maar ook een totaal persoonlijk bewustzijn en bestaan, het Onpersoonlijke Goddelijke, Nirguna Brahman en het Persoonlijke Goddelijke, Saguna Brahman, zijn hier gelijk en naast elkaar bestaande aspecten van de Eeuwige. Onpersoonlijkheid kan manifesteren met de persoon eraan onderworpen als een manier van uitdrukking; maar op gelijke wijze kan de Persoon de werkelijkheid zijn met onpersoonlijkheid als een manier van natuur: beide aspecten van manifestatie staan tegenover elkaar in de oneindige variëteit van bewust Bestaan. Wat voor de mentale rede onverzoenlijke verschillen zijn, presenteren zichzelf aan de Bovenmentale intelligentie als naast elkaar bestaande correlaties; wat voor de mentale rede tegengestelden zijn, zijn voor de Bovenmentale intelligentie aanvullingen. Ons denkvermogen ziet, dat alle dingen geboren worden uit Materie of materiële Energie, erdoor bestaan en erin teruggaan; hij concludeert, dat Materie de eeuwige factor is, de primaire en uiteindelijke werkelijkheid, Brahman. Of hij ziet alles als geboren uit Leven- Kracht of Denkvermogen, bestaand door Leven of Denkvermogen, die teruggaan naar het universele Leven en Denkvermogen, en hij concludeert, dat deze wereld een schepping is van de kosmische Leven-Kracht of van een kosmisch Denkvermogen of Logos. Of hij ziet de wereld en dingen weer als geboren uit, bestaand door en terugkerend naar het Werkelijk-Idee of Kennis-Wil van de Geest of naar de Geest zelf en hij concludeert op een idealistisch of spiritueel gezichtspunt van het universum. Hij kan zich fixeren op elk van deze manieren van zien, maar voor zijn normale afscheidende visie sluit iedere manier de andere uit. Het Bovenmentale bewustzijn stelt voor dat ieder gezichtspunt waar is voor de actie van het principe, dat hij opzet; hij kan zien, dat er een materiële wereld-formule is, een vitale wereld-formule, een mentale wereld-formule, een spirituele wereld-formule en ieder kan overheersen in een wereld van zichzelf en tegelijkertijd allen kunnen combineren in een wereld als haar samenstellende vermogens. De zelf-formulering van Bewuste-Kracht, waarop onze wereld gebaseerd is als een klaarblijkelijke Onbewustheid, die in zichzelf een allerhoogst Bewust-Bestaan besluit en alle vermogens van het Wezen samenhoudt in haar onbewuste heimelijkheid, een wereld van universele materie, die in zichzelf Leven, Denkvermogen, Bovenmentale, Supramentale, Geest realiseert, terwijl ieder van hen op hun beurt de anderen opneemt als een middel van zijn zelf-uitdrukking, Materie, die in de spirituele visie bewijst, dat zij altijd een manifestatie van de Geest is geweest, is voor de Bovenmentale kijk een normale en gemakkelijk realiseerbare schepping. In zijn vermogen van voortbrenging en in het proces van zijn uitvoerende dynamiek is het Bovenmentale een organisator van vele potentialiteiten van Bestaan, die ieder hun afgescheiden werkelijkheid bevestigen, maar allemaal in staat zijn om zich samen te binden op veel verschillende maar gelijktijdige manieren, een magisch ambachtsman, die in staat wordt gesteld om de veelkleurige schering en inslag te weven van de manifestatie van een enkelvoudige entiteit in een complex universum.

In deze gelijktijdige ontwikkeling van veelvoudige, onafhankelijke of gecombineerde Vermogens of Potenties is er nog --- of is er vooralsnog --- geen chaos, geen conflict, geen val uit de Waarheid of Kennis. Het Bovenmentale is de schepper van waarheden, niet van illusies of valsheden: wat uitgewerkt wordt in welk gegeven bovenmentaal energieveld of beweging dan ook, is de waarheid van het Aspect, Vermogen, Idee, Kracht, Heerlijkheid, die bevrijd is in onafhankelijke handeling, de waarheid van de consequenties van zijn werkelijkheid in die onafhankelijkheid. Er is geen exclusiviteit, die ieder laat gelden als de enige waarheid van zijn of de anderen als inferieure waarheden: iedere God kent alle Goden en hun plaats in het bestaan; ieder Idee staat alle andere ideeën en hun recht van bestaan toe; iedere Kracht staat een plaats toe aan alle andere krachten en aan hun waarheid en consequenties; geen zaligheid van afgescheiden vervuld bestaan of afgescheiden ervaring ontkent of veroordeelt de zaligheid van ander bestaan of andere ervaring. Het Bovenmentale is een principe van kosmische Waarheid en een uitgestrekte en eindeloze algemeenheid is juist zijn geest; zijn energie is een al- dynamiek, zowel als een principe van afgescheiden dynamieken; hij is een soort inferieur Supramentale, --- ofschoon hij niet overwegend betrokken is met absoluten, maar met, wat genoemd zou kunnen worden, de dynamische potenties of pragmatische waarheden van Werkelijkheid, of hoofdzakelijk met absoluten voor hun vermogen van het genereren van pragmatische of scheppende waarden, ofschoon ook zijn opvatting van dingen, meer globaal is dan integraal, omdat zijn totaliteit opgebouwd is uit globale gehelen of samengesteld door afgescheiden onafhankelijke werkelijkheden, die zich samen verenigen of samenvloeien en ofschoon de essentiele eenheid door hem gegrepen en gevoeld wordt als de basis van dingen en doorgedringend in hun manifestatie, maar niet langer, zoals in het Supramentale hun intieme en altijd aanwezige geheim, hun dominerende gebied, de openlijke voortdurende bouwer van het harmonische geheel van hun activiteit en natuur.

Als we het verschil zouden begrijpen tussen dit globale Bovenmentale Bewustzijn en ons afscheidende en alleen onvolmaakte synthetische mentale bewustzijn, zouden we er dicht bij kunnen komen, als we het strikt mentale vergelijken met wat een bovenmentale kijk zou zijn van activiteiten in ons materiële universum. Voor het Bovenmentale zouden bijvoorbeeld alle religies waar zijn als ontwikkelingen van de ene eeuwige religie, alle filosofieën zouden ieder geldig zijn in hun eigen gebied als een verklaring van zijn eigen universum-kijk vanuit zijn eigen standpunt, alle politieke theorieën met hun uitvoering zouden de legitieme uitwerking zijn van een Idee-Kracht met zijn recht op toepassing en praktische ontwikkeling in het spel van de energieën van de Natuur. In ons afscheidende bewustzijn, dat onvolmaakt bezocht wordt door flitsen van algemeenheid en universaliteit, bestaan deze dingen als tegengestelden, ieder claimt de waarheid te zijn en beoordeelt de ander met fouten en valsheid; ieder voelt zich aangezet om de anderen te weerleggen of vernietigen om zelf alleen de Waarheid te kunnen zijn en te leven: op zijn best moet ieder claimen om superieur te zijn en anderen alleen toe te laten als inferieure waarheidsuitdrukkingen. Een bovenmentale Intelligentie zou weigeren om deze opvatting of aandrang naar exclusiviteit een moment te onderhouden; hij zou allen toestaan te leven als noodzakelijk voor het geheel of ieder op zijn plaats in het geheel zetten of ieder hun veld van realisatie of van inspanning toekennen. Dit komt omdat in ons het bewustzijn volledig naar beneden gekomen is in de verdelingen van de Onwetendheid; Waarheid is niet langer ofwel een Oneindigheid of een kosmisch geheel met vele mogelijke formuleringen, maar een rigide bevestiging, die enige andere bevestiging voor vals houdt, omdat deze verschilt van zichzelf en verschanst in andere beperkingen. Ons mentale bewustzijn kan inderdaad in haar kennisname een aanzienlijke benadering bereiken van een totale veelomvattendheid en algemeenheid, maar zich organiseren in handeling en leven lijkt voorbij haar vermogen te gaan. Het evolutionaire Denkvermogen, manifest in individuen en collectiviteiten, gooit een veelvoud op van uiteenlopende gezichtspunten, uiteenlopende lijnen van handeling en laat hen zich zij aan zij uitwerken of in botsing of in zekere wederzijdse vermenging; hij kan selectieve harmonieën maken, maar hij kan geen harmonische controle bereiken van een ware totaliteit. Het kosmische Denkvermogen moet zelfs in de evolutionaire Onwetendheid, zoals alle totaliteiten, een dergelijke harmonie hebben, als het alleen maar van gearrangeerde overeenkomsten of disharmonieen is; in hem is ook een onderliggende dynamiek van eenheid: maar hij draagt de volledigheid van deze dingen in zijn diepten, misschien in een supramentaal-bovenmentaal substraat, maar legt dit niet op aan het individuele Denkvermogen in de evolutie, brengt het niet of heeft het niet gebracht vanuit de diepten naar de oppervlakte. Een Bovenmentale wereld zou een wereld van harmonie zijn: de wereld van Onwetendheid, waarin we leven, is een wereld van disharmonie en strijd.

En toch kunnen we in het Bovenmentale onmiddellijk de oorspronkelijke kosmische Maya herkennen, niet een Maya van Onwetendheid, maar een Maya van Kennis, die toch een Vermogen is, dat de Onwetendheid mogelijk heeft gemaakt, zelfs onvermijdelijk. Want als ieder principe, dat losgelaten wordt in actie, zijn onafhankelijke lijn moet volgen en zijn volledige consequenties uitvoeren, moet aan het principe van scheiding ook zijn volledige loop toegestaan worden en zijn absolute consequentie bereiken; dit is de onvermijdelijke neerdaling, facilis descensus, die het Bewustzijn volgt, als zij eenmaal het afscheidende principe toestaat, totdat zij door verduisterende oneindig kleine fragmentatie, tucchyena[99], het materiële Onbewustzijn binnengaat, --- de Onbewuste Oceaan van de Rig Veda, --- en wanneer de Ene daaruit geboren wordt door zijn grootheid, is hij eerst nog besloten door een fragmentaal afscheidend bestaan en bewustzijn, dat het onze is en waarin we dingen samen moeten brengen om een geheel te bereiken. In die langzame en moeilijke verschijning wordt een zekere gelijkenis van waarheid gegeven aan de uitspraak van Heraclitus, dat Oorlog de vader van alle dingen is; want ieder idee, kracht, afgescheiden bewustzijn, levend wezen gaat juist door de noodzaak van zijn onwetendheid een botsing binnen met anderen en probeert te leven en te groeien en zichzelf te vervullen door onafhankelijke zelf-gelding, niet door harmonie met de rest van het bestaan. Toch is er nog steeds de onbekende onderliggende Eenheid, die ons dwingt om langzaam te streven naar een of andere vorm van harmonie, van wederzijdse afhankelijkheid, van harmonisering van disharmonieen, van een moeilijke eenheid. Maar alleen door de evolutie in ons van de besloten suprabewuste vermogens van kosmische Waarheid en van de Werkelijkheid, waarin zij een zijn, kan de harmonie en eenheid, waar wij naar streven, dynamisch gerealiseerd worden in de vezel van ons zijn en al haar zelfuitdrukking en niet hoofdzakelijk juist in onvolmaakte pogingen, onvolledige constructies, altijd veranderende benaderingen. De hogere gebieden van het spirituele Denkvermogen moeten voor ons wezen en bewustzijn openen en ook datgene, wat zelfs voorbij het spirituele Denkvermogen ligt, moet in ons verschijnen, als we de goddelijke mogelijkheid van onze geboorte in het kosmisch bestaan moeten gaan vervullen.

Het Bovenmentale bereikt in zijn afdaling een lijn, die de kosmische Waarheid scheidt van de kosmische Onwetendheid; bij die lijn wordt het mogelijk voor de Bewustzijn- Kracht, terwijl hij de nadruk legt op de afgescheidenheid van iedere onafhankelijke beweging, die geschapen is door het Bovenmentale en hun eenheid verbergt en verduistert, om het Denkvermogen te scheiden door een exclusieve concentratie van de bovenmentale bron. Er is al een overeenkomstige scheiding geweest van het Bovenmentale van zijn supramentale bron, maar met een transparantie in de sluier, die een bewuste transmissie toestaat en een zekere lichte verwantschap onderhoudt; maar hier is de sluier ondoorschijnend en de transmissie van de Bovenmentale motieven naar het Denkvermogen is verborgen en duister. Het afgescheiden Denkvermogen handelt alsof hij een onafhankelijk principe zou zijn en ieder mentaal wezen, ieder fundamenteel mentaal idee, vermogen, kracht staat op gelijke wijze in zijn afgescheiden zelf; wanneer hij communiceert met anderen of met hen combineert of met hen in aanraking komt, is het niet met een algemene universaliteit van de bovenmentale beweging, op een basis van onderliggende eenheid, maar als onafhankelijke eenheden, die samengevoegd worden om een afgescheiden opgebouwd geheel te vormen. Door deze beweging gaan we van de kosmische Waarheid naar de kosmische Onwetendheid. Het kosmische Denkvermogen bevat op dit niveau zonder twijfel zijn eigen eenheid, maar is niet gewaar van zijn eigen bron en fundatie in de Geest of kan het alleen bevatten door de intelligentie, niet in enige duurzame ervaring; hij handelt in zichzelf, alsof door zijn eigen recht en werkt uit, wat hij ontvangt als materiaal zonder directe communicatie met de bron, van waaruit hij het ontvangt. Zijn eenheden handelen ook in de onwetendheid van elkaar en van het kosmische geheel, behalve voor de kennis, die zij kunnen krijgen door kontakt en communicatie, --- het fundamentele gevoel van identiteit en de wederzijdse doordringing en begrip, dat er van komt, zijn er niet langer. Alle handelingen van deze Denkvermogen Energie gaan voort op de tegengestelde basis van de Onwetendheid en haar verdelingen en, ofschoon zij de resultaten zijn van een zekere bewuste kennis, is het een gedeeltelijke kennis, niet een ware en integrale zelf-kennis, noch een ware en integrale wereld-kennis. Dit karakter volhardt in het Leven en in subtiele Materie en verschijnt opnieuw in het grove materiële universum, dat opstijgt uit de uiteindelijke sprong in het Onbewuste.

Toch verblijft er, zoals in ons subliminale of innerlijke Denkvermogen, ook in het Denkvermogen een groter vermogen van communicatie en wederkerigheid, een vrijer spel van geestesgesteldheid en gewaarwording dan het menselijke denkvermogen bezit en de Onwetendheid is niet volledig; een bewuste harmonie, een wederzijdse onafhankelijke organisatie van juiste relatie is meer mogelijk; het denkvermogen is nog niet verstoord door blinde Levenskrachten of verduisterd door niet reagerende Materie. Het is een niveau van Onwetendheid, maar nog niet van valsheid of fout, --- of de sprong in valsheid en fout is tenminste nog niet onvermijdelijk; deze Onwetendheid is beperkend, maar niet noodzakelijk vervalsend. Er is beperking van de kennis, een organisatie van gedeeltelijke waarheden, maar geen ontkenning of tegengestelde van waarheid of kennis. Dit karakter van een organisatie van gedeeltelijke waarheden op een basis van afscheidende kennis volhardt in het Leven en subtiele Materie, want de exclusieve concentratie van Bewustzijn-Kracht, die hen in afscheidende handeling plaatst, scheidt of sluiert het Denkvermogen niet volledig van het Leven of het Denkvermogen en het Leven van de Materie. De volledige scheiding kan alleen plaatsvinden, wanneer het stadium van Onbewustheid bereikt is en onze wereld van veelvoudige Onwetendheid opstijgt uit die duistere matrix. Deze andere nog bewuste stadia van de involutie zijn inderdaad organisaties van de Bewuste-Kracht, waarin ieder leeft vanuit zijn eigen centrum, zijn eigen mogelijkheden navolgt, en het predominante principe zelf, of het nu Denkvermogen, Leven of Materie is, de dingen uitwerkt op zijn of haar eigen onafhankelijke basis; maar wat uitgewerkt wordt, zijn waarheden van zichzelf, geen illusies of een wirwar van waarheid en valsheid, kennis en onwetendheid. Maar, wanneer door een exclusieve concentratie op Kracht en Vorm, Bewustzijn-Kracht, fenomenaal Bewustzijn van Kracht lijkt te scheiden of wanneer hij Bewustzijn absorbeert in een blinde slaap, verloren in Vorm en Kracht, dan moet het Bewustzijn terug naar zichzelf strijden door een fragmentarische evolutie, die fouten noodzakelijk maakt en valsheid onvermijdelijk. Desalniettemin zijn deze dingen ook geen illusies, die ontsprongen zijn aan een oorspronkelijk Niet-Bestaan; zij zijn, zouden we kunnen zeggen, de onvermijdelijke waarheden van een wereld, geboren uit Onbewustheid. Want de Onwetendheid is in werkelijkheid nog een kennis, die zichzelf zoekt achter het oorspronkelijke masker van Onbewustheid; hij mist en vindt; zijn resultaten, natuurlijk en zelfs onvermijdelijk op hun eigen lijn, zijn de ware consequentie van de sprong, --- op een bepaalde manier, zelfs, de juiste werking van het herstel van de sprong. Bestaan, dat plonst in een klaarblijkelijk Niet-Bestaan, Bewustzijn in een klaarblijkelijke Onbewustheid, Heerlijkheid van bestaan in een uitgestrekte kosmische ongevoeligheid zijn het eerste resultaat van de val en, bij de terugkeer er vanuit door een strijdende fragmentarische ervaring, de verkrijging van Bewustzijn in de duale termen van waarheid en valsheid, kennis en fout, van Bestaan in de duale termen van leven en dood, van Heerlijkheid van bestaan in de duale termen van pijn en plezier zijn het noodzakelijke proces van het werk van zelf-ontdekking. Een zuivere ervaring van Waarheid, Kennis, Heerlijkheid, onvergankelijk bestaan zouden hier zelf een tegenstelling zijn van de waarheid van dingen. Het zou alleen anders kunnen zijn als alle wezens in de evolutie rustig ontvankelijk waren voor de psychische elementen in hen en voor het Supramentale, dat ten grondslag ligt aan de werkingen van de Natuur; maar hier komt de Bovenmentale wet naar binnen van iedere Kracht, die zijn eigen mogelijkheden uitwerkt. De natuurlijke mogelijkheden van een wereld, waarin een oorspronkelijke Onwetendheid en een verdeling van bewustzijn de hoofdprincipes zijn, zou de verschijning zijn van Krachten van Duisternis, die gedwongen zijn om de Onwetendheid te onderhouden, waardoor zij leven, een onwetende strijd om het ontstaan te kennen van valsheid en fout, een onwetende strijd om te leven om fout en kwaad voort te brengen, een egoïstische strijd om te genieten, ouder van fragmentarische vreugden en pijnen en lijden; deze zijn daarom de onvermijdelijke eerst ingeprente karakters, ofschoon niet de enige mogelijkheden van ons evolutionaire bestaan. Toch moeten, omdat het Niet-Bestaan een besloten Bestaan is, het Onbewuste een besloten Bewustzijn, de ongevoeligheid een gemaskerd en slapend Ananda, deze geheime werkelijkheden tevoorschijn komen; het verborgen Bovenmentale en Supramentale moeten zichzelf tenslotte ook vervullen in deze klaarblijkelijk tegengestelde organisatie van een donker Oneindig

Twee dingen geven die culminatie gemakkelijker dan het anders zou zijn. Het Bovenmentale heeft in de nederdaling naar materiële schepping modificaties van zichzelf voortgebracht, --- Intuïtie in het bijzonder met haar doordringende bliksemflitsen van waarheid, die plaatselijk punten en landgebieden in ons bewustzijn verlichten, --- die de besloten waarheid van dingen dichter bij ons opvattingsvermogen kan brengen en, door ons zelf eerst ook wijder te openen in het innerlijke wezen en dan als resultaat in het uiterlijke oppervlakte zelf ook voor de boodschappen van deze hogere gebieden van bewustzijn, door in hen te groeien, kunnen we zelf ook intuïtieve en bovenmentale wezens worden, niet beperkt door het intellect en het gevoel, maar in staat tot een meer universeel begrip en een onmiddellijke aanraking van de waarheid juist in zijn zelf en lichaam. In feite komen flitsen van verlichting uit deze hogere gebieden al naar ons toe, maar deze tussenkomst is meestal fragmentarisch, toevallig en gedeeltelijk; wij moeten nog beginnen om onszelf te vergroten in hun gelijkenis en in ons de grotere Waarheid handelingen organiseren, waar we potentieel tot in staat zijn. Maar, ten tweede, moeten het Bovenmentale, de Intuïtie, zelfs het Supramentale, zoals we gezien hebben, niet alleen principes zijn, die inherent en verwikkeld zijn in de Onbewustheid, van waaruit we oprijzen in de evolutie en onvermijdelijk bestemd om te ontwikkelen, maar heimelijk tegenwoordig zijn, verborgen actief, met flitsen van intuïtieve verschijning in de kosmische activiteit van Denkvermogen, Leven en Materie. Het is waar, dat hun actie besloten is en zelfs, wanneer zij tevoorschijn komen, worden zij veranderd door het medium, materieel, vitaal, mentaal, waarin zij werken en niet gemakkelijk herkenbaar. Het Supramentale kan zichzelf niet manifesteren als het Schepper Vermogen vanaf het begin in het universum, want als hij dat deed, zou de Onwetendheid en de Onbewustheid onmogelijk zijn of anders zou de noodzakelijke langzame evolutie veranderen in een snelle transformatie scene. Toch kunnen we bij iedere stap van de materiële energie het stempel zien van onvermijdelijkheid, gegeven door een supramentale schepper, in alle ontwikkeling van leven en denkvermogen het spel van de lijnen van mogelijkheid en hun combinatie, die het stempel is van Bovenmentale interventie. Zoals het Leven en het Denkvermogen vrijgelaten worden in de Materie, moeten deze grotere vermogens van de besloten Godheid ook op hun tijd tevoorschijn komen uit de involutie en hun allerhoogste Licht in ons neerdalen van boven.

Een goddelijk Leven in de manifestatie is dan niet alleen mogelijk als het hoge resultaat en kapitaal van ons huidige leven in de Onwetendheid, maar, als deze dingen zijn zoals we het gezien hebben, is het de onvermijdelijke uitkomst en voltooiing van de evolutionaire inspanning van de Natuur.

EINDE VAN HET EERSTE BOEK

Boek II

De Kennis en de Onwetendheid ---

De Spirituele Evolutie

Deel I

Het Oneindige Bewustzijn en de Onwetendheid

HOOFDSTUK I

Onbepaalden, Kosmische Bepalingen en het Onbepaalbare.

Het Ongeziene, waarmee geen pragmatische relaties kunnen zijn, ongrijpbaar, zonder kenmerken, ondenkbaar, niet ontwerpbaar door naam, wiens substantie de zekerheid van Een Zelf is, in wie wereldbestaan gestild is, die geheel vrede en zaligheid is --- dat is het Zelf, dat gekend moet worden.

Mandukya Upanishad.[1]

Men ziet het als een mysterie of men spreekt er over of hoort er over als een mysterie, maar niemand kent het.

Gita.[2]

Wanneer mensen zoeken naar de Onveranderbare, de Onbepaalbare, de Ongemanifesteerde, de Aldoordring- ende, het Ondenkbare, het Allerhoogste Zelf, de Onbeweeglijke, de Permanente, --- gelijk in denkvermogen voor allen, bedoeld voor het goede van alle wezens, komen zij naar Mij.

Gita.[3]

Hoog boven de Intelligentie is het Grote Zelf, voorbij het Grote Zelf is het Ongemanifesteerde, voorbij het Ongemanifesteerde is het Bewuste Wezen. Er is niets voorbij het Wezen, --- dat is het uiterste ultieme, dat het allerhoogste doel.

Katha Upanishad. [4]

Zeldzaam is de grote van ziel, voor wie alles het Goddelijke Wezen is.

Gita.[5]

EEN BEWUSTZIJNSKRACHT, overal inherent in het Bestaan, die zelfs handelt in beslotenheid, is de schepper van de werelden, het verborgen geheim van de Natuur. Maar in onze materiele wereld en in ons eigen wezen heeft bewustzijn een dubbel aspect; er is een kracht van Kennis, er is een kracht van Onwetendheid. In het oneindige bewustzijn van een zelfgewaar oneindig Bestaan moet kennis overal impliciet zijn of in werking zijn juist in de kern van haar handeling; maar we zien hier aan het begin van dingen, klaarblijkelijk als de basis of de natuur van de scheppende wereldenergie, een Onbewustheid, een totale Onwetendheid. Dit is de voorraad, waar het universum mee aanvangt: bewustzijn en kennis verschijnen eerst in duistere oneindig kleine bewegingen, op punten, in kleine quanten, die zich samen associëren; er is een trage en moeilijke evolutie, een langzaam toenemende organisatie en verbeterd mechanisme van de werkingen van bewustzijn, meer en meer verdiensten worden geschreven op de blanke lei van de Onwetendheid. Maar deze hebben nog de verschijning van verzamelde verwervingen en bouwwerken van een zoekende Onwetendheid, die probeert te weten, te begrijpen, te ontdekken, langzaam en met strijd in kennis te veranderen. Zoals Leven hier met moeite haar werkingen vestigt en onderhoudt op een fundatie en in een omgeving van algemene Dood, eerst in oneindig kleine punten van leven, in quanten van levensvorm en levensenergie, in toenemende samenstellen, die meer en meer complete organismen scheppen, een ingewikkelde levensmachinerie, zo vestigt en onderhoudt Bewustzijn ook een groeiend, maar wisselvallig licht in de duisternis van een oorspronkelijke en een universele Onwetendheid.

Bovendien is de verkregen kennis van fenomenen niet van de werkelijkheid van dingen of van de fundaties van bestaan. Waar ons bewustzijn ook iets tegenkomt, dat een fundatie lijkt te zijn, draagt die fundatie de verschijning van een blanco, --- wanneer het geen leegte is, --- een oorspronkelijke toestand, die zonder kenmerken is en een veelvoud van consequenties, die niet inherent zijn in de oorsprong en waarin niets erin lijkt te rechtvaardigen of zichtbaar nodig te maken; er is een massa superstructuur, die geen duidelijke aangeboren relatie heeft met het fundamentele bestaan. Het eerste aspect van kosmisch bestaan is een Oneindigheid, die voor onze waarneming een onbepaaldheid is, zo niet onbepaalbaar. In deze Oneindigheid verschijnt het universum zelf, ofwel in haar aspect van Energie of haar aspect van structuur, als een onbepaalde bepaling, een "ongebonden eindigheid", --- paradoxale, maar noodzakelijke uitdrukkingen, die zouden lijken aan te geven, dat we oog in oog staan met een suprarationeel mysterie als de basis van dingen; in dat universum rijst--- van waar? --- een enorm groot aantal en variëteit van algemene en bijzondere bepaalden, die niet verschijnen om gerechtvaardigd te worden door iets waarneembaars in de natuur van het Oneindige, maar lijken er aan opgelegd --- of zouden zelfopgelegd kunnen zijn. We geven de Energie, die hen produceert de naam Natuur, maar het woord brengt geen betekenis over, tenzij het de natuur van dingen is, die bestaat krachtens een Kracht, die hen rangschikt in overeenstemming met een inherente Waarheid in hen; maar de natuur van die Waarheid zelf, de reden, waarom deze bepaalden zijn, wat zij zijn, is nergens zichtbaar. Het is inderdaad voor de menselijke Wetenschap mogelijk geweest om het proces of veel processen van materiële dingen te detecteren, maar deze kennis werpt geen enkel licht op de hoofdvraag; we weten zelf de grond niet van de oorspronkelijke kosmische processen, want de resultaten presenteren zichzelf niet als hun noodzakelijke, maar alleen als pragmatische en actuele consequentie. Uiteindelijk weten we niet, hoe deze bepaalden in of uit de oorspronkelijke Onbepaalde of Onbepaalbare kwamen, waar zij buiten staan als op een blanke of platte achtergrond in het raadsel van hun geordende gebeurtenis. Aan de oorsprong van dingen staan we tegenover een Oneindig, dat een massa onverklaarde eindigheden bevat, een Ondeelbaar vol eindeloze verdelingen, een Onveranderbare vol eindeloze veranderingen en verschillen. Een kosmische paradox is het begin van alle dingen, een paradox zonder enige sleutel naar zijn betekenis.

Het is inderdaad mogelijk om de noodzaak te bevragen om een Oneindig als waar aan te nemen, dat ons gevormde universum bevat, ofschoon deze opvatting imperatief door ons denkvermogen vereist is als een noodzakelijke basis van zijn opvattingen, --- want hij is niet in staat om een grens te fixeren of toe te kennen, ofwel in Ruimte of in Tijd of essentieel bestaan, voorbij welke er niets is of voor of na welke er niets is, --- ofschoon ook het alternatief een Leegte of Niets is, dat alleen een afgrond van het Oneindige kan zijn, waarin we weigeren te kijken; een oneindige mystieke nul van Niet-Bestaan zou een oneindige x vervangen als een noodzakelijk postulaat, een basis voor ons zien van alles, wat voor ons bestaan is. Maar zelfs als we weigeren zelf om iets als werkelijk te erkennen, behalve de onbeperkt uitbreidende eindigheid van het materiele universum en haar krioelende bepaaldheden, blijft het enigma hetzelfde. Oneindig bestaan, oneindig niet-zijn of onbeperkte eindigheid zijn allemaal voor ons oorspronkelijke onbepaalden of onbepaalbaren; we kunnen aan hen geen onderscheiden karakters of kenmerken toekennen, niets, wat hun bepaalden vooraf zouden bepalen. De beschrijving van het fundamentele karakter van het universum als Ruimte of Tijd of Ruimte-Tijd helpt ons niet; want zelfs als deze geen abstracties zijn van onze intelligentie, die we opleggen door onze mentale kijk aan de kosmos, het noodzakelijke perspectief van het denkvermogen van zijn beeld, zijn deze ook onbepaalden en dragen in zichzelf geen aanwijzing over de oorsprong van de bepaalden, die in hen plaatsvinden; er is nog steeds geen uitleg over het vreemde proces, waardoor dingen bepaald worden of over hun vermogens, kwaliteiten en eigenschappen, geen openbaring van hun ware natuur, oorsprong en betekenis.

In werkelijkheid openbaart dit oneindige of onbepaalde Bestaan zichzelf voor onze Wetenschap als een Energie, niet gekend door zichzelf, maar door zijn werkingen, die in zijn beweging golven van energeticiteit opwerpt en in hen een veelvoud van oneindig kleine hoeveelheden; deze, die zich groeperen om grotere oneindig kleine hoeveelheden te vormen, worden een basis voor alle scheppingen van de Energie, zelfs degene, die het verst weg liggen van de materiele basis, voor de verschijning van een wereld van georganiseerde Materie, voor de verschijning van Leven, voor de verschijning van Bewustzijn, voor alle nog onverklaarde handelingen van de evolutionaire Natuur. Op het oorspronkelijke proces zijn een veelvoud van processen opgericht, die we kunnen observeren, volgen, van veel van hen voordeel nemen, gebruiken, maar geen van hen is fundamenteel uit te leggen. We weten nu, dat de verschillende groeperingen en een variërend aantal van elektrische oneindig kleine hoeveelheden een samenstellende gebeurtenis kan produceren of als zodanig dienen --- foutief de oorzaak genoemd, want hier lijkt er alleen een noodzakelijke voorafgaande conditie te zijn --- voor de verschijning van grote atomair oneindig kleine hoeveelheden van verschillende naturen, kwaliteiten, vermogens; maar we falen om te ontdekken, hoe deze verschillende rangschikkingen kunnen komen tot de samenstelling van deze verschillende atomen, --- hoe de verschillen in de samenstellende gebeurtenis of oorzaak de verschillen in de samengestelde uitkomst of resultaat noodzaakt. Wij weten ook, dat zekere combinaties van zekere onzichtbare atomaire oneindig kleine hoeveelheden nieuwe en zichtbare bepaalden produceren of veroorzaken, nogal verschillend in natuur, kwaliteit en vermogen van de samenstellende oneindig kleine hoeveelheden; maar we falen om bijvoorbeeld te ontdekken, hoe een vaste formule voor de combinatie van zuurstof en waterstof komt tot het bepalen van de verschijning van water, dat evident iets meer is dan een combinatie van gassen, een nieuwe schepping, een nieuwe vorm van substantie, een materiele manifestatie van een nogal nieuw karakter. We zien, dat een zaad ontwikkelt tot een boom, we volgen de lijn van het proces van productie en gebruiken het; maar we ontdekken niet, hoe een boom uit een zaad kan groeien; hoe het leven en vorm van de boom besloten is geworden in de substantie of energie van zaad of, als dat eerder het feit is, hoe het zaad kan ontwikkelen in een boom. We weten, dat genen en chromosomen de oorzaak zijn van erfelijke overdrachten, niet alleen van fysieke, maar van psychologische variaties; maar we ontdekken niet, hoe psychologische karakteristieken vervat kunnen zijn en overgedragen in dit onbewuste materiele voertuig. We weten of zien niet, maar het wordt aan ons verklaard als een krachtige rekenschap van het Natuurproces, dat een spel van elektronen, van atomen en hun resulterende moleculen, van cellen, klieren, chemische uitscheidingen en fysiologische processen het klaarspeelt door hun handeling op de zenuwen en hersens van een Shakespear of een Plato om een productie van een Hamlet of een Symposium of een Republiek te produceren of kan er misschien de dynamische gelegenheid voor zijn; maar we zijn niet in staat om te ontdekken of te beseffen, hoe zulke materiele bewegingen de compositie van deze hoogste punten van gedachte en literatuur samengesteld of genoodzaakt hebben: de afwijking hier van de bepaalden en de bepaling wordt zo wijd, dat we niet langer in staat zijn om het proces te volgen, nog minder om het te begrijpen of het te gebruiken. Deze formules van de Wetenschap kunnen pragmatisch correct zijn of onfeilbaar, zij kunnen de praktische hoedanigheid beheersen van de processen van de Natuur, maar zij ontsluiten niet het intrinsieke hoe of waarom; zij hebben eerder het voorkomen van de formules van een kosmische Magiër, precies, onweerstaanbaar, ieder automatisch succesvol in zijn gebied, maar hun grond is fundamenteel onbegrijpelijk.

Er is meer om ons te verwarren; want we zien de oorspronkelijke onbepaalde Energie, die algemene bepaalden van zichzelf uitwerpt, --- we zouden hen op gelijke wijze algemene onbepaalden kunnen noemen in hun relatie met de variëteit van hun producten, --- met hun passende toestanden van substantie en bepaalde vormen van die substantie: de laatste zijn talrijke, soms ontelbare variaties op de substantie-energie, die hun basis is: maar niets van deze variaties lijkt vooraf bepaald te zijn door iets in de natuur van de algemene onbepaalde. Een elektrische Energie produceert positieve, negatieve, neutrale vormen van zichzelf, vormen, die tegelijkertijd golven en deeltjes zijn; een gasvormige toestand van energiesubstantie produceert een aanzienlijk aantal verschillende gassen; een vaste toestand van energiesubstantie, waaruit het aarde principe resulteert, ontwikkelt in verschillende vormen van aarde en rots van verschillende soorten en talrijke mineralen en metalen; een levensprincipe produceert haar plantenrijk, dat wemelt van een ontelbaar boeket van nogal verschillende planten, bomen, bloemen; een principe van dierlijk leven produceert een enorme variëteit van geslachten, soorten, individuele variaties: zo gaat het voort naar menselijk leven en denkvermogen en haar vormen van denkvermogen naar het nog ongeschreven einde of misschien het nog verborgen gevolg van dat nog onafgemaakte evolutionaire hoofdstuk. Er is voortdurend de constante regel van een algemene gelijkheid in de oorspronkelijk bepaalde en, onderworpen aan deze substantiële gelijkheid van basissubstantie en natuur, een overvloedige variatie in de algemene en individuele bepaalden; een identieke wet verkrijgt uit gelijkheid of overeenkomstigheid in de geslachten of soorten met talrijke variaties vaak uiterst nauwgezet ontwerp in het individu. Maar we vinden niets in enige algemene of generieke bepaalde, die de afwijkende bepaalden noodzakelijk maken, die er uit resulteren. Een noodzaak van onveranderbare gelijkheid aan de basis, van vrije en onverklaarbare variaties aan de oppervlakte lijkt de wet te zijn; maar wie of wat noodzaakt of bepaalt? Wat is de grond van de bepaling, wat is haar oorspronkelijke waarheid en haar betekenis? Wat dwingt of drijft dit overvloedige spel van variërende mogelijkheden, die geen doel of bedoeling lijken te hebben of het moet de schoonheid en heerlijkheid van de schepping zijn? Een Denkvermogen, een zoekende en weetgierige vindingrijk Denken, een verborgen, bepalende Wil zou er kunnen zijn, maar er is geen spoor van in de eerste en fundamentele verschijning van de materiele Natuur.

Een eerste mogelijke verklaring wijst naar een zelforganiserende, dynamische Kans, die aan het werk is, --- een paradox, genoodzaakt door de verschijning van de onvermijdelijke orde aan de ene kant, van onverklaarbare gril en fantasie aan de andere kant van het kosmische fenomeen, dat we Natuur noemen. Een onbewuste en niet- consequente Kracht, zogezegd, die willekeurig handelt en die dit of dat creëert door een algemene kans zonder enig bepalend principe, --- bepalingen komen alleen binnen als het resultaat van een vasthoudende herhaling van hetzelfde ritme van handeling en slagen alleen omdat dit herhalende ritme kan slagen om dingen in bestaan te houden, --- dit is de energie van de Natuur. Maar dit houdt in, dat ergens in de oorsprong van dingen er een ongebonden Mogelijkheid is of een baarmoeder van ontelbare mogelijkheden, die er uit gemanifesteerd worden door de oorspronkelijke Energie, --- een onberekenbaar Onbewuste, waar we enige verwarring vinden om ofwel een Bestaan of Niet-bestaan te noemen; want zonder een of andere zodanige oorsprong en basis is de verschijning en de handeling van de Energie onverklaarbaar. Toch verschijnt een tegengesteld aspect van de natuur van het kosmische fenomeen, zoals we het zien om de theorie te verbieden van een willekeurige handeling, die een vasthoudende orde genereert. Er is een te grote ijzeren vasthoudendheid aan orde, aan een wet, waarop de mogelijkheden zijn gebaseerd. Men zou eerder het recht hebben om te veronderstellen, dat er een inherente imperatieve Waarheid van dingen is, die niet door ons wordt gezien, maar een Waarheid, die in staat is tot veelvoudige manifestatie, die een veelvoud van mogelijkheden uitwerpt en varianten van zichzelf, die de scheppende Energie door zijn handeling verandert in even zovele gerealiseerde werkelijkheden. Dit brengt ons bij een tweede uitleg, --- een mechanische noodzaak in dingen, waarvan de werkingen door ons herkenbaar zijn als zovele mechanische wetten van de Natuur; --- de noodzaak, zogezegd, van een of andere zodanige geheime inherente Waarheid van dingen, zoals we verondersteld hebben, die automatisch processen besturen, die we in actie observeren in het universum. Maar een theorie van de mechanische Noodzaak op zichzelf heldert het vrije spel niet op van de eindeloze onverklaarbare variaties, die zichtbaar zijn in de evolutie: er moet achter de Noodzaak of er in een wet van eenheid zijn, geassocieerd met een co-existente, maar afhankelijke wet van veelvoudigheid, die beiden staan op manifestatie; maar de eenheid van wat, de veelvoudigheid van wat? Mechanische Noodzaak kan geen antwoord geven. Weer is de verschijning van bewustzijn uit het Onbewuste een struikelblok op de manier van deze theorie; want het is een fenomeen, dat geen plaats kan hebben in een al-doordringende waarheid van een onbewuste mechanische Noodzaak. Wanneer er een noodzaak is, die de verschijning dwingt, kan het alleen zijn, dat er al een bewustzijn is, dat besloten is in het Onbewuste, dat wacht op evolutie en wanneer alles klaar is, uit zijn gevangenis breekt van klaarblijkelijke Onwetendheid. We kunnen inderdaad afkomen van de moeilijkheid van imperatieve orde van dingen door te veronderstellen, dat het niet bestaat, dat determinisme in de Natuur er aan opgelegd is door ons denken, dat een zodanige imperatieve orde nodig heeft om in staat te zijn met zijn omgeving om te gaan, maar in werkelijkheid bestaat zoiets niet; er is alleen een Kracht, die experimenteert in een willekeurige handeling van oneindig kleine hoeveelheden, die in hun algemene resultaat verschillende bepaaldheden opbouwen door een herhalende vasthoudende werkzaamheid in de som van hun handeling; dus gaan we terug van Noodzaak naar Kans als de basis van ons bestaan. Maar wat is dan dit Denkvermogen, dit Bewustzijn, dat zo radicaal verschilt van de Energie, die het produceerde, dat zij voor hun handeling hun idee en noodzaak van orde moet opleggen aan de wereld, die zij gemaakt had en waarin zij verplicht is te leven? Dan zou er de dubbele tegenstelling zijn van bewustzijn, dat tevoorschijn komt uit een fundamentele Onbewustheid en van een Denkvermogen van orde en rede, dat zich manifesteert als de schitterende uiteindelijke consequentie van een wereld, die geschapen is door een onbewuste Kans. Deze dingen kunnen mogelijk zijn, maar zij hebben een betere uitleg nodig dan enige al gegeven, voordat we aan hen onze acceptatie kunnen verlenen.

Dit opent de weg voor andere verklaringen, die het Bewustzijn de schepper van de wereld maken uit een klaarblijkelijk oorspronkelijk Onbewuste. Een Denkvermogen, een Wil lijkt het universum voorgesteld en georganiseerd te hebben, maar hij heeft zichzelf gesluierd achter zijn schepping; zijn eerste opbouw is dit scherm geweest van onbewuste Energie en een materiele vorm van substantie, die tegelijkertijd een vermomming van zijn tegenwoordigheid was en een plooibare creatieve basis, waarop hij kon werken, zoals een kunstenaar voor zijn productie van vormen en patronen een dom en gehoorzaam materiaal gebruikt. Al deze dingen, die we om ons heen zien, zijn dan de gedachten van een extrakosmische Goddelijkheid, een Wezen met een almachtig en alwetend Denkvermogen en Wil, die verantwoordelijk is voor de mathematische wet van het fysieke universum, voor haar artisticiteit van schoonheid, voor haar vreemde spel van gelijkheid en variaties, van overeenkomsten en disharmonieën, van combinerende en vermengende tegengesteldheden, van het drama van bewustzijn, dat strijdt om te bestaan en probeert zichzelf te bevestigen in een onbewuste universele orde. Het feit, dat deze Goddelijkheid onzichtbaar voor ons is, onontdekbaar door ons denkvermogen en zintuigen, biedt geen moeilijkheid, omdat zelf-bewijs of direct teken van een extra- kosmische Schepper niet verwacht kon worden in een kosmos, die leeg was van zijn tegenwoordigheid: de duidelijke signalen overal van de werken van een Intelligentie, van wet, ontwerp, formule, aanpassing van middelen tot voleinding, voortdurende en onuitputtelijke tussenkomst, fantasie zelfs, maar beperkt door een ordenende Rede zouden beschouwd kunnen worden als voldoende bewijs van deze oorsprong van dingen. Of, wanneer deze Schepper niet volledig supra-kosmisch is, maar ook immanent in zijn werken, dan hoeft er zelfs geen ander teken van hem te zijn, --- behalve inderdaad voor een of ander bewustzijn, dat ontwikkelt in deze onbewuste wereld, maar alleen wanneer haar evolutie een punt heeft bereikt, waarbij zij gewaar zou kunnen worden van de inwonende Tegenwoordigheid. De tussenkomst van dit ontwikkelende bewustzijn zou geen moeilijkheid zijn, omdat er geen tegenstelling zou zijn van de basisnatuur van dingen in haar verschijning; een almachtig Denkvermogen zou gemakkelijk iets kunnen inbrengen van zichzelf in zijn schepselen. Een moeilijkheid blijft; het is de arbitraire natuur van de schepping, de onbegrijpbaarheid van haar doeleinde, de ruwe betekenisloosheid van haar wet van onnodige onwetendheid, strijd en lijden, haar beëindiging zonder ontknoping of resultaat. Een spel? Maar waarom dit stempel van zoveel ongoddelijke elementen en karakters in het spel van de Ene, wiens natuur verondersteld moet worden goddelijk te zijn? Op de suggestie, dat wat we uitgewerkt zien in de wereld de gedachten van God zijn, kan het vinnige antwoord gegeven worden, dat God betere gedachten gehad kon hebben en de beste gedachte zou geweest zijn om zich te onthouden van de schepping van een ongelukkig en onbegrijpelijk universum. Alle theïstische verklaringen van bestaan, die beginnen bij een extrakosmische Godheid, vallen over deze moeilijkheid en kunnen het alleen ontwijken; het zou alleen verdwijnen als de Schepper, ofschoon hij zelfs boven de schepping uitgaat, toch immanent er in, zelf op de een of andere manier zowel de speler als het spel, een Oneindige zou zijn, die oneindige mogelijkheden werpt in de vorm van een evolutionair kosmische orde.

Volgens die hypothese moet er achter die handeling van de materiële Energie een geheim besloten Bewustzijn zijn, kosmisch, oneindig, dat door de handeling van die frontale Energie haar middelen van een evolutionaire manifestatie opbouwt, een schepping uit zichzelf in de ongebonden eindigheid van het materiële universum. De klaarblijkelijke onbewustheid van de materiële Energie zou een onmisbare toestand zijn voor de structuur van de materiële wereldsubstantie, waarin dit Bewustzijn zichzelf bedoelt te verwikkelen, zodat zij door evolutie zou kunnen groeien uit haar klaarblijkelijke tegengestelde; want zonder een zodanig werktuig zou een volledige involutie onmogelijk zijn. Als er een zodanige schepping is door het Oneindige uit zichzelf, moet het de manifestatie zijn in een materiële vermomming van waarheden of vermogens van zijn eigen wezen: de vormen of voertuigen van deze waarheden zouden de basis algemene of fundamentele bepaalden zijn, die we in de Natuur zien; de bijzondere bepaalden, die anders onverklaarbare variaties zijn, die tevoorschijn gekomen zijn uit de vage algemene substantie, waaruit zij voorkomen, zouden de passende vormen of voertuigen zijn van de mogelijkheden, die de waarheden of vermogens, die huisvesten in deze fundamentelen, in zich droegen. Het principe van vrije variatie van mogelijkheden, die natuurlijk zijn voor een oneindig Bewustzijn, zou de uitleg zijn van het aspect van onbewuste Kans, waar we gewaar van zijn in de werkingen van de Natuur, --- alleen onbewust in verschijning en zij verschijnt zo door de volledige involutie in de Materie, door de sluier, waarmee het geheime Bewustzijn zijn tegenwoordigheid vermomd heeft. Het principe van waarheden, werkelijke vermogens van het Oneindige, die zich imperatief vervullen, zou de uitleg zijn van het tegengestelde aspect van een mechanische Noodzaak, die we in de Natuur zien, --- alleen mechanisch in verschijning en zij verschijnt zo door dezelfde sluier van Onwetendheid. Het zou dan volmaakt begrijpelijk zijn, waarom het Onbewuste haar werk doet met een constante principe van mathematische architectuur, van ontwerp, van effectieve opstelling van getallen, van aanpassing van middelen aan voleindingen, van onuitputbaar werktuig en uitvinding, zou men haast kunnen zeggen, een constante experimentele vaardigheid en automatisme van doeleinde. De verschijning van bewustzijn uit een klaarblijkelijk Onbewuste zou ook niet langer onverklaarbaar zijn.

Alle onverklaarde processen van de Natuur zouden hun betekenis en hun plaats vinden als deze hypothese bewijst houdbaar te zijn. Energie lijkt substantie te scheppen, maar zoals bestaan in werkelijkheid inherent is in Bewustzijn-Kracht, zo zou ook de substantie inherent zijn in Energie, --- de Energie een manifestatie van de Kracht, substantie een manifestatie van het geheime Bestaan. Maar, omdat het een spirituele substantie is, zou het niet begrepen worden door het materiele zintuig totdat er door de Energie de vormen van materie aan gegeven worden, die vatbaar zijn voor dat zintuig. Men begint ook te begrijpen, hoe de opstelling van ontwerp, hoeveelheid en aantal een basis kunnen zijn voor kwaliteit en eigenschap; want ontwerp, hoeveelheid en aantal zijn vermogens van bestaansubstantie, kwaliteit en eigenschap zijn vermogens van het bewustzijn en haar kracht, die verblijft in het bestaan; zij kunnen dan manifest gemaakt worden en werkzaam door een ritme en proces van substantie. Van de groei van de boom uit het zaad zou rekenschap gegeven worden, zoals alle andere overeenkomende fenomenen, door de inwonende aanwezigheid van wat we het Werkelijk-Idee genoemd hebben; de zelfperceptie van het Oneindige van de betekenisvolle vorm, het levende lichaam van zijn vermogen van bestaan, dat tevoorschijn moet komen uit zijn eigen zelfcompressie in energiesubstantie, zou van binnen gedragen worden in de vorm van het zaad, gedragen in het verborgen bewustzijn, verwikkeld in die vorm en zou er op natuurlijke wijze uit ontwikkelen. Er zou ook geen moeilijkheid zijn om te begrijpen, hoe op dit principe oneindig kleine deeltjes van een materieel karakter, zoals de genen en de chromosomen, in hen psychologische elementen kunnen dragen, die overgedragen moeten worden op de fysieke vorm, die tevoorschijn moet komen uit het menselijke zaad; het zou in de grond op hetzelfde principe zijn in de objectiviteit van Materie, als wat we vinden in onze subjectieve ervaring, --- want we zien, dat het onderbewuste fysieke in zichzelf een mentale psychologische inhoud draagt, impressies van voorbije gebeurtenissen, gewoonten, vaste mentale en vitale formaties, vaste vormen van karakter, en ze omhoog stuurt door een verborgen proces naar het waakbewustzijn, en op die manier veel activiteiten van onze natuur voortbrengt en beïnvloedt.

Op dezelfde basis zou er geen moeilijkheid zijn om te begrijpen, waarom de fysiologische werkingen van het lichaam helpen om de psychologische handelingen van het denkvermogen te bepalen: want het lichaam is niet hoofdzakelijk onbewuste Materie; het is een structuur van een heimelijke bewuste Energie, die er vorm in aangenomen heeft. Zelf verborgen bewust, is zij tegelijkertijd het voertuig van expressie van een open Bewustzijn, dat tevoorschijn gekomen is en zelfbewust is in onze fysieke energiesubstantie. De werkingen van het lichaam zijn noodzakelijkerwijze machinerie of instrumentatie voor de bewegingen van deze mentale Inwoner; alleen door het lichamelijke instrument in beweging te zetten, kan het Bewuste Wezen, dat er in tevoorschijn komt en ontwikkelt, zijn formaties van het denkvermogen en wil overbrengen en hen veranderen in fysieke manifestatie van zichzelf in de Materie. De bekwaamheid, de processen van het instrument moeten tot op zekere hoogte de formaties van het denkvermogen hervormen in hun overgang van mentale vorm naar fysieke uitdrukking; haar werkingen zijn noodzakelijk en moeten hun invloed uitoefenen voor die uitdrukking werkelijk kan worden. Het lichamelijke instrument kan zelfs in sommige richtingen haar gebruiker domineren; zij kan ook door een kracht van gewoonte onvrijwillige reacties voorstellen of creëren van het bewustzijn, dat in haar woont, voordat het ontwakende Denkvermogen en Wil het kunnen beheersen of tussenbeide kunnen komen. Dit is allemaal mogelijk, omdat het lichaam een "onderbewust" bewustzijn van zichzelf heeft, dat meetelt in onze gehele zelfexpressie; zelfs, als we alleen naar deze uiterlijke instrumentatie kijken, kunnen we concluderen, dat het lichaam het denkvermogen bepaalt, maar dit is alleen een mindere waarheid en de hoofd Waarheid is, dat het denkvermogen het lichaam bepaalt. In dit opzicht wordt een nog diepere Waarheid denkbaar; een spirituele entiteit, die de substantie bezielt, die hem versluiert, is de oorspronkelijke beslissende factor, van zowel denkvermogen als lichaam. Aan de ander kant worden in de tegengestelde volgorde van het proces, --- waarbij het denkvermogen zijn ideeën en eisen over kan brengen op het lichaam, haar kan oefenen om een instrument te zijn voor een nieuwe handeling, haar zelfs zo kan inprenten met zijn gewoonte-eisen of orders, dat het fysieke instinct hen zelfs automatisch uitvoert, wanneer het denkvermogen ze niet langer bewust wil, ook die meer ongebruikelijke, maar goed bevestigde, waarbij het denkvermogen tot een buitengewone en bijna onbeperkbare omvang kan leren om de reacties van het lichaam te bepalen, zelfs tot het overheersen van haar normale wet of voorwaarden van handeling, --- deze en andere op andere wijze onverklaarbare aspecten van de relatie tussen deze twee elementen van ons wezen gemakkelijk begrijpelijk: want het geheime bewustzijn in de levende materie ontvangt van zijn hogere metgezel; dit in het lichaam neemt in zichzelf de eis erop waar of voelt het op haar eigen verwikkelde en verborgen manier en gehoorzaamt het tevoorschijn gekomen of ontwikkelde bewustzijn, dat presideert over het lichaam. Tenslotte wordt de opvatting van een goddelijke Denkvermogen en Wil, die de kosmos creëren, te rechtvaardigen, terwijl tegelijkertijd de verwarrende elementen erin, die onze beredenerende geestesgesteldheid weigert toe te schrijven aan een willekeurig fiat van de Schepper, hun uitleg vinden als onvermijdelijke fenomenen van een Bewustzijn, dat met moeite tevoorschijn komt uit zijn tegenovergestelde --- maar met de missie om deze tegengestelde fenomenen opzij te zetten en door een langzame en moeilijke evolutie zijn grotere werkelijkheid en ware natuur te manifesteren.

Maar een benadering vanaf het materiele einde van het Bestaan kan ons geen enkele zekerheid geven van juistheid geven voor deze hypothese of wat dat betreft voor enige andere uitleg van de Natuur en haar procedure: de sluier, die gevormd is door de oorspronkelijke Onbewustheid, is voor het Denkvermogen te dik om te doordringen en achter deze sluier is de geheime oorsprong verborgen van wat gemanifesteerd is; daar zijn de waarheden en vermogens gevestigd, die aan de basis liggen van de fenomenen en processen, die aan ons verschijnen in de materiele voorkant van de Natuur. Om met grotere zekerheid te weten, moeten we de curve volgen van ontwikkelend bewustzijn tot zij een hoogte en grootte bereikt van zelfverlichting, waarin het eerste geheim zelf ontdekt wordt; want zij moet waarschijnlijk ontwikkelen, moet uiteindelijk naar buiten brengen, wat vanaf het begin behouden was door het verborgen oorspronkelijke Bewustzijn in dingen, waar zij een geleidelijke manifestatie van is. In het Leven zou het duidelijk hopeloos zijn om naar de waarheid te zoeken; want Leven begint met een formulering, waarin bewustzijn nog submentaal is en daarom verschijnt zij voor ons als mentale wezens als onbewust of op zijn hoogst onderbewust en ons eigen onderzoek naar dit stadium van leven, wanneer het van buitenaf bestuderen, kan niet vruchtbaarder zijn voor de geheime waarheid, dan ons onderzoek van de Materie. Zelfs, wanneer het denkvermogen ontwikkelt in het leven, is zijn eerste functionele aspect een geestesgesteldheid, verwikkeld in actie, in vitale en fysieke noodzakelijkheden en vooringenomenheden, in impulsen, verlangens, sensaties, emoties, die niet in staat is om afstand te nemen van deze dingen en hen observeren en kennen. In het menselijke denkvermogen is de eerste hoop op begrip, ontdekking, een vrij bevattingsvermogen; hier zouden we tot de mogelijkheid van zelfkennis en wereldkennis kunnen komen. Maar in feite kan ons denkvermogen eerst alleen feiten en processen observeren en voor de rest moet hij deducties en gevolgtrekkingen maken, hypotheses construeren, redeneren, speculeren. Om het geheim van het Bewustzijn te ontdekken, moet hij zichzelf kennen en de werkelijkheid bepalen van zijn eigen wezen en proces; maar, zoals in het dierlijke leven, is het tevoorschijn komende Bewustzijn verwikkeld in vitale handeling en beweging, zo is in het menselijke wezen het bewustzijnsdenkvermogen verwikkeld in zijn eigen draaikolk van gedachten, een activiteit, waarin hij wordt voortgedragen zonder rust en waarin juist redeneringen en speculaties worden bepaald in hun neiging, trend, condities door zijn eigen temperament, mentale draai, voorbije formatie en lijn van energie, inclinatie, preferentie, een ingeboren natuurlijke selectie, --- we bepalen ons denken niet vrijelijk, volgens de waarheid van dingen, het wordt voor ons bepaald door onze natuur. We kunnen inderdaad afstand nemen met een zekere onthechting en de werkingen observeren van de mentale Energie in ons; maar we zien alleen zijn proces en geen enkele oorspronkelijke bron van onze mentale bepalingen: we kunnen theorieën en hypothesen opstellen van het proces van het Denkvermogen, maar er ligt nog een sluier over het innerlijk geheim van onszelf, ons bewustzijn, onze totale natuur.

Alleen, wanneer we het yogaproces volgen van stil maken van het denkvermogen zelf, kan er een diepgaander resultaat van onze zelfobservatie mogelijk worden. Want eerst ontdekken we, dat het denkvermogen een subtiele substantie is, een algemeen bepaalde --- of generiek onbepaalde --- die mentale energie, wanneer hij handelt, in vormen werpt of bijzondere determinaties, van zichzelf, gedachten, concepten, waarnemingen, mentale sentimenten, handelingen van wil en reacties van gevoel, maar die, wanneer de energie gestild is, kan leven ofwel in een inerte traagheid of in een immobiele stilte en vrede van zelfbestaan. Vervolgens zien we, dat de determinaties van ons denkvermogen niet allemaal uit zichzelf voortkomen; want golven en stromen van mentale energie komen er naar binnen van buitenaf: deze nemen er vormen in aan of verschijnen al gevormd uit een of ander universeel Denkvermogen of van andere denkvermogens en worden door ons geaccepteerd als ons eigen denken. We kunnen ook een verborgen of subliminaal denkvermogen in onszelf waarnemen, waaruit gedachten en percepties en wil impulsen en mentale gevoelens opkomen; we kunnen ook hogere niveaus van bewustzijn waarnemen van waaruit een superieure denkvermogenenergie door ons en op ons werkt. Tenslotte ontdekken we, dat, wat dit alles observeert, een mentaal wezen is, dat substantie en energie van het denkvermogen ondersteunt; zonder deze tegenwoordigheid van hun ondersteuner en bron van sancties zouden zij niet kunnen bestaan of handelen. Dit mentale wezen of Purusha verschijnt eerst als een stille getuige en als dat alles was, zouden we de determinaties van het denkvermogen moeten accepteren als een fenomenale handeling opgelegd aan het wezen door de Natuur, door Prakriti of anders als een creatie, aan hem gepresenteerd door Prakriti, een wereld van denken, die de Natuur samenstelt en aanbiedt aan de schouwende Purusha. Maar naderhand vinden we, dat de Purusha, het mentale wezen, zijn houding van een stille of accepterende Getuige kan verlaten, hij kan de bron worden van reacties, accepteren, weigeren, zelfs heersen en reguleren, de gever worden van de opdracht, de kenner. Een kennis komt ook omhoog, dat deze substantie van denkvermogen het mentale wezen manifesteert, zijn eigen expressieve substantie is en de mentale energie zijn eigen bewustzijnskracht is, zodat het redelijk is om te concluderen, dat alle determinaties van het denkvermogen oprijzen uit het wezen van de Purusha. Maar deze conclusie is gecompliceerd door het feit, dat vanuit een ander gezichtpunt ons persoonlijk denkvermogen niet veel meer lijkt dan een formatie van het universele Denkvermogen, een machine voor de ontvangst, aanpassing, voortzetting van kosmische gedachtegolven, ideestromen, wilsuggesties, golven van gevoel, zintuigsuggesties, vormsuggesties. Hij heeft zonder twijfel zijn eigen al gerealiseerde uitdrukking, vooringenomenheid, neigingen, persoonlijk temperament en natuur; wat van het universele komt kan daar alleen een plaats vinden, wanneer het geaccepteerd wordt en geassimileerd in de zelfuitdrukking van het individuele mentale wezen, de persoonlijke Praktiti van de Purusha. Maar toch blijft, met het oog op deze complexiteiten, het helemaal de vraag of deze hele evolutie en handeling een fenomenale creatie is door een of andere universele Energie, gepresenteerd aan het mentale wezen of een handeling, opgelegd door Denkvermogen-Energie aan het onbepaalde van Purusha, misschien onbepaalbaar bestaan of dat het geheel iets voorbepaald is door een of andere dynamische waarheid van het Zelf van binnen en alleen gemanifesteerd op het oppervlak van het denkvermogen. Te weten, dat we een kosmische toestand van zijn en bewustzijn zouden moeten aanraken of binnengaan, waarvoor de totaliteit van dingen en hun integrale principe duidelijker zouden zijn dan voor onze bepaalde ervaring van het denkvermogen.

Bovenmentaal bewustzijn is een zodanige toestand of principe voorbij het individuele denkvermogen, zelfs voorbij het universele denkvermogen in de Onwetendheid; zij draagt in zichzelf een eerste directe en meesterlijke cognitie van kosmische waarheid: hier zouden we dan kunnen hopen om iets te begrijpen van de oorspronkelijke werking van dingen, enig inzicht te verkrijgen in de fundamentele bewegingen van de kosmische Natuur. Een ding wordt inderdaad duidelijk; het is hier zelfevident, dat zowel het individuele als het kosmische komen uit een transcendente Werkelijkheid, die in hen vorm aanneemt: het denkvermogen en leven van het individuele wezen, zijn zelf in de natuur, moet daarom een partiele uitdrukking zijn van het kosmische Wezen en zowel daardoor als direct een zelfuitdrukking van de transcendente Werkelijkheid --- het kan een conditionele en halfgesluierde uitdrukking zijn, maar dat is nog zijn betekenis. Maar we zien ook, dat wat de expressie zal zijn, ook bepaald wordt door het individu zelf: alleen wat hij in zijn natuur kan ontvangen, assimileren, formuleren, zijn deel van het kosmische wezen of van de Werkelijkheid, kan vorm vinden in zijn denkvermogen en leven en fysieke delen; iets, wat betrekt van de Werkelijkheid, iets, dat in de kosmos is, drukt hij uit, maar in de termen van zijn eigen zelfexpressie, in de termen van zijn eigen natuur. Maar de oorspronkelijke vraag, neergezet voor ons door het fenomeen van het universum, wordt niet opgelost door bovenmentale kennis, --- de vraag, in dit geval, of de opbouw van denken, ervaring, de wereld van percepties van de mentale Persoon, het denkvermogen Purusha, werkelijk een zelfexpressie is, een zelfdeterminatie, die voortkomt uit een of ander waarheid van zijn eigen spirituele wezen, een manifestatie van de dynamische mogelijkheden van die waarheid, of dat het niet eerder een creatie of constructie is, die hem aangeboden wordt door de Natuur, door Prakriti en het kan alleen in de zin van geïndividualiseerd worden in zijn persoonlijke formatie van die Natuur gezegd worden, dat het van hemzelf is of van hem afhangt; of het zou weer een spel kunnen zijn van een kosmisch Voorstellingsvermogen, een fantasia van het Oneindige, opgelegd aan de blanco onbepaalde van zijn eigen eeuwig zuiver bestaan. Dit zijn de drie beschouwingen van de schepping, die een gelijke kans lijken te hebben om juist te zijn en het denkvermogen is niet in staat om definitief tussen hen te besluiten; want iedere beschouwing is gewapend met zijn eigen mentale logica en zijn appel op intuïtie en ervaring. Het Bovenmentale lijkt toe te voegen aan de verwardheid, want de bovenmentale beschouwing staat iedere mogelijkheid toe zich te formuleren in zijn eigen onafhankelijke recht en zijn eigen bestaan te realiseren in cognitie, in dynamische zelfpresentatie, in verwezenlijkende ervaring.

In het Bovenmentale, in alle hogere gebieden van het denkvermogen, vinden we de dichotomie weerkeren van een zuiver stil zelf zonder kenmerk of kwaliteiten of relaties, zelfbestaand, zelfbeheerst, zelfvoldoende en de machtige dynamiek van een beslissend kennisvermogen, van een scheppend bewustzijn en kracht, die zichzelf neerwerpt in de vormen van het universum. Deze oppositie, die nog een groepering is, alsof deze twee correlatieven of aanvullingen waren, ofschoon klaarblijkelijk tegenstellingen van elkaar, sublimeert zichzelf in de coëxistentie van een onpersoonlijk Brahman zonder kwaliteiten, een fundamentele goddelijke Werkelijkheid, vrij van alle relaties of bepaalden en een Brahman met oneindige kwaliteiten, een fundamentele goddelijke Werkelijkheid, die de bron en reservoir is en meester van alle relaties en bepalingen --- Nirguna, Saguna. Wanneer we de Nirguna nastreven tot in een verst mogelijke zelfervaring, bereiken we de allerhoogste Absolute leegte van alle relaties en bepalingen, het onuitspreekbare eerste en laatste woord van bestaan. Wanneer we door de Saguna binnengaan in een of andere uiteindelijk mogelijke vorm van ervaring, bereiken we een goddelijk Absolute, een persoonlijk allerhoogste en alomtegenwoordige Godheid, transcendent zowel als universeel, een oneindige Meester van alle relaties en bepalingen, die in zijn wezen een miljoen universa kan behouden en ieder doordringen met een enkele straal van zijn zelflicht en een enkele graad van zijn onuitspreekbaar bestaan. Het bovenmentale bewustzijn onderhoudt op gelijke wijze deze twee waarheden van het Eeuwige, die tegenover het denkvermogen staan als wederzijds exclusieve alternatieven; hij laat beiden toe als allerhoogste aspecten van een Werkelijkheid: ergens dan achter hen moet er nog een grotere Transcendentie zijn, die hen voortbrengt en hen beiden behoudt in zijn allerhoogste Eeuwigheid. Maar wat kan het zijn, waarvan zulke tegengestelden gelijke waarheden zijn, tenzij het een oorspronkelijk onbepaalbaar Mysterie is, waarvan enige kennis, enig begrip door het denkvermogen onmogelijk is? We kunnen het inderdaad tot op zekere hoogte weten, in een of andere soort van ervaring of realisatie, door zijn aspecten, vermogens, constante reeksen van fundamentele negatieven en positieven, waarmee we het moeten kunnen nastreven, onafhankelijk in ieder of integraal in beiden samen; maar in de laatste instantie lijkt het zelfs te ontsnappen aan de hoogste geestesgesteldheid en onkenbaar te blijven.

Maar als het allerhoogste Absolute inderdaad een zuivere Onbepaalbare is, dan is geen schepping, geen manifestatie, geen universum mogelijk. En toch bestaat het universum. Wat creëert dan deze contradictie, is in staat om het onmogelijke teweeg te brengen, dit onoplosbare raadsel van zelfverdeling tot bestaan te brengen? Het moet een of ander soort Vermogen zijn en omdat het Absolute de enige Werkelijkheid is, de enige oorsprong van alle dingen, moet dit Vermogen er uit voortkomen, moet er enige relatie mee hebben, een verbinding, een afhankelijkheid. Want als hij nogal anders is dan de allerhoogste Werkelijkheid, een kosmisch Voorstellingsvermogen, dat zijn determinaties oplegt aan het eeuwige blanco van het Onbepaalbare, dan is het enige bestaan van een absoluut Parabrahman niet langer toelaatbaar; er is dan een dualisme aan de bron van dingen --- niet substantieel verschillend van het Sankya dualisme van Ziel en Natuur. Wanneer het een Vermogen is, het enige Vermogen inderdaad, van het Absolute, hebben we de logische onmogelijkheid, dat het bestaan van het Allerhoogste Wezen en het Vermogen van zijn bestaan totaal tegengesteld zijn aan elkaar, twee allerhoogste tegengestelden; want Brahman is vrij van iedere mogelijkheid van relaties en bepalingen, maar Maya is een scheppend Voorstellingsvermogen, die juist deze dingen er aan oplegt, een schepper van relaties en bepalingen, waarvan Brahman noodzakelijkerwijze de ondersteuner en getuige moet zijn, --- voor de logische reden een ontoelaatbare formule. Wanneer het wordt geaccepteerd, kan het alleen een suprarationeel mysterie zijn, iets, dat werkelijk noch onwerkelijk is, niet verklaarbaar in zijn natuur, anirvacanīya. Maar de moeilijkheden zijn zo groot, dat het alleen geaccepteerd kan worden als hij zichzelf onweerstaanbaar oplegt als het onvermijdelijke uiterste, het einde en toppunt van metafysisch onderzoek en spirituele ervaring. Want zelfs als alle dingen zinbegoochelende scheppingen zijn, moeten zij minstens een subjectief bestaan hebben en zij kunnen nergens anders bestaan dan in het bewustzijn van het Enige Bestaan; zij zijn dan de subjectieve bepalingen van het Onbepaalbare. Wanneer, aan de andere kant, de bepalingen van dit Vermogen werkelijke scheppingen zijn, waar zijn zij dan uit bepaald, wat is hun substantie? Het is niet mogelijk, dat zij gemaakt zijn uit een Niets, een Niet-Bestaan anders dan het Absolute; want dat zal een nieuw dualisme opstellen, een grote positieve Nul tegenover de grotere onbepaalbare x, die we hebben aangenomen als de ene Werkelijkheid. Het is daarom evident, dat de Werkelijkheid geen starre Onbepaalbare is. Wat geschapen is, moet er van zijn en in zijn en wat van de substantie van het uiteindelijke Werkelijke is, moet zelf werkelijk zijn: een uitgestrekte negatie zonder basis van de werkelijkheid, die de indruk werkt werkelijk te zijn, kan niet de enige uitkomst zijn van de eeuwige Waarheid, het Oneindige Bestaan. Het is volmaakt te begrijpen, dat het Absolute onbepaalbaar is en onbepaalbaar moet zijn in de zin, dat het niet beperkt kan worden door enige bepaling of enige som van mogelijke bepalingen, maar niet in de zin, dat hij niet in staat is tot zelfbepaling. Het Allerhoogste Bestaan kan niet onbekwaam zijn om ware zelfbepalingen van zijn wezen te scheppen, onbekwaam om een werkelijke zelfschepping of manifestatie te handhaven in zijn zelfbestaande oneindige.

Het Bovenmentale geeft ons dan geen uiteindelijke en positieve oplossing; we moeten het antwoord zoeken in een supramentale cognitie er voorbij. Een supramentaal Waarheidbewustzijn is tegelijk het zelfbesef van de Oneindige en Eeuwige en een vermogen van zelfbepaling, inherent in dat zelfgewaarzijn; het eerste is zijn fundatie en status, het tweede is zijn vermogen van zijn, de dynamiek van zijn zelfbestaan. Alles wat een tijdloze eeuwigheid van zelfbesef ziet in zichzelf als waarheid van zijn, manifesteert het bewuste vermogen van zijn wezen in Tijd-eeuwigheid. Voor het Supramentale is het Allerhoogste daarom geen starre Onbepaalbare, een allesontkennend Absolute; een oneindigheid van zijn, volledig in zichzelf in zijn onveranderbare zuiverheid van bestaan, zijn enig vermogen een zuiver bewustzijn, dat alleen in staat is om te blijven rusten op de onveranderende eeuwigheid van het wezen, op de onbeweeglijke heerlijkheid van zijn loutere zelfbestaan, is niet de hele Werkelijkheid. De Oneindigheid van Zijn moet ook een Oneindigheid van Vermogen zijn; terwijl hij in zichzelf een eeuwige rust en stilte bevat, moet hij ook in staat zijn tot een eeuwige handeling en schepping: maar dit moet ook een handeling in zichzelf zijn, een schepping uit zijn eigen eeuwige en oneindige, omdat er niets anders kan zijn, waaruit hij kan scheppen; enige basis van schepping, die anders lijkt dan hijzelf, moet nog werkelijk in zichzelf en van zichzelf zijn en kan niets vreemds zijn aan zijn bestaan. Een oneindig Vermogen kan niet uitsluitend een Kracht zijn, die rust in een zuivere inactieve gelijkheid, een onveranderbare stilte; hij moet in zich eindeloze vermogens van zijn wezen en energie hebben; een oneindig Bewustzijn moet in zich eindeloze waarheden behouden van zijn eigen zelfbesef. Deze zouden in actie aan onze cognitie verschijnen als aspecten van zijn wezen, aan onze spirituele zin als vermogens en bewegingen van zijn dynamiek, aan onze esthetiek als instrumenten en formuleringen van zijn heerlijkheid van bestaan. Schepping zou dan een zelfmanifestatie zijn: het zou dan een geordende toepassing zijn van de oneindige mogelijkheden van de Oneindige. Maar iedere mogelijkheid impliceert een waarheid van zijn erachter, een werkelijkheid in het Bestaande; want zonder die ondersteunende waarheid zouden er geen enkele mogelijke kunnen zijn. In de manifestatie zou een fundamentele werkelijkheid van de Bestaande aan onze cognitie verschijnen als een fundamenteel spiritueel aspect van de Goddelijke Absolute; al zijn mogelijke manifestaties zouden er uit tevoorschijn komen, zijn ingeboren dynamieken: deze moeten weer uit een niet- manifeste verborgenheid hun eigen significante vormen, expressieve vermogens, ingeboren processen scheppen of eerder naar buiten brengen: hun eigen wezen zou hun eigen worden, svarūpa, svabhāva, ontwikkelen. Dit zou dan het volledige proces van schepping zijn: maar in ons denkvermogen zien we niet het volledige proces, we zien alleen mogelijkheden, die zichzelf bepalen in actualiteiten en, ofschoon we concluderen of veronderstellen, zijn we niet zeker van een noodzaak, een voorbeschikkende waarheid, een noodzakelijkheid achter hen, die de mogelijkheden in staat stelt, de actualiteiten beslist. Ons denkvermogen is een waarnemer van werkelijken, een uitvinder of ontdekker van mogelijkheden, maar geen ziener van de verborgen imperatieven, die de bewegingen noodzakelijk maken en de vormen van een schepping: want vooraan in het universele bestaan zijn er alleen hun krachten, die resultaten bepalen door een of andere balans van de ontmoeting van hun vermogens; de oorspronkelijke Bepalende of bepalenden, wanneer hij of zij bestaan, zijn versluierd voor ons door onze onwetendheid. Maar voor het supramentale Waarheidsbewustzijn zouden deze imperatieven duidelijk zijn, zouden juist de substantie zijn van zijn schouwen en ervaring: in het supramentale creatieve proces zouden de imperatieven, het knooppunt van mogelijkheden, de resulterende actualiteiten een enkel geheel zijn, een ondeelbare beweging; de mogelijkheden en actualiteiten zouden in zichzelf de onvermijdelijkheid dragen van hun aanvangende imperatief, --- al hun resultaten, hun hele schepping zou het lichaam zijn van de Waarheid, die zij manifesteren in voorbepaalde belangrijke vormen en vermogens van het Al-Bestaan.

Onze fundamentele cognitie van het Absolute, onze substantiële spirituele ervaring er van is de intuïtie of de directe ervaring van een oneindig en eeuwig Bestaan, een oneindig en eeuwig Bewustzijn, een oneindige en eeuwige Heerlijkheid van Bestaan. In bovenmentale en mentale cognitie is het mogelijk om deze oorspronkelijke eenheid onsamenhangend te maken of zelfs te scheiden in drie zelfbestaande aspecten: want we kunnen een zuivere oorzaakloze eeuwige Zaligheid zo intens ervaren, dat we alleen dat zijn; bestaan, bewustzijn lijkt er in verzwolgen te worden, niet langer ogenschijnlijk in aanwezigheid; een overeenkomstige ervaring van zuiver en absoluut bewustzijn en een overeenkomstige exclusieve identiteit ermee is mogelijk en er kan ook een gelijkende identificerende ervaring van zuiver en absoluut bestaan zijn. Maar voor de cognitie van het supramentale zijn deze drie altijd een onscheidbare Drie-eenheid, zelfs, ofschoon de ene voor de anderen kan staan en zijn eigen spirituele bepaalden kan manifesteren; want ieder heeft zijn primaire aspecten of zijn inherente zelfformaties, maar al deze samen zijn oorspronkelijk voor de drie-ene Absolute. Liefde, Vreugde en Schoonheid zijn de fundamenteel bepaalden van de Goddelijke Heerlijkheid van Bestaan, en wij kunnen ineens zien dat deze juist de substantie en natuur zijn van die Heerlijkheid: zij zijn geen vreemde opleggingen op het wezen van het Absolute of scheppingen die erdoor gesteund worden, maar erbuiten; zij zijn waarheden van zijn wezen, ingeboren in zijn bewustzijn, vermogens van zijn kracht van bestaan. Zo is het ook met de fundamentele bepaalden van het absolute bewustzijn, --- kennis en wil; zij zijn waarheden en vermogens van de oorspronkelijke Bewustzijn-Kracht en zijn ingeboren in juist zijn natuur. Deze authenticiteit wordt nog meer evident, wanneer we de fundamentele spirituele bepaalden beschouwen van het absolute Bestaan; zij zijn zijn drie-ene vermogens, de noodzakelijke eerste postulaten voor al zijn zelfschepping of manifestatie, --- Zelf, het Goddelijke, het Bewuste Wezen, Atman, Ishwara, Purusha.

Als we het proces van zelfmanifestatie verder navolgen, zullen we zien, dat ieder van deze aspecten of vermogens in zijn eerste handeling berusten op een triade of drie- eenheid; want Kennis neemt onvermijdelijk zijn positie in een drie-eenheid van Kenner, het Gekende en de Kennis; Liefde vindt zichzelf in een drie-eenheid van de Minnaar, de Beminde en Liefde; Wil is zelfvervuld in een drie-eenheid van de Heer van de Wil, het object van de Wil en de uitvoerende Kracht; Vreugde heeft haar oorspronkelijke en opperste blijheid in een drie-eenheid van de Vreugde, het Genotene en de Heerlijkheid, die hen verenigt; het Zelf, verschijnt net zo onvermijdelijk als en baseert zijn manifestatie op een drie-eenheid van Zelf als subject, Zelf als object en zelfgewaarzijn, dat het Zelf tezamen houdt als subject-object. Deze en andere primaire vermogens en aspecten nemen hun status in tussen de fundamentele spirituele zelfbepalingen van het Oneindige; alle andere zijn bepaalden van de fundamentele spirituele bepaalden, significante relaties, significante vermogens, significante vormen van zijn, bewustzijn, kracht, heerlijkheid, --- energieën, condities, wegen, lijnen van het waarheidsproces van de Bewustzijnskracht van de Eeuwige, imperatieven, mogelijkheden, actualiteiten van zijn manifestatie. Deze hele toepassing van vermogens en mogelijkheden en hun inherente consequenties wordt samengehouden door supramentale cognitie in een intieme eenheid; hij houdt hen bewust gefundeerd op de oorspronkelijke Waarheid en onderhouden in de harmonie van de waarheden manifesteren zij en zijn zij in hun natuur. Er is hier geen oplegging van voorstellingsvermogen, geen arbitraire schepping, noch is er enige verdeling, fragmentatie, onverzoenlijke tegenstrijdigheid of ongelijksoortigheid. Maar in het Denkvermogen van Onwetendheid verschijnen deze fenomenen; want daar ziet een beperkt bewustzijn en handelt met alles alsof alles aparte objecten waren van cognitie of aparte bestaansvormen en hij zoekt zo om te weten, bezitten, en van hen te genieten en verkrijgt meesterschap over hen of lijdt onder hun meesterschap: maar achter zijn onwetendheid zoekt de ziel naar de Werkelijkheid, de Waarheid, het Bewustzijn, het Vermogen, de Heerlijkheid, waardoor zij bestaat; het denkvermogen moet leren ontwaken naar dit ware zoeken en ware kennis, gesluierd in zichzelf, naar de Werkelijkheid, waaruit alle dingen hun waarheid behouden, naar het Bewustzijn, waarvan alle bewustzijnsvormen entiteiten zijn, naar de Vermogens, waaruit allen die krachten krijgen, die ze in zich hebben, naar de Heerlijkheid, waarvan alle heerlijkheden partiele gedaanten zijn. Deze beperking van bewustzijn en dit ontwaken tot de integraliteit van bewustzijn zijn ook een proces van zelfmanifestatie, zijn een zelfbepaling van de Geest; zelfs als zij tegengesteld zijn aan de Waarheid in hun verschijningen hebben de dingen van het beperkte bewustzijn juist in hun zin en werkelijkheid een goddelijke betekenis; zij brengen ook een waarheid of een mogelijkheid van het Oneindige naar buiten. Van enige zodanige natuur, zo ver als uitgebracht kan worden in mentale formules, zou de supramentale cognitie van dingen zijn, die de ene Waarheid overal ziet, en zou zo zijn verklaring opstellen voor ons van ons bestaan, zijn rapport van het geheim van de schepping en de betekenis van het universum.

Tegelijkertijd is onbepaalbaarheid ook een noodzakelijk element in onze opvatting van het Absolute en in onze spirituele ervaring: dit is de andere kant van de supramentale beschouwing op zijn en op dingen. Het Absolute is niet beperkbaar of definieerbaar door enige bepaling of door enige som van bepalingen; het is aan de andere kant niet neergebonden aan een onbepaalbare ledigheid van zuiver bestaan. Hij is integendeel de bron van alle bepalingen: zijn onbepaalbaarheid is de natuurlijke, de noodzakelijke conditie, zowel van zijn oneindigheid van zijn als zijn oneindigheid van vermogen van zijn; hij kan oneindig alle dingen zijn, omdat het geen ding in bijzonder is en elke definieerbare totaliteit voorbijgaat. Deze essentiële onbepaalbaarheid van het Absolute vertaalt zichzelf in ons bewustzijn door de fundamentele ontkennende positieven van onze spirituele ervaring, het onbeweegbare, onveranderbare Zelf, het Nirguna Brahman, het Eeuwige zonder kwaliteiten, het zuivere kenmerkloze Ene Bestaan, het Onpersoonlijke, de Stilte, vrij van handelingen, het Niet-zijn, het Onuitspreekbare en het Onkenbare. Aan de andere kant is het de essentie en de bron van alle bepalingen en deze dynamische essentialiteit manifesteert aan ons door de fundamentele bevestigende positieven, waarin het Absolute ons op gelijke wijze ontmoet; want het Zelf wordt alle dingen, het Saguna Brahman, de Eeuwige met oneindige kwaliteiten, de Ene, die de Velen is, de oneindige Persoon, die de bron en fundatie van alle personen en persoonlijkheden is, de Heer van de Schepping, het Woord, de Meester van alle werken en handelingen; wanneer dit gekend wordt, wordt alles gekend: deze bevestingen corresponderen met die negatieven. Want het is niet mogelijk om in een supramentale cognitie de twee kanten van het Ene Bestaan onder te verdelen, --- zelfs over hen spreken als kanten is excessief, want zij zijn in elkaar, hun coëxistentie of een- bestaan is eeuwig en hun vermogens, die elkaar ondersteunen, funderen de zelfmanifestatie van het Oneindige.

Maar de gescheiden cognitie van hen is noch een totale illusie, noch een volledige fout van de Onwetendheid; dit heeft ook zijn validiteit voor spirituele ervaring. Want deze primaire aspecten van het Absolute zijn fundamentele spirituele bepaalden of onbepaalden, die antwoord geven aan dit spirituele einde of beginnen aan de algemene bepaalden of generieke onbepaalden van het materiele einde of onbewuste begin van de neerdalende en opstijgende Manifestatie. Degenen, die voor ons negatief lijken, dragen in hen de vrijheid van het Oneindige van beperking door zijn eigen bepaalden; hun realisatie bevrijdt de geest van binnen, bevrijdt ons en stelt ons in staat om deel te nemen aan deze suprematie: dus, wanneer we eenmaal in of door de ervaring gaan van het onveranderbare zelf, zijn we niet langer gebonden en beperkt in de innerlijke status van ons wezen door de bepalingen en scheppingen van de Natuur. Aan de andere, de dynamische kant, stelt deze oorspronkelijke vrijheid het Bewustzijn in staat om een wereld van bepaalden te scheppen zonder er door gebonden te zijn: hij stelt hem ook in staat om zich terug te trekken uit wat hij geschapen heeft en herschapen heeft in een hogere waarheid-formule. Op deze vrijheid is het vermogen van de geest gebaseerd van oneindige variatie van de waarheid-mogelijkheden van bestaan en ook zijn bekwaamheid om te scheppen zonder zich aan zijn werkingen te binden, aan enige of elke vorm van Noodzaak of systeem van orde: het individuele wezen kan ook door ervaring van deze ontkennende absoluten deelnemen aan die dynamische vrijheid, kan overgaan van een orde van zelfformulering naar een hogere orde. In het stadium, wanneer hij voorwaarts moet gaan van het mentale naar zijn supramentale toestand, is een meest bevrijdende behulpzame, zo niet onmisbare toestand, die tussenbeide kan komen, de toegang tot een totaal Nirvana van geestesgesteldheid en mentaal ego, een overgang naar de stilte van de Geest. In ieder geval moet een realisatie van het zuivere Zelf altijd voorafgaan aan de overgang naar die bemiddelende eminentie van het bewustzijn, vanwaar een heldere visie van de opstijgende en neerdalende trappen van gemanifesteerd bestaan wordt gevraagd en het bezit van het vrije vermogen van opstijging en neerdaling wordt een spiritueel privilege. Een onafhankelijke volledigheid van identiteit met ieder van de primaire aspecten en vermogens --- niet vernauwend zoals in het denkvermogen in een enkele boeiende ervaring, die uiteindelijk en integraal lijkt, want dat zou onverenigbaar zijn met de realisatie van de eenheid van alle aspecten en vermogens van bestaan --- is een bekwaamheid, die inherent is in bewustzijn in het Oneindige; dat is inderdaad de basis en rechtvaardiging van de bovenmentale cognitie en zijn wil om ieder aspect te dragen, ieder vermogen, iedere mogelijkheid tot zijn onafhankelijke volheid. Maar het Supramentale behoudt altijd en in iedere toestand of conditie de spirituele realisatie van de Eenheid van alles; de intieme aanwezigheid van die eenheid is daar zelfs binnen het volledigste bereik van ieder ding, iedere toestand zijn hele heerlijkheid van zichzelf, vermogen en waarde gegeven: er is dus geen verliezend zicht van de bevestigende aspecten, zelfs, wanneer er de volle acceptatie is van de waarheid van het negatieve. Het Bovenmentale houdt nog de zin van deze onderliggende Eenheid; dat is voor hem de zekere basis van de onafhankelijke ervaring. In het Denkvermogen wordt de kennis van eenheid van alle aspecten verloren aan het oppervlak, het bewustzijn wordt ondergedompeld in boeiende, exclusieve gescheiden affirmaties, maar zelfs daar, zelfs in de onwetendheid van het Denkvermogen blijft de totale werkelijkheid achter de exclusieve absorptie en kan herontdekt worden in de vorm van een diepzinnige mentale intuïtie of anders in het idee of sentiment van een onderliggende waarheid van integrale eenheid; in het spirituele denkvermogen kan dit ontwikkelen in een altijd tegenwoordige ervaring.

Alle aspecten van de alomtegenwoordige Werkelijkheid hebben hun fundamentele waarheid in het Allerhoogste Bestaan. Zo komt zelfs het aspect of vermogen van Onbewustheid, dat een tegengestelde lijkt, een negatie van de eeuwige Werkelijkheid, toch overeen met een Waarheid, die zij in zichzelf houdt door het zelfbewuste en albewuste Oneindige. Het is, wanneer we er dichtbij naar kijken, het vermogen van de Oneindige om het bewustzijn onder te dompelen in een trance van zelfinvolutie, een zelfvergetelheid van de Geest, die gesluierd is in zijn eigen afgronden, waar niets manifest is, maar alles onwaarneembaar is en tevoorschijn kan komen uit die onuitspreekbare latentie. Op de hoogten van de Geest verschijnt deze toestand van kosmische of oneindige tranceslaap aan onze cognitie als een lichtend allerhoogst Suprabewustzijn: aan het andere einde van zijn biedt hij zichzelf aan de cognitie als de potentie van de Geest om aan zichzelf de tegenstellingen aan te bieden van zijn eigen waarheden van zijn --- een afgrond van nietbestaan, een diepgaande Nacht van onbewustzijn, een onpeilbare bezwijming van ongevoeligheid, van waaruit toch alle vormen van zijn, bewustzijn en heerlijkheid van bestaan zichzelf kunnen manifesteren, --- maar zij verschijnen in beperkte termen, in langzaam verschijnende en toenemende zelfformuleringen, zelfs in tegengestelde termen van zichzelf; het is het spel van een geheim al-zijn, al-heerlijkheid, al-kennis, maar zij observeert de regels van haar eigen zelfvergetelheid, zelfoppositie, zelfbeperking, tot zij klaar is om er aan voorbij te gaan. Dit is de Onbewustheid en Onwetendheid, die we aan het werk zien in het materiele universum. Het is geen ontkenning, het is een term, een formule van het oneindige en eeuwige Bestaan.

Het is belangrijk hier de zin te observeren, die verkregen wordt in een zodanige totale cognitie van het kosmische zijn door het fenomeen van de Onwetendheid, haar toebedeelde plaats in de spirituele economie van het universum. Wanneer alles, dat we ervaren, een oplegging zou zijn, een onwerkelijke schepping in het Absolute, zouden zowel kosmisch als individueel bestaan juist in hun natuur een Onwetendheid zijn; de enige werkelijke kennis zou het onbepaalbare zelf-gewaarzijn zijn van het Absolute. Als alles de opbouw zou zijn van een tijdelijke en fenomenale schepping tegenover de werkelijkheid van het toekijkende tijdloze Eeuwige en als de schepping geen manifestatie zou zijn van de Werkelijkheid, maar een arbitraire zelfeffectieve kosmische constructie, dan zou dat ook een soort oplegging zijn. Onze kennis van de schepping zou de kennis zijn van een tijdelijke structuur van voorbijgaand bewustzijn en zijn, een dubieus Worden, dat voorbijgaat aan de visie van het Eeuwige, geen kennis van Werkelijkheid; dat zou ook een Onwetendheid zijn. Maar als alles een manifestatie is van de Werkelijkheid en zelf werkelijk door de samenstellende immanentie, de verwezenlijkende essentie en aanwezigheid van de Werkelijkheid, dan zou het gewaarzijn van het individuele zijn en wereld-zijn in hun spirituele oorsprong en natuur een spel zijn van de oneindige zelfkennis en alkennis: onwetendheid zou alleen een ondergeschikte beweging kunnen zijn, een onderdrukte of beperkte cognitie of een partiele en onvolmaakte evoluerende kennis met het ware en totale zelfgewaarzijn en algewaarzijn, er zowel in besloten als er achter. Het zou een tijdelijk fenomeen zijn, niet de oorzaak en essentie van kosmisch bestaan; zijn onvermijdelijke voltrekking zou een terugkeer zijn van de geest, niet vanuit de kosmos naar een enig suprakosmisch zelfgewaarzijn, maar zelfs in de kosmos zelf naar een integrale zelfkennis en alkennis.

Er kan tegenin gebracht worden dat de supramentale cognitie per slot van rekening niet de uiteindelijke waarheid van dingen is. Voorbij het supramentale vlak van bewustzijn, dat een tussenliggende stap is van het bovenmentale en denkvermogen naar de volledige ervaring van Sachchidananda, liggen de grootste hoogten van de gemanifesteerde Geest: hier zou zeker het bestaan helemaal niet gebaseerd zijn op de bepaling van de Ene in de veelvoudigheid, hij zou enkel en eenvoudig een zuivere identiteit manifesteren in eenheid. Maar het supramentale Waarheidsbewustzijn zou niet afwezig zijn op deze niveaus, want er is een inherent vermogen van Sachchidananda: het verschil zou zijn, dat de bepalingen geen demarcaties zouden zijn, zij zouden vloeibaar zijn, samengesmolten, ieder een ongebonden eindig. Want daar is alles in ieder en radicaal en integraal ieder in alles, --- er zou tot grote hoogte een fundamenteel gewaarzijn zijn van identiteit, een wederzijdse opneming en doordringing van bewustzijn: kennis, zoals wij het voorstellen, zou niet bestaan, omdat het niet nodig zou zijn, omdat alles een directe handeling van bewustzijn in zijn zelf zou zijn, identiek, intiem, intrinsiek zelfgewaar en algewaar. Maar toch zouden relaties van bewustzijn, relaties van wederzijdse heerlijkheid van bestaan, relaties van zelfvermogen van zijn met zelfvermogen van zijn niet uitgesloten worden; deze hoogste spirituele niveaus zouden geen gebied zijn van blanco onbepaalbaarheid, een ledigheid van zuiver bestaan.

Er zou weer gezegd kunnen worden, dat zo ook in Sachchidananda zelf, boven alle werelden van manifestatie, er tenminste niets anders kan zijn dan het zelfgewaarzijn van zuiver bestaan en bewustzijn en een zuivere heerlijkheid van bestaan. Of dit drieene wezen zelf zou inderdaad wel alleen een drieheid van oorspronkelijke spirituele zelfbepalingen kunnen zijn van het Oneindige; deze zouden ook zoals alle bepalingen ophouden te bestaan in het onuitsprekelijke Absolute. Maar onze positie is, dat deze inherente waarheden moeten zijn van het allerhoogste wezen; hun allerhoogste werkelijkheid moet voorbestaand zijn in het Absolute, zelfs als zij daar onuitsprekelijk anders zijn dan wat zij zijn in de hoogst mogelijke ervaring van het spirituele denkvermogen. Het Absolute is geen mysterie van oneindige leegheid, noch een allerhoogste som van ontkenningen; niets kan manifesteren, wat niet gerechtvaardigd is door een of ander zelfvermogen van de oorspronkelijke en alomtegenwoordige Werkelijkheid.

HOOFDSTUK II

Brahman, Purusha, Ishwara --- Maya, Prakriti, Shakti

Het is er ondeelbaar in wezens en alsof verdeeld.

Brahman, de Waarheid, de Kennis, het Oneindige.

Gita.[6]

Taittiriya Upanishad. [7]

Weet, dat Purusha en Prakriti beiden eeuwig zijn zonder begin.

Gita.[8]

Men moet Maya kennen als Prakriti en de Meester van Maya als de grote Heer van allen.

Swetaswatara Upanishad. [9]

De macht van de Godheid in de wereld draait het wiel van Brahman. Hem moet men kennen, de allerhoogste Heer van alle heren, de allerhoogste Godheid boven alle godheden. Allerhoogst is ook zijn Shakti en veelvoudig de natuurlijke werking van haar kennis en haar kracht. Een Godheid, verborgen in alle wezens, het innerlijke Zelf van alle wezens, de aldoordringende, absoluut zonder kwaliteiten, de bewaker van alle handelingen, de getuige, de kenner.

Swetaswatara Upanishad. [10]

ER is daar dan een allerhoogste Werkelijkheid, eeuwig, absoluut en oneindig. Omdat zij absoluut en oneindig is, is zij in haar essentie onbepaalbaar. Zij is ondefinieerbaar en ondenkbaar door het eindige en definiërende Denkvermogen; zij is onuitspreekbaar door een door het denkvermogen geschapen spraak; noch is zij beschrijfbaar door onze negaties, neti, neti, --- want we kunnen haar niet beperken door te zeggen, het is niet dit, het is niet dat, --- noch door onze affirmaties, want we kunnen haar niet fixeren door te zeggen, het is dit, het is dat, iti, iti. En toch is het, ofschoon het op deze manier onkenbaar is voor ons, niet helemaal en op iedere manier onkenbaar; het is zelfevident voor zichzelf en, ofschoon onuitdrukbaar, toch zelfevident voor een kennis door identiteit, waarvan het spirituele wezen in ons in staat moet zijn; want dat spirituele wezen is in zijn essentie en zijn oorspronkelijke en intieme werkelijkheid niets anders dan dit allerhoogste Bestaan.

Maar, ofschoon op die manier onbepaalbaar voor het Denkvermogen, door zijn absoluutheid en oneindigheid, ontdekken we dat dit Allerhoogste en Eeuwige Oneindige zichzelf bepaalt voor ons bewustzijn in het universum door werkelijke en fundamentele waarheden van zijn wezen, die voorbij het universum zijn en er in en juist de fundatie zijn van haar bestaan. Deze waarheden presenteren zichzelf aan onze conceptuele cognitie als de fundamentele aspecten, waarin we de alomtegenwoordige Werkelijkheid zien en ervaren. In zichzelf worden zij direct gevat, niet door intellectueel begrip, maar door een spirituele intuïtie, een spirituele ervaring juist in de substantie van ons bewustzijn; maar er kan ook naar hen gegrepen worden in begrip door een groot en vloeibaar idee en kunnen uitgedrukt worden op een of andere manier door vloeibare spraak, die niet teveel staat op vaste definitie of de wijdheid beperkt en subtiliteit van het idee. Om deze ervaring of dat idee uit te drukken met enige nabijheid moet een taal gecreëerd worden, die zowel intuïtief metafysisch is als openbarend poëtisch, terwijl zij veelzeggende en levende beelden toelaat als het voertuig van een nabije, suggestieve en levende indicatie, --- een taal, zoals we uitgebeiteld vinden in de subtiele en zwangere massaliteit in de Veda's en de Upanishads. In de gewone spraak van metafysisch denken moeten tevreden zijn met een verre aanduiding, een benadering door abstracties, die nog enigszins dienstbaar kan zijn voor ons intellect, want deze soort spraak past bij onze methode van logisch en rationeel begrip; maar wanneer zij werkelijk van dienst moet zijn, moet het intellect toestaan om voorbij de grenzen van een eindige logica te gaan en zichzelf aan te passen aan de logica van het Oneindige. Alleen op deze voorwaarde, door deze manier van zien en denken, houdt hij op paradoxaal of nutteloos te zijn om te spreken over het onuitspreekbare; maar als we er op staan om een eindige logica toe te passen op het Oneindige, zal de alomtegenwoordige Werkelijkheid ons ontsnappen en zullen we in plaats daarvan een abstracte schaduw grijpen, een dode vorm, versteend in spraak of een harde indringende grafiek, die over de Werkelijkheid spreekt, maar haar niet uitdrukt. Onze manier van weten moet geschikt zijn voor dat wat gekend moet worden; anders verkrijgen we alleen een verre speculatie, een beeld van kennis en geen waarachtige kennis.

Het allerhoogste Waarheidsaspect, die zichzelf zo aan ons manifesteert, is een eeuwig en oneindig en absoluut zelfbestaan, zelfgewaarzijn, zelfheerlijkheid van zijn; dit fundeert alle dingen en ondersteunt en doordringt heimelijk alle dingen. Dit Zelfbestaan openbaart zichzelf weer in drie termen van haar essentiële natuur, --- Zelf, Bewust Wezen of Geest en God of het Goddelijk Wezen. De Indiase termen zijn meer bevredigend, --- Brahman, de Werkelijkheid is Atman, Purusha, Ishwara; want deze termen groeiden uit een wortel van Intuïtie en terwijl zij een veelomvattende precisie hebben, zijn zij in staat tot een plastische toepassing, die zowel vaagheid in het gebruik vermijdt als de vaste valstrik van een te beperkend intellectueel concept. De Allerhoogste Brahman wordt in de Westerse metafysica het Absolute genoemd: maar Brahman is tegelijkertijd de alomtegenwoordige Werkelijkheid, waarin alles, dat relatief is, bestaat als zijn vormen of zijn bewegingen; dit Absolute neemt alle relativiteiten in zijn omarming. De Upanishads bevestigen, dat dit alles Brahman is; Denkvermogen is Brahman, Leven is Brahman, Materie is Brahman; wanneer we ons toeleggen op Vayu, de Heer van Lucht, van Leven, wordt gezegd, "O Vayu, gij zijt gemanifesteerd Brahman", en, wijzend op mens en beest en vogel en insect, wordt ieder apart geïdentificeerd met de Ene, --- "O Brahman, gij zijt deze oude man en jongen en meisje, deze vogel, dit insect." Brahman is het Bewustzijn, dat zichzelf kent in alles, dat bestaat; Brahman is de Kracht, die het vermogen van God en Titan en Demon draagt, de Kracht, die handelt in mens en dier en de vormen en energieën van de Natuur; Brahman is de Ananda, de geheime Zaligheid van bestaan, die de ether is van ons wezen en waar zonder niemand kan ademen of leven. Brahman is de innerlijke Ziel in allen; hij heeft een vorm genomen in overeenstemming met iedere geschapen vorm, die hij bewoont. De Heer van Wezens is het bewuste in het bewuste wezen, maar hij is ook de Bewuste in onbewuste dingen, de Ene, die meester is en in beheer van de velen, die passief zijn in de handen van de Kracht-Natuur. Hij is het Tijdloze en de Tijd; hij is Ruimte en alles dat in de Ruimte is; hij is Causaliteit en de oorzaak en gevolg: Hij is de denker en zijn denken, de strijder en zijn moed, de gokker en zijn gooi van dobbelsteen. Alle werkelijkheden en alle aspecten en alle gelijkenissen zijn de Brahman; Brahman is het Absolute, het Transcendente en het onoverdraagbare, het Suprakosmische Bestaan, dat de kosmos ondersteunt, het Kosmische Zelf, dat alle wezens ophoudt, maar Hij is ook het zelf van ieder individu: de ziel of psychische entiteit is een eeuwig deel van de Ishwara; zijn allerhoogste Natuur of Bewustzijn-Kracht is het levende zijn geworden in een wereld van levende wezens. De Brahman is alleen en door Hem zijn allen, want allen zijn de Brahman; de Werkelijkheid is werkelijkheid van alles wat we zien in het Zelf en de Natuur. Brahman, de Ishwara is dit alles door zijn Yoga-Maya, door het vermogen van zijn Bewustzijn-Kracht, naar buiten gebracht in zelfmanifestatie: hij is het Bewuste Wezen. Ziel, Geest, Purusha en door zijn Natuur, de kracht van zijn bewuste zelfbestaan is hij alle dingen; hij is de Ishwara, de alwetende en almachtige Alheerser en door zijn Shakti, zijn bewuste Vermogen, manifesteert hij zichzelf in de Tijd en bestuurt het universum. Deze en gelijkluidende uitspraken tezamen genomen zijn alomvattend: het is mogelijk voor het denkvermogen om te snijden en te selecteren, om een gesloten systeem te bouwen en alles weg te redeneren, dat er niet in past; maar het is een volledige en veelzijdige uitspraak, die we ons standpunt moeten maken als we een integrale kennis moeten verkrijgen.

Een absoluut, eeuwig en oneindig Zelfbestaan, Zelfgewaarzijn, Zelfheerlijkheid van zijn, dat heimelijk het universum ondersteunt en doordringt, terwijl hij er ook achter is, is dan de eerste waarheid van spirituele ervaring. Maar deze waarheid van zijn heeft tegelijkertijd een onpersoonlijk en persoonlijk aspect, het is niet alleen Bestaan, het is het ene Wezen, absoluut, eeuwig en oneindig. Zoals er drie fundamentele aspecten zijn, waarin we deze Werkelijkheid ontmoeten, --- Zelf, Bewust Wezen of Geest en God, het Goddelijk Wezen of om de Indiase termen te gebruiken, de absolute of alomtegenwoordige Werkelijkheid, Brahman, manifest voor ons als Atman, Purusha, Ishwara, --- zo verschijnt ook zijn vermogen van Bewustzijn aan ons in drie aspecten: het is de zelfkracht van dat bewustzijn, conceptioneel creatief van alle dingen, Maya; het is Prakriti, Natuur of Kracht, dynamisch uitvoerend gemaakt, die alle dingen uitwerkt onder het toekijkend oog van het Bewuste Wezen, het Zelf of de Geest; het bewuste Vermogen van het Goddelijke Wezen, Shakti, is zowel conceptioneel creatief als dynamisch uitvoerend voor alle Goddelijke werkingen. Deze drie aspecten en hun vermogens zijn de basis van en bevatten het geheel van het bestaan en alle Natuur en, wanneer zij samen als een geheel genomen worden, verzoenen zij de klaarblijkelijke ongelijkheid en onverenigbaarheid van de suprakosmische Transcendentie, de kosmische universaliteit en de afgescheidenheid van ons individuele bestaan; het Absolute, de kosmische Natuur en wijzelf zijn verbonden in eenheid door dit drieëne aspect van de ene Werkelijkheid. Want op zichzelf genomen zou het bestaan van het Absolute, de Allerhoogste Brahman, een contradictie zijn van het relatieve universum en ons eigen werkelijke bestaan zou onverenigbaar zijn met haar enige onmededeelbare Werkelijkheid. Maar de Brahman is tegelijkertijd alomtegenwoordig in alle relativiteiten; hij is het Absolute, onafhankelijk van alle relatieven, het Absolute, als basis voor alle relatieven, het Absolute, dat alle relatieven bestuurt, doordringt, samenstelt; er is niets, dat niet de alomtegenwoordige Werkelijkheid is. Wanneer we het drievoudige aspect en het drievoudige vermogen observeren, gaan we zien, hoe dit mogelijk is.

Wanneer we kijken naar dit beeld van het Zelf-Bestaan en haar werken als een unitarisch onbeperkt geheel van visie, staat zij tezamen en legt zichzelf op door haar overtuigende totaliteit: maar aan de analyse van het logische intellect offert zij een overvloed van moeilijkheden, zoals alle pogingen om een logisch systeem op te zetten uit een perceptie van een onbeperkbaar Bestaan noodzakelijkerwijze moeten creëren; want elke zodanige inspanning moet ofwel standvastigheid veroorzaken door een arbitraire deling van de complexe waarheid van dingen of anders door haar veelomvattendheid logisch onhoudbaar worden. Want we zien, dat de Onbepaalbare zichzelf bepaalt als oneindig of eindig, de Onveranderbare een constante veranderbaarheid toestaat en eindeloze verschillen, de Ene wordt een ontelbare veelvoudigheid, de Onpersoonlijke schept en ondersteunt persoonlijkheid, is zelf een Persoon; het Zelf heeft een natuur en is toch anders dan zijn natuur; Zijn verandert in worden en is toch altijd zichzelf en anders dan haar gewordenen; de Universele individualiseert zichzelf en de Individuele universaliseert zichzelf; Brahman is tegelijkertijd leeg van kwaliteiten en in staat tot oneindige kwaliteiten, de Heer en Doener van werken, toch een niet-doener en een stille getuige van de werkingen van de Natuur. Wanneer we zorgvuldig naar deze werkingen van de Natuur, wanneer we eenmaal de sluier van familiariteit en onze nietdenkende toestemming in het proces van dingen opzij zetten als natuurlijk, omdat het altijd zo gebeurt, ontdekken we, dat alles wat zij doet in het geheel of in delen een wonder is, een handeling van een of andere onbegrijpelijke magie. Het wezen van het Zelf-Bestaan en de wereld, die er in verschenen is, zijn, ieder van hen en beiden samen, een suprarationeel mysterie. Er lijkt voor ons een rede te zijn in dingen, omdat de processen van het fysieke eindige consistent zijn voor ons gezichtspunt en hun wet bepaalbaar, maar deze rede in dingen lijkt, wanneer van dichtbij onderzocht, elk moment te struikelen over het irrationele of infrarationele en het suprarationele: de consistentie, de bepaalbaarheid van het proces lijkt eerder te verminderen dan te vermeerderen, wanneer we overgaan van materie naar leven en van leven naar geestesgesteldheid; wanneer het eindige tot op zekere hoogte instemt er uit te zien alsof het rationeel zou zijn, weigert het oneindig kleine om gebonden te zijn door dezelfde wetten en het oneindige is niet bevatbaar. De handeling van het universum en zijn betekenis ontsnapt ons helemaal; wanneer het Zelf, God of Geest daar zou zijn, zijn zijn omgang met de wereld en met ons onbegrijpelijk, biedt ons geen uitleg, die we kunnen volgen. God en Natuur en zelfs wijzelf bewegen op een mysterieuze manier, die alleen gedeeltelijk en op punten begrijpbaar is, maar als een geheel ontsnapt aan ons begrip. Alle werken van Maya zien er uit als de productie van een suprarationeel magisch Vermogen, dat dingen opstelt volgens haar wijsheid of haar fantasie, maar een wijsheid, die de onze niet is en een fantasie, die ons voorstellingsvermogen verbijstert. De Geest, die dingen manifesteert of zichzelf in hen zo duister manifesteert, lijkt voor onze rede een Magiër en zijn vermogen of Maya een creatieve magie; maar magie kan illusies scheppen of zij kan verbazingwekkende werkelijkheden scheppen en we vinden het moeilijk om te beslissen welke van deze suprarationele processen tegenover ons staan in het universum.

Maar de oorzaak van deze impressie moet in feite noodzakelijkerwijze niet gezocht worden in iets dat illusoir of fantastisch is in het Allerhoogste of het universele Zelfbestaan, maar in onze eigen onmogelijkheid om de allerhoogste uitleg te bevatten voor zijn veelvoudig bestaan of het geheime plan en patroon te ontdekken van zijn handeling. De Zelfbestaande is het Oneindige en zijn manier van zijn en van handeling moet de manier zijn van het Oneindige, maar ons bewustzijn is beperkt, onze rede gebouwd op eindige dingen, het is irrationeel om te veronderstellen, dat een eindig bewustzijn en rede een maat kunnen zijn voor het Oneindige; deze kleinheid kan die Immensiteit niet beoordelen; deze armoede, gebonden aan een beperkt gebruik van zijn schaarse middelen, kan het overvloedige management van die rijkdommen niet bevatten; een onwetende halfkennis kan de bewegingen van een Alkennis niet volgen. Onze redenering is gebaseerd op onze ervaring van de eindige werkingen van de fysieke Natuur, op een onvolledige observatie en onzeker begrijpen van iets, dat handelt binnen grenzen; zij heeft op die basis zekere concepties georganiseerd, die zij probeert algemeen en universeel te maken en wat deze concepties dan ook tegenspreekt of er van afwijkt, beschouwt zij als irrationeel, vals of onverklaarbaar. Maar er zijn verschillende ordes van de werkelijkheid en de concepties, maatstaven en standaarden, die geschikt zijn voor de ene, hoeven niet toepasbaar te zijn voor een andere orde. Ons fysieke wezen is eerst gebouwd op een samenstelling van oneindig kleine deeltjes, elektronen, atomen, moleculen, cellen; maar de wet van handeling van deze oneindig kleine delen verklaart zelfs niet alle fysieke werkingen van het menselijke lichaam, zij kunnen in veel mindere mate alle wetten en processen omvatten van de handeling van de suprafysieke delen van de mens, zijn levensbewegingen, en bewegingen van het denkvermogen en bewegingen van de ziel. In het lichaam zijn eindigen gevormd met hun eigen gewoonten, eigenschappen, karakteristieke manier van handeling; het lichaam zelf is een eindige, die niet hoofdzakelijk een samenstelling is van deze kleine eindigen, die zij gebruikt als delen, organen, samenstellende instrumenten van haar handelingen; zij heeft een wezen ontwikkeld en heeft een algemene wet, die haar afhankelijkheid aan deze elementen en bestanddelen voorbijgaat. Het leven en denkvermogen zijn weer suprafysieke eindigen met een verschillende en meer subtiele modus van handeling van zichzelf, en geen afhankelijkheid van de fysieke delen voor instrumentatie kan hun intrinsieke karakter tenietdoen; er is iets meer en anders in ons vitale en mentale wezen en vitale en mentale krachten dan de functionering van een fysiek lichaam. Maar ieder eindige is in haar werkelijkheid weer of heeft achter zich een Oneindigheid, die de eindige heeft gebouwd en ondersteunt en stuurt, die hij gemaakt heeft als zijn zelfbeeld; zodat zelfs het wezen en wet en proces van de eindige niet volledig begrepen kan worden zonder een kennis van wat van binnen verborgen is of er achter: onze eindige kennis, concepties, standaarden kunnen van toepassing zijn binnen hun grenzen, maar zij zijn onvolledig en relatief. Een wet, gebaseerd op een observatie van wat verdeeld is in Ruimte en Tijd, kan niet met vertrouwen toegepast worden op het wezen en handeling van het Ondeelbare; zij kan niet alleen niet toegepast worden op het op het ruimteloze en tijdloze Oneindige, maar kan zelf ook niet toegepast worden op een Tijdoneindigheid of een Ruimteoneindigheid. Een wet en proces, die bindend zijn voor ons oppervlakkige wezen, hoeven niet bindend te zijn voor wat verborgen is in ons. Weer vindt ons intellect, dat zich baseert op de rede, het moeilijk om om te gaan met iets, dat infrarationeel is, het leven is infrarationeel en we vinden dat onze intellectuele rede, die zich toepast op het leven, er voortdurend een controle, een maatstaf, een kunstmatige uitstellende Procrustes regel aan oplegt, die ofwel er in slaagt het leven te doden of te verstenen of haar te beperken in rigide vormen en conventies, die haar capaciteit verlammen en opsluiten of beëindigen door een verknoeiing, een opstand van leven, een terugval of onderbreking van de systemen en superstructuren, die er op gebouwd zijn door onze intelligentie. Een instinct, een intuïtie is noodzakelijk, die het intellect niet onder zijn bevel heeft en er niet altijd naar luistert, wanneer zij uit zichzelf binnenkomt om de mentale werking te helpen. Maar het moet nog moeilijker zijn voor onze rede om het suprarationele te begrijpen en er mee om te gaan; het suprarationele is het rijk van de geest en in de uitgestrektheid, subtiliteit, diepzinnigheid, complexiteit van zijn beweging is de rede verloren; hier zijn alleen intuïtie en innerlijke ervaring de gids, of als er iets anders is, is de intuïtie er alleen een scherpe rand van, een intens geprojecteerde straal, --- de uiteindelijke verlichting moet komen van het suprarationele Waarheidsbewustzijn, van een supramentale visie en kennis.

Maar het wezen en handeling van het Oneindige moeten daarom niet beschouwd worden alsof zij een magie waren, leeg van alle rede; er is, aan de andere kant, een grotere rede in alle handelingen van het Oneindige, maar het is geen mentale of intellectuele, het is een spirituele en supramentale rede: er zit logica in, want er zijn relaties en connecties, onfeilbaar gezien en uitgevoerd; wat magie is voor onze eindige rede is de logica van het Oneindige. Het is een grotere rede, een grotere logica, omdat het uitgestrekter, subtieler, complexer is in zijn handelingen: hij bevat alle data, die onze observatie faalt te omvatten, hij deduceert van hen resultaten, die noch onze deductie, noch onze inductie kan voorzien, omdat onze conclusies en gevolgtrekkingen een magere fundatie hebben en feilbaar en broos zijn. Wanneer we een gebeurtenis observeren, beoordelen we en leggen we het uit vanuit het resultaat en vanuit een glimp van haar meest uiterlijke samenstellenden, omstandigheden of oorzaken; maar iedere gebeurtenis is de uitkomst van een complex knooppunt van krachten, die we niet of niet kunnen observeren, omdat alle krachten voor ons onzichtbaar zijn, --- maar zij zijn niet onzichtbaar voor de spirituele visie van het Oneindige: sommige van hen zijn werkelijkheden, die werken om een nieuwe werkelijkheid te produceren of veroorzaken, sommige zijn mogelijkheden, die dichtbij de voorbestaande werkelijken zijn en op een bepaalde manier besloten in hun samenstelling; maar er kunnen altijd nieuwe mogelijkheden tussenbeide komen, die plotseling dynamische potenties worden en zichzelf toevoegen aan het knooppunt en achter alles zijn imperatieven of een imperatief, die deze mogelijkheden proberen te actualiseren. Bovendien zijn uit hetzelfde knooppunt van krachten verschillende resultaten mogelijk; wat er uit hen zal komen wordt bepaald door een sanctie, die zonder twijfel wachtte en de hele tijd klaar, maar snel naar voren lijkt te komen om tussenbeide te komen en alles te veranderen, een beslissend goddelijk imperatief. Dit alles kan onze rede niet vatten, omdat hij het instrument is van een onwetendheid met een zeer beperkte visie en een kleine voorraad van toegenomen en niet altijd erg zekere of betrouwbare kennis en omdat hij ook geen middel heeft van direct gewaarzijn; want dit is het verschil tussen intuïtie en intellect, die intuïtie is geboren uit een direct gewaarzijn, terwijl het intellect een indirecte handeling van kennis is, die zichzelf met moeite construeert uit het onbekende vanuit tekenen en aanduidingen en verzamelde data. Maar wat niet evident is voor onze rede of zintuigen, is zelfevident voor het Oneindige Bewustzijn en als er een Wil is van het Oneindige, moet het een Wil zijn, die handelt in deze volle kennis en het volmaakte spontane resultaat is van een totale zelfevidentie. Hij is noch een belemmerde evolutionaire Kracht, gebonden door wat zij geëvolueerd heeft, noch een fantasierijke Wil, die handelt in de leegte op een vrije gril; hij is een waarheid van het Oneindige, die zichzelf bevestigt in de bepalingen van het eindige.

Het is evident, dat een zodanig Bewustzijn en Wil niet in harmonie hoeven te handelen met de conclusies van onze beperkte rede of volgens een procedure, waar hij vertrouwd mee is en goedgekeurd door onze geconstrueerde noties of in onderwerping aan een ethische rede, die werkt voor een beperkt en fragmentarisch goed; zij zou dingen toestaan en staat ze toe, die door onze rede geacht worden als irrationeel en onethisch, omdat dat noodzakelijk was voor het uiteindelijke en totale Goed en voor de uitwerking van een kosmisch doeleinde. Wat voor ons rationeel lijkt of laakbaar in relatie met een gedeeltelijke set feiten, motieven, desiderata, zou volmaakt rationeel en goed te keuren zijn in relatie tot een veel uitgestrekter motief en totaliteit van data en desiderata. De rede met zijn partiele visie zet geconstrueerde conclusies op, die hij streeft om te buigen in algemene regels van kennis en handeling en hij dwingt het in zijn regel door een of ander mentaal apparaat of ontdoet zich van wat er niet bijpast: een oneindig Bewustzijn zou niet zulke regels hebben, hij zou in plaats daarvan grotere intrinsieke waarheden hebben, die automatisch conclusie en resultaat besturen, maar hen verschillend en spontaan aanpast aan een verschillende totaliteit van omstandigheden, zodat door deze plooibaarheid en vrije aanpassing het zou kunnen lijken voor de nauwere faculteit, dat zij hoegenaamd geen standaarden heeft. Op dezelfde manier kunnen we het principe en dynamische werking van het oneindige wezen niet beoordelen met de standaarden van het eindige bestaan, --- wat onmogelijk zou kunnen zijn voor de ene, zouden normale en zelfevidente natuurlijke toestanden en motieven zijn voor de grotere vrijere Werkelijkheid. Dit maakt het verschil tussen ons fragmentarisch denkbewustzijn, dat integers construeert uit zijn onderdelen en een essentieel en totaal bewustzijn, visie en kennis. Het is inderdaad niet mogelijk voor hem, zolang wij gedwongen zijn om de rede te gebruiken als onze hoofdzakelijke ondersteuning, om helemaal afstand te doen ten gunste van een onontwikkelde of halfgeorganiseerde intuïtie; maar het is imperatief op ons in een overweging van het Oneindige en zijn wezen en handeling om onze rede een allerhoogste plooibaarheid op te leggen en hem te openen voor een gewaarzijn van de grotere toestanden en mogelijkheden van wat we streven te beschouwen. Het zal niet voldoende zijn om onze beperkte en beperkende conclusies toe te passen op Dat wat onbeperkbaar is. Wanneer we alleen op een aspect concentreren en het als geheel behandelen, illustreren we het verhaal van de blinde man en de olifant; elk van de blinde onderzoekers raakte een verschillend deel aan en concludeerde, dat het hele dier een object was, dat overeenkomst vertoonde met het deel, waarvan hij de aanraking had. Een ervaring van het een of andere ene aspect van de Oneindigheid is geldig in zichzelf; maar we kunnen eruit niet generaliseren, dat het Oneindige dat alleen is, noch zou het veilig zijn om de rest van het Oneindige te bekijken in termen van dat aspect en alle andere gezichtspunten van spirituele ervaring buitensluiten. Het Oneindige is tegelijkertijd een essentie, een grenzeloze totaliteit en een veelvoudigheid; al deze moeten gekend worden om het Oneindige waarlijk te kennen. Het zien van de delen alleen en de totaliteit helemaal niet of alleen als een som van delen is een kennis, maar ook tegelijkertijd een onwetendheid; het zien van de totaliteit alleen en delen negeren is ook een kennis en tegelijkertijd een onwetendheid, want een deel kan groter zijn dan het geheel, omdat het tot de transcendentie behoort; het zien van alleen de essentie, omdat het ons direct terugbrengt naar de transcendentie en de totaliteit en de delen ontkennen, is een voorlaatste kennis, maar er is hier ook een kapitale onwetendheid. Er moet een gehele kennis zijn en de rede moet plooibaar genoeg worden om naar alle kanten, alle aspecten te kijken en door hen heen te zoeken naar waarin zij een zijn.

Dus ook als we alleen het aspect van het Zelf zien, zouden we kunnen concentreren op zijn statische stilte en de dynamische waarheid missen van het Oneindige; wanneer we alleen de Ishwara zien, zouden we de dynamische waarheid kunnen vatten, maar de eeuwige status missen en de oneindige stilte, gewaarworden van alleen dynamisch zijn, dynamisch bewustzijn, dynamische heerlijkheid van zijn, maar het zuivere bestaan, zuiver bewustzijn, zuivere zaligheid van zijn missen. Wanneer we alleen concentreren op Purusha-Prakriti, zouden we alleen de dichotomie kunnen zien van Ziel en Natuur, Geest en Lichaam en hun eenheid kunnen missen. Wanneer we de handeling van het Oneindige in overweging nemen, moeten we de fout van de leerling vermijden, die zichzelf zag als Brahman, weigerde de waarschuwing van de olifantdrijver te gehoorzamen om plaats te maken op het smalle paden en opgepakt werd door de slurf van de olifant en opzij gezet werd: "Je bent ongetwijfeld de Brahman," zei de meester tegen zijn verbijsterde leerling, "maar waarom gehoorzaamde je de drijver Brahman niet en ging je niet van het pad af van olifant Brahman?" We moeten niet de fout maken om de nadruk te leggen op een kant van de Waarheid en er conclusies uit trekken of er naar handelen met de uitsluiting van alle andere kanten en aspecten van het Oneindige. De realisatie "Ik ben Dat" is waar, maar we kunnen er niet veilig mee verder gaan, tenzij we realiseren, dat alles Dat is; ons zelfbestaan is een feit, maar we moeten ook gewaarzijn van andere zelven, van hetzelfde Zelf in andere wezens en van Dat, dat zowel het eigen zelf als het andere zelf overtreft. Het Oneindige is een in een veelvoudigheid en zijn handeling is alleen vatbaar door een allerhoogste Rede, die allen beschouwt en handelt als een een-gewaarzijn, dat zichzelf observeert in verschil en zijn eigen verschillen respecteert, zodat ieder ding en ieder wezen zijn vorm van essentieel zijn heeft en zijn vorm van dynamische natuur, svarūpa, svadharma , en allen gerespecteerd worden in de totale werking. De kennis en handeling van het Oneindige is een in een ongebonden veranderlijkheid: het zou vanuit het gezichtspunt van de oneindige Waarheid op gelijke wijze een fout zijn om ofwel te staan op een gelijkheid van handeling in alle omstandigheden of op een diversiteit van handeling zonder enige verenigende waarheid en harmonie achter de diversiteit. Wanneer we in ons eigen principe van gedrag zochten te handelen in deze grotere Waarheid, zou het op gelijke wijze een fout zijn om alleen te staan op ons zelf of te staan op alleen andere zelven; we moeten op het Zelf van allen een eenheid baseren van handeling en een totale, oneindig plooibare doch harmonieuze diversiteit van handeling; want dat is de natuur van de werking van het Oneindige.

Wanneer we kijken vanuit dit gezichtspunt van een grotere meer plooibare rede, terwijl we rekening houden met de logica van het Oneindige, naar de moeilijkheden, die onze intelligentie tegenkomt, wanneer hij probeert de absolute en alomtegenwoordige Werkelijkheid te bevatten, zullen we zien, dat de hele moeilijkheid verbaal en conceptueel is en niet werkelijk. Onze intelligentie kijkt naar zijn concept van het Absolute en ziet dat het onbepaalbaar moet zijn en tegelijkertijd ziet hij een wereld van bepalingen, die uitstromen uit het Absolute en er in bestaan, --- omdat zij nergens anders vandaan kan uitstromen en nergens anders kan bestaan; hij is verder verbijsterd door de affirmatie, ook bijna niet betwistbaar op de lokaliteiten, dat al deze determinaties niet anders zijn dan dit zeer onbepaalbare Absolute. Maar de contradictie verdwijnt, wanneer we begrijpen, dat de onbepaalbaarheid in zijn ware betekenis niet negatief is, geen oplegging van onvermogen aan het Oneindige, maar positief een vrijheid binnen zichzelf van beperking door zijn eigen bepalingen en noodzakelijkerwijze een vrijheid van alle uiterlijke bepaling door iets wat niet zichzelf is, omdat er geen werkelijke mogelijkheid is van een zodanig niet-zelf, dat tot bestaan komt. Het Oneindige is onbeperkbaar vrij, vrij om zichzelf oneindig te bepalen, vrij van alle beperkende effecten van zijn scheppingen. In feite schept het Oneindige niet, hij manifesteert wat in zichzelf is, in zijn eigen essentie van werkelijkheid; hij is zelf die essentie van alle werkelijkheid en alle werkelijkheden zijn vermogens van die ene Werkelijkheid. Het Absolute schept noch wordt geschapen, --- in de huidige betekenis van maken of gemaakt worden; wij kunnen alleen van schepping spreken in de betekenis van het Wezen, dat wordt in vorm en beweging wat het al is in substantie en status. We moeten alsnog zijn onbepaalbaarheid benadrukken in die speciale en positieve betekenis, niet als een ontkenning, maar als een onmisbare conditie van zijn vrije oneindige zelfbepaling, omdat de Werkelijkheid zonder dat een vaste eeuwige bepaalde zou zijn of anders een onbepaalde, gefixeerd en gebonden aan een som van mogelijkheden van bepaling, inherent er in. Zijn vrijheid van alle beperking, van enige binding door zijn eigen schepping, kan niet zelf veranderd worden in een beperking, een absoluut onvermogen, een ontkenning van alle vrijheid van zelfbepaling; dit zou een contradictie zijn, het zou een poging zijn om door ontkenning het oneindige en onbeperkbare te definiëren en beperken. In het centrale feit van de twee kanten van de natuur van het Absolute, de essentiële en de zelfscheppende of dynamische, komt geen werkelijke contradictie binnen; alleen een zuivere, oneindige essentie kan zichzelf formuleren op oneindige manieren. Een verklaring vult de andere aan en is geen wederzijdse opheffing, geen onverenigbaarheid; het is alleen de duale verklaring van een enkel onontkoombaar feit door de menselijke rede in de menselijke taal.

Dezelfde verzoening gebeurt overal, wanneer we met een openhartige en nauwkeurige blik kijken naar de waarheid van de Werkelijkheid. In onze ervaring ervan worden we gewaar van een Oneindig, dat essentieel vrij is van alle beperking door kwaliteiten, eigenschappen, kenmerken; wij zijn aan de andere kant gewaar van een Oneindig, dat krioelt van ontelbare kwaliteiten, eigenschappen, kenmerken. Hier is de uitspraak van onbeperkbare vrijheid weer positief, niet negatief; het ontkent niet wat we zien, maar voorziet er integendeel de onmisbare conditie voor, het maakt een vrije en oneindige zelfexpressie mogelijk in kwaliteit en kenmerk. Een kwaliteit is het karakter van een vermogen van het bewuste wezen; of we zouden kunnen zeggen, dat het bewustzijn van het wezen, dat uitdrukt wat in zich is, het vermogen maakt, dat zij naar buiten brengt, herkenbaar door een ingeboren stempel erop, dat we kwaliteit of karakter noemen. Moed als een kwaliteit is een zodanig vermogen van zijn, het is een zeker karakter van mijn bewustzijn, dat een geformuleerde kracht van mijn wezen uitdrukt, een definitief soort kracht naar buiten brengt of schept van mijn natuur in handeling. Zo is ook het vermogen van een medicijn om te genezen zijn eigenschap, een speciale kracht van zijn, ingeboren in het kruid of mineraal, waar het van gemaakt is, en deze specialiteit wordt bepaald door het Werkelijk-Idee, besloten in het verwikkelde bewustzijn, dat verblijft in de plant of het mineraal; het idee brengt er in naar buiten wat er was aan de wortel van zijn manifestatie en is nu zodanig bekrachtigd naar buiten gekomen als de kracht van zijn wezen. Alle kwaliteiten, eigenschappen, kenmerken zijn zodanige vermogens van bewust zijn, zodanig naar voren gebracht uit zichzelf door het Absolute; Hij heeft alles in Zich, Hij heeft het vrije vermogen om alles naar voren te brengen;[11] toch kunnen we het Absolute niet definiëren als een kwaliteit van moed of een vermogen van heling, we kunnen zelfs niet zeggen, dat deze een karakteristiek kenmerk zijn van het Absolute, noch kunnen we een som van kwaliteiten opstellen en zeggen: "dat is het Absolute". Maar noch kunnen we over het Absolute spreken als een zuiver blanco, niet in staat om deze dingen te manifesteren; integendeel, alle bekwaamheid is er, de vermogens van alle kwaliteiten en karakters zijn er inherent in. Het denkvermogen bevindt zich in een moeilijkheid, omdat hij moet zeggen: "Het Absolute of Oneindige is geen van deze dingen, deze dingen zijn niet het Absolute of Oneindige" en tegelijkertijd moet hij zeggen:"Het Absolute is al deze dingen, zij zijn niets anders dan Dat, want Dat is het enige bestaan en het al-bestaan." Het is hier evident, dat het een ongepaste eindigheid is van gedachte conceptie en verbale expressie, die de moeilijkheid creëert, maar in werkelijkheid is er geen; want het zou evident absurd zijn om te zeggen, dat het Absolute moed is of helingvermogen, of te zeggen, dat moed en helingvermogen het Absolute zijn, maar het zou op gelijke wijze absurd zijn om het vermogen van het Absolute te ontkennen om moed of helingvermogen naar voren te brengen als zelfexpressie in zijn manifestatie. Wanneer de logica van het eindige ons tekortschiet, moeten we met een directe en ongebonden visie zien wat er achter is in de logica van het Oneindige. We kunnen dan realiseren, dat het Oneindige oneindig is in kwaliteit, kenmerk, vermogen, maar dat geen som van kwaliteiten, kenmerken, vermogens, het Oneindige kan beschrijven.

We zien, dat het Absolute, het Zelf, het Goddelijke, de Geest, het Wezen Een is; het Transcendente is een, het Kosmische is een: maar we zien ook dat wezens vele zijn en ieder heeft een zelf, een geest, een gelijke, doch verschillende natuur. En omdat de geest en essentie van dingen een zijn, zijn we genoodzaakt toe te geven, dat al deze velen die Ene moeten zijn en daar volgt uit, dat de Ene de velen is of is geworden; maar hoe kan het beperkte of relatieve het Absolute zijn en hoe kan mens of beest of vogel het Goddelijke Wezen Zijn? Maar bij het opstellen van deze klaarblijkelijke contradictie maakt het denkvermogen een dubbele fout. Hij denkt in de termen van de mathematische eindige eenheid, die enkel is in beperking, de ene, die minder is dan twee, en alleen twee kan worden door verdeling en fragmentatie of door een toevoeging en vermenigvuldiging; maar dit is een oneindige Eenheid, het is de essentiële en oneindige Eenheid, die de honderden en de duizenden en de miljoenen en biljoenen en triljoenen kan bevatten. Welke astronomische of meer dan astronomische beelden je ook kan ophopen of vermenigvuldigen, zij kunnen die Eenheid niet voorbijgaan of te buiten gaan; want, in de taal van de Upanishad, beweegt zij niet en is toch altijd ver naar voren, wanneer je het zou nastreven of bemachtigen. Men kan er van zeggen, dat het niet de oneindige Eenheid zou zijn, wanneer zij niet in staat zou zijn tot een oneindige veelvoudigheid; maar dat betekent niet, dat de Ene meervoudig is of beperkt of beschreven kan worden als de som van de Velen: integendeel, zij kan de oneindig Velen zijn, omdat zij aan alle beperking voorbij gaat of beschrijving door veelvoudigheid en tegelijkertijd alle beperking door eindige conceptuele eenheid te boven gaat. Meervoudigheid is een fout, omdat, ofschoon er de spirituele meervoudigheid is, de vele zielen afhankelijke of onderling afhankelijke bestaansvormen zijn; hun som is ook niet de Ene, noch is het de kosmische totaliteit; zij hangen af van de Ene en bestaan door zijn Eenheid: toch is de meervoudigheid niet onwerkelijk, het is de ene Ziel, die verblijft als het individu in deze vele zielen en zij zijn eeuwig in de Ene en door de ene Eeuwig. Dit is moeilijk voor de mentale rede, die een tegenstelling maakt tussen het Oneindige en eindige en eindigheid associeert met meervoudigheid en oneindigheid met eenheid; maar in de logica van het Oneindige is er geen zodanige tegenstelling en de eeuwigheid van de Velen in de Ene is een ding, dat volmaakt natuurlijk en mogelijk is.

We zien weer, dat er een eindige zuivere status is en onbeweeglijke stilte van de Geest; we zien ook, dat er een grenzeloze beweging van de Geest, een vermogen, een dynamische spirituele alomvattende zelfuitbreiding van het Oneindige is. Onze concepties dringen zich op aan deze perceptie, in zichzelf geldig en accuraat, een tegenstelling tussen de stilte en status en de dynamiek en beweging, maar voor de rede en de logica van het Oneindige kan er geen zodanige tegenstelling zijn. Een enkel stil en statisch Oneindig, een Oneindig zonder een oneindig vermogen en dynamiek en energie is ontoelaatbaar, behalve als de perceptie van een aspect; een krachteloos Absolute, een impotente Geest is ondenkbaar: een oneindige energie moet de dynamiek zijn van het Oneindige, een alvermogen moet de potentie zijn van het Absolute, een niet beperkbare kracht moet de kracht van de Geest zijn. Maar de stilte, de status zijn de basis van de beweging, een eeuwige onbeweegbaarheid is de noodzakelijke conditie, gebied, essentie zelfs, van de oneindige mobiliteit, een stabiel zijn is de conditie en fundatie van de uitgestrekte handeling van de Kracht van zijn. Wanneer we iets van deze stilte, stabiliteit, onbeweegbaarheid bereiken, dan kunnen we er op een kracht en energie baseren, die in onze oppervlakkige rusteloze toestand niet bevatbaar zou zijn. De tegenstelling, die we maken is mentaal en conceptueel; de stilte van de Geest en de dynamiek van de Geest zijn in werkelijkheid complementaire waarheden en onscheidbaar. De onveranderbare, stille Geest kan zijn eeuwige energie stil houden en onbeweeglijk in zich; want hij is niet gebonden door zijn eigen krachten, is niet hun onderwerp of instrument, maar hij bezit ze, laat ze gaan, is in staat tot een eeuwige en oneindige handeling, wordt niet vermoeid of hoeft niet te stoppen, en toch wordt de hele tijd zijn stille onbeweeglijkheid, inherent in zijn handeling en beweging, voor een moment geschud of verstoord of veranderd door zijn handeling en beweging; de getuigende stilte van de Geest is er juist in de kern van alle stemmen en werkingen van de Natuur. Deze dingen kunnen voor ons moeilijk te begrijpen zijn, omdat ons eigen eindige vermogen aan de oppervlakte in iedere richting beperkt is en onze opvattingen gebaseerd zijn op beperkingen, maar het zou gemakkelijk moeten zijn om te zien, dat deze relatieve en eindige concepties niet van toepassing zijn op het Absolute en Oneindige.

Onze conceptie van het Oneindige is vormloosheid, maar overal zien we vorm en vormen, die ons omringen en het kan zijn en is bevestigd, dat het Goddelijke Wezen tegelijkertijd Vorm en Vormloosheid is. Want ook hier komt de klaarblijkelijke tegenstelling niet overeen met de werkelijke oppositie: het Vormloze is geen ontkenning van het vermogen van formatie, maar de conditie voor de vrije formatie van het Oneindige: want anders zou er een enkele Vorm zijn of alleen een vastigheid of som van mogelijke vormen in een eindig universum. De vormloosheid is het karakter van de spirituele essentie, de geestsubstantie van de Werkelijkheid; alle eindige werkelijkheden zijn vermogens, vormen, zelfvormingen van die substantie: het Goddelijke is vormloos en naamloos, maar juist door die reden in staat om alle mogelijke namen en vormen van zijn te manifesteren. Vormen zijn manifestaties, geen arbitraire uitvindingen uit het niets; want lijn en kleur, gewicht en ontwerp, die de grondbeginselen van de vorm zijn, dragen altijd een betekenis in zich, zijn, zoals gezegd kan worden, geheime waarden en betekenissen van een ongeziene werkelijkheid, die zichtbaar gemaakt is; om die reden kunnen beeld, lijn, tint, gewicht, samenstelling belichamen wat anders ongezien zou zijn, kunnen overbrengen wat anders verborgen zou zijn voor het zintuig. Van vorm kan gezegd worden, dat het het ingeboren lichaam is, de onvermijdelijke zelfopenbaring van het vormloze en dit is niet alleen waar voor de uiterlijke vormen, maar voor de ongeziene formaties van het denkvermogen en leven, die we alleen vatten door ons denken en die waarneembare vormen, waarvan alleen de subtiele greep van het innerlijke bewustzijn gewaar kan worden. Naam is in zijn diepere betekenis niet het woord, waarmee we het object beschrijven, maar de totaliteit van vermogen, kwaliteit, karakter van de werkelijkheid, die een vorm van dingen belichaamt en die we proberen op te sommen door een aanduidend geluid, een kenbare naam, Nomen. Nomen is in deze betekenis, zouden we kunnen zeggen, Numen ; de geheime Namen van de Goden zijn hun vermogen, kwaliteit, karakter van zijn, opgevangen door het bewustzijn en waarneembaar gemaakt. Het Oneindige is naamloos, maar in die naamloosheid zijn alle mogelijke namen, Numens van de goden, de namen en vormen van alle werkelijkheden, reeds overwogen en bijvoorbaat voorgesteld, omdat zij latent en inherent zijn in het Albestaan.

Het wordt duidelijk uit deze beschouwingen, dat de co-existentie van het Oneindige en het eindige, wat juist de natuur van het universele wezen is, geen naast elkaar plaatsing of wederzijdse insluiting is van twee tegengestelden, maar zo natuurlijk en onvermijdelijk als de relatie van het principe van Licht en Vuur met de zonnen. Het eindige is een frontaal aspect en een zelfdeterminatie van het Oneindige; geen eindig kan in zichzelf en door zichzelf bestaan, zij bestaat door het Oneindige en omdat zij uit een essentie is met het Oneindige. Want met het Oneindige bedoelen we niet alleen een onbeperkbare zelfuitbreiding in Ruimte en Tijd, maar iets dat ook ruimteloos en tijdloos is, een zelfbestaand Ondefinieerbaar en Onbeperkbaar, dat zichzelf uit kan drukken in het oneindig kleine zowel als in het uitgestrekte, plotseling, in een punt in de ruimte, in een voorbijgaande omstandigheid. Het eindige wordt bekeken als een verdeling van het Ondeelbare, maar zoiets bestaat niet: want deze verdeling is alleen schijnbaar; er is een demarcatie, maar een werkelijke scheiding is niet mogelijk. Wanneer we met de innerlijke visie en zintuig een boom of een ander object zien en niet met het fysieke oog, worden we gewaar van een oneindige enige Werkelijkheid, die de boom of het object samenstelt, er ieder atoom en molecuul van doordringt, ze uit zichzelf vormt, de hele natuur bouwt, het proces van worden, de werking van de inwonende energie; al deze zijn henzelf, zijn het oneindige, deze Werkelijkheid: we zien het zich onzichtbaar uitbreiden en alle objecten verenigen, zodat er geen werkelijk van gescheiden is of nogal gescheiden van andere objecten. "Zij verblijft" zegt de Gita "onverdeeld in wezens en toch alsof verdeeld." Dus is ieder object dat Oneindige en een in essentieel zijn met alle andere objecten, die ook vormen en namen --- vermogens, numens --- zijn van het Oneindige.

De onbedwingbare eenheid in alle verdelingen en diversiteiten is de mathematica van het Oneindige, aangeduid in een vers van de Upanishads --- "Dit is het volledige en Dat is het volledige; haal het volledige af van het volledige, dan blijft het volledige over." Want zo kan ook gezegd worden over de oneindige zelfverveelvoudiging van de Werkelijkheid, dat alle dingen die zelfverveelvoudiging zijn; de Ene wordt de Velen, maar al deze Velen zijn Dat, dat zichzelf al was en altijd is en in de Velen worden blijft hij de Ene. Er is geen verdeling van de Ene door de verschijning van het eindige, want het Oneindige verschijnt voor ons als het vele eindige: de schepping voegt niets toe aan het Oneindige; het blijft na de schepping, wat het er voor was. Het Oneindige is geen som van dingen, het is Dat, wat alle dingen is en meer. Wanneer deze logica van het Oneindige de concepties tegenspreekt van onze eindige rede, komt dat, omdat zij er bovenuitgaat en zichzelf niet baseert op de data van het beperkte fenomeen, maar de Werkelijkheid omarmt en de waarheid ziet van alle fenomenen in de waarheid van de Werkelijkheid; zij ziet ze niet als afgescheiden wezens, bewegingen, namen, vormen, dingen; want dat kunnen zij niet zijn, omdat zij dat alleen kunnen zijn, als zij fenomenen waren in de Leegte, dingen zonder een algemene basis of essentie, fundamenteel niet verbonden, alleen verbonden door co-existentie en pragmatische relatie, geen werkelijkheden, die bestaan door hun wortel van eenheid en zover als zij als onafhankelijk beschouwd kunnen worden, in hun onafhankelijkheid alleen verzekerd zijn van uiterlijk of innerlijk beeld en beweging door hun altijddurende afhankelijkheid van hun ouder, de Oneindigheid, hun geheime identiteit met de ene Identieke. De Identieke is hun wortel, hun oorzaak van vorm, het enige vermogen van hun variërende vermogens, hun samenstellende substantie.

De Identieke is voor onze noties de Onveranderbare; hij is altijd hetzelfde door de eeuwigheid, want als hij onderworpen is of wordt aan verandering of als hij verschillen toelaat, houdt hij op identiek te zijn; maar wat we overal zien is een oneindig variabele fundamentele eenheid, die juist het principe van de Natuur lijkt. De Basiskracht is een, maar hij manifesteert uit zichzelf ontelbare krachten, de basissubstantie is een, maar zij ontwikkelt vele verschillende substanties en miljoenen ongelijke objecten; het denkvermogen is een, maar differentieert zichzelf in vele mentale toestanden, mentale formaties, gedachten, percepties, die van elkaar verschillen en binnengaan in harmonie of in conflict; het leven is een, maar de vormen van leven zijn ongelijk en ontelbaar; de mensheid is een in natuur, maar er zijn verschillende rastypen en iedere individuele mens is zichzelf en op de een of andere manier anders dan anderen, de Natuur staat op het volgen van lijnen van verschil op de bladeren van een boom; zij drijft de onderscheiding zo ver, dat gevonden wordt, dat de lijnen van de duim van een mens verschillen van de lijnen van de duim van ieder ander mens, zodat hij alleen door dat verschil geïdentificeerd kan worden, --- toch zijn alle mensen fundamenteel hetzelfde en is er geen essentieel verschil. Eenheid of gelijkheid is overal, onderscheid is overal; de inwonende Werkelijkheid heeft het universum gebouwd op het principe van de ontwikkeling van een zaad in miljoenen verschillende vormen. Maar dit is weer de logica van het Oneindige, omdat de essentie van de Werkelijkheid onveranderbaar hetzelfde is, kan zij met zekerheid deze onnoembare verschillen van vorm en karakter en beweging aannemen, want zelfs als zij triljoen maal vermenigvuldigd zou worden, zou dat de onderliggende onveranderbaarheid van de eeuwige Identieke niet beïnvloeden. Omdat het Zelf en de Geest in dingen en wezens overal een is, kan de Natuur zich daarom de luxe veroorloven van oneindige differentiatie: als deze zekere basis er niet zou zijn, die veroorzaakt, dat niets verandert, terwijl alles verandert, dan zouden al haar werkingen en scheppingen in dit spel ineen storten in desintegratie en chaos; er zou niets zijn, dat haar desperate bewegingen en scheppingen samenhoudt. De onveranderbaarheid van de Identieke bestaat niet in een monotone of niet veranderende gelijkheid, die niet in staat is tot variatie; zij bestaat uit een onveranderbaarheid van zijn, die in staat is tot eindeloze formatie van zijn, maar die geen differentiatie kan vernietigen of aantasten of minimaliseren. Het Zelf wordt insect en vogel en beest en mens, maar het is altijd hetzelfde Zelf door deze mutaties, omdat de Ene zich oneindig manifesteert in eindeloze diversiteit. Onze oppervlakte rede is geneigd te concluderen, dat de diversiteit onwerkelijk kan zijn, alleen een verschijning, maar als we een beetje dieper kijken, zullen we zien, dat een werkelijke diversiteit een werkelijke Eenheid voortbrengt, het als het ware laat zien in zijn allerhoogste bekwaamheid, alles openbaart, dat hij kan zijn en in zichzelf is, uit zijn witheid van tint de vele kleurtonen voortbrengt, die daar samengesmolten zijn; Eenheid vindt zichzelf oneindig in wat voor ons een wegvallen uit zijn eenheid is, maar wat werkelijk een onuitputbaar divers vertoon van eenheid is. Dit is het wonder, het Maya van het universum, toch volmaakt logisch, natuurlijk en een zaak, natuurlijk, voor de zelfvisie en zelfervaring van het Oneindige.

Want het Maya van Brahman is tegelijkertijd de magie en de logica van een oneindig variabele Eenheid; als er inderdaad alleen een rigide monotone en beperkte eenheid en gelijkheid was, dan zou er geen plaats voor rede en logica zijn, want logica bestaat in de juiste perceptie van relaties: het hoogste werk van de rede is het vinden van de ene substantie, de ene wet, de verbindende latente werkelijkheid, die de vele, de verschillende, de onharmonische en onvergelijkbare verbindt en verenigt. Het hele universele bestaan beweegt tussen deze twee termen, een diversificatie van de Ene, een vereniging van de velen en diversen, en dat moet zijn, omdat de Ene en de Velen fundamentele aspecten zijn van het Oneindige. Want wat de goddelijke Zelfkennis en Alkennis naar buiten brengt in zijn manifestatie, moet een waarheid zijn van zijn wezen en het spel van die waarheid is zijn Lila.

Dat is dan de logica van de manier van universeel zijn van Brahman en de basiswerking van de rede, de oneindige intelligentie van Maya. Zoals met het zijn van Brahman, zo ook met zijn bewustzijn, Maya: zij is niet gebonden aan een eindige restrictie van zichzelf of aan een toestand of wet van haar handeling; zij kan veel dingen tegelijkertijd zijn, veel gecoördineerde bewegingen hebben, die voor de eindige rede tegengesteld lijken, zij is een, maar onnoembaar veelvoudig, oneindig plooibaar, onuitputtelijk aanpasbaar. Maya is het allerhoogste en universele bewustzijn en kracht van het Eeuwige en Oneindige en, omdat zij juist door haar natuur ongebonden en onbeperkbaar is, kan zij veel toestanden van bewustzijn tegelijkertijd naar voren brengen, veel neigingen van zijn Kracht, zonder op te houden voor altijd dezelfde bewustzijnskracht te zijn. Zij is tegelijkertijd transcendent, universeel en individueel; het allerhoogste suprakosmische Wezen is gewaar van zichzelf als Alwezen, als het Kosmisch Zelf, als de Bewustzijnskracht van de kosmische Natuur, en ervaart tegelijkertijd zichzelf als het individuele wezen en bewustzijn in alle bestaansvormen. Het individuele bewustzijn kan zichzelf zien als beperkt en afgescheiden, maar kan ook haar beperkingen opzij zetten en zichzelf kennen als universeel en weer als transcendent voor het universum: dit komt, omdat er in al deze toestanden of posities of eraan ten grondslag hetzelfde drieëne bewustzijn in een drievoudige toestand is. Er is dan geen moeilijkheid in de Ene, die zichzelf zo drievoudig ziet of ervaart, ofwel van bovenaf in het Transcendente Bestaan of vanaf het midden in het Kosmische Zelf of van beneden in het individuele bewuste wezen. Wat allemaal nodig is om dit te accepteren als natuurlijk en logisch, is toe te geven, dat er verschillende werkelijke toestanden van bewustzijn zijn van het Ene Wezen, en dat kan niet onmogelijk zijn voor een Bestaan, dat vrij en oneindig is en niet gebonden kan zijn aan een enkele toestand; een vrij vermogen van zelfvariatie moet natuurlijk zijn voor een bewustzijn, dat oneindig is. Wanneer de mogelijkheid van een veelvoudige toestand van bewustzijn toegestaan is, kan er geen beperking opgelegd worden aan zijn manieren van variatie van toestand, mits de Ene tegelijkertijd gewaar is van zichzelf in elk van hen; want de Ene en Oneindige moet zo universeel bewust zijn. De enige moeilijkheid, die een verdere beschouwing kan oplossen, is de verbindingen begrijpen tussen een toestand van beperkt en geconstrueerd bewustzijn, zoals het onze, een toestand van onwetendheid, en de oneindige zelfkennis en alkennis.

Een tweede mogelijkheid van het Oneindige Bewustzijn, die toegestaan moet worden, is haar vermogen van zelfbeperking of secundaire zelfformatie in een onderdanige beweging binnen het integrale onbeperkbare bewustzijn en kennis; want dat is een noodzakelijke consequentie van het vermogen van zelfdeterminatie van het Oneindige. Iedere zelfdeterminatie van het zelfwezen moet zijn eigen gewaarzijn hebben van zijn zelfwaarheid en zijn zelfnatuur; of als we het liever zo uitdrukken, het Wezen moet in die determinatie zelfgewaar zijn. Spirituele individualiteit betekent, dat ieder individueel zelf of geest een centrum is van zelfvisie en alvisie; de omtrek --- de grenzeloze omtrek, zoals we zouden kunnen zeggen, --- van deze visie kan voor allen hetzelfde zijn, maar het centrum kan verschillend zijn, --- niet gelokaliseerd als een ruimtelijk punt in een ruimtelijke cirkel, maar een psychologisch centrum, dat gerelateerd is aan anderen door een co-existentie van de divers bewuste Velen in het universele zijn. Ieder wezen in de wereld zal dezelfde wereld zien, maar zien haar vanuit zijn eigen zelfwezen volgens zijn eigen manier van zelfnatuur: want ieder zal zijn eigen waarheid manifesteren van het Oneindige, zijn eigen manier van zelfdeterminatie en van de kosmische determinaties tegemoet treden; zijn visie zal door de wet van eenheid in variatie zonder twijfel fundamenteel hetzelfde zijn als dat van anderen, maar zal nog zijn eigen differentiatie ontwikkelen, --- zoals we alle menselijke wezens bewust zien op de ene menselijke manier van dezelfde kosmische dingen, maar toch altijd met een individueel verschil. Deze zelfbeperking zou geen fundamentele, maar een individuele specialisatie van een algemene universaliteit of totaliteit zijn; het spirituele individu zou handelen vanuit zijn eigen centrum van de ene Waarheid en volgens zijn zelfnatuur, maar op een algemene basis en niet met enige blindheid voor het andere zelf of andere natuur. Hij zou bewustzijn zijn, dat haar handeling beperkt met volledige kennis, geen beweging van onwetendheid. Maar buiten deze individualiserende zelfbeperking moet er ok in het bewustzijn van het Oneindige een vermogen van kosmische beperking zijn; zij moet in staat haar handeling te beperken om een gegeven wereld of universum een basis te geven en hen in hun eigen orde, harmonie en zelfbouw te houden: want de schepping van een universum noodzaakt een speciale determinatie van het Oneindige Bewustzijn om over die wereld te presideren en alles terug te houden, dat niet nodig is voor die beweging. Op dezelfde manier moet het naar voren brengen van een onafhankelijke handeling van een of ander vermogen, zoals Denkvermogen, Leven of Materie als zijn ondersteuning een overeenkomstig principe van zelfbeperking hebben. Er kan niet gezegd worden, dat een zodanige beweging onmogelijk moet zijn voor het Oneindige, omdat hij onbeperkbaar is; dit moet integendeel een van zijn vele vermogens zijn, want zijn vermogens zijn ook onbeperkbaar: maar dit zou ook, zoals andere zelfdeterminaties, andere eindige bouwwerken, geen afscheiding zijn of een werkelijke verdeling, want het hele Oneindige Bewustzijn zou er omheen en er achter zijn en het ondersteunen en de speciale beweging zelf zou niet alleen intrinsiek gewaar zijn van zichzelf, maar in essentie van alles, dat er achter was. Dit zou onvermijdelijk zo zijn in het integrale bewustzijn van het Oneindige: maar we kunnen ook veronderstellen, dat een intrinsiek, ofschoon geen actief gewaarzijn van deze soort, dat zichzelf demarceert, maar toch ondeelbaar is, daar ook zou kunnen zijn in het totale zelfbewustzijn van de beweging van het Eindige. Zo veel kosmisch of individueel bewuste zelfbeperking zou evident mogelijk zijn voor het Oneindige en kan geaccepteerd worden door een grotere rede als een van zijn spirituele mogelijkheden; maar tot zover zou op deze basis enige verdeling of onwetende scheiding of bindende en verblindende beperking, zoals klaarblijkelijk is in ons eigen bewustzijn, onverklaarbaar zijn.

Maar een derde vermogen of mogelijkheid van het Oneindige Bewustzijn kan toegelaten worden, haar vermogen van zelfabsorptie, van onderdompeling in zichzelf, in een toestand, waarin zelfgewaarzijn bestaat, maar niet als kennis en niet als alkennis; het al zou dan verwikkeld zijn in zuiver zelfgewaarzijn en het innerlijke bewustzijn zelf zou verloren zijn in zuiver zijn. Dit is, lichtend, de toestand, die we het Superbewustzijn noemen in een absolute betekenis, --- ofschoon het meeste, dat we superbewust noemen, dat in werkelijkheid niet is, maar alleen een hoger bewuste, iets, dat bewust is voor zichzelf en alleen superbewust voor ons eigen beperkte niveau van gewaarzijn. Deze zelfabsorptie, deze trance van oneindigheid is weer, niet langer lichtend, maar donker, de toestand, die we het Onbewuste noemen; want het zijn van het Oneindige is daar, ofschoon door haar verschijning van onbewustzijn het voor ons eerder lijkt een oneindig niet-zijn te zijn: een zelfvergetend intrinsiek bewustzijn en kracht zijn daar in dat ogenschijnlijke nietzijn, want door de energie van het Onbewuste is een geordende wereld geschapen; het wordt geschapen in een trance van zelfabsorptie, terwijl de kracht automatisch handelt en met een ogenschijnlijke blindheid als in een trance, maar nog met de onvermijdelijkheid en vermogen voor waarheid van de Oneindigheid. Wanneer we een stap verder gaan en toegeven dat een speciale of een beperkte en gedeeltelijke handeling van zelfabsorptie mogelijk is voor het Oneindige, een handeling, niet altijd van zijn oneindigheid, onbeperkt geconcentreerd in zichzelf, maar besloten tot een speciale toestand of voor een individuele of kosmische zelfdeterminatie, hebben we dan de uitleg van de geconcentreerde conditie of toestand, waardoor zij apart gewaar wordt van een aspect van zijn wezen. Er kan dan een fundamentele dubbele toestand zijn, zoals die van de Nirguna, die apart staat van Saguna en geabsorbeerd is in zijn eigen zuiverheid en onbeweegbaarheid, terwijl de rest teruggehouden is achter een sluier en niet toegestaan binnen die speciale toestand. Op dezelfde manier kunnen we rekenschap geven van de toestand van bewustzijn, gewaar van een veld van zijn of een beweging ervan, terwijl het gewaarzijn van de hele rest achtergehouden zou worden en gesluierd of als het ware afgesneden door een wakende trance van dynamische concentratie van het gespecialiseerde of beperkte gewaarzijn, dat alleen in beslag genomen wordt door zijn eigen veld of beweging. De totaliteit van het oneindige bewustzijn zou er zijn, niet vernietigd, herstelbaar, maar niet evident actief, alleen actief door implicatie, door inherentie of door de instrumentatie van het beperkte gewaarzijn, niet in zijn eigen manifeste vermogen en tegenwoordigheid. Het zal evident zijn, dat al deze drie vermogens geaccepteerd kunnen worden als mogelijk voor de dynamica van het Oneindige Bewustzijn, en door de vele manieren in ogenschouw te nemen, waarin zij kunnen werken, kunnen we een aanwijzing krijgen voor de werkingen van Maya.

Dit werpt incidenteel licht op de oppositie, die gemaakt wordt door onze denkvermogens tussen zuiver bewustzijn, zuiver bestaan, zuivere zaligheid en de overvloedige activiteit, de veelvoudige toepassing, de eindeloze wederwaardigheden van zijn, bewustzijn en heerlijkheid van zijn, die plaatsvinden in het universum. In de toestand van zuiver bewustzijn en zuiver zijn zijn we gewaar van dat enkele, simpele, onveranderbare, zelfbestaande, zonder vorm of object,en we voelen dat als alleen waar en werkelijk te zijn. In de andere of dynamische toestand voelen we, dat zijn dynamiek volmaakt waar en natuurlijk is en we zijn zelfs in staat om te denken, dat geen zodanige ervaring als van zuiver bewustzijn mogelijk is. Toch is het nu evident, dat voor het Oneindige Bewustzijn zowel het statische als het dynamische mogelijk is; dit zijn twee van zijn toestanden en beiden kunnen gelijktijdig aanwezig zijn in het universele gewaarzijn, de ene, die getuige is van de andere, en hem ondersteunt of er niet naar kijkt en hem toch automatisch ondersteunt; of de stilte en toestand kan er zijn, die de activiteit doordringen of haar opgooien, zoals een oceaan beneden onbeweeglijk een mobiliteit van golven opgooit aan haar oppervlakte. Dit is ook de reden, waarom het voor ons mogelijk is in zekere toestanden van zijn om tegelijkertijd gewaar te zijn van verscheidene verschillende toestanden van bewustzijn. Er is een toestand van zijn, die ervaren wordt in Yoga, waarin we een dubbel bewustzijn worden, een aan het oppervlak, klein, actief, onwetend, heen en weer geslingerd door gedachten en gevoelens, verdriet en vreugde en allerlei soorten reacties, de andere van binnen, kalm, uitgestrekt, gelijk, dat het oppervlakte wezen observeert met een onbeweegbare onthechting of toegeeflijkheid of, zoals zou kunnen, reageert op haar beroering om haar tot rust te brengen, te vergroten en transformeren. Zo kunnen we ook opstijgen naar een bewustzijn erboven, en de verschillende delen van ons wezen observeren, innerlijke en uiterlijke, mentale, vitale en fysieke en het onderbewuste onder allen en een of ander of het geheel beïnvloeden vanaf die hogere status. Het is ook mogelijk om naar beneden te gaan vanaf die hoogte of van enige hoogte naar een van deze lagere toestanden en haar beperkte licht of haar duisternis als onze werkplaats nemen, terwijl de rest, wat we zijn, ofwel tijdelijk weggezet wordt of achtergehouden wordt of anders als een referentieveld gehouden wordt vanwaar we ondersteuning, goedkeuring of licht en invloed kunnen krijgen of als een status, waar we naar op kunnen stijgen of ons terug kunnen trekken en vandaar de inferieure bewegingen gadeslaan. Of we kunnen ons onderdompelen in trance, onszelf binnengaan en daar bewust zijn, terwijl alle uiterlijke dingen uitgesloten zijn; of we kunnen zelfs voorbij dit innerlijke gewaarzijn gaan en onszelf verliezen in een of ander dieper ander bewustzijn of een of ander hoog superbewustzijn. Er is ook een doordringend gelijk bewustzijn, waarin we binnen kunnen gaan en al onze zelven zien met een omsluitende oogopslag of alomtegenwoordig gewaarzijn, een en ondeelbaar. Dit alles, dat vreemd lijkt en abnormaal of fantastisch zou kunnen lijken voor de oppervlakte rede, die alleen gewend is aan onze normale status van beperkte onwetendheid en zijn bewegingen, verdeeld van onze innerlijke en hogere totale werkelijkheid, wordt gemakkelijk verstaanbaar en toelaatbaar in het licht van de grotere rede en logica van het Oneindige of door de toelating van de grotere onbeperkbare vermogens van het Zelf, de Geest in ons, die van een essentie is met het Oneindige.

Brahman, de Werkelijkheid, is het zelfbestaande Absolute en Maya is het Bewustzijn en de Kracht van dit zelfbestaan; maar met betrekking tot het universum verschijnt Brahman als het Zelf van alle bestaan, Atman, het kosmische Zelf, maar ook als het allerhoogste Zelf, transcendent voor zijn eigen kosmiciteit en tegelijkertijd individueel- universeel in ieder wezen; Maya kan dan gezien worden als het zelfvermogen, Atma –Shakti, van de Atman. Het is waar, dat, wanneer we eerst gewaar worden van dit Aspect, het gewoonlijk is in een stilte van het hele wezen of tenminste in een stilte van binnen, die zich terugtrekt of terzijde staat ten opzichte van de oppervlakte handeling; dit Zelf wordt dan gevoeld als een status in stilte, een onbeweeglijk, onveranderbaar wezen, zelfbestaand, dat het hele universum doordringt, alomtegenwoordig in allen, maar niet dynamisch of actief, ver van de altijd beweeglijke energie van Maya. Op dezelfde manier kunnen we ervan gewaar worden als de Purusha, gescheiden van Prakriti, het Bewuste Wezen, dat terzijde staat van de activiteiten van de Natuur. Maar dit is een exclusieve concentratie, die zichzelf beperkt tot een spirituele status en alle activiteit ervan weghaalt om de vrijheid te realiseren van Brahman, de zelfbestaande Werkelijkheid van alle beperking door zijn eigen handeling en manifestatie: het is een essentiële realisatie, maar niet de totale realisatie. Want we kunnen zien, dat het Bewuste-Vermogen, de Shakti, dat handelt en schept, niets anders is dan de Maya of alkennis van Brahman; het is het Vermogen van het Zelf; Prakriti is de werking van het Purusha, het Bewuste Wezen, actief door zijn eigen Natuur: de dualiteit dan van de Ziel en Wereld-Energie, het stille Zelf en het creatieve Vermogen van de Geest, niet werkelijk iets is, dat tweevoudig en afgescheiden is, het is twee-een. Zoals gezegd wordt, dat we Vuur en het vermogen van Vuur niet kunnen scheiden, zo kunnen we de Goddelijke Werkelijkheid en zijn Bewustzijn-Kracht, Chit-Shakti niet scheiden. Deze eerste realisatie van het Zelf als iets intens stil en zuiver statisch is niet de hele waarheid ervan, er kan ook een realisatie zijn van het zelf in zijn vermogen, Zelf als de conditie van wereldhandeling en wereldbestaan. Het Zelf is echter een fundamenteel aspect van Brahman, maar met een zekere nadruk op zijn onpersoonlijkheid; daarom heeft het Vermogen van het Zelf de verschijning van een Kracht, die automatisch handelt met het Zelf, dat hem onderhoudt, getuige en ondersteuning en schepper en genieter van zijn handelingen, maar geen moment in hen verwikkeld. Zo gauw we gewaar worden van het Zelf, zijn we er bewust van als eeuwig, ongeboren, onbelichaamd, niet betrokken in zijn werkingen: hij kan gevoeld worden binnen de vorm van zijn, maar ook als het omsluitend, als erboven, terwijl hij zijn belichaming van boven overziet, adhyakṣa ; hij is alomtegenwoordig, dezelfde in alles, oneindig en zuiver en onaantastbaar voor altijd. Dit Zelf kan ervaren worden als het Zelf van het individu, het Zelf van de denker, doener, genieter, maar ondanks dat heeft hij altijd dit grotere karakter; zijn individualiteit is tegelijkertijd een uitgestrekte universaliteit of gaat daar gemakkelijk in over en de volgende stap daar naar toe is alleen een loutere transcendentie of een volledige en onuitsprekelijke overgang naar het Absolute. Het Zelf is dat aspect van Brahman, waarin hij intiem gevoeld wordt als tegelijkertijd individueel, kosmisch, transcendent van het universum. De realisatie van het Zelf is de rechtstreekse en snelle weg naar individuele bevrijding, een statische universaliteit, een Natuurtranscendentie. Tegelijkertijd is er een realisatie van het Zelf, waarin hij niet alleen gevoeld wordt als het ondersteunen en doordringen en omsluiten van alle dingen, maar als alles samenstellend en geïdentificeerd in een vrije identiteit, met al zijn gewordenen in de Natuur. Op dezelfde manier zijn vrijheid en onpersoonlijkheid altijd het karakter van het Zelf. Er is geen verschijning van onderwerping aan de werkingen van zijn eigen Vermogen in het universum, zoals de klaarblijkelijke onderwerping van de Purusha aan Praktiti. Het Zelf realiseren is de eeuwige vrijheid van de Geest realiseren.

Het Bewuste Wezen, Purusha, is het Zelf als schepper, getuige, ondersteuning en heer en genieter van de vormen en werkingen van de Natuur. Zoals het aspect van het Zelf in zijn essentiële karakter transcendentaal is, zelfs, wanneer verwikkeld en geïdentificeerd met zijn universele en individuele wordingen, zo is het Purusha aspect karakteristiek universeel- individueel en intiem verbonden met de Natuur, zelfs, wanneer van haar gescheiden. Want deze bewuste Geest neemt, terwijl hij zijn onpersoonlijkheid en eeuwigheid, zijn universaliteit bewaart, tegelijkertijd een meer persoonlijk aspect aan; [12] van het onpersoonlijk-persoonlijk zijn in de Natuur is hij niet helemaal losgemaakt, want hij is altijd aan haar gekoppeld: Natuur handelt voor de Purusha en door zijn sanctie, voor zijn wil en genot; het Bewuste Wezen legt zijn bewustzijn op aan de Energie, die we Natuur noemen, ontvangt in dat bewustzijn haar werkingen als in een spiegel, accepteert de vormen, die zij, de uitvoerende kosmische Kracht, schept en er aan oplegt, geeft er zijn sanctie aan of trekt het terug uit haar bewegingen. De ervaring van Purusha-Prakriti, de Geest of Bewust Wezen in zijn relaties met de Natuur, is van onmetelijke pragmatische belangrijkheid; want van deze relaties hangt het hele spel van het bewustzijn af in het belichaamde wezen. Wanneer de Purusha in ons passief is en de Natuur laat handelen, alles accepteert, dat zij aan hem oplegt, een constante automatische sanctie geeft, dan wordt de ziel in denkvermogen, leven, lichaam, het mentale, vitale, fysieke wezen in ons, onderdanig aan onze natuur, beheerst door haar formatie, gedreven door haar activiteiten; dat is de normale toestand van onze onwetendheid. Wanneer de Purusha in ons gewaar wordt van zichzelf als de Getuige en afstand neemt van de Natuur, is dat de eerste stap naar de vrijheid van de ziel; want zij wordt onthecht en dan is het mogelijk om de Natuur te kennen en haar processen en in alle onafhankelijkheid, omdat we niet langer verwikkeld zijn in haar werkingen, te accepteren of niet te accepteren, de sanctie niet langer automatisch te maken, maar vrij en effectief, we kunnen kiezen wat zij wel of niet in ons zal doen of we kunnen afstand nemen van haar werkingen en ons gemakkelijk terugtrekken in de spirituele stilte van het Zelf of we kunnen haar huidige formaties afwijzen en opstijgen naar een spiritueel niveau van bestaan en vandaar ons bestaan herscheppen. De Purusha kan stoppen met subject, anīśha , te zijn en de heer van zijn natuur, īśvara, worden.

In de filosofie van de Sankhyas vinden we het metafysisch idee van Purusha- Prakriti erg grondig ontwikkeld. Deze twee zijn eeuwig gescheiden entiteiten, maar in relatie met elkaar. Prakriti is Natuur-vermogen, een uitvoerend Vermogen, het is Energie, gescheiden van Bewustzijn; want Bewustzijn hoort bij de Purusha, Prakriti zonder Purusha is inert, mechanisch, onbewust. Prakriti ontwikkelt als haar formele zelf en basis van handeling Oermaterie en manifesteert er leven en zintuig en denkvermogen en intelligentie in; maar, omdat intelligentie ook een deel van de Natuur is en haar product in Oermaterie, is hij ook inert, mechanisch, onbewust, --- een opvatting, die een zeker licht werpt op de orde en volmaakt gerelateerde werkingen van de Onbewuste in het materiele universum: het licht van de ziel, de Geest wordt opgelegd aan de mechanische werkingen van het zintuig-denkvermogen en de intelligentie, zij worden bewust door zijn bewustzijn, zelfs als zij alleen actief worden door de toestemming van de geest. De Purusha wordt vrij door terugtrekking uit Prakriti; hij wordt meester van haar door weigering om verwikkeld te zijn in Materie. De Natuur handelt door drie principes, vormen of kwaliteiten van haar materie en haar handeling, die in ons de fundamentele vormen worden van onze psychologische en fysieke substantie en haar werkingen, het principe van inertie, het principe van beweging en het principe van balans, licht en harmonie: wanneer deze in ongelijke beweging zijn, vindt haar actie plaats; wanneer ze in equilibrium overgaan, gaat zij over in stilte. Purusha, bewust wezen, is meervoudig, niet een en enkel, terwijl de Natuur een is: hieruit lijkt te volgen, dat welk principe van eenheid dan ook, dat we vinden in bestaan, bij de Natuur hoort, maar iedere ziel is onafhankelijk en uniek, alleen in zichzelf en afgescheiden, ofwel in zijn genieting van de Natuur, of zijn bevrijding uit de Natuur. Al deze posities van de Sankhya vinden we volmaakt geldig in ervaring, wanneer we in direct innerlijk contact komen met de werkelijkheden van de individuele ziel en universele Natuur; maar zij zijn pragmatische waarheden en wij zijn niet gebonden om hen te accepteren als het geheel of de fundamentele waarheid, ofwel van het zelf of van de Natuur. Prakriti presenteert zichzelf als een onbewuste Energie in de materiele wereld, maar, terwijl de schaal van bewustzijn opstijgt, openbaart zij zichzelf meer en meer als een bewuste kracht en we nemen waar, dat zelfs haar onbewustheid een geheim bewustzijn omsloot; dus ook bewust wezen is velen in zijn individuele zielen, maar in zijn zelf kunnen we het als een ervaren in allen en een in zijn eigen essentiële bestaan. Bovendien is de ervaring van ziel en de Natuur als tweeledig waar, maar de ervaring van hun eenheid heeft ook zijn geldigheid. Wanneer Natuur of Energie in staat is haar vormen en werkingen op te leggen aan het Wezen, kan het alleen zijn, omdat het Natuur en Energie van het Wezen is en het Wezen ze dus als zijn eigen kan accepteren; als het Wezen heer van de Natuur kan worden, moet het zijn, omdat hij zijn eigen Natuur is, die hij passief zijn werk had zien doen, maar kan controleren en beheersen; zelfs in zijn passiviteit is zijn toestemming nodig aan de actie van Prakriti en deze relatie laat voldoende zien, dat de twee niet vreemd zijn voor elkaar. De dualiteit is een ingenomen positie, een dubbele status, die geaccepteerd wordt voor de werkingen van de zelfmanifestatie van het wezen; maar er is geen eeuwige en fundamentele gescheidenheid en dualisme van het Wezen en zijn Bewustzijn-Kracht, van de Ziel en de Natuur.

De Werkelijkheid, het Zelf, neemt de positie van het Bewuste Wezen, met betrekking tot de werken van zijn eigen Natuur en accepteert en bestuurt ze. Er is een klaarblijkelijke dualiteit geschapen, zodat er een vrije actie kan zijn van de Natuur, die zich uitwerkt met de ondersteuning van de Geest en weer een vrije en magistrale handeling van de Geest, die de Natuur regelt en uitwerkt. Deze dualiteit is ook noodzakelijk, zodat de Geest op elk moment vrij kan zijn om zich terug te trekken uit enige formatie van zijn Natuur en alle formatie op te lossen of te accepteren of een nieuwe of hogere formatie te bekrachtigen. Dit zijn zeer evidente mogelijkheden van de Geest in zijn omgang met zijn eigen Kracht en zij kunnen geobserveerd en geverifieerd worden in onze eigen ervaring; zij zijn logische resultaten van de vermogens van het Oneindige Bewustzijn, vermogens, die we gezien hebben als ingeboren in zijn oneindigheid. Het Purusha aspect en het Prakriti aspect gaan altijd samen en welke status de Natuur of de Bewustzijn-Kracht dan ook in actie aanneemt, manifesteert of ontwikkelt, er is een overeenkomstige status van de Geest. In zijn allerhoogste status is de Geest het allerhoogste Bewuste Wezen, Purushottama, en de Bewustzijn-Kracht is zijn allerhoogste Natuur, Para-Prakriti. In iedere toestand van de gradaties van de Natuur neemt de Geest de juiste houding aan van zijn wezen voor die gradatie; in de Denkvermogen-Natuur wordt hij het mentale wezen, in Leven-Natuur wordt hij het vitale wezen, in de natuur van Materie wordt hij het fysieke wezen, in het Supramentale wordt hij het Wezen van Kennis; in de allerhoogste spirituele status wordt hij het wezen van Gelukzaligheid en zuiver Bestaan. In ons in het belichaamde individu staat hij achter alles als de psychische Entiteit, het innerlijke Zelf, dat de andere formuleringen ondersteunt van ons bewustzijn en spirituele bestaan. De Purusha, individueel in ons, is kosmisch in de kosmos, transcendent in de transcendentie: de identiteit met het Zelf is schijnbaar, maar het Zelf in zijn zuivere onpersoonlijke persoonlijke status van een Geest in dingen en wezens --- onpersoonlijk, omdat hij ongedifferentieerd is door persoonlijke kwaliteit, persoonlijk, omdat hij presideert over de individualisaties van het zelf in ieder individu --- gaat om met de werkingen van zijn Bewustzijn-Kracht, zijn uitvoerende kracht van zelf-natuur, in welke houding dan ook, die noodzakelijk is voor dat doeleinde.

Maar het is evident, dat welke houding dan ook aangenomen wordt of relatie gevormd wordt in enig individueel knooppunt van Purusha-Prakriti, het Wezen in een fundamentele kosmische relatie heer of heerser is van zijn natuur: want zelfs wanneer hij de Natuur er haar eigen gang mee laat gaan, is zijn toestemming nodig om haar werkingen te ondersteunen. Dit komt naar buiten in zijn volste openbaring in het derde aspect van de Werkelijkheid, het Goddelijke Wezen, die de meester en schepper van het universum is. Hier komt de allerhoogste Persoon, het Wezen in zijn transcendent en kosmisch bewustzijn en kracht naar voren, almachtig, alwetend, de regelaar van alle energieën, de Bewuste in alles, dat bewust of onbewust is, de Inwoner van alle zielen en denkvermogens en harten en lichamen, de Heerser of Beheerser van alle werkingen, de Genieter van alle Heerlijkheid, die Schepper, die alle dingen gebouwd heeft in zijn eigen wezen, de Al-Persoon, van wie alle wezens persoonlijkheden zijn, het Vermogen, waarvan alle vermogens zijn, het Zelf, de Geest in allen, door zijn wezen de Vader van alles, dat is, in zijn Bewustzijn-Kracht, de Goddelijke moeder, de Vriend van alle schepselen, de Al-zalige, en Al-schone, van wie schoonheid en vreugde de openbaring zijn, de Al-Geliefde en Al-Minnaar. Op een zekere manier wordt dit, zo gezien en begrepen, de meest veelomvattende van de aspecten van de Werkelijkheid, omdat alles hier verenigd is in een enkele formulering; want de Ishwara is suprakosmisch, zowel als intrakosmisch; Hij gaat alle individualiteit te boven en bewoont het en ondersteunt het; Hij is de allerhoogste en universele Brahman, het Absolute, het Allerhoogste Zelf, de allerhoogste Purusha.[13] Maar dit is overduidelijk niet de persoonlijke God van populaire religies, een wezen, dat beperkt is door zijn kwaliteiten, individueel en gescheiden van alle anderen; want al dergelijke persoonlijke goden zijn alleen beperkte vertegenwoordigingen of namen en goddelijke persoonlijkheden van de ene Ishwara. Noch is dit de Saguna Brahman, actief en in bezit van kwaliteiten, want dat is alleen een kant van het wezen van de Ishwara; de Nirguna, onbeweeglijk en zonder kwaliteiten is een ander aspect van Zijn bestaan. Ishwara is Brahman, de Werkelijkheid, Zelf, Geest, geopenbaard als bezitter, genieter van zijn eigen zelfbestaan, schepper van het universum en er een mee, Pantheos, en toch superieur er aan, het Eeuwige, het Oneindige, het Onuitspreekbare, de Goddelijke Transcendentie.

De scherpe tegenstelling, gemaakt tussen persoonlijkheid en onpersoonlijkheid door onze mentale manier van denken, is een schepping van het denkvermogen, gebaseerd op de verschijning van de materiele wereld; want hier in het aardse bestaan verschijnt het Onbewuste, van wie alles zijn oorsprong neemt, als iets volslagen onpersoonlijks; Natuur, de onbewuste Energie, is volslagen onpersoonlijk in haar manifeste essentie en handelingen; alle Krachten dragen dit masker van onpersoonlijkheid, alle kwaliteiten en vermogens, Liefde en Heerlijkheid en Bewustzijn zelf, hebben dit aspect. Persoonlijkheid maakt zijn verschijning als een schepping van bewustzijn in een onpersoonlijke wereld; het is een beperking door een beperkte formatie van vermogens, kwaliteiten, gewoontekrachten van de natuuractie; een gevangenschap in een beperkte cirkel van zelfervaring, die we moeten transcenderen, --- verliezen van persoonlijkheid is noodzakelijk als we universaliteit willen verkrijgen, nog noodzakelijker, wanneer we willen rijzen in de Transcendentie. Maar wat we zo persoonlijkheid noemen, is alleen een formatie van oppervlakkig bewustzijn; erachter bevindt zich de Persoon, die verscheidene persoonlijkheden aanneemt, die tegelijkertijd vele persoonlijkheden kan hebben, maar zelf een is, werkelijk, eeuwig. Wanneer we naar dingen kijken vanuit een groter gezichtspunt, kunnen we zeggen, dat wat onpersoonlijk is, alleen een vermogen van de Persoon is: bestaan zelf heeft geen betekenis zonder een Bestaande, bewustzijn heeft geen standplaats, als er niemand bewust is, heerlijkheid is waardeloos en ongeldig zonder een genieter, liefde kan geen fundatie hebben of vervulling als er geen minnaar is, alvermogen moet overbodig zijn als er geen Almachtige is. Want we bedoelen met Persoon een bewust wezen; zelfs als dit hier tevoorschijn komt als een term of een product van het Onbewuste, is het dat niet in werkelijkheid: want het Onbewuste zelf is een term van het geheime Bewustzijn; wat tevoorschijn komt, is groter dan waarin zij tevoorschijn komt, omdat Denkvermogen groter is dan Materie, Ziel dan Denkvermogen; Geest, het meest geheime van alles, de allerhoogste verschijning, de laatste openbaring, is de grootste van allen, en de Geest is de Purusha, de Al-Persoon, het alomtegenwoordige Bewuste Wezen. De onwetendheid van het denkvermogen van deze ware Persoon in ons, zijn verwarring van de persoon met onze ervaring van het ego en de beperkte persoonlijkheid, het misleidende fenomeen van de verschijning van beperkt bewustzijn en persoonlijkheid in een onbewust bestaan hebben gemaakt, dat we een oppositie hebben geschapen tussen deze twee aspecten van de Werkelijkheid, maar in de waarheid is er geen oppositie. Een eeuwig oneindig zelfbestaan is de allerhoogste werkelijkheid, maar het allerhoogste transcendente eeuwige Wezen, Zelf en Geest,--- een oneindig Persoon, kunnen we zeggen, omdat zijn wezen de essentie en oorsprong van alle persoonlijkheid is, --- is de werkelijkheid en betekenis van zelfbestaan: zo is ook het kosmische Zelf, Geest, Wezen, Persoon de werkelijkheid en betekenis van kosmisch bestaan; hetzelfde Zelf, Geest, Wezen of Persoon, die zijn veelvoudigheid manifesteert, is de werkelijkheid en betekenis van individueel bestaan.

Als we het Goddelijke Wezen, de allerhoogste Persoon en Al-Persoon toelaten als de Ishwara, komt een moeilijkheid op om zijn regel of bestuur te begrijpen van het wereldbestaan, want we brengen onmiddellijk onze mentale conceptie op hem over van menselijke heerser; we schilderen hem af als handelend door het denkvermogen en mentale wil op een almachtige arbitraire manier over een wereld, waaraan hij zijn mentale concepties oplegt als wetten en we stellen zijn wil voor als een vrije gril van zijn persoonlijkheid. Maar er is geen noodzaak voor het Goddelijke Wezen om te handelen door een arbitraire wil of idee als een almachtig doch onwetend menselijk wezen --- als een zodanige almachtigheid mogelijk was --- zou kunnen doen: want hij is niet beperkt door het denkvermogen; hij heeft een albewustzijn, waarin hij gewaar is van de waarheid van alle dingen en gewaar van zijn eigen alwijsheid, die hen uitwerkt volgens de waarheid, die in hen is, hun betekenis, hun mogelijkheid of noodzaak, de imperatieve zelfheid van hun natuur. Het Goddelijke is vrij en niet gebonden door wetten van enige makelei, hij handelt nog steeds volgens wetten en processen, omdat zij de uitdrukking zijn van de waarheid van dingen, --- niet alleen hun mechanische, mathematische of andere uiterlijke waarheid, maar de spirituele werkelijkheid van wat zij zijn, wat zij geworden zijn en nog moeten worden, wat zij in zich hebben om te realiseren. Hij is zelf aanwezig in de werking, maar hij gaat er ook aan voorbij en kan het verwerpen; want aan een kant werkt de Natuur volgens haar beperkte complexe formules en wordt geïnformeerd en ondersteund door de Goddelijke Aanwezigheid in hun uitvoering, maar aan de andere kant is er een overzicht, een hogere werking en bepaling, zelfs een interventie, vrij, maar niet arbitrair, die voor ons vaak magisch lijkt en wonderbaarlijk, omdat het voortgaat en handelt op de Natuur vanuit een Goddelijke Supernatuur; de Natuur hier is een beperkte uitdrukking van die Supernatuur en open voor interventie en mutatie door haar licht, haar kracht, haar invloed. De mechanische, mathematische, automatische wet van dingen is een feit, maar er binnenin is een spirituele wet van bewustzijn aan het werk, die aan de mechanische stappen van de krachten van de Natuur een innerlijke wending en waarde geeft, een betekenisvolle juistheid en een heimelijke bewuste noodzaak, en erboven is een spirituele vrijheid, die weet en handelt in de allerhoogste en universele waarheid van de Geest. Onze kijk op het goddelijke bestuur van de wereld of op het geheim van zijn handeling is ofwel ongeneeslijk antropomorfisch of anders ongeneeslijk mechanisch; zowel het antropomorfisme als het mechanisme hebben hun elementen van waarheid, maar zij zijn alleen een kant, een aspect, en de werkelijke waarheid is, dat de wereld bestuurd wordt door de Ene in allen en over allen, die oneindig is in zijn bewustzijn en volgens de wet en logica van een oneindig bewustzijn zouden we de betekenis en opbouw en beweging van het universum moeten begrijpen.

Wanneer we dit aspect van de ene Werkelijkheid beschouwen en het in nauwe verbinding brengen met de andere aspecten, kunnen we een volledig overzicht krijgen van de relatie tussen het eeuwige Zelf-Bestaan en de dynamieken van de Bewustzijn- Kracht, waardoor zij zich manifesteert in het universum. Wanneer we ons zelf plaatsen in een stil Zelf-bestaan, onbeweeglijk, statisch, inactief, zal het blijken, dat een conceptuele Bewustzijn-Kracht, Maya, in staat om al zijn concepties te effectueren, een dynamische consort van het Zelf van de Stilte, alles doet; hij baseert zich op de vaste, niet bewegende, eeuwige status en werpt de spirituele substantie van zijn in alle soort vormen en bewegingen, waaraan zijn passiviteit toestemming geeft of waarin hij zijn onverdeeld plezier neemt, zijn onbeweeglijke heerlijkheid van creatief en mobiel bestaan. Of dit werkelijk zou zijn, of een illusoir bestaan, dit moet zijn substantie en betekenis zijn. Bewustzijn is aan het spelen met Wezen, de Kracht van Natuur doet wat hij wil met het Bestaan en maakt haar de substantie van haar scheppingen, maar de toestemming van het Wezen moet er heimelijk zijn bij iedere stap om dit mogelijk te maken. Er is een evidente waarheid in deze perceptie van dingen; we zien het overal in ons en om ons heen gebeuren; het is de waarheid van het universum en moet antwoorden aan een fundamenteel waarheidsaspect van het Absolute. Maar, wanneer we afstand nemen van de uiterlijke dynamische verschijningen van dingen, niet naar een getuige Stilte, maar in een dynamische deelnemende ervaring van de Geest, vinden we, dat deze Bewustzijn- Kracht, Maya, Shakti, zelf het vermogen is van het Wezen, de Zelf-Bestaande, de Ishwara. Het Wezen is de heer van haar en van alle dingen, we zien hem alles doen in zijn eigen soevereiniteit als de schepper en heerser van zijn eigen manifestatie; of, wanneer hij afstand neemt en vrijheid van handeling toelaat aan de krachten van de Natuur en haar schepselen, is zijn soevereiniteit nog steeds ingeboren in de toestemming bij iedere stap van zijn stilzwijgende sanctie, "Laat het zo zijn", tathāstu, is daar impliciet, want anders zou niets gedaan kunnen worden of gebeuren. Wezen en zijn Bewustzijn-Kracht, Geest en Natuur kunnen niet fundamenteel tweevoudig zijn: wat Natuur doet, wordt in werkelijkheid door de Geest gedaan. Dit is ook een waarheid, die evident wordt, wanneer we achter de sluier gaan en de aanwezigheid voelen van een levende Werkelijkheid, die alles is en alles bepaalt, de Al-Krachtige is en Alheerser; dit is ook een fundamenteel waarheidaspect van het Absolute.

Wanneer we weer geabsorbeerd blijven in de Stilte, verdwijnen het scheppende Bewustzijn en haar werkingen in de Stilte; de Natuur en de schepping houden voor ons op te bestaan of werkelijk te zijn. Wanneer we aan de andere kant, exclusief, naar het Wezen kijken in zijn aspect van enig bestaande Persoon en Meester, dan verdwijnt het Vermogen of Shakti, waarmee hij alle dingen doet in zijn uniciteit of wordt een attribuut van Zijn kosmische persoonlijkheid; de absolute monarchie van het ene Wezen wordt onze perceptie van het universum. Deze beide ervaringen scheppen veel moeilijkheden voor het denkvermogen door zijn niet waarnemen van de werkelijkheid van het Zelf- Vermogen, ofwel in stilte of in actie, of door een te exclusieve negatieve ervaring van het Zelf, of door het te antropomorfische karakter, die onze concepties vastmaken aan het Allerhoogste Wezen als Heerser. Het is evident, dat we kijken naar een Oneindig, waarvan het Zelf-Vermogen instaat is tot veel bewegingen, ieder van hen geldig. Wanneer we weer ruimer kijken en rekenschap nemen van zowel de onpersoonlijke als de persoonlijke waarheid van dingen als een waarheid, wanneer we in dat licht, het licht van persoonlijkheid in onpersoonlijkheid, het twee-ene aspect zien van het Zelf en Zelf- Vermogen, dan verschijnt in het Persoon-Aspect een duale Persoon, Ishwara-Shakti, het Goddelijk Zelf en Schepper en de Goddelijke moeder en Schepster van het universum; daar wordt het geheim voor ons duidelijk van de mannelijke en vrouwelijke kosmische Principes, wiens spel en interactie noodzakelijk zijn voor alle schepping. In de suprabewuste waarheid van het Zelf-Bestaan zijn deze twee versmolten en impliciet in elkaar, een en ononderscheidbaar, maar in de spiritueel pragmatische waarheid van de dynamiek van het universum verschijnen zij en worden actief; de Goddelijke Moeder- Energie als de universele schepster, Maya, Para-Prakriti, Chit-Shakti, manifesteert het kosmische Zelf en Ishwara en haar eigen zelfvermogen als een tweevoudig principe; door haar handelt het Wezen, het Zelf, De Ishwara, en hij doet niets, behalve door haar; ofschoon zijn Wil impliciet in haar is, werkt zij alles uit als de allerhoogste Bewustzijn- Kracht, die alle zielen en wezens in haar behoudt en als uitvoerende Natuur; alles bestaat en handelt volgens de Natuur, alles is de Bewustzijn-Kracht, die zich manifesteert en speelt met het Wezen in miljoenen vormen en bewegingen, waarin zij haar bestaan giet. Wanneer we ons terugtrekken uit haar werkingen, dan kan alles in stilte vervallen en kunnen we in stilte binnengaan, omdat zij toestaat met haar dynamische activiteit op te houden; maar in haar kalmte en stilte zijn we kalm en houden we op. Als we onze onafhankelijkheid van de Natuur zouden bevestigen, openbaart zij aan ons het allerhoogste en alomtegenwoordige vermogen van de Ishwara en onszelf als wezens van zijn wezen, maar dat vermogen is zijzelf en wij zijn dat in haar supernatuur. Als we een hogere formatie of status van zijn zouden realiseren, dan moet het nog steeds door haar, door de Goddelijke Shakti, de Bewustzijn-Kracht van de Geest gedaan worden; onze overgave moet aan het Goddelijke Wezen zijn via de Goddelijke Moeder: onze ascensie moet naar of in de allerhoogste Natuur plaatsvinden en het kan alleen gedaan worden door de supramentale Shakti, die onze geestesgesteldheid opneemt en hem transformeert in haar supramentaliteit. Zo kunnen we zien, dat er geen tegenstelling of onverenigbaarheid is tussen deze drie aspecten van het Bestaan of tussen hen in hun eeuwige status en de drie toestanden van haar Dynamiek, die werken in het universum. Een Wezen, een Werkelijkheid als Zelf baseert, ondersteunt, informeert, ervaart als Purusha of Bewust Wezen, wil, bestuurt en bezit als Ishwara zijn wereld van manifestatie, geschapen en in beweging en handeling gehouden door zijn eigen Bewustzijn-Kracht of Zelf-Vermogen, --- Maya, Prakriti, Shakti.

Een zekere moeilijkheid komt op voor ons denkvermogen bij de verzoening van deze verschillende gezichten of voorkanten van het ene Zelf en Geest, omdat we verplicht zijn abstracte concepties en definiërende woorden en ideeën te gebruiken voor iets, dat niet abstract is, iets, dat spiritueel levend en intens werkelijk is. Onze abstracties raken gefixeerd in differentiërende concepten met scherpe lijnen tussen hen: maar de Werkelijkheid is niet van die natuur; haar aspecten zijn velen, maar gaan geleidelijk over in elkaar. Haar waarheid zou alleen verkregen kunnen worden door metafysische ideeën en beelden en toch levend en concreet, --- beelden, die genomen zouden kunnen worden door de zuivere Rede als vormen en symbolen, maar zijn meer dan dat en betekenen meer voor de intuïtieve visie en gevoel, want zij zijn werkelijkheden van een dynamische spirituele ervaring. De onpersoonlijke waarheid van dingen kan weergegeven worden in de abstracte formules van de zuivere rede, maar er is een andere kant van de waarheid, die behoort bij de spirituele of mystieke visie en zonder die innerlijke visie van werkelijkheden is de abstracte formulering van hen onvoldoende levend, onvolledig. Het geheim van dingen is de ware waarheid van dingen; de intellectuele presentatie is alleen waarheid in voorstelling, in abstracte symbolen, alsof in een kubistische kunst van gedachte-spraak, in geometrische figuur. Het is noodzakelijk in een filosofisch onderzoek zichzelf bijna geheel te beperken tot deze intellectuele presentatie, maar het is net zo goed zich te herinneren, dat dit alleen de abstractie van de Waarheid is en om er volledig op te houden of volledig uit te drukken is een concrete ervaring noodzakelijk en een meer levende en volledig belichaamde taal.

Het wordt hier opportuun om te zien, hoe we in dit aspect van de Werkelijkheid de relatie moeten beschouwen, die we ontdekt hebben tussen de Ene en de Velen; het komt op hetzelfde neer als de bepaling van de ware verbinding tussen het individu en het Goddelijke Wezen, tussen de Ziel en de Ishwara. In de normale theïstische conceptie zijn de Velen geschapen door God; gemaakt door hem, zoals een pottenbakker een vat zou maken, zijn zij afhankelijk van hem, zoals schepselen zijn van de schepper. Maar in deze grotere kijk van de Ishwara zijn de Velen zelf de Goddelijke Ene in hun meest innerlijke werkelijkheid, individuele zelven van het allerhoogste en universele Zelf-Bestaan, eeuwig, zoals hij eeuwig is, maar eeuwig in zijn wezen: ons materiele bestaan is inderdaad een schepping van de Natuur, maar de ziel is een onsterfelijk deel van de Goddelijkheid en er achter is het Goddelijk Zelf in het natuurlijke schepsel. Toch is de Ene de fundamentele Waarheid van het bestaan, de Velen bestaan door de Ene en er is daarom een volledige afhankelijkheid van het gemanifesteerde wezen van de Ishwara. Deze afhankelijkheid is verborgen door de scheidende onwetendheid van het ego, dat streeft om te bestaan in zijn eigen recht, ofschoon hij bij iedere stap evident afhankelijk is van het kosmische Vermogen, dat hem schiep, er door wordt bewogen, een deel van zijn kosmische wezen en handeling; deze inspanning van het ego is duidelijk een onderschatting, een foutieve reflectie van de waarheid van het zelfbestaan, dat in ons is. Het is waar, dat er iets in ons is, niet in het ego, maar in het zelf en meest innerlijke wezen, dat de kosmische Natuur voorbijgaat en behoort bij de Transcendentie. Maar ook dit vindt zichzelf alleen onafhankelijk van de Natuur door afhankelijkheid van een hogere Werkelijkheid; door zelfgave of overgave van ziel en natuur aan het Goddelijke Wezen kunnen we onze hoogste zelf en allerhoogste Werkelijkheid bereiken, want het Goddelijke Wezen is dat hoogste zelf en die allerhoogste Werkelijkheid en we zijn alleen zelfbestaand en eeuwig in zijn eeuwigheid en door zijn zelfbestaan. Deze afhankelijkheid is niet tegengesteld aan de Identiteit, maar is zelf de deur naar de realisatie van de Identiteit, --- zodat we hier weer dat fenomeen van dualiteit ontmoeten, dat eenheid uitdrukt, voortkomt uit eenheid, en terugopent naar eenheid, wat het voortdurende geheim en de fundamentele handeling van het universum is. Deze waarheid van het bewustzijn van het Oneindige schept de mogelijkheid van alle relaties tussen de Velen en de Ene, waaronder de realisatie van de eenheid door het denkvermogen, de aanwezigheid van eenheid in het hart, het bestaan van eenheid in alle delen, een hoogste piek is, en toch doet hij alle andere persoonlijke relaties niet teniet, maar bevestigt ze en geeft ze hun volheid, hun volledige heerlijkheid, hun totale betekenis. Dit is ook de magie, maar ook de logica van het Oneindige.

Er blijft nog een probleem, dat opgelost moet worden, en het kan op dezelfde basis opgelost worden; het is het probleem van de oppositie tussen het Niet-Manifeste en de manifestatie. Want er kan gezegd worden, dat alles wat tot hier toe aangevoerd is, waar kan zijn voor de manifestatie, maar de manifestatie is een werkelijkheid van inferieure orde, een partiele beweging, die verkregen is van de Niet-Manifeste Werkelijkheid en wanneer we binnengaan in dat wat het allerhoogste Werkelijke is, houden deze waarheden van het universum op enige geldigheid te hebben. Het Niet-Manifeste is het tijdloze, het volslagen eeuwige, een niet reduceerbaar absoluut zelfbestaan, waaraan de manifestatie en haar beperking geen aanwijzing kan geven of alleen een aanwijzing, die door zijn ontoereikendheid illusoir is en misleidend. Dit brengt het probleem op van de relatie van Tijd met de tijdloze Geest; want we hebben integendeel verondersteld, dat wat in niet-manifestatie is in het Tijdloze Eeuwige, gemanifesteerd is in Tijd-Eeuwigheid. Als dat zo is, als het tijdelijke een uitdrukking is van het Eeuwige, dan moet, hoe verschillend de condities ook, hoe gedeeltelijk de uitdrukking, toch wat fundamenteel is in de Tijd-uitdrukking op de een of andere manier voorbestaand zijn in de Transcendentie en betrokken uit de tijdloze Werkelijkheid. Want zoniet, dan moeten deze fundamentelen direct er in komen vanuit een Absolute, dat anders is dan Tijd en Tijdloosheid en de Tijdloze Geest moet een allerhoogste spirituele negatie zijn, een onbepaalbare, die de vrijheid van beperking van het Absolute baseert door wat geformuleerd is in Tijd, --- het moet het negatieve zijn voor de Tijd positieve, in dezelfde relatie ermee als de Nirguna met de Saguna. Maar in feite is wat we bedoelen met het Tijdloze een spirituele status van bestaan, niet onderworpen aan de tijdbeweging of aan de opvolgende of de relatieve tijdervaring van een verleden, heden of toekomst. De tijdloze Geest is niet noodzakelijk een blanco; hij kan alles in zichzelf behouden, maar in essentie, zonder referentie naar tijd of vorm of relatie of omstandigheid, misschien in een eeuwige eenheid. Eeuwigheid is de algemene term tussen Tijd en de Tijdloze Geest. Wat in het Tijdloze ongemanifesteerd, besloten, essentieel is, verschijnt in Tijd in beweging, of tenminste in ontwerp en relatie, in resultaat en omstandigheid. Deze twee zijn dan dezelfde Eeuwigheid of hetzelfde Eeuwige in een dubbele status: zij zijn een tweevoudige status van zijn en bewustzijn, de een een eeuwigheid van onbeweeglijke status, de andere een eeuwigheid van beweging in status.

De oorspronkelijke status is die van de tijdloze en ruimteloze Werkelijkheid; Ruimte en Tijd zouden dezelfde Werkelijkheid zijn, die zelfuitgebreid is om de in werkingstelling te bevatten, van wat er in was. Het verschil zou zijn, zoals in alle andere tegenstellingen, dat de Geest naar zichzelf kijkt in essentie en principe van zijn en dezelfde Geest, die naar zichzelf kijkt in de dynamiek van zijn essentie en principe. Ruimte en Tijd zijn onze namen voor deze zelfuitbreiding van de ene Werkelijkheid. Wij zijn geschikt om Ruimte te zien als een statische uitbreiding, waarin alle dingen staan of samen bewegen in een vaste orde; we zien Tijd als een mobiele uitbreiding, die gemeten wordt door de beweging en gebeurtenis; Ruimte zou dan Brahman zijn in zelfuitgebreide status; Tijd zou dan Brahman zijn in zelfuitgebreide beweging. Maar dit zou alleen een eerste kijk kunnen zijn en onnauwkeurig: Ruimte zou werkelijk een constant mobiel kunnen zijn, de constantheid en de vastgehouden tijdrelatie van dingen er in, die het gevoel van stabiliteit schept van de Ruimte, de beweegbaarheid, die het gevoel van tijdbeweging schept in stabiele Ruimte. Of de Ruimte zou weer Brahman zijn, uitgebreid om de vormen en objecten samen te houden; Tijd zou Brahman zijn, zelfuitgebreid voor de inzetting van de beweging van zelfvermogen, dat de vormen en objecten draagt; de twee zouden dan een tweevoudig aspect zijn van een en dezelfde zelfuitbreiding van het kosmische Eeuwige.

Een zuivere fysieke Ruimte zou beschouwd kunnen worden als in zichzelf een eigenschap van Materie; maar Materie is een schepping van Energie in beweging. Ruimte zou daarom in de materiele wereld ofwel een fundamentele zelfuitbreiding van materiele Energie zijn of haar zelfgevormde bestaansveld, haar vertegenwoordiging van de Onbewuste Oneindigheid, waarin zij handelt, een beeld, waarin zij de formules en beweging onderbrengt van haar eigen handeling en zelfschepping. Tijd zou zelf de koers zijn van die beweging of anders een impressie, door hen gecreëerd, een indruk van iets, dat zich aan ons presenteert als regelmatig achtereenvolgend in zijn verschijning, --- een verdeling of een continuüm, dat de continuïteit van beweging ophoudt en toch zijn opvolgingen onderscheidt, --- omdat de beweging zelf regelmatig opvolgend is. Of anders zou Tijd een dimensie kunnen zijn van Ruimte, die noodzakelijk is voor de volledige handeling van de Energie, maar niet begrepen door ons, als zodanig, omdat het door onze bewuste subjectiviteit gezien wordt als zelf iets subjectiefs, gevoeld door ons denkvermogen, niet waargenomen door onze zintuigen en daarom niet herkend als een dimensie van Ruimte, die voor ons de verschijning heeft van een zintuig geschapen of zintuig waargenomen objectieve uitbreiding.

In ieder geval moeten, als de Geest de fundamentele werkelijkheid is, Tijd en Ruimte ofwel begripscondities zijn, waaronder de Geest zijn eigen bewegingen van energie ziet of anders moeten zij fundamentele condities zijn van de Geest zelf, die een verschillende verschijning of status aannemen, volgens de status van bewustzijn, waarin zij zich manifesteren. Met andere woorden, er is een verschillende Tijd en Ruimte voor iedere toestand van ons bewustzijn en zelfs verschillende bewegingen van Tijd en Ruimte binnen iedere toestand; maar allen zouden de weergave zijn van een fundamentele spirituele werkelijkheid van Tijd-Ruimte. Wanneer we in feite voorbij de fysieke ruimte gaan, worden we een uitbreiding gewaar, waarop al deze beweging gebaseerd is en deze uitbreiding is spiritueel en niet materieel; het is het Zelf of de Geest, die alle actie bevat van zijn eigen Energie. Deze oorsprong of basiswerkelijkheid van Ruimte begint duidelijk te worden, wanneer we ons terugtrekken van het fysieke: want dan worden we gewaar van een subjectieve Ruimte-uitbreiding, waarin het denkvermogen zelf leeft en beweegt en die anders is dan fysieke Ruimte-Tijd en toch is er een wederzijdse doordringing; want ons denkvermogen kan bewegen in zijn eigen ruimte op een zodanige manier, dat hij ook een beweging kan bewerkstelligen in de ruimte van de Materie of handelen op iets op afstand in de ruimte van de Materie. In een nog diepere toestand van bewustzijn zijn we gewaar van een zuivere spirituele Ruimte; in dit gewaarzijn zou Tijd niet langer lijken te bestaan, omdat alle beweging ophoudt, of, wanneer er een beweging of gebeurtenis is, kan het onafhankelijk plaatsvinden van enige observeerbare Tijdsequentie.

Wanneer we voorbij de Tijd gaan door een overeenkomstige inwaartse beweging, ons terugtrekken uit het fysieke en haar zien zonder er in verwikkeld te zijn, ontdekken we, dat Tijdobservatie en Tijdbeweging relatief zijn, maar Tijd zelf is werkelijk en eeuwig. Tijdobservatie hangt niet alleen af van de metingen, die gebruikt worden, maar van het bewustzijn en de positie van de waarnemer: bovendien heeft iedere toestand van bewustzijn een verschillende Tijdrelatie; Tijd in Denkvermogenbewustzijn en Denkvermogenruimte heeft niet hetzelfde gevoel en waarde van zijn bewegingen als in fysieke Ruimte; hij beweegt daar snel of langzaam volgens de toestand van bewustzijn. Iedere toestand van bewustzijn heeft zijn eigen Tijd en toch kunnen er relaties zijn van Tijd tussen hen; en wanneer we voorbij het fysieke oppervlak gaan, vinden we verscheidene verschillende Tijdtoestanden en Tijdbewegingen, die naast elkaar bestaan in hetzelfde bewustzijn. Dit is evident in Droomtijd, waarin een lange opvolging van gebeurtenissen kan plaatsvinden in een periode, die overeenkomt met een seconde of een paar seconden van de fysieke Tijd. Er is dan een zekere relatie tussen verschillende Tijdtoestanden, maar geen vast te stellen correspondentie van maat. Het zou lijken, alsof Tijd geen objectieve werkelijkheid zou hebben, maar afhangt van welke conditie dan ook, die tot stand gebracht zou kunnen worden door de handeling van bewustzijn in haar relatie met de toestand en beweging van het wezen: Tijd zou zuiver subjectief lijken te zijn. Maar in feite zou Ruimte ook door de wederzijdse relatie van Denkvermogen-Ruimte en Materie-Ruimte subjectief lijken te zijn; beiden zijn, met andere woorden, de oorspronkelijke spirituele uitbreiding, maar het wordt weergegeven door het denkvermogen in zijn zuiverheid in een subjectief denkvermogenveld en door het zintuigdenkvermogen in een objectief veld van zintuigperceptie. Subjectiviteit en objectiviteit zijn alleen twee kanten van een bewustzijn en het kardinale feit, dat iedere gegeven Tijd of Ruimte of iedere gegeven Tijd-Ruimte als een geheel een toestand van zijn is, waarin er een beweging is van het bewustzijn en de kracht van het wezen, een beweging, die voorvallen en gebeurtenissen schept of manifesteert; de relatie van het bewustzijn ziet en de kracht formuleert de gebeurtenissen, een relatie, inherent in de toestand, die het gevoel van Tijd bepaalt en ons gewaarzijn schept van Tijdbeweging, Tijdrelatie, Tijdmaat. In zijn fundamentele waarheid is de oorspronkelijke toestand van Tijd achter al zijn variaties niets anders dan de eeuwigheid van het Eeuwige, juist zoals de fundamentele waarheid van de Ruimte, het oorspronkelijke besef van haar werkelijkheid, de oneindigheid is van het Oneindige.

Het Wezen kan drie verschillende toestanden hebben van zijn bewustzijn met betrekking tot zijn eeuwigheid. In de eerste is er de onbeweegbare toestand van het Zelf in zijn essentiële bestaan, zelfgeabsorbeerd of zelfbewust, maar in ieder geval zonder ontwikkeling van bewustzijn in beweging of gebeurtenis; dit onderscheiden we als zijn tijdloze eeuwigheid. De tweede is zijn geheelbewustzijn van opvolgende relaties van alle dingen, die behoren bij een bestemde of een werkelijk voortgaande manifestatie, waarin, wat we verleden, heden en toekomst noemen, samen staan alsof in een kaart of uitgemaakt ontwerp of zeer veel als een artiest of schilder of architect alle details van zijn werk zou houden als een geheel gezien, bedoeld en bezien in zijn denkvermogen of gearrangeerd in een plan van uitvoering; dit is de stabiele status of gelijktijdige integraliteit van Tijd. Dit zien van Tijd is helemaal geen deel van ons normale gewaarzijn van gebeurtenissen, zoals zij gebeuren, ofschoon onze kijk op het verleden, omdat het al gekend kan worden en beschouwd kan worden in het geheel, iets van dit karakter aan kan nemen; maar we weten, dat dit bewustzijn bestaat, omdat het mogelijk is in een uitzonderlijke toestand om er binnen te gaan en de dingen te zien vanuit het gezichtspunt van deze gelijktijdigheid van Tijdvisie. De derde toestand is een procesmatige beweging van Bewustzijn-Kracht en zijn opvolgende uitwerking van wat er door gezien is geweest in de statische visie van het Eeuwige; dit is de Tijdbeweging. Maar in de ene en zelfde Eeuwigheid bestaat deze drievoudige toestand en vindt de beweging plaats; er zijn niet werkelijk twee eeuwigheden, een een eeuwigheid van status, een andere een eeuwigheid van beweging, maar er zijn verschillende toestanden of posities, die ingenomen worden door het Bewustzijn met betrekking tot de ene Eeuwigheid. Want zij kan de hele Tijdontwikkeling van buitenaf zien of de beweging van bovenaf; zij kan een stabiele positie innemen binnen de beweging en het voor en na zien in een vaste bepaalde en bestemde opvolging; of zij kan in plaats daarvan een mobiele positie innemen in de beweging, zelf ermee bewegen van moment naar moment en alles zien, wat gebeurd is door terug te gaan in het verleden en alles dat moet gebeuren door er naar toe te gaan in de toekomst; of anders kan zij zich concentreren op het moment, dat zij inneemt en niets anders zien dan wat er in het moment is en onmiddellijk er om en er achter. Al deze posities kunnen ingenomen worden door het wezen van het Oneindige in een gelijktijdige visie of ervaring. Zij kan Tijd zien van bovenaf en binnen Tijd, er voorbijgaan en niet erbinnen; zij kan het Tijdloze de Tijdsbeweging zien ontwikkelen zonder op te houden tijdloos te zijn, zij kan de hele beweging omarmen in een statische en dynamische visie en tegelijkertijd iets van zichzelf naar buiten brengen in de momentvisie. Deze simultaniteit kan voor het eindige bewustzijn, dat gebonden is aan de momentvisie, een magie van het Oneindige lijken, een magie van Maya; voor haar eigen manier van perceptie, die moet beperken om alleen een status per keer te zien om te harmoniseren, zou het een gewaarwording geven van een verwarde en niet consistente onwerkelijkheid. Maar voor een oneindig bewustzijn zou een zodanige integrale simultaniteit van visie en ervaring volmaakt logisch en consistent zijn; alles zou elementen kunnen zijn van een geheelvisie, die in staat is om dicht samen gerelateerd te zijn in een harmonieuze opstelling, een veelvoudigheid van zicht, die een eenheid naar buiten brengt van het geziene, een diverse presentatie van vergezellende aspecten van de Ene Werkelijkheid.

Als deze gelijktijdige veelvoudigheid van zelfpresentatie van de ene Werkelijkheid er kan zijn, zien we,dat er geen onmogelijkheid is in de co-existentie van een Tijdloze Eeuwigheid en een Tijd-Eeuwigheid. Het zou dezelfde Eeuwigheid zijn, beschouwd door een tweevoudig zelfgewaarzijn en er zou geen oppositie tussen hen kunnen zijn; het zou een correlatie zijn van twee vermogens van het zelfgewaarzijn van de eindige en de eeuwige Werkelijkheid, --- een vermogen van status en niet-manifestatie, een vermogen van zelfbewerkstelligende handeling en beweging en manifestatie. Hun simultaniteit zou, hoe tegengesteld en moeilijk te verzoenen het zou lijken voor ons eindige oppervlakkige zien, intrinsiek zijn en gewoon voor de Maya of eeuwige zelfkennis en alkennis van Brahman, de eeuwige en oneindige kennis en wijsheidvermogen van de Ishwara, de bewustzijnkracht van het zelfbestaande Sachchidananda.

HOOFDSTUK III

Het Eeuwige en het Individu.

Ik ben Hij

Isha Upanishad. [14]

Een eeuwig deel van Mij is het levende wezen geworden in een wereld van levende wezens.... Het oog van kennis ziet de Heer, die in het lichaam verblijft en geniet en er vanuit voortgaat

Gita.[15]

Twee vogels, prachtig gevleugeld, vrienden en kameraden, klampen zich vast aan een gewone boom en de ene eet zoet fruit, de andere beschouwt hem en eet niet .... Waar de gevleugelde zielen de ontdekking van kennis uitroepen over hun deel van onsterfelijkheid, daar nam de Heer van allen, de Beschermer van de Wereld, mij in bezit, hij de Wijze, ik de onwetende.

Rig Veda. [16]

ER is dan een fundamentele waarheid van bestaan, een Alomtegenwoordige Werkelijkheid, alomtegenwoordig boven de kosmische manifestatie en erin en immanent in ieder individu. Er is ook een dynamisch vermogen van deze Alomtegenwoordigheid, een creatieve of zelfmanifesterende handeling van zijn oneindige Bewustzijn-Kracht. Er is als een fase of beweging van de zelfmanifestatie een neerdaling in een klaarblijkelijke materiele onbewustheid, een ontwaken van het individu uit het Onbewuste en een evolutie van zijn wezen naar het spirituele en supramentale bewustzijn en vermogen van de Werkelijkheid, naar zijn eigen universele en transcendente Zelf en bron van bestaan. Op deze fundatie moeten we onze conceptie baseren van een waarheid in ons aardse wezen en de mogelijkheid van een goddelijk Leven in de materiele Natuur. Onze hoofdnoodzaak is daar de oorsprong en natuur van de Onwetendheid te ontdekken, die we tevoorschijn zien komen uit de onbewustheid van materie of die zichzelf ontsluit binnen een lichaam van materie en de natuur van Kennis, die haar moet vervangen, om ook het proces te begrijpen van de zelfontvouwing van de Natuur en het herstel van de ziel. Want in feite is de Kennis daar besloten in de Onwetendheid zelf; zij moet eerder ontsluierd worden dan verkregen: zij openbaart zich eerder dan gekend te worden, door een inwaartse en opwaartse zelfontvouwing. Maar eerst zal het geschikt zijn om een moeilijkheid te ontmoeten en uit de weg te ruimen, die onvermijdelijk opkomt, de moeilijkheid om toe te geven, dat, zelfs gegeven de immanentie van het Goddelijke in ons, zelfs gegeven ons individuele bewustzijn als een voertuig van progressieve evolutionaire manifestatie, het individu op een of andere manier eeuwig is of dat er enige vasthoudendheid van individualiteit kan zijn, nadat bevrijding is verkregen door eenheid en zelfkennis.

Dit is een moeilijkheid van de logische rede en moet tegemoet gekomen worden door een grotere en meer algemene verlichtende rede. Of, wanneer het een moeilijkheid is van spirituele ervaring, kan het alleen tegemoet gekomen worden door een wijdere oplossende ervaring. Zij kan inderdaad ook tegemoet gekomen worden door een dialectische strijd, een logomachie van het logische denkvermogen; maar dat is in zichzelf een oppervlakkige methode, vaak een futiele strijd in de wolken en altijd niet afdoende. Logische redenering is nuttig en onmisbaar in haar eigen gebied om het denkvermogen een zekere helderheid, precisie en subtiliteit te geven in de omgang met zijn eigen ideeën en woordsymbolen, zodat onze perceptie van de waarheden, die we bereiken door observatie en ervaring of die we fysiek, psychologisch of spiritueel gezien hebben, zo weinig mogelijk verduisterd kan worden door de verwarringen van onze gemiddelde menselijke intelligentie, zijn neiging om verschijning voor feit te nemen, zijn haast om misleid te worden door gedeeltelijke waarheid, zijn overdreven conclusies, zijn intellectuele en emotionele eenzijdigheden, zijn incompetente knoeierijen in verbinding van de waarheid met de waarheid, waardoor we alleen een volledige kennis kunnen bereiken. We moeten een helder, zuiver, subtiel en flexibel denkvermogen hebben, zodat we zo min mogelijk vallen in die gewone mentale gewoonte van onze soort, die de waarheid zelf verandert in een verschaffer van fouten. De gewoonte van heldere logische redenering, die culmineert in de methode van metafysische dialectieken, helpt om die verheldering tot stand te brengen en zijn deel in de voorbereiding van kennis is daarom zeer groot. Maar hij kan door zichzelf ofwel de kennis van de wereld of de kennis van God niet bereiken, net zo min als de lagere en hogere realisatie verzoenen. Hij is veel meer efficiënt een bewaker tegen vergissing dan een ontdekker van de waarheid, --- ofschoon het door deductie van reeds verkregen kennis kan gebeuren met nieuwe waarheden en hen aanwijzen voor ervaring of voor de hogere en grotere waarheidziende faculteiten te conformeren. In het subtielere veld van synthetische en verenigende kennis kan de logische gewoonte van het denkvermogen zelfs een struikelblok worden, juist door de faculteit, die hem zijn bijzondere gebruik geeft; want hij is zo gewend aan het maken van onderscheidingen en verblijven in onderscheidingen en werken door onderscheidingen, dat hij altijd een beetje onzeker is, wanneer onderscheidingen opzij gezet of voorbijgegaan moeten worden. Ons object, dan, bij het beschouwen van de moeilijkheden van het normale denkvermogen, wanneer het individu tegenover de ervaring van kosmische en transcendente eenheid staat, moet alleen zijn om voor onszelf eerst de oorsprong van de moeilijkheden duidelijker te maken en de ontsnapping aan hen en daardoor, wat belangrijker is, de werkelijke natuur van de eenheid, die we bereiken, en het hoogtepunt van het individu, wanneer hij een wordt met alle schepselen en verblijft in de eenheid van het Eeuwige.

De eerste moeilijkheid voor de rede is, dat hij altijd gewend is geweest om het individuele zelf te identificeren met het ego en erover te denken als alleen bestaande door de beperkingen en uitzonderingen van het ego. Als dat zo was, dan zou het individu door transcendentie van het ego zijn eigen bestaan vernietigen; ons einde zou zijn te verdwijnen of op te lossen in een of andere universaliteit van materie, leven, denkvermogen of geest, of anders een of andere onbepaalde, waaruit onze egoïstische bepaalden van individu begonnen zijn. Maar wat is deze sterk scheidende zelfervaring, die we ego noemen? Het is niets fundamenteel werkelijks in zichzelf, maar alleen een praktische samenstelling van ons bewustzijn, toegerust om de activiteiten van de Natuur te centraliseren in ons. Wij nemen een formatie waar van mentale, fysieke, vitale ervaring, die zichzelf onderscheidt van de rest van zijn, en daar denken we over als onszelf in de natuur --- deze individualisatie van zijn in worden. We gaan dan voort om onszelf op te vatten als iets, dat zich zo geïndividualiseerd heeft en alleen bestaat, zolang als hij geïndividualiseerd is, --- een tijdelijk of tenminste een tijdelijke wording; of anders vatten we onszelf op als iemand, die de individualisatie ondersteunt of veroorzaakt, een onsterfelijk wezen misschien, maar beperkt door zijn individualiteit. Deze perceptie en deze conceptie stellen ons egogevoel samen. Normaal gaan we niet verder in onze kennis van ons individuele bestaan.

Maar tenslotte moeten we zien, dat onze individualisatie alleen een oppervlakkige formatie is, een praktische selectie en beperkte bewuste synthese voor de tijdelijke bruikbaarheid van het leven in een bijzonder lichaam, of anders is het een voortdurend veranderende en ontwikkelende synthese, nagejaagd door opvolgende levens in opvolgende lichamen. Erachter is er een bewustzijn, een Purusha, die niet bepaald wordt of beperkt door zijn individualisatie of door deze synthese, maar, integendeel bepaalt, ondersteunt en toch overtreft. Hij selecteert uit zijn totale ervaring van het wereldzijn om deze synthese op te stellen. Daarom bestaat onze individualisatie krachtens het wereldzijn, maar ook krachtens een bewustzijn, die het wereldzijn gebruikt voor ervaring van zijn mogelijkheden van individualiteit. Deze twee vermogens, Persoon en zijn wereldmateriaal, zijn beiden noodzakelijk voor onze huidige ervaring van individualiteit. Wanneer de Purusha met zijn individualiserende synthese van bewustzijn zou moeten verdwijnen, opgaan, zich op de een of andere manier zou moeten vernietigen, dan zou ook onze geconstrueerde individualisatie ophouden, omdat de Werkelijkheid die hem ondersteunde, niet langer aanwezig was; wanneer, aan de andere kant, het wereldwezen zou moeten oplossen, opgaan, verdwijnen, dan zou ook onze individualisering ophouden, want het materiaal van ervaring, waardoor hij zichzelf bewerkstelligt, zou ontbreken. We moeten dan deze twee termen van ons bestaan erkennen, een wereldzijn en een individualiserend bewustzijn, dat de oorzaak is van al onze zelfervaring en wereldervaring.

Maar we zien verder, dat tenslotte deze Purusha, deze oorzaak en zelf van onze individualiteit, de hele wereld en alle andere wezend gaat omarmen in een soort bewuste uitbreiding van zichzelf en zichzelf waar te nemen als een met het wereldzijn. In zijn bewuste uitbreiding van zichzelf overtreft hij de primaire ervaring en vernietigt de barrières van zijn actieve zelfbeperking en individualisatie; door zijn perceptie van zijn eigen oneindige universaliteit gaat hij voorbij alle bewustzijn van afscheidende individualiteit of beperkt zielwezen. Juist door dat feit houdt het individu op het zelfbeperkende ego te zijn; met andere woorden, ons valse bewustzijn van bestaan wordt alleen door zelfbeperking, door rigide onderscheiding van onszelf van de rest van zijn en worden getranscendeerd; onze identificatie van onszelf met onze persoonlijke en tijdelijke individualisatie in een bijzonder denkvermogen en lichaam wordt vernietigd. Maar wordt alle waarheid van individualiteit en individualisatie vernietigt? Houdt de Purusha op te bestaan of wordt hij de Wereld-Purusha en leeft hij intiem in ontelbare denkvermogens en lichamen? We vinden niet, dat het zo is. Hij individualiseert nog steeds en hij bestaat nog steeds en omarmt dit wijdere bewustzijn, terwijl hij individualiseert: maar het denkvermogen denkt niet langer over een beperkte tijdelijke individualisatie als al onze zelven, maar alleen als een golf van worden, opgeworpen uit de zee van zijn zijn of anders als een vorm of centrum van universaliteit. De ziel maakt de wereld-wording het materiaal voor individuele ervaring, maar in plaats van het als iets buiten te beschouwen en groter dan zichzelf, waaruit zij moet putten, waardoor zij beïnvloed wordt, waarmee zij aanpassing moet maken, is zij er subjectief gewaar van als binnen zichzelf; zij omarmt zowel haar wereldmateriaal als haar geïndividualiseerde ervaring van ruimtelijke en tijdelijke activiteiten in een vrij en vergroot bewustzijn. In dit nieuwe bewustzijn neemt het spirituele individu zijn ware zelf waar als een in wezen met de Transcendentie en erin gezeten en verblijvend, en neemt niet langer zijn geconstrueerde individualiteit als iets meer dan een formatie voor wereldervaring.

Onze eenheid met het wereld-wezen is het bewustzijn van een Zelf, dat tegelijkertijd kosmisch wordt in de wereld en individualiseert door de individuele Purusha, en zowel in dat wereld-wezen als in dit individuele wezen en in alle individuele wezens is zij gewaar van hetzelfde Zelf, dat zijn verscheidene manifestaties manifesteert en ervaart. Dat is dan een Zelf, dat een moet zijn in zijn wezen, --- anders zouden we deze ervaring van eenheid niet kunnen hebben, --- en toch in staat moet zijn juist in zijn eenheid van kosmische differentiatie en veelvoudige individualiteit. De eenheid is zijn wezen, --- ja, maar de kosmische differentiatie en de veelvoudige individualisatie zijn het vermogen van zijn wezen, die hij voortdurend laat zien, en die zijn heerlijkheid is en de natuur van zijn bewustzijn om te laten zien. Wanneer we deze eenheid ermee bereiken, zelfs, wanneer we dat wezen totaal en op iedere manier worden, waarom zou dan het vermogen van zijn wezen weggenomen worden en waarom zouden we helemaal verlangen of moeite doen om het weg te nemen? We zouden dan alleen het gebied van onze eenheid ermee verkleinen door een exclusieve concentratie, het goddelijke wezen accepteren, maar ons deel niet accepteren in het vermogen en bewustzijn en oneindige heerlijkheid van het Goddelijke. Het zou in feite het individuele zoeken zijn naar vrede en rust van vereniging in een bewegingloze identiteit, maar weigeren van heerlijkheid en verscheidene vreugden van vereniging in de natuur en handeling en vermogen van het goddelijke Bestaan. Dat is mogelijk, maar er is geen noodzaak om het op te houden als het uiteindelijke doel van ons wezen of als onze uiteindelijke vervolmaking.

Of de enige mogelijke reden zou zijn, dat in het vermogen, de handeling van het bewustzijn geen werkelijke vereniging is en dat alleen in de status van bewustzijn er een volmaakte ongedifferentieerde eenheid is. Nu is er zeker en moet er in wat we de wakende vereniging van het individu kunnen noemen met het Goddelijke, in tegenstelling tot een in slaap vallen of een concentratie van het individuele bewustzijn in een geabsorbeerde identiteit, een differentiatie van een ervaring zijn. Want in deze actieve eenheid vergroot de individuele Purusha ook zowel zijn actieve ervaring als zijn statische bewustzijn naar een manier van vereniging met dit Zelf van zijn wezen en van het wereldwezen en toch blijft individualisatie en daarom differentiatie. De Purusha is gewaar van alle andere individuen als zelven van zichzelf; hij kan door een dynamische vereniging gewaar worden van hun mentale en praktische handeling alsof het gebeurt in zijn universele bewustzijn, juist zoals hij gewaar is van zijn eigen mentale en praktische handeling; hij zou kunnen helpen om hun handeling te bepalen door subjectieve vereniging met hen: maar toch is er een praktisch verschil. De handeling van het Goddelijke in zichzelf is datgene, waar hij in het bijzonder en direct bij betrokken is; de handeling van het Goddelijke in zijn andere zelven is datgene, waarmee hij universeel betrokken is, niet direct, maar door middel van en door zijn vereniging met hen en met het Goddelijke. Het individu bestaat daarom ofschoon hij het kleine afscheidende ego te boven gaat; het universele bestaat en wordt omarmd door hem, maar zij absorbeert en vernietigt niet alle individuele differentiatie, zelfs, ofschoon door zichzelf te universaliseren, de beperking, die we ego noemen, te boven wordt gekomen.

We kunnen nu van deze differentiatie afkomen door onder te dompelen in de absorptie van een exclusieve eenheid, maar waartoe zou het dienen? Voor volmaakte vereniging? Maar we verspelen dat niet meer door accepteren van de differentiatie dan het Goddelijke zijn Eenheid verliest door haar te accepteren. We hebben de volmaakte vereniging in Zijn wezen en kunnen ons er ten alle tijden in absorberen, maar we hebben ook deze andere gedifferentieerde eenheid en kunnen er in opkomen en er op ieder moment vrijelijk in handelen zonder eenheid te verliezen: want we hebben het ego samengesmolten en zijn verlost van de exclusieve spanningen van onze geestesgesteldheid. Voor vrede en rust dan? Maar we hebben de vrede en rust krachtens onze eenheid met Hem, juist zoals het Goddelijke voor altijd Zijn eeuwige kalmte bezit in het midden van Zijn eeuwige handeling. Enkel voor de vreugde van het kwijtraken van alle differentiatie dan? Maar die differentiatie heeft haar goddelijke doel: het is een middel tot grotere eenheid, niet zoals in het egoïstische leven een middel van verdelingen; want we genieten er onze eenheid door met onze andere zelven en met God in allen, die we uitsluiten door onze afwijzing van zijn veelvoudige wezen. In beide ervaringen is het Goddelijke in het individuele, die in het ene geval het Goddelijke in Zijn zuivere eenheid bezit en geniet of in de andere het Goddelijke daarin en in de eenheid van de kosmos; het is niet het absolute Goddelijke, dat Zijn eenheid herovert na het verloren te hebben. We kunnen zeker de absorptie prefereren in een zuivere exclusieve eenheid of een vertrek in een suprakosmische transcendentie, maar er is in de spirituele waarheid van het Goddelijk Bestaan geen dwingende reden, waarom we niet zouden deelnemen in dit uitgebreide bezit en deze zaligheid van Zijn universele wezen, dat de vervulling is van onze individualiteit.

Maar we zien verder, dat het niet enkel en uiteindelijk het kosmische wezen is, waarin ons individuele wezen binnengaat, maar iets waar beiden verenigd zijn. Zoals onze individualisatie in de wereld ook een wording is van dat Zelf, zo is de wereld ook een wording van dat Zelf. Het wereld-wezen omvat altijd het individuele wezen; daarom zijn deze twee wordingen, de kosmische en de individuele, altijd gerelateerd aan elkaar en in hun praktische relatie onderling afhankelijk. Maar we vinden, dat het individuele wezen tenslotte ook er toe komt om de wereld te omvatten in zijn bewustzijn en omdat dit niet is door de vernietiging van het spirituele individu, maar door zijn komst tot zijn volle, uitgestrekte en volmaakte zelfbewustzijn, moeten we veronderstellen, dat het individu altijd de kosmos omvatte en alleen het oppervlakte bewustzijn faalde door onwetendheid om die omvatting te bezitten door haar zelfbeperking in ego. Maar, wanneer we spreken over wederzijdse omvatting van het kosmische en het individuele, de wereld in mij, ik in de wereld, alles in mij, ik in alles, --- want dat is de bevrijde zelfervaring, --- reizen we evident voorbij de taal van de normale rede. Dat komt, omdat de woorden, die we moeten gebruiken, gesmeed werden door het denkvermogen en hun waarde gegeven door een intellect, dat gebonden is aan de concepties van fysieke Ruimte en omstandigheid en voor de taal van een hogere psychologische ervaring beelden gebruikt, die betrokken zijn uit het fysieke leven en de ervaring van de zintuigen. Maar het vlak van bewustzijn, waarnaar het bevrijde menselijke wezen opstijgt, is niet afhankelijk van de fysieke wereld en de kosmos, die we zo omvatten en in besloten zijn, is niet de fysieke kosmos, maar het harmonische manifeste wezen van God in zekere grote ritmes van Zijn bewuste kracht en zelfheerlijkheid. Daarom is deze wederzijdse opname spiritueel en psychologisch; het is een vertaling van de twee vormen van de Velen, allen en individueel, in een verenigende spirituele ervaring, --- een vertaling van de eeuwige eenheid van de Ene en de Velen; want de Ene is de eeuwige eenheid van de Velen, die zich differentiëren en ontdifferentieren in de kosmos. Dit betekent, dat de kosmos en individu manifestaties zijn van een transcendent Zelf, dat een onzichtbaar wezen is, ofschoon hij verdeeld of gedistribueerd lijkt te zijn; maar hij is niet werkelijk verdeeld of gedistribueerd, maar overal ondeelbaar aanwezig. Daarom is alles in ieder en ieder in alles en is alles in God en God in alles; en wanneer de bevrijde ziel in vereniging komt met dit Transcendente, heeft hij deze zelfervaring van zichzelf en kosmos, die psychologisch vertaald wordt in een wederzijdse opname en een vasthoudend bestaan van beiden in een goddelijke vereniging, die tegelijkertijd een eenheid en een fusie en een omarming is.

De normale ervaring van de rede is daarom niet van toepassing op deze hogere waarheden. Op de eerste plaats is het ego alleen het individu in de onwetendheid; er is een waar individu, dat niet het ego is en toch een eeuwige relatie heeft met alle andere individuen, dat niet egoïstisch is of zelfscheidend, maar waarvan het essentiële karakter een praktische wederkerigheid is, die gebaseerd is in essentiële eenheid. Deze wederkerigheid, gebaseerd in eenheid, is het hele geheim van het goddelijke bestaan in haar perfecte manifestatie; het moet de basis zijn van iets, waaraan we de naam kunnen geven van een goddelijk leven. Maar, ten tweede, zien we, dat de hele moeilijkheid en verwarring, waarin de normale rede valt, is, dat we spreken over een hogere en onbeperkbare zelfervaring, gebaseerd op goddelijke oneindigheden en toch er een taal op toepassen, die gevormd is door deze lagere en beperkte ervaring, die zichzelf baseert op eindige verschijningen en de scheidende definities, waarmee we proberen de fenomenen van het materiele universum te onderscheiden en classificeren. We moeten dus het woord individu gebruiken en over het ego spreken en het ware individu, net zoals we soms spreken over de klaarblijkelijke en de werkelijke Mens. Al deze woorden, mens, klaarblijkelijk, werkelijk, individu, waar, moeten evident genomen worden in een zeer relatieve betekenis en met vol gewaarzijn van hun onvolmaaktheid en onmogelijkheid om de dingen uit te drukken, die we bedoelen. Met individueel bedoelen we gewoonlijk iets dat zich afscheidt van al het andere en apart staat, ofschoon er in werkelijkheid niet zoiets ergens in bestaan is; het is een fictie van onze mentale concepties, bruikbaar en noodzakelijk om een gedeeltelijke en praktische waarheid uit te drukken. Maar de moeilijkheid is, dat het denkvermogen gedomineerd wordt door zijn woorden en vergeet, dat de gedeeltelijke en praktische waarheid alleen waarlijke waarheid wordt door zijn relatie met anderen, die voor de rede hem lijkt tegen te spreken en dat op zichzelf genomen bevat hij een constant element van valsheid. Dus, wanneer we spreken van een individu, bedoelen we gewoonlijk een individualisatie van een mentaal, vitaal, fysiek wezen, afgescheiden van alle andere wezens, niet in staat tot eenheid met hen, juist door zijn individualiteit. Wanneer we aan deze drie termen van denkvermogen, leven en lichaam voorbijgaan en spreken over de Ziel of individueel Zelf, denken we nog aan een geïndividualiseerd wezen, gescheiden van alle anderen, niet in staat tot vereniging en inclusieve wederkerigheid, hoogstens in staat tot een spiritueel contact en zielsympathie. Het is daarom noodzakelijk om er op te staan, dat we met het ware individu niets van dat alles bedoelen, maar een bewust vermogen van zijn van het Eeuwige, dat altijd bestaat door eenheid, altijd in staat tot wederkerigheid. Dat wezen geniet door zelfkennis, bevrijding en onsterfelijkheid.

Maar we moeten het conflict tussen de normale en de hogere rede nog verder brengen. Wanneer we over het ware individu spreken als een bewust vermogen van zijn van het Eeuwige, gebruiken we nog intellectuele termen, --- we kunnen het niet helpen, tenzij we onderdompelen in een taal van zuivere symbolen en mystieke waarden van spraak, --- maar, wat erger is, we gebruiken, in een poging om af te komen van het idee van ego, een te abstracte taal. Laten we dan zeggen, een bewust wezen, dat voor onze inschattingen van bestaan een wezen is van het Eeuwige in zijn vermogen tot individualiserende zelfervaring; want het moet een concreet wezen zijn --- en geen abstract vermogen --- dat onsterfelijkheid geniet. En dan komen we ertoe, dat ik niet alleen in de wereld ben en de wereld in mij, maar God is in mij en ik ben in God; waarmee nog niet bedoeld wordt, dat God voor Zijn bestaan van de mens afhangt, maar dat Hij Zichzelf manifesteert in wat Hij manifesteert binnen Zichzelf, het individu bestaat in het Transcendente, maar al het Transcendente, maar al het Transcendente is daar besloten in het individu. Verder ben ik een met God in mijn wezen en toch kan ik relaties met Hem hebben in mijn ervaring. Ik, het bevrijde individu, kan het Goddelijke genieten in Zijn transcendentie, verenigd met Hem, en tegelijkertijd het Goddelijke genieten in andere individuen en in Zijn kosmische wezen. Wij hebben klaarblijkelijk zekere primaire relaties bereikt van het Absolute en zij kunnen alleen begrijpelijk zijn voor het denkvermogen, als we zien, dat het Transcendente, het individu, het kosmische wezen, eeuwige vermogens van het bewustzijn zijn --- we vallen weer, dit keer zonder remedie, in een geheel abstracte taal, --- van een absoluut bestaan, een eenheid, maar toch meer dan een eenheid, die zich zo uitdrukt voor zijn eigen bewustzijn in ons, maar waar we niet adequaat over kunnen spreken in een menselijke taal en niet moeten hopen om het te kunnen beschrijven ofwel door positieve of negatieve termen voor onze rede, maar alleen kunnen hopen het aan te duiden aan het allerhoogste vermogen van onze taal.

Maar het normale denkvermogen, dat geen ervaring met deze dingen heeft, die zo krachtig werkelijk zijn voor ons bevrijde bewustzijn, kan wel in opstand komen tegen wat niet meer zou kunnen lijken dan een massa intellectuele tegenstellingen. Hij zou kunnen zeggen "Ik weet erg goed wat het Absolute is; het is datgene waar geen relaties in zijn. Het Absolute en relatieven zijn onverzoenbare tegenstellingen; in het relatieve is nergens iets absoluuts, in het Absolute kan niets relatiefs zijn. Iets, dat deze eerste data van mijn denken tegenspreekt, is intellectueel vals en praktisch onmogelijk. Deze andere verklaringen spreken ook mijn wet van tegenstellingen tegen, die is, dat twee tegengestelde en tegenstrijdige affirmaties niet beiden waar kunnen zijn. Het is onmogelijk, dat er eenheid zou zijn met God en toch een relatie met Hem, zoals deze van genieting van het Goddelijke. In eenheid is er niemand om te genieten, behalve de Ene en niets om van te genieten, behalve de Ene. God, het individu en de kosmos moeten drie verschillende actualiteiten zijn, anders zouden er tussen hen geen relaties kunnen zijn. Ofwel zijn zij eeuwig verschillend, of zij zijn verschillend in de huidige tijd, ofschoon zij oorspronkelijk een ongedifferentieerd bestaan geweest kunnen zijn, en eventueel weer een ongedifferentieerd bestaan kunnen worden. Er was misschien eenheid en zal er misschien zijn, maar is er nu niet en kan er niet zijn, zolang als de kosmos en het individu voortbestaan. Het kosmische wezen kan de transcendente eenheid alleen kennen en bezitten door op te houden kosmisch te zijn; het individu kan alleen de kosmische en transcendente eenheid kennen en bezitten door op te houden met individualiteit en alle individualisering. Of als eenheid het ene eeuwige feit is, dan bestaan kosmos en individu niet; zij zijn illusies, opgelegd aan zichzelf door de Eeuwige. Dat zou goed een tegenstelling kunnen inhouden of een onverzoende paradox; maar ik ben eerder bereid om een tegenstelling toe te staan in het Eeuwige, die ik niet verplicht ben om te overdenken, dan een tegenstelling hier van mijn primaire concepties, die ik verplicht ben om logisch te overdenken en tot praktische eindes. Ik ben op deze veronderstelling in staat om ofwel de wereld als praktisch werkelijk te nemen en erin te denken en handelen of haar te weigeren als een onwerkelijkheid en te stoppen met denken en handelen; ik word niet gedwongen om tegenstellingen te verzoenen, niet geroepen om bewust te zijn van of bewust in iets voorbij mijzelf en de wereld en toch om te gaan vanuit die basis, zoals God doet, met een wereld van tegenstellingen. De poging om als God te zijn, terwijl ik nog een individu ben of om drie dingen tegelijkertijd te zijn, lijkt mij een logische verwarring in te houden en een praktische onmogelijkheid." Zoiets zou goed de houding van de normale rede kunnen zijn, en het is duidelijk, lucide, positief in zijn onderscheidingen; het houdt geen buitengewone gymnastiek in van de rede, die zichzelf probeert te overtreffen en zichzelf te verliezen in schaduwen en schemering of een andere soort mystiek of er is tenminste alleen een oorspronkelijke en in vergelijking eenvoudige mystiek, vrij van alle andere moeilijke complexiteiten. Daarom is het de redenering, die het meest bevredigend is voor het eenvoudige rationele denkvermogen. Toch is dat hier een drievoudige fout, de fout om een onoverbrugbare kloof te maken tussen het Absolute en het relatieve, de fout om de wet van tegenstellingen te eenvoudig en te rigide te maken en te ver uit te strekken en de fout van ontvangen van de genesis van dingen in termen van Tijd, die hun oorsprong en eerste verblijfplaats hebben in het Eeuwige.

We bedoelen met het Absolute iets groters dan onze zelven, groter dan de kosmos, waarin wij leven, de allerhoogste werkelijkheid van dat transcendente Wezen, dat we God noemen, zonder wie alles wat we zien of bewust van zijn als bestaand, niet gedurende een moment zou kunnen zijn, niet zou kunnen bestaan. Indiaas denken noemt het Brahman, Europees denken het Absolute, omdat het een zelfbestaande is, die vrijgemaakt is van alle binding met relativiteiten. Want alle relatieven kunnen alleen bestaan door iets, dat de waarheid van hen allen is en de bron en gebied van hun vermogens en eigenschappen en toch hen allen te boven gaat; het is iets, waarvan niet alleen iedere relativiteit zelf, maar ook iedere som, die we kunnen maken van alle relatieven, die we kennen, alleen --- in alles wat we van hen kennen --- een partiele, inferieure of praktische uitdrukking kan zijn. We zien door de rede, dat een zodanig Absolute moet bestaan; we worden door spirituele ervaring gewaar van zijn bestaan: maar zelfs als we er hoogst gewaar van zijn, kunnen we het niet beschrijven, omdat onze taal en denken alleen om kan gaan met de relatieve. Het Absolute is voor ons Onbespreekbaar.

Zo ver hoeft er geen werkelijke moeilijkheid of verwarring te zijn. Maar we gaan gaarne verder, geleid door de gewoonte van het denkvermogen van tegenstellingen, van denken door onderscheidingen en paren van tegengestelden, er over te spreken als niet alleen niet gebonden door de beperkingen van de relatieve, maar alsof het gebonden was door zijn vrijheid van beperkingen, onverbiddelijk leeg van alle vermogens voor relaties en in zijn natuur onbekwaam tot hen, iets vijandigs in zijn hele wezen tot relativiteit en zijn eeuwige tegengestelde. Door deze valse tred van onze logica vervallen we in een impasse. Ons eigen bestaan en het bestaan van het universum worden niet alleen een mysterie, maar logisch onbevattelijk. Want we komen daardoor bij een Absolute, dit onbekwaam is tot relativiteit en exclusief van alle relatieven en toch de oorzaak of tenminste de ondersteuning van relativiteit en houder, waarheid en substantie van alle relatieven. We hebben dan alleen een logische-onlogische manier van ontsnapping uit de impasse; wij moeten de oplegging van wereld veronderstellen als een zelfeffectieve illusie of een onwerkelijke tijdelijke werkelijkheid op de eeuwigheid van het vormloze relatieloze Absolute. Deze oplegging is gemaakt door ons misleidende individuele bewustzijn, dit Brahman foutief ziet in het beeld van de kosmos --- zoals een mens een touw foutief voor een slang neemt; maar omdat zowel ons individuele bewustzijn zelf een relatief is, dat ondersteund wordt door Brahman en alleen erdoor bestaand, niet een werkelijke realiteit, of sinds zij in haar werkelijkheid zelf de Brahman is, is het uiteindelijk de Brahman, die deze begoocheling aan zichzelf oplegt in ons en in een of ander beeld van zijn eigen bewustzijn foutief een bestaand touw voor een niet bestaande slang neemt, aan zijn eigen onbepaalbare zuivere Werkelijkheid een gelijkenis oplegt van een universum, of wanneer hij het niet oplegt aan zijn eigen bewustzijn, is het aan een bewustzijn, dat er vanaf genomen is, en er afhankelijk van, een projectie van zichzelf in Maya. Door deze uitleg wordt niets uitgelegd; de oorspronkelijke tegenstelling staat waar hij was, onverzoend, en we hebben het alleen weer gesteld in andere termen. Het ziet ernaar uit, alsof, door te proberen om een uitleg te bereiken door middel van intellectuele redenering, we alleen onszelf verward hebben door de begoocheling van onze eigen niet compromitterende logica: we hebben aan het Absolute de oplegging opgelegd, die onze te aanmatigende redenering heeft toegepast op onze eigen intelligentie; wij hebben onze mentale moeilijkheid door begrijpen van de wereldmanifestatie getransformeerd in een oorspronkelijke onmogelijkheid voor het Absolute om zichzelf helemaal in de wereld te manifesteren. Maar het Absolute vindt klaarblijkelijk geen moeilijkheid in de wereldmanifestatie en ook geen moeilijkheid in een gelijktijdige transcendentie van wereldmanifestatie; de moeilijkheid bestaat alleen voor onze mentale beperkingen, die ons weerhouden om de supramentale rationaliteit te grijpen van de co-existentie van het oneindige en eindige of de knoop te ontwarren van het ongeconditioneerde met het geconditioneerde. Voor onze intellectuele rationaliteit zijn dit tegengestelden; voor de absolute rede zijn zij onderling gerelateerd en geen essentieel tegenstrijdige uitdrukkingen van een en dezelfde werkelijkheid. Het bewustzijn van het oneindige Bestaan is anders dan ons denkvermogen-bewustzijn en zintuig- bewustzijn, groter en veelomvattender, want het omvat hen als mindere termen van zijn werkingen, en de logica van het oneindige Bestaan is anders dan onze intellectuele logica. Hij verzoent in zijn grote eerste feiten van zijn wat voor ons mentale gezichtspunt, betrokken als hij is bij woorden en ideeën, genomen van secundaire feiten, onverzoenbare tegengestelden zijn.

Onze fout is, dat bij proberen om het ondefinieerbare te definiëren, we denken, dat we geslaagd zijn, wanneer we dit Absolute hebben beschreven door een al-exclusieve negatie, die we nog gedwongen zijn om op te vatten als een allerhoogst positief en de oorzaak van alle positieven. Het is niet verrassend, dat zoveel acute denkers, met hun oog op de feiten van zijn en niet op verbale onderscheidingen, gedreven zouden moeten zijn om te concluderen, dat het Absolute een fictie is van de intelligentie, een idee, geboren uit woorden en verbale dialectieken, een nul, niet-bestaand, en te besluiten, dat een eeuwig Worden de enige waarheid van ons bestaan is. De oude wijzen spraken inderdaad negatief over Brahman, --- zij zeiden erover, neti neti, het is niet dit, het is niet dat, --- maar zij zorgden er ook voor om er positief over te spreken; zij zeiden er ook over, het is dit, het is dat, het is alles: want zij zagen, dat het beperken ofwel door positieve of negatieve definities wegvallen was van zijn waarheid. Brahman, zeiden zij, is Materie, is Leven, is Denkvermogen, is Supramentale, is kosmische Heerlijkheid, is Sachchidananda; hij kan toch werkelijk niet gedefinieerd worden door een van deze dingen, zelfs niet door onze grootste conceptie van Sachchidananda. In de wereld, zoals wij het zien, vinden we dat voor ons mentale bewustzijn, hoe hoog we het ook dragen, er voor ieder positief een negatief is. Maar het negatieve is geen nul, --- inderdaad is wat dan ook aan ons verschijnt als nul, beladen met kracht, gevuld met vermogen van bestaan, vol van werkelijke of potentiële inhouden. Noch maakt het bestaan van het negatieve zijn corresponderende positieven niet-bestaand of een onwerkelijkheid; zij maakt het positieve alleen een onvolledige uitspraak van de waarheid van dingen en zelfs, zouden we kunnen zeggen, van de eigen waarheid van het positieve. Want het positieve en het negatieve bestaan niet alleen naast elkaar, maar in relatie met elkaar en door elkaar; zij completeren elkaar en zouden voor het al-gezichtspunt, dat een beperkt denkvermogen niet kan bereiken, elkaar uitleggen. Ieder op zichzelf wordt niet werkelijk gekend; we beginnen het alleen te kennen in haar diepere waarheid, wanneer we er de suggestie in kunnen waarnemen van zijn klaarblijkelijke tegengestelde. Door een zodanige diepzinnigere algemene intuïtie en niet door exclusieve logische tegenstellingen hoort onze intelligentie het Absolute te benaderen.

De positieven van het Absolute zijn zijn gevarieerde uitspraken van zichzelf aan ons bewustzijn; zijn negatieven brengen de rest in van zijn absolute positiviteit, waarmee zijn beperking tot deze eerste uitspraken wordt ontkend. Wij hebben om te beginnen, zijn grote primaire relaties, zoals het oneindige en het eindige, het geconditioneerde en ongeconditioneerde, met kwaliteit en zonder kwaliteit; in ieder paar omsluit de negatieve het hele vermogen van de overeenkomstige positieve, die er in besloten is en eruit tevoorschijn komt: er is geen werkelijke oppositie. We hebben, in een minder subtiele orde van waarheden, het transcendente en het kosmische, het universele en het individuele; we hebben hier gezien, dat ieder lid van deze paren besloten is in zijn klaarblijkelijke tegengestelde. Het universele bepaalt zichzelf in het individu; het individu bevat in zichzelf alle algemeenheden van het universele. Het universele bewustzijn vindt heel zichzelf door variaties van de ontelbare individuen, niet door onderdrukken van variaties; het individuele bewustzijn vervult heel zichzelf, wanneer zij geuniversaliseerd wordt naar sympathie en identiteit met het kosmische, niet door zichzelf te beperken in het ego. Zo bevat ook het kosmische in allen zichzelf en in ieder ding er in de complete immanentie van het transcendente; zij behoudt zichzelf als het wereldwezen door het bewustzijn van haar eigen transcendente werkelijkheid, zij vindt zichzelf in ieder individueel wezen door de realisatie van het goddelijke en transcendente in dat wezen en in alle bestaansvormen. Het transcendente bevat, manifesteert, stelt de kosmos samen en door manifesteren manifesteert hij of ontdekt, zoals we zouden kunnen zeggen in de oude poëtische betekenis van dat woord, zijn eigen oneindige harmonische variëteiten. Maar zelfs in de lagere orden van het relatieve vinden we dit spel van het negatieve en positieve en door de goddelijke verzoening van haar termen, niet door hen weg te nemen of hun oppositie tot het bittere eind te dragen, bereiken we het Absolute. Want daar in het Absolute vindt al deze relativiteit, al deze variërende ritmische zelfverklaring van het Absolute, niet zijn volledige ontkenning, maar zijn reden van bestaan en zijn rechtvaardiging, niet zijn veroordeling als een leugen, maar de bron en principe van zijn waarheid. Kosmos en individu gaan terug naar iets in het Absolute, dat de ware waarheid is van de individualiteit, de ware waarheid van kosmisch zijn en niet hun ontkenning en overtuiging van hun valsheid. Het Absolute is geen sceptische logicus, die de waarheid ontkent van al zijn eigen verklaringen en zelfuitdrukkingen, maar een bestaan, zo volkomen en zo oneindig positief, dat geen eindig positief geformuleerd kan worden, die hem kan uitputten of hem neer kan binden aan haar definities.

Het is evident, als de waarheid van het Absolute zo is, dat we hem ook niet kunnen binden door onze wet van tegenstellingen. Die wet is noodzakelijk voor ons, zodat we gedeeltelijke of praktische waarheden neer kunnen zetten, dingen duidelijk uitdenken, doorslaggevend en nuttig, hen effectief classificeren, met hen handelen en omgaan voor particuliere doeleinden in onze verdelingen van Ruimte, onderscheidingen van vorm en eigenschap, momenten van Tijd. Zij vertegenwoordigt een formele en sterke dynamische waarheid van bestaan in zijn praktische werkingen, die het sterkst is in de meest uitwendige term van dingen, het materiele, maar wordt steeds minder rigide bindend, wanneer wij opwaarts gaan in de schaal, de subtielere sporten van de ladder van zijn bestijgen. Het is speciaal noodzakelijk voor ons bij omgaan met materiele fenomenen en krachten, we moeten hen veronderstellen als een ding tegelijk te zijn, om een vermogen tegelijk te hebben en beperkt te zijn door hun ogenschijnlijke en praktische effectieve capaciteiten en eigenschappen; anders kunnen we niet met hen omgaan. Maar zelfs daar, zoals het menselijke denken zich begint te realiseren, vertegenwoordigen de onderscheidingen, die door het intellect gemaakt worden, en de classificaties en praktische experimenten van de Wetenschap, terwijl zij volmaakt geldig zijn in hun eigen gebied en voor hun eigen doeleinde, niet de hele of werkelijke waarheid van dingen, ofwel van dingen in het geheel of van het ding op zichzelf, dat we geclassificeerd hebben en kunstmatig apart gezet, geïsoleerd voor gescheiden analyse. Door die isolatie zijn we inderdaad in staat om er erg praktisch, erg effectief mee om te gaan, en we denken eerst, dat de effectiviteit van onze handeling de hele en voldoende waarheid bewijst van onze isolerende en analyserende kennis. Naderhand vinden we, dat door er aan voorbij te gaan, we een grotere waarheid kunnen bereiken en een grotere effectiviteit.

De isolatie is zeker noodzakelijk voor een eerste kennis. Een diamant is een diamant en een parel is een parel, ieder ding van zijn eigen klasse, die bestaat door zijn onderscheiding van alle andere, ieder onderscheiden door zijn eigen vorm en eigenschappen. Maar ieder heeft ook eigenschappen en elementen, die algemeen zijn voor beide en anderen, die algemeen zijn voor materiele dingen in het algemeen. En in werkelijkheid bestaat ieder ding niet alleen door zijn onderscheidingen, maar essentieel veel meer door wat algemeen is voor beiden; en we gaan alleen juist terug naar de basis en de duurzame waarheid van alle materiele dingen, wanneer we vinden, dat alles hetzelfde ding is, een energie, een substantie, of, als je wilt, een universele beweging, die deze verschillende vormen, deze verscheidene eigenschappen, deze gefixeerde en geharmoniseerde potenties van zijn eigen wezen opgooit, naar buiten brengt, combineert, realiseert. Wanneer we blijven staan bij de kennis van onderscheidingen, kunnen we alleen omgaan met diamant of parel, zoals ze zijn, hun waarde, nuttigheden, variëteiten, fixeren, het beste gewone gebruik van hen maken en van hen profiteren; maar als we de kennis kunnen bereiken en hun elementen controleren en de algemene eigenschappen van de klassen, waartoe zij behoren, zouden we het vermogen kunnen bereiken om ofwel een diamant te maken of een parel voor ons plezier: nog verder gaan en beheersen wat alle materiele dingen in hun essentie zijn en we zouden zelfs het vermogen van transmutatie kunnen bereiken, dat de grootst mogelijke beheersing van de materiele Natuur zou geven. Zo bereikt de kennis van onderscheidingen zijn grootste waarheid en effectieve nut, wanneer we de diepere kennis bereiken, van wat onderscheidingen verzoent in de eenheid achter alle variaties. Die diepere kennis ontneemt de andere en meer oppervlakkige niet zijn effectiviteit, noch veroordeelt zij haar van hoogmoedigheid. Wij kunnen uit onze uiteindelijke materiele ontdekking niet concluderen, dat er geen oorspronkelijke substantie of materie is, alleen energie, die substantie manifesteert of zich manifesteert als substantie, --- die diamant en parel zijn niet-bestaand, onwerkelijk, alleen waar voor de illusie van onze zintuigen van perceptie en handeling, dat de ene substantie, energie of beweging de enkele eeuwige waarheid is en dat daarom het beste of alleen rationele gebruik van onze wetenschap het oplossen zou zijn van de diamant en parel en al het andere, dat we kunnen oplossen in deze ene eeuwige en oorspronkelijke werkelijkheid en voor altijd aan hun vormen en eigenschappen voorbijgaan. Er is een wezenlijkheid van dingen, een algemeenheid van dingen, een individualiteit van dingen; de algemeenheid en individualiteit zijn ware en eeuwige vermogens van de wezenlijkheid: dat transcendeert hen beiden, maar de drie samen en niet een op zichzelf zijn de eeuwige termen van bestaan.

Deze waarheid, die we kunnen zien, ofschoon met moeilijkheid en onder aanmerkelijke beperkingen, zelfs in de materiele wereld, waar de subtielere en hogere vermogens van zijn uitgesloten moeten worden van onze intellectuele operaties, wordt helderder en krachtiger, wanneer we opstijgen in de schaal. We zien de waarheid van onze classificaties en onderscheidingen, maar ook hun grenzen. Alle dingen zijn, terwijl ze verschillend zijn, toch een. Voor praktische doeleinden zijn plant, dier, mens verschillende bestaansvormen; wanneer we toch dieper kijken, zien we, dat de plant alleen een dier is met onvoldoende evolutie van zelfbewustzijn en dynamische kracht; het dier is de mens in de maak; de mens zelf is dat dier en toch maakt het iets meer zelfbewustzijn en dynamisch vermogen hem mens; en zo is hij ook weer het iets meer, dat in zijn wezen gevat en onderdrukt is als de potentie van het goddelijke, --- hij is god in de maak. In elk van deze, plant, dier, mens, god is de Eeuwige daar, die zichzelf als het ware bevat en onderdrukt om een zekere verklaring op te stellen van zijn wezen. Ieder is de hele Eeuwige besloten. De mens zelf, die alles opneemt, wat hem voorging en het omzet in de term van mensheid, is het individuele menselijke wezen en toch is hij de hele mensheid, de universele mens, die handelt in het individu als een menselijke persoonlijkheid. Hij is alles en toch is hij zichzelf en uniek. Hij is wat hij is, maar hij is ook het verleden van alles, wat hij was en de potentie van alles wat hij niet is. We kunnen hem niet begrijpen, wanneer we alleen kijken naar zijn huidige individualiteit, maar we kunnen hem ook niet begrijpen, als we alleen kijken naar zijn algemeenheid, zijn algemene term van mensheid, of terug gaan door exclusie van beiden naar een wezenlijkheid van zijn wezen, waarin zijn onderscheidende mensheid en zijn verbijzonderende individualiteit lijken te verdwijnen. Ieder ding is het Absolute, allen zijn die Ene, maar in deze drie termen maakt het Absolute altijd zijn verklaring van zijn ontwikkelde zelfbestaan. Wij zijn, door de essentiële eenheid, niet gedwongen te zeggen, dat alle verscheidene handelingen en werken van God tevergeefs, waardeloos, onwerkelijk, fenomenaal, illusoir zijn, en dat het beste en alleen rationele of superrationele gebruik, dat we kunnen maken van onze kennis, weggaan van hen is, ons kosmische en individuele bestaan oplossen in het essentiële wezen en afkomen van alle wording als een futiliteit voor altijd.

In onze praktische omgang met het leven moeten we dezelfde waarheid bereiken. Voor zekere praktische doeleinden moeten we zeggen, dat een ding goed of slecht is, mooi of lelijk, juist of onjuist en op die verklaring handelen; maar als we er onszelf door beperken, krijgen we geen werkelijke kennis. De wet van tegenstellingen is hier alleen rechtsgeldig, zo ver als twee verschillende en tegengestelde verklaringen niet waar kunnen zijn over hetzelfde ding op hetzelfde moment, in hetzelfde gebied, in hetzelfde opzicht, vanuit hetzelfde gezichtspunt en voor hetzelfde praktische doeleinde. Een grote oorlog, vernietiging of een geweldadige, alles omverwerpende revolutie, bijvoorbeeld, kan zich aan ons presenteren als een kwaad, een kwaadaardige en catastrofale wanorde, en het is zo in zekere opzichten, resultaten, manieren van er naar kijken; maar voor anderen kan het een groot goed zijn, omdat het snel het veld ruimt voor een nieuw goed of een meer bevredigende orde. Geen mens is simpel goed of simpel slecht; ieder mens is een mengsel van tegengestelden: we vinden deze tegengestelden zelfs vaak onontwarbaar vermengd in een enkel gevoel, een enkele handeling. Allerlei tegenstrijdige kwaliteiten, vermogens, waarden ontmoeten elkaar en komen samen om onze handeling, leven, natuur te vormen. We kunnen het alleen volledig begrijpen als we enig gevoel krijgen van het Absolute en toch naar zijn werkingen kijken in alle relatieven, die gemanifesteerd worden, --- niet alleen kijken naar ieder op zichzelf, maar ieder in relatie tot allen en naar wat hen allen voorbijgaat en verzoent. We kunnen in feite alleen kennen door het goddelijke gezichtspunt en doeleinde in dingen te krijgen en niet hoofdzakelijk te kijken naar ons eigen, ofschoon ons eigen beperkte menselijke gezichtspunt en kortstondige doeleinde hun geldigheid hebben in het kader van het Al. Want achter alle relatieven is er dit Absolute, dat hen hun wezen geeft en hun rechtvaardiging. Geen bijzondere handeling of opstelling in de wereld is op zichzelf absolute rechtvaardigheid, maar achter alle handelingen en opstellingen is er iets absoluut, dat we rechtvaardigheid noemen, dat zich uitdrukt door hun relatieven en die we zouden realiseren, als ons gezichtspunt en kennis veelomvattend waren, in plaats van dat zij zijn zoals zij zijn, gedeeltelijk, oppervlakkig, beperkt tot enkele ogenschijnlijke feiten en verschijningen. Zo is er ook een absoluut goed en een absolute schoonheid: maar we kunnen er alleen een glimp van opvangen, als we alle dingen onverdeeld omarmen, en voorbij hun verschijningen komen tot een of ander gevoel van wat tussen hen, allen en ieder, proberen door hun complexe termen te zeggen en uit te werken; geen onbepaalde, --- want de onbepaalde, die alleen het oorspronkelijke materiaal is of misschien de samengepakte conditie van bepaalden, zou door zichzelf helemaal niets uitleggen, --- maar het Absolute. We kunnen inderdaad de tegengestelde methode volgen van het opbreken van alle dingen en weigeren om naar hen te kijken als een geheel en in relatie met dat, wat hen rechtvaardigt, en zo een intellectuele conceptie creëren van absoluut kwaad, absolute onrechtvaardigheid, de absolute afschuwelijkheid, pijnlijkheid, trivialiteit, walgelijkheid of ijdelheid van alle dingen; maar dat is tot het uiterste najagen van de methode van Onwetendheid, wiens kijk is gebaseerd op verdeling. We kunnen zo niet op de juiste manier omgaan met de goddelijke werkingen. Omdat het Absolute zich uitdrukt door relatieven, waarvan we het geheim moeilijk vinden te doorgronden, omdat voor onze beperkte kijk alles een doelloos spel lijkt te zijn van tegengestelden en negatieven of een massa tegenstellingen, kunnen we niet concluderen, dat onze eerste beperkte kijk juist is of dat alles een vergeefse begoocheling van het denkvermogen is en geen werkelijkheid heeft. Noch kunnen we alles oplossen door een oorspronkelijke onverzoende tegenstelling, die de hele rest moet verklaren. De menselijke rede is verkeerd om een gescheiden en definitieve waarde te bevestigen aan iedere tegenstelling op zichzelf of af te komen van de ene door de andere helemaal te ontkennen; maar hij is juist om te weigeren de koppeling van tegenstellingen te accepteren als uiteindelijk en als het laatste woord, die nog op geen enkele manier samen verzoend zijn of anders hun bron en betekenis hebben gevonden in iets voorbij hun tegenstelling.

We kunnen ook geen verzoening of uitleg bewerkstelligen van de oorspronkelijke tegenstellingen van bestaan door toevlucht te nemen in ons concept van Tijd. Tijd, zoals wij het kennen of opvatten, is alleen ons middel om dingen in opeenvolging te realiseren, het is een conditie en oorzaak van condities, varieert op verschillende niveaus van bestaan, varieert zelfs voor wezens op een en hetzelfde niveau: dat is, zogezegd, geen Absolute en kan de primaire relaties van het Absolute niet uitleggen. Zij werken zichzelf in detail uit in Tijd en lijken voor ons mentale en vitale wezen erdoor bepaald te worden; maar dat gelijken brengt ons niet terug naar hun bronnen en principes. Wij maken het onderscheid van geconditioneerd en ongeconditioneerd en we stellen ons voor, dat het ongeconditioneerde geconditioneerd werd, het Oneindige werd eindig op een of andere datum in de Tijd en kan ophouden eindig te zijn op enige andere datum in de Tijd, omdat het zo aan ons verschijnt in details, bijzonderheden of met betrekking tot dit of dat systeem van dingen. Maar als we kijken naar het bestaan als geheel, zien we, dat het oneindige en eindige co-existeren en bestaan in en door elkaar. Zelfs als ons universum ritmisch in Tijd zou verdwijnen en weer verschijnen, zoals het oude geloof was, zou dat ook alleen een groot detail zijn en zou niet laten zien, dat op een bijzondere tijd alle voorwaarden verdwijnen in het hele gebied van oneindig bestaan en het hele Wezen het ongeconditioneerde wordt, op een andere weer de werkelijkheid opneemt of de verschijning van condities. De eerste bron en de primaire relaties liggen voorbij onze mentale verdelingen van Tijd, in de goddelijke tijdloosheid, of anders in de ondeelbare of eeuwige Tijd, waarvan onze verdelingen en opvolgingen alleen beelden zijn in een mentale ervaring.

Daar zien we, dat alles samenkomt en alle principes, alle hardnekkige werkelijkheden van bestaan, --- want het eindige als een principe van zijn is net zo hardnekkig als het oneindige, --- staan in een primaire relatie met elkaar in een vrije, geen exclusieve eenheid van het Absolute, en dat de manier, waarop zij zich aan ons presenteren in een materiele of mentale wereld, alleen een uitwerking is van hen in secundaire, tertiaire of nog lagere relatieven. Het Absolute is niet het tegengestelde van zichzelf geworden e op een zekere datum werkelijke of onwerkelijke relativiteit aangenomen, waartoe zij oorspronkelijk niet in staat was, noch is de Ene door een wonder de Velen geworden, noch is de ongeconditioneerde afgeweken naar de geconditioneerde, noch degene zonder kwaliteiten uitgesproten naar kwaliteiten. Deze tegenstellingen zijn alleen de geriefelijkheden van ons mentale bewustzijn, onze verdelingen van het ondeelbare. De dingen, die zij vertegenwoordigen, zijn geen ficties, zij zijn werkelijkheden, maar zij worden niet op de juiste manier gekend als zij gezet worden in een onverzoenbare tegenstelling tot of scheiding van elkaar; want er is geen zodanige onverzoenbare tegenstelling of scheiding van hen in het alzicht van het Absolute. Dit is niet alleen de zwakheid van onze wetenschappelijke verdelingen en metafysische onderscheidingen, maar van onze exclusieve spirituele realisaties, die alleen exclusief zijn, omdat we om hen te bereiken, moeten beginnen vanuit ons beperkende en verdelende mentale bewustzijn. Wij moeten de metafysische onderscheidingen maken om onze intelligentie te helpen naar een waarheid, die hem te boven gaat, omdat het alleen zo is, dat hij kan ontsnappen uit de verwarringen van onze eerste niet onderscheidende mentale kijk op dingen; maar als we ons door hen binden tot het eind, maken we kettingen van wat alleen onze eerste hulp zou moeten zijn. Wij moeten ook gebruik maken van onderscheiden spirituele realisaties, die eerst tegengesteld zouden kunnen lijken aan elkaar, want als mentale wezens is het moeilijk of onmogelijk voor ons om onmiddellijk groot en volledig te grijpen, wat voorbij onze mentaliteit ligt; maar we maken fouten, wanneer we hen intellectualiseren in enige waarheden, --- zoals, wanneer we aannemen, dat de Onpersoonlijke de enige uiteindelijke realisatie moet zijn en de rest schepping van Maya of verklaren, dat de Saguna, het Goddelijke in zijn kwaliteiten, dat is en de onpersoonlijkheid wegduwen van onze spirituele ervaring. We moeten zien, dat deze beide realisaties van de grote spirituele zoekers even geldig zijn in zichzelf, even ongeldig tegenover elkaar; zij zijn een en dezelfde Werkelijkheid, die ervaren wordt aan twee zijden, die beiden noodzakelijk zijn voor de volle kennis en ervaring van elkaar en van wat zij beiden zijn. Zo is het met de Ene en de Velen, het eindige en het oneindige, het transcendente en het kosmische, het individu en het universele; ieder is de ander, zowel als zichzelf en geen van beiden kan geheel gekend worden zonder de ander en zonder hun verschijning van tegengestelde opposities voorbij te gaan.

Wij zien dan, dat er drie termen zijn van het ene bestaan, transcendent, universeel en individueel en dat ieder van deze altijd heimelijk of openlijk de twee anderen bevat. Het Transcendente bezit altijd zichzelf en controleert de andere twee als de basis van zijn eigen tijdelijke mogelijkheden; dat is het Goddelijke, het eeuwige albezittende Godbewustzijn, almachtig, alwetend, alomtegenwoordig, dat alle bestaansvormen informeert, omarmt, bestuurt. Het menselijke wezen is hier op aarde het hoogste vermogen van de derde term, het individu, want alleen hij kan zijn kritische draaipunt, de beweging van zelfmanifestatie uitwerken, die aan ons verschijnt als de involutie en de evolutie van het goddelijke bewustzijn tussen de twee termen van de Onwetendheid en de Kennis. Het vermogen van het individu om in zijn bewustzijn door zelfkennis zijn eenheid te bezitten met het Transcendente en het universele, met het Ene Wezen en alle wezens en te leven in die kennis en zijn leven er door te transformeren, maakt de uitwerking van de goddelijke zelfmanifestatie door het individu mogelijk; en de aankomst van het individu, --- niet in een, maar in allen, --- bij het goddelijk leven is het enige bevatbare object van de beweging. Het bestaan van het individu is geen fout in een of ander zelf van het Absolute, dat dat zelf naderhand ontdekt; want het is onmogelijk, dat het absolute zelfgewaarzijn of iets, dat er een mee is, onwetend zou moeten zijn van zijn eigen waarheid en zijn eigen capaciteiten en verraden door die onwetendheid, ofwel naar een vals idee van zichzelf, die hij moet corrigeren of een onpraktische onderneming, die hij moet opgeven. Noch is het individuele bestaan een ondergeschikte omstandigheid in een goddelijk spel of Lila, een spel, dat bestaat in een voortdurende revolutie door niet eindigende cycli van plezier en lijden zonder enige hogere hoop in de Lila zelf of enig resultaat van haar, behalve de toevallige ontsnapping van enkelen van tijd tot tijd uit hun slavernij aan deze onwetendheid. We zouden gedwongen kunnen zijn om die meedogenloze en desastreuze kijk op de werkingen van God te behouden als de mens geen vermogen van zelftranscendentie had of geen vermogen om de condities van het spel door zelfkennis dichter en dichter te transformeren tot de waarheid van de goddelijke Heerlijkheid. In dat vermogen ligt de rechtvaardiging van het individuele bestaan; het individu en het universele, die in zichzelf het goddelijke licht, vermogen, vreugde van het transcendente Sachchidananda ontvouwen, dat zich altijd boven hen manifesteert, altijd heimelijk achter hun oppervlakkige verschijningen, is de verborgen intentie, de uiteindelijke betekenis van het goddelijke spel, de Lila. Maar het moet in henzelf, in hun transformatie, maar ook in hun volharding en volmaakte relaties, niet in hun zelfvernietiging ontvouwd worden. Anders zou er geen reden voor hen zijn om ooit bestaan te hebben; de mogelijkheid van het ontvouwen van God in het individu is het geheim van het raadsel; zijn aanwezigheid daar en deze intentie van zelfontvouwen zijn de sleutel naar de wereld van Kennis-Onwetendheid.

HOOFDSTUK IV

Het Goddelijke en het Ongoddelijke.

De Ziener, de Denker, de Zelfbestaande, die overal wordt, heeft alles volmaakt geordend sinds eeuwige jaren.

Isha Upanishad. [17]

Velen, gezuiverd door kennis, hebben Mijn toestand van zijn bereikt.... Zij hebben gelijkheid bereikt in hun wet van zijn aan Mij.

Gita.[18]

Ken Dat voor de Brahman en niet dit, wat mensen hier koesteren.

Kena Upanishad. [19]

Een, die het innerlijke Zelf bestuurt van alle wezens.... Zoals de Zon, het oog van de wereld, niet geraakt wordt door de uitwendige fouten van zicht, zo wordt het innerlijke Zelf niet geraakt door het verdriet van de wereld..

Katha Upanishad. [20]

De Heer verblijft in het hart van alle wezens.

Gita.[21]

HET UNIVERSUM is een manifestatie van een oneindig en eeuwig Al-Bestaan: het Goddelijk Wezen verblijft in al wat is; wij zijn zelf dat in onszelf, in ons eigen diepste wezen; onze ziel, de geheime inwonende psychische entiteit, is een deel van het Goddelijke Bewustzijn en Essentie. Dit is het gezichtspunt, dat we ingenomen hebben over ons bestaan; maar tegelijkertijd spreken we over een goddelijk leven als de culminatie van het evolutionaire proces en het gebruik van de frase houdt in, dat ons huidige leven ongoddelijk is en ook al het leven, dat beneden ons is. Op het eerste gezicht lijkt dit een zelfcontradictie; in plaats van een onderscheid maken tussen het goddelijke leven, waarnaar we streven en een huidig ongoddelijk bestaan, zou het logischer zijn om te spreken over een opstijging van niveau naar een hoger niveau van een goddelijke manifestatie. Het zou toegegeven kunnen worden, dat essentieel, wanneer we kijken naar alleen de innerlijke werkelijkheid en de suggesties van het uiterlijke beeld niet meetellen, zo de natuur van de evolutie zou kunnen zijn, de verandering, die we moeten ondergaan in de Natuur; zo zou het waarschijnlijk verschijnen voor het onpartijdige oog van een universele visie, die niet gehinderd wordt door onze dualiteiten van kennis en onwetendheid, goed en kwaad, geluk en lijden, en dat deelneemt aan het onbelemmerde bewustzijn en de heerlijkheid van Sachchidananda. En toch heeft, vanuit het praktische en relatieve gezichtspunt, als onderscheiden van een essentiële visie, de onderscheiding tussen het goddelijke en ongoddelijke een aanhoudende waarde, een erg nadrukkelijke betekenis. Dit is dan een aspect van het probleem, dat het nodig heeft om in het licht gebracht en zijn ware belangrijkheid vast te stellen.

De onderscheiding tussen het goddelijke en ongoddelijke leven is in feite identiek aan de onderscheiding, die ten grondslag licht aan een leven van Kennis, dat geleefd wordt in zelfgewaarzijn en in het vermogen van het Licht en een leven van Onwetendheid, --- in ieder geval presenteert zij zich zo in een wereld, die langzaam en met moeite evolueert uit een oorspronkelijke Onbewustheid. Al het leven, dat deze Onbewustheid nog als haar basis heeft, wordt bestempeld met het merk van radicale onvolmaaktheid, want zelfs als zij genoegen neemt met haar eigen type, is het een genoegdoening met iets, dat incompleet en onharmonieus is, een lapwerk van disharmoniëen: aan de andere kant zou zelfs een zuiver mentaal en vitaal leven volmaakt zijn binnen haar beperkingen, wanneer zij gebaseerd was op een beperkt, maar harmonieus zelfvermogen en zelfkennis. Deze slavernij aan een eeuwigdurend merk van onvolmaaktheid en disharmonie is het merk van het ongoddelijke; een goddelijk leven zou, aan de andere kant, zelfs, wanneer zij voortgaat van het weinige naar het meerdere, in ieder stadium harmonieus zijn in haar principe en detail: zij zou een stevige grond zijn, waarop vrijheid en perfectie natuurlijk zouden kunnen floreren of groeien naar hun hoogste formaat, verfijnen en uitbreiden naar hun meest subtiele overvloed. Alle onvolmaaktheden, alle volmaaktheden moeten in ogenschouw genomen worden in onze beschouwing van het verschil tussen een ongoddelijk en een goddelijk bestaan: maar gewoonlijk, wanneer we het onderscheid maken, doen we het als menselijk wezens, die worstelen onder de druk van het leven en de moeilijkheden van ons gedrag temidden van haar onmiddellijke problemen en verwardheden; het meeste denken we aan het onderscheid, dat we verplicht zijn te maken tussen goed en kwaad of over dat met haar verwante probleem van dualiteit, het mengsel in ons van geluk en lijden. Wanneer we intellectueel zoeken naar een goddelijke aanwezigheid in dingen, een goddelijke oorsprong van de wereld, een goddelijk bestuur over haar werkingen, zijn de aanwezigheid van kwaad, de aandrang tot lijden, het grote, het enorme deel, dat geofferd wordt aan pijn, verdriet en kwelling in de economie van de Natuur, de wrede fenomenen, die onze rede verbijsteren en het instructieve geloof te boven gaan van de mensheid in een zodanige oorsprong en bestuur of in een alziende, allesbepalende en alomtegenwoordige Goddelijke Immanentie. Andere moeilijkheden zouden we gemakkelijker en gelukkiger kunnen oplossen en een verschuiving kunnen maken om beter tevreden te kunnen zijn met de onderhavige afdoendheid van onze oplossingen. Maar deze standaard van beoordeling is niet voldoende uitgebreid en wordt gebaseerd op een te menselijk gezichtspunt; want voor een wijdere zienswijze verschijnen kwaad en lijden alleen als een voorkomend aspect, zij zijn niet het hele defect, zelfs niet de wortel van de materie. De som van de onvolmaaktheden van de wereld wordt niet gevormd uit alleen deze twee tekortkomingen; er is meer dan de val, als er een val was, van ons spirituele of materiele wezen van goed en van geluk of van het falen van onze natuur om kwaad en lijden teboven te komen. Naast de deficiëntie van de ethische en hedonistische genoegdoeningen, vereist door ons wezen, het gebrek aan het Goede en Heerlijkheid in onze wereldervaring, is er ook de deficiëntie van andere goddelijke graden; want Kennis, Waarheid, Schoonheid, Vermogen, Eenheid zijn, zij ook, de materie en elementen van een goddelijk leven, en deze worden aan ons gegeven op een karige en zuinige manier; toch zijn zij allen, in hun absolute, vermogens van de Goddelijke Natuur.

Het is dan niet mogelijk om de beschrijving van de ongoddelijke onvolmaaktheid van ons en van de wereld enkel te beperken tot moreel kwaad of zintuiglijk lijden; er is meer in het wereldenigma dan hun dubbele probleem, --- want zij zijn alleen twee sterke resultaten van een algemeen principe. We moeten het algemene principe van onvolmaaktheid toestaan en beschouwen. Wanneer we deze algemene onvolmaaktheid van dichtbij bekijken, zullen we zien, dat zij eerst bestaat in een beperking in ons van de goddelijke elementen, die hen berooft van hun goddelijkheid, dan in een gevarieerde veelvertakkende verstoring, een perversie, een tegengestelde draai, een vervalsend vertrek van een of andere ideale Waarheid van zijn. Voor onze denkvermogens, die die Waarheid niet bezitten, maar haar kunnen ontvangen, vertegenwoordigt dit vertrek zichzelf, ofwel als een toestand, waar we spiritueel vanaf gedwaald zijn of als een mogelijkheid of belofte, die we niet kunnen vervullen, niet kunnen realiseren, omdat zij alleen als een ideaal bestaat. Er is ofwel een val geweest van de innerlijke geest van een groter bewustzijn en kennis, heerlijkheid, liefde en schoonheid, vermogen en capaciteit, harmonie en goed, of anders is er een mislukking van onze worstelende natuur, een impotentie om te bereiken wat we instinctief zien goddelijk en werkelijk te zijn. Wanneer we de oorzaak van de val of mislukking binnendringen, zullen we zien, dat alles voortkomt uit het ene primaire feit, dat ons wezen, bewustzijn, kracht, ervaring een principe of een effectief fenomeen van verdeling of scheuring vertegenwoordigen, --- niet juist in hun zelf, maar in hun oppervlakkige, pragmatische natuur --- in de eenheid van het Goddelijke Bestaan. Deze verdeling wordt in zijn onvermijdelijke praktische effect een beperking van het goddelijke bewustzijn en kennis, de goddelijke heerlijkheid en schoonheid, het goddelijke vermogen en capaciteit, de goddelijke harmonie en goed: er is een beperking van volledigheid en heelheid, een blindheid in onze visie van deze dingen, een lamheid in ons volgen van hen, in onze ervaring van hen een fragmentatie, een vermindering van vermogen en intensiteit, een verlaging van kwaliteit, --- het merk van een afdaling van spirituele hoogten of anders van een bewustzijn, dat tevoorschijn komt uit de ongevoelige neutrale eentonigheid van het Onbewuste; de intensiteiten, die normaal zijn en natuurlijk op hogere gebieden, zijn verloren in ons of verflauwd om zo te harmoniseren met het zwart en grijs van ons materieel bestaan. Daar komt ook door een secundair achterliggend effect een perversie omhoog van deze hoogste dingen; in onze beperkte geestesgesteldheid komen onbewustzijn en verkeerd bewustzijn tussenbeide, onwetendheid bedekt onze hele natuur, en --- door de verkeerde toepassing of verkeerde richting van een onvolmaakte wil en kennis, door automatische reacties van onze verminderde bewustzijnskracht en de ongerijmde armoede van onze substantie --- tegenstellingen van de goddelijke elementen worden gevormd, onvermogen, inertie, valsheid, fout, pijn en verdriet, verkeerd handelen, disharmonie, kwaad. Er is ook altijd, ergens verborgen in onze zelven, gekoesterd in onze schuilhoeken, zelfs, wanneer het niet openlijk gevoeld wordt in de bewuste natuur, zelfs, wanneer het geweigerd wordt door de delen van ons, die deze dingen martelen, een gehechtheid aan deze ervaring van verdeling, een vasthouden aan de verdeelde manier van zijn, die de wegneming tegenhoudt van dit ongeluk of hun weigering en verwijdering. Want sinds het principe van Bewustzijn-Kracht en Ananda aan de wortel staat van alle manifestatie, kan niets blijven bestaan, als het geen wil had in onze natuur, een sanctie van de Purusha, een aanhoudend plezier in een of ander deel van het wezen, zelfs ofschoon het een of pervers plezier is, om het te bestendigen.

Wanneer we zeggen, dat alles een goddelijke manifestatie is, zelfs wat we ongoddelijk noemen, bedoelen we, dat alles in haar essentie goddelijk is, zelfs als de vorm ons verbijstert of afstoot. Of, om het in een formule te gieten, waaraan ons psychologische gevoel makkelijke zijn fiat kan geven, in alle dingen is er een tegenwoordigheid, een primaire Werkelijkheid, --- het Zelf, het Goddelijke, Brahman, --- die altijd zuiver, perfect, zaligvol, oneindig is: zijn oneindigheid wordt niet beïnvloed door de beperkingen van relatieve dingen; zijn zuiverheid wordt niet bezoedeld door onze zonde en kwaad; zijn zaligheid wordt niet aangeraakt door onze pijn en lijden; zijn volmaaktheid wordt niet aangetast door onze tekortkomingen van bewustzijn, kennis, wil, eenheid. In zekere beelden van de Upanishads wordt de goddelijke Purusha beschreven als het ene Vuur, dat alle vormen is binnengegaan en zichzelf vormt in overeenstemming met de vorm als de ene Zon, die alles onverdeeld verlicht en niet beïnvloedt wordt door de fouten van ons zien. Maar deze affirmatie is niet genoeg; het laat het probleem onopgelost, waarom, wat in zichzelf altijd zuiver, volmaakt, zaligvol, oneindig is, niet alleen in zijn manifestatie onvolmaaktheid en beperking, onzuiverheid en lijden en valsheid en kwaad zou tolereren, maar het lijkt te onderhouden en aan te moedigen: hij zet de dualiteit op, die het probleem vormt, maar lost haar niet op.

Wanneer we eenvoudig deze disharmonische feiten van bestaan in elkaars tegenwoordigheid laten staan, worden we gedreven om te concluderen dat er geen verzoening mogelijk is; al wat we kunnen doen, is zoveel mogelijk vast houden aan een verdiepend gevoel van de vreugde van de zuivere en essentiële Tegenwoordigheid en het beste doen dat we kunnen met de niet overeenkomstige uiterlijkheid, tot we in haar plaats de wet van haar goddelijke tegengestelde kunnen opleggen. Of anders moeten we eerder zoeken naar een ontsnapping dan naar een oplossing. Want we kunnen zeggen, dat de innerlijke Tegenwoordigheid alleen een Waarheid is en de niet overeenkomstige uiterlijkheid een valsheid of illusie, gecreëerd door een mysterieus principe van Onwetendheid; ons probleem is een of andere uitweg te vinden uit de valsheid van de gemanifesteerde wereld naar de waarheid van de verborgen Werkelijkheid. Of we kunnen met de Buddhist vasthouden, dat er geen noodzaak van uitleg is, omdat er dit ene praktische feit is van de onvolmaaktheid en tijdelijkheid van dingen en geen Zelf, Goddelijkheid of Brahman, want dat is ook een illusie van ons bewustzijn: het ene, dat noodzakelijk is voor de bevrijding, is af te komen van de hardnekkige structuur van ideeën en de hardnekkige energie van handeling, die een continuïteit onderhouden in de stroom van de tijdelijkheid. Op deze weg van ontsnapping bereiken we zelfvernietiging in Nirvana; het probleem van dingen krijgt zichzelf vernietigd door onze eigen zelfvernietiging. Dit is een uitweg, maar het ziet er niet uit als de ware en enige uitweg, noch zijn de andere oplossingen helemaal bevredigend. Het is een feit, dat door uitsluiting van de niet overeenkomstige manifestatie uit ons innerlijke bewustzijn als een oppervlakkige uiterlijkheid, door alleen te staan op de zuivere en volmaakte Tegenwoordigheid, we individueel een diep en zaligvol gevoel kunnen verkrijgen van deze stille Goddelijkheid, kunnen binnengaan in het heiligdom, kunnen leven in het licht en vervulling. Een exclusieve innerlijke concentratie op het Werkelijke, het Eeuwige is mogelijk, zelfs een zelfonderdompeling, waarmee we de dissonanten van het universum kunnen verliezen of wegdoen. Maar er is ook ergens diep beneden in ons de noodzaak van een totaal bewustzijn, er is in de Natuur een heimelijk universeel zoeken naar het hele Goddelijke, een impuls naar een of ander totaal gewaarzijn en heerlijkheid en vermogen van bestaan; deze noodzaak van een heel wezen, een totale kennis, deze integrale wil in ons wordt niet volledig bevredigd door deze oplossingen. Zolang als de wereld niet goddelijk aan ons uitgelegd wordt, blijft het Goddelijke onvolmaakt bekend; want ook de wereld is Dat en zolang het niet aanwezig is voor ons bewustzijn en in bezit van onze vermogens van bewustzijn in de zin van het goddelijke wezen, zijn we niet in het bezit van de hele Goddelijkheid.

Het is mogelijk op andere wijze te ontsnappen uit het probleem: want door altijd de essentiële Aanwezigheid toe te geven, kunnen we nu de goddelijkheid van de manifestatie rechtvaardigen door de menselijke kijk te corrigeren van vervolmaking of het opzij te zetten als een te beperkte mentale standaard. We zouden kunnen zeggen, dat niet alleen de Geest in dingen absoluut volmaakt en goddelijk is, maar dat ieder ding ook relatief volmaakt en goddelijk is in zichzelf, in zijn uitdrukking van wat het moet uitdrukken van de mogelijkheden van bestaan, in zijn aanvaarding van zijn juiste plaats in de volledige manifestatie. Ieder ding is goddelijk in zichzelf, omdat ieder een feit en idee is van het goddelijk wezen, kennis en wil, die zich onfeilbaar vervullen overeenkomstig de wet van die bepaalde manifestatie. Ieder wezen is in bezit van de kennis, de kracht, de maat en soort zaligheid van bestaan, die precies juist is voor zijn eigen natuur; ieder werkt in de gradaties van ervaring, bepaald door een heimelijke inherente wil, een ingeboren wet, een intrinsiek vermogen van het zelf, een verborgen betekenis. Het is zo volmaakt in de relatie van zijn fenomenen met de wet van zijn wezen; want allen zijn in harmonie met dat, ontspringen eraan, passen zichzelf aan aan zijn doeleinde overeenkomstig de onfeilbaarheid van de goddelijke Wil en Kennis, die aan het werk is binnen het schepsel. Hij is ook volmaakt en goddelijk in zijn relatie met het geheel, in zijn juiste plaats in het geheel; voor die totaliteit is het noodzakelijk en hij vervult er in een deel, waarmee de vervolmaking, werkelijk en voortgegaan in universele harmonie, de aanpassing van allen erin aan zijn hele doel en zijn hele betekenis geholpen wordt en afgemaakt. Dat voor ons een ding ongoddelijk lijkt, als we ons haasten om dit of dat fenomeen te veroordelen als onverenigbaar met de natuur van een goddelijk wezen, komt, omdat we onwetend zijn over de betekenis en het doel van het Goddelijke in de wereld in zijn totaliteit. Omdat we alleen delen en fragmenten zien, beoordelen we ieder op zichzelf, alsof het het geheel zou zijn, beoordelen we ook de uitwendige fenomenen zonder hun geheime betekenis te kennen; maar door zo te doen, schenden we onze waardering van dingen, zetten er een stempel op van een oorspronkelijke en fundamentele fout. Volmaaktheid kan niet verblijven in het ding in zijn afgescheidenheid, want die afgescheidenheid is een illusie; volmaaktheid is de volmaaktheid van de volledige goddelijke harmonie.

Dit alles kan tot op zekere hoogte zo ver als het gaat waar zijn; maar dit is ook een op zichzelf onvolledige oplossing en het kan ons geen volledige voldoening geven. Het neemt onvoldoende rekenschap van het menselijke bewustzijn en het menselijke gezichtspunt, van waar we moeten beginnen; het geeft ons geen visie van de harmonie, die zij aanvoert, en dus kan zij niet aan onze eis voldoen of overtuigen, maar spreekt alleen door een koude intellectuele conceptie ons acute menselijke gevoel tegen van de werkelijkheid van kwaad en onvolmaaktheid; zij geeft ook geen leiding aan het psychische element in onze natuur, de aspiratie van de ziel naar licht en waarheid en naar een spirituele overwinning, een victorie over onvolmaaktheid en kwaad. Op zichzelf betekent deze kijk op dingen weinig meer dan het gemakkelijke dogma, dat ons vertelt, dat alles goed is, omdat alles volmaakt bepaald is door de goddelijke Wijsheid. Zij levert ons niets beters dan een aanvullend intellectueel en filosofisch optimisme: geen licht wordt gekeerd naar de verontrustende feiten van pijn, lijden en disharmonie, waarvan ons menselijke bewustzijn voortdurend en verstorend getuige is; er is op zijn hoogst een suggestie, dat er in de goddelijke rede van dingen een sleutel naar deze dingen is, waartoe we geen toegang hebben. Dit is geen voldoende antwoord aan onze ontevredenheid en onze aspiratie, die, hoe onwetend ook in hun reacties, hoe vermengd ook hun mentale motieven, moeten overeenkomen met een goddelijke werkelijkheid, dieper beneden in ons wezen. Een Goddelijk Geheel, dat volmaakt is door reden van de onvolmaaktheid van zijn delen, loopt het risico om zelf alleen volmaakt te zijn in onvolmaaktheid, omdat hij helemaal een of andere etappe in een onvolbracht doeleinde vervult; het is dan een huidige maar geen uiteindelijke Volledigheid. We kunnen er het Griekse gezegde op toepassen, Theos ouk estin alla gignetai, het Goddelijke is nog niet wezenlijk, maar is in wording. Het ware Goddelijke zou dan heimelijk in ons zijn en misschien allerhoogst boven ons; het Goddelijke in ons en boven ons vinden zou de werkelijke oplossing zijn, volmaakt worden, zoals Dat volmaakt is, bevrijding bereiken door gelijkenis ermee of door verkrijgen van de wet van zijn natuur, sādṛśya,sādharmya.

Wanneer het menselijke bewustzijn gebonden zou worden aan het gevoel van onvolmaaktheid en de aanvaarding ervan als de wet van ons leven en juist het karakter van ons bestaan, --- een beredeneerde aanvaarding, die in onze menselijke natuur zou kunnen antwoorden aan de blinde dierlijke aanvaarding van de dierlijke natuur, --- dan zouden we kunnen zeggen, dat wat we zijn de grens markeert van de goddelijke zelfuitdrukking in ons; we zouden ook kunnen geloven, dat onze onvolmaaktheden en noden werkten voor de algemene harmonie en vervolmaking van dingen en onszelf troosten met deze filosofische balsem, aangeboden voor onze wonden, tevredengesteld om tussen de valkuilen van het leven te bewegen met zoveel rationele voorzichtigheid of zoveel filosofische schranderheid en berusting als onze onvolledige mentale wijsheid en onze ongeduldige vitale delen toestonden. Of anders, wanneer we toevlucht nemen in de meer troostende vurigheden van religie, zouden we aan alles kunnen toegeven als de wil van God in de hoop op of het geloof in beloning in een Paradijs, waarvoorbij wij zullen binnentreden in een gelukkiger bestaan en een meer zuivere en volmaakte natuur aannemen. Maar er is een essentiële factor in ons menselijke bewustzijn en haar werkingen, die, niet minder dan de rede, haar volledig onderscheidt van het dier: er is niet alleen een mentaal deel in ons, die onvolmaaktheid herkent, er is een psychisch deel in ons, dat het weigert. De ontevredenheid van onze ziel met onvolmaaktheid als een wet van leven op aarde, haar aspiratie naar de eliminatie van alle onvolmaaktheden van onze natuur, niet alleen in een hemel en er voorbij, waar het automatisch onmogelijk zou zijn om onvolmaakt te zijn, maar hier en nu in een leven, waar volmaaktheid veroverd moet worden door evolutie en strijd, zijn net zoveel een wet van ons wezen als die, waar zij tegen strijden; zij zijn ook goddelijk, --- een goddelijke ontevredenheid, een goddelijke aspiratie. In hen is het inherente licht van een vermogen van binnen, die hen in ons onderhoudt, zodat het Goddelijke daar niet alleen zou kunnen zijn als een verborgen Werkelijkheid in onze spirituele heimelijkheden, maar zichzelf ontvouwt in de evolutie van de Natuur.

In dit licht kunnen we toegeven, dat alles volmaakt werkt naar een goddelijk einde door een goddelijke wijsheid en daarom is ieder ding op die manier volmaakt op zijn plaats gezet; maar we zeggen, dat dat niet het geheel is van het goddelijke doeleinde. Want wat is, is alleen te rechtvaardigen, vindt zijn volmaakte zin en voldoening in dat wat kan en zal zijn. Er is ongetwijfeld een sleutel in de goddelijke rede, die dingen zou rechtvaardigen zoals ze zijn door hun juiste betekenis te openbaren en ware geheim als anders, subtieler, dieper dan hun buitenwaartse bedoeling en fenomenale verschijning, die alles is, dat normaal opgevangen kan worden door onze huidige intelligentie: maar we kunnen niet tevreden zijn met dat geloof, de spirituele sleutel van dingen zoeken en vinden is de wet van ons wezen. Het teken van de vondst is geen filosofische intellectuele erkenning en een opgegeven of wijze acceptatie van dingen, zoals zij zijn, door een of andere goddelijke zin en doeleinde in hen, die ons teboven gaat; het werkelijke teken is een elevatie naar de spirituele kennis en het vermogen, dat de wet zal transformeren en de fenomenen en uiterlijke vormen van ons leven dichter naar een waar beeld van die goddelijke zin en dat doeleinde. Het is juist en redelijk om met gelijkmoedigheid lijden en onderwerping aan gebrek te doorstaan als de onmiddellijke wil van God, een huidige wet van onvolmaaktheid, opgelegd aan onze leden, maar met de voorwaarde, dat we het ook herkennen als de wil van God in ons om kwaad en lijden te transcenderen, om onvolmaaktheid te transformeren in volmaaktheid, om te rijzen naar een hogere wet van de Goddelijke Natuur. In ons menselijke bewustzijn is er een beeld van een ideale waarheid van zijn, een goddelijke natuur, een beginnende godheid: in relatie met die hogere waarheid kan onze huidige toestand van onvolmaaktheid relatief beschreven worden als een ongoddelijk leven en de condities van de wereld, van waaruit wij starten als ongoddelijke condities; de onvolmaaktheden zijn de aanwijzing, die ons gegeven wordt, dat zij er zijn als eerste vermommingen, niet als de bedoelde uitdrukking van het goddelijke wezen en de goddelijke natuur. Het Vermogen in ons, de besloten Goddelijkheid, heeft de vlam aangestoken van aspiratie, schildert het beeld van het ideaal, houdt onze ontevredenheid levend, en zet ons aan om de vermomming af te gooien en de Godheid te openbaren of, in de Vedische frase, te vormen en ontsluiten in de manifeste geest, denkvermogen, leven, en lichaam van dit aardse schepsel. Onze huidige natuur kan alleen overgankelijk zijn, onze onvolmaakte status een beginpunt en gelegenheid voor de verwerving van een andere hogere, wijdere en grotere, die goddelijk en volmaakt zal zijn, en niet alleen volmaakt door de geheime geest er in, maar in zijn manifestatie en meest uiterlijke vorm van bestaan.

Maar deze conclusies zijn alleen de eerste redeneringen of primaire intuïties, gebaseerd op onze innerlijke zelfervaring en de klaarblijkelijke feiten van het universele bestaan. Zij kunnen niet helemaal gevalideerd worden, tenzij we de werkelijke oorzaak weten van onwetendheid, onvolmaaktheid en lijden en hun plaats in het kosmische doel of de kosmische orde. Er zijn drie voorstellingen over God en de wereld, --- wanneer we het Goddelijke Bestaan toegeven, --- waarvan de algemene rede en bewustzijn van de mensheid getuigenis aflegt; maar een van de drie, --- die nog noodzakelijk gemaakt wordt door het karakter van de wereld, waarin wij leven, --- harmoniseert niet met de andere twee, en door deze disharmonie wordt het menselijke denkvermogen geworpen in grote perplexiteiten van contradictie en gedreven naar twijfel en ontkenning. Want eerst vinden we een alomtegenwoordige Goddelijkheid en Werkelijkheid bevestigd, zuiver, volmaakt en zaligvol, zonder wie, naast wie niets kan bestaan, omdat alles alleen bestaat door hem en in zijn wezen. Alle denken over het onderwerp, dat niet atheïstisch is of materialistisch of anders primitief en antropomorfisch, moet beginnen bij deze erkenning of dit fundamentele concept bereiken. Het is waar, dat zekere religies een extrakosmische Godheid lijken te veronderstellen, die een wereld geschapen heeft buiten en apart van zijn eigen bestaan; maar, wanneer zij komen tot construeren van een theologie of spirituele filosofie, erkennen zij ook een alomtegenwoordigheid of immanentie, --- want deze alomtegenwoordigheid legt zichzelf op, is een noodzaak voor spiritueel denken. Wanneer er een zodanige Goddelijkheid, Zelf of Werkelijkheid is, moet zij overal zijn, een en ondeelbaar, niets kan mogelijkerwijze bestaan apart van zijn bestaan; niets kan geboren worden uit iets anders dan Dat; er kan niets zijn, dat niet gedragen wordt door Dat, onafhankelijk Ervan, ongevuld door de adem en het vermogen van Zijn wezen. Er is inderdaad van uitgegaan, dat de onwetendheid, de onvolmaaktheid, het lijden van deze wereld niet ondersteund worden door het Goddelijke Bestaan; maar dan moeten we twee Goden veronderstellen, een Ormudz van het goede en een Ahriman van het kwade of misschien een volmaakt suprakosmisch en immanent Wezen, en een onvolmaakte kosmische Demiurg of gescheiden ongoddelijke Natuur. Dit is een mogelijke conceptie, maar onwaarschijnlijk voor onze hoogste intelligentie, --- het kan op zijn hoogst alleen een ondergeschikt aspect zijn, niet de oorspronkelijke waarheid of de hele waarheid van dingen; noch kunnen we veronderstellen, dat het ene Zelf en Geest in allen en het ene Vermogen, schepper van allen, verschillend zijn, tegengesteld in het karakter van hun wezen, gescheiden in hun wil en doeleinde. Onze rede vertelt ons, ons intuïtieve bewustzijn voelt, en hun getuige wordt bevestigd door spirituele ervaring, dat het ene zuivere en absolute Bestaan bestaat in alle dingen en wezens, zoals alle dingen en wezens in Het en door Het bestaan en niets kan zijn en gebeuren zonder deze inwonende en alles ondersteunende Aanwezigheid.

Een tweede affirmatie, die ons denkvermogen natuurlijkerwijze accepteert als de consequentie van het eerste postulaat, is, dat door het allerhoogste bewustzijn en het allerhoogste vermogen van deze alomtegenwoordige Goddelijkheid in zijn volmaakte universele kennis en goddelijke wijsheid alle dingen geordend worden en bestuurd in hun fundamentele relaties en hun proces. Maar aan de andere kant zijn het actuele proces van dingen, de actuele relaties, die we zien, zoals gepresenteerd aan ons menselijke bewustzijn, relaties van onvolmaaktheid, van beperking; daar verschijnt een disharmonie, zelfs een perversie, iets, dat het tegengestelde is van onze conceptie van het Goddelijke Bestaan, een zeer klaarblijkelijke ontkenning, of tenminste een vervorming of vermomming van de Goddelijke Tegenwoordigheid. Daar komt dan een derde affirmatie omhoog van de Goddelijke Werkelijkheid en de wereldwerkelijkheid, zo verschillend in essentie en in orde, zo verschillend, dat we ons moeten terugtrekken van de een om de andere te bereiken; als we de Goddelijke Inwoner zouden vinden, moeten we de wereld weigeren, die hij bewoont, bestuurt, geschapen heeft of gemanifesteerd in zijn eigen bestaan. De eerste van deze drie proposities is onvermijdelijk, de tweede moet ook standhouden als het alomtegenwoordige Goddelijke iets te maken heeft met de wereld, die hij bewoont en met zijn manifestatie, bouw, onderhoud, en bestuur: maar de derde lijkt ook zelfevident en toch is hij onverenigbaar met zijn precedenten en deze dissonant confronteert ons met een probleem, die niet in staat lijkt te zijn tot een bevredigende oplossing.

Het is niet moeilijk door een of andere constructie van de filosofische rede of van de theologische redenering de moeilijkheid te omzeilen. Het is mogelijk om een niets doende Godheid op te zetten, zoals de goden van Epicurus, zaligvol in zichzelf, die waarnemen, maar onverschillig voor een wereld, geleid of slecht geleid door een mechanische wet van de Natuur. Het is open voor ons om een Getuige Zelf te positioneren, een stille Ziel in dingen, een Purusha, die de Natuur toestaat te doen, wat zij wil en tevreden is om al haar orde en al haar wanorde te reflecteren in zijn passieve en smetteloze bewustzijn, --- of een allerhoogste Zelf, absoluut, inactief, vrij van alle relaties, niet betrokken bij de werken van de kosmische Illusie of Schepping, die mysterieus of paradoxaal uit Het is ontstaan of tegenover Het om een wereld van tijdelijke schepselen te bekoren en te kwellen. Maar al deze oplossingen doen niet meer dan de klaarblijkelijke dissonant reflecteren van onze tweevoudige ervaring; zij proberen niet te verzoenen, noch lossen zij het op of leggen zij het uit, maar bevestigen het alleen door een open of bedekt dualisme en een essentiële verdeling van het Ondeelbare. Er wordt praktisch een tweevoudige Godheid, Zelf of Ziel en Natuur bevestigd: maar Natuur, het Vermogen in dingen, kan niet anders zijn, dan een vermogen van het Zelf, de Ziel, het essentiële Wezen van dingen; haar werken kunnen helemaal niet onafhankelijk zijn van Ziel of Zelf, kunnen niet haar eigen tegengestelde resultaat en werking zijn, onaangedaan door zijn toestemming of weigering of een geweld van mechanische Kracht, opgelegd aan een inertie van mechanische Passiviteit. Het is weer mogelijk om een observerend, niet actief Zelf op te stellen en een actieve scheppende Godheid; maar dat middel kan ons niet dienen, want aan het eind moeten deze twee werkelijk een zijn in een tweevoudig aspect, --- de Godheid, het actieve aspect van het observerende Zelf, het Zelf een getuige van zijn eigen Godheid in actie. Een disharmonie, een afgrond tussen het Zelf in kennis en hetzelfde Zelf in zijn werken heeft uitleg nodig, maar zij presenteert zichzelf als niet uitgelegd en onverklaarbaar. Of we kunnen weer een dubbel bewustzijn opstellen van Brahman, de Werkelijkheid, een statisch en een dynamisch, een essentieel en spiritueel, waarin hij het Zelf, volmaakt en absoluut, is, een andere, vormend, pragmatisch, waarin hij het niet-zelf wordt en waarmee zijn absoluutheid en vervolmaking geen belang of deelname hebben; want het is alleen een tijdelijke formatie in een tijdloze Werkelijkheid. Maar voor ons, die, zelfs, wanneer we halfbestaand, halfbewust zijn, nog de halfdroom van het leven van het Absolute bewonen en gedwongen worden door de Natuur om in haar een verschrikkelijke en aanhoudende zorg te hebben en om te gaan met haar als werkelijk, draagt dit de verschijning van een voor de hand liggende mystificatie; want dit tijdelijke bewustzijn en haar formaties zijn uiteindelijk ook een Vermogen van het ene Zelf, is er van afhankelijk, kan er alleen door bestaan; wat bestaat door het vermogen van de Werkelijkheid, kan niet de relatie verliezen met Het of Dat, de relatie verliezen met de wereld van schepping van zijn eigen Vermogen. Als de wereld bestaat door de allerhoogste Geest, dan moeten ook haar ordening en relaties bestaan door het vermogen van de Geest; haar wet moet in overeenstemming zijn met een of andere wet van het spirituele bewustzijn en bestaan. Het Zelf, de Werkelijkheid moet gewaar zijn van en gewaarzijn in het wereldbewustzijn, dat in zijn wezen bestaat, een vermogen van het zelf, de Werkelijkheid moet voortdurend bepalend zijn of tenminste zijn fenomenen en handelingen sanctioneren: want er kan geen onafhankelijk vermogen zijn, geen Natuur, die niet afgeleid is van het oorspronkelijke en eeuwige Zelf-Bestaan. Wanneer hij niet meer doet, moet hij nog steeds de oorsprong van het universum zijn of haar bepalen, juist door het feit van zijn bewuste alomtegenwoordigheid. Het is zonder twijfel een waarheid van spirituele ervaring, dat is er een toestand is van vrede en stilte in het Oneindige achter de kosmische activiteit, een Bewustzijn, dat de onbeweegbare Getuige is van de schepping; maar dit is niet het geheel van spirituele ervaring, en we kunnen niet hopen om alleen aan een kant van kennis een fundamentele en totale uitleg te vinden van het Universum.

Wanneer we een goddelijk bestuur van het universum toegeven, moeten we concluderen, dat het vermogen om te bestuderen volledig is en absoluut; want anders zijn we verplicht om te veronderstellen, dat een wezen en bewustzijn, oneindig en absoluut, een kennis heeft en wil, beperkt in hun controle over dingen of gehinderd in hun vermogen van werking. Het is niet onmogelijk om toe te geven, dat de allerhoogste en immanente Goddelijkheid een zekere vrijheid zou toelaten van werken aan iets, dat tot leven is gekomen in zijn perfectie, maar zelf onvolmaakt is en de oorzaak van onvolmaaktheid, aan een onwetende of onbewuste Natuur, aan de handeling van het menselijke denkvermogen en wil, zelfs aan een bewust Vermogen of Krachten van duisternis en kwaad, die hun posities innemen in het bestuur van een fundamentele Onbewustheid. Maar geen van deze dingen zijn onafhankelijk van Zijn eigen bestaan, natuur en bewustzijn en geen van hen kan anders handelen dan in Zijn aanwezigheid en door Zijn sanctie of toestemming. De vrijheid van de Mens is relatief en hij kan niet alleen verantwoordelijk gehouden worden voor de onvolmaaktheid van zijn natuur. Onwetendheid en onbewustheid van de Natuur zijn opgekomen, niet onafhankelijk, maar in het ene Wezen; de onvolmaaktheid van haar werkingen kan niet volledig vreemd zijn voor een of andere wil van de Immanentie. Het zou toegegeven kunnen worden, dat krachten, die in beweging gezet zijn, toegestaan worden zichzelf uit te werken volgens de wet van hun beweging; maar van wat de goddelijke Alwetendheid en Almachtigheid toegestaan heeft op te komen en te handelen in zijn Alomtegenwoordigheid, Zijn al- bestaan, moeten we beschouwen, dat Hij het voortgebracht en bepaald heeft, omdat zonder het fiat van het Wezen zij niet bestaan konden hebben, er in blijven. Wanneer het Goddelijke ook maar enigszins betrokken is bij de wereld, die Hij gemanifesteerd heeft, is er geen andere Heer dan Hij en van die noodzaak van Zijn oorspronkelijke en universele wezen kan er uiteindelijk geen ontsnapping of vertrek zijn. Op de fundatie van deze zelfevidente consequentie van onze eerste premisse, zonder enige uitvlucht van zijn implicaties, moeten we het probleem beschouwen van onvolmaaktheid, lijden en kwaad.

En eerst moeten we realiseren, dat het bestaan van onwetendheid, fout, beperking, lijden, verdeling en disharmonie in de wereld in zichzelf, zoals we te haastig veronderstellen, geen ontkenning hoeft te zijn of een tegenbewijs van het goddelijke wezen, bewustzijn, vermogen, kennis, wil, zaligheid in het universum. Zij kunnen dat zijn als we hen op zichzelf apart moeten nemen, maar hoeven niet zo genomen te worden, wanneer we een heldere visie krijgen van hun plaats en betekenis in een volledig zicht op de universele werkingen. Een deel, dat afgebroken is van het geheel, kan onvolmaakt zijn, lelijk, onbegrijpelijk; maar, wanneer we het in het geheel zien, herneemt hij weer zijn plaats in de harmonie, het heeft een bedoeling en een nut. De Goddelijke Werkelijkheid is oneindig in zijn wezen; in dit oneindige wezen vinden we het beperkte wezen overal, --- dat is het klaarblijkelijke feit, van waaruit ons bestaan hier lijkt te beginnen en waaraan ons eigen nauwe ego en zijn egocentrische activiteiten voortdurend getuigenis afleggen. Maar, wanneer we in werkelijkheid tot een integrale zelfkennis komen, vinden we, dat we niet beperkt zijn, want we zijn ook oneindig. Ons ego is alleen een gezicht van het universele wezen en heeft geen apart bestaan; onze klaarblijkelijke afscheidende individualiteit is alleen een oppervlakkige beweging en erachter strekt onze werkelijke individualiteit zich uit naar eenheid met alle dingen en omhoog naar eenheid met de transcendente Goddelijke Oneindigheid. Dus ons ego, dat een beperking lijkt te zijn van bestaan, is in werkelijkheid een vermogen van oneindigheid; de grenzeloze veelvoudigheid van wezens in de wereld is een resultaat en tekenend bewijs, geen beperking of eindigheid, maar van die onbeperkbare Oneindigheid. Klaarblijkelijke verdeling kan zichzelf nooit oprichten in een werkelijke afgescheidenheid; er is een ondeelbare eenheid, die haar ondersteunt en teniet doet, die verdeling zelf niet kan verdelen. Dit fundamentele wereldfeit van ego en klaarblijkelijke verdeling en hun scheidende werkingen in het wereldbestaan is geen ontkenning van de Goddelijke Natuur van eenheid en ondeelbaar wezen; zij zijn de oppervlakteresultaten van een oneindige veelvoudigheid, die een vermogen is van de oneindige Eenheid.

Er is dan geen werkelijke verdeling of beperking van zijn, geen fundamentele tegenstelling van de alomtegenwoordige Werkelijkheid; maar er lijkt een werkelijke beperking van bewustzijn te zijn: er is een onwetendheid van het zelf, een versluiering van de innerlijke Goddelijkheid, en alle onvolmaaktheid is zijn consequentie. Want we identificeren ons mentaal, vitaal, fysiek met dit oppervlakkige egobewustzijn, dat onze eerste vasthoudende zelfervaring is; dit legt aan ons geen fundamenteel werkelijk op, maar een praktische verdeling, met alle onaangename consequenties van die afgescheidenheid van de Werkelijkheid. Maar hier moeten we weer ontdekken, dat vanaf het gezichtspunt van de werkingen van God, wat ook onze reacties of onze ervaring aan de oppervlakte zijn, dit feit van onwetendheid zelf een werking van kennis is en geen ware onwetendheid. Haar fenomeen van onwetendheid is een oppervlakkige beweging; want erachter bevindt zich een ondeelbaar albewustzijn: de onwetendheid is een frontaal vermogen van dat albewustzijn, dat zichzelf beperkt in een zeker gebied, binnen zekere grenzen tot een bijzondere werking van kennis, een bijzondere modus van bewuste werking en de hele rest van haar kennis terug in de wacht houdt als een kracht erachter. Alles, dat zo verborgen is, is een verborgen opslag van licht en vermogen, waar het Al- Bewustzijn uit put voor de evolutie van ons wezen in de Natuur; er is een geheime werking, die alle tekortkoming opvult van de frontale Onwetendheid, handelt door haar klaarblijkelijke stuntelingen, voorkomt, dat zij geleid worden naar een ander uiteindelijk resultaat dan wat de Al-Kennis bepaald heeft, de ziel helpt in de Onwetendheid om uit haar ervaring te putten, zelfs van het lijden en de fouten van de natuurlijke persoonlijkheid, wat noodzakelijk is voor haar evolutie en achter te laten, wat niet langer bruikbaar is. Dit frontale vermogen van Onwetendheid is een vermogen van concentratie in een beperkte werking, veel zoals dat vermogen in onze menselijke mentaliteit, waarmee we onszelf absorberen in een bijzonder object en in een bijzonder werk en alleen zoveel kennis lijken te gebruiken, alleen zoveel ideeën, als er voor nodig zijn, --- de rest, die er vreemd voor zijn of het zouden belemmeren, zijn naar achteren gezet voor het moment; het is echter de hele tijd het ondeelbare bewustzijn, dat we zijn, dat het werk gedaan heeft, wat gedaan moet worden, gezien heeft, wat gezien moet worden, --- dat en niet een of ander fragment van bewustzijn of een of andere exclusieve onwetendheid is de stille kenner en werker: zo is het ook met dit frontale vermogen van concentratie van het Al-Bewustzijn in ons.

In onze waardering van de bewegingen van ons bewustzijn wordt deze mogelijkheid van concentratie terecht gehouden een van de grootste vermogens te zijn van de menselijke geestesgesteldheid. Maar op gelijke wijze moet het vermogen van naar voren brengen van wat een exclusieve werking lijkt te zijn van beperkte kennis, wat zich aan ons presenteert als onwetendheid, beschouwd worden als een van de grootste vermogens van het goddelijke Bewustzijn. Alleen een allerhoogste zelfbezittende Kennis kan zo krachtig zijn om zichzelf te beperken in de handeling en toch al zijn intenties volmaakt uitwerken door die klaarblijkelijke onwetendheid. In het universum zien we deze allerhoogste zelfbezittende Kennis werken door middel van een veelvoudigheid van onwetendheden, ieder streven om te handelen volgens hun eigen blindheid, terwijl hij door middel van hen allen zijn universele harmonieën opbouwt en uitvoert. Het wonder van zijn alwetendheid verschijnt het meest treffend van alles meer in wat voor ons de handeling van Onwetendheid lijkt, wanneer door de volledige of gedeeltelijke onwetendheid --- dichter dan onze onwetendheid --- van het elektron, atoom, cel, plant, insect, de laagste vorm van dierlijk leven, hij volmaakt zijn orde van dingen arrangeert en de instinctieve impuls of de onbewuste stimulans begeleidt naar een einde in bezit van de Al-Kennis, maar gehouden achter een sluier, niet gekend door de instrumentele vorm van bestaan, maar toch volmaakt in werking binnen het instinct van de aandrang. We kunnen dan zeggen, dat deze handeling van de onbekendheid of onwetendheid geen werkelijke onwetendheid is, maar een vermogen, een teken, een bewijs van een alwetende zelfkennis en alkennis. Als we een of andere persoonlijke of innerlijke getuige nodig hebben voor dit ondeelbare Albewustzijn achter de onwetendheid, --- alle Natuur is zijn uiterlijke bewijs, --- kunnen we hem alleen krijgen met enige volledigheid in ons diepere innerlijke wezen of grotere en hogere spirituele toestand, wanneer we ons terugtrekken achter de sluier van onze eigen oppervlakte onwetendheid en in contact komen met het goddelijke Idee en de goddelijke Wil erachter. Dan zien we duidelijk genoeg dat wat we zelf gedaan hebben in onze onwetendheid toch bezien was en begeleid in hun resultaat door de onzichtbare Alwetendheid; we ontdekken een grotere werking achter onze onwetende werking en beginnen zijn doel in ons even te zien: alleen dan kunnen we zien en kennen wat we nu aanbidden in geloof, de zuivere en universele Aanwezigheid volledig herkennen, de Heer van alle zijn en alle Natuur ontmoeten.

Zoals met de oorzaak, --- de Onwetendheid, --- zo is het met de consequenties van de Onwetendheid. Dit alles, dat voor ons onvermogen, zwakheid, impotentie, beperking van vermogen lijkt, onze door de wil gehinderde strijd en gekluisterde arbeid, neemt vanuit het gezichtspunt van het Goddelijke in zijn zelfwerkingen het aspect van een juiste beperking van een alwetend vermogen door de vrije wil van dat Vermogen Zelf, zodat de oppervlakte energie in exacte overeenstemming zal zijn met het werk, dat zij moet doen, met haar pogingen, met haar toebedeelde succes of haar bestemde, doch noodzakelijke mislukking, met de balans van de som van krachten, waarin zij deel heeft en met het grotere resultaat, waarvan haar eigen resultaten een ondeelbaar deel zijn. Achter deze beperking van vermogen is het Al-Vermogen en in de beperking is dat Al-Vermogen aan het werk; maar door de som van veel beperkte werkingen voert de ondeelbare Almachtigheid onfeilbaar en soeverein zijn doelen uit. Dit vermogen om zijn kracht te beperken en te werken door die zelfbeperking, door wat we werk, strijd, moeilijkheid noemen, door wat voor ons een serie mislukkingen of half teruggedeinsde successen en door hen zijn geheime intentie te verkrijgen, is daarom geen teken, bewijs of werkelijkheid van zwakheid, maar een teken, bewijs, werkelijkheid, --- de grootst mogelijke --- van een absolute almachtigheid.

Wat betreft lijden, dat een zo groot struikelblok is voor ons begrip van het universum, is het evident een consequentie van de beperking van bewustzijn, de beperking van kracht, die voorkomt, dat wij de aanraking beheersen of assimileren van wat voor ons de andere kracht is: het resultaat van dit onvermogen en disharmonie is dat de heerlijkheid van de aanraking niet gegrepen kan worden en het beïnvloedt ons gevoel met een reactie van ongemak of pijn, een defect of exces, een disharmonische resultante in innerlijke of uiterlijke verwonding, geboren uit verdeling tussen ons vermogen van zijn en het vermogen van zijn, dat ons ontmoet. Achter in onszelf en geest is de Al-Heerlijkheid van het universele wezen, dat rekening houdt met het contact, eerst een heerlijkheid in de duurzaamheid en dan in de verovering van lijden en tenslotte in zijn transmutatie, die hierna zal komen; want pijn en lijden zijn een perverse en tegengestelde term van de heerlijkheid van bestaan en zij kunnen overgaan in hun tegengestelde, zelfs in de oorspronkelijke Al-Heerlijkheid, Ananda. Deze Al-Heerlijkheid is niet alleen aanwezig in het universele, maar is hier heimelijk in onszelf, zoals we ontdekken, wanneer we teruggaan van ons uiterlijke bewustzijn in het Zelf in ons; het psychische wezen in ons houdt zelfs rekening met zijn meest perverse of tegengestelde, zowel als zijn meer goedaardige ervaringen en groeit door de weigering van hen of door de aanvaarding; hij haalt een goddelijke betekenis en nut uit onze meest schrijnende lijdenswegen, moeilijkheden, ongelukken. Niets dan deze Al-Heerlijkheid zou het durven of dreigen om zulke ervaringen op te leggen aan zichzelf of aan ons; niets anders zou hen zo kunnen omkeren voor zijn eigen nuttigheid en ons spirituele profijt. Zo zou ook niets dan een onvervreemdbare harmonie van zijn, inherent in een onvervreemdbare eenheid van zijn zoveel wrangste klaarblijkelijke disharmonieen uitwerpen en hen toch dwingen naar haar doel, zodat zij tenslotte niet in staat zijn om iets anders te doen dan te dienen en zeker te stellen, en zelfs zelf te veranderen in elementen, die samenstellen, een groeiend universeel ritme en uiteindelijke harmonie. Iedere keer kunnen we de Goddelijke Werkelijkheid ontdekken achter dat, waartoe we nog gedwongen worden door de natuur van het oppervlakkige bewustzijn, waarin we verblijven, om het ongoddelijk te noemen en op zekere manier juist zijn om die benaming te gebruiken, want deze verschijningen zijn een sluier over de Goddelijke Perfectie, een sluier, noodzakelijk voor het huidige, maar helemaal geen waar en volledig beeld.

Maar zelfs, wanneer we het universum zo beschouwen, zouden we de waarden niet kunnen en behoren te laten varen als totaal en radicaal vals en onwerkelijk, die er aan gegeven zijn door ons eigen beperkte menselijke bewustzijn. Want verdriet, pijn, lijden, fouten, valsheid, onwetendheid, zwakheid, verdorvenheid, onvermogen, niet doen, wat gedaan moet worden, en verkeerd handelen, afwijken van wil en ontkenning van wil, egoïsme, beperking, verdeling van andere wezens, waar we een mee zouden moeten zijn, alles wat het effectieve beeld opmaakt van wat we kwaad noemen, zijn feiten van het wereldbewustzijn, geen ficties en onwerkelijkheden, ofschoon zij feiten zijn, wiens volledige betekenis of ware waarde niet dat is, wat wij aan hen toekennen in onze onwetendheid. Toch is ons begrip van hen een deel van een waar begrip, onze waarden van hen zijn noodzakelijk voor hun volledige waarden. Een kant van de waarheid van deze dingen ontdekken we, wanneer we in een dieper en groter bewustzijn gaan; want we vinden dan, dat er een kosmisch en een individueel nut is in wat zichzelf aan ons presenteert als vijandig en kwaad. Want zonder de ervaring van pijn zouden we helemaal geen oneindige waarde krijgen van de goddelijke heerlijkheid, waarvan pijn in barensweeën is; alle onwetendheid is een halfschaduw, die een bol van kennis omsluit, iedere fout is van betekenis voor de mogelijkheid en de inspanning voor een ontdekking van waarheid; iedere zwakheid en mislukking is een eerste weerklinken van golven van vermogen en potentie; alle verdeling is bedoeld om door een ervaring van verscheidene zoetheden van vereniging de vreugde van gerealiseerde eenheid te verrijken. Al deze onvolmaaktheid is kwaad voor ons, maar alle kwaad is in barenswee van het eeuwige goede; want alles is een onvolmaaktheid, die de eerste conditie is --- in de wet van leven, dat zich uit Onbewustheid ontwikkeld --- van een grotere volmaaktheid in de manifestatie van de verborgen goddelijkheid. Maar tegelijkertijd is ons huidige gevoel van dit kwaad en deze onvolmaaktheid, de opstand van ons bewustzijn tegen hen, ook een noodzakelijke waardering; want als we hen eerst tegemoet moeten zien en ondergaan, is de uiteindelijke opdracht aan ons om te weigeren, te boven te komen, het leven en de natuur te transformeren. Voor dat doeleinde is aan hun aandrang niet toegestaan om te verslappen; de ziel moet de resultaten leren van de Onwetendheid, moet hun reacties beginnen te voelen als een aansporing tot haar inspanning van meesterschap en overwinning en tenslotte tot een grotere inspanning van transformatie en transcendentie. Het is mogelijk om, wanneer we binnenwaarts leven in de diepten, een toestand van een uitgestrekte innerlijke gelijkmoedigheid en vrede te bereiken, die onaangeraakt is door de reacties van de uiterlijke natuur, en dat is een grote, maar onvolledige bevrijding, --- want ook de uiterlijke natuur heeft een recht op bevrijding. Maar zelfs als onze persoonlijke bevrijding volledig is, is er nog het lijden van anderen, de wereld in barenswee, wat de grote van ziel niet met onverschilligheid kan beschouwen. Er is een eenheid met alle wezens, die iets in ons voelt en de bevrijding van anderen moet zo intiem gevoeld worden voor zijn eigen bevrijding.

Dit is dan de wet van de manifestatie, de reden van de onvolmaaktheid hier. Het is weliswaar alleen een wet van manifestatie en zelfs een speciale wet voor deze beweging, waarin wij leven en we kunnen zeggen, dat het niet zo had hoeven zijn --- als er geen beweging van manifestatie was of niet deze beweging; maar gegeven de manifestatie en de bewegingen is de wet noodzakelijk. Het is niet genoeg om eenvoudig te zeggen, dat de wet en al haar omstandigheden een onwerkelijkheid zijn, die gecreëerd is door het mentale bewustzijn, dat niet bestaat in God, en om onverschillig te zijn voor deze dualiteiten of uit de manifestatie te gaan in God's zuivere wezen is de enige wijsheid. Het is waar, dat zij scheppingen zijn van het Denkvermogen- Bewustzijn, maar het Denkvermogen is alleen in tweede instantie verantwoordelijk; in een diepere werkelijkheid zijn zij, zoals we al gezien hebben, scheppingen van het Goddelijke Bewustzijn, dat het denkvermogen weg projecteert van zijn alkennis, om zo deze tegenovergestelde of tegengestelde waarden te realiseren van zijn alvermogen, alkennis, alzaligheid, alwezen en eenheid. Het ligt voor de hand, dat deze actie en deze vruchten van het Goddelijke Bewustzijn door ons onwerkelijk genoemd kunnen worden in de zin van niet de eeuwige of fundamentele waarheid van zijn te zijn of dat zij beschuldigd worden van valsheid, omdat zij tegenspreken wat oorspronkelijk en uiteindelijk de waarheid van zijn is; maar evengoed hebben zij hun hardnekkige werkelijkheid en belangrijkheid in onze huidige fase van de manifestatie, noch kan er louter een fout zijn van het Goddelijke Bewustzijn zonder enige betekenis in de goddelijke wijsheid, zonder enig doel van de goddelijke vreugde, vermogen en kennis om hun bestaan te rechtvaardigen. Er moet rechtvaardiging zijn, zelfs, wanneer het voor ons op een mysterie berust, dat ons kan confronteren, zolang als we leven in een oppervlakkige ervaring, als een onoplosbaar raadsel.

Maar als we, wanneer we deze kant van de Natuur accepteren, zeggen, dat alle dingen gefixeerd zijn in hun wettelijke en stationaire wet van zijn, en de mens ook gefixeerd moet zijn in zijn onvolmaaktheden, zijn onwetendheid en zonde en zwakheid en slechtheid en lijden, dan verliest ons leven haar ware betekenis. De altijddurende poging van de mens om op te stijgen uit de duisternis en ontoereikendheid van zijn natuur kan dan geen resultaat hebben in de wereld zelf, in het leven zelf; zijn enige resultaat, als er een is, moet een ontsnapping uit het leven zijn, uit de wereld, uit zijn menselijk bestaan en daarom uit zijn eeuwige onbevredigende wet van onvolmaakt zijn, ofwel naar een hemel van goden of van God of naar een zuivere, onuitspreekbaarheid van het Absolute. Wanneer dat zo is, kan de mens nooit werkelijk uit de onwetendheid en valsheid de waarheid en kennis verkrijgen, uit het kwaad en lelijkheid het goede en schoonheid, uit de zwakheid en slechtheid de kracht en glorie, uit het verdriet en lijden de vreugde en heerlijkheid, die vervat zijn in de Geest achter hen en waarvan deze tegenstellingen de eerste tegenoverliggende en tegengestelde condities zijn van verschijning. Alles, wat hij kan doen, is de onvolmaaktheden van hem wegsnijden en overgaan naar hun balancerende tegengestelden, ook onvolmaakt, --- met de onwetendheid de menselijke kennis laten, met het kwaad de menselijke goedheid, met de zwakheid de menselijke kracht en vermogen, met de strijd en het lijden de menselijke liefde en vreugde; want deze zijn in onze huidige natuur onscheidbaar samen vervlochten, zien er uit als samengevoegde dualiteiten, de negatieve pool en de positieve pool van dezelfde onwerkelijkheid, en omdat zij niet verhoogd kunnen worden of getransformeerd, moeten zij beide losgelaten worden: de mensheid kan niet vervuld worden in goddelijkheid; zij moet ophouden, achtergelaten worden en geweigerd. Of het resultaat een individuele genieting zal zijn van de absolute goddelijke natuur of van de Goddelijke Tegenwoordigheid of een Nirvana in het kenmerkloze Absolute, is een punt, waarin de religies en filosofieën verschillen: maar in elk geval moet het menselijke bestaan op aarde genomen worden als gedoemd tot eeuwige onvolmaaktheid juist door de wet van zijn wezen; zij is altijddurend en onveranderbaar een ongoddelijke manifestatie in een Goddelijke Bestaan. De ziel heeft door de mensheid aan te nemen, misschien juist door het feit van geboorte zelf, gevallen uit het Goddelijke, een oorspronkelijke zonde of fout begaan, waarvan het doel van de geest van de mens moet zijn, zo gauw als hij verlicht is, om het grondig ongedaan te maken, onwankelbaar te elimineren.

In dat geval is de enige redelijke uitleg van een zodanige paradoxale manifestatie of schepping, dat het een kosmisch spel is, een Lila, een spel is, een amusement voor het Goddelijke Wezen. Het kan zijn, dat hij zich voordoet als ongoddelijk, die verschijning draagt als het masker of make-up van een acteur, enkel voor het plezier van de pretentie of het drama. Of anders heeft hij het ongoddelijke geschapen, de onwetendheid, zonde en lijden geschapen, alleen voor de vreugde van een veelvoudige schepping. Of misschien, zoals sommige religies curieus veronderstellen, heeft hij dit gedaan, zodat er inferieure schepselen zouden kunnen zijn, die Hem aanbidden en verheerlijken voor zijn eeuwige goedheid, wijsheid, heerlijkheid en almachtigheid en zwak proberen om een duimbreed naderbij te komen tot de goedheid om de heerlijkheid te delen op straffe van bestraffing --- door sommige eeuwig verondersteld --- als zij, zoals de grote meerderheid moet juist door hun onvolmaaktheid, falen in hun inspanning. Maar voor de doctrine van een zodanige Lila, zo primitief uiteengezet, is altijd het vinnige antwoord mogelijk, dat er een God, die zelf al zaligvol is, die genoegen neemt in het lijden van schepselen of hen zodanig lijden oplegt voor de fouten van zijn eigen onvolmaakte schepping, geen Goddelijkheid zou zijn en tegen Hem moeten het morele wezen en intelligentie van de mensheid in opstand komen of Zijn bestaan ontkennen. Maar als de menselijke ziel een deel is van de Goddelijkheid, of wanneer een goddelijke Geest is in de mens deze onvolmaaktheid oplegt en in de vorm van de mensheid toestemt om het lijden te dragen of wanneer de ziel in de mensheid bedoeld is om naar de Goddelijke Geest getrokken te worden en zijn metgezel is in het spel van onvolmaaktheid hier, in de heerlijkheid van volmaakt zijn elders, dan zou de Lila nog een paradox kunnen blijven, maar het houdt op een wrede en weerspannige paradox te zijn; het kan op zijn hoogst beschouwd worden als een vreemd mysterie en voor de rede onuitlegbaar. Om het uit te legen moeten er twee missende elementen zijn, een bewuste toestemming door de ziel voor deze manifestatie, en een rede in de Al-Wijsheid, die het spel veelbetekenend en begrijpbaar maken.

Het vreemde van het spel vermindert, de paradox verliest zijn scherpheid, wanneer we ontdekken, dat, ofschoon vaste gradaties bestaan, ieder met zijn toepasselijke orde van de natuur, zij alleen vaste stappen zijn voor een progressieve opstijging van de zielen, die belichaamd zijn in vormen van materie, een progressieve goddelijke manifestatie, die opstijgt uit het onbewuste naar de suprabewuste of albewuste toestand met het menselijke bewustzijn als zijn beslissende punt van overgang. Onvolmaaktheid wordt dan een noodzakelijke term van de manifestatie; want, omdat de hele goddelijke natuur verborgen is, maar aanwezig in de Onbewustheid, moet zij er geleidelijk uit geleverd worden; deze geleidelijkheid noodzaakt een gedeeltelijke ontvouwing, en dit partiele karakter of onvolledigheid van de ontvouwing noodzaakt onvolmaaktheid. Een evolutionaire manifestatie vereist een tussentoestand met gradaties erboven en eronder, --- precies een zodanige toestand als het mentale bewustzijn van de mens, deels kennis, deels onwetendheid, een tussenliggend vermogen van zijn, dat nog steunt op de Onbewustheid, maar langzaam oprijst naar de albewuste Goddelijke Natuur. Een partieel ontvouwen, dat onvolmaaktheid en onwetendheid inhoudt, zou als haar onvermijdbare metgezel, misschien als haar basis van zekere bewegingen, een klaarblijkelijke perversie kunnen nemen van de oorspronkelijke waarheid van zijn. Want de onwetendheid of de onvolmaaktheid, die daar ondergaan moet worden, moet een ogenschijnlijke tegengesteldheid zijn van alles, dat de goddelijke natuur, zijn eenheid, zijn albewustzijn, zijn alvermogen, zijn alharmonie, zijn algoede, zijn alheerlijkheid karakteriseert; er moet beperking, wrijving, onbewustheid, disharmonie, onvermogen, ongevoeligheid en lijden, kwaad verschijnen. Want zonder die perversie zou onvolmaaktheid geen sterke ondergrond hebben, zou haar natuur niet zo vrij kunnen manifesteren en onderhouden als tegen de aanwezigheid van de onderliggende Goddelijkheid. Een partiele kennis is onvolmaakte kennis, en onvolmaakte kennis is tot zoverre onwetendheid, een tegengestelde van de goddelijke natuur: maar in haar uitzicht op wat voorbij haar kennis is, wordt deze tegengestelde negatieve een tegengestelde positieve; zij brengt fouten, verkeerde kennis, verkeerd omgaan met dingen, met leven, met actie voort; de verkeerde kennis wordt een verkeerde wil in de natuur, eerst kan het fout zijn door vergissing, maar daarna fout door keus, door hechting, door heerlijkheid in de valsheid, --- het eenvoudige tegengestelde verandert in een complexe perversie. Onbewustheid en onwetendheid, eenmaal toegestaan, vormen een natuurlijk resultaat in een logische sequentie en moeten ook toegeven worden als noodzakelijke factoren. De enige vraag is de reden, waarom deze soort progressieve manifestatie zelf noodzakelijk was; dat is het enige punt, dat duister wordt gelaten voor de intelligentie.

Een manifestatie van deze soort, zelfschepping of Lila, zou niet te rechtvaardigen lijken, als het opgelegd werd aan het onwillige schepsel; maar het zal evident zijn, dat de toestemming van de belichaamde geest er al moet zijn, want Prakriti kan niet handelen zonder de toestemming van Purusha. Er moet niet alleen de wil zijn geweest van de Goddelijke Purusha om de kosmische schepping mogelijk te maken, maar de toestemming van de individuele Purusha om de individuele manifestatie mogelijk te maken. Maar er kan gezegd worden, dat de reden voor de Goddelijke Wil en heerlijkheid in een zodanig moeilijke en gekwelde progressieve manifestatie en de reden van de toestemming van de ziel ermee nog een mysterie is. Maar het is niet helemaal een mysterie als we naar onze eigen natuur kijken en een of andere verwante beweging van zijn kunnen veronderstellen in het begin als haar kosmische oorsprong. Een spel van zelf verbergen en zelf vinden is integendeel een van de meest inspannende vreugden die het bewuste wezen aan zichzelf kan geven, een spel van extreme aantrekkelijkheid. Er is geen groter plezier voor de mens zelf dan een overwinning, die juist in zijn principe een overwinning is over moeilijkheden, een overwinning in kennis, een overwinning in vermogen, een overwinning in schepping over de onmogelijkheden van schepping, een heerlijkheid in de verovering over een gekweld gezwoeg en een harde beproeving van lijden. Aan het einde van de scheiding is de intense vreugde van vereniging, de vreugde van een ontmoeting met een zelf, waarvan we verdeeld werden. Er is een aantrekking in onwetendheid zelf, want het voorziet ons van de vreugde van ontdekking, de verrassing van nieuwe en onvoorziene schepping, een groot avontuur van de ziel; er is de vreugde van de reis en de zoektocht en het vinden, een vreugde van de strijd en de kroon, het werk en de beloning van het werk. Wanneer de heerlijkheid van bestaan het geheim is van de schepping, is dat ook een heerlijkheid van bestaan; het kan beschouwd worden als de reden of tenminste een reden van deze klaarblijkelijke paradoxale en tegengestelde Lila. Maar naast deze keuze van het individuele Purusha is er een diepere waarheid, inherent in het oorspronkelijke Bestaan, die zijn uitdrukking vindt in de onderdompeling in Onbewustheid; haar resultaat is een nieuwe affirmatie van Sachchidananda in zijn klaarblijkelijke tegengestelde. Wanneer het recht van het Oneindige van verscheidene manifestaties is ingewilligd, is dit ook als een mogelijkheid van zijn manifestatie begrijpelijk en heeft zijn diepzinnige betekenis.

HOOFDSTUK V

De Kosmische Illusie; Denkvermogen, Droom en Hallucinatie.

Gij, die gekomen zijt naar deze vergankelijke en ongelukkige wereld, keer naar Mij.

Gita[22]

Dit Zelf is een zelf van Kennis, een innerlijk licht in het hart; hij is het bewuste wezen, gemeenschappelijk voor alle toestanden van zijn en beweegt in beide werelden. Hij wordt een droom- zelf en gaat voorbij deze wereld en haar vormen van dood.... Er zijn twee niveaus van dit bewuste wezen, deze en de andere werelden; een derde toestand is hun plaats van samenkomen, de toestand van de droom, en wanneer hij zich bevindt in deze plaats van hun samenkomen, ziet hij beide niveaus van zijn bestaan, deze wereld en de andere wereld. Wanneer hij slaapt, neemt hij de substantie van deze wereld, waarin alles is en zichzelf tenietdoet en zichzelf opbouwt door zijn eigen verlichting, zijn eigen licht; wanneer dit bewuste wezen slaapt, wordt hij lichtend met zijn zelflicht.... Er zijn geen wegen, noch koetsen, noch vreugdes, och plezier, noch vaten, noch vijvers, noch rivieren, maar hij schept ze door zijn eigen licht, want hij is de maker. Door slaap werpt hij zijn lichaam af en ontwakend ziet hij degenen, die slapen; hij behoudt door zijn levensadem dit lagere nest en gaat door, onsterfelijk, vanuit zijn nest; onsterfelijk gaat hij waar hij wil, de gouden Purusha, de solitaire Zwaan. Ze zeggen, "het land van waken is alleen van hem, want de dingen, die hij ziet, wanneer wakker, ziet hij alleen in zijn slaap"; maar daar is hij zijn eigen zelflicht.

Brihadaranyaka Upanishad [23]

Wat gezien wordt en wat niet gezien wordt, wat ervaren wordt en wat niet ervaren wordt, wat is en wat niet is, --- het ziet alles, het is alles en ziet

Prasna Upanishad [24]

AL HET MENSELIJKE denken, alle mentale ervaring van de mens beweegt tussen een voortdurende affirmatie en ontkenning; er is voor zijn denkvermogen geen waarheid van idee, geen resultaat van ervaring, dat niet geaffirmeerd kan worden, geen, dat niet ontkend kan worden. Hij heeft het bestaan van het individuele wezen ontkend, het bestaan van de kosmos ontkend, het bestaan van enige immanente of onderliggende Werkelijkheid ontkend, enige Werkelijkheid voorbij het individu en de kosmos ontkend; maar hij affirmeert ook voortdurend deze dingen --- soms alleen een van hen of enige twee van hen of hen allemaal samen. Hij moet het zo doen, omdat ons denkend vermogen juist in zijn natuur een onwetende handelaar is in mogelijkheden, die de waarheid niet bezit achter elk van hen, maar ieder om de beurt peilt en test of velen tezamen als hij zo misschien zou kunnen komen bij een of ander gevestigd geloof of kennis over hen, enige zekerheid; hij kan echter, terwijl hij leeft in een wereld van relatieven en mogelijkheden geen uiteindelijke zekerheid bereiken, geen absolute en blijvende overtuiging. Zelfs het actuele, het gerealiseerde kan zichzelf aan onze geestesgesteldheid presenteren als een "kan zijn of kan niet zijn" syād vā na syād vā , of als een "is" onder de schaduw van een "had niet kunnen zijn " en die het aspect dragen van wat hierna niet zal zijn. Ons leven-zijn wordt ook gekweld door dezelfde onzekerheid; zij kan niet rusten in enig levensdoel, waaruit zij een zekere en uiteindelijke voldoening kan betrekken of waaraan zij een blijvende waarde kan toekennen. Onze natuur begint vanuit feiten en werkelijkheden, die zij voor werkelijk aanneemt; zij wordt voorbij hen geduwd naar een jacht van onzekere mogelijkheden en uiteindelijk ertoe geleid om alles te betwijfelen, wat zij voor werkelijk nam. Want zij gaat verder vanuit een fundamentele onwetendheid en heeft geen houvast aan een verzekerde waarheid; alle waarheden, waar zij een tijd op vertrouwt, blijken gedeeltelijk, onvolledig en twijfelachtig te zijn.

Vanaf het begin leeft de mens in zijn fysieke denkvermogen, dat het actuele, het fysieke, het objectieve waarneemt en het accepteert als feit en dit feit als zelfevidente, onvoorwaardelijke waarheid; wat ook niet actueel, niet fysiek, niet objectief is, beschouwt zij als onwerkelijk of niet gerealiseerd, dat alleen geaccepteerd zal worden als volledig werkelijk, wanneer het geslaagd is om actueel te worden, een fysiek feit te worden, objectief te worden; zijn eigen wezen beschouwt zij ook als een objectief feit, gerechtvaardigd om werkelijk te zijn door haar bestaan in een zichtbaar en voelbaar lichaam; alle andere subjectieve wezens en dingen accepteert zij op hetzelfde bewijs in zoverre als zij objecten kunnen worden van ons externe bewustzijn of acceptabel voor dat deel van de rede, dat bouwt op data, die geleverd worden door dat bewustzijn en op hen vertrouwt als de ene solide basis van kennis. Fysieke Wetenschap is een uitgestrekte uitbreiding van deze geestesgestyeldheid: zij corrigeert de fouten van het zintuig en duwt voorbij de eerste beperkingen van het zintuigdenkvermogen door het ontdekken van middelen om feiten en objecten te brengen, die niet grijpbaar zijn door onze lichamelijke organen naar het gebied van objectiviteit; maar zij heeft dezelfde standaard van werkelijkheid, de objectieve, de fysieke actualiteit; haar test van de werkelijkheid is een mogelijkheid van verificatie door positieve rede en objectief bewijs.

Maar de mens heeft ook een levensdenkvermogen, een vitale mentaliteit, die een instrument is van verlangen: dit is niet bevredigd met het actuele, het is een handelaar in mogelijkheden; zij heeft de passie voor noviteit en zoekt altijd naar de uitbreiding van de grenzen van ervaring voor de bevrediging van verlangen, voor genieting, voor een vergrote zelfbevestiging en vergroting van haar gebied van vermogen en nut. Zij verlangt, geniet, bezit actualiteiten, maar zij jaagt ook op niet gerealiseerde mogelijkheden, is ijverig om hen te materialiseren, hen ook te bezitten en genieten. Zij is niet bevredigd met het fysieke en objectieve alleen, maar zoekt ook een subjectieve, een fantasierijke, een zuivere gevoelsbevrediging en plezier. Als het niet deze factor was, zou het fysieke denkvermogen van de mens, aan zichzelf overgelaten, leven als een dier, zijn eerste feitelijk fysieke leven en haar beperkingen accepteren als zijn gehele mogelijkheid, zich bewegen in de gevestigde orde van de materiele Natuur, en niets er voorbij vragen. Maar dit vitale denkvermogen, deze rusteloze levenswil, komt binnen met haar eisen en verstoort deze inerte of routinematige bevrediging, die opgesloten leeft binnen de beperking van de actualiteit; zij vergroot altijd verlangen en streven, schept een ongenoegen, een onrust, een zoeken naar iets meer dan waartoe het leven in staat lijkt te zijn om haar te geven: zij brengt een uitgestrekte uitbreiding van het gebied van fysieke actualiteit door de actualisering van onze ongerealiseerde mogelijkheden, maar ook een voortdurende vraag naar meer en altijd meer, een zoektocht naar nieuwe werelden om te veroveren, een onophoudelijke aandrang naar een overtreffen van de beperkingen van de omstandigheid en een zelfovertreffing. Bovenop deze oorzaak van onrust en onzekerheid komt er een denkend denkvermogen binnen, dat alles onderzoekt, alles bevraagt, affirmaties opbouwt en afbouwt, systemen van zekerheid opzet, maar uiteindelijk geen van hen als zeker accepteert, de bewijzen van de zintuigen bevestigt en bevraagt, de conclusies van de rede opvolgt, maar hen weer ongedaan maakt om verschillende en nogal tegengestelde conclusies te bereiken en oneindig zo niet ad infinitum doorgaat met dit proces. Dit is de historie van het menselijke denken en menselijke inspanning, een voortdurende verbreking van beperkingen om alleen altijd te bewegen in dezelfde spiralen, vergroot misschien, maar die voortdurend dezelfde of voortdurend overeenkomstige curven van richting volgen. Het denkvermogen van de mensheid, dat altijd zoekt, altijd actief is, bereikt nooit een vaste gevestigde werkelijkheid van de doelen en objecten van het leven of een gevestigde werkelijkheid van zijn eigen zekerheden en overtuigingen, een gevestigde fundatie of vaste formatie van zijn idee van bestaan.

Op een zeker ogenblijk in deze voortdurende onrust en barensweeën verliest zelfs het fysieke denkvermogen zijn overtuiging van objectieve zekerheid en gaat binnen in een agnosticiteit, die al zijn eigen standaarden bevraagt van leven en kennis, betwijfelt of dit alles werkelijk is of anders of alles, zelfs als het werkelijk is, niet futiel is; het vitale denkvermogen, dat verbijsterd is door het leven en gefrustreerd of anders ontevreden met haar genoegdoeningen, overgenomen door een diepe afkeer en ontevredenheid, vindt, dat alles ijdelheid en kwelling van geest is en klaar is om het leven en bestaan te weigeren als een onwerkelijkheid, alles dat nagejaagd is als een illusie, Maya; het denkend denkvermogen, dat al zijn affirmaties afbreekt, ontdekt, dat alles hoofdzakelijk mentale instructies zijn en er geen werkelijkheid in hen is of anders, dat de enige werkelijkheid iets is voorbij dit bestaan, iets, dat niet gemaakt of geconstrueerd is, iets Absoluut en Eeuwig, --- alles wat relatief is, alles wat tijdelijk is, is een droom, een hallucinatie van het denkvermogen of een uitgebreid delirium, een immense kosmische Illusie, een misleidend beeld van klaarblijkelijk bestaan. Het principe van negatie overheerst het principe van affirmatie en wordt universeel en absoluut. Daardoor komen de grote wereldontkennende religies en filosofieën op; daardoor ook een terugdeinzen van levensbeweging van zichzelf en een zoeken naar een leven ergens anders, foutloos en eeuwig of een wil om het leven zelf teniet te doen in een onbeweeglijke Werkelijkheid of een oorspronkelijk Niet-Bestaan. In India heeft de filosofie van wereldontkenning formuleringen gegeven van allerhoogst vermogen en waarde door twee van de grootste van haar denkers, Buddha en Shankara. Er zijn, tussenliggend of later in de tijd, andere filosofieën van aanmerkelijk belang geweest, sommige van hen breed geaccepteerd, geformuleerd met veel scherpzinnigheid van denken door mensen met genialiteit en spiritueel inzicht, die met meer of minder kracht en succes de conclusies betwistten van deze twee grote metafysische systemen, maar geen enkele is naar voren gebracht met een gelijke kracht van presentatie of aandrang van persoonlijkheid of had een overeenkomstig massaal effect. De geest van deze twee opmerkelijke spirituele filosofieën --- want Shankara neemt in het historische proces van het filosofische denken van India Buddha op, vult hem aan en vervangt hem, --- heeft met een enorm vermogen gewicht gelegd op haar denken, religie en algemene geestesgesteldheid: overal broedt haar machtige schaduw, overal is de nadruk van de drie grote formules, de ketting van Karma, ontsnapping aan het wiel van wedergeboorte, Maya. Het is daarom noodzakelijk om wederom te kijken naar het Idee of Waarheid achter de negatie van kosmisch bestaan en, hoe beknopt ook, te overwegen, wat de waarde is van haar formuleringen of suggesties, op welke werkelijkheid zij steunen, hoeverre zij imperatief zijn voor de rede of voor de ervaring. Voor het ogenblik zal het genoeg zijn om een blik te werpen op de voornaamste ideeën, die gegroepeerd zijn rond de opvatting over de grote kosmische Illusie, Maya, en tegenover hen die te zetten, die passen bij onze eigen lijn van denken en visie; want beiden komen voort uit de opvatting over de Ene Werkelijkheid, maar een lijn leidt naar een universeel Illusionisme, de andere naar een universeel Realisme, --- een onwerkelijk of een werkelijk-onwerkelijk universum, dat berust op een transcendente Werkelijkheid of een werkelijk universum, dat berust op een Werkelijkheid, die tegelijkertijd universeel en transcendent of absoluut is.

In zichzelf of door zichzelf kan de aversie van het vitale wezen, het terugdeinzen van het levensdenkvermogen voor het leven niet als geldig of afdoende genomen worden. Haar sterkste motief is een gevoel van teleurstelling en een acceptatie van frustratie, dat geen grotere claim op afdoendheid heeft dan het tegengestelde motief van de idealist van onveranderbare hoop en zijn geloof en wil om te realiseren. Desalniettemin is er een zekere geldigheid in de mentale ondersteuning van dit gevoel van frustratie, in de perceptie, die het denkende vermogen bereikt, dat er een illusie is achter alle menselijke inspanning en aardse inspanning, de illusie van zijn politieke en sociale gospels, de illusie van zijn ethische inspanningen naar perfectie, de illusie van filantropie en dienst, de illusie van werken, de illusie van roem, vermogen, succes, de illusie van alle prestatie. Menselijke, sociale en politieke inspanning draait altijd in een cirkel en leidt nergens naar; het leven en de natuur van de mens blijft altijd hetzelfde, altijd onvolmaakt, en noch wetten, noch instituten, noch opleiding, noch filosofie, noch moraliteit, noch religieuze leringen zijn er in geslaagd de volmaakte mens te produceren, laat staan een volmaakte mensheid, --- strek de staart van een hond zoveel je wil, zoals gezegd, hij zal altijd zijn natuurlijke curve van gebogenheid aannemen. Altruïsme, filantropie en dienst, Christelijke liefde of Buddhistische compassie hebben de wereld geen zier gelukkiger gemaakt, zij geven alleen hier en daar oneindig kleine beetjes tijdelijke opluchting, werpen druppels op het vuur van het lijden van de wereld. Alle doelen zijn uiteindelijk overgankelijk en futiel, alle prestaties onbevredigend of voorbijgaand; alle werken zijn hoofdzakelijk werk van inspanning en succes en mislukking, die niets definitiefs voltooien: welke veranderingen ook gemaakt worden in het menselijke leven zijn alleen van de vorm en deze vormen achtervolgen elkaar in een futiele cirkel; want de essentie van het leven, haar algemene karakter blijft voor altijd hetzelfde. Deze kijk op dingen zou overdreven kunnen zijn, maar zij heeft een niet ontkenbare kracht; zij wordt ondersteund door de ervaring van de eeuwen van de mens en zij draagt in zichzelf een betekenis, die zo af en toe in het denkvermogen opkomt met een overweldigende air van zelfevidentie. Maar als het, bovendien, waar is, dat de fundamentele weten en waarden van het aardse bestaan gefixeerd zijn of dat zij altijd moeten draaien in herhaalde cirkels, --- en dit is gedurende lange tijd een heersende notie geweest, --- dan is deze kijk op dingen nauwelijks onontkoombaar. Want onvolmaaktheid, onwetendheid, frustratie, en lijden zijn een dominante factor van de bestaande wereldorde, de elementen, die tegenover hen staan, kennis, geluk, succes, volmaaktheid, blijken voortdurend bedrieglijk en niet afdoende te zijn: de twee tegengestelden zijn zo onontwarbaar vermengd, dat, als deze toestand van dingen geen beweging is naar een grotere vervulling, als dit het permanent karakter is voor de wereldorde, dan is het moeilijk om de conclusie te vermijden, dat alles hier ofwel de schepping is van een onbewuste Energie, die rekenschap zou geven voor het onvermogen van een klaarblijkelijk bewustzijn om iets te bereiken of opzettelijk een wereld van beproeving en mislukking, terwijl de uitkomst niet hier maar ergens anders is, of zelfs een uitgestrekte en doelloze kosmische Illusie.

Onder deze alternatieve conclusies biedt de tweede, zoals het gebruikelijk voor ons neergezet wordt, geen grond voor de filosofische rede, omdat we geen bevredigende indicatie hebben van de verbinding tussen het hier en het ergens anders, die tegenover elkaar gezet worden, maar niet uitgelegd in de onvermijdbaarheid van hun relaties, en er wordt geen licht geworpen op de noodzaak of fundamentele betekenis van de beproeving of mislukking. Het zou alleen begrijpelijk zijn, --- behalve als de mysterieuze wil van een willekeurige Schepper, --- als er keuze was door onsterfelijke geesten om het avontuur van Onwetendheid te proberen en een noodzaak voor hen om de natuur van een wereld van Onwetendheid te leren, zodat zijn haar kunnen weigeren. Maar een zodanig scheppend motief, noodzakelijkerwijze incidenteel en nogal tijdelijk in haar verbreiding, met de aarde als haar toevallige gebied van ervaring, kan bijna door zichzelf geen rekenschap geven voor het immense en verdurende fenomeen van dit complexe universum. Het kan een werkend deel worden van een bevredigende uitleg als deze wereld het gebied is voor de uitwerking van een groter scheppend motief, als het een manifestatie is van een goddelijke Waarheid of een goddelijke Mogelijkheid, waarin onder zekere omstandigheden een inleidende Onwetendheid tussenbeide moet komen als een noodzakelijke factor en wanneer de opstelling van dit universum in zich aan aandrang bevat van de Onwetendheid om naar Kennis te gaan, van de onvolmaakte manifestatie om naar volmaaktheid te groeien, van de frustratie om te dienen als een stap voorwaarts naar een uiteindelijke overwinning, van het lijden om een verschijning voor te bereiden van de goddelijke Heerlijkheid van Zijn. In dat geval zou het gevoel van teleurstelling, frustratie, illusie en ijdelheid van alle dingen niet geldig zijn; want de aspecten, die het lijken te rechtvaardigen, zouden alleen de natuurlijke omstandigheden zijn van een moeilijke evolutie: alle stress van strijd en inspanning, succes en mislukking, vreugde en lijden, het mengsel van onwetendheid en kennis zou de ervaring zijn, die de ziel, het denkvermogen, het leven en het fysieke deel nodig hebben om te groeien naar het volle licht van een spiritueel volmaakt wezen. Zij zou zichzelf openbaren als het proces van een evolutionaire manifestatie; er zou geen noodzaak zijn om het fiat binnen te brengen van een arbitraire Almachtigheid of een kosmische Illusie, een fantasie van een betekenisloos Maya.

Maar er is ook een hogere mentale en spirituele basis voor de filosofie van wereldontkenning en hier zijn we op een vastere grond: want er kan vrede mee zijn, dat de wereld juist in haar natuur een illusie is en geen redenering van de kenmerken en omstandigheden van een Illusie kan het rechtvaardigen of omhoog brengen naar een Werkelijkheid, --- er is alleen een Werkelijkheid, de transcendente, de suprakosmische: geen goddelijke vervulling, zelfs als ons leven zou groeien naar het leven van de goden, zou de oorspronkelijke werkelijkheid kunnen vernietigen of opheffen, die haar fundamentele karakter is; want die vervulling zou alleen de heldere kant zijn van een Illusie. Of zelfs, wanneer het absoluut geen illusie is, zou het een werkelijkheid zijn van een inferieure orde en moet tot een eind komen door de erkenning van de ziel, dat alleen Brahman waar is, dat er niets is dan het transcendente en onveranderbare Absolute. Als dit de ene Waarheid is, dan wordt alle grond weggenomen onder onze voeten; de goddelijke Manifestatie, de overwinning van de ziel in de Materie, zijn meesterschap over het bestaan, het goddelijke leven in de Natuur zou zelf een valsheid zijn of tenminste iets, dat niet helemaal voor een tijd wordt opgelegd aan de enkele ware Werkelijkheid. Maar hier hangt alles af van de conceptie van het denkvermogen en de ervaring van het mentale wezen van de Werkelijkheid en in hoeverre die conceptie geldig is of in hoeverre die ervaring Imperatief is, --- zelfs als het een spirituele ervaring is, in hoeverre het absoluut afdoende is, uitsluitend imperatief.

De kosmische Illusie wordt soms voorgesteld, --- ofschoon dat niet de geaccepteerde positie is, --- als iets, dat het karakter heeft van een onwerkelijke subjectieve ervaring; het is dan, --- of kan het zijn, --- een beeld van vormen en beweging, dat oprijst in een of andere eeuwige slaap van dingen of in een droombewustzijn en wordt tijdelijk opgelegd aan een zuiver en onopvallend zelfgewaar Bestaan; het is een droom, die plaats vindt in het Oneindige. In de filosofieën van de Mayavadins --- want er zijn verscheidene systemen eender in hun basis, maar niet helemaal en op ieder punt samenvallend met elkaar, --- wordt de analogie van dromen gegeven, maar alleen als een analogie, niet als het intrinsieke karakter van de wereldillusie. Het is moeilijk voor het positieve fysieke denkvermogen om het idee toe te geven, dat wijzelf, de wereld en het leven, het enige ding, waar ons bewustzijn positieve getuige van is, niet bestaand zijn, een bedrog aan ons opgelegd door dat bewustzijn: zekere analogieën worden naar voren gebracht, speciaal de analogieën van droom en hallucinatie, om aan te tonen, dat het voor de ervaringen van het bewustzijn mogelijk is, dat het werkelijk voor haar lijkt en toch te bewijzen zonder enige basis te zijn of zonder voldoende basis in werkelijkheid; zoals de droom werkelijk is voor de dromer, zolang hij slaapt, maar wakende laat zien, dat het onwerkelijk is, zo lijkt onze ervaring van de wereld voor ons positief en werkelijk, maar, wanneer we afstand nemen van de illusie, zullen we vinden, dat zij geen werkelijkheid heeft. Maar het zou net zo goed kunnen zijn om de droom analogie haar volle waarde te geven en zien of ons gevoel van wereldervaring op enige manier een overeenkomstige basis heeft. Want het idee van de wereld als droom, of het nu een droom van het subjectieve denkvermogen is of een droom van de ziel of een droom in de Eeuwigheid, wordt vaak onderhouden en zij bekrachtigt sterk de illusionistische tendens in menselijk gevoel en denken. Wanneer zij geen geldigheid heeft, moeten we dat beslist zien en de redenen van haar ontoepasbaarheid en haar goed opzij zetten; wanneer zij enige geldigheid heeft, moeten wij zien, wat het is, en hoever het gaat. Wanneer de wereld een illusie is, maar geen droomillusie, moet dat onderscheid ook op een veilige basis gezet worden.

De droom wordt gevoeld onwerkelijk te zijn, ten eerste, omdat zij vermindert en geen verdere geldigheid heeft, wanneer we overgaan van een toestand van bewustzijn naar een andere, die onze normale toestand is. Maar dit is op zich zelf geen voldoende reden: want het kan goed zijn, dat er verschillende toestanden van bewustzijn zijn, ieder met haar eigen werkelijkheden; wanneer het bewustzijn van een toestand van dingen terug vervaagt, en haar inhouden verloren zijn, of zelfs, wanneer zij gevangen zijn in het geheugen, illusoir lijken te zijn, zo gauw als we overgaan naar een andere toestand, dan zou dat volmaakt normaal zijn, maar dat zou niet de werkelijkheid bewijzen van de toestand, waarin we nu in zijn en de onwerkelijkheid van de andere, die we achter ons gelaten hebben. Wanneer aarde omstandigheden onwerkelijk beginnen te lijken voor een ziel, die overgaat naar een verschillende wereld of een ander niveau van bewustzijn, zou dat hun onwerkelijkheid niet bewijzen; op dezelfde wijze bewijst het feit, dat wereldbestaan onwerkelijk voor ons lijkt, wanneer we overgaan in de spirituele stilte of in een of ander Nirvana, op zichzelf niet, dat de kosmos de hele tijd een illusie was. De wereld is werkelijk voor het bewustzijn, dat er in verblijft, een ongeconditioneerd bestaan is werkelijk voor het bewustzijn, dat geabsorbeerd is in Nirvana; dat is alles, wat geconstateerd is. Maar de tweede reden om krediet te weigeren aan onze slaapervaring is, dat een droom iets vluchtigs is zonder antecedenten en zonder een gevolg; het is gewoonlijk ook zonder enige voldoende samenhang of enige betekenis, die begrijpelijk is voor ons wakende wezen. Als onze dromen, zoals ons wakende leven, een aspect van coherentie droegen, iedere nacht een voorbij continue en verbonden slaapervaring opnamen en verder droegen, zoals iedere dag weer onze wakende wereldervaring opneemt, dan zouden dromen voor ons een nogal ander karakter aannemen. Er is daarmee geen analogie tussen een droom en wakend leven; dit zijn ervaringen, die nogal verschillend zijn in hun karakter, geldigheid en orde. Ons leven wordt beschuldigd van vluchtigheid en zij wordt vaak ook beschuldigd, als een geheel, van een gebrek aan innerlijke coherentie en betekenis; maar haar gebrek aan volledige betekenis kan komen door ons gebrek of beperking van begrip: wanneer we, feitelijk, naar binnen gaan en van binnenuit beginnen te zien, neemt zij een volledig verbonden betekenis; tegelijkertijd verdwijnt welk gebrek van innerlijke coherentie dan ook, dat eerder gevoeld werd, en we zien, dat het kwam door de incoherentie van ons eigen innerlijke zien en kennis en helemaal geen karakter was van het leven. Er is geen oppervlakte incoherentie in het leven, zij verschijnt aan onze denkvermogens eerder als een ketting van vaste sequenties, en als dat een mentale begoocheling is, zoals soms wordt beweerd, wanneer de sequentie gecreëerd wordt door onze denkvermogens en niet feitelijk in het leven bestaat, verwijdert dat niet het verschil van de twee toestanden van bewustzijn. Want in een droom is de coherentie, die gegeven wordt door een observerend innerlijk bewustzijn afwezig, en welk gevoel van sequentie er ook is, blijkt te zijn door een vage en valse imitatie van de verbindingen van een wakend leven, een onderbewuste mimesis,maar deze imiterende sequentie is schimachtig en onvolmaakt, faalt en breekt altijd en is vaak geheel afwezig. We zien ook, dat het droombewustzijn geheel verstoken lijkt te zijn van die controle, die het wakende bewustzijn tot op zekere hoogte uitoefent over de levensomstandigheden; zij heeft het Natuurautomatisme van een onderbewuste constructie en niets van de bewuste wil en organiserende kracht van het ontwikkelende denkvermogen van het menselijke wezen. Weer is de vluchtigheid van de droom radicaal en een droom heeft geen verbinding met een andere; maar de vluchtigheid van het wakende leven is over details, --- er is geen bewijs van vluchtigheid in de verbonden totaliteit van wereldervaring. Onze lichamen verdwijnen, maar zielen gaan voort van geboorte naar geboorte gedurende de tijdperken; sterren en planeten kunnen verdwijnen na een verloop van eeuwigheden of van vele lichtcycli, maar het universum, kosmisch bestaan zou goed een permanente kunnen zijn, omdat het zeker een continue activiteit is; er is niets, dat bewijst, dat de Oneindige energie, die haar schept, een eind heeft of een begin, ofwel voor zichzelf of voor zijn actie. Tot zover is er een te grote onvergelijkbaarheid tussen droomleven en wakend leven om de analogie toepasbaar te maken.

Maar de vraag zou kunnen worden gesteld of onze dromen werkelijk geheel onwerkelijk zijn en zonder betekenis, of dat zij geen beeld, geen beeldverslag, of geen symbolische transcriptie zijn of representatie van dingen, die werkelijk zijn. Daarom moeten we, hoe beknopt ook, de natuur van de slaap onderzoeken en van droomfenomenen, hun proces van oorsprong en hun herkomst. Wat gebeurt in de slaap, is, dat ons bewustzijn zich terugtrekt uit het veld van haar wakende ervaringen; zij wordt verondersteld te rusten, uitgesteld of sluimerend, maar dat is een oppervlakkige kijk op de zaak. Wat sluimerend is, zijn de wakende activiteiten, wat in rust is, is het oppervlakte denkvermogen en de normale bewuste actie van het lichamelijke deel van ons; maar het innerlijke bewustzijn is niet uitgesteld, zij gaat nieuwe innerlijke activiteiten binnen, waarvan we alleen een deel, dat gebeurt en opgeslagen wordt in iets van ons, dat dicht bij de oppervlakte ligt, herinneren. Er wordt in de slaap, dus dichtbij de oppervlakte, een duister onderbewust element onderhouden, dat een ontvanger of doorgang is voor onze droomervaringen en zelf ook een droombouwer; maar er achter is de diepte en de massa van het subliminale, de totaliteit van ons verzegelde innerlijke wezen en bewustzijn, dat van een nogal andere orde is. Het is normaal een onderbewust deel in ons, liggend tussen bewustzijn en zuivere onbewustheid, dat haar formaties omhoog stuurt, door deze oppervlaktelaag, in de vorm van dromen, constructies, gemarkeerd door een klaarblijkelijke inconsequentie en incoherentie. Veel van deze zijn luchtige structuren, gebouwd op omstandigheden van ons huidige leven, blijkbaar willekeurig geselecteerd en omgeven met een fantasie van variatie; andere roepen het verleden terug, of eerder geselecteerde omstandigheden en personen uit het verleden, als een beginpunt voor overeenkomende vlietende bouwsels. Er zijn andere dromen van het onderbewuste, die zuivere fantasie lijken te zijn zonder enige zodanige oorsprong of basis; maar de nieuwe methode van psycho-analyse, die voor de eerste keer in onze dromen probeert te kijken met enige soort van wetenschappelijk begrip, heeft in hen een systeem van betekenissen gevestigd, een sleutel naar dingen in ons, die gekend moeten worden en behandeld door het wakende bewustzijn; dit zelf verandert het hele karakter en de waarde van onze droomervaring. Het begint er naar uit te zien, alsof er iets werkelijks achter zou zijn en ook alsof dat iets een element zou zijn van geen geringe praktische belangrijkheid.

Maar het onderbewuste is niet onze enige droombouwer. Het onderbewuste in ons is de extreme grens van ons geheime innerlijke bestaan, waar zij de Onbewuste ontmoet, het is een graad van ons wezen, waarin de Onbewuste worstelt naar een half bewustzijn; ook het oppervlakte fysieke bewustzijn trekt zich terug, wanneer zij terugzinkt van het wakende niveau en achteruitgaat naar het Onbewuste, naar het tussenliggende onderbewuste. Of vanuit een ander gezichtspunt kan dit onderste deel van ons beschreven worden als de antichambre van de Onbewuste, waardoor haar formaties oprijzen naar ons wakende of ons subliminale wezen. Wanneer we slapen en het oppervlakte fysieke deel van ons, dat in zijn eerste oorsprong hier een product is van de Onbewuste, terugvalt naar de voortbrengende onbewustheid, gaat zij binnen in dit onderbewuste element, antichambre of ondergrond en daar vindt zij de impressies van haar verleden of hardnekkige gewoonten van denkvermogen en ervaringen, --- want allen hebben hun merk gelaten op ons onderbewuste deel en hebben hun vermogen van wederkeer. In hun effect op ons wakende zelf neemt deze wederkeer vaak de vorm van een bevestiging van oude gewoonten, slapende of onderdrukte impulsen, geweigerde elementen van de natuur, of zij komt op als een andere niet zo makkelijk herkenbare, een of ander bijzonder vermomd of subtiel resultaat van deze onderdrukte of geweigerde, maar niet uitgewiste impulsen of elementen. In het droombewustzijn is het fenomeen een klaarblijkelijke fantastische constructie, een samenstel van beelden en bewegingen, die gebouwd is op of rond begraven indrukken met een betekenis in hen, die de wakende intelligentie ontsnapt, omdat hij geen clue heeft voor het systeem van betekenissen van het onderbewuste. Na een tijdje lijkt deze onderbewuste activiteit terug te zinken in de volledige onbewustheid en we spreken over deze toestand als diepe droomloze slaap; vandaar komen we weer tevoorschijn naar de droomlagen of keren terug naar de wakende oppervlakte.

Maar, in feite, zijn we in wat we de droomloze slaap noemen, gegaan naar een diepere en dichtere laag van het onderbewuste, een toestand, die te verwikkeld, te ondergedompeld of te duister is, te traag en zwaar om haar bouwsels naar de oppervlakte te brengen en we dromen daar, maar zijn niet in staat om deze meer duistere droombeelden te grijpen of behouden in de registrerende laag van het onderbewuste. Of anders zou het het deel kunnen zijn van ons denkvermogen, dat nog actief blijft in de slaap van het lichaam, dat binnengegaan is in de innerlijke domeinen van ons wezen, het subliminale mentale, het subliminale vitale, het subtiel-fysieke, en gaat daar verloren voor alle actieve verbinding met de oppervlaktedelen van ons. Wanneer we nog in de meer nabije diepten van deze regionen zijn, registreert het oppervlakteonderbewuste, dat onze slaapwaakzaamheid is, iets van wat we ervaren in deze diepten; maar zij registreert het in haar eigen transcriptie, vaak ontsierd door karakteristieke incoherenties en zelfs, wanneer zij meest coherent is, altijd gedeformeerd of in beelden gegoten, die betrokken zijn uit de wereld van wakende ervaring. Maar, wanneer we dieper naar binnen gegaan zijn, faalt de registratie en kan niet hersteld worden en we hebben de illusie van droomloosheid; maar de activiteit van het innerlijke droombewustzijn gaat door achter de sluier van de nu zwijgende en inactieve onderbewuste oppervlakte. Deze voortgezette droomactiviteit wordt aan ons geopenbaard, wanneer we meer innerlijk bewust worden, want dan komen we in verbinding met de zwaardere en diepere onderbewuste laag en kunnen gewaar zijn --- op het moment of door een naspeuren en herwinnen door het geheugen --- van wat gebeurde toen we zonken in deze lome diepten. Het is ook mogelijk om dieper binnen onze subliminale zelven bewust te worden en we zijn dan gewaar van ervaringen op andere niveaus van ons wezen of zelfs in suprafysieke werelden, waartoe de slaap ons een recht geeft op geheime toegang. Een transcriptie van zulke ervaringen bereikt ons; maar de transcriberer hier is niet het onderbewuste, het is het subliminale, een grotere droombouwer.

Als het subliminale zo naar voren komt in het ons droombewustzijn, is er soms een activiteit van onze subliminale intelligentie, --- droom wordt een serie gedachten, vaak vreemd of levendig uitgebeeld, problemen worden opgelost, die ons wakende bewustzijn niet kon oplossen, waarschuwingen, voorgevoelens, aanwijzingen voor de toekomst, waarachtige dromen vervangen de normale onderbewuste incoherentie. Er kan ook een structuur komen van symbolische beelden, sommige van een mentaal karakter, sommige van een vitale natuur: de eerste zijn nauwkeurig in hun beelden, helder in hun betekenis, de laatste zijn vaak complex en verbijsterend voor ons wakende bewustzijn, maar, als we de clue kunnen begrijpen, openbaren zij hun eigen betekenis en bijzonder systeem van coherentie. Er kan tenslotte een verslag tot ons komen van gebeurtenissen, die gezien en ervaren worden door ons op andere niveaus van ons wezen of van het universele wezen, dat wij binnengaan: deze hebben soms, zoals de symbolische dromen, een sterke betekenis voor ons eigen innerlijke en uiterlijke leven of het leven van anderen, openbaren elementen van ons of hun mentale wezen en levenswezen of ontsluiten invloeden op hen, waarvan ons wakende zelf volledig onwetend is; maar soms hebben ze geen zodanige betekenis en zijn zuiver verslagen van andere georganiseerde systemen van bewustzijn, onafhankelijk van ons fysieke bestaan. De onderbewuste dromen stellen het grootste deel samen van onze meest gewone slaapervaring en deze herinneren we ons gewoonlijk; maar soms is de subliminale bouwer in staat om ons slapende bewustzijn voldoende te imponeren om zijn activiteiten te stempelen op ons wakende geheugen. Wanneer we ons innerlijke wezen ontwikkelen, meer inwaarts leven, dan de meeste mensen doen, dan wordt de balans veranderd, en een groter droombewustzijn opent zich voor ons; onze dromen kunnen een subliminaal en niet langer een onderbewust karakter nemen en een werkelijkheid en betekenis aannemen.

Het is zelfs mogelijk om volledig bewust te worden in de slaap en volledig van begin tot eind of over grote delen de stadia van onze droomervaring te volgen; we vinden, dat we dan gewaar zijn van onszelf, terwijl we passeren van toestand naar toestand van bewustzijn naar een korte periode van lichtende en vredevolle droomloze rust, die de ware hersteller van de energieën is van de wakende natuur, en dan terugkeren op dezelfde natuur naar het wakende bewustzijn. Het is normaal, wanneer we zo overgaan van toestand naar toestand om de vorige ervaringen van ons weg te laten slippen; bij de terugkeer wordt alleen de meer levendige of de dichtste nabij de wakende oppervlakte herinnerd: maar dit kan verholpen worden, --- een groter vasthouden is mogelijk of het vermogen kan ontwikkeld worden om terug te gaan in het geheugen van droom naar droom, van toestand naar toestand, tot het geheel nog eenmaal voor ons staat.Een coherente kennis van slaapleven, ofschoon moeilijk te verkrijgen of gevestigd te houden, is mogelijk.

Ons subliminale zelf is niet, zoals ons oppervlakte fysieke wezen, een uitkomst van de energie van het Onbewuste; het is een ontmoetingsplaats van het bewustzijn, dat tevoorschijn komt van beneden door evolutie en het bewustzijn, dat neergedaald is van boven voor involutie. Er is een innerlijk denkvermogen, een innerlijk vitaal wezen van onszelf, een innerlijk of subtiel-fysiek wezen er in, groter dan ons uiterlijke wezen en natuur. Dit innerlijke bestaan is de verzegelde oorsprong van bijna alles in ons oppervlakte zelf, dat geen constructie is van de eerste onbewuste Wereld-Energie of een natuurlijk ontwikkelde functionering van ons oppervlaktebewustzijn of een reactie ervan op inslagen van de uiterlijke universele Natuur, --- en zelfs in deze constructie, deze werkingen, deze reacties neemt het subliminale deel en oefent op hen een aanzienlijke invloed uit. Er is hier een bewustzijn, dat het vermogen heeft van direct contact met het universele, anders dan de meestal indirecte contacten, die ons oppervlaktewezen onderhoudt met het universum door het zintuigdenkvermogen en de zintuigen. Er zijn hier innerlijke zintuigen, een subliminaal zicht, gevoel, gehoor; maar deze subtiele zintuigen zijn eerder kanalen van het directe bewustzijn van dingen van het innerlijke wezen dan haar informanten: het subliminale is niet afhankelijk van haar zintuigen voor haar kennis, zij geven alleen een vorm aan haar directe ervaring van objecten; zij brengen niet, zoveel als in het wakende denkvermogen, vormen van objecten over voor de documentatie van het denkvermogen of als een startpunt of basis voor een indirecte constructieve ervaring. Het subliminale heeft het recht van toegang in de mentale en vitale en subtiel-fysieke niveaus van het universele bewustzijn, zij is niet begrensd tot het materiele niveau en de fysieke wereld; zij bezit middelen van communicatie met de werelden van zijn, die de nederdaling naar involutie geschapen heeft in haar overgang en met alle overeenkomende niveaus of werelden, die opgekomen kunnen zijn of geconstrueerd zijn om het doel te dienen of de heropstijging van de Onbewustheid naar het Superbewuste. In deze grote werkelijkheid van innerlijk bestaan trekken ons denkvermogen en vitale wezen zich terug, wanneer zij zich terugtrekken van de oppervlakteactiviteiten, ofwel door slaap of inwaarts getrokken concentratie of door een innerlijke onderdompeling van trance.

Onze wakende toestand is niet gewaar van zijn verbinding met het subliminale wezen, ofschoon zij ervan --- maar zonder enige kennis van de plaats van oorsprong --- de inspiraties, intuïties, ideeën, wil suggesties, zintuigsuggesties, aanzetten tot actie ontvangt, die opstijgen van beneden of vanachter ons beperkte oppervlaktebestaan. Slaap opent, zoals trance, de poort van het subliminale voor ons; want in slaap trekken we ons, zoals in trance, terug achter de sluier van de wakende persoonlijkheid en achter deze sluier heeft het subliminale haar bestaan. Maar we ontvangen de verslagen van onze slaapervaring door de droom en in droombeelden en niet in die conditie, die een innerlijk ontwaken genoemd zou kunnen worden, en die de meest toegankelijke vorm is van de trancetoestand, noch door de supernormale helderheden van visie en andere meer lichtende en concrete wegen van communicatie, ontwikkeld door de innerlijke subliminale cognitie, wanneer hij in gewoonlijke of onregelmatige bewuste verbinding is met ons wakende zelf. Het subliminale, met het onderbewuste als een aanhangsel van zichzelf, --- want het onderbewuste is ook een deel van de achter-de-sluier entiteit, --- is de ziener van innerlijke dingen en van suprafysieke ervaringen; het oppervlakteonderbewuste is alleen een transcriberer. Om deze reden beschrijft de Upanishad het subliminale wezen als het Droom-Zelf, omdat we er normaal in dromen, visioenen, geabsorbeerde toestanden van innerlijke ervaringen in binnen gaan, en deel zijn van haar ervaringen, --- juist, zoals zij de superbewuste beschrijft als het Slaap-Zelf, omdat normaal alle mentale of zintuiglijke ervaringen ophouden, wanneer we binnengaan in dit superbewustzijn. Want in de diepere trance, waarin de aanraking van het superbewustzijn onze geestesgesteldheid onderdompelt, kan geen verslag ervan of transcriptie van haar inhouden ons normaal bereiken; alleen door een speciale of een ongebruikelijke ontwikkeling in een supernormale conditie of door een breuk of kloof in onze begrensde normaliteit, kunnen we aan de oppervlakte bewust zijn van de contacten of boodschappen van het Superbewustzijn. Maar ondanks deze beeldende namen van droomtoestand en slaaptoestand werd het gebied van deze beide toestanden van bewustzijn duidelijk beschouwd als een gebied van werkelijkheid, dat niet minder was dan dat van de wakende toestand, waarin onze bewegingen van waarnemend bewustzijn een verslag of transcriptie zijn van fysieke dingen en van onze contacten met het fysieke universum. Zonder twijfel kunnen al deze drie toestanden geclassificeerd worden als delen van een illusie, onze ervaringen van hen kunnen samen geplaatst worden als constructies van een illusoir bewustzijn, onze wakende toestand niet minder illusoir dan onze droomtoestand of slaaptoestand, omdat de enige ware waarheid of werkelijkheid het onmededeelbare Zelf of Ene-Bestaan (Atman, Adwaita) is, die de vierde toestand van het Zelf is, zoals beschreven in de Vedanta. Maar het is op gelijke wijze mogelijk om hen te beschouwen en samen te plaatsen als drie verschillende ordes van de ene Werkelijkheid of als drie toestanden van bewustzijn, waarin ons contact belichaamd is met de drie verschillende gradaties van zelfervaring en wereldervaring.

Wanneer dit een ware verklaring is van droomervaring, kunnen dromen niet langer geclassificeerd worden als een hoofdzakelijk onwerkelijk beeld of onwerkelijke dingen, die tijdelijk opgelegd worden aan ons halfbewustzijn als een werkelijkheid; de analogie faalt daarom zelfs als een illustratieve ondersteuning voor de theorie van de kosmische Illusie. Er kan echter gezegd worden, dat onze dromen zelf geen werkelijkheden zijn, maar alleen een transcriptie van werkelijkheid, een systeem van symboolbeelden en onze wakende ervaring van het universum is op gelijke wijze geen werkelijkheid, maar alleen een transcriptie van werkelijkheid, een reeks of verzameling van symboolbeelden. Het is nogal waar, dat we het fysieke universum hoofdzakelijk zien door een systeem van beelden, die ingeprent zijn op of opgelegd zijn aan onze zintuigen en in zoverre is de opvatting gerechtvaardigd; het zou ook toegeven kunnen worden, dat op een zekere manier en vanuit een gezichtspunt onze ervaringen en activiteiten beschouwd kunnen worden als symbolen van een waarheid, die onze levens proberen uit te drukken, maar momenteel alleen met een gedeeltelijk succes en een onvolmaakte coherentie. Als dat alles was, zou het leven omschreven kunnen worden als een droomervaring van het zelf en dingen in het bewustzijn van het Oneindige. Maar, ofschoon ons primaire bewijs van de objecten van het universum bestaat uit een bouwsel van zintuigbeelden, worden deze gecompleteerd, gevalideerd, in orde gemaakt door een automatische intuïtie in het bewustzijn, die het beeld onmiddellijk relateert met het uitgebeelde ding en de tastbare ervaring krijgt van het object, zodat we niet hoofdzakelijk een vertaling of zintuigtranscriptie beschouwen of lezen van de werkelijkheid, maar door het zintuigbeeld naar de werkelijkheid kijken. Deze geschiktheid wordt ook versterkt door de actie van een rede, die de wet van gevoelde dingen doorgrond en begrijpt, en nauwgezet de zintuigtranscriptie kan observeren en haar fouten corrigeren. Daarom kunnen we concluderen, dat we een werkelijk universum ervaren door onze uitgebeelde zintuigtranscriptie met de hulp van de intuïtie en de rede, --- een intuïtie, die ons het gevoel van dingen geeft en een rede, die hun waarheid onderzocht door zijn ontvangende kennis. Maar we moeten ook opmerken, dat zelfs als onze beeldkijk op het universum, onze zintuigtranscriptie, een systeem is van symboolbeelden en geen exacte reproductie of transcriptie, een letterlijke vertaling, een symbool nog een notatie is van iets, dat een transcriptie is van werkelijkheden. Zelfs als onze beelden niet correct zijn, zijn, wat zij pogen uit te beelden, werkelijkheden, geen illusies; wanneer we een boom zien of een steen of een dier, is het geen niet bestaand beeld, geen hallucinatie, die we zien; we kunnen niet zeker zijn, dat het beeld exact is, we kunnen erkennen, dat een ander zintuig het heel goed anders kan zien, maar toch is er daar iets, dat het beeld rechtvaardigt, iets, waarmee het meer of minder correspondentie heeft. Maar in de theorie van de Illusie is de enige werkelijkheid een onbepaalbaar, kenmerkloos zuiver Bestaan, Brahman, en er is geen mogelijkheid, dat zij vertaald wordt of verkeerd vertaald wordt in een systeem van symboolbeelden, wat dat zou alleen kunnen zijn als dit Bestaan enige bepaalbare inhouden had of enige ongemanifesteerde waarheden van zijn wezen, die uitgewerkt zou kunnen worden in vormen of namen, die aan hen gegeven worden door ons bewustzijn: een zuivere Onbepaalbare kan niet geleverd worden door een transcriptie, een veelvoud van representatieve onderscheidingen, een menigte symbolen of beelden; want er is er in alleen een zuivere Identiteit, er is niets uit te werken, niets te symboliseren, niets uit te beelden. Daarom faalt de droomanalogie helemaal voor ons, en kan beter opzij gezet worden; zij kan altijd gebruikt worden als een levendige metafoor van een zekere houding, die ons denkvermogen aan kan nemen ten opzichte van zijn ervaringen, maar zij heeft geen waarde voor een metafysisch onderzoek in de werkelijkheid en fundamentele betekenissen of de oorsprong van het bestaan.

Wanneer we de analogie opnemen van de hallucinatie, vinden we het nauwelijks meer behulpzaam voor een waar begrip van de theorie van de kosmische Illusie dan de droomanalogie. Hallucinaties bestaan uit twee soorten, mentaal of denkbeeldig en visueel of op een of andere manier zintuiglijk. Wanneer we een beeld zien van dingen, waar deze dingen niet zijn, is het een foutieve constructie van de zintuigen, een visuele hallucinatie; wanneer we een ding als een objectief feit aannemen, dat een subjectief bouwsel van het denkvermogen is, een constructieve mentale fout, of een geobjectiveerde verbeelding of een misplaatst mentaal beeld, dan is het een mentale hallucinatie. Een voorbeeld van de eerste is een luchtspiegeling, een voorbeeld van de tweede is het klassieke voorbeeld van een touw, dat voor een slang aangezien wordt. In het voorbijgaan kunnen we opmerken, dat er veel dingen zijn, die hallucinaties genoemd worden, dat niet echt zijn, maar symboolbeelden, omhoog gezonden uit het subliminale of ervaringen, waarbij het subliminale bewustzijn of zintuig naar de oppervlakte komt en ons in contact brengt met suprafysieke werkelijkheden; zo wordt het kosmische bewustzijn, dat onze toegang is door een afbraak van onze mentale beperkingen naar het gevoel van een uitgestrekte werkelijkheid, geclassificeerd, zelfs, terwijl het toegegeven wordt als een hallucinatie. Maar, als we alleen de algemene hallucinatie, mentaal of visueel nemen, observeren we, dat het op het eerste gezicht een waar voorbeeld lijkt van wat oplegging genoemd wordt in de filosofische theorie; het is de plaatsing van een onwerkelijk beeld van dingen op een werkelijkheid, van een luchtspiegeling op de kale woestijnlucht, van het beeld van een niet aanwezige slang op het aanwezige en werkelijke touw. De wereld kunnen we betogen, is een zodanige hallucinatie, een oplegging van een niet bestaand onwerkelijk beeld van dingen op de kale altijd aanwezige enkele werkelijkheid van de Brahman. Maar dan merken we op, dat in ieder geval de hallucinatie, het valse beeld niet is van iets nogal niet bestaand; het is een beeld van iets bestaands en werkelijk, maar niet aanwezig op de plaats, waar het opgelegd is door de fout van het denkvermogen of de fout van het zintuig. Een luchtspiegeling is het beeld van een stad, een oase, stromend water of van andere afwezige dingen, en als deze dingen niet bestonden, dan zou het valse beeld van hem, ofwel opgebracht door het denkvermogen, of gereflecteerd in de woestijnlucht er niet zijn om het denkvermogen te misleiden met een vals gevoel van werkelijkheid. Een slang bestaat en zijn bestaan en vorm zijn bekend aan het slachtoffer van de momentele hallucinatie: als het niet zo zou zijn, zou de delusie niet gecreëerd zijn; want de oorsprong van de fout is de gelijkenis van de vorm van de geziene werkelijkheid met een andere voorheen ergens anders gekende werkelijkheid. De analogie is daarom niet behulpzaam; het zou alleen geldig zijn als ons beeld van het universum een valsheid was, die een waar universum reflecteert, dat niet hier is, maar ergens anders of anders als het vals verbeelde manifestatie zou zijn van de Werkelijkheid, die in het denkvermogen een ware manifestatie vervangt door of bedekt met een verstoorde gelijkenis. Maar hier is de wereld een niet bestaande vorm van dingen, een illusoire constructie, opgelegd aan de kale Werkelijkheid, aan de enige Bestaande, die voor altijd leeg is van dingen en vormloos: er zou alleen een ware analogie zijn als onze visie in de lege lucht van de woestijn een beeld van dingen construeerde, dat nergens bestaat, of anders op de kale grond zowel touw als slang oplegde en andere beelden, die op gelijke wijze nergens bestonden.

Het is duidelijk, dat in deze analogie twee nogal verschillende soorten illusie, die niet illustratief zijn voor elkaar, foutief samengenomen zijn, alsof zij identiek waren in natuur. Alle mentale en zintuiglijke hallucinaties zijn werkelijk foutieve voorstellingen of foutieve plaatsingen of onmogelijke combinaties of valse ontwikkelingen van dingen, die op zichzelf bestaand of mogelijk zijn of op een of andere manier in het gebied van het werkelijke zijn of ermee verbonden. Alle mentale fouten en illusies zijn het resultaat van een onwetendheid, die haar data foutief combineert of foutief voortgaat op een eerdere of huidige of mogelijke inhoud van kennis. Maar de kosmische Illusie heeft geen basis van actualiteit, het is een originele en alles voortbrengende illusie; zij legt namen, beelden, gebeurtenissen op, die zuivere ontdekkingen zijn, aan een Werkelijkheid, waarin nooit gebeurtenissen, namen en beelden waren en nooit zullen zijn. De analogie van mentale hallucinatie zou alleen van toepassing zijn als we een Brahman toegeven zonder namen, vormen en relaties en een wereld van namen, vormen en relaties als gelijke werkelijkheden, de een aan de ander opgelegd, het touw in de plaats van de slang of de slang in de plaats van het touw, --- het zou een beschrijving kunnen zijn van de activiteiten van de Saguna op stilte van de Nirguna. Maar als beiden werkelijk zijn, moeten beiden ofwel gescheiden aspecten van de Werkelijkheid zijn of coordinatieve aspecten, positieve en negatieve polen van het Ene Bestaan. Enige fout of verwarring van het Denkvermogen tussen hen zou geen scheppende kosmische Illusie zijn, maar alleen een verkeerde perceptie van werkelijkheden, een verkeerde relatie, gecreeerd door de Onwetendheid.

Als we andere illustraties of analogieën nauwkeurig onderzoeken, die ons aangeboden worden voor een beter begrip van de werking van Maya, detecteren we in hen allemaal een ontoepasbaarheid, die hen hun kracht en waarde ontneemt. Het familiaire beeld van de moeder-van-parel en zilver verandert ook, zoals de touw en slang analogie, door een fout naar een gelijkenis tussen een huidig werkelijk en een ander en afwezig werkelijk; zij kan ook geen toepassing hebben op de oplegging van een veelvoudige en veranderbare onwerkelijkheid op een enkel en uniek onveranderbaar Werkelijk. In het voorbeeld van een optische illusie, dat een enkel object verdubbelt of verveelvoudigt, zoals wanneer we twee manen zien, in plaats van een, zijn er twee of meer identieke vormen van het ene object, een werkelijk, een --- of de rest --- een illusie: dit illustreert geen naast elkaar plaatsing van de wereld en Brahman; want er is in de werking van Maya een veel complexer fenomeen, --- er is inderdaad een illusoire verveelvoudiging van de Identieke, die opgelegd is aan zijn ene en altijd onveranderbare Identiteit, de Ene, die verschijnt als velen, maar daarop is een immense georganiseerde diversiteit opgelegd in de natuur, een diversiteit van vormen en bewegingen, die niets te maken hebben met de oorspronkelijke Werkelijke. Dromen, visioenen, de verbeelding van de artiest of dichter kunnen een zodanige georganiseerde diversiteit vertegenwoordigen, die niet werkelijk is; maar het is een imitatie, een mimesis van een werkelijke en al bestaande georganiseerde diversiteit of begint vanuit een zodanige mimesis en zelfs in de rijkste variatie of wildste uitvinding is een of ander mimesisch element waarneembaar. Er is hier niet zoiets als de werking, die toegeschreven wordt aan Maya, waarin er geen mimesis is, maar een zuivere en radicale oorspronkelijke schepping van onwerkelijke vormen en bewegingen, die overal niet bestaan en noch iets ontdekbaars in de Werkelijkheid imiteren, noch reflecteren, noch iets veranderen en ontwikkelen, dat ontdekbaar is in de Werkelijkheid. Er is niets in de werkingen van de illusie van het Denkvermogen, dat licht werpt op dit mysterie; het is zoals een verbazingwekkende kosmische Illusie van deze soort moet zijn, sui generis , zonder parallel. We zien in het universum, dat een diversiteit van het identieke overal de fundamentele werking is van de kosmische Natuur; maar hier presenteert zij zichzelf niet als een illusie, maar als een gevarieerde werkelijke formatie uit een oorspronkelijke substantie. We komen een Werkelijkheid van Eenheid, die zichzelf manifesteert in een werkelijkheid van talloze vormen en vermogens van zijn wezen overal tegen. Er is zonder twijfel in haar proces een mysterie, zelfs een magie, maar er is niets om te laten zien, dat het een magie is van het onwerkelijke en geen werking van een Bewustzijn en Kracht van zijn van de almachtige Werkelijke, een zelfschepping, uitgevoerd door een eeuwige zelfkennis.

Dit brengt onmiddellijk de vraag op van de natuur van het Denkvermogen, de ouder van deze illusies, en zijn relatie met het oorspronkelijke Bestaan. Is het denkvermogen het kind en instrument van een oorspronkelijke Illusie of is het zelf een oorspronkelijk verkeerd creërende Kracht of Bewustzijn? Of is de mentale onwetendheid een overtreding van de waarheden van Bestaan, een afwijking van een oorspronkelijk Waarheid-Bewustzijn, dat de werkelijke wereldbouwer is? Ons eigen denkvermogen is in ieder geval geen oorspronkelijk en primair scheppend vermogen van Bewustzijn; hij is en alle denkvermogen van hetzelfde karakter moeten een derivaat zijn, een instrumentele demiurg, een intermediaire schepper. Het ligt voor de hand, dat analogieën van de fouten van het denkvermogen, die de uitkomst zijn van een intermediaire Onwetendheid, niet waarlijk de natuur of actie zouden kunnen illustreren van een oorspronkelijke scheppende Illusie, een al ontdekkend en construerend Maya. Ons denkvermogen bevindt zich tussen een superbewustzijn en een onbewustzijn en ontvangt van beide deze tegengestelde vermogens: hij bevindt zich tussen een verborgen subliminaal bestaan en een buitenwaarts kosmisch fenomeen; hij ontvangt inspiraties, intuïties, voorstellingen, impulsen naar kennis en actie, beelden van subjectieve werkelijkheden of mogelijkheden van een onbekende innerlijke bron; hij ontvangt beelden van gerealiseerde actualiteiten en hun suggesties van een verdere mogelijkheid van het geobserveerde kosmische fenomeen. Wat hij ontvangt, zijn essentiële waarheden, mogelijk of actueel; hij begint vanuit de gerealiseerde actualiteiten van het fysieke universum en hij brengt van hen in zijn subjectieve actie de ongerealiseerde mogelijkheden naar buiten, die zij bevatten of suggereren of die hij kan bereiken door van hen voort te gaan als een startpunt: hij selecteert sommige van deze mogelijkheden voor een subjectieve actie en speelt met voorgestelde of inwendig geconstrueerde vormen van hen; hij kiest anderen voor objectivering en probeert hen te realiseren. Maar hij ontvangt ook inspiraties van boven en van binnen, van onzichtbare bronnen en niet alleen van de indrukken van het zichtbare kosmische fenomeen; hij ziet andere waarheden dan degene, die voorgesteld zijn door de actuele fysiekheid om hem heen, en ook hier speelt hij subjectief met de overgebrachte of geconstrueerde vormen van deze waarheden of hij selecteert ze voor objectivering, probeert ze te realiseren.

Ons denkvermogen is een waarnemer en gebruiker van actualiteiten, een voorspeller of ontvanger van nog niet bekende of geactualiseerde waarheden, een handelaar in mogelijkheden, die bemiddelen tussen de waarheid en de actualiteit. Maar hij heeft niet de alwetendheid van een oneindig Bewustzijn; hij is beperkt in kennis en moet zijn beperkte kennis aanvullen door verbeelding en ontdekking. Hij manifesteert niet, zoals het oneindige Bewustzijn, het bekende, hij moet het onbekende ontdekken; hij bemachtigt de mogelijkheden van het Oneindige, niet als resultaten of variaties van vormen van een latente Waarheid, maar als constructies of scheppingen, ficties van zijn eigen grenzeloze verbeelding. Hij heeft niet de almachtigheid van een oneindige bewuste Energie; hij kan alleen realiseren of actualiseren, wat de kosmische Energie er van zal accepteren of waarvoor hij de kracht heeft om op te leggen aan of the introduceren in de som van dingen, omdat de heimelijke Goddelijkheid, superbewust of subliminaal, die hem gebruikt, het plan heeft om dat uit te drukken in de Natuur. Zijn beperking van Kennis stelt samen door onvolledigheid, maar ook door openheid voor fouten, een Onwetendheid. In omgaan met actualiteiten kan hij verkeerd observeren, misbruiken, verkeerd scheppen; in omgaan met mogelijkheden kan hij verkeerd samenstellen, verkeerd combineren, verkeerd toepassen, verkeerd plaatsen; in zijn behandelingen van waarheden, die hem geopenbaard worden, kan hij deformeren, verkeerd vertegenwoordigen, disharmoniseren. Hij kan ook constructies van zichzelf maken, die geen correspondentie hebben met de dingen van het werkelijke bestaan, geen potentie van verwerkelijking, geen ondersteuning van de waarheid achter hen; maar deze constructies beginnen nog vanuit de ongeoorloofde uitbreiding van actualiteiten, grijpen aan op niet toegestane mogelijkheden, of veranderen waarheden in een toepassing, die niet toepasbaar is. Het denkvermogen schept, maar is geen oorspronkelijke schepper, geen alwetende en almachtige, zelfs geen altijd efficiënte demiurg. Maya, het illusoire Vermogen, aan de andere kant, moet een oorspronkelijke schepper zijn, want zij schept alle dingen uit het niets, tenzij we veronderstellen, dat zij schept uit de substantie van de Werkelijkheid, maar dan moeten de dingen, die zij schept op een of andere manier werkelijk zijn; zij heeft de volmaakte kennis van wat zij wil scheppen, een volmaakt vermogen om te scheppen, wat zij ook kiest, ofschoon alleen alwetend en almachtig over haar eigen illusies, die zij harmoniseert en hen verbindt met een magische zekerheid en een soevereine energie, absoluut effectief in opleggen van haar eigen formaties of ficties, die overgegeven worden als waarheden, mogelijkheden, actualiteiten, aan de intelligentie van het schepsel.

Ons denkvermogen werkt het beste en met een vast vertrouwen, wanneer hem een substantie gegeven wordt om op te werken of tenminste als basis te gebruiken voor zijn werkingen of, wanneer hij een kosmische kracht kan hanteren, waar hij de kennis van verkregen heeft, --- hij is zeker van zijn stappen, wanneer hij met actualiteiten moet omgaan; deze regel van omgaan met geobjectiveerde of ontdekte actualiteiten en voortgaan van hen voor creatie is de reden van het enorme succes van de fysieke Wetenschap. Maar hier is evident geen schepping van illusies, geen schepping van niet- bestaan in vacuo en hen veranderen in klaarblijkelijke actualiteiten, zoals toegekend is aan de kosmische Illusie. Want het Denkvermogen kan alleen uit de substantie creëren wat mogelijk is voor de substantie, hij kan alleen doen met de kracht van de Natuur, wat in overeenstemming is met haar gerealiseerde energieën; hij kan alleen uitvinden of ontdekken, wat al vervat is in de waarheid en potentie van de Natuur. Aan de andere kant ontvangt hij inspiraties voor schepping van binnen zichzelf of van boven: maar deze kunnen alleen vorm aannemen, als zij waarheden of potenties zijn, niet door het eigen recht van het denkvermogen van uitvinding; want wanneer het denkvermogen opricht, wat noch waar is, noch potentieel, kan dat niet gecreëerd worden, kan niet actueel worden in de Natuur. Maya, aan de andere kant, richt, wanneer zij creëert op basis van de Werkelijkheid, nog een superstructuur op, die niets te maken heeft met de Werkelijkheid, is niet waar of potentieel erin, wanneer zij creëert uit de substantie van de Werkelijkheid, maakt zij er dingen uit, die er niet mogelijk voor zijn of er in overeenstemming mee, --- want zij schept vormen en de Werkelijkheid wordt verondersteld een Vormloos te zijn, niet in staat tot vorm, zij schept bepalingen en de Werkelijkheid wordt verondersteld om absoluut onbepaalbaar te zijn.

Maar ons denkvermogen heeft het vermogen van verbeelding; hij kan scheppen en zijn eigen mentale bouwsel als waar en werkelijk nemen: hier, zou gedacht kunnen worden, is iets, dat analoog is aan de actie van Maya. Onze mentale verbeelding is een instrument van Onwetendheid; het is hulpmiddel of middel of toevlucht van een beperkte capaciteit van kennis, een beperkte capaciteit van effectieve actie. Het Denkvermogen vult deze tekortkomingen aan door zijn vermogen van verbeelding: hij gebruikt het om aan duidelijke en zichtbare dingen de dingen te onttrekken, die niet duidelijk en zichtbaar zijn; hij onderneemt de schepping van zijn eigen beelden van het mogelijke en onmogelijke; hij richt illusoire actuelen op of tekent beelden van een veronderstelde of geconstrueerde waarheid van dingen, die niet waar zijn voor de uiterlijke ervaring. Dat is tenminste de verschijning van zijn werking; maar in werkelijkheid is het de manier van het denkvermogen of een van zijn manieren om zijn oneindige mogelijkheden op te eisen uit het Wezen, zelfs om de onbekende mogelijkheden van het Oneindige te ontdekken of te veroveren. Maar, omdat hij dat niet kan met kennis, maakt hij experimentele constructies van waarheid en mogelijkheid en nog ongerealiseerde actualiteit: omdat zijn vermogen om inspiraties van de Waarheid te ontvangen beperkt is, verbeeldt hij, veronderstelt, vraagt af of dit of dat geen waarheden kunnen zijn; maar omdat zijn kracht om werkelijke potenties op te eisen smal en beperkt is, zet hij mogelijkheden op, die hij hoopt te actualiseren of wenst, dat hij ze zou kunnen actualiseren; omdat zijn vermogen om te actualiseren verkrampt is en omsloten door de tegenstellingen van de materiele wereld, verbeeldt hij subjectieve actualisaties om zijn wil tot schepping te bevredigen en de heerlijkheid van zelfpresentatie. Maar het moet opgemerkt worden, dat hij door de verbeelding een beeld van waarheid ontvangt, mogelijkheden opeist, die naderhand gerealiseerd worden, vaak door zijn verbeelding een effectieve druk uitoefent op de actualiteiten van de wereld. Verbeeldingen, die volharden in het menselijke denkvermogen, zoals het idee van reizen in de lucht, eindigen vaak door zelfvervulling; individuele gedachteformaties kunnen zichzelf actualiseren als er voldoende kracht is in de formatie of in het denkvermogen, dat haar vormt. Verbeeldingen kunnen hun eigen potentie scheppen, speciaal als zij ondersteunt wordt in het collectieve denkvermogen, en kunnen op de lange duur de sanctie op zichzelf trekken van de kosmische Wil. In feite presenteren alle verbeeldingen mogelijkheden: sommige zijn op zekere dag in staat om zich in een of andere vorm te actualiseren, misschien een zeer verschillende vorm van actualiteit; meer zijn veroordeeld tot steriliteit, omdat zij niet binnengaan in het beeld of schema van de huidige schepping, niet komen binnen de toegestane potentie van het individu of niet overeen komen met het collectieve of generieke principe of vreemd zijn voor de natuur of de bestemming van het dwingende wereldbestaan.

Dus zijn de verbeeldingen van het denkvermogen niet zuiver en radicaal illusoir: zij gaan voort op de basis van zijn ervaring van actualiteiten of gaan daar tenminste vanuit, zijn variaties op actualiteit, of zij verbeelden de "zouden kunnen"s of "hadden kunnen"s van het Oneindige, wat zou kunnen, als andere waarheden gemanifesteerd waren, als bestaande potenties op een andere manier opgesteld zouden zijn geweest of dat andere mogelijkheden, dan die al zijn toegestaan, potentie werden. Bovendien communiceren door deze faculteit vormen en vermogens van andere domeinen dan die van de fysieke actualiteit met ons mentale wezen. Zelfs, wanneer de verbeeldingen extravagant zijn of de vorm aannemen van hallucinaties of illusies, gaan zij voort met actuelen of mogelijkheden als hun basis. Het denkvermogen creëert het beeld van een zeemeermin, maar de fantasie is samengesteld uit twee actualiteiten, die tezamen gebracht zijn op een manier, die zich buiten de normale potentie van de aarde bevindt; engelen, griffioenen, hersenschimmen worden geconstrueerd op hetzelfde principe: soms is de verbeelding een herinnering van eerdere actualiteiten, zoals in het mythische beeld van de draak, soms is het een beeld of een gebeurtenis, die werkelijk is of werkelijk kan zijn op andere niveaus of in andere condities van bestaan. Zelfs de illusies van de maniak zijn gebaseerd op een extravagant niet passen van actuelen, zoals wanneer de krankzinnige zichzelf koningschap en Engeland combineert en in verbeelding op de troon zit van de Plantagenets en de Tudors. Wanneer we weer kijken naar de oorsprong van de mentale fout, vinden we gewoonlijk, dat dit een verkeerde combinatie, verkeerde plaatsing, misbruik, verkeerd begrip of verkeerde toepassing is van de elementen van ervaring en kennis. Verbeelding zelf is in haar natuur een substituut voor een meer ware faculteit van het bewustzijn van intuïtie van mogelijkheid: terwijl het denkvermogen opstijgt naar het Waarheidsbewustzijn, wordt dit mentale vermogen een waarheidsverbeelding, die de kleur en het licht van de hogere waarheid brengt in de beperkte geschiktheid of ongeschiktheid van de kennis, die al bereikt is en geformuleerd en tenslotte, in het transformerende licht erboven, geeft zij geheel plaats aan de hogere waarheidsvermogens of verandert zelf in intuïtie en inspiratie; het Denkvermogen houdt in die verheffing op om schepper van begoochelingen en een architect van fouten te zijn. Het Denkvermogen is dan geen soevereine schepper van niet bestaande dingen of opgericht in een leegte: hij is een onwetendheid, die probeert te weten; juist zijn illusies beginnen van een of andere soort basis en zijn het resultaat van een beperkte kennis of een halve onwetendheid. Het Denkvermogen is een instrument van de kosmische Onwetendheid, maar hij schijnt geen vermogen of een instrument te zijn van een kosmische Illusie te zijn of handelt niet als zodanig. Hij is een zoeker en ontdekker of een schepper of zogenaamde schepper van waarheden, mogelijkheden en actualiteiten, en het zou rationeel zijn om te veronderstellen, dat het oorspronkelijke Bewustzijn en Vermogen, waarvan het denkvermogen een derivaat moet zijn, ook een schepper is van waarheden, mogelijkheden en actualiteiten, niet beperkt zoals het denkvermogen, maar kosmisch in zijn strekking, niet open voor fouten, omdat hij vrij is van alle onwetendheid, een soeverein instrument of een zelfvermogen van een allerhoogste Alwetendheid en Almachtigheid, een eeuwige Wijsheid en Kennis.

Dit is dan de tweevoudige mogelijkheid, die voor ons opkomt. Er is, kunnen we veronderstellen, een oorspronkelijk bewustzijn en vermogen, dat illusies en onwerkelijkheden schept met het denkvermogen als haar instrument of medium in het menselijke en dierlijke bewustzijn, zodat het gedifferentieerde universum, dat we zien, onwerkelijk is, een fictie van Maya, en alleen een of ander onbepaalbaar en ongedifferentieerd Absolute werkelijk is. Of er is, kunnen we op gelijke wijze veronderstellen, een oorspronkelijk, een allerhoogste en kosmische Waarheid- Bewustzijn, dat een waar universum schept, maar met een denkvermogen, dat handelt in dat universum als een onvolmaakt bewustzijn, dat onwetend is, gedeeltelijk weet, gedeeltelijk niet weet, --- een bewustzijn, dat door haar onwetendheid of beperking van kennis in staat is tot fouten, verkeerde presentatie, foutieve of verkeerd gerichte ontwikkeling van het bekende, tot onzeker rondtasten naar het onbekende, tot gedeeltelijke creaties en bouwsels, een constante middenpositie tussen waarheid en fout, kennis en onwetendheid. Maar deze onwetendheid gaat in feite, hoe strompelend ook, voort op kennis, en naar kennis; zij is inherent in staat om de beperking, de vermenging af te schudden en kan door bevrijding veranderen in het Waarheid- Bewustzijn, in een vermogen van de oorspronkelijke Kennis. Ons onderzoek heeft tot zover eerder geleid naar de tweede richting; zij wijst naar de conclusie, dat de natuur van ons bewustzijn niet van een karakter is, dat de hypothese zou rechtvaardigen van een Kosmische Illusie als de oplossing van haar probleem. Een probleem bestaat, maar het bestaat niet uit het mengsel van Kennis met Onwetendheid in onze cognitie van zelf en dingen, en de oorsprong van deze onvolmaaktheid moeten we ontdekken.Er is geen noodzaak om een oorspronkelijk vermogen van Illusie binnen te brengen, dat altijd mysterieus bestaat in de eeuwige Werkelijkheid of anders tussen beide komt en een wereld van niet-bestaande vormen oplegt aan een Bewustzijn of Superbewustzijn, dat voor altijd zuiver, eeuwig en absoluut is.

HOOFDSTUK VI

Werkelijkheid en de Kosmische Illusie.

Het Eeuwige is waar; de wereld is een leugen.

Vivekachudamani [25]

De Meester van Maya schept deze wereld door zijn Maya en erin is een andere besloten; men zou zijn Maya moeten kennen als Natuur en de meester van Maya als de als de grote Heer van allen.

Swetaswatara Upanishad [26]

De Purusha is dit alles, wat is, wat geweest is, en wat nog moet zijn; hij is de Meester van Onsterfelijkheid en hij is wat dan ook groeit door voedsel.

Rig Veda [27]

Swetaswatara Upanishad [28]

Alles is het Goddelijk Wezen.

Gita[29]

MAAR ZOVERRE hebben we alleen een deel verhelderd van de voorgrond van het veld van onderzoek; op de achtergrond blijft het probleem onopgelost en volledig. Het is het probleem van de natuur van het oorspronkelijke Bewustzijn of Vermogen, dat het universum geschapen heeft of conceptueel geconstrueerd of gemanifesteerd en de relatie ermee van onze wereldcognitie, --- opgeteld, of het universum een fictie is van bewustzijn, opgelegd aan ons denkvermogen door een allerhoogste kracht van Illusie of een ware formatie van zijn, ervaren door ons met een nog onwetende, maar een toenemende kennis. En de ware vraag is niet van het Denkvermogen alleen of van een kosmische droom of een kosmische hallucinatie, geboren uit het Denkvermogen, maar van de natuur van de Werkelijkheid, de geldigheid van de scheppende actie, die er in plaats vindt of er aan is opgelegd, de tegenwoordigheid of afwezigheid van een werkelijke inhoud in haar of ons bewustzijn en haar of onze beschouwing van het universum. Uit naam van Illusionisme kan geantwoord worden op de positie, die door ons naar voren wordt gebracht met betrekking tot de waarheid van bestaan, dat dit alles geldig zou kunnen zijn binnen de grenzen van de kosmische Illusie; het is het systeem, de pragmatische machinerie, waardoor Maya werkt en zichzelf onderhoudt in de Onwetendheid: maar de waarheden, mogelijkheden, actualiteiten, van het kosmische systeem zijn alleen waar en actueel binnen de Illusie, buiten die magische cirkel hebben zij geen geldigheid; zij zijn geen duurzame en eeuwige werkelijkheden; alle zijn tijdelijke beelden, de werken van Kennis niet minder dan de werken van Onwetendheid. Men kan toegeven, dat kennis een bruikbaar instrument is van de Illusie van Maya, voor ontsnappen aan zichzelf, voor zichzelf vernietigen in het Denkvermogen; spirituele kennis is onmisbaar: maar de ene ware waarheid, de enige duurzame werkelijkheid voorbij alle dualiteit van kennis en onwetendheid is het eeuwige, relatieloze Absolute of het Zelf, het eeuwige, zuivere Bestaan. Alles hier hangt af van de opvatting van het denkvermogen en de ervaring van het mentale wezen van werkelijkheid; want in overeenstemming met de ervaring van het denkvermogen of opvatting van werkelijkheid zal zijn interpretatie van data anders identiek zijn, de feiten van de Kosmos, individuele ervaring, de realisatie van de allerhoogste Transcendentie. Alle mentale cognitie hangt af van drie elementen, de waarnemer, de waarneming, en het ding, dat waargenomen wordt of waarneembaar is. Alle of elke van deze drie kunnen bevestigde of ontkende werkelijkheid worden; de vraag is dan, welke van deze, wanneer een, werkelijk zijn en in hoeverre of op welke manier. Wanneer alle drie geweigerd zijn als instrumenten van een kosmische Illusie, dan rijst de verdere en consequente vraag: is er dan een werkelijkheid buiten hen en als dit zo is, wat is dan de relatie tussen de Werkelijkheid en de Illusie?

Het is mogelijk om de werkelijkheid te bevestigen van het waargenomene, van het objectieve universum, en de werkelijkheid ontkennen of verminderen van het waarnemende individu en zijn waarnemend bewustzijn. In de theorie van de enkele werkelijkheid van Materie is bewustzijn er alleen een werking van Materie-energie in Materie, een uitscheiding of vibratie van de hersencellen, een fysieke ontvangst van beelden en een hersenrespons, een reflexhandeling of een reactie van Materie op de contacten van Materie. Zelfs als de rigiditeit van deze affirmatie versoepeld wordt en voor bewustzijn op een andere manier rekenschap gegeven, is het nog niet meer dan een tijdelijk en afgeleid fenomeen, niet de duurzame Werkelijkheid. Het waarnemende individu is zelf alleen een lichaam en hersens, die in staat zijn tot de mechanische reacties, die we generaliseren onder de naam van bewustzijn: het individu heeft alleen een relatieve waarde en een tijdelijke werkelijkheid. Maar als Materie zelf onwerkelijk blijkt te zijn of een derivaat en eenvoudig een fenomeen van Energie, zoals nu de waarschijnlijkheid lijkt te zijn, dan blijft de Energie als de enige Werkelijkheid; de waarnemer, zijn waarneming, het waargenomene object zijn alleen fenomenen van Energie. Maar een Energie zonder een Wezen of Bestaan, dat haar bezit, of een Bewustzijn, dat haar levert, een Energie, die oorspronkelijk werkt in de leegte, --- want het materiele gebied, waarin we haar aan het werk zien, is zelf een schepping, --- ziet er zelf veel uit als een mentale constructie, een onwerkelijkheid: of zij kan een tijdelijke onverklaarbare uitbraak zijn van beweging, die op elk moment zou kunnen ophouden om fenomenen te scheppen; de Leegte van het Oneindige alleen zou duurzaam en werkelijk zijn. De Buddhistische theorie van de waarnemer en de waarneming en het waargenomene als een constructie van Karma, het proces van een of ander kosmisch feit van Actie, gaf ruimte aan een zodanige conclusie; want het leidde logischerwijze naar de affirmatie van Niet-zijn, Leegte of Niets. Het is inderdaad mogelijk, dat er geen Energie aan het werk is, maar een Bewustzijn; zoals Materie zichzelf reduceert tot Energie, die niet in zichzelf door ons gevat kan worden, maar in haar resultaten en werkingen, zo zou Energie gereduceerd kunnen worden tot handeling van een Bewustzijn, dat niet voor ons in zichzelf vatbaar is, maar in haar resultaten en werkingen. Maar als dit Bewustzijn verondersteld wordt op gelijke wijze te werken in een Leegte, zijn we blootgesteld aan dezelfde conclusie, dat zij een schepper is van tijdelijke fenomenale illusies en zelf illusoir; Leegte, een oneindige Nul, een oorspronkelijk Niet-Bestaan is alleen de duurzame Werkelijkheid. Maar deze conclusies zijn niet bindend; want achter dit Bewustzijn, alleen grijpbaar in haar werkingen, zou er een onzichtbaar oorspronkelijk Bestaan kunnen zijn: een Bewustzijn-Energie van dat Bestaan zou dan een werkelijkheid kunnen zijn; ook haar scheppingen, die gemaakt zijn uit een oneindig kleine substantie van zijn, ontastbaar voor de zintuigen, maar geopenbaard aan hen in een zeker stadium van de actie van Energie als Materie, zouden werkelijk zijn, als ook de individuele verschijning als een bewust wezen van het oorspronkelijke Bestaan in een wereld van Materie. Deze oorspronkelijke Werkelijkheid zou een kosmisch spiritueel Bestaan kunnen zijn, een Pantheos, of het zou een andere status kunnen hebben; maar er zou in ieder geval geen universele illusie of hoofdzakelijk fenomeen zijn, maar een waar universum.

In de klassieke theorie van Illusionisme wordt een enkel en allerhoogst spiritueel Bestaan geaccepteerd als de ene Werkelijkheid: het is door zijn essentie het Zelf, terwijl de natuurlijke wezens, waarvan hij het Zelf is, alleen tijdelijke verschijningen zijn; hij is in zijn absoluutheid het substraat van alle dingen, maar het universum, dat opgericht is op het substraat ofwel een niet-bestaan, een gelijkenis, of anders op een andere manier onwerkelijk werkelijk; het is een kosmische illusie. Want de Werkelijkheid is de ene zonder een tweede, zij is onveranderbaar in eeuwigheid, zij is het enkele Bestaan; er is niets anders, er zijn geen ware wordingen van dit Wezen: zij is en moet voor altijd ledig blijven van naam, kenmerk, formatie, relatie, gebeurtenis; wanneer hij een Bewustzijn heeft, kan het alleen een zuiver bewustzijn zijn van zijn eigen absolute wezen. Maar wat is dan de relatie tussen de Werkelijkheid en de Illusie? Door welk wonder of geheim komt de Illusie tot bestaan of hoe speelt zij het klaar om voor altijd in de Tijd te verschijnen of te verblijven?

Omdat alleen Brahman werkelijk is, zou alleen een bewustzijn of een vermogen van Brahman een werkelijke schepper of een schepper van werkelijkheden kunnen zijn. Maar, omdat er geen andere werkelijkheid kan zijn dan het zuivere en absolute Brahman, kan er geen waar creatief vermogen van Brahman zijn. Een Brahman bewustzijn, gewaar van werkelijke wezens, vormen en gebeurtenissen zou een waarheid van het Worden aanduiden, een spirituele en materiele werkelijkheid van het universum, die de ervaring van de allerhoogste Waarheid ontkent en vernietigt en waarmee zijn enkele bestaan logischerwijze onverenigbaar is. De schepping van Maya is een presentatie van wezens, namen, vormen, gebeurtenissen, dingen, die onmogelijk te accepteren is als waar, tegenstrijdig aan de onbepaalbare zuiverheid van het Ene Bestaan. Maya is dan niet werkelijk, niet bestaand; Maya zelf een illusie, de ouder van talloze illusies. Maar toch hebben deze illusie en haar werkingen een of andere soort van bestaan en moet daarom op een of andere manier werkelijk zijn: bovendien bestaat het universum niet in een Leegte, maar staat, omdat zij opgelegd is aan Brahman, is op zekere manier gebaseerd op de ene Werkelijkheid; wij schrijven zelf in de Illusie haar vormen, namen, relaties, gebeurtenissen toe aan Brahman, worden gewaar van alle dingen als de Brahman, zien de Werkelijkheid door deze onwerkelijkheden. Er is dan een werkelijkheid in Maya; zij is tegelijkertijd werkelijk en onwerkelijk, bestaand en niet-bestaand; of, laten we zeggen, zij is noch werkelijk, noch onwerkelijk: het is een paradox, een suprarationeel enigma. Maar wat is dan dit mysterie, of is het onoplosbaar? Hoe komt deze illusie tussenbeide in het Brahman-bestaan? Wat is de natuur van deze onwerkelijke werkelijkheid van Maya?

Op het eerste gezicht wordt men gedwongen om te veronderstellen, dat Brahman op de een of andere manier de waarnemer moet zijn van Maya, --- want Brahman is de enige Werkelijkheid, en als hij de waarnemer niet is, wie neemt dan de Illusie waar? Enige andere waarnemer bestaat niet; het individu, dat in ons de klaarblijkelijke getuige is, is zelf fenomenaal en onwerkelijk, een schepping van Maya. Maar, als Brahman waarnemer is, hoe is het dan mogelijk, dat de illusie voor een moment kan voortduren, omdat het ware bewustzijn van de waarnemer het bewustzijn van het zelf is, enkel een gewaarzijn van zijn eigen zuivere zelfbestaan? Wanneer Brahman de wereld en dingen waarneemt met een waar bewustzijn, dan moeten zij allen zichzelf en werkelijk zijn; maar, omdat zij niet het zuivere zelfbestaan zijn, maar op zijn best vormen ervan en gezien worden door een fenomenale Onwetendheid, is deze realistische oplossing niet mogelijk. Toch moeten we, voorlopig tenminste, het universum accepteren als een feit, een onmogelijkheid als een ding, dat er is, omdat Maya er is en haar werken voortduren en de geest obsedeert met het gevoel, hoe vals ook, van hun werkelijkheid. Op deze basis moeten we dan het dilemma het hoofd beiden en oplossen.

Als Maya op een of andere manier werkelijk is, dan legt de conclusie zichzelf op, dat Brahman de Werkelijkheid op die manier de waarnemer van Maya is. Maya zou zijn vermogen kunnen zijn van differentiërende waarneming, want het vermogen van Maya bewustzijn, dat haar onderscheidt van het ware bewustzijn van het enkele spirituele Zelf, is zijn scheppende waarneming van verschil. Of Maya moet, tenminste, als deze schepping van verschil overwogen wordt, alleen een resultaat te zijn en niet de essentie van de Mayakracht, een of ander vermogen van het bewustzijn van Brahman zijn, --- want alleen een bewustzijn kan een illusie zien of scheppen en er kan geen ander oorspronkelijk of voortbrengend bewustzijn zijn dan dat van Brahman. Maar, omdat Brahman ook voor altijd zelfgewaar is, moet er een dubbele toestand zijn van Brahman- Bewustzijn, een bewust van de enkele Werkelijkheid, de andere bewust van onwerkelijkheden, waaraan zij door haar scheppende perceptie van hen een of andere soort van klaarblijkelijk bestaan geeft. Deze onwerkelijkheden kunnen niet gemaakt zijn van de substantie van de Werkelijkheid, want dan moeten zij ook werkelijk zijn. In dit opzicht kan men de verklaring van de Upanishads niet accepteren, dat de wereld gemaakt is uit het allerhoogste Bestaan, een wording is, een uitkomst of product van het eeuwige Wezen. Brahman is niet de materiele oorzaak van het universum: onze natuur --- als tegengesteld aan onszelf --- is niet gemaakt van zijn spirituele substantie; zij is geconstrueerd uit de onwerkelijke werkelijkheid van Maya. Maar ons spirituele wezen, aan de andere kant, is uit die substantie, is inderdaad de Brahman; Brahman is boven Maya, maar hij is ook de waarnemer van zijn scheppingen, zowel van boven als binnen Maya. Dit duale bewustzijn biedt zichzelf aan als de enkele plausibele uitleg van het raadsel van een werkelijke eeuwige Waarnemer, een onwerkelijk Waargenomene, en een Waarneming, die een halfwerkelijke schepper is van onwerkelijke waargenomenen.

Als dit duale bewustzijn er niet is, als Maya het enkele bewuste vermogen van Brahman is, dan moet een van de twee dingen waar zijn; ofwel de werkelijkheid van Maya als een vermogen is, dat het een subjectieve handeling van het Brahmanbewustzijn is, die tevoorschijn komt uit haar stilte en superbewuste immobiliteit en die door ervaringen gaat, die werkelijk zijn, omdat zij deel zijn van het bewustzijn van Brahman, maar onwerkelijk, omdat zij geen deel zijn van zijn wezen of anders is Maya het vermogen van Brahman van kosmische Verbeelding, inherent in zijn eeuwige wezen, dat uit het niets namen, vormen en gebeurtenissen schept, die op geen manier werkelijk zijn. In dat geval zou Maya werkelijk zijn, maar haar werken volledig fictief, zuivere verbeeldingen: maar kunnen we Verbeelding bevestigen als het enige dynamische en scheppende vermogen van de Eeuwige? Verbeelding is een noodzaak voor een partieel wezen met een onwetend bewustzijn; want hij moet zijn onwetendheid aanvullen door verbeeldingen en veronderstellingen: er kan geen plaats zijn voor een zodanige beweging in het enkele bewustzijn van een enkele Werkelijkheid, dat geen reden heeft om onwerkelijkheden te construeren, omdat zij altijd zuiver en zelfcompleet is. Het is moeilijk om te zien wat in zijn eigen wezen een zodanig Enkel Bestaan kan afdwingen of teweegbrengen, dat volledig is juist in haar essentie, zaligvol in haar eeuwigheid, dat niets bevat om gemanifesteerd te worden, tijdloos volmaakt, om een onwerkelijke Tijd en Ruimte te scheppen en hen in alle eeuwigheid te bevolken met een eindeloze kosmische show van valse beelden en gebeurtenissen. Deze oplossing is logischerwijze onhoudbaar.

De andere oplossing, het idee van een zuiver subjectieve, onwerkelijke werkelijkheid, begint vanuit het onderscheid, dat gemaakt wordt door het denkvermogen in de fysieke Natuur tussen zijn subjectieve en objectieve ervaringen; want hij kan alleen van het objectieve zeker zijn dat het volledig en degelijk werkelijk is. Maar een zodanig onderscheid zou nauwelijks kunnen bestaan in het Brahman-bewustzijn, omdat er hier noch een subject, noch een object is of Brahman zelf is het enig mogelijke subject van zijn bewustzijn en het enig mogelijke object; er zou niets kunnen zijn, dat uitwendig objectief is voor Brahman, omdat er niets anders is dan Brahman. Dit idee, dan, van een subjectieve handeling van bewustzijn, die een wereld van ficties schept, die anders is dan het enkele ware object of haar verstoort, ziet er uit als een oplegging op de Brahman door ons denkvermogen; hij legt aan de zuivere en volmaakte Werkelijkheid een kenmerk op van zijn eigen onvolmaaktheid, niet waarlijk toekenbaar aan de perceptie van een Allerhoogste Wezen. Aan de andere kant zou het onderscheid tussen het bewustzijn en het wezen van Brahman niet geldig kunnen zijn, tenzij het wezen van Brahman en het bewustzijn van Brahman twee onderscheiden entiteiten zijn, --- het bewustzijn, dat haar ervaringen oplegt aan het zuivere bestaan van het wezen, maar niet in staat om het aan te raken of te beïnvloeden of er binnen te gaan. Brahman zou dan, ofwel als het allerhoogste enkele Zelfbestaan of als het Zelf van het werkelijke- onwerkelijke individu in Maya, gewaar zijn door zijn ware bewustzijn van de illusies, die aan hem opgelegd worden en zou hen kennen als illusies; alleen enige energie van de Maya-natuur of iets er in zou misleid worden door haar eigen ontdekkingen, --- of anders, wanneer zij niet werkelijk misleid is, nog volhardt om zich te gedragen en te voelen alsof zij misleid werd. Deze dualiteit gebeurt met ons bewustzijn in de Onwetendheid, wanneer zij zichzelf afscheidt van de werkingen van de Natuur en gewaar is van binnen van het Zelf als de enige waarheid en de rest als niet-zelf en niet-werkelijk, maar aan de oppervlakte moet handelen, alsof de rest werkelijk zou zijn. Maar deze oplossing ontkent het enkele en ondeelbare zuivere bewustzijn en zuivere gewaarzijn van de Brahman; het schept een dualisme binnen haar kenmerkloze eenheid, die niet anders is in haar strekking dan het dualisme van het dubbele Principe in de Shankya-kijk op dingen, Purusha en Prakriti, Ziel en Natuur. Deze oplossingen moeten dan opzij gezet worden als onhoudbaar, tenzij we onze eerste kijk op de Werkelijkheid veranderen en haar een vermogen toestaan van veelvoudige toestand van bewustzijn of een vermogen van veelvoudige toestand van bestaan.

Maar het duale bewustzijn kan, als we het toegeven, weer niet uitgelegd worden als een duaal vermogen van Kennis-Onwetendheid, dat geldig is voor het Allerhoogste Bestaan, zoals zij voor ons is in het universum. Want we kunnen niet veronderstellen, dat Brahman, hoe dan ook, onderhavig is aan Maya, omdat dat zou betekenen, dat een principe van Onwetendheid het zelfgewaarzijn van de Eeuwige zou vertroebelen; het zou zijn als oplegging van beperkingen van ons eigen bewustzijn aan de eeuwige Werkelijkheid. Een Onwetendheid, die plaatsvindt of tussenbeide komt in de loop van de manifestatie als een resultaat van een ondergeschikte actie van het Bewustzijn en als een deel van een goddelijk kosmisch plan en zijn evolutionaire betekenis, is een ding en logisch denkbaar; een betekenisloze onwetendheid of eeuwige illusie in het oorspronkelijke bewustzijn van de Werkelijkheid is een ander ding en niet eenvoudig denkbaar; zij verschijnt als een heftige mentale constructie, die geen waarschijnlijkheid of geldigheid heeft in de waarheid van het Absolute. Het duale bewustzijn van Brahman moet op geen enkele manier een onwetendheid zijn, maar een zelfgewaarzijn, dat coëxistent is met een vrijwillige wil om een universum van illusies op te zetten, die gehouden worden in een frontale perceptie, onmiddellijk gewaar van het zelf en de illusoire wereld, zodat er geen bedrog is, geen gevoel van haar werkelijkheid. Het bedrog vindt alleen plaats in de illusoire wereld zelf, en het Zelf of Brahman in de wereld geniet ofwel met een vrije participatie of is getuige, zelf gescheiden en ontastbaar, van het spel, dat zijn magische betovering alleen oplegt aan het Natuurdenkvermogen, dat geschapen is voor haar handeling door Maya. Maar dit zou lijken te betekenen, dat de Eeuwige, niet tevreden met zijn zuivere absolute bestaan, de behoefte heeft om te scheppen, om zich door de Tijd bezig te houden met een drama van namen en vormen en gebeurtenissen; hij, die alleen is, heeft het nodig om zichzelf als velen te zien, die vrede en zaligheid en zelfkennis is, om een ervaring te observeren of representatie van vermengde kennis en onwetendheid, heerlijkheid en lijden, onwerkelijk bestaan en ontsnapping uit een onwerkelijk bestaan. Want de ontsnapping is voor het individuele wezen geconstrueerd door Maya; de Eeuwige hoeft niet te ontsnappen en het spel zet zijn ronde voor eeuwig voort. Of als er geen behoefte is, is er de wil om zo te scheppen, of is er de aandrang of de automatische actie van deze tegengestelden: maar, wanneer we de enkele eeuwigheid van zuiver bestaan beschouwen, die toegeschreven wordt aan de Werkelijkheid, is alles als behoefte, wil, aandrang tot automatisme op gelijke wijze onmogelijk en onbegrijpelijk. Dit is een soort uitleg, maar het is een uitleg, die het mysterie nog voorbij de logica of begrip laat; want dit dynamische bewustzijn van de Eeuwige is een directe contradictie van zijn statische en werkelijke natuur. Een Wil of Vermogen om te scheppen is er ongetwijfeld: maar als het een wil of vermogen is van de Brahman, kan het alleen voor een schepping zijn van de werkelijkheden van het Werkelijke of een manifestatie van het tijdloze proces van zijn wezen in Tijd-Eeuwigheid; want het lijkt ongelooflijk, dat het enkele vermogen van de Werkelijkheid de manifestatie zou zijn van iets, dat tegengesteld is aan zichzelf of de creatie van niet bestaande dingen in een illusoir universum.

Er is tot zover geen bevredigend antwoord voor het raadsel: maar het kan zijn, dat we een fout maken om enige soort van werkelijkheid, hoe illusoir ook in de grond, toe te schrijven aan Maya of haar werken: de ware oplossing ligt in het mysterie van haar en hun volslagen onwerkelijkheid moedig tegemoet te zien. Deze absolute onwerkelijkheid lijkt overwogen te worden door zekere formuleringen van Illusionisme of door zekere argumenten, die ten gunste van haar naar voren gebracht worden. Deze kant dan van het probleem moet in overweging genomen worden voor we met vertrouwen de oplossingen kunnen onderzoeken, die rusten op een relatieve of gedeeltelijke werkelijkheid van het universum. Er is inderdaad een lijn van redenering, die van het probleem afkomt door het uit te sluiten; zij bevestigt, dat de vraag, hoe de Illusie tot stand kwam, hoe het universum in staat is om hier te zijn in het zuivere bestaan van Brahman, niet legitiem is: het probleem bestaat niet, omdat het universum niet-bestaand is, Maya is onwerkelijk, Brahman is de enkele waarheid, alleen en zelfbestaand voor altijd. Brahman wordt niet aangedaan door enig illusoir bewustzijn, geen universum is tot bestaan gekomen binnen zijn tijdloze werkelijkheid. Maar deze ontwijking van de moeilijkheid is ofwel een sofisme, dat niets betekent, een acrobatiek van verbale logica, de logische rede, die zijn hoofd verbergt in het spel van woorden en ideeën en weigert een werkelijke en verbijsterende moeilijkheid te zien en op te lossen, of anders betekent het teveel, omdat zij zich in werkelijkheid ontdoet van alle relatie van Maya met Brahman door haar te bevestigen als een onafhankelijke absolute niet-werkelijkheid, samen met het universum, dat zij geschapen heeft. Wanneer een werkelijk universum niet bestaat, bestaat een kosmische Illusie en we zijn gebonden te onderzoeken, hoe zij tot bestaan kwam of hoe zij in staat is om te bestaan, wat haar relatie is of niet-relatie met de Werkelijkheid, wat wordt bedoeld met ons eigen bestaan in Maya, met onze onderwerping aan haar cycli, met onze bevrijding van haar. Want in dit opzicht moeten we veronderstellen, dat Brahman niet de waarnemer is van Maya en haar werken, Maya zelf is geen vermogen van Brahmanbewustzijn: Brahman is superbewust, ondergedompeld in zijn eigen zuivere wezen of is alleen bewust van zijn eigen absoluutheid; hij heeft niets te maken met Maya. Maar in dat geval kan ofwel Maya niet bestaan, zelfs als een illusie, of er zou een duale Entiteit zijn of twee entiteiten, een werkelijk Eeuwig, superbewust of alleen bewust van zichzelf en een illusoir Vermogen, dat schept en bewust is van een vals universum. We zijn terug bij de hoorns van het dilemma en zonder vooruitzicht om vrij te komen van onze doorboring er op, tenzij we ontsnappen door de conclusie, dat, omdat alle filosofie deel is van Maya, alle filosofie ook een illusie is. Want wat we moeten het hoofd moeten bieden, is een zuivere statische en onveranderbare Werkelijkheid en een illusoire dynamiek, de twee, die absoluut tegenover elkaar staan, met geen grotere Waarheid voorbij hen, waarin hun geheim gevonden kan worden en hun tegenstellingen een verzoenende uitkomst ontdekken.

Wanneer Brahman de waarnemer niet is, dan moet de waarnemer het individuele wezen zijn: maar deze waarnemer is geschapen door de Illusie en onwerkelijk; het waargenomene, de wereld, is een illusie, geschapen door een Illusie en onwerkelijk; het waarnemende bewustzijn is zelf een illusie en daarom onwerkelijk. Maar dit ontneemt alles van betekenis, ons spirituele bestaan en onze redding van Maya niet minder dan ons tijdelijke bestaan en onze onderdompeling in Maya: allen zijn van een gelijke onwerkelijkheid en onbelangrijkheid. Het is mogelijk om een minder rigide standpunt in te nemen en behouden, dat Brahman als Brahman niets te doen heeft met Maya, eeuwig vrij is van alle illusie of enige omgang met illusie, maar Brahman als de individuele waarnemer of als het Zelf van al het zijn hier, is binnengegaan in Maya en kan in het individuele zich er uit terugtrekken en deze terugtrekking is voor het individu een daad van allerhoogst belang. Maar hier wordt een duaal wezen opgelegd aan Brahman en een werkelijkheid toegeschreven aan iets, dat behoort bij de kosmische Illusie, --- aan het individuele wezen van Brahman in Maya, want Brahman als het Zelf van allen is zelfs niet fenomenaal gebonden en hoeft niet van haar te ontsnappen: bovendien kan redding niet belangrijk zijn als binding onwerkelijk is en binding kan niet werkelijk zijn, tenzij Maya en haar wereld werkelijk zijn. De absolute onwerkelijkheid van Maya verdwijnt en maakt plaats voor een zeer veelomvattende, zelfs, wanneer misschien alleen een praktische en tijdelijke werkelijkheid. Om deze conclusie te vermijden, kan gezegd worden, dat onze individualiteit onwerkelijk is, Brahman trekt zich terug van een reflectie van zichzelf in de fictie van individualiteit en zijn vernietiging is onze bevrijding, onze redding: maar Brahman, altijd vrij, kan niet lijden onder binding of nut hebben van redding en een reflectie, een fictie van individualiteit is geen ding, dat redding nodig kan hebben. Een reflectie, een fictie, hoofdzakelijk een beeld in de bedrieglijke spiegel van Maya, kan geen werkelijke binding ondergaan of nut hebben van een werkelijke redding. Wanneer gezegd wordt, dat het een bewuste reflectie is of fictie en daarom werkelijk kan lijden en binnengaan in de zaligheid van bevrijding, rijst de vraag van wie het bewustzijn is, dat zo lijdt in dit fictieve bestaan, --- want er kan geen werkelijk bewustzijn zijn, behalve dat van het Ene Bestaan; zodat er eens te meer een duaal bewustzijn is gevestigd voor Brahman, een bewustzijn of superbewustzijn, vrij van de illusie en een bewustzijn, onderworpen aan de illusie, en we hebben weer een zekere werkelijkheid verwezenlijkt van ons bestaan en ervaring in Maya. Want als ons wezen dat van de Brahman is, ons bewustzijn iets van het bewustzijn van de Brahman, met welke hoedanigheid dan ook, dan is zij in zoverre werkelijk, --- en als ons wezen, waarom niet het wezen van het universum?

Als een oplossing kan uiteindelijk naar voren gebracht worden, dat het waarnemend individu en het waargenomen universum onwerkelijk zijn, maar Maya verkrijgt door zichzelf op te leggen aan Brahman een zekere werkelijkheid en die werkelijkheid leent zichzelf aan het individu en aan zijn ervaring in de kosmische Illusie, die zolang duurt als hij onderworpen is aan de illusie. Maar, nogmaals, voor wie is de ervaring geldig, die de werkelijkheid verkreeg, zolang het duurde en voor wie houdt het op door bevrijding, vernietiging of terugtrekking? Want een illusoir onwerkelijk wezen kan geen werkelijkheid opnemen en lijden onder een werkelijke binding of ontsnapping er aan door een werkelijke handeling van ontwijking of zelfvernietiging; zij kan alleen lijken te bestaan voor een of ander werkelijk zelf of wezen, maar in dat geval moet dit werkelijke zelf op de een of andere manier of tot op zekere hoogte onderworpen geworden zijn aan Maya. Zij moet ofwel het bewustzijn zijn van Brahman, dat zichzelf projecteert in een wereld van Maya en uitstort vanuit Maya of zij moet het wezen van Brahman zijn, dat iets van zichzelf naar voren brengt, zijn werkelijkheid, in Maya en zich weer terugtrekt uit Maya. Of wat is dit Maya weer, dat zichzelf oplegt aan Brahman? Vanwaar komt zij, als zij nog niet in Brahman is, een handeling van het eeuwige Bewustzijn of het eeuwige Superbewustzijn? Alleen wanneer een wezen of een bewustzijn van de Werkelijkheid de consequenties ondergaat van de Illusie, kunnen de cycli van de Illusie enige werkelijkheid aannemen of enige belangrijkheid hebben, behalve als een dans van fantasmagorische marionetten, waar de Eeuwige zich mee amuseert, een poppenkast in de Tijd. We worden teruggedreven naar het duale wezen van Brahman, het duale bewustzijn van Brahman, verwikkeld in de Illusie en vrij van de Illusie en een zekere fenomenale waarheid van zijn voor Maya: er kan geen oplossing zijn voor ons bestaan in het universum als dat bestaan en het universum zelf geen werkelijkheid hebben, --- zelfs ofschoon de werkelijkheid alleen gedeeltelijk, beperkt, een afleiding is. Maar wat kan de werkelijkheid zijn van een oorspronkelijke universele en een fundamenteel ongegronde Illusie? Het enige mogelijke antwoord is, dat het een suprarationeel mysterie is, niet verklaarbaar of uitspreekbaar, --- anirvacanīya.

Er zijn echter twee mogelijke antwoorden op de moeilijkheid, als we afkomen van het idee van absolute onwerkelijkheid en een kwalificatie of compromis toegeven. Er kan een basis gecreëerd worden voor een subjectief illusiebewustzijn, dat nog deel is van het Wezen, wanneer we in de betekenis van een illusoir subjectief wereld gewaarzijn de rekenschap accepteren van slaap en droomschepping, aan ons gegeven in de Upanishads. Want daar is de affirmatie, dat Brahman als het Zelf viervoudig is; het Zelf is Brahman en alles wat is, is Brahman, maar alles wat is, is het Zelf, gezien door het Zelf in vier toestanden van zijn wezen. In de zuivere zelftoestand kan noch bewustzijn, noch onbewustzijn, zoals wij het waarnemen, bevestigd worden over Brahman; het is een toestand van superbewustzijn, geabsorbeerd in zijn zelfbestaan, in een zelfstilte of een zelfextase, of anders is het de toestand van een vrije Superbewuste, die alles bevat of baseert, maar nergens in verwikkeld is. Maar er is ook een lichtende toestand van het slaapzelf, een opgehoopt bewustzijn, dat de oorsprong is van het kosmische bestaan; deze toestand van diepe slaap, waarin nog de aanwezigheid is van een almachtige Intelligentie, is de zaadtoestand of causale conditie, waaruit de kosmos tevoorschijn komt, --- dit en het droomzelf, dat het gebied is van alle subtiele, subjectieve of suprafysieke ervaring en het zelf van het waken, dat de ondersteuning is van alle fysieke ervaring, kunnen genomen worden als het hele veld van Maya. Zoals een mens in diepe slaap overgaat in dromen, waarin hij zelfgeconstrueerde instabiele structuren ervaart van naam, vorm, relatie, gebeurtenissen en in de wakende toestand zichzelf naar buiten brengt in de klaarblijkelijk meer stabiele maar nog vergankelijke structuren van het fysieke bewustzijn, zo ontwikkelt het Zelf uit een toestand van opgehoopt bewustzijn zijn subjectieve en zijn objectieve kosmische ervaring. Maar de waaktoestand is geen waar ontwaken uit deze oorspronkelijke en causale slaap; het is alleen een volle verschijning in een grof uitwendig en objectief besef van de positieve werkelijkheid van objecten van bewustzijn als tegengesteld aan het subtiele subjectieve droomgewaarzijn van deze objecten: het ware ontwaken is een terugtrekking uit zowel het objectieve als het subjectieve bewustzijn en uit de opgehoopte causale Intelligentie in het superbewustzijn, want alle bewustzijn en alle onbewustzijn is Maya. Hier, kunnen we zeggen, is Maya werkelijk, omdat zij de ervaring van het zelf is van het Zelf, iets van het Zelf gaat erbinnen, wordt beïnvloed door haar gebeurtenissen, omdat hij hen accepteert, in hen gelooft, zij zijn voor hem ware ervaringen, scheppingen, uit zijn bewuste wezen; maar het is onwerkelijk, omdat het een slaaptoestand is, een droomtoestand, een uiteindelijk vergankelijke waaktoestand, niet de ware toestand van de superbewuste Werkelijkheid. Hier is er geen werkelijke dichotomie van het wezen zelf, maar is er een veelvoudigheid van toestand van het ene Wezen; er is geen oorspronkelijk duaal bewustzijn, dat een Wil inhoudt in het Ongeschapene om illusoire dingen te scheppen uit het niet-bestaan, maar er is Een Wezen in toestanden van superbewustzijn en bewustzijn, ieder met zijn eigen natuur van zelfervaring. Maar de lagere toestanden zijn, ofschoon zij een werkelijkheid hebben, nog gekwalificeerd door een bouwen en zien van subjectieve zelfconstructies, die niet het Werkelijke zijn. Het Ene Zelf ziet zichzelf als velen, maar dit veelvoudige bestaan is subjectief; het heeft een veelvoudigheid van zijn toestanden van bewustzijn, maar deze veelvoudigheid is ook subjectief; er is een werkelijkheid van subjectieve ervaring van een werkelijk Wezen, maar geen objectief universum.

Er kan echter opgemerkt worden, dat nergens in de Upanishads werkelijk neergelegd is, dat de drievoudige toestand een conditie is van illusie of de schepping van een onwerkelijkheid; er wordt voortdurend bevestigd, dat al dit, wat is, --- dit universum, dat nu verondersteld wordt door ons om geconstrueerd te zijn door Maya, --- de Brahman is, de Werkelijkheid. De Brahman wordt al deze wezens; alle wezens moeten in het Zelf gezien worden, in de Werkelijkheid, en de Werkelijkheid moet in hen gezien worden, de Werkelijkheid moet gezien worden als werkelijk al deze wezens te zijn, want niet alleen het Zelf is Brahman, maar alles is het Zelf, al dit, dat is, is de Brahman, de Werkelijkheid. Deze nadrukkelijke getuigenis laat geen ruimte voor een illusoir Maya; maar nog steeds kan de aanhoudende ontkenning, dat er niets anders is dan of gescheiden van het ervarende zelf, zekere frases, die gebruikt worden voor en de beschrijving van twee van de toestanden van bewustzijn als slaap en droom, genomen worden, alsof zij de nadruk op de universele Werkelijkheid tenietdoen; deze passages openen de poorten naar het illusionistische idee en zijn de basis gemaakt voor een compromisloos systeem van die natuur. Wanneer we deze viervoudige toestand nemen als een beeld van het Zelf, dat overgaat van zijn superbewuste toestand, waar geen subject of object is, naar een lumineuze trance, waarin het superbewustzijn een opgehoopt bewustzijn wordt, waar uit de subjectieve toestand van zijn en de objectieve tevoorschijn komen, dan krijgen we in overeenstemming met onze kijk op de dingen ofwel een mogelijk proces van illusionistische schepping of een proces van scheppende Zelfkennis en Alkennis.

In feite lijken, als we kunnen oordelen vanuit de beschrijving van de drie lagere toestanden van het Zelf als de alwijze Intelligentie[30], de Ziener van het subtiele en de Ziener van het grove materiele bestaan, deze slaaptoestand en droomtoestand figuratieve namen te zijn voor het superbewuste en het subliminale, die achter en voorbij onze wakende toestand liggen; zij worden zo genoemd en uitgebeeld, omdat door droom en slaap, --- of trance, die beschouwd kan worden als een soort droom of slaap --- het oppervlakte mentale bewustzijn normaal overgaat uit de perceptie van objectieve dingen naar het innerlijke subliminale en de superieure supramentale of bovenmentale toestand. In die innerlijke toestand ziet zij de suprafysieke werkelijkheden in overbrengende beelden van droom of visie of in de superieure toestand verliest zij zichzelf in een opgehoopt bewustzijn, waarvan zij geen gedachte of beeld kan ontvangen. Door deze subliminale en deze superbewuste conditie kunnen we overgaan naar het allerhoogste superbewustzijn van de hoogste toestand van zelfzijn. Wanneer we de overgang maken, niet door droomtrance of slaaptrance, maar door een spiritueel ontwaken naar deze hogere toestanden, worden we in hen allen gewaar van de ene alomtegenwoordige Werkelijkheid; er hoeft geen perceptie te zijn van een illusoir Maya, er is alleen een ervaring van de overgang van het Denkvermogen naar wat er voorbij is, zodat ons mentaal bouwsel van het universum ophoudt geldig te zijn en een andere werkelijkheid ervan wordt in de plaats gezet van de onwetende mentale kennis. In deze overgang is het mogelijk om wakker te zijn voor alle toestanden van het wezen tezamen in geharmoniseerde en verenigde ervaring en om de Werkelijkheid overal te zien. Maar als we door een trance van exclusieve concentratie onderdompelen in een mystieke slaaptoestand of abrupt overgaan in het wakende Denkvermogen naar een toestand, die behoort bij de Superbewuste, dan kan het denkvermogen in de overgang gegrepen worden door een gevoel van de onwerkelijkheid van de kosmische Kracht en zijn scheppingen; hij gaat door een subjectieve opheffing van hen naar het allerhoogste superbewustzijn. Dit gevoel van onwerkelijkheid en deze sublimerende overgang zijn de spirituele justificatie van het idee van een wereld, geschapen door Maya; maar deze consequentie is niet afdoende, omdat een grotere en meer volledige conclusie, die haar vervangt, mogelijk is voor spirituele ervaring.

Al deze en andere oplossingen van de natuur van Maya falen om te bevredigen, omdat zij geen afdoendheid hebben: zij vestigen de onvermijdelijkheid niet van de illusionistische hypothese, die, om geaccepteerd te worden, onvermijdelijk moet zijn; zij overbruggen de afgrond niet tussen de aangenomen ware natuur van de eeuwige Werkelijkheid en het paradoxale en tegengestelde karakter van de kosmische Illusie. Op zijn hoogst wordt er een proces aangeduid, dat claimt om de coëxistentie van de twee tegengestelde denkbaar en begrijpelijk te maken; maar zij heeft geen zodanige kracht van zekerheid of verlichtende overtuigingskracht, die effectief de onwaarschijnlijkheid geneest, dat haar acceptatie bindend zou zijn voor de intelligentie. De theorie van de kosmische Illusie komt af van een oorspronkelijke contradictie, een probleem en mysterie, dat misschien op een andere manier oplosbaar is, door een andere contradictie op te zetten, een nieuw probleem en mysterie, dat onverzoenbaar is in zijn voorwaarden en onoplosbaar. Want we beginnen met de conceptie of ervaring van een absolute Werkelijkheid, die in zijn natuur eeuwig een, suprakosmisch, statisch, onbeweegbaar, onveranderbaar, zelfgewaar van zijn zuivere bestaan is en een fenomeen van kosmos, dynamiek, beweging, veranderbaarheid, modificaties van het oorspronkelijke zuivere bestaan, differentiatie. oneindige veelvoudigheid. Van dit fenomeen wordt afgekomen door te verklaren, dat het een eeuwigdurende Illusie is, Maya. Maar dit brengt, effectief, een zelftegengestelde duale toestand binnen van het bewustzijn van de Ene om de zelftegengestelde duale toestand van zijn van de Ene te vernietigen. Een fenomenale waarheid van de veelvoudigheid van de Ene wordt vernietigd door het opzetten van een conceptuele valsheid in de Ene, die een onwerkelijke veelvoudigheid schept. De Ene, voor altijd zelfgewaar van zijn zuivere bestaan, onderhoudt een eeuwigdurende verbeelding of illusoire constructie van zichzelf als een oneindige veelvoudigheid van onwetende en lijdende wezens, die niet gewaar zijn van zichzelf, die een voor een moeten ontwaken naar gewaarzijn van het zelf en individueel ophouden om te zijn.

In het zicht van deze oplossing van een perplexiteit door een nieuwe perplexiteit beginnen we te vermoeden, dat onze oorspronkelijke premisse ergens onvolledig moet zijn geweest, --- geen fout, maar alleen een eerste verklaring en onmisbare fundatie. We beginnen de Werkelijkheid te beschouwen als een eeuwige eenheid, toestand, onveranderbare essentie van zuiver bestaan, die een eeuwige dynamiek, beweging, oneindige veelvoudigheid en diversiteit van zichzelf ondersteunt. De onveranderbare status van eenheid brengt uit zichzelf de dynamiek, bewegingen en veelvoudigheid, --- de dynamiek, beweging en veelvoudigheid heffen de eeuwige en oneindige eenheid niet op, maar doen ze duidelijk uitkomen. Wanneer het bewustzijn van Brahman duaal kan zijn in toestand of handeling of zelfs veelvoud, dan lijkt er geen reden te zijn, waarom Brahman niet in staat zou zijn tot een duale toestand of een veelvoudige werkelijke zelfervaring van zijn wezen. Het kosmische bewustzijn zou dan geen scheppende Illusie zijn, maar een ervaring van een of andere waarheid van het Absolute. Deze uitleg kan, wanneer zij uitgewerkt wordt, bewijzen, dat zij veelomvattender is en spiritueel vruchtbaarder, harmonischer in haar omstandigheid van de twee termen van onze zelfervaring en het zou tenminste zo logisch houdbaar zijn als het idee van een eeuwige Werkelijkheid, die eeuwigdurend een eeuwige illusie ondersteunt, die alleen werkelijk is voor een oneindige veelvoudigheid van onwetende en lijdende wezens, die een voor een ontsnappen uit de duisternis en pijn van Maya, ieder door een gescheiden vernietiging van zichzelf in Maya.

In een tweede mogelijk antwoord op de illusionistische basis van het probleem, in de filosofie van Shankara, die beschreven kan worden als een gekwalificeerd Illusionisme, een antwoord, dat gepresenteerd wordt met een kracht en veelomvattendheid, die buitengewoon indrukwekkend zijn, maken we een eerste stap naar deze oplossing. Want deze filosofie bevestigt een gekwalificeerde werkelijkheid voor Maya; zij karakteriseert haar inderdaad als een onuitspreekbaar en onverklaarbaar mysterie, maar tegelijkertijd presenteert zij ons met een rationele oplossing, op het eerste gezicht grondig bevredigend, van de tegenstelling, die ons denkvermogen kwelt; zij geeft rekenschap voor ons gevoel van de hardnekkige en nadrukkelijke werkelijkheid van het universum en ons gevoel van niet afdoende zijn, niet voldoende zijn, verwaandheid, vluchtigheid, een zekere onwerkelijkheid van leven en fenomenen. Want we vinden een onderscheid, dat gemaakt wordt tussen de twee ordes van werkelijkheid, transcendent en pragmatisch, absoluut en fenomenaal, eeuwig en tijdelijk, --- de eerste de werkelijkheid van het zuivere wezen van Brahman, absoluut en suprakosmisch en eeuwig, de laatste de werkelijkheid van Brahman in Maya, kosmisch, tijdelijk en relatief. Hier krijgen we een werkelijkheid voor onszelf en het universum: want het individuele zelf is werkelijk Brahman. Brahman lijkt binnen het veld van Maya fenomenaal aan haar onderworpen te worden als het individu en bevrijdt tenslotte het relatieve en fenomenale individu in zijn eeuwige en ware wezen. In het tijdelijke veld van relativiteiten is onze ervaring van de Brahman, die alle wezens geworden is, de Eeuwige, die universeel en individueel geworden is, ook geldig; het is inderdaad een tussenstap van de beweging in Maya naar de bevrijding van Maya. Ook het universum en haar ervaringen zijn werkelijk voor het bewustzijn in de Tijd en dat bewustzijn is werkelijk. Maar de vraag van de natuur en omvang van deze werkelijkheid komt onmiddellijk op: want het universum en wijzelf kunnen een ware werkelijkheid zijn, ofschoon van een mindere orde, of zij kunnen gedeeltelijk werkelijk, gedeeltelijk onwerkelijk zijn, of zij kunnen een onwerkelijke werkelijkheid zijn. Als zij al een ware werkelijkheid zijn, is er geen plaats voor enige theorie van Maya; er is geen illusoire schepping. Wanneer zij gedeeltelijk werkelijk, gedeeltelijk onwerkelijk zijn, moet de fout liggen in iets, dat ofwel verkeerd is in het kosmische zelfgewaarzijn of in eigen zicht op onszelf en het universum, die een fout van zijn produceert, een fout van kennis, een fout in de dynamiek van het bestaan. Maar die fout kan alleen bijdragen aan een onwetendheid of gemengde kennis en onwetendheid en wat dan uitgelegd moet worden, is geen oorspronkelijke Kosmische Illusie, maar een interventie van Onwetendheid in het creatieve bewustzijn of in de dynamische handeling van de Eeuwige en Oneindige. Maar als het universum en wijzelf een onwerkelijke werkelijkheid zijn, wanneer dit alles voor een transcendentaal bewustzijn geen waarheid van bestaan heeft en haar klaarblijkelijke werkelijkheid ophoudt, wanneer we eenmaal stappen uit het gebied, dat bij Maya hoort, dan wordt de concessie, die toegestaan werd met een hand, weggenomen door de ander; want wat was toegegeven als een waarheid, blijkt de gehele tijd een illusie geweest te zijn. Maya en de kosmos en wijzelf zijn zowel werkelijk als onwerkelijk, --- maar de werkelijkheid is een onwerkelijke werkelijkheid, werkelijk alleen voor onze onwetendheid, onwerkelijk voor enige ware kennis.

Het is moeilijk te zien, waarom, wanneer eenmaal enige werkelijkheid toegegeven is aan onszelf en aan het universum, het geen ware werkelijkheid zou zijn binnen haar beperkingen. Het kan toegeven worden, dat de manifestatie aan haar oppervlakte een meer beperkte werkelijkheid moet zijn dan het Gemanifesteerde; ons universum is, kunnen we zeggen, een van de ritmes van Brahman en niet, behalve in haar essentiële wezen, de hele werkelijkheid: maar dat is geen voldoende reden voor haar om opzij gezet te worden als onwerkelijk. Het wordt ongetwijfeld zo gevoeld door het denkvermogen, dat zich terugtrekt uit zichzelf en zijn bouwsels: maar dit komt alleen, omdat het denkvermogen een instrument is van Onwetendheid en wanneer hij zich terugtrekt uit zijn constructies, uit zijn onwetend en onvolmaakt beeld van het universum, wordt hij gedwongen om hen te beschouwen als niet meer dan zijn eigen ficties en formaties, ongegrond, onwerkelijk; de afgrond tussen zijn onwetendheid en de allerhoogste Waarheid en Kennis belemmert hem om de ware verbindingen te ontdekken van de transcendente Werkelijkheid en de kosmische Werkelijkheid. In een hogere toestand van bewustzijn verdwijnt de moeilijkheid, de verbinding wordt tot stand gebracht; het gevoel van onwerkelijkheid treedt terug en een theorie van illusie wordt overbodig en niet toepasbaar. Het kan niet de uiteindelijke waarheid zijn, dat het Allerhoogste Bewustzijn geen zicht heeft op het universum of dat hij haar beschouwt als een fictie, die zijn zelf in de Tijd als werkelijk ophoudt. Het kosmische kan alleen bestaan door afhankelijkheid van het suprakosmische, Brahman in de Tijd moet enige betekenis hebben voor Brahman in de tijdloze eeuwigheid; anders zou er geen zelf en geest kunnen zijn in dingen en daarom geen basis voor het tijdelijke bestaan.

Maar het universum is verdoemd als uiteindelijk onwerkelijk, omdat zij tijdelijk is en niet eeuwig, een vergankelijke vorm van zijn, opgelegd aan het Vormloze en Onvergankelijke. Deze relatie kan geïllustreerd worden door de analogie van aarde en de pot, die gemaakt is uit aarde: de pot en andere vormen, die zo gecreëerd zijn, vergaan en gaan terug naar de werkelijkheid, aarde, zij zijn alleen vluchtige vormen; wanneer zij verdwijnen, blijft er de vormloze en essentiële aarde over en niets anders. Maar deze analogie kan meer overtuigend de andere manier vertellen; want de pot is werkelijk, rechtens dat zij gemaakt is uit de substantie van de aarde, die werkelijk is; het is geen illusie en zelfs wanneer zij volledig opgelost is in de oorspronkelijke aarde, kan over haar voorbije bestaan niet gedacht worden als onwerkelijk of een illusie geweest te zijn. De relatie is niet die van een oorspronkelijke werkelijkheid en een fenomenale onwerkelijkheid, maar van een oorspronkelijke, --- of, wanneer we teruggaan van aarde naar het onzichtbare substraat en samenstellende ether, een eeuwig en niet manifest, --- met een resulterende en afhankelijke, een tijdelijke en gemanifesteerde werkelijkheid. Bovendien is de potvorm een eeuwige mogelijkheid van aarde substantie, of etherische substantie en terwijl de substantie bestaat, kan de vorm altijd gemanifesteerd worden. Een vorm kan verdwijnen, maar zij gaat alleen over van manifestatie naar niet- manifestatie; een wereld kan verdwijnen, maar er is geen bewijs, dat het wereldbestaan een vluchtig fenomeen is: wij kunnen integendeel veronderstellen, dat het vermogen van de manifestatie inherent is in Brahman en ofwel voortdurend doorgaat met handelen in Tijd-eeuwigheid of in een eeuwige wederkeer. Het kosmische is een verschillende orde van het Werkelijke van de suprakosmische Transcendentie, maar er is geen noodzaak om het op welke manier dan ook op te vatten als niet bestaand of onwerkelijk voor die Transcendentie. Want de zuivere intellectuele conceptie, dat alleen het Eeuwige werkelijk is, of we dat opvatten in de betekenis, dat de werkelijkheid afhangt van een eeuwigdurende duur of dat alleen het tijdloze waar is, is een denkbeeldig onderscheid, een mentale constructie; het is niet bindend voor een substantiële en integrale ervaring. Tijd is niet noodzakelijkerwijze vervallen uit het bestaan door de tijdloze Eeuwigheid, hun relatie is alleen verbaal een relatie van tegenstelling; in feite is het waarschijnlijker een relatie van afhankelijkheid te zijn.

Op gelijke wijze is de redenering, die de dynamiek van het Absolute wegneemt, de oplegging van het stigma van onwerkelijke werkelijkheid aan de pragmatische waarheid van dingen, omdat zij pragmatisch is, moeilijk te accepteren; want de pragmatische waarheid is tenslotte niet iets nogal anders dan, nogal afgescheiden van en onverbonden met de spirituele waarheid, zij is een resultaat van de energie of een beweging van de dynamische activiteit van de Geest. Een onderscheid moet ongetwijfeld gemaakt worden tussen de twee, maar het idee van een volledige tegenstelling kan alleen rusten op het postulaat, dat een stille en verstillende toestand het ware en gehele wezen van de Eeuwige is; maar in dat geval moeten we concluderen, dat er niets dynamisch is in het Absolute en alle dynamiek een tegenstelling is van de allerhoogste natuur van het Goddelijke en Eeuwige. Maar als er een of andere soort tijdelijke of kosmische werkelijkheid bestaat, moet er een vermogen, een inherente dynamische kracht van het Absolute zijn, die haar tot bestaan bracht en er is geen reden om te veronderstellen, dat her vermogen van het Absolute niets anders kan doen dan illusies creëren. Aan de andere kant moet het Vermogen, dat schept, de kracht zijn van een almachtig en alwetend Bewustzijn; de scheppingen van het absolute Werkelijke zouden werkelijk moeten zijn en geen illusies, en omdat het het Ene Bestaan is, moeten zij zelfscheppingen zijn, vormen van een manifestatie van het Eeuwige, geen vormen van Niets, opgericht uit een oorspronkelijke Leegte --- ofwel een leeg wezen of een leeg bewustzijn --- door Maya.

Aan de basis van de weigering om het universum als werkelijk te erkennen ligt het concept of ervaring van de Werkelijkheid als onveranderbaar, kenmerkloos, niet actief, en gerealiseerd door een bewustzijn, dat zelf gevallen is in een toestand van stilte en onbeweegbaar is. Het universum is een resultaat van dynamiek in beweging, het is kracht van het wezen, die zich uitwerpt in handeling, energie aan het werk, of die energie nu bevattend of mechanisch is of een spirituele, mentale, vitale of materiele dynamiek; hij kan zo beschouwd worden als een tegenstelling --- of een verlaging van het zelf --- van de statische en onbeweeglijke eeuwige Werkelijkheid, en daarom onwerkelijk. Maar als een concept heeft deze positie van het denken geen onvermijdelijkheid; er is geen reden, waarom we de Werkelijkheid niet zouden opvatten als tegelijk statisch en dynamisch. Het is volmaakt rationeel om te veronderstellen, dat de eeuwige status van zijn van de Werkelijkheid in zich een eeuwige kracht van zijn bevat, en deze dynamiek moet noodzakelijkerwijze in zichzelf een vermogen dragen van handeling en beweging, een kinetiek; zowel de status van het wezen als de beweging van het wezen kunnen werkelijk zijn. Er is ook geen reden, waarom zij niet gelijktijdig zouden zijn; gelijktijdigheid wordt aan de andere kant vereist, --- want alle energie, alle kinetische handeling moet zichzelf ondersteunen op toestand of door toestand, als zij effectief moet zijn of creatief; anders zou er geen vastigheid zijn of niets geschapen, alleen een constante golfbeweging zonder enige formatie: status van wezen, vorm van wezen zijn noodzakelijk voor de kinetiek van het wezen. Zelfs als de energie de primaire werkelijkheid is, zoals zij lijkt te zijn in de materiele wereld, moet zij nog status van zichzelf scheppen, blijvende vormen, duur van wezens om een ondersteuning te hebben voor haar handeling: de status kan tijdelijk zijn, het kan alleen een balans zijn of een equilibrium van substantie, geschapen en onderhouden door een constante kinetiek, maar, zolang zij voortduurt, is zij werkelijk en nadat zij verdwijnt, beschouwen we haar nog steeds als iets, dat werkelijk was. Het principe van een ondersteunende toestand van handeling is een permanent principe en haar handeling is constant in Tijd-eeuwigheid. Wanneer we de stabiele Werkelijkheid ontdekken, die onder al deze beweging van energie en deze schepping van vormen ligt, nemen we inderdaad waar, dat de status van geschapen vormen alleen tijdelijk is; er is een stabiliteit van herhaling van de kinetiek in eenzelfde hardnekkige handeling en beeld van beweging, die substantie van zijn onderhoudt in een stabiele vorm van zichzelf: maar deze stabiliteit is geschapen en de ene permanente en zelfbestaande status is die van het eeuwige Wezen, wiens Energie de vormen heeft opgericht. Maar we hoeven daarom niet te concluderen, dat de tijdelijke vormen onwerkelijk zijn; want de energie van het wezen is werkelijk en de vormen door haar gemaakt zijn vormen van het wezen. In ieder geval zijn de status van het wezen en de eeuwige dynamiek van het wezen beiden werkelijk, en zij zijn gelijktijdig; de status staat handeling van dynamiek toe en de handeling heft de status niet op. We moeten daarom concluderen, dat eeuwige status en eeuwige dynamiek beiden waar zijn voor de Werkelijkheid, die zelf zowel de status als de dynamiek te boven gaat; de onbeweegbare en de beweegbare Brahman zijn beiden dezelfde Werkelijkheid.

Maar in ervaring vinden we, dat het voor ons normaal een stilte is, die de stabiele realisatie binnen brengt van het eeuwige en oneindige: in stilte en kalmte voelen we het Iets het stevigst, dat zich achter de wereld bevindt, en aan ons getoond door het denkvermogen en zintuigen. Onze cognitieve handeling van denken, onze handeling van leven en zijn lijkt de waarheid te bedekken, de werkelijkheid; zij grijpen het eindige, maar niet het oneindige, zij handelen met het tijdelijke en niet met het eeuwige Werkelijke. Het wordt beredeneerd, dat dit zo is, omdat alle handeling, alle schepping, alle bepalende perceptie beperkt; zij omarmt of grijpt de Werkelijkheid niet, en haar constructies verdwijnen, wanneer we binnengaan in het ondeelbare en onbepaalbare bewustzijn van het Werkelijke: deze constructies zijn onwerkelijk in eeuwigheid, hoe werkelijk zij mogen lijken of zijn in Tijd. Handeling leidt naar onwetendheid, naar het geschapene en eindige; kinetiek en schepping zijn een tegenstelling van de onveranderbare Werkelijkheid, het zuivere ongeschapen Bestaan. Maar deze redenering is niet geheel geldig, omdat zij alleen naar perceptie en handeling kijkt zoals zij zijn in onze mentale cognitie van de wereld en haar beweging; maar dat is de ervaring van ons oppervlaktewezen, dat dingen beschouwt van haar verplaatsende beweging in de Tijd, een beschouwing, die op zichzelf oppervlakkig, fragmentarisch, afgebakend is, niet totaal, niet onderdompelend in het innerlijke gevoel van dingen. In feite vinden we, dat handeling niet hoeft te binden of te beperken, wanneer we uit deze momentcognitie gaan naar een status van cognitie van het eeuwige juiste van het ware bewustzijn. Handeling bindt of beperkt de bevrijde man niet; handeling bindt of beperkt het Eeuwige niet: maar we kunnen nog verder gaan en zeggen, dat handeling ons eigen ware wezen helemaal niet bindt of beperkt. Handeling heeft geen zodanig beperkt effect op de spirituele Persoon of Purusha of op de psychische entiteit in ons, zij bindt of beperkt alleen de oppervlakte geconstrueerde persoonlijkheid. Deze persoonlijkheid is een tijdelijke uitdrukking van ons zelfwezen, een veranderende vorm ervan, erdoor bekrachtigd om te bestaan, ervan afhankelijk voor substantie en uithoudingsvermogen, --- tijdelijk, maar niet onwerkelijk. Ons denken en handeling zijn middelen voor deze uitdrukking van onszelf en, omdat de uitdrukking onvolledig en in ontwikkeling is, omdat het een ontwikkeling is van ons natuurlijke wezen in de Tijd, helpen denken en handeling haar om te ontwikkelen, te veranderen, haar beperkingen te veranderen en uit te breiden, maar tegelijkertijd beperkingen te behouden; in dat opzicht zijn zij beperkend en bindend; zij zijn zelf een onvolledige modus van zelfopenbaring. Maar, wanneer we teruggaan in onszelf, in het ware zelf en persoon, is er niet langer een binding of beperking door de beperkingen van handeling en perceptie; beiden komen op als uitdrukkingen van bewustzijn en uitdrukkingen van kracht van het zelf, dat in werking is voor een vrije zelfbepaling van zijn natuurwezen, voor de zelfuitrolling, de wording in tijd van iets, dat zelf onbeperkt is. De beperking, die een noodzakelijke omstandigheid is van een evolutionaire zelfbepaling, kan een opheffing van het zelf zijn of een verlaging van het zelf, van de Werkelijkheid, en daarom zelf onwerkelijk, als zij de wezenlijkheid of totaliteit van het wezen zou veranderen; het zou een binding zijn van de geest en daarom onwettig, als zij door een vreemde oplegging, die voortgaat vanuit een kracht, die niet-zelf is, het Bewustzijn verduisterde, dat de meest innerlijke getuige en schepper van ons wereldbestaan is, of wanneer zij iets construeerde, dat tegengesteld is aan het bewustzijn van het Wezen van zelf of wil van wording. Maar de essentie van het wezen blijft hetzelfde in alle handeling en formatie en de beperkingen, die vrijelijk geaccepteerd worden, nemen niet van de totaliteit van het wezen; zij worden geaccepteerd en zelfopgelegd, niet opgelegd van buiten, zij zijn middelen van uitdrukking van onze totaliteit in de beweging van de Tijd, een orde van dingen, opgelegd door ons innerlijke spirituele wezen aan ons uiterlijke natuurwezen, geen binding, opgelegd aan de altijd vrije geest. Er is daarom geen reden om vanuit de beperkingen van perceptie en handeling te concluderen, dat de beweging onwerkelijk is of dat de uitdrukking, formatie of zelfschepping van de Geest onwerkelijk is.Het is een tijdelijke orde van werkelijkheid, maar het is nog een werkelijkheid van het Werkelijke, niet iets anders. Alles, wat in de kinetiek, de beweging, de handeling, de schepping is, is de Brahman; de wording is een beweging van het wezen; Tijd is een manifestatie van het Eeuwige. Alles is een Wezen, een Bewustzijn, een zelfs in de oneindige veelvoudigheid en er is geen noodzaak om haar in tweeën te delen in een tegenstelling van transcendente Werkelijkheid en onwerkelijk kosmisch Maya.

In de filosofie van Shankara voelt men de aanwezigheid van een conflict, een tegenstelling, die dit krachtige intellect uitgesproken heeft met volle kracht en eerder meesterlijk opgesteld dan opgelost met enige beslistheid, --- het conflict van een intuïtie, die intens gewaar is van een absolute transcendentie en meest innerlijke Werkelijkheid en een sterke intellectuele rede, die de wereld beschouwt met een scherpe en krachtige rationele intelligentie. Het intellect van de denker beschouwt de fenomenale wereld vanuit het standpunt van de rede; de rede is daar de beoordelaar en de autoriteit en geen suprarationele autoriteit kan er vat op hebben; maar achter de fenomenale wereld ligt een transcendente Werkelijkheid, die alleen de intuïtie kan zien; daar kan de rede --- tenminste een eindige verdelende beperkte rede --- geen vat hebben op de intuïtieve ervaring, hij kan zelf de twee niet relateren, hij kan daarom het mysterie van het universum niet oplossen. De rede moet de werkelijkheid bevestigen van het fenomenale bestaan, haar waarheden bevestigen als geldig; maar zij zijn alleen geldig in dat fenomenale bestaan. Dit fenomenale bestaan is werkelijk, omdat het een tijdelijk fenomeen is van het eeuwige Bestaan, de Werkelijkheid: maar zij is niet zelf die Werkelijkheid en wanneer we voorbij het fenomeen gaan naar het Werkelijke, bestaat zij nog steeds, maar is niet langer geldig voor ons bewustzijn; het is daarom onwerkelijk. Shankara neemt deze tegenstelling op, deze tegenstelling, die normaal is voor ons mentale bewustzijn, wanneer zij gewaar wordt van beide kanten van bestaan en tussen hen staat; hij lost het op door de rede te verplichten zijn beperkingen te erkennen, waarin zijn ongeschonden soevereiniteit aan hem wordt gelaten binnen zijn eigen kosmische gebied en te berusten in de intuïtie van de ziel van de transcendente Werkelijkheid en zijn ontsnapping te ondersteunen door een dialectiek, die eindigt door het hele kosmische fenomenale en rationeel-praktische gebouw van dingen op te lossen, zijn ontsnapping uit de beperkingen, geconstrueerd en opgelegd aan het denkvermogen door Maya. De uitleg van kosmisch bestaan, waardoor dit naar boven is gebracht, lijkt te zijn, --- of zo kunnen we het vertalen voor ons begrip, want er zijn verschillende uiteenzettingen geweest van deze diepzinnige en subtiele filosofie, --- dat er een Transcendentie is, die voor altijd zelfbestaand is en onveranderbaar en een wereld, die alleen fenomenaal en tijdelijk is. De eeuwige Werkelijkheid manifesteert zichzelf met betrekking tot de fenomenale wereld als het Zelf en de Ishwara. De Ishwara construeert door zijn Maya, zijn vermogen van fenomenale schepping, deze wereld als een tijdelijk fenomeen, en dit fenomeen van dingen, dat niet bestaat in het volkomen Werkelijke, wordt opgelegd door Maya door ons ontvangende en waarnemende bewustzijn aan de superbewuste of zuivere zelfbewuste Werkelijkheid. Brahman, de Werkelijkheid, verschijnt in het fenomenale bestaan als het Zelf van het levende individu; maar, wanneer de individualiteit van het individu wordt opgelost door intuïtieve kennis, wordt het fenomenale wezen bevrijd in zelfzijn: hij is niet langer onderworpen aan Maya en door zijn bevrijding uit de verschijning van individualiteit wordt hij opgeheven in de Werkelijkheid; maar deze wereld gaat voort met bestaan zonder begin of eind als de Maya schepping van de Ishwara.

Dit is een opstelling, die de data van de spirituele intuïtie en de data van de rede en gevoel met elkaar in relatie brengt en zij opent voor ons een uitweg uit hun tegenstelling, een spirituele en praktische kwestie: maar het is geen oplossing, het lost de tegenstelling niet op. Maya is werkelijk en onwerkelijk; de wereld is geen hoofdzakelijke illusie, want zij bestaat en is werkelijk in de Tijd, maar uiteindelijk en transcendentaal blijkt zij onwerkelijk te zijn. Dit schept een ambiguïteit, die buiten zichzelf uitstrekt en alles aanraakt, wat geen zuiver zelfbestaan is. Dus lijkt de Ishwara, ofschoon hij onbesmet is door Maya en de schepper van Maya, zelf een fenomeen van Brahman te zijn en niet de opperste Werkelijkheid; hij is alleen werkelijk met betrekking tot de Tijdwereld, die hij schept; het individuele zelf heeft hetzelfde dubbelzinnige karakter. Wanneer Maya helemaal zou ophouden met haar werkingen, zouden Ishwara, de wereld en het individu er niet langer zijn; maar Maya is eeuwig, Ishwara en de wereld zijn eeuwig in de Tijd, het individu duurt zolang als hij zich niet vernietigd door kennis. Ons denken over deze premissen moet toevlucht nemen in de opvatting van een onuitspreekbaar suprarationeel mysterie, dat voor het intellect onoplosbaar is. Maar, geconfronteerd met deze ambiguïteit, deze erkenning van een onoplosbaar mysterie aan het begin van dingen en aan het eind van het proces van denken, beginnen we te vermoeden, dat er een link weg is. Ishwara is zelf geen fenomeen van Maya; hij is werkelijk; hij moet dan de manifestatie zijn van een waarheid van de Transcendentie, of hij moet de Transcendent zelf zijn, die omgaat met een kosmos, die gemanifesteerd is in zijn eigen wezen. Als de wereld al werkelijk is, moet hij een manifestatie zijn van een waarheid van de Transcendentie; want alleen dat kan enige werkelijkheid hebben. Wanneer het individu het vermogen heeft van zelfontdekking en toegang in de transcendente eeuwigheid en zijn bevrijding een zo grote belangrijkheid heeft, moet het zijn, omdat hij ook een werkelijkheid is van de Transcendentie; hij moet zichzelf individueel ontdekken, omdat zijn individualiteit ook enige waarheid van zichzelf heeft in de Transcendentie, die van hem gesluierd is en die hij moet ontdekken. Een onwetendheid van het zelf en de wereld moet te boven gekomen worden en geen illusie, geen fictie van individualiteit en wereldbestaan.

Het wordt evident, dat, zoals de Transcendentie suprarationeel is en alleen vatbaar door een intuïtieve ervaring en realisatie, zo ook het mysterie van het universum suprarationeel is. Het moet zo zijn, omdat zij een fenomeen is van de transcendente Werkelijkheid, en het zou, als het anders was, niet onoplosbaar zijn door de intellectuele rede. Maar als het zo is, moeten we voorbijgaan aan het intellect om de afgrond te overbruggen en het mysterie binnen te dringen; een onopgeloste tegenstelling laten bestaan kan niet de uiteindelijke oplossing zijn. De intellectuele rede kristalliseert een klaarblijkelijke tegenstelling en houdt hem in stand door zijn tegengestelde te scheppen of concepten te verdelen van de Brahman, het Zelf, de Ishwara, het individuele wezen, het allerhoogste bewustzijn of superbewustzijn en het Maya wereldbewustzijn. Wanneer alleen Brahman bestaat, moeten deze allemaal Brahman zijn en in het Brahmanbewustzijn moet de verdeling van deze concepten verdwijnen in een verzoenende zelfvisie; maar we kunnen hun ware eenheid alleen bereiken door voorbij te gaan aan de intellectuele Rede en uit te vinden door spirituele ervaring, waar zij samenkomen en een worden en wat de spirituele werkelijkheid is van hun klaarblijkelijke divergentie. In feite kunnen in het Brahmanbewustzijn deze divergenties niet bestaan, zij moeten door onze overgang erin samenkomen in eenheid; de verdelingen van de intellectuele rede kunnen corresponderen met een werkelijkheid, maar het moet dan de werkelijkheid zijn van een veelvoudige Eenheid. De Buddha paste zijn doordringende rationele intellect toe, ondersteund door een intuïtieve visie naar de wereld, zoals ons denkvermogen en zintuig het zien en ontdekte het principe van haar constructie en de weg van bevrijding uit alle constructies, maar hij weigerde om verder te gaan. Shankara ging een stap verder en beschouwde de suprarationele Waarheid, die Buddha achter de sluier hield als realiseerbaar door opheffing van constructies van bewustzijn, maar voorbij de omvang van de ontdekking van de rede. Shankara, die tussen de wereld en de eeuwige Werkelijkheid stond, zag, dat het mysterie van de wereld uiteindelijk suprarationeel moest zijn, niet vatbaar of uit te drukken door onze rede, anirvacanīya ; maar hij behield de wereld, zoals gezien door de rede en zintuig als geldig en hij moest daarom een onwerkelijke werkelijkheid opzetten, omdat hij niet nog een stap verder ging. Want om de werkelijke waarheid van de wereld te kennen, haar werkelijkheid, moet zij gezien worden vanuit het suprarationele gewaarzijn, vanuit het gezichtspunt van het Superbewustzijn, dat onderhoudt en voorbijgaat en door voorbij te gaan haar kent in haar waarheid en niet langer vanuit het gezichtspunt van het bewustzijn, dat door haar onderhouden wordt en door haar voorbijgegaan wordt en het daarom niet weet of haar alleen kent door haar verschijning. Het kan niet zo zijn, dat voor dat zelfscheppende allerhoogste bewustzijn de wereld een onbegrijpelijk mysterie is of dat zij voor haar een illusie is, die nog niet helemaal een illusie is, een werkelijkheid, die nog onwerkelijk is. Het mysterie van het universum moet een goddelijke betekenis hebben voor het Goddelijke; zij moet een betekenis of een waarheid hebben van kosmisch zijn, dat lichtend is voor de Werkelijkheid, die haar ophoudt met zijn transcendente en toch immanente superbewustzijn.

Als alleen de Werkelijkheid bestaat, en alles de Werkelijkheid is, dan kan de wereld ook niet uitgesloten worden van die Werkelijkheid; het universum is werkelijk. Wanneer zij aan ons niet in haar vormen en vermogens de Werkelijkheid openbaart, die zij is, wanneer zij alleen een hardnekkige en toch veranderende beweging lijkt in Ruimte en Tijd, dan moet dat niet zijn, omdat zij onwerkelijk is of omdat zij helemaal Dat niet is, maar omdat zij een progressieve zelfuitdrukking is, een manifestatie, een ontwikkelende zelfontwikkeling van Dat in de Tijd, die ons bewustzijn nog niet kan zien in haar totaliteit en haar essentiële betekenis. In dit opzicht kunnen we zeggen, dat zij Dat is en niet Dat, --- omdat zij niet de hele Werkelijkheid ontsluit door enige vorm of som van haar vormen van zelfuitdrukking; maar nog zijn alle vormen vormen van de substantie en wezen van die Werkelijkheid. Alle eindigen zijn in hun spirituele essentie het Oneindige en, als we diep genoeg in hen kijken, manifesteren de Identieke en de Oneindige zich aan de intuïtie. Er wordt inderdaad beweerd, dat het universum geen manifestatie kan zijn, omdat de Werkelijkheid geen behoefte heeft aan manifestatie, omdat hij voor altijd manifest is voor zichzelf; maar op gelijke wijze kan gezegd worden, dat de Werkelijkheid geen behoefte heeft aan zelfillusie of enige soort illusie, geen behoefte heeft om een Maya universum te scheppen. Het Absolute kan nergens behoefte aan hebben; maar toch kan er, --- niet dwingend voor zijn vrijheid, niet eraan gebonden, maar een uitdrukking van zijn zelfkracht, het resultaat van zijn Wil om te worden, --- een imperatief zijn van een allerhoogste zelfbewerkstelligende Kracht, een noodzaak van zelfschepping, geboren uit het vermogen van het Absolute om zich zelf te zien in de Tijd. Dit imperatief biedt zichzelf aan ons aan als een Wil om te scheppen, een Wil tot zelfuitdrukking; maar zij kan beter aangeboden worden als een kracht van zijn van het Absolute, die zichzelf laat zien als een vermogen van zichzelf in handeling. Als het Absolute zelfevident is voor zichzelf in eeuwige Tijdloosheid, kan hij ook zelfmanifest zijn voor zichzelf in eeuwige beweging van Tijd. Zelfs als het universum alleen een fenomenale werkelijkheid is, is zij nog een manifestatie of fenomeen van Brahman; want, omdat alles Brahman is, moeten fenomeen en manifestatie hetzelfde zijn; de beschuldiging van onwerkelijkheid is een overbodige conceptie, nutteloze, niet noodzakelijke verwarring, omdat welk onderscheid ook noodzakelijk is, deze al in het concept van Tijd en het tijdloze Eeuwige en het concept van de manifestatie aanwezig is.

Het enige, dat beschreven kan worden als een onwerkelijke werkelijkheid, is ons individuele besef van afgescheidenheid en de opvatting van het eindige als een zelfbestaand object in het Oneindige. Deze opvatting, dit besef is pragmatisch noodzakelijk voor de werkingen van de oppervlakte individualiteit en zijn effectief en gerechtvaardigd door hun effecten; zij zijn daarom werkelijk voor zijn eindige rede en eindige zelfervaring; maar wanneer we eenmaal teruggaan van het eindige bewustzijn naar het bewustzijn van het essentiële en oneindige, van de klaarblijkelijke naar de ware Persoon, bestaat het eindige of het individuele nog steeds, maar als wezen en vermogen en manifestatie van het Oneindige; hij heeft geen onafhankelijke of gescheiden werkelijkheid. Individuele onafhankelijkheid, totale afgescheidenheid zijn niet noodzakelijk voor individuele werkelijkheid, stelt hem niet samen. Aan de andere kant is de verdwijning van deze eindige vormen van de manifestatie evident een factor in het probleem, maar veroordeelt ze door zichzelf niet tot onwerkelijkheid; de verdwijning kan alleen een terugtrekking zijn uit de manifestatie. De kosmische manifestatie van het Tijdloze vindt plaats in de opeenvolgingen van Tijd; zijn vormen moeten daarom tijdelijk zijn in hun verschijning aan de oppervlakte, maar zij zijn eeuwig in hun essentiële vermogen van manifestatie, want zij worden altijd impliciet en potentieel gehouden in de essentie van dingen en in het essentiële bewustzijn, waar zij uit voortkomen: tijdloos bewustzijn kan altijd hun blijvende potentie veranderen in termen van tijd actualiteit. De wereld zou alleen onwerkelijk zijn als zij zelf en haar vormen beelden waren zonder substantie van zijn, ficties van bewustzijn, aangeboden aan zichzelf door de Werkelijkheid als zuivere ficties en dan voor altijd vernietigd. Maar als manifestatie of het vermogen van manifestatie eeuwig is, wanneer alles het wezen is van Brahman, de Werkelijkheid, dan kan deze onwerkelijkheid of denkbeeldigheid niet het fundamentele karakter van dingen zijn of van de kosmos, waarin zij hun verschijning maken.

Een theorie van Maya in de zin van illusie of de onwerkelijkheid van het kosmische bestaan schept meer moeilijkheden dan zij oplost; zij lost niet werkelijk het probleem van bestaan op, maar maakt het eerder voor eeuwig onoplosbaar. Want, of Maya een werkelijkheid zou zijn of een onwerkelijke werkelijkheid, de uiteindelijke effecten van de theorie dragen in zich de verwoestende eenvoud van vernietiging. Wijzelf en het universum vervagen in nietsheid of behouden anders voor een tijd alleen een waarheid, die weinig beter is dan een fictie. In de these van de zuivere onwerkelijkheid van Maya zijn alle ervaring, alle kennis, zowel als alle onwetendheid, de kennis, die ons bevrijdt, niet minder dan de onwetendheid, die ons bindt, wereldacceptatie en wereldweigering twee kanten van een illusie; want er is niets om te accepteren of te weigeren, niemand om het te accepteren of te weigeren. Het was de hele tijd alleen onveranderbare superbewuste Werkelijkheid, die helemaal bestond; de binding en bevrijding waren alleen verschijningen, geen werkelijkheid. Alle gehechtheid aan het wereldbestaan is een illusie, maar de roep om bevrijding is ook een omstandigheid van de illusie; het is iets, dat geschapen is in Maya, dat door haar bevrijding vernietigd was in Maya. Maar deze vernietiging kan niet gedwongen worden om te stoppen in zijn verwoestende vooruitgang aan de grens, die voor haar gevestigd wordt door een geestelijke Illusionisme. Want als alle andere ervaringen van het individuele bewustzijn in het universum illusies zijn, wat voor garantie is er dan, dat zijn spirituele ervaringen geen illusies zijn, zelfs met inbegrip  van zijn geabsorbeerde zelfervaring van het allerhoogste Zelf, die voor ons toegegeven wordt als volslagen werkelijk? Want als de kosmos onwaar is, heeft onze ervaring van het kosmische bewustzijn, van het universele Zelf, van Brahman als al deze wezens of als het zelf van al deze dingen, de Ene in allen, allen in de Ene geen veilige fundatie, omdat zij in een van haar termen berust op een illusie, op een constructie van Maya. Die term, de kosmische term, moet afbrokkelen, want al deze wezens, die we zagen als de Brahman, waren illusies; wat is dan onze verzekering van onze ervaring van de andere term, het zuivere Zelf, de stille, statische of absolute Werkelijkheid, want dat komt ook tot ons in een denkvermogen, gevormd door begoocheling en gevormd in een lichaam, geschapen door een Illusie? Een overweldigende zelfevidente overtuigingskracht, een ervaring van absolute authenticiteit in de realisatie of ervaring is geen onbeantwoordbaar bewijs van enkele werkelijkheid of enkele beslistheid: want andere spirituele ervaringen, zoals die van de alomtegenwoordige Goddelijke Persoon, Heer van een werkelijk Universum, hebben hetzelfde overtuigende, authentieke en uiteindelijke karakter. Zij is open voor het intellect, dat eenmaal de overtuiging bereikt heeft van de onwerkelijkheid van alle andere dingen om een stap vooruit te nemen en de werkelijkheid te ontkennen van het Zelf en van al het bestaan. De Buddhisten namen deze laatste stap en weigerden werkelijkheid van het Zelf op de grond, dat het net zoveel een constructie was van het denkvermogen als de rest; zij snijden niet alleen God, maar het eeuwige Zelf en de onpersoonlijke Brahman uit het beeld.

Een niet compromitterende theorie van Illusie lost geen probleem van ons bestaan op; het haalt alleen het probleem weg van het individu door hem een uitweg te tonen: in zijn extreme vorm en effect worden ons wezen en zijn actie nul en zonder sanctie verliezen zijn ervaring, aspiratie, inspanning hun betekenis; alles, behalve de ene niet overdraagbare, relatieloze Waarheid en de verandering er naar, wordt vergeleken met illusie van zijn, zijn deel van een universele Illusie en zelf illusies. God en wijzelf en het universum worden mythen van Maya; want God is alleen een reflectie van Brahman in Maya, wijzelf zijn alleen een reflectie van Brahman in illusoire individualiteit, de wereld is alleen een oplegging aan het niet overdraagbare zelfbestaan van de Brahman. Er is een minder drastische vernietiging, wanneer een zekere werkelijkheid wordt toegekend aan het wezen, zelfs binnen de illusie, een zekere geldigheid voor de ervaring en kennis, waardoor we groeien in de geest: maar dit is alleen zo, wanneer het tijdelijke een geldige werkelijkheid heeft en de ervaring er in zijn werkelijke geldigheid heeft, en in dat geval is dat, waar we voor staan, geen illusie, die het onwerkelijke voor werkelijk neemt, maar een onwetendheid, die het werkelijke verkeerd begrijpt. Anders is, wanneer de wezens, waarvan Brahman het zelf is, illusoir zijn, hun zelfheid niet geldig, zij is deel van een illusie; de ervaring van het zelf is ook een illusie: de ervaring "Ik ben Dat" is besmet door een onwetende conceptie, want er is geen Ik, alleen Dat; de ervaring "Ik ben Hij" is dubbel onwetend, want zij neemt een bewuste Eeuwige aan, een Heer van het Universum, een Kosmisch Wezen, maar er kan zoiets niet zijn als er geen werkelijkheid is in het universum. Een werkelijke oplossing van bestaan kan alleen gebaseerd zijn op een waarheid, die rekenschap geeft voor ons bestaan en wereldbestaan, hun waarheid verzoent, hun juiste relatie en de waarheid van hun relatie met welke transcendente Werkelijkheid dan ook is de bron van alles. Maar dit houdt een of andere werkelijkheid in van het individu en de kosmos, een of andere ware relatie van het Ene Bestaan en alle bestaansvormen, van relatieve ervaring en van het Absolute.

De theorie van Illusie snijdt de knoop door van het wereldprobleem, zij ontwart hem niet; het is een ontsnapping, geen oplossing: een vlucht van de geest is geen voldoende overwinning voor het wezen, belichaamd in deze wereld van het worden; zij bewerkstelligt een scheiding van de Natuur, geen bevrijding en vervulling van onze natuur. Deze eventuele uitkomst bevredigt alleen een element, sublimeert alleen een impuls van ons wezen; zij laat de rest in de kou om te verdwijnen in de schemering van de onwerkelijke werkelijkheid van Maya. Zoals in de Wetenschap, zo zal ook in het metafysische denken die algemene en uiteindelijke oplossing waarschijnlijk de beste zijn, die alles omvat en er rekenschap van geeft, zodat iedere waarheid van ervaring plaatsvindt in het geheel: die kennis is waarschijnlijk de hoogste kennis, die de betekenis van alle kennis verlicht, integreert, harmoniseert en er rekenschap van geeft, de basis vindt en, men zou kunnen zeggen, de rechtvaardigende reden van onze onwetendheid en illusie, terwijl ze hen geneest; dit is de allerhoogste ervaring, die alle ervaring bijeenbrengt in de waarheid van een allerhoogste en alverzoenende eenheid. Illusionisme verenigt door eliminatie; zij ontneemt alle kennis en ervaring, behalve de ene allerhoogste samensmelting, van werkelijkheid en betekenis.

Maar deze discussie behoort bij het domein van de zuivere rede en de uiteindelijke test van waarheden van deze orde is niet de rede, maar spirituele verlichting, geverifieerd door het duurzame feit van de geest; een enkele beslissende spirituele ervaring kan een heel bouwsel van redeneringen en conclusies tenietdoen, dat opgezet is door de logische intelligentie. Hier is de theorie van het Illusionisme in bezit van een zeer solide grond; want, hoewel zij in zichzelf niet meer is dan een mentale formulering, vergezelt de ervaring, die zij formuleert in een filosofie, een meest krachtige en klaarblijkelijk uiteindelijke spirituele realisatie. Het komt over ons met een grote kracht van ontwaken tot de werkelijkheid, wanneer het denken gestild wordt, wanneer het denkvermogen zich uit zijn bouwsels terugtrekt, wanneer we overgaan naar een zuivere zelfheid, leeg van alle besef van individualiteit, leeg van alle kosmische inhouden: wanneer het vergeestelijkte denkvermogen dan kijkt naar het individu en de kosmos, dan zouden zij wel een illusie kunnen lijken, een schema van namen en beelden en bewegingen, die valselijk opgelegd zijn aan de enkele werkelijkheid van de Zelf- Bestaande. Of zelfs het besef van zelf wordt inadequaat; zowel kennis als onwetendheid verdwijnen in louter Bewustzijn en het bewustzijn wordt ondergedompeld in een trance van zuiver superbewust bestaan. Of zelfs bestaan eindigt door een te beperkende naam te worden voor dat, wat altijd alleen blijft; er is alleen een tijdloze Eeuwigheid, een ruimteloze Oneindigheid, de volslagenheid van het Absolute, een naamloze vrede, een overweldigende, enkele, objectloze Extase. Er kan zeker geen twijfel zijn over de geldigheid --- volledig binnen zichzelf --- van deze ervaring; er kan geen ontkenning zijn van de overweldigende, beslissende overtuigingskracht, --- ekātma – pratyaya – sāram --- waarmee deze realisatie het bewustzijn grijpt van de spirituele zoeker. Maar alle spirituele ervaring is nog ervaring van het Oneindige en zij neemt een veelvoud van richtingen aan; sommige van hen --- en niet alleen deze --- zijn zo dicht bij het Goddelijke en het Absolute, zo doordrongen van de werkelijkheid van Zijn aanwezigheid of van de onuitspreekbare vrede en vermogen van bevrijding van alles, dat minder is dan Het, dat zij met hen dit overweldigende besef van volledige en beslissende eindigheid dragen. Er zijn honderden manieren om de Allerhoogste Werkelijkheid te benaderen, en zoals het is in de natuur van de gevolgde weg, zo zal de natuur zijn van de uiteindelijke ervaring, waardoor men binnengaat in Dat, wat onuitspreekbaar is, Dat, waarvan geen rapport gegeven kan worden aan het denkvermogen of uitgedrukt door enige uiting. Al deze definitieve culminaties kunnen beschouwd worden als de voorlaatste van het ene Uiterste; zij zijn stapstenen, waarmee de ziel de grenzen van het Denkvermogen overgaat naar het Absolute. Is dan deze realisatie van overgaan in een zuiver onbeweeglijk zelfbestaan of dit Nirvana van het individu en het universum een onder deze voorlaatsten, of is het de uiteindelijke en absolute realisatie zelf, die aan het eind is van elke reis en alle mindere ervaring transcendeert en elimineert? Zij claimt om achter iedere andere kennis te staan en er bovenuit te gaan, haar te ontkennen en elke andere kennis te elimineren; als dat werkelijk zo is, dan moet haar beslistheid geaccepteerd worden als afdoende. Maar tegen deze pretentie wordt geclaimd, dat het mogelijk is om verder te reizen door een grotere ontkenning of een grotere affirmatie, --- om het zelf te vernietigen in Niet-Zijn of door de dubbele ervaring te gaan van kosmisch bewustzijn en Nirvana, van wereldbewustzijn in het Ene Bestaan naar een grotere Goddelijke Vereniging en Eenheid, die deze beide realisaties behoudt in haar onmetelijke integrale Werkelijkheid. Er wordt gezegd, dat voorbij de dualiteit en de non-dualiteit er Dat is, waarin beiden tezamen gehouden worden en hun waarheid vinden in een Waarheid, die voorbij hen ligt. Een volkomen ervaring, die voortgaat door teboven gaan en eliminatie van alle andere mogelijke, maar mindere ervaringen, is, als een stap voorwaarts naar het Absolute, toelaatbaar. Een allerhoogste ervaring, die de waarheid van alle spirituele ervaring bevestigd en omvat, geeft aan ieder haar eigen absolute, integreert alle kennis en ervaring in een allerhoogste werkelijkheid, zou een stap verder kunnen zijn, die onmiddellijk en grootste verlichtende en transformerende Waarheid kan zijn van alle dingen en een hoogste oneindige Transcendentie. De Brahman, de allerhoogste Werkelijkheid is Dat, wanneer gekend, alles gekend is; maar in de illusionistische oplossing is het Dat, wanneer gekend, alles onwerkelijk wordt en een onbegrijpelijk mysterie; in deze andere ervaring neemt alles, wanneer de Werkelijkheid gekend wordt, zijn ware betekenis aan, haar waarheid voor de Eeuwige en het Absolute.

Alle waarheden, zelfs degene, die in conflict lijken te zijn, hebben hun geldigheid, maar zij hebben een verzoening nodig in een of andere grootste Waarheid, die ze in zichzelf opneemt; alle filosofieën hebben hun waarde, --- wanneer niet voor iets anders, dan omdat zij het Zelf en het universum zien vanuit een gezichtspunt van de ervaring van de geest van de veelzijdige Manifestatie en door zo te doen, werpen zij een licht op iets, dat in het Oneindige gekend moet worden. Alle spirituele ervaringen zijn waar, maar zij wijzen naar een of andere hoogste en wijdste werkelijkheid, die hun waarheid toegeeft en er bovenuitgaat. Dit is, zouden we kunnen zeggen, een teken van de relativiteit van alle waarheid en alle ervaring, omdat beiden variëren met het uitzicht en het inzicht van het wetende en ervarende denkvermogen en wezen; er wordt gezegd, dat ieder mens zijn eigen religie heeft volgens zijn eigen natuur, maar er kan ook worden gezegd, dat ieder mens zijn eigen filosofie heeft, zijn eigen manier van zien en ervaring van bestaan, ofschoon alleen weinigen het kunnen formuleren. Maar vanuit een ander gezichtspunt getuigt deze variëteit eerder van de oneindigheid van aspecten van het Oneindige; ieder vangt een partiele glimp of een gehele glimp van een of meer aspecten of contacten of gaat binnen in zijn mentale of zijn spirituele ervaring. Voor het denkvermogen in een zekere staat beginnen al deze gezichtspunten hun bepaaldheid te verliezen in een grote algemeenheid of een complexe tolerante onzekerheid, of de hele rest kan er voor wegvallen en plaats maken voor een uiteindelijke waarheid of een enkele absorberende ervaring. Hij is dan geneigd om de onwerkelijkheid te voelen van alles wat hij heeft gezien en gedacht en genomen als deel van zichzelf of zijn universum. Dit "alles" wordt voor hem een universele onwerkelijkheid of een veelzijdige gefragmenteerde werkelijkheid zonder een principe van unificatie; wanneer zij overgaat naar de negatieverende zuiverheid van een absolute ervaring, valt alles ervan weg en er blijft alleen een stil en onbeweeglijk Absolute. Maar het bewustzijn kan geroepen worden verder te gaan en alles, wat zij achter gelaten heeft, te zien in het licht van een nieuwe spirituele visie: zij zou de waarheid weer kunnen ontdekken van alle dingen in de waarheid van het Absolute; zij zou de ontkenning van het Nirvana en de affirmatie van het kosmische bewustzijn kunnen verzoenen in een enkele beschouwing van Dat, waarvan beiden de zelfuitdrukkingen zijn. In de overgang van mentale naar bovenmentale cognitie is deze veelzijdige eenheid de leidende ervaring; de hele manifestatie neemt de verschijning aan van een enkele en machtige harmonie, die zijn grootste volledigheid bereikt, wanneer de ziel staat aan de grens tussen het Bovenmentale en het Supramentale en terugkijkt met een totale kijk op het bestaan.

Dit is tenminste een mogelijkheid, die we moeten onderzoeken en deze kijk op dingen nastreven tot zijn uiteindelijke consequentie. Een beschouwing van de mogelijkheid van een grote kosmische Illusie als de uitleg van het enigma van zijn moet ondernomen worden, omdat deze kijk en ervaring van dingen zich krachtig presenteert aan het eind van de mentale spiraal, waar dat haar breekpunt of punt van stilstand bereikt; maar wanneer eenmaal verzekerd is, dat het geen bindend einde is van een scrupuleus onderzoek in de uiteindelijke waarheid, kunnen we het opzij leggen en er alleen naar refereren, wanneer noodzakelijk in verbinding met een of andere lijn van een meer flexibel verloop van denken en redeneren. Onze beschouwing kan nu geconcentreerd worden op het probleem, dat is overgebleven door de exclusie van de illusionistische oplossing, het probleem van Kennis en Onwetendheid.

Alles draait om de vraag "Wat is Werkelijkheid?" Ons cognitieve bewustzijn is beperkt, onwetend, eindig; onze concepties van werkelijkheid hangen af van onze manier van contact met het bestaan in dit beperkte bewustzijn en kan zeer verschillend zijn van de manier, waarop een oorspronkelijk en uiteindelijk Bewustzijn het ziet. Het is noodzakelijk om onderscheid te maken tussen de essentiële Werkelijkheid, de fenomenale werkelijkheid, die er van afhangt en er uit oprijst, en de beperkte en vaak misleidende ervaring of notie van elk, die gecreëerd wordt door onze zintuigervaring en onze rede. Voor ons begrip is de aarde plat en voor de meest onmiddellijke praktische doeleinden, binnen een beperking, moeten we de zintuigwerkelijkheid volgen en omgaan met de platheid alsof het een feit was; maar in ware fenomenale werkelijkheid is de platheid van de aarde onwerkelijk en de Wetenschap, die zoekt naar de waarheid van de fenomenale werkelijkheid in dingen, moet haar behandelen als ongeveer rond. In een massa details spreekt de Wetenschap het bewijs van de zintuigen tegen met de werkelijke waarheid van de fenomenen; maar we moeten toch het kader accepteren, dat geleverd wordt door onze zintuigen, omdat de praktische relaties met dingen, die zij aan ons opleggen, geldigheid hebben als een effect van werkelijkheid en niet genegeerd kunnen worden. Onze rede, die afhangt van de zintuigen en boven hen uitgaat, construeert zijn eigen regels of noties van het werkelijke en onwerkelijke, maar deze regels variëren volgens het standpunt, dat ingenomen wordt door de redenerende waarnemer. De fysieke wetenschapper, die de fenomenen peilt, stelt formules en standaarden op, gebaseerd op de objectieve en fenomenale werkelijkheid en haar processen: voor zijn kijk kan het denkvermogen verschijnen als een subjectief resultaat van Materie en het zelf en geest als onwerkelijk; in ieder geval moet hij handelen alsof materie en energie alleen bestonden en het denkvermogen alleen een aanschouwer zou zijn van een onafhankelijke fysieke werkelijkheid, die niet beïnvloed wordt door enige mentale processen[31] of enige aanwezigheid of tussenkomst van een kosmische Intelligentie. De psycholoog, die onafhankelijk doordringt in het denkvermogenbewustzijn en het denkvermogenonderbewustzijn, ontdekt een ander domein van werkelijkheden, subjectief in haar karakter, dat haar eigen wet en proces heeft; voor hem kan het denkvermogen zelfs komen te verschijnen als de sleutel van het werkelijke, de Materie alleen als een gebied voor het denkvermogen en de geest gescheiden van het denkvermogen als iets onwerkelijks. Maar er is een verder doordringen, dat de waarheid omhoog brengt van het zelf en de geest en een grotere orde vestigt van het werkelijke, waarin een omkering is van onze kijk op zowel de subjectieve denkvermogenwerkelijkheden als de objectieve fysieke werkelijkheden, zodat zij gezien worden als fenomenale dingen, secundair, afhankelijk van de waarheid van het zelf en de werkelijkheden van de geest. In deze diepere zoektocht in dingen beginnen het denkvermogen en materie de verschijning te dragen van een mindere orde van het werkelijke en kunnen gemakkelijk beginnen onwerkelijk te lijken.

Maar het is de rede, die gewend is om te gaan met het eindige, dat deze uitsluitingen maakt; hij snijdt het geheel in segmenten en kan een segment selecteren van het geheel alsof het de totale werkelijkheid was. Dit is noodzakelijk voor zijn handeling, omdat het zijn zaak is om te gaan met het eindige als eindig en we moeten voor praktische doeleinden en voor de omgang van de rede met het eindige het kader accepteren, dat hij ons geeft, omdat het geldig is als een effect van de werkelijkheid en kan dus niet genegeerd worden. Wanneer we de ervaring van het spirituele bereiken, die zelf het geheel is of het geheel in zichzelf bevat, draagt ons denkvermogen daar ook zijn segmenterende rede en de definities, die noodzakelijk zijn voor de eindige cognitie; hij snijdt een deellijn tussen het oneindige en het eindige, de geest en zijn fenomenen of manifestaties en benoemt deze als werkelijk en die als onwerkelijk. Maar een oorspronkelijk en uiteindelijk bewustzijn, dat alle termen van het bestaan in een enkele integrale kijk omarmt, zou het geheel zien in haar spirituele essentiële werkelijkheid en het fenomeen als een fenomeen of manifestatie van die werkelijkheid. Wanneer dit grotere spirituele bewustzijn in dingen alleen onwerkelijkheid zou zien en een totale losmaking van de waarheid van de geest, kan zij, --- als zij zelf een Waarheidsbewustzijn zou zijn, --- geen enkele reden hebben om hen te onderhouden in een voortdurend en wederkerig bestaan door alle Tijd: als zij ze zo onderhoudt, is het, omdat zij gebaseerd zijn op de werkelijkheden van de geest. Maar de fenomenale werkelijkheid zou, wanneer zo integraal gezien, noodzakelijkerwijze een andere verschijning aannemen dan wanneer zij bekeken wordt door de rede en het zintuig van het eindige wezen; zij zou een andere en diepere werkelijkheid hebben, een andere en grotere betekenis, een ander en subtieler en complexer proces van haar bewegingen van bestaan. De regels van de werkelijkheid en alle vormen van denken, gecreëerd door de eindige rede en zintuig zouden aan het grotere bewustzijn verschijnen als gedeeltelijke constructies met een element van waarheid in hen en een element van fout; deze constructies zouden daarom beschreven kunnen worden als tegelijk werkelijk en onwerkelijk, maar de fenomenale wereld zelf zou niet ofwel onwerkelijk of onwerkelijk-werkelijk worden door dat feit: zij zou een andere werkelijkheid aannemen van een spiritueel karakter; het eindige zou zichzelf openbaren als een vermogen, een beweging, een proces van het Oneindige.

Een oorspronkelijk en uiteindelijk bewustzijn zou een bewustzijn zijn van het Oneindige en noodzakelijkerwijze unitarisch in haar kijk naar diversiteit, integraal, alles accepterend, alles omhelzend, alles onderscheidend, omdat zij allesbepalend is, een ondeelbare geheelvisie. Zij zou de essentie van dingen zien en alle vormen en bewegingen beschouwen als fenomeen en consequentie van de essentiële Werkelijkheid, bewegingen en formaties van haar vermogen van zijn. De rede behoudt, dat de waarheid leeg moet zijn van enig conflict van tegenstellingen: wanneer dat zo is, moet zij, omdat het fenomenale universum het tegengestelde is of lijkt te zijn van het essentiële Brahman, onwerkelijk zijn; omdat het individuele wezen het tegengestelde is van zowel transcendentie als universaliteit, moet zij onwerkelijk zijn. Maar wat verschijnt als tegenstellingen aan de rede, gebaseerd op het eindige, kan geen tegenstellingen zijn voor een visie of een grotere rede, gebaseerd op het oneindige. Wat ons denkvermogen ziet als tegenstellingen, zouden voor het oneindige bewustzijn geen tegenstellingen kunnen zijn, maar complementaire: essentie en fenomeen van de essentie zijn complementair voor elkaar, niet tegengesteld, --- het fenomeen manifesteert de essentie; het eindige is een omstandigheid en geen tegengestelde van het oneindige; het individuele is een zelfuitdrukking van het universele en het transcendente, --- het is geen tegengestelde of iets nogal anders dan hij, hij is het geconcentreerde en selectieve universele, hij is een met de Transcendente in zijn essentie van zijn en zijn essentie van natuur. In de kijk van dit unitarische begrijpelijke zien is er niets tegengesteld in een vormloze Essentie van zijn, dat een veelvoudigheid van vormen draagt, of in een status van het Oneindige, dat een kinetiek ondersteunt van het Oneindige, of in een oneindige Eenheid, die zichzelf uitdrukt in een veelvoudigheid van wezens en aspecten en vermogens en bewegingen, want zij zijn wezens en aspecten en bewegingen van de Ene. Een wereldschepping op deze basis is een volmaakt natuurlijke en normale en onvermijdelijke beweging, die in zichzelf geen probleem opbrengt, omdat het exact is, wat men moet verwachten in een handeling van het Oneindige. Het hele intellectuele probleem en moeilijkheid is opgebracht door de eindige rede, die het vermogen van het Oneindige afsnijdt, afscheidt, of er tegenover staat voor zijn wezen, zijn kinetiek voor zijn status, zijn natuurlijke veelvoudigheid voor zijn essentiële eenheid, het verdelende zelf, de Geest, die tegenover de Natuur staat. Om het wereldproces van het Oneindige werkelijk te begrijpen en het Tijdproces van de Eeuwige, moet het bewustzijn voorbij deze eindige rede en het eindige besef gaan naar de grotere rede en het spirituele besef in aanraking met het bewustzijn van het Oneindige en ontvankelijk voor de logica van het Oneindige, die juist de logica is van zijn zelf en onvermijdelijk opstijgt uit haar zelfwerking van haar eigen werkelijkheden, een logica, wiens sequenties niet de stappen zijn van het denken, maar de stappen van het bestaan.

Maar wat zo beschreven is, kan gezegd worden, is alleen een kosmisch bewustzijn en er is het Absolute: het Absolute kan niet beperkt worden; omdat het universum en het individu het Absolute beperkt en verdeeld, moeten zij onwerkelijk zijn. Het is inderdaad zelfevident, dat het Absolute niet beperkt kan worden; hij kan noch beperkt worden door vormloosheid, noch door vorm, noch door eenheid, noch door veelvoudigheid, noch door onbeweeglijke status, noch door dynamische mobiliteit. Wanneer hij vorm manifesteert, kan vorm hem niet beperken; wanneer hij veelvoudigheid manifesteert, kan veelvoudigheid hem niet verdelen; wanneer hij beweging en wording manifesteert, kan beweging hem niet verstoren, noch wording hem veranderen: hij kan niet meer beperkt worden dan hij uitgeput kan worden door zelfschepping. Zelfs materiele dingen hebben deze superioriteit voor hun manifestatie; aarde wordt niet beperkt door de vaten, die ervan gemaakt zijn, noch lucht door de wind, die er in beweegt, noch de zee door de golven, die reizen op haar oppervlakte. Deze impressie van beperking behoort alleen bij het denkvermogen en het zintuig, die het eindige zien alsof het een onafhankelijke entiteit was, die zichzelf afscheidt van het Oneindige of iets eruit gesneden door beperking: deze impressie is illusoir, maar noch het oneindige, noch het eindige is een illusie; want geen van beiden bestaat door de impressies van het zintuig of het denkvermogen, zij zijn afhankelijk voor hun bestaan van het Absolute.

Het Absolute is in zichzelf ondefinieerbaar door de rede, onuitspreekbaar door de spraak; hij moet benaderd worden door ervaring. Hij kan benaderd worden door een absolute ontkenning van bestaan, alsof hijzelf een allerhoogst Niet-Bestaan zou zijn, een mysterieus oneindig Niets. Hij kan benaderd worden door een absolute affirmatie van alle fundamentelen van ons eigen bestaan, door een absoluut van Licht en Kennis, door een absoluut van Liefde of Schoonheid, door een absoluut van Kracht, door een absoluut van vrede of stilte. Hij kan benaderd worden door een niet uitdrukbaar absoluut van zijn, of van bewustzijn of van vermogen van zijn of van heerlijkheid van zijn, of door een allerhoogste ervaring, waarin deze dingen niet uitdrukbaar een worden; want we kunnen binnengaan in een zodanige onuitspreekbare toestand en, er in ondergedompeld als in een lichtende afgrond van bestaan, kunnen we een superbewustzijn bereiken, dat beschreven kan worden als de poort van het Absolute. Er wordt verondersteld, dat we alleen door een ontkenning van het individu en de kosmos binnen kunnen gaan in het Absolute. Maar in feite hoeft het individu alleen zijn eigen kleine afgescheiden egobestaan te ontkennen; hij kan het Absolute benaderen door een sublimatie van zijn spirituele individualiteit, die de kosmos in zichzelf opneemt en haar transcendeert; of hij kan zich helemaal ontkennen, maar zelfs dan is er nog het individu, dat door zelfoverstijging binnengaat in het Absolute. Hij kan ook door een sublimatie van zijn wezen binnengaan in een allerhoogst bestaan of superbestaan, door een sublimatie van zijn bewustzijn in een allerhoogst bewustzijn of superbewustzijn, door een sublimatie van zijn en alle heerlijkheid van zijn in een superheerlijkheid of allerhoogste extase. Hij kan de benadering maken door een ascensie, waarin hij binnengaat in kosmisch bewustzijn, het in zichzelf toelaat en zichzelf en haar verhoogt in een toestand van zijn, waarin eenheid en veelvoudigheid in volmaakte harmonie en vereniging zijn in een allerhoogste toestand van manifestatie, waar allen in ieder zijn en ieder in allen en allen in de ene zonder enige bepalende individualisering --- want de dynamische identiteit en wederkerigheid zijn volledig geworden; op het pad van affirmatie is deze toestand van de manifestatie het dichtste bij het Absolute. Van deze paradox van een Absolute, dat op vele manieren gerealiseerd kan worden door een absolute negatie en door een absolute bevestiging, kan alleen rekenschap worden gegeven aan de rede als het een allerhoogst Bestaan is, dat zover boven onze notie en ervaring van bestaan ligt, dat zij overeen kan komen met onze ontkenning er van, met onze notie en ervaring van niet-bestaan; maar ook, omdat alles, wat bestaat, Dat is, wat ook haar graad van manifestatie is, is zij zelf het allerhoogste van dingen en kan zowel benaderd worden door allerhoogste affirmaties als door allerhoogste negaties. Het Absolute is de onuitspreekbare x, die alles overstijgt en er onder ligt en immanent en essentieel is in alles, wat we bestaan of niet-bestaan noemen.

Het is onze eerste premisse, dat het Absolute de allerhoogste werkelijkheid is; maar de kwestie is of alles, dat we ervaren, werkelijk of onwerkelijk is. Een onderscheid wordt soms gemaakt tussen wezen en bestaan en er wordt verondersteld, dat het wezen werkelijk is, maar dat bestaan, of wat als zodanig manifesteert, onwerkelijk is. Maar dit kan alleen standhouden als er een rigide onderscheid is, een snede en scheiding tussen het ongeschapen Eeuwige en geschapen bestaansvormen; het ongeschapen Wezen kan dan als alleen werkelijk genomen worden. Deze conclusie gaat niet op, wanneer wat bestaat vorm van het Wezen en substantie van het Wezen is; zij zou alleen onwerkelijk zijn als zij een vorm was van Niet-Zijn, asat , geschapen uit de Leegte, śūnya. De toestanden van bestaan, waardoor we het absolute benaderen en er binnengaan, moeten hun waarheid hebben, want het onware en onwerkelijke kan niet leiden naar het Werkelijke: maar ook wat uitstroomt uit het Absolute, wat het Eeuwige ondersteunt en informeert en manifesteert in zichzelf, moet een werkelijkheid hebben. Er is het ongemanifesteerde en er is de manifestatie, maar een manifestatie van het Werkelijke moet zelf werkelijk zijn; er is het Tijdloze en er is het proces van dingen in de Tijd, maar niets kan verschijnen in de Tijd, tenzij het een basis heeft in de tijdloze Werkelijkheid. Als mijn zelf en geest werkelijk zijn, kunnen mijn gedachten, gevoelens, allerlei vermogens, die hun uitdrukkingen zijn, niet onwerkelijk zijn; mijn lichaam, dat de vorm is, die hij in zichzelf naar buiten brengt en die hij op hetzelfde moment bewoont, kan geen niets zijn of een hoofdzakelijk niet substantiële schaduw. De enige verzoenende uitleg is, dat tijdloze eeuwigheid en tijdeeuwigheid twee aspecten zijn van het Eeuwige en Absolute en beiden zijn werkelijk, maar in een verschillende orde van werkelijkheid: wat niet gemanifesteerd is in het Tijdloze, manifesteert zichzelf in de Tijd; ieder ding, dat bestaat, is werkelijk in zijn eigen graad van de manifestatie en wordt zo gezien door het bewustzijn van het Oneindige.

Alle manifestatie hangt af het wezen, maar ook van bewustzijn, en haar vermogen of graad; want zoals de toestand van het bewustzijn is, zo zal de toestand van het wezen zijn. Zelfs het Onbewuste is een toestand en vermogen van verwikkeld bewustzijn, waarin het wezen is ondergedompeld in een andere en tegengestelde toestand van niet- manifestatie, die lijkt op niet-bestaan, zodat eruit alles in het materiele universum gemanifesteerd kan worden; dus ook het superbewuste is bewustzijn, opgenomen in een absoluut van zijn. Want er is een superbewuste toestand, waarin bewustzijn lichtend verwikkeld lijkt te zijn in zijn en alsof niet gewaar van zichzelf; al het bewustzijn van het wezen, alle kennis, zelfvisie, kracht van het wezen, lijkt tevoorschijn te komen uit die verwikkelde toestand of erin te verschijnen: deze verschijning, in onze kijk erop, kan een verschijning blijken te zijn in een mindere werkelijkheid, maar in feite zijn en beschouwen zowel het superbewustzijn als het bewustzijn hetzelfde Werkelijke. Er is ook een toestand van de Allerhoogste, waarin geen onderscheid gemaakt kan worden tussen zijn en bewustzijn, --- want zij zijn daar teveel een om zo gedifferentieerd te worden, --- maar deze allerhoogste toestand van zijn is ook een allerhoogste toestand van vermogen van het wezen en daarom van het vermogen van bewustzijn; want de kracht van het wezen en de kracht van zijn bewustzijn zijn daar een en kunnen niet gescheiden worden; deze vereniging van het eeuwige Wezen met de eeuwige Bewustzijn-Kracht is de toestand van de allerhoogste Ishwara, en zijn kracht van zijn is de dynamiek van het Absolute. Deze toestand is geen ontkenning van de kosmos; zij draagt in zichzelf de essentie en het vermogen van al het kosmische bestaan.

Maar onwerkelijkheid is nog een feit van kosmisch bestaan en als alles de Brahman is, de Werkelijkheid, moeten we rekenschap geven van dit element van onwerkelijkheid in het Werkelijke. Als het onwerkelijke geen feit van zijn is, moet het een handeling zijn of een formatie van bewustzijn en is er dan geen toestand of graad van bewustzijn, waarin zij handelt en formaties geheel of gedeeltelijk onwerkelijk zijn? Wanneer deze onwerkelijkheid niet toegekend kan worden aan een oorspronkelijke kosmische Illusie, aan Maya, dan is er in het universum zelf nog een vermogen van illusie van Onwetendheid. Het is in het vermogen van het Denkvermogen om dingen te ontvangen, die niet werkelijk zijn, het is zelfs in zijn vermogen om dingen te creëren, die niet werkelijk zijn of niet geheel werkelijk; juist zijn kijk op zichzelf en het universum is een constructie, die niet geheel werkelijk of geheel onwerkelijk is. Waar begint dit element van onwerkelijkheid en waar stopt het en wat is haar oorzaak en wat volgt op de verwijdering van zowel de oorzaak als de consequentie? Zelfs als alle kosmische bestaan in zichzelf niet onwerkelijk is, kan die beschrijving dan niet toegepast worden op de wereld van Onwetendheid, waarin wij leven, deze wereld van voortdurende verandering en geboorte en dood en frustratie en lijden, en vernietigt de verwijdering van de Onwetendheid voor ons de werkelijkheid niet van de wereld, die zij schept of is het vertrek eruit niet de natuurlijke en enige kwestie? Dit zou geldig zijn als onze onwetendheid een zuivere onwetendheid zou zijn zonder enig element van waarheid of kennis er in. Maar in feite is ons bewustzijn een mengsel van het ware en het valse; haar handelingen en scheppingen zijn geen zuivere ontdekking, een structuur zonder basis. De structuur, die zij bouwt, haar vorm van dingen of vorm van het universum, is geen mengsel van werkelijkheid en het onwerkelijke, zoveel als een halve begripsvorming, een halve uitdrukking van het werkelijke en, omdat alle bewustzijn kracht is en daarom potentieel creatief, heeft onze onwetendheid het resultaat van verkeerde schepping, verkeerde manifestatie, verkeerde handeling of verkeerd opgevatte en verkeerd gerichte energie van het wezen. Alle wereldbestaan is manifestatie, maar onze onwetendheid is de agens van een gedeeltelijke beperkte en onwetende manifestatie, --- gedeeltelijk een uitdrukking, maar gedeeltelijk ook een vermomming van het oorspronkelijke wezen, bewustzijn en heerlijkheid van bestaan. Als deze toestand van dingen permanent is en onveranderbaar, als onze wereld altijd bewegen moet in deze cirkel, als een of andere Onwetendheid de oorzaak is van alle dingen en alle handeling hier en geen conditie en omstandigheid, dan kan de stilstand van individuele onwetendheid inderdaad alleen komen door een ontsnapping van het individu van het wereldwezen, en een stilstand van kosmische onwetendheid zou de vernietiging zijn van het wereldwezen. Maar als deze wereld aan haar wortel een evolutionair principe heeft, als onze onwetendheid een halfkennis is, die ontwikkelt naar kennis, dan wordt een andere rekenschap, een andere kwestie en spiritueel resultaat van ons bestaan in de materiele Natuur, een grotere manifestatie hier mogelijk.

Er moet een verder onderscheid gemaakt worden in onze opvattingen over de onwerkelijkheid om zo een mogelijke verwarring te voorkomen in onze omgang met dit probleem van de Onwetendheid. Ons Denkvermogen, of een deel ervan, heeft een pragmatische standaard van de werkelijkheid; hij staat op een standaard van feit, van actualiteit. Alles, wat feit is van bestaan, is werkelijk voor hem, maar voor hem is deze feitelijkheid of werkelijkheid van het actuele beperkt tot het fenomeen van dit aardse bestaan in het materiele universum. Maar aards of materieel bestaan is alleen een deelmanifestatie, het is een systeem van geactualiseerde mogelijkheden van het Wezen, dat niet alle andere mogelijkheden uitsluit, die nog niet verwerkelijkt zijn of hier nog niet verwerkelijkt. In een manifestatie in de Tijd kunnen nieuwe werkelijkheden tevoorschijn komen, waarheden van het wezen, die nog niet verwerkelijkt zijn, kunnen hun mogelijkheden naar voren brengen en actueel worden in het fysieke en aardse bestaan; er kunnen andere waarheden van het wezen zijn, die suprafysiek zijn en behoren bij een ander domein van manifestatie, hier nog niet gerealiseerd, maar nog werkelijk. Zelfs wat nergens actueel is in enig universum, kan een waarheid van het wezen zijn, een potentie van het wezen en kan niet, omdat zij nog niet uitgedrukt is in vorm van het bestaan, als onwerkelijk getaxeerd worden. Maar ons denkvermogen, of dit deel ervan, staat nog op zijn pragmatische gewoonte of conceptie van het werkelijke, die alleen het feitelijke en actuele als waar toelaat en geneigd is al het andere als onwerkelijk te beschouwen. Er is dan voor dit denkvermogen een onwerkelijkheid, die van een zuiver pragmatische natuur is: zij bestaat in de formulering van dingen, die niet noodzakelijkerwijze onwerkelijk zijn in zichzelf, maar niet gerealiseerd zijn of misschien niet gerealiseerd kunnen worden door onszelf of in de huidige omstandigheden of in onze actuele wereld van zijn; dit is geen ware onwerkelijkheid, het is geen onwerkelijke, maar een ongerealiseerde, geen onwerkelijke van zijn, maar een onwerkelijke van het huidige of gekende feit. Er is weer een onwerkelijkheid, die conceptueel en scherpzinnig is en die veroorzaakt wordt door een foutieve conceptie en perceptie van het werkelijke: dit is of hoeft ook geen onwerkelijkheid van het wezen te zijn, het is alleen een valse constructie van bewustzijn als gevolg van de beperking door de Onwetendheid. Deze en andere secundaire bewegingen van onze onwetendheid zijn niet het hart van het probleem, want dat draait uit op een meer algemene kwelling van ons bewustzijn en het wereldbewustzijn hier; het is het probleem van de kosmische Onwetendheid. Want onze hele kijk en ervaring van bestaan kampt met een beperking van bewustzijn, die niet alleen de onze is, maar aan de basis lijkt te liggen van de materiele schepping. In plaats van het oorspronkelijke en uiteindelijke Bewustzijn, dat de werkelijkheid als een geheel ziet, zien we hier een beperkt bewustzijn actief en ofwel een gedeeltelijke en onafgemaakte schepping of een kosmische kinetiek, die beweegt in een eeuwigdurende cirkel van betekenisloze verandering. Ons bewustzijn ziet alleen een deel of delen van de Manifestatie, --- als het manifestatie is, --- en behandelt haar of hen alsof zij gescheiden entiteiten waren; al onze illusie en fouten komen op uit een beperkt gescheiden gewaarzijn, dat onwerkelijkheden schept of het Werkelijke verkeerd opvat. Maar het probleem wordt nog raadselachtiger, wanneer we waarnemen, dat onze materiele wereld niet direct lijkt op te rijzen uit enig oorspronkelijk Wezen en Bewustzijn, maar uit een toestand van Onbewustzijn en klaarblijkelijk Niet-Bestaan; onze onwetendheid zelf is iets, dat verschenen is alsof met moeilijkheid en strijd uit het Onbewustzijn.

Dit is dan het mysterie, --- hoe ging een niet begrensbaar bewustzijn en kracht van het integrale wezen binnen in deze beperking en afgescheidenheid? Hoe kon dit mogelijk zijn en als haar mogelijkheid toegelaten moet worden, wat is haar rechtvaardiging in het Werkelijke en haar betekenis? Het is geen mysterie van een oorspronkelijke Illusie, maar van de oorsprong van de Onwetendheid en Onbewustzijn en van de relaties van Kennis en Onwetendheid met het oorspronkelijke Bewustzijn of Superbewustzijn.

HOOFDSTUK VII

De Kennis en de Onwetendheid

Laat de Kenner de Kennis en de Onwetendheid onderscheiden.

Rig Veda [32]

Twee zijn er, verborgen in de heimelijkheid van het Oneindige, de Kennis en de Onwetendheid; maar vergankelijk is de Onwetendheid, onsterfelijk is de Kennis; een ander dan hen is Hij, die regeert over zowel de Kennis als de Onwetendheid.

Swetaswatara Upanishad [33]

Twee Ongeboren, de Kenner en die niet weet, de Heer en de ene die geen meesterschap heeft: een Ongeboren en in haar zijn de objecten van genieting en de genieter

Swetaswatara Upanishad [34]

Twee zijn aan elkaar verbonden, vermogens van Waarheid, vermogens van Maya, --- zij hebben het Kind gebouwd en hem geboorte gegeven en zij verzorgen zijn groei.

Rig Veda [35]

IN ONS nauwkeurige onderzoek van de zeven principes van bestaan werd gevonden, dat zij een zijn in hun essentiële en fundamentele werkelijkheid: want als zelfs de materie van het meest materiele universum niets anders is dan een toestand van het wezen van de Geest, die een object van besef is gemaakt, voorgesteld door het eigen bewustzijn van de Geest als de substantie van haar vormen, dan moet de levenskracht, die zichzelf samenstelt in vorm van Materie en het denkvermogenbewustzijn, dat zichzelf naar buiten werpt als Leven en het Superdenkvermogen, dat het Denkvermogen ontwikkelt als een van zijn vermogens, veel meer niets anders zijn dan Geest zelf, veranderd in klaarblijkelijke substantie en in dynamiek van handeling, niet veranderd in werkelijke essentie. Alle zijn vermogens van een Vermogen van het wezen en niets anders dan dat Al-Bestaan, Al- Bewustzijn, Al-Wil, Al-Heerlijkheid, dat de ware waarheid is achter elke verschijning. En zij zijn niet alleen een in hun werkelijkheid, maar ook onscheidbaar in de zevenvoudige variëteit van hun handeling. Zij zijn de zeven kleuren van het licht van het goddelijke bewustzijn, de zeven stralen van het Oneindige, en door hen heeft de Geest conceptueel uitgebreid het canvas van zijn zelfbestaan ingevuld, de objectieve kromme van de Ruimte geweven en het subjectieve weefsel van Tijd, de myriaden wonderen van zijn zelfschepping, groot, simpel, symmetrisch in zijn primaire wetten en uitgestrekte bouwsels, oneindig bijzonder en ingewikkeld in zijn variëteit van vormen en handelingen en de complexiteiten van relatie en wederzijds effect van allen op ieder en ieder op allen. Dit zijn de zeven Woorden van de oeroude wijzen; door hen zijn de ontwikkelde en ontwikkelende harmonieën van de wereld die we kennen en de werelden erachter, waarvan we een indirecte kennis hebben, geschapen en zijn in het licht van hun betekenis uitgewerkt en dienen zo geïnterpreteerd te worden. Het Licht, het Geluid is een; hun handeling is zevenvoudig.

Maar hier is er een wereld, die gebaseerd is op een oorspronkelijke Onbewustheid; hier heeft het bewustzijn zichzelf geformuleerd in het beeld van een onwetendheid, die werkt naar kennis. We hebben gezien, dat er geen essentiële reden is, ofwel in de natuur van het Wezen zelf of in het oorspronkelijke karakter en de fundamentele relaties van zijn zeven principes voor deze binnendringing van Onwetendheid, van disharmonie in harmonie, van duisternis in het licht, van verdeling en beperking in de zelfbewuste oneindigheid van de goddelijke schepping. Want we kunnen een universele harmonie concipiëren en omdat wij het kunnen, kan het Goddelijke het meer concipiëren, --- en omdat de conceptie er is, moet er ergens de uitvoering zijn, de actuele en bedoelde schepping, --- waarin deze tegengestelde elementen niet binnengaan. De Vedische zieners waren bewust van een zodanige goddelijke zelfmanifestatie en keken ernaar als de grotere wereld voorbij deze mindere, een vrijer en wijder niveau van bewustzijn en wezen, de waarheidsschepping van de Schepper, die zij beschreven als de zetel of eigen huis van de Waarheid, als de uitgestrekte Waarheid, of de Waarheid, het Juiste, het Uitgestrekte,[36] of weer als een Waarheid, verborgen door een Waarheid, waar de Zon van Kennis zijn reis beëindigd en zijn paarden uitspant, waar de duizenden stralen van bewustzijn samen staan, zodat Die Ene er is, de allerhoogste vorm van het Goddelijke Wezen. Maar deze wereld, waarin wij leven, leek voor hen een gemengd weefsel te zijn, waarin waarheid vervormd is door een overvloedige valsheid, anṛtasya bhūreḥ;[37] hier moet het ene licht geboren worden door zijn eigen uitgestrekte kracht uit een initiële duisternis of zee van Onbewustheid;[38] onsterfelijkheid en goddelijkheid moeten opgebouwd worden uit een bestaan, dat onder het juk is van dood, onwetendheid, zwakheid, lijden en beperking. Deze zelfbouw, die zij verbeeldden als de schepping door de mens in zichzelf van die andere wereld of hoog geordende harmonie van oneindig zijn, die al volmaakt en eeuwig bestaat in het Goddelijke Oneindige. Het lagere is voor ons de eerste conditie van het hogere; de duisternis is het dichte lichaam van het licht, het Onbewuste bewaakt in zichzelf het hele verborgen Superbewuste, de vermogens van de verdeling en valsheid, van ons weggehouden, maar ook voor ons en uit hen moeten de rijkdommen en substantie van de eenheid en de waarheid veroverd worden in hun grot van onderbewustheid. Dit was in hun kijk, uitgedrukt in de hogelijk verbeelde enigmatische taal van de vroege mystici, het begrip en de rechtvaardiging van het actuele bestaan van de mens en zijn bewuste of onbewuste Godwaartse inspanning, zijn opvatting, die zo paradoxaal is op het eerste gezicht in een wereld, die juist zijn tegengestelde lijkt, zijn aspiratie, die zo onmogelijk is voor een oppervlakkige kijk in een schepsel, dat zo efemeer, zwak, onwetend, beperkt, is, naar een overvloed van onsterfelijkheid, kennis, vermogen, zaligheid, een goddelijk en onvergankelijk bestaan.

Want, in feite, is, terwijl juist het sleutelwoord van de ideale schepping een volkomen zelfbewustzijn en zelfbezit is in de oneindige Ziel en een volmaakte eenheid, is het sleutelwoord van de schepping, waarvan we de huidige ervaring hebben, juist het tegenovergestelde; het is een oorspronkelijke onbewustheid, die zich in het leven ontwikkeld in een beperkt en verdeeld zelfbewustzijn, een oorspronkelijke inerte onderwerping aan de stuwkracht van een blinde zelfbestaande Kracht, die zich in het leven ontwikkelt tot een strijd van het zelfbewuste wezen om zichzelf te bezitten en alle dingen en in het koninkrijk van deze niet ziende mechanische Kracht het bewind te vestigen van een verlichte Wil en Kennis. En omdat de blinde mechanische Kracht --- we weten nu werkelijk, dat het niet zoiets is --- ons overal confronteert, initieel, alomtegenwoordig, de fundamentele wet, de grote totale energie, en omdat de enige verlichte wil, die we kennen, onze eigen, verschijnt als een opvolgend fenomeen, een resultaat, een partiele, onderworpen, begrensde, sporadische energie, lijkt de strijd voor ons op zijn best een zeer precaire en twijfelachtige onderneming. De Onbewuste is voor onze percepties het begin en het eind; de zelfbewuste ziel lijkt nauwelijks meer dan een tijdelijk toeval, een fragiele bloesem aan deze grote, duistere en monsterlijke Aswatthaboom van het universum. Of, als we de ziel voorstellen als eeuwig, verschijnt hij tenminste als een vreemdeling, een vreemde en niet al te goed behandelde gast in het rijk van deze uitgestrekte Onbewustheid. Als het geen toeval is in de onbewuste Duisternis, is het misschien een fout, een struikeling naar beneden van het superbewuste Licht.

Wanneer deze kijk op dingen een volledige geldigheid hadden, zou alleen de absolute idealist, die misschien gezonden is uit een of ander hoger bestaan, niet in staat om zijn missie te vergeten, aangestoken tot onbedwingbaar enthousiasme door een goddelijke bronst of behouden in een kalme en oneindige vastberadenheid door het licht en de kracht en stem van de ongeziene Godheid, door kunnen zetten onder zulke omstandigheden om voor zichzelf en nog veel meer voor een ongelovige en twijfelende wereld, de hoop op te houden van een vol succes voor de menselijke inspanning. Ofwel weigeren mensen het in feite voor het grootste gedeelte vanaf het begin of zij keren zich er uiteindelijk vanaf, na enig vroeg enthousiasme, als een bewezen onmogelijkheid. De consistente materialist zoekt alleen zoveel gedeeltelijk en kortstondig vermogen, kennis, geluk, als de dominante onbewuste orde van de Natuur toe zal staan aan het strijdende zelfbewustzijn van de mens, als hij zijn beperkingen accepteert, haar wetten gehoorzaamt en een zo goed gebruikt maakt van hen met zijn verlichte wil als hun onverbiddelijke mechanisme zal tolereren. Een religieuze zoekt zijn rijk van verlichte wil, liefde of goddelijke wezen, zijn koninkrijk van God, in die andere wereld, waar zij onvermengd zijn en eeuwig. De filosofische mysticus weigert alles als een mentale illusie en streeft naar zelfvernietiging in een of ander Nirvana of anders een onderdompeling in het kenmerkloze Absolute; als de ziel of het denkvermogen van het illusiegedreven individu gedroomd heeft van een goddelijke realisatie in deze efemere wereld van de Onwetendheid, moet hij uiteindelijk zijn fout erkennen en zijn vergeefse inspanning staken. Maar toch zou, omdat deze twee kanten van het bestaan er zijn, de onwetendheid van de Natuur en het licht van de Geest, en omdat er achter hen de Ene Werkelijkheid is, de verzoening of in ieder geval de overbrugging van de kloof, die voorspeld is in de mystieke parabels van de Veda, mogelijk moeten zijn. Een scherp besef van deze mogelijkheid heeft verschillende vormen aangenomen en volhard door de eeuwen, --- de volmaakbaarheid van de mens, de volmaakbaarheid van gemeenschap, de visie van Alwar van de neerdaling van Vishnu en de Goden op aarde, het rijk van de heiligen, sādhūnām rājyam, de stad van God, het millennium, de nieuwe hemel en aarde van de Apocalyps. Maar deze intuïties hebben een basis gemist van verzekerde kennis en het denkvermogen van de mens is blijven slingeren tussen een heldere toekomstige hoop en een grijze huidige zekerheid. Maar de grijze zekerheid is niet zo zeker als zij lijkt en een goddelijk leven, dat zich ontwikkelt of voorbereidt in de Aardenatuur, hoeft geen fabel te zijn. Alle acceptaties van onze nederlaag of onze beperking beginnen vanuit de impliciete of expliciete erkenning, eerst van een essentieel dualisme en dan van een onverzoenbare tegenstelling tussen de duale principes, tussen de Bewuste en de Onbewuste, tussen de Hemel en de Aarde, tussen God en de Wereld, tussen de grenzeloze Ene en de beperkte Velen, tussen de Kennis en de Onwetendheid. We hebben de trein bereikt van onze redenering bij de conclusie, dat dit niet meer dan een fout hoeft te zijn van het zintuigdenkvermogen en het logische intellect, dat gefundeerd is op een partiele ervaring. We hebben gezien, dat er een volmaakte rationele basis kan zijn en is voor de hoop op onze overwinning; want de lagere term van ons wezen, waarin we nu leven, bevat in zichzelf het principe en intentie van wat haar voorbijgaat en door haar eigen zelfvoorbijgang en transformatie in dat kan zij in een volledige vorm haar eigen werkelijke essentie vinden en ontwikkelen.

Maar er is een punt in de redenering, dat we tot nu toe wat duister gelaten hebben, en het bevindt zich precies in deze materie van de coëxistentie van de Kennis en de Onwetendheid. Wij starten hier weliswaar vanuit condities, die de tegengestelden zijn aan de ideale goddelijke Waarheid en alle omstandigheden van die tegenstelling zijn gebaseerd op de onwetendheid van het wezen van zichzelf en van het Zelf van allen, de uitkomst van een oorspronkelijke kosmische Onwetendheid, wiens resultaat zelfbeperking is en de fundatie van het leven op verdeling in het wezen, verdeling in bewustzijn, verdeling in wil en kracht, verdeling in het licht, verdeling en beperking in kennis, vermogen, liefde met als consequentie de positieve tegengestelde fenomenen van egoïsme, verduistering, onvermogen, misbruik van kennis en wil, disharmonie, zwakheid en lijden. We hebben gevonden, dat deze Onwetendheid, ofschoon gedeeld door Materie en Leven, haar wortels heeft in de natuur van het Denkvermogen, waarvan juist de functie is om af te meten, beperken, verbijzonderen en daarbij te verdelen. Maar het Denkvermogen is ook een universeel principe, is Een, is Brahman, en daarom heeft hij de tendens naar een verenigende en universaliserende kennis zowel als tot dat wat afmerkt en verbijzondert. De verbijzonderende faculteit van het Denkvermogen wordt alleen Onwetendheid, wanneer hij zichzelf afscheidt van de hogere principes, waar hij een vermogen van is en niet alleen handelt met zijn karakteristieke tendens, maar ook met een tendens om de rest van de kennis buiten te sluiten, om eerst en meestal en altijd te verbijzonderen en eenheid te laten als een vaag concept om alleen naderhand benaderd te worden, wanneer verbijzondering volledig is en door de som van de bijzondere. Deze exclusiviteit is juist de ziel van Onwetendheid.

We moeten dan grip krijgen op dit vreemde vermogen van Bewustzijn, dat de wortel is van onze kwalen, het principe onderzoeken van zijn werking en niet alleen zijn essentiële natuur en oorsprong detecteren, maar zijn vermogen en proces van werking en zijn laatste einde en middel van verwijdering. Hoe bestaat de Onwetendheid? Hoe is enig principe of vermogen in het oneindige zelfgewaarzijn in staat geweest om zelfkennis achter zich te laten en alles buiten te sluiten, behalve zijn eigen karakteristieke beperkte handeling? Zekere denkers[39] hebben verklaard, dat het probleem onoplosbaar is, het is een oorspronkelijk mysterie en is intrinsiek niet capabel tot uitleg; alleen het feit en het proces kan verklaard worden: of anders wordt de vraag van de natuur van het allerhoogste oorspronkelijke Bestaan of Niet-Bestaan opzij gelegd als ofwel onbeantwoordbaar of niet noodzakelijk om te beantwoorden. Men kan zeggen, dat Maya met haar fundamentele principe van onwetendheid of illusie eenvoudig is, en dit vermogen van Brahman heeft de dubbele kracht van Kennis en Onwetendheid inherent potentieel in zich; alles wat we moeten doen, is het feit erkennen en een middel van ontsnapping vinden uit de Onwetendheid --- door de Kennis, maar naar wat voorbij zowel Kennis als Onwetendheid is --- door verzaking van het leven, door erkenning van de universele vluchtigheid van dingen en de ijdelheid van het kosmische bestaan.

Maar ons denkvermogen kan niet bevredigd blijven --- het denkvermogen van Buddhisme zelf bleef niet bevredigd --- met deze ontwijking juist aan de wortel van de hele materie. In de eerste plaats maken deze filosofieën, terwijl zij de hoofdvraag opzij leggen, feitelijk verreikende verklaringen, die niet alleen een zekere werking en symptomen aannemen, maar een zekere fundamentele natuur van de Onwetendheid, van waaruit hun beschrijving van remedies voortgaat; en het is duidelijk, dat zonder een zodanige radicale diagnose geen beschrijving van remedies meer kan zijn dan een empirische behandeling. Maar als we de hoofdvraag moeten ontwijken, hebben we geen middel om te beoordelen of de voortgaande aannames juist zijn of dat de voorgeschreven remedies de juiste zijn, of dat er geen anderen zijn die, zonder zo gewelddadig, destructief radicaal te zijn of van de natuur van een operatieve verminking of vernietiging van de patiënt, een nog meer integrale en natuurlijke genezing zouden kunnen brengen. Ten tweede is het altijd de zaak van de mens, de denker, om te weten. Hij zou niet in staat kunnen zijn om door mentale middelen de essentie te kennen van de Onwetendheid of van iets in het universum in de betekenis van het definiëren, want het denkvermogen kan alleen dingen weten in die betekenis door hun tekens, karakters, vormen, eigenschappen, werkingen, relaties met andere dingen, niet in hun verborgen zelfzijn en essentie. Maar we kunnen onze observatie van het fenomenale karakter en de werking van de Onwetendheid verder en verder nastreven, meer en nauwkeuriger verhelderen tot we het juiste openbarende woord verkrijgen, het juiste aanwijzende besef van het ding en het zo te leren kennen, niet door het intellect, maar door visie en ervaring van de waarheid, door realiseren van de waarheid in ons eigen wezen. Het hele proces van de hoogste intellectuele kennis van de mens is door deze mentale manipulatie en onderscheid naar het punt, waar de sluier verbroken wordt en hij kan zien; aan het eind komt spirituele kennis binnen om ons te helpen om te worden wat we zien, om het Licht binnen te gaan, waarin geen Onwetendheid is.

Het is waar, dat de eerste oorsprong van de Onwetendheid voorbij ons ligt als mentale wezens, omdat onze intelligentie leeft en beweegt binnen de Onwetendheid zelf en niet omhoog reikt naar het punt of opstijgt naar het niveau, waar die scheiding plaatsvond, waarvan het individuele denkvermogen het resultaat is. Maar dit is waar voor de eerste oorsprong en fundamentele waarheid van alle dingen, en op dit principe zouden we tevreden moeten rusten met een algemeen agnosticisme. De mens moet werken in de Onwetendheid, leren onder haar condities, haar kennen tot dit verste punt, zodat hij haar grenzen kan bereiken, waar hij de Waarheid ontmoet, haar laatste deksel aanraken van lichtende verduistering en de faculteiten ontwikkelen, die hem in staat stellen om over die krachtige maar werkelijk niet substantiële barrière te stappen.

We moeten dan het karakter en werking van dit principe of dit vermogen van Onwetendheid dichterbij nauwkeurig onderzoeken, dan we tot nu toe gedaan hebben en een meer heldere conceptie van haar natuur en oorsprong bereiken. En eerst moeten we stevig in onze denkvermogens vastzetten, wat we met het woord zelf bedoelen. Het onderscheid tussen de Kennis en de Onwetendheid begint met de hymnen van de Rig Veda. Hier lijkt kennis een bewustzijn van de Waarheid aan te duiden, het Juiste, satyam ṛtam, en van dat alles wat van de orde is van de Waarheid en het Juiste; onwetendheid is een onbewustzijn, acitti, van de Waarheid en het Juiste, een tegenstelling aan zijn werkingen en een schepping van valse of tegenovergestelde werkingen. Onwetendheid is de afwezigheid van het goddelijke oog van perceptie, dat ons het zicht geeft van de supramentale Waarheid; het is het niet-waarnemende principe in ons bewustzijn als tegengesteld aan de waarheidwaarnemende bewuste visie en kennis.[40] In haar actuele werking is dit niet-waarnemen geen volledig onbewustzijn, de onbewuste zee, waaruit deze wereld is opgerezen,[41] maar ofwel een beperkte of een valse kennis, een kennis, die gebaseerd is op de verdeling van het onverdeelde wezen, gebaseerd op het fragmentarische, het kleine, tegengesteld aan de overvloedige, uitgestrekte, en lichtende volledigheid van dingen; het is een cognitie, die door de gelegenheid van zijn beperkingen veranderd is in valsheid en ondersteund in dat aspect door de Zonen van Duisternis en Verdeling, vijanden van de goddelijke inspanning in de mens, de aanvallers, de rovers, bedekkers van zijn licht van kennis. Het werd daarom beschouwd als een ongoddelijk Maya,[42] dat wat valse mentale vormen en verschijningen schept, --- en vandaar de latere betekenis van dit woord, dat oorspronkelijk een vormend vermogen van kennis betekend lijkt te hebben, de ware magie van de allerhoogste Magiër, de goddelijke Magiër, maar ook gebruikt werd voor het tegengestelde vormende vermogen van een lagere kennis, het bedrog, illusie en de misleidende magie van de Rakshasa. De goddelijke Maya is de kennis van de Waarheid van dingen, haar essentie, wet, werking, die de goden bezitten en waarop zij hun eigen eeuwige handeling en schepping baseren[43] en hun bouwwerk van hun vermogens in het menselijke wezen. Dit idee van de Vedische mystici kan in een meer metafysisch denken en taal vertaald worden in de conceptie, dat de Onwetendheid in zijn oorsprong een verdelende mentale kennis is, die de eenheid, de essentie, de zelfwet van dingen in hun ene oorsprong en hun universaliteit niet grijpt, maar eerder werkt op verdeelde bijzonderen, gescheiden fenomenen, gedeeltelijke relaties, alsof zij de waarheid waren, die we moesten grijpen of alsof zij werkelijk helemaal begrepen konden worden zonder terug te gaan achter de verdeling naar de eenheid, achter de verspreiding naar de universaliteit. De Kennis neigt naar unificatie en terwijl de supramentale faculteit bereikt wordt, de eenheid, de essentie, de zelfwet van bestaan grijpt en de veelvoudigheid van dingen bekijkt en ermee omgaat vanuit dat licht en overvloed, ongeveer zoals de Goddelijke Zelf doet van de hoogste hoogte, van waaruit Hij de wereld omarmt. Men moet echter opmerken, dat de Onwetendheid in deze conceptie ervan nog een soort kennis van is, maar, omdat zij beperkt is, is zij open op ieder punt voor de binnendringing van valsheid en fout; zij verandert in een verkeerde conceptie van dingen, die in tegenstelling staan tot de ware Kennis.

In het Vedantische denken van de Upanishad vinden we de oorspronkelijke Vedische termen vervangen door de bekende antinomie van Vidya en Avidya en met de verandering van de termen is er een zekere ontwikkeling van betekenis gekomen: want omdat het de natuur is van Kennis om de Waarheid te vinden en de fundamentele Waarheid de Ene is, --- de Veda spreekt herhaaldelijk erover als "Die Waarheid" en "Die Ene", --- kwam Vidya, Kennis in zijn hoogste spirituele betekenis zuiver en beslist de kennis van de Ene te betekenen, Avidya, Onwetendheid, zuiver en beslist de kennis van de verdeelde Velen, gescheiden, omdat zij in onze wereld gescheiden is van het verenigende bewustzijn van de Ene Werkelijkheid. De complexe associaties, de rijke inhouden, de lichtende halfschaduwen van gevarieerde en volgende ideeën en betekenisvolle beelden, die behoorden bij de conceptie van de Vedische woorden, waren hoofdzakelijk verdwenen in een meer precieze en metafysische, minder psychologische en flexibele taal. Toch ging het latere overdreven idee van absolute scheiding van de ware waarheid van Zelf en Geest, van een oorspronkelijke illusie, van een bewustzijn, dat vergeleken kan worden met droom of met hallucinatie, eerst niet binnen in de Vedantische conceptie van de Onwetendheid. Wanneer in de Upanishads verklaard wordt, dat de mens, die leeft en beweegt in de Onwetendheid, strompelend rondloopt als een blinde man, geleid door de blinde en altijd terugkeert naar het net van de Dood, dat wijd voor hem gespreid is, is er ook ergens anders bevestigd in de Upanishads, dat hij, die alleen achter de Kennis aangaat, binnengaat alsof in een blindere duisternis dan hij, die achter Onwetendheid aangaat en dat de mens die Brahman kent als zowel de Onwetendheid als de Kennis, als zowel de Ene als de Velen, als zowel de Wording als de Niet-Wording, door de Onwetendheid, door de ervaring van de Veelvoudigheid, de dood overstijgt en door de Kennis bezit neemt van de Onsterfelijkheid. Want de Zelfbestaande is werkelijk deze vele bestaansvormen geworden; de Upanishad kan zeggen tegen het Goddelijke Wezen, in alle plechtigheid en zonder gedachte aan misleiding, "Gij zijt deze oude man, die wandelt met zijn staf, gindse jongen en meisje, deze blauwgevleugelde vogel, dat rode van het oog", niet "Gij lijkt deze dingen te zijn" voor het zelfmisleidende denkvermogen van de Onwetendheid. De status van worden is inferieur aan de toestand van het Wezen, maar toch is het het Wezen, dat alles wordt, wat in het universum is.

Maar de ontwikkeling van het afscheidende onderscheid kon hier niet stoppen; zij moest naar haar logische extremiteit gaan. Omdat de kennis van de Ene Kennis is en de kennis van de Velen Onwetendheid is, kan er, in een rigide analytische en dialectische kijk, niets zijn, behalve zuivere tegenstelling tussen de dingen, aangeduid door de twee termen; er is geen essentiële eenheid tussen hen, geen verzoening mogelijk. Daarom is Vidya alleen Kennis, Avidya is zuivere Onwetendheid; en, als zuivere Onwetendheid een positieve vorm aanneemt, is dat, omdat zij niet hoofdzakelijk een niet-weten is van de Waarheid, maar een schepping van illusies en begoochelingen, van blijkbaar werkelijke onwerkelijkheden, van tijdelijk geldige valsheden. Klaarblijkelijk kan dan de object materie van Avidya geen waar en volhardend bestaan hebben; de Velen zijn een illusie, de wereld heeft geen werkelijk wezen. Ongetwijfeld heeft zij een soort bestaan, zolang het duurt, zoals een droom heeft of de lang voortgezette hallucinatie of een ijlend of een gedementeerd brein, maar niet meer. De Ene is niet de Velen geworden en kan ze nooit worden; het Zelf is niet al deze bestaansvormen geworden en kan ze niet worden; Brahman heeft geen werkelijke wereld gemanifesteerd en kan haar niet manifesteren in zichzelf: alleen het Denkvermogen of een of ander principe, waarvan het Denkvermogen het resultaat is, dringt namen en vormen op aan de kenmerkloze eenheid, die alleen werkelijk is en, omdat hij essentieel kenmerkloos is, kan hij geen werkelijk kenmerk en variatie manifesteren; of anders, als hij deze dingen manifesteert, dan is dat een voorlopige en tijdelijke werkelijkheid, die verdwijnt en veroordeeld is tot onwerkelijkheid door de verlichting van de ware kennis.

Onze gezichtspunt van de uiteindelijke Werkelijkheid en van de ware natuur van Maya heeft ons gedwongen om deze late fijne excessen van het dialectische intellect te verlaten en terug te keren naar de oorspronkelijke Vedantische conceptie. Terwijl we elke hulde geven aan deze geweldige vreesloosheid van deze extreme conclusies, aan de niet compromitterende logische kracht en opmerkzaamheid van deze speculaties, die onaantastbaar zijn, zolang de zaken toegekend worden, die de waarheid toegeven van twee van de belangrijkste opvattingen, de enkele Werkelijkheid van de Brahman en het feit, dat onze normale concepties over onszelf en het wereldbestaan bestempeld zijn met onwetendheid, onvolmaakt zijn, misleidend zijn, zijn we verplicht om ons terug te trekken uit de greep, die zo krachtig is opgelegd door deze conceptie van Maya aan de intelligentie. Maar de obsessie van deze lang gevestigde kijk op dingen kan niet helemaal verwijderd worden, zolang we de ware natuur van de Onwetendheid niet doorgronden en de ware en volledige natuur van de Kennis. Want als deze twee onafhankelijke, gelijke en oorspronkelijke vermogens van het Bewustzijn zijn, dan achtervolgt de mogelijkheid van een kosmische Illusie ons. Als Onwetendheid juist het karakter is van het kosmische bestaan, dan wordt onze ervaring van het universum, zo niet het universum zelf, illusoir. Of, als Onwetendheid niet juist de aard is van ons natuurlijke wezen, maar toch een oorspronkelijk en eeuwig vermogen van Bewustzijn, dan kan het, terwijl er een waarheid in de kosmos kan zijn, onmogelijk zijn voor een wezen in het universum, terwijl hij er in is, om haar waarheid te weten: hij kan alleen een werkelijke kennis bereiken door voorbij het denkvermogen en denken te gaan, voorbij deze wereldformatie, en alle dingen van bovenaf bekijken in een of ander suprakosmisch of superkosmisch bewustzijn, zoals degenen, die een in natuur zijn geworden met de Eeuwige en in Hem verblijven, ongeboren in de schepping en onaangedaan door de desastreuze destructie van de werelden onder hen.[44] Maar de oplossing van dit probleem kan niet bevredigend nagejaagd worden en bereikt op de basis van een onderzoek van woorden en ideeën of een dialectische discussie; zij moet het resultaat zijn van een totale observatie en penetratie van de relevante feiten van bewustzijn --- zowel die van de oppervlakte als die onder en boven ons oppervlakte niveau of achter ons frontale oppervlak --- en een succesvolle doorgronding van hun betekenis.

Want het dialectische intellect is geen voldoende beoordelaar van essentiële of spirituele waarheden; bovendien draagt hij ze, zeer vaak, door zijn neiging om met woorden en abstracte ideeën om te gaan alsof zij bindende werkelijkheden waren, als kettingen en kijkt niet vrijelijk voorbij hen naar de essentiële en volledige feiten van ons bestaan. Intellectuele uiteenzetting is een rekenschap voor onze intelligentie en een rechtvaardiging door redenering van een zien van dingen, die voorbestaan in onze wending van denkvermogen of temperament of in een of andere neiging van onze natuur en die heimelijk juist de redenering voorbepaalt, die claimt het te leiden. Die redenering zelf kan alleen beslissend zijn als de perceptie van dingen, waarop hij rust, zowel een waar als geheel zien is. Wat we hier waarlijk en integraal moeten zien, is de natuur en geldigheid van ons bewustzijn, de oorsprong en strekking van onze geestesgesteldheid; want alleen dan kunnen we de waarheid van ons wezen en natuur kennen en van het wereldwezen en wereldnatuur. Ons principe in een zodanig onderzoek moet zien en kennen zijn; het dialectische intellect moet alleen zo ver gebruikt worden als het helpt om onze opstelling te verhelderen en onze uitdrukking van de visie en de kennis te rechtvaardigen, maar hem kan niet worden toegestaan om onze concepties te beheersen en waarheid uit te sluiten, die niet valt binnen het rigide frame van zijn logica. Illusie, kennis en onwetendheid zijn termen of resultaten van ons bewustzijn en alleen door diep te kijken in ons bewustzijn, kunnen we het karakter en de relaties ontdekken van de Kennis en de Onwetendheid of van de Illusie, als zij bestaat, en de Werkelijkheid. Het Wezen is ongetwijfeld het fundamentele object van onderzoek, dingen in zichzelf en dingen in hun natuur; maar alleen door het bewustzijn kunnen we het Wezen benaderen. Of, wanneer we volhouden, dat we het Wezen alleen kunnen bereiken, het Werkelijke binnengaan, omdat zij superbewust is, door vernietiging of transcendentie van het bewustzijn of door haar zelftranscendentie en zelftransformatie, dan moeten we nog door bewustzijn de kennis bereiken van deze noodzaak en het proces of vermogen van uitvoering van deze vernietiging of deze zelftranscendentie, deze transformatie: dan wordt, door bewustzijn, het kennen van de Superbewuste Waarheid de allerhoogste noodzaak en het ontdekken van het vermogen en het proces van bewustzijn, waardoor zij over kan gaan naar superbewustzijn, de allerhoogste ontdekking.

Maar in onszelf lijkt bewustzijn identiek te zijn met Denkvermogen; in ieder geval is het Denkvermogen een zo dominante factor van ons wezen, dat het onderzoeken van zijn fundamentele bewegingen de eerste noodzaak is. In feite is echter het Denkvermogen niet het geheel van ons; er is in ons ook een leven en een lichaam, een onderbewuste en een onbewustzijn; er is een spirituele entiteit, wiens oorsprong en geheime waarheid ons dragen naar een verborgen inwaarts bewustzijn en een superbewustzijn. Als het Denkvermogen alles was of als de natuur van het oorspronkelijke Bewustzijn in dingen van de natuur van het Denkvermogen was, zouden Illusie en Onwetendheid denkbaar beschouwd kunnen worden als bron van ons natuurlijke bestaan: want beperking van kennis en verduistering van kennis door de Denkvermogennatuur creëren fout en illusie, illusies, geschapen door Denkvermogenhandeling zijn onder de eerste feiten van ons bewustzijn. Het kan daarom denkbaar gehouden worden, dat het Denkvermogen de matrix is van een Onwetendheid, die ons een valse wereld laat scheppen of presenteren aan onszelf, een wereld, die niets meer is dan een subjectieve constructie van het bewustzijn. Of anders zou het Denkvermogen de matrix kunnen zijn, waarin een of andere oorspronkelijke Illusie of Onwetendheid, Maya of Avidya, het zaad werpt van een vals, niet permanent universum; het Denkvermogen zou nog steeds de moeder zijn, --- een "onvruchtbare moeder", omdat het kind onwerkelijk zou zijn, --- en Maya en Avidya zouden bekeken kunnen worden als een soort grootmoeder van het universum; want het Denkvermogen zelf zou een productie zijn of een reproductie van Maya zijn. Maar het is moeilijk om de fysiognomie te onderkennen van deze duistere en enigmatische voorouder; want dan moeten we een kosmische verbeelding of een illusiebewustzijn opleggen aan de eeuwige Werkelijkheid; Brahman, de Werkelijkheid, moet zelf ofwel een construerend Denkvermogen zijn of hebben of ondersteunen of een of ander constructief bewustzijn, groter dan het Denkvermogen, maar van een analoge natuur, moet door zijn handeling of zijn sanctie de schepper zijn en misschien zelfs op een of andere manier door deelneming een slachtoffer, zoals het Denkvermogen, van zijn eigen illusie en fout. Het zou niet minder verbijsterend zijn, als het Denkvermogen eenvoudig een medium of spiegel was, waarin de reflectie valt van een oorspronkelijke illusie of een vals beeld of schaduw van de Werkelijkheid. Want de oorsprong van dit medium van deze reflectie zou niet uit te leggen zijn en ook de oorsprong van het valse beeld, dat er op geworpen wordt, zou niet uit te leggen zijn. Een onbepaalbare Brahman zou alleen gereflecteerd kunnen worden als iets, dat onbepaalbaar is, niet als een veelvoudig universum. Of als het de ongelijkheid van het reflecterende medium is, haar natuur alsof van het rimpelende en rusteloze water, dat gebroken beelden schept van de Werkelijkheid, zouden het nog gebroken en verstoorde reflecties van de Waarheid zijn, die daar zouden verschijnen, geen vermenigvuldiging van valse namen of beelden van dingen, die geen bron hadden of basis van bestaan in de Werkelijkheid. Er moet een of andere veelvoudige waarheid zijn van de ene Werkelijkheid, die gereflecteerd is, hoe vals of onvolmaakt ook, in de veelvoudige beelden van het universum van het denkvermogen. Het zou dan heel goed kunnen zijn, dat de wereld een werkelijkheid zou kunnen zijn en alleen de constructie van het denkvermogen ervan of beeld ervan foutief of onvolmaakt. Maar dit zou inhouden, dat er een Kennis is, anders dan ons mentale denken en perceptie, die alleen een poging is tot kennen, een ware cognitie, die gewaar is van de Werkelijkheid en ook gewaar er in van de waarheid van een werkelijk universum.

Want als we vonden, dat alleen de hoogste Werkelijkheid en een onwetend Denkvermogen bestaan, zouden we geen keus kunnen hebben, dan de Onwetendheid toe te geven als een oorspronkelijk vermogen van de Brahman en Avidya of Maya te accepteren als de bron van alle dingen. Maya zou een eeuwig vermogen zijn van de zelfgeware Brahman om zichzelf te besmetten of eerder iets te besmetten, dat hijzelf lijkt te zijn, iets, dat geschapen is door Maya; het Denkvermogen zou het onwetende bewustzijn zijn van een ziel, die alleen bestaat als een deel van Maya. Maya zou het vermogen zijn van Brahman om naam en vorm aan zichzelf op te dringen, het Denkvermogen zijn vermogen om hen te ontvangen en hen voor werkelijkheden te nemen. Of Maya zou het vermogen van Brahman zijn om illusies te scheppen, wetende dat het illusies zijn, terwijl het Denkvermogen zijn vermogen is om illusies te ontvangen, vergetende dat zij illusies zijn. Maar als Brahman essentieel en altijd een is in zelfgewaarzijn, zou deze truc onmogelijk zijn. Als Brahman zich op die manier kan verdelen, tegelijkertijd weten en niet weten of een deel, dat weet en een deel, dat niet weet, of zelfs als hij iets van zichzelf kan brengen in Maya, dan moet Brahman in staat zijn tot een dubbele --- of een veelvoudige --- handeling van bewustzijn, een een bewustzijn van de Werkelijkheid, de andere een bewustzijn van illusie, of een een onwetend bewustzijn en de andere superbewustzijn. Deze dualiteit of veelvoudigheid lijkt op het eerste gezicht logisch onmogelijk, toch moet het in deze hypothese het cruciale feit van bestaan zijn, een spiritueel mysterie, een suprarationele paradox. Maar, wanneer we eenmaal de oorsprong van dingen toegeven als een suprarationeel mysterie, dan kunnen we op gelijke wijze of bij voorkeur dit andere cruciale feit accepteren van de Ene, die velen wordt of altijd is en de Velen, die de Ene zijn of worden; dit is ook op het eerste gezicht dialectisch onmogelijk, een suprarationele paradox, toch presenteert zij zichzelf aan ons als een eeuwig feit en wet van bestaan. Maar, wanneer dit geaccepteerd wordt, dan is er niet langer enige noodzaak voor de tussenkomst van een illusoir Maya. Of we kunnen op gelijke wijze, zoals we geaccepteerd hebben, de conceptie accepteren van een Oneindige en Eeuwige, die in staat is, door het oneindige vermogen van zijn bewustzijn, om de onpeilbare en onbeperkbare Waarheid van zijn wezen te manifesteren in veel aspecten en processen, in ontelbare expressieve vormen en bewegingen; deze aspecten, processen, vormen, bewegingen zouden beschouwd kunnen worden als werkelijke uitdrukkingen, werkelijke consequenties van zijn oneindige Werkelijkheid; zelfs de Onbewustheid en de Onwetendheid zouden dan onder hen geaccepteerd kunnen worden als tegengestelde aspecten, als vermogens van een verwikkeld bewustzijn en een zelfbeperkte kennis, die naar voren gebracht is, omdat zij noodzakelijk is voor een zekere beweging in Tijd, een beweging van involutie en evolutie van de Werkelijkheid. Wanneer zij suprarationeel is in haar basis, is deze totale conceptie niet helemaal een paradox; zij vereist alleen een verandering, een vergroting in onze concepties van het Oneindige.

Maar de werkelijke wereld kan niet gekend worden en geen van deze mogelijkheden kan aan een test onderworpen worden als we alleen het Denkvermogen beschouwen of alleen het vermogen van het Denkvermogen voor onwetendheid. Het Denkvermogen heeft ook een vermogen voor Waarheid; hij opent zijn denkkamer voor Vidya zowel als voor Avidya, en als zijn beginpunt Onwetendheid is, als zijn doorgang door verdraaide wegen van fouten is, dan is zijn doel nog steeds altijd Kennis: er is er in een impuls van waarheid zoeken, een vermogen --- zelfs ofschoon secundair en beperkt --- van waarheidsvinding en waarheidsschepping. Zelfs als het alleen beelden of representaties of abstracte expressies van waarheid zijn, die hij ons kan laten zien, dan zijn deze nog op hun eigen manier waarheidsreflecties of waarheidformaties en de werkelijkheden, waarvan zij vormen zijn, zijn tegenwoordig in hun meer concrete waarheid in een of ander diepere diepte of op een of ander hoger niveau van vermogen van ons bewustzijn. Materie en Leven zouden de vorm kunnen zijn van werkelijkheden, waarvan het Denkvermogen alleen een onvolledig beeld aanraakt; Geest zou geheime en hemelse werkelijkheden kunnen hebben, waarvan het Denkvermogen alleen een partiele of rudimentaire ontvanger, transcriberer of uitzender is. Alleen door een onderzoek van andere supramentale of inframentale zowel als hogere en diepere mentale vermogens van bewustzijn kunnen we de hele werkelijkheid bereiken. En uiteindelijk hangt alles af van de waarheid van het allerhoogste Bewustzijn --- of het Superbewustzijn --- dat behoort bij de hoogste Werkelijkheid en de relatie ermee van het Denkvermogen, het Supramentale, het Infra-Denkvermogen en het Onbewuste.

Alles verandert inderdaad, wanneer we de lagere en hogere diepten binnendringen van het bewustzijn en hen verenigen in de ene alomtegenwoordige Werkelijkheid. Wanneer we de feiten nemen van ons wezen en het wezen van de wereld, vinden we, dat het bestaan altijd een is, --- een eenheid bestuurt zelfs zijn uiterste veelvoudigheid; maar de veelvoudigheid is ook aan de oppervlakte van dingen niet ontkenbaar. We hebben gevonden, dat eenheid ons overal achtervolgt: zelfs, wanneer we beneden de oppervlakte gaan, vinden we, dat er geen bindend dualisme is; de contradicties en opposities, die het intellect creëert, bestaan alleen als aspecten van de oorspronkelijke Waarheid; eenheid en veelvoudigheid zijn polen van dezelfde Werkelijkheid; de dualiteiten, die ons bewustzijn verstoren, zijn gecontrasteerde waarheden van een en dezelfde Waarheid van het wezen. Alle veelvoudigheid lost zichzelf op in een veelvoudigheid van het ene Wezen, het ene Bewustzijn van het Wezen, de ene Heerlijkheid van het Wezen. Zo hebben we in de dualiteit van plezier en pijn gezien, dat pijn het tegengestelde effect is van de ene heerlijkheid van bestaan, die resulteert uit de zwakheid van de ontvanger, zijn onbekwaamheid om de kracht, die hem ontmoet, te assimileren, zijn onvermogen om de aanraking van heerlijkheid te dragen, die anders erin gevoeld zou worden; het is een perverse reactie van Bewustzijn op Ananda, niet zelf een fundamenteel tegengestelde van Ananda: dit wordt getoond door het betekenisvolle feit, dat pijn over kan gaan in plezier en plezier in pijn en beide op kunnen lossen in de oorspronkelijke Ananda. Zo is ook iedere vorm van zwakheid werkelijk een bijzondere werking van de ene goddelijke Wilskracht of de ene Kosmische Energie; zwakheid in die Kracht betekent zijn vermogen om op een speciale manier zijn handeling van Kracht terug te houden, te bemeten of te relateren; onvermogen of zwakheid is de terughouding van het Zelf van zijn krachtvolledigheid of een onvoldoende reactie van Kracht, niet zijn fundamentele tegengestelde. Als dit zo is, dan kan het in de natuur van dingen zijn en zou ook moeten zijn, dat wat we Onwetendheid noemen, werkelijk niets anders is dan een vermogen de ene goddelijke Kennis-Wil of Maya; het is de capaciteit van het Ene Bewustzijn om op gelijke wijze op een bijzondere manier de actie van haar Kennis te reguleren, terug te houden, te bemeten, te relateren. Kennis en Onwetendheid zullen dan niet twee onverzoenlijke principes zijn, een het wereldbestaan scheppend, de ander intolerant en destructief ervoor, maar twee co-ëxistente vermogens, beide tegenwoordig in het universum zelf, divers werkend in het gedrag van haar processen, maar een in hun essentie en in staat om door een natuurlijke transmutatie over te gaan in elkaar. Maar in hun fundamentele relatie zou Onwetendheid niet op gelijke wijze coëxistent zijn, zij zou afhankelijk zijn van Kennis, een beperking of een tegengestelde handeling van Kennis.

Om te weten moeten we altijd de rigide constructies oplossen van het onwetende en zelfgewilde intellect en vrijelijk en flexibel kijken naar de feiten van bestaan. Haar fundamentele feit is bewustzijn, dat vermogen is, en we zien feitelijk dat dit vermogen drie manieren van werking heeft. Eerst vinden we, dat er een bewustzijn achter alles is, dat alles omarmt, in alles, dat eeuwig, universeel, absoluut gewaar is van zichzelf, ofwel in eenheid of in veelvoudigheid of tegelijkertijd in beiden of voorbij beiden in haar zuivere absolute. Dit is de overvloed van de allerhoogste goddelijke zelfkennis; het is ook de overvloed van de goddelijke al-kennis. Vervolgens zien we aan de andere pool van dingen dit bewustzijn, dat verblijft op klaarblijkelijke tegenstellingen in zichzelf en de meest extreme antinomie van allen bereikt haar toppunt in wat voor ons een volledige onwetendheid lijkt van zichzelf, een effectieve, dynamische, creatieve Onbewustheid, ofschoon we weten, dat dit hoofdzakelijk een oppervlakteverschijning is en dat de goddelijke Kennis werkt met een soevereine veiligheid en zekerheid binnen de werkingen van het Onbewuste. Tussen deze twee tegenstellingen en als een tussenliggende term zien we Bewustzijn, dat werkt met een gedeeltelijk, beperkt zelfgewaarzijn, dat op gelijke wijze oppervlakkig is, want erachter en door haar werkend is de goddelijke Alkennis. Hier in haar intermediaire toestand lijkt zij een staand compromis te zijn tussen de twee tegengestelden, tussen het allerhoogste Bewustzijn en de Onwetendheid, maar kan in grotere kijk op onze data eerder bewijzen een onvolledige verschijning te zijn van de Kennis naar de oppervlakte. Dit compromis of onvolmaakte verschijning noemen we Onwetendheid, vanuit ons eigen gezichtspunt, omdat onwetendheid onze eigen karakteristieke manier van de zelfterughouding van de ziel is van de volledige zelfkennis. De oorsprong van deze drie houdingen van het vermogen van bewustzijn en hun exacte relatie moeten we, als het mogelijk is, ontdekken.

Wanneer we ontdekten, dat Onwetendheid en Kennis twee onafhankelijke vermogens van Bewustzijn waren, dan zou het kunnen zijn, dat we hun verschil zouden moeten najagen tot het hoogste punt van Bewustzijn, waar zij alleen zouden ophouden in een Absolute, vanwaar zij beiden samen uitgestroomd waren.[45] Er zou dan geconcludeerd kunnen worden, dat de enige werkelijke kennis de waarheid is van het superbewuste Absolute en dat waarheid van bewustzijn, waarheid van kosmos, waarheid van onszelf in de kosmos op zijn best een partieel beeld is, dat altijd belast is met een begeleidende aanwezigheid, een omcirkelende halfschaduw, een achtervolgende schaduw van Onwetendheid. Het kan zelfs zijn, dat een absolute Kennis, die waarheid, harmonie, orde vestigt en een absolute Onwetendheid, die een spel van fantasie, disharmonie en wanorde baseert, die onverbiddelijk haar extreem van valsheid, fout en lijden ondersteunt, een Manicheistisch dubbel principe van botsend en vermengend licht en duisternis, goed en kwaad, aan de wortel staat van kosmisch bestaan. Het idee van zekere denkers, dat er een absoluut goede is, maar ook een absoluut kwaad, beide van hen een benadering naar het Absolute, kan consistentie aannemen. Maar als we vinden, dat Kennis en Onwetendheid licht en schaduw zijn van hetzelfde bewustzijn, dat het begin van Onwetendheid een beperking van Kennis is, dat het de beperking is, die de deur opent naar een ondergeschikte mogelijkheid van partiele illusie en fout, dat deze mogelijkheid volledig belichaamd wordt na een doelmatige onderdompeling van Kennis in een materiele Onbewustheid, maar dat Kennis ook tevoorschijn komt samen met een tevoorschijn komend Bewustzijn uit de Onwetendheid, dan kunnen we zeker zijn, dat deze volheid van Onwetendheid door haar eigen evolutie terugverandert naar een beperkte Kennis en kunnen we de zekerheid voelen, dat de beperking zelf verwijderd zal worden en de volle waarheid van dingen klaarblijkelijk wordt, dat de kosmische Waarheid zichzelf bevrijdt van de kosmische Onwetendheid. Wat in feite gebeurt, is, dat de Onwetendheid zoekt en zichzelf voorbereidt om zich te transformeren door een progressieve verlichting van haar duisternissen naar de Kennis, die er al in besloten is; de kosmische waarheid, gemanifesteerd in haar werkelijke essentie en beeld zou zichzelf door die transformatie openbaren als essentie en beeld van allerhoogste alomtegenwoordige Werkelijkheid. Vanuit deze interpretatie van het bestaan zijn we begonnen, maar om het te verifiëren, moeten we de structuur observeren van ons oppervlaktebewustzijn en haar relatie met wat er in is en erboven en er beneden; want zo kunnen het beste de natuur en strekking onderscheiden van de Onwetendheid. In dat proces zal er ook de natuur en strekking verschijnen van dat, waarvan de Onwetendheid een beperking en deformatie is, de Kennis, --- in zijn totaliteit de verblijvende zelfkennis en wereldkennis van het spirituele wezen.

HOOFDSTUK VIII

Geheugen, Zelfbewustzijn en de Onwetendheid.

Sommigen spreken over de zelfnatuur van dingen, anderen zeggen, dat het de Tijd is.

Swetaswatara Upanishad [46]

Er zijn twee vormen van Brahman, Tijd en het Tijdloze.

Maitri Upanishad [47]

De Nacht was geboren en uit de Nacht de stromende oceaan van zijn en op de Oceaan was Tijd geboren, aan wie elk ziende schepsel onderworpen is.

Rig Veda [48]

Geheugen is groter: zonder geheugen zou de mens niets kunnen denken en weten.... Zover als de beweging gaat van het Geheugen, zover reikt hij door wil..

Chhandogya Upanishad [49]

Hij is degene, die ziet, aanraakt, hoort, ruikt, proeft, denkt, begrijpt, in ons handelt, een bewust wezen, een zelf van kennis.

Prasna Upanishad [50]

IN ELK onderzoek van het duale karakter van ons bewustzijn moeten we eerst kijken naar de Onwetendheid, --- want Onwetendheid proberen te veranderen in Kennis is onze normale toestand. Om te beginnen is het noodzakelijk om enige van de essentiële bewegingen te beschouwen van dit partiele gewaarzijn van het zelf en dingen, die in ons werkt als een bemiddelaar tussen de volledige zelfkennis en alkennis en de volledige Onbewustheid en, vanuit dat beginpunt, zijn relatie vinden met het grotere Bewustzijn onder onze oppervlakte. Er is een lijn van denken, waarin grote nadruk wordt gelegd op de handeling van het geheugen: er is zelfs gezegd, dat Geheugen de mens is, --- het geheugen stelt onze persoonlijkheid samen en houdt de fundatie verbonden van ons psychologisch wezen; want zij verbindt onze ervaringen samen en relateert ze aan een en dezelfde individuele entiteit. Dit is een idee, dat haar standpunt inneemt in ons bestaan in de opvolging van de Tijd en proces accepteert als de sleutel naar essentiële Waarheid, zelfs, wanneer zij niet het hele bestaan beschouwt als proces of als oorzaak en effect in de ontwikkeling van een of andere soort zelfregulerende Energie, als Karma. Maar proces is hoofdzakelijk een nuttigheid; het is een gewoonteaanpassing van zekere effectieve relaties, die in de oneindige mogelijkheid van dingen anders opgesteld geweest zouden kunnen zijn, voor de productie van effecten, die net zo goed nogal anders geweest zou kunnen zijn. De werkelijke waarheid van dingen ligt niet in hun proces, maar erachter, in wat het proces dan ook bepaalt, beïnvloedt of bestuurt; niet zo zeer in beïnvloeding als in de Wil of Vermogen, dat beïnvloedt, en niet zo zeer als in de Wil of in Vermogen als in het Bewustzijn, waarvan de Wil de dynamische vorm is en in het Wezen, waarvan het Vermogen de dynamische waarde is. Maar geheugen is alleen een proces van bewustzijn, een nuttigheid; hij kan niet de substantie van het wezen zijn of het geheel van onze persoonlijkheid: hij is eenvoudig een van de werkingen van bewustzijn, zoals straling een van de werkingen van Licht is. Het Zelf is de mens: of, als we alleen ons normale oppervlakte bestaan beschouwen, is het Denkvermogen de mens, --- want de mens is een mentaal wezen. Geheugen is alleen een van de vele vermogens en processen van het Denkvermogen, dat op dit moment de hoofdactie is van Bewustzijn-Kracht in onze handelingen met het zelf, de wereld en de Natuur.

Desalniettemin kunnen we net zo goed met dit fenomeen van het geheugen beginnen, wanneer we de natuur van de Onwetendheid beschouwen, waarin we verblijven; want hij kan de sleutel geven aan zekere belangrijke aspecten van ons bewuste bestaan. We zien, dat er twee toepassingen zijn, die het denkvermogen maakt van zijn faculteit of proces van het geheugen, geheugen van het zelf, geheugen van ervaring. Eerst past hij radicaal het geheugen toe op het feit van ons bewuste wezen en relateert dat aan de Tijd. Hij zegt, "Ik ben nu, ik was in het verleden, ik zal daarom in de toekomst zijn, het is hetzelfde ik in alle drie altijd instabiele verdelingen van Tijd." Dus hij probeert zichzelf te rekenschap te geven in de termen van de Tijd van dat, wat hij voelt als het feit, maar niet kan weten of bewijzen waar te zijn, de eeuwigheid van het bewuste wezen. Door het geheugen kan het Denkvermogen alleen over zichzelf in het verleden weten, door direct zelfgewaarzijn alleen in het moment van het heden, en alleen door uitbreiding of gevolgtrekking van dit zelfgewaarzijn en van het geheugen, dat ons vertelt, dat gedurende enige tijd gewaarzijn voortdurend bestaan heeft, kan het denkvermogen zichzelf voorstellen in de toekomst. De omvang van het verleden en de toekomst kan hij niet vaststellen; hij kan het verleden alleen terugvolgen tot de grens van zijn geheugen en gevolgtrekken van het bewijs van anderen en de feiten van het leven, die hij observeert om zich heen, dat het bewuste wezen er al was in tijden, die hij niet langer kan herinneren. Hij weet, dat hij bestond in een kinderlijke niet redenerende toestand van het denkvermogen, waarmee het geheugen zijn verbinding heeft verloren; of hij bestond voor de fysieke geboorte, kan het sterfelijke denkvermogen, tengevolge van de kloof van het geheugen, niet bepalen. Van de toekomst weet hij helemaal niets; van zijn bestaan in het volgende moment kan hij alleen een morele zekerheid hebben, die een of andere gebeurtenis van dat moment kan bewijzen foutief te zijn, omdat wat hij zag niet meer was dan een dominante waarschijnlijkheid; nog minder kan hij weten, of een fysieke oplossing wel of niet het einde is van het bewuste wezen. Toch heeft hij dit besef van een volhardende continuïteit, die zichzelf eenvoudig uitbreidt in een overtuiging van eeuwigheid.

Deze overtuiging kan ofwel de reflectie in het denkvermogen zijn van een eindeloos verleden, dat hij vergeten heeft, maar waarvan iets in hem de vormloze indruk behoudt, of het kan de schaduw zijn van een zelfkennis, die naar het denkvermogen komt van een hoger of een dieper vlak van ons wezen, waar we werkelijk gewaar zijn van ons eeuwige zelfbestaan. Of het zou, denkbaar, een hallucinatie kunnen zijn; juist zoals we niet in ons vooruitziende bewustzijn het feit van de dood kunnen voelen of realiseren en alleen leven in het gevoel van voortdurend bestaan, is ophouden voor ons een intellectuele conceptie, die we met zekerheid kunnen behouden, zelfs voorstellen met helderheid, maar nooit feitelijk realiseren, omdat we alleen leven in het heden, toch is dood, ophouden of interruptie tenminste van onze huidige mode van zijn een feit en het besef of een vooruitzien van voortgezet bestaan in de toekomst in het fysieke lichaam komt voorbij een punt, waarop we nu geen hallucinatie kunnen vestigen, geen valse uitbreiding, of geen verkeerde toepassing van onze huidige mentale indruk van ons bewuste wezen, --- dus het zou denkbaar kunnen zijn met dit mentale idee of indruk van bewuste eeuwigheid. Of het zou een valse overdracht zijn naar onszelf van de perceptie van een werkelijke eeuwigheid, bewust of onbewust, anders dan onszelf, de eeuwigheid van het universum of van iets dat het universum te boven gaat. Het denkvermogen dat dit feit van eeuwigheid grijpt, kan het valselijk overbrengen naar ons eigen bewuste wezen, wat niets meer kan zijn dan een overgankelijk fenomeen van dat enige ware eeuwige.

Voor deze vragen heeft ons oppervlakte denkvermogen geen middel van oplossing; hij kan alleen over hen eindeloos speculeren en meer of minder goedberedeneerde opinies bereiken. Het geloof in onze onsterfelijkheid is alleen een geloof; het geloof in onze sterfelijkheid is alleen een geloof. Het is onmogelijk voor de materialist om te bewijzen, dat ons bewustzijn eindigt met de dood van het lichaam; want hij kan inderdaad laten zien, dat er vooralsnog geen overtuigend bewijs is, dat iets in ons bewust overleeft, maar op gelijke wijze is er en kan er in de natuur van dingen geen bewijs zijn, dat ons bewuste zelf niet langer blijft dan de fysieke oplossing. Overleving van het lichaam door de menselijke persoonlijkheid kan later zelfs tot de voldoening van de scepticus bewezen worden; maar zelfs dan zal wat gevestigd zal worden, alleen een grotere continuïteit zijn en niet de eeuwigheid van het bewuste wezen.

Wanneer we in feite naar het concept van het denkvermogen kijken van deze eeuwigheid, zien we, dat hij alleen komt tot een voortdurende opvolging van momenten van zijn in een eeuwige Tijd. Daarom is de Tijd eeuwig en niet het voortdurende ogenblikkelijke bewuste wezen. Maar aan de andere kant is er niets in het denkvermogenbewijs om te laten zien, dat eeuwige Tijd werkelijk bestaat of dat Tijd zelf iets meer is dan de manier van het bewuste wezen om te kijken naar een of andere ononderbroken continuïteit, of het zou een eeuwigheid van bestaan kunnen zijn als een ondeelbare stroom, die hij conceptueel meet door de opvolgingen en gelijktijdigheden van de ervaringen, waardoor alleen dat bestaan aan hem gepresenteerd wordt. Als er een eeuwig Bestaan is, dat een bewust wezen is, dan moet hij voorbij de Tijd zijn, die hij bevat, tijdloos zoals we zeggen; het moet de Eeuwige zijn van de Vedanta, die, kunnen we dan toevoegen, de Tijd alleen gebruikt als een conceptueel perspectief voor Zijn kijk op Zijn zelfmanifestatie. Maar de tijdloze zelfkennis van deze Eeuwige ligt voorbij het denkvermogen; het is een supramentale kennis, die superbewust is voor ons en alleen te verkrijgen door de verstilling en transcenderen van de tijdelijke activiteit van ons bewuste denkvermogen, door een binnengaan in de Stilte of een overgang door de Stilte naar het bewustzijn van de eeuwigheid.

Vanuit dit alles komt het ene grote feit tevoorschijn, dat juist de natuur van ons denkvermogen Onwetendheid is; geen absolute onwetendheid, maar een beperkte en geconditioneerde kennis van het wezen, beperkt door een realisatie van zijn heden, een herinnering van zijn verleden, een gevolgtrekking van zijn toekomst, daarom geconditioneerd door een tijdelijke en opvolgende kijk van zichzelf en zijn ervaringen. Als het werkelijke bestaan een tijdelijke eeuwigheid is, dan heeft het denkvermogen geen kennis van het werkelijke wezen: want zelfs zijn eigen verleden verliest hij in de onbestemdheid van de vergetelheid, behalve het weinige, dat het geheugen vasthoudt; hij heeft geen bezit van zijn toekomst, die van hem gehouden wordt in een groot blanco van onwetendheid; hij heeft alleen een kennis van zijn heden, dat van moment tot moment verandert in een hulpeloze opvolging van namen, vormen, gebeurtenissen, de mars of flux van een kosmische kinetiek, die te uitgestrekt is voor zijn controle of zijn begrip. Aan de andere kant is, wanneer het werkelijke bestaan een tijdtranscenderende eeuwigheid is, het denkvermogen er nog meer onwetend over; want hij weet alleen het weinige ervan, dat hij zelf kan grijpen van moment tot moment door fragmentarische ervaring van zijn oppervlakte zelfmanifestatie in Tijd en Ruimte.

Wanneer dan het denkvermogen alles is of als het klaarblijkelijke denkvermogen in ons de index is van de natuur van ons wezen, kunnen we nooit meer zijn dan een Onwetendheid, die stroomt door de Tijd en kennis opvangt op een meest geringe en fragmentarische manier. Maar als er een vermogen is van zelfkennis voorbij het denkvermogen, dat tijdloos is in essentie en kan kijken naar de Tijd, misschien met een gelijktijdige alles relaterende kijk van verleden, heden en toekomst, maar in ieder geval als een omstandigheid van zijn eigen tijdloze wezen, dan hebben we twee vermogens van bewustzijn, Kennis en Onwetendheid, de Vedantische Vidya en Avidya. Deze twee moeten dan ofwel verschillende en niet verbonden vermogens zijn, apart geboren zowel als divers in hun handeling, gescheiden zelfbestaand in een eeuwige dualisme, of anders, als er een verbinding tussen hen is, moet het dit zijn, dat het bewustzijn als Kennis zijn tijdloze zelf kent en Tijd ziet binnen zichzelf, terwijl het bewustzijn als Onwetendheid een partiele en oppervlakkige handeling is van dezelfde Kennis, die zichzelf eerder ziet in de Tijd, zichzelf versluierd in zijn eigen conceptie van tijdelijk zijn, en alleen door de verwijdering van de sluier terug kan keren naar de eeuwige zelfkennis.

Want het zou irrationeel zijn om te veronderstellen, dat de superbewuste Kennis zo afstandelijk is en gescheiden om niet in staat te zijn om de Tijd en Ruimte en Causaliteit en hun werken te kennen; want dan zou het alleen een andere soort Onwetendheid zijn, de blindheid van het absolute wezen, dat antwoordt aan de blindheid van het tijdelijke wezen als positieve en negatieve pool van een bewust bestaan, dat niet in staat is om alles zelf te kennen, maar ofwel alleen zichzelf kent en niet zijn werken kent of alleen zijn werken kent, en niet zichzelf kent, --- een absurde symmetrische gelijkwaardigheid in wederzijdse weigering. Vanuit een groter gezichtspunt, het oude Vedantische, moeten we onszelf niet opvatten als een duaal wezen, maar als een bewust bestaan met een dubbele fase van bewustzijn: een van hen is bewust of gedeeltelijk bewust in ons denkvermogen, de andere superbewust voor het denkvermogen; een, een kennis, geplaatst in de Tijd, werkt onder haar condities en zet voor dat doeleinde haar zelfkennis erachter, de andere, tijdloos, werkt met meesterschap en kennis haar eigen zelfbepaalde conditie van de Tijd uit; een kent zichzelf alleen door haar groei in Tijdervaring, de ander kent haar tijdloze zelf en manifesteert zichzelf bewust in Tijdervaring.

We realiseren nu wat de Upanishad bedoelde toen zij sprak over de Brahman, die zowel de Kennis als de Onwetendheid is en over de gelijktijdige kennis van Brahman in beiden als de weg naar onsterfelijkheid. Kennis is het inherente vermogen van bewustzijn van het tijdloze, ruimteloze, ongeconditioneerde Zelf, dat zichzelf toont in zijn essentie als een eenheid van wezen; alleen dit bewustzijn is werkelijke en volledige kennis, omdat zij een eeuwige transcendentie is, die niet alleen zelfgewaar is, maar in zichzelf de tijdelijke eeuwige opvolgingen van het universum behoudt, manifesteert, voortbrengt, bepaalt, kent. Onwetendheid is het bewustzijn van het wezen, in de opvolgingen van de Tijd, verdeeld in haar kennis door verblijven in het moment, verdeeld in haar conceptie van zelfwezen door verblijven in verdelingen van Ruimte en de relaties van omstandigheid, zelfgevangen in de veelvoudige werking van de eenheid. Zij wordt Onwetendheid genoemd, omdat zij de kennis van de eenheid achter zich heeft gezet en juist door dat feit niet in staat is om of zichzelf of de wereld waarlijk en volledig te kennen, ofwel de transcendente of de universele werkelijkheid. Leven binnen de Onwetendheid, van moment naar moment, van gebied naar gebied, van relatie naar relatie, strompelt de bewuste ziel voort in de fout van een fragmentarische kennis.[51] Het is geen onwetendheid, maar een kijk en ervaring van de werkelijkheid, die gedeeltelijk waar en gedeeltelijk vals is, zoals alle kennis moet zijn die de essentie negeert en alleen vluchtige delen ziet van het fenomeen. Aan de andere kant is opgesloten zijn in een kenmerkloos bewustzijn van eenheid, onwetend van de manifeste Brahman, ook beschreven als zelf ook een blinde duisternis. In waarheid is geen van beiden precies duisternis, maar een is de verblinding door een geconcentreerd Licht, de andere de bedrieglijke proporties van dingen, die gezien worden in een verstrooid, wazig en gebroken licht, half mist, half zien. Het goddelijke bewustzijn is in geen van beiden opgesloten, maar houdt de onveranderbare Ene en de veranderbare Velen in een eeuwige alles relaterende, alles verenigende zelfkennis.

Het geheugen, in het verdelende bewustzijn, is de kruk, waarop het denkvermogen zichzelf ondersteunt, terwijl hij hulpeloos gedreven verder strompelt, zonder mogelijkheid van verblijf of pauze, in de haastige spoed van de Tijd. Het geheugen is een armoedige substituut voor een integraal direct verblijvend bewustzijn van het zelf of een directe integrale of globale perceptie van dingen. Het denkvermogen kan alleen het directe bewustzijn hebben van het zelf in het moment van zijn huidige zijn; hij kan alleen een of andere halfdirecte perceptie hebben van dingen zoals zij aan hem aangeboden worden in het huidige moment van tijd en het onmiddellijke gebied van ruimte en gegrepen door de zintuigen. Hij maakt zijn tekortkoming goed door geheugen, voorstelling, gedachte, verschillende soorten ideesymbolen. Zijn zintuigen zijn middelen, waarmee hij beslag legt op de verschijning van dingen in het huidige moment en in de onmiddellijke ruimte; geheugen, voorstelling, gedachte zijn middelen, waarmee hij aan zichzelf, nog minder direct, de verschijning van dingen presenteert voorbij het huidige moment en de onmiddellijke ruimte. Het ene ding, dat geen middel is, is zijn directe zelfbewustzijn in het huidige moment. Daarom kan hij daardoor zeer eenvoudig beslag leggen op het feit van het eeuwige zijn, op de werkelijkheid; voor al de rest wordt hij in verleiding gebracht, wanneer hij dingen van dichtbij beschouwt, om hen niet hoofdzakelijk als fenomeen te bekijken, maar als, mogelijk, fout, onwetendheid, illusie, omdat zij voor hem niet langer direct als werkelijk verschijnen. Zo beschouwt de Illusionist hen; het enige ding, dat hij voor waar werkelijk houdt, is dat eeuwige zelf, dat voorbij het directe huidige zelfbewustzijn van het denkvermogen ligt. Of anders komt men, zoals de Buddhist, dat eeuwige zelf te beschouwen als een illusie, een representatie, een subjectief beeld, hoofdzakelijk een voorstelling of valse sensatie en vals idee van het wezen. Het denkvermogen wordt in zijn eigen gezichtspunt een fantastische magiër, zijn werken en hijzelf tegelijkertijd vreemd genoeg bestaand en niet bestaand, een volhardende werkelijkheid en toch een vlietende fout, waarvan hij rekenschap geeft of geen rekenschap geeft, maar in ieder geval bepaald is om te verslaan en het achter de rug krijgen in zowel zichzelf als in zijn werken, zodat hij kan rusten, kan ophouden in een tijdloze rust van het Eeuwige van de vergeefse representatie van verschijningen.

Maar in waarheid zijn onze scherpe onderscheidingen, die gemaakt worden tussen buiten en binnen, het huidige en voorbije zelfbewustzijn, trucs van de beperkte instabiele handeling van het denkvermogen. Achter het denkvermogen en hem gebruikend als haar eigen oppervlakte activiteit is er een stabiel bewustzijn, waarin er geen bindende conceptuele verdeling is tussen zichzelf in het heden en zichzelf in het verleden en in de toekomst; en toch kent zij zichzelf in de Tijd, in het heden, verleden en de toekomst, maar gelijktijdig, met een onverdeeld gezichtspunt, die alle mobiele ervaringen van het Tijd-zelf omarmt en hen houdt op de fundatie van het immobiele tijdloze zelf. Van dit bewustzijn kunnen we gewaar worden, wanneer we ons terugtrekken uit het denkvermogen en zijn activiteiten of wanneer deze stilvallen. Maar eerst zien we haar immobiele toestand, en als we alleen de immobiliteit beschouwen van het zelf, zouden we kunnen ervan zeggen, dat zij niet alleen tijdloos is, maar actieloos, zonder beweging van idee, gedachte, voorstelling, geheugen, wil, zelftoereikend, zelf geadsorbeerd en daarom leeg van alle handeling in het universum. Dat wordt dan alleen werkelijk voor ons en de rest een vergeefse symbolisering in niet bestaande vormen, --- of vormen, die niet werkelijk overeenkomen met iets bestaands --- en daarom een droom. Maar deze zelfadsorptie is alleen een handeling en resulterende toestand van ons bewustzijn, juist zoveel als de zelfdispersie was in gedachte en geheugen en wil. Het werkelijke zelf is de eeuwige, die klaarblijkelijk in staat is tot zowel de mobiliteit in de Tijd als de immobiliteit, die de Tijd baseert, --- tegelijkertijd, anders konden zij beiden niet bestaan; noch kon zelfs de ene bestaan en de andere gelijkenden scheppen. Dit is de allerhoogste Ziel, Zelf en Wezen[52] van de Gita, die zowel het immobiele als het mobiele wezen ophoudt als het zelf en heer van alle bestaan.

Zoverre komen we door het in ogenschouw nemen van het denkvermogen en geheugen hoofdzakelijk met betrekking tot het primaire fenomeen van mentaal zelfbewustzijn in de Tijd. Maar als we ze in ogenschouw nemen met betrekking tot zelfervaring zowel als tot zelfbewustzijn en tot ander ervaring zowel als tot zelfervaring, zullen we vinden, dat we hetzelfde resultaat bereiken met rijkere inhouden en een nog helderder licht op de natuur van de Onwetendheid. Laten we op dit moment dus uitdrukken, wat we gezien hebben, --- een eeuwig, bewust wezen, dat de mobiele handeling van het denkvermogen ondersteunt op een stabiel immobiel zelfbewustzijn, vrij van de handeling van de Tijd, en die, terwijl hij een kennis heeft, die superieur is aan het denkvermogen, alle beweging van de Tijd omarmt, door de handeling van het denkvermogen verblijft in die beweging. Als de oppervlakte mentale entiteit neemt hij, terwijl hij beweegt van moment naar moment, terwijl hij niet zijn essentiële zelf beschouwt, maar alleen zijn relatie tot de zijn ervaringen van de Tijdbeweging, in die beweging de toekomst van zichzelf weghoudt in wat een blanco lijkt te zijn van Onwetendheid en niet-bestaan, maar een ongerealiseerde volheid is, die kennis grijpt en ervaring van het wezen in het heden, het wegzet in het verleden, die weer een blanco lijkt te zijn van Onwetendheid en niet-bestaan, gedeeltelijk verlicht, gedeeltelijk behouden en opgeslagen door het geheugen, de aspecten aan van een vlietend ding en onzeker bemachtigen zonder stabiliteit op vlietende en onzekere dingen. Maar in werkelijkheid zullen we vinden, dat hij altijd dezelfde Eeuwige is, die voor altijd stabiel en in bezit van zichzelf in Zijn supramentale kennis en wat hij aangrijpt is ook voor altijd stabiel en eeuwig; want hij is het zelf, die hij mentaal ervaart in de opvolging van de Tijd.

Tijd is de grote bank van bewust bestaan, veranderd in waarden van ervaring en handeling: het oppervlakte mentale wezen neemt op van het verleden (en van de toekomst ook) en maakt het voortdurend te gelde in het heden; hij geeft rekenschap van de aanwinsten, die hij heeft verzameld in wat we het verleden noemen en slaat ze op, terwijl hij niet weet hoe altijd aanwezig het verleden in ons is; hij gebruikt er zoveel van als hij nodig heeft als munt van kennis en gerealiseerd wezen en betaalt het uit als munt van mentale, vitale en fysieke handeling in de commercie van het heden, die voor zijn gezichtspunt de nieuwe rijkdom van de toekomst schept. Onwetendheid is een toepassing van de zelfkennis van het Wezen op een zodanige manier dat zij waardevol gemaakt wordt voor Tijdervaring en geldig voor Tijdactiviteit; wat we niet weten, is wat we niet opgenomen hebben, te gelde gemaakt en gebruikt in onze mentale ervaring of gestopt zijn te gelde te maken of te gebruiken. Erachter is alles gekend en is alles klaar voor gebruik in overeenstemming met de wil van het Zelf in zijn omgang met Tijd en Ruimte en Causaliteit. Men zou haast kunnen zeggen dat ons oppervlakte wezen alleen het diepere eeuwige Zelf is in ons, die zichzelf naar buiten werpt als de avonturier in de Tijd, een gokker en speculant in oneindige mogelijkheden, die zichzelf beperkt tot de opvolging van momenten, zodat hij alle verrassing en heerlijkheid van het avontuur kan hebben, terwijl hij zijn zelfkennis en volledige zelfwezen terughoudt, zodat hij weer terug zou kunnen winnen, wat hij verloren lijkt te hebben, zichzelf volledig terugveroveren door de geschakeerde vreugde en pijn van een onmetelijk durende passie en zoeken en inspanning.

HOOFDSTUK IX

Geheugen, Ego en Zelf-Ervaring.

Hier ervaart deze God, het Denkvermogen, in zijn droomervaringen steeds weer, wat eens ervaren werd, wat gezien werd en wat niet gezien werd, wat gehoord werd en wat niet gehoord werd; wat ervaren werd en wat niet ervaren werd, wat is en wat niet is, alles ziet hij, hij is alles en ziet.

Prasna Upanishad. [53]

Verblijven in ons ware wezen is bevrijding; het besef van ego is een val uit de waarheid van ons wezen.

Mahopanishad. [54]

Een in vele geboorten, een enkele oceaan, die alle stromen van beweging behoudt, ziet onze harten.

Rig Veda. [55]

HET DIRECTE zelfbewustzijn van het mentale wezen, waardoor hij gewaar wordt van zijn eigen naamloze en vormloze bestaan achter de stroom van een gedifferentieerde zelfervaring, van zijn eeuwige zielsubstantie achter de mentale formaties van die substantie, van zichzelf achter het ego, gaat achter geestesgesteldheid naar de tijdloosheid van een eeuwig heden; dat in haar is altijd hetzelfde en niet beïnvloed door het mentale onderscheid van verleden, heden en toekomst. Hij wordt ook niet beïnvloed door het onderscheid van ruimte of van omstandigheid; want als het mentale wezen gewoonlijk tegen zichzelf zegt, "Ik ben in het lichaam, ik ben hier, ik was daar, ik zal ergens anders zijn", neemt hij toch, wanneer hij zichzelf leert fixeren in dit directe zelfbewustzijn, zeer spoedig waar, dat dit de taal is van zijn veranderende zelfervaring, die alleen de relaties uitdrukt van zijn oppervlakte bewustzijn met de omgeving en met uiterlijkheden. Terwijl hij deze onderscheidt, zichzelf losmaakt van deze, neemt hij waar, dat het zelf, waar hij direct bewust van is, op geen enkele manier verandert door deze uitwendige veranderingen, maar is altijd dezelfde, niet beïnvloed door de mutaties van het lichaam of van de geestesgesteldheid of van het gebied, waarin deze bewegen en handelen. Zij is in haar essentie kenmerkloos, relatieloos, zonder enig ander karakter dan dat van zuiver bewust bestaan, dat zelfstandig is en eeuwig bevredigd met zuiver zijn, zelf-zaligvol. Zo worden we gewaar van het stabiele Zelf, het eeuwige "Zijn", of eerder het onveranderbare "Is" zonder enige categorie van persoonlijkheid of Tijd.

Maar dit bewustzijn van het Zelf is, omdat zij tijdloos is, ook in staat om vrijelijk de Tijd te beschouwen als een ding in haar gereflecteerd en als ofwel de oorzaak of het subjectieve gebied van een veranderende ervaring. Het is dan het eeuwige "Ik ben ", het onveranderende bewustzijn, op wiens oppervlakte veranderingen van bewuste ervaring gebeuren in het proces van de Tijd. Het oppervlakte bewustzijn voegt voortdurend toe aan haar ervaring of weigert van haar ervaring en door iedere toevoeging wordt zij veranderd en door iedere weigering wordt zij ook veranderd; ofschoon dat diepere zelf, dat deze mutatie ondersteunt en onderhoudt, onveranderd blijft, het uiterlijke en oppervlakkige zelf ontwikkelt voortdurend zijn ervaring, zodat hij nooit absoluut van zichzelf kan zeggen, "Ik ben dezelfde, die ik een moment geleden was." Degene, die leven in dit oppervlakte Tijdzelf en niet de gewoonte hebben om binnenwaarts terug te trekken naar het onveranderbare of de capaciteit om er in te verblijven, zijn net zo niet in staat om over henzelf te denken als apart van deze altijd zelfveranderende mentale ervaring. Dat is voor hen hun zelf en het is gemakkelijk voor hen, als zij kijken met de onthechting naar zijn gebeurtenissen, om in te stemmen met de conclusie van de Buddhistische Nihilisten, dat dit zelf in feite niets meer is dan een stroom ideeën en ervaringen en mentale handeling, de volhardende vlam, die echter nooit dezelfde vlam is, en om te concluderen, dat er niet zoiets is als een werkelijk zelf, maar alleen een stroom van ervaringen en erachter Niets: er is ervaring van kennis zonder een Kenner, ervaring van zijn zonder een Bestaande; er zijn eenvoudig een aantal elementen, delen van een flux zonder een werkelijk geheel, die combineren om de illusie te scheppen van een Kenner en Kennis en het Gekende, de illusie van een Bestaande en bestaan en de ervaring van bestaan. Of zij kunnen concluderen, dat Tijd het enige werkelijke bestaan is en dat zij zelf zijn schepselen zijn. Deze conclusie van een illusoire bestaande in een werkelijke of onwerkelijke wereld is zo onvermijdelijk voor deze soort terugtrekking als de tegengestelde conclusie is van een werkelijk Bestaan, maar een illusoire wereld voor de denker, die, wanneer hij stilstaat bij het onveranderbare zelf, al het andere observeert als een veranderbaar niet-zelf; hij gaat het laatste uiteindelijk beschouwen als een het resultaat van een misleidende truc van het bewustzijn.

Maar laat ons een beetje kijken naar dit oppervlakte bewustzijn zonder theoretiseren, haar alleen bestuderen op haar feiten. We zien haar eerst als een zuiver subjectief fenomeen. Er is een voortdurende snelle verschuiving van het Tijdpunt, die zij onmogelijk voor een moment kan aanhouden. Er is een voortdurende verandering, zelfs, wanneer er geen verschuiving is van de Ruimteomstandigheid, een verandering zowel in het lichaam of vorm van zichzelf, die het bewustzijn direct bewoont als in het omgevende lichaam of vorm van dingen, waarin zijn minder direct woont. Zij wordt op gelijke wijze beïnvloed door beiden, ofschoon levendiger, omdat het direct is, door de kleinere dan door de grotere bewoning, door haar eigen lichaam dan door het lichaam van de wereld, want zij is alleen direct bewust van de veranderingen in haar eigen lichaam en van het lichaam van de wereld alleen indirect door de zintuigen en de effecten van de macrokosmos op de microkosmos. Deze verandering van het lichaam en de omgeving is niet zo aanhoudend voor de hand liggend en niet zo voor de hand liggend snel als de snelle mutatie van de Tijd; toch is het even werkelijk van moment tot moment en even onmogelijk om aan te houden. Maar we zien, dat het mentale wezen alleen al deze mutatie beschouwt, zover als het effecten produceert op zijn eigen mentale bewustzijn, impressies genereert en veranderingen in zijn mentale ervaring en mentale lichaam, want alleen door het denkvermogen kan hij gewaar zijn van zijn veranderende fysieke bewoning en zijn veranderende wereldervaring. Daarom is er zowel als een verschuiving of verandering van Tijdpunt en Ruimtegebied, een voortdurende modificerende verandering van de som van omstandigheden, ervaren in Tijd en Ruimte en als het resultaat een voortdurende modificatie van de mentale persoonlijkheid, die de vorm is van ons oppervlakkige of klaarblijkelijke zelf. Deze hele verandering van omstandigheid is opgesomd in filosofische taal als causaliteit; want in deze stroom van de kosmische beweging lijkt de voorafgaande toestand de oorzaak te zijn van een opvolgende toestand, of anders lijkt deze opvolgende toestand het resultaat te zijn van een voorgaande handeling van personen, objecten of krachten: toch zou wat we in feite oorzaak noemen, zeer goed alleen omstandigheid kunnen zijn. Dus het denkvermogen heeft over en boven zijn directe zelfbewustzijn een meer of mindere indirecte veranderbare zelfervaring, die hij verdeelt in twee delen, zijn subjectieve ervaring van de altijd veranderde mentale toestanden van zijn persoonlijkheid en zijn objectieve ervaring van de altijd veranderende omgeving, die geheel of gedeeltelijk de werkingen van de persoonlijkheid lijkt te veroorzaken en er op hetzelfde moment zelf door beïnvloed wordt. Maar deze hele ervaring is in de grond subjectief; want zelfs het objectieve en uiterlijke wordt alleen gekend door het denkvermogen in de vorm van subjectieve indrukken.

Hier neemt het deel, dat gespeeld wordt door het Geheugen, enorm toe in belangrijkheid; want, terwijl alles, wat hij kan doen voor het denkvermogen met betrekking tot zijn directe zelfbewustzijn is om hem te herinneren, dat hij bestond en dezelfde was in het verleden als in het heden, wordt hij in onze gedifferentieerde of oppervlakte zelfervaring een belangrijk vermogen, dat voorbije en huidige ervaringen, voorbije en huidige persoonlijkheid verbindt, terwijl hij chaos en dissociatie vermijdt en de continuïteit verzekert van de stroom in het oppervlakte denkvermogen. Toch moeten we hier de functie van het geheugen niet overdrijven of aan hem dat deel van de werkingen van het bewustzijn toeschrijven, dat werkelijk behoort bij de activiteit van andere vermogenaspecten van het mentale wezen. Niet alleen het geheugen stelt het egobesef samen; het geheugen is alleen een mediator tussen het zintuigdenkvermogen en de coördinerende intelligentie: hij biedt aan de intelligentie de voorbije data aan van ervaring, die het denkvermogen ergens van binnen behoudt, maar niet met zich kan dragen, terwijl hij rent van moment naar moment aan de oppervlakte.

Een kleine analyse zal dit duidelijk maken. We hebben in alle werken van het mentale vier elementen, het object van mentaal bewustzijn, de handeling van het mentale bewustzijn, de gelegenheid en het subject. In de zelfervaring van het zelfobserverende innerlijke wezen is het object altijd een of andere toestand of beweging of golf van het bewuste wezen, boosheid, verdriet of een andere emotie, honger of andere vitale hunkeringen, impuls of innerlijke levensreactie of een of andere vorm van sensatie, perceptie of gedachteactiviteit. De handeling is een of andere mentale observatie en conceptuele waardering van deze beweging of golf of anders een mentale sensatie ervan, waarin observatie en waardering verwikkeld kan zijn of zelfs verloren, --- zodat in deze handeling de mentale persoon ofwel de handeling en het object kan scheiden door een onderscheidende perceptie of hen niet onderscheidbaar verwarren. Hij kan, zogezegd, ofwel eenvoudig een beweging worden, laten we aannemen, van boosaardig bewustzijn, dat helemaal geen afstand neemt van die activiteit, zichzelf niet reflecteert of observeert, het gevoel niet controleert of de begeleidende handeling, of hij kan beschouwen, wat hij wordt en er op reflecteren met dit zien of perceptie in zijn denkvermogen "Ik ben boos". In het eerdere geval zijn het subject of mentale persoon, de handeling van bewuste zelfervaring en het substantiële boos worden van het denkvermogen, dat het object is van de zelfervaring, opgerold in een golf van bewustzijnskracht in beweging; maar in de latere is er een zekere snelle analyse van zijn samenstellenden en de handeling van zelfervaring scheidt zich gedeeltelijk af van het object. Dus zijn we door deze handeling van partiele onthechting in staat om niet alleen onszelf te dynamisch te ervaren in de wording, in het proces van beweging van bewuste kracht zelf, maar om afstand te nemen, onszelf waar te nemen en te observeren, en, als de onthechting voldoende is, ons gevoel en onze handeling te controleren, tot op zekere hoogte onze wording te controleren.

Er is echter over het algemeen zelfs een gebrek in deze handeling van zelfobservatie; want er is inderdaad een partiele onthechting van de handeling van het object, maar niet van de mentale persoon van de mentale handeling: de mentale persoon en de mentale handeling zijn verwikkeld of opgerold in elkaar; noch is de mentale persoon voldoende onthecht of ook gescheiden van de emotionele wording. Ik ben gewaar van mijzelf in een boosaardige wording van mijn bewuste substantie van het wezen en in een gedachteperceptie van dit worden: maar alle gedachteperceptie is ook een wording en niet mijzelf, en dit realiseer ik mij nog niet voldoende; ik ben geïdentificeerd met mijn mentale activiteiten of in hen verwikkeld, niet vrij en gescheiden. Ik wordt nog niet direct gewaar van mijzelf apart van mijn wordingen en mijn perceptie van hen, apart van de vormen van actief bewustzijn, die ik aanneem in de golven van de zee van bewuste kracht, die de substantie is van mijn mentale en levensnatuur. Wanneer ik de mentale persoon volledig onthecht van zijn handeling van zelfervaring, word ik eerst volledig gewaar van het zuivere ego en tenslotte van de getuige zelf of de denkende mentale Persoon, het iets of iemand, die kwaad wordt en het observeert, maar niet beperkt of bepaald is in zijn wezen door de kwaadheid of de perceptie. Hij is, aan de andere kant, een constante factor, die gewaar is van een onbeperkte opvolging van bewuste bewegingen en bewuste ervaringen van bewegingen en gewaar van zijn eigen wezen in die opvolging; maar hij kan er ook gewaar van zijn achter die opvolging, het ondersteunen, het bevatten, in feite altijd hetzelfde van wezen en kracht van het wezen, voorbij de veranderende vormen of opstellingen van zijn bewuste kracht. Hij is zo het Zelf, dat onveranderbaar is en tegelijkertijd het Zelf, dat eeuwig wordt in de opvolging van Tijd.

Het is evident, dat er niet werkelijk twee zelven zijn, maar een bewust wezen, dat zichzelf opgooit in de golven van bewuste kracht om zo zichzelf te ervaren in een opvolging van veranderende bewegingen van zichzelf, waardoor hij niet werkelijk verandert, vergroot of verkleind wordt, --- niet meer dan de oorspronkelijke substantie van Materie of Energie in de materiele wereld vergroot of verkleind wordt door de constant veranderende combinaties van de elementen, --- ofschoon zij veranderd lijkt te worden voor het ervarende bewustzijn, zolang als zij alleen leeft in de kennis van het fenomeen en niet teruggaat naar de kennis van het oorspronkelijke wezen, substantie of Kracht. Wanneer zij teruggaat naar die diepere kennis, veroordeelt zij het geobserveerde fenomeen niet als onwerkelijk, maar zij neemt een onveranderlijk wezen, energie of werkelijke substantie waar, die niet fenomenaal is, niet in zichzelf onderhavig aan de zintuigen; zij ziet tegelijkertijd een wordend of werkelijk fenomeen van dat wezen, energie of substantie. Dit worden noemen we fenomeneen, omdat zij in feite, zoals dingen nu met ons zijn, zichzelf manifesteert aan het bewustzijn onder de condities van zintuigperceptie en zintuigrelatie en niet direct aan het bewustzijn zelf in haar zuivere en ongeconditioneerde omarmende en totaal begrijpende kennis. Zo ook daarom met het Zelf, --- hij is onveranderbaar voor ons directe zelfbewustzijn; hij manifesteert zichzelf veranderbaar in verscheidene wordingen aan het denkvermogenbesef en de mentale ervaring --- omdat dingen nu niet direct met ons zuivere ongeconditioneerde kennis van het bewustzijn zijn, maar met haar onder de condities van onze geestesgesteldheid.

Deze opvolging van ervaringen en dit feit van een indirecte en secundaire handeling van het ervarende bewustzijn onder de condities van onze geestesgesteldheid brengen het apparaat van het Geheugen naar binnen. Want een primaire conditie van onze geestesgesteldheid is verdeling door de momenten van de Tijd; er is een onvermogen om zijn ervaring te krijgen of zijn ervaringen samen te houden, behalve onder de condities van deze zelfverdeling door momenten van de Tijd, In de onmiddellijke mentale ervaring van een golf van worden, een bewuste beweging van het wezen, is er geen handeling of noodzaak van het geheugen. Ik word boos, --- het is een handeling van sensatie, niet van geheugen; ik observeer, dat ik kwaad ben, --- het is een handeling van perceptie, niet van geheugen. Geheugen komt alleen naar voren, wanneer ik mijn ervaring begin te relateren met de opvolgingen van Tijd, wanneer ik mijn worden verdeel in verleden, heden en toekomst, wanneer ik zeg, 'Ik was een moment geleden boos", of "Ik ben boos geworden en ben nog steeds boos", of "Ik ben eens boos geweest en zal het weer zijn, als dezelfde gebeurtenis zich weer voordoet." Geheugen kan inderdaad onmiddellijk en direct tot wording komen, als de gebeurtenis van de beweging van bewustzijn zelf geheel of gedeeltelijk een ding van het verleden is, --- wanneer er bijvoorbeeld een wederkeer is van emotie, zoals verdriet of boosheid, veroorzaakt door herinnering van voorbij verkeerds of lijden en niet door enige onmiddellijke gebeurtenis in het heden of anders veroorzaakt door een onmiddellijke gebeurtenis, die de herinnering opleeft van een voorbije gebeurtenis. Omdat we het verleden in ons niet aan het oppervlak van het bewustzijn kunnen houden, --- ofschoon zij er altijd achter, binnen, subliminaal aanwezig is en vaak zelfs actief, --- moeten we haar daarom herwinnen als iets dat verloren is of niet langer bestaat en dit doen we door die repetitieve en verbindende handeling van het gedachtedenkvermogen, die we geheugen noemen, --- juist zoals we dingen oproepen, die niet binnen het actuele gebied van ons beperkte oppervlakkige denkvermogen ervaring liggen door de handeling van het gedachtedenkvermogen, die we voorstelling noemen, dat grote vermogen in ons en hoge oproeper van alle mogelijkheden, die realiseerbaar of niet realiseerbaar zijn in het gebied van onze onwetendheid.

Het geheugen is zelfs niet de essentie van volhardende of voortdurende ervaring in de opvolging van de Tijd en zou helemaal niet noodzakelijk zijn als ons bewustzijn een onverdeelde beweging was, als zij niet hoefde te rennen van moment naar moment met een verlies van directe greep op de laatste en een volledige onwetendheid of geen bezit van de volgende. Alle ervaring of substantie van worden in de Tijd is een stromende stroom of zee, die niet verdeeld is in zichzelf, maar alleen verdeeld in het observerende bewustzijn door de beperkte beweging van de Onwetendheid, die van moment naar moment moet springen zoals een waterjuffer, die ronddartelt op de oppervlakte van de stroom: zo is ook alle substantie van het wezen in de Ruimte een stromende zee, die niet verdeeld is in zichzelf, maar alleen verdeeld in het observerende bewustzijn, omdat onze zintuigfaculteit beperkt is in zijn greep, alleen een deel kan zien en daarom gebonden is om vormen van substantie te zien, alsof zij gescheiden dingen waren in zichzelf, onafhankelijk van de ene substantie. Er is inderdaad een opstelling van dingen in Ruimte en Tijd, maar geen hiaat of verdeling, behalve voor onze onwetendheid en om de hiaten te overbruggen en de verdelingen te verbinden, die gecreëerd zijn door de onwetendheid van het Denkvermogen, roepen we de hulp in van verscheidene middelen van het denkvermogenbewustzijn, waarvan het geheugen alleen een middel is.

Er is dan in mij deze stromende stroom van de wereldzee, en boosheid of verdriet of enige andere innerlijke beweging kan gebeuren als een lang voortgezette golf van de voortdurende stroom. Deze continuïteit wordt niet samengesteld door de kracht van het geheugen, ofschoon geheugen kan helpen om de golf te verlengen of te herhalen, wanneer zij op zichzelf weggestorven zou zijn in de stroom; de golf gebeurt gewoon en duurt voort als een beweging van bewustzijnskracht van mijn wezen, die verder gedragen wordt door zijn eigen oorspronkelijke impuls van verstoring. Het geheugen komt naar voren om de verstoring te verlengen door een wederkeer van het denkende denkvermogen naar de gebeurtenis van boosheid of van het voelende denkvermogen naar de eerste impuls van boosheid, waarmee zij zichzelf rechtvaardigt in een herhaling van de verstoring; anders zou de beroering zichzelf spenderen en alleen opnieuw gebeuren, wanneer de gebeurtenis zelf herhaald werd. De natuurlijke wederkeer van de golf, dezelfde of een overeenkomende gebeurtenis, die dezelfde verstoring veroorzaakt, is niets meer dan zijn geïsoleerde gebeurtenis een resultaat van geheugen, ofschoon het geheugen kan helpen haar te versterken en het denkvermogen meer aan haar te onderwerpen. Er is eerder dezelfde relatie van herhaalde gebeurtenis en herhaald resultaat en beweging in de meer vloeibare energie en variabele substantie van het denkvermogen, zoals we die mechanisch gepresenteerd zien door de herhaling van dezelfde oorzaak en gevolg in de minder variabele werkingen van de energie en substantie van de materiele wereld. We kunnen zeggen, wanneer we willen, dat er een onderbewust geheugen is in alle energie van de Natuur, die onveranderlijk dezelfde relatie van energie en resultaat herhaalt; maar dan vergroten we niet beperkbaar de connotatie van het woord. In werkelijkheid kunnen we alleen een wet van herhaling verklaren in de actie van de golven van bewustzijnskracht, waarmee zij de deze bewegingen reguleert van haar eigen substantie. Geheugen is, goed gezegd, hoofdzakelijk het middel, waarmeer het getuigende Denkvermogen zichzelf helpt deze bewegingen en hun gebeurtenis en wederkeringen samen te verbinden in de opvolgingen van Tijd voor Tijdervaring, voor toenemend gebruik door een meer en meer coördinerende wil en voor een constant ontwikkelende waardering door een meer en meer coördinerende rede. Het is een grote, een onmisbare, maar niet de enige factor in het proces, waarmee het Onbewustzijn, van waaruit wij starten, volledig zelfbewustzijn ontwikkelt, en waarmee de Onwetendheid van het mentale wezen bewuste kennis ontwikkelt van zichzelf in zijn wordingen. Deze ontwikkeling gaat door tot het coördinerende denkvermogen van kennis en denkvermogen van wil volledig in staat zijn om al het materiaal van zelfervaring te bezitten en te gebruiken. Zo is tenminste het proces van evolutie, zoals we het de ontwikkeling van het Denkvermogen zien besturen uit de zelfgeadsorbeerde en klaarblijkelijk geesteloze energie in de materiele wereld.

Het egobesef is een ander middel van mentale Onwetendheid, waardoor het mentale wezen gewaar wordt van zichzelf, --- niet alleen van de objecten, gebeurtenissen en handelingen van zijn activiteit, maar van dat, wat hen ervaart. Het kan eerst lijken, alsof het egobesef werkelijk samengesteld was door het geheugen, alsof het het geheugen was, dat ons vertelde, "Het is hetzelfde ik, dat enige tijd geleden kwaad was en weer is of nu nog boos is." Maar in werkelijkheid is alles wat het geheugen ons kan vertellen door zijn eigen vermogen, dat het hetzelfde beperkte gebied van bewuste activiteit is, waarin hetzelfde fenomeen gebeurd is. Wat gebeurt, is, dat er een herhaling is van het mentale fenomeen, van die golf van worden in de denkvermogensubstantie, waarvan het denkvermogenbesef onmiddellijk gewaar is; het geheugen komt naar voren om deze herhalingen samen te binden en stelt het denkvermogenbesef in staat om te realiseren, dat het dezelfde denkvermogensubstantie is, die dezelfde dynamische vorm aanneemt en hetzelfde denkvermogenbesef, dat het ervaart. Het egobesef is geen resultaat van geheugen of gebouwd door het geheugen, maar is er al en altijd als een referentiepunt of als iets, waarin het denkvermogenbesef zichzelf concentreert om zo een gecoördineerd centrum te hebben, in plaats van een verspreide incoherentie over het hele gebied van ervaring; egogeheugen versterkt deze concentratie en helpt het te onderhouden, maar stelt het niet samen. Mogelijk zou in het lagere dier het besef van ego, het besef van individualiteit, wanneer het onderzocht wordt, niet veel verder gaan dan een zintuiglijke onnauwkeurige of minder nauwkeurige realisatie van continuïteit en identiteit en afgescheidenheid van anderen in de momenten van Tijd. Maar in de mens is er bovendien een coördinerend denkvermogen van kennis, dat, terwijl hij zich baseert op de verenigde handeling van het denkvermogenbesef en het geheugen, het onderscheiden idee bereikt, --- terwijl hij ook de eerste constante intuïtieve perceptie behoudt --- van een ego, dat aanvoelt, voelt, herinnert, denkt, en dat hetzelfde is, of het herinnert of niet herinnert. Deze bewuste denkvermogensubstantie, zogezegd, is altijd die van een en dezelfde bewuste persoon, die voelt, ophoudt te voelen, herinnert, vergeet, oppervlakkig bewust is, terug zinkt van oppervlakkig bewustzijn naar slaap; hij is hetzelfde voor de organisatie van het geheugen en erna, in het kind en in de zwakbegaafde, in slaap en in waken, in klaarblijkelijk bewustzijn en klaarblijkelijk onbewustzijn; hij en geen ander deed de handelingen, die hij vergeet, zowel als de handelingen, die hij herinnert; hij is volhardend dezelfde achter alle veranderingen van zijn worden of zijn persoonlijkheid. Deze handeling van kennis in de mens, deze coördinerende intelligentie, deze formulering van zelfbewustzijn en zelfervaring is hoger dan het geheugenego en zintuigego van het dier en daarom, kunnen we veronderstellen, dichter bij de werkelijke zelfkennis. We kunnen zelfs beginnen te realiseren, wanneer we de gesluierde zowel als de onbedekte handeling van de Natuur bestuderen, dat alles wat egobesef, alles wat egogeheugen achter zich heeft, in feite een pragmatische vindingrijkheid is van een geheim coördinerend vermogen of denkvermogen van kennis, tegenwoordig in de universele bewustzijnskracht, waarvan de rede in de mens de openlijke vorm is, die onze evolutie bereikt, --- een vorm, die nog beperkt en onvolmaakt is in zijn vormen van handeling en samenstellend principe. Er is zelfs een onderbewuste kennis in de Onbewuste, een grotere intrinsieke Rede in dingen, die coördinatie opleggen, zogezegd, een zekere rationaliteit, aan de wildste bewegingen van het universele worden.

De belangrijkheid van het geheugen wordt duidelijk in het goedgeobserveerde fenomeen van de dubbele persoonlijkheid of dissociatie van persoonlijkheid, waarin dezelfde mens twee opvolgende of afwisselende toestanden van zijn denkvermogen heeft en in ieder alleen volmaakt herinnert en coördineert, wat hij was of deed in die toestand van het denkvermogen en niet wat hij was of deed in de andere. Dit kan geassocieerd worden met een georganiseerd idee van verschillende persoonlijkheid, want hij denkt in een toestand, dat hij de ene persoon is en in de andere, dat hij een nogal ander is met een andere naam, leven en gevoelens. Hier zou het lijken, dat het geheugen de hele substantie is van de persoonlijkheid. Maar, aan de ander kant, moeten we zien, dat dissociatie van het geheugen ook gebeurt zonder dissociatie van de persoonlijkheid, zoals wanneer een mens in de toestand van hypnose een reeks van herinneringen en ervaringen opneemt, waarvoor zijn wakende denkvermogen een vreemde is, maar zichzelf daarom niet als een andere persoon denkt, of als wanneer men de voorbije gebeurtenissen van zijn leven vergeten is en misschien zelfs zijn naam, nog niet zijn egobesef en persoonlijkheid verandert. En er is mogelijk ook een toestand van bewustzijn, waarin, ofschoon er geen gat is van geheugen, toch door een snelle ontwikkeling het hele wezen zichzelf veranderd voelt in iedere mentale omstandigheid en de mens zich geboren voelt in een nieuwe persoonlijkheid, zodat hij, als het niet was voor het coördinerende denkvermogen, helemaal zijn verleden niet zou accepteren als behorend bij de persoon, die hij nu is, ofschoon hij zich volmaakt goed herinnert, dat het in dezelfde vorm van het lichaam was en hetzelfde gebied van denkvermogensubstantie gebeurde. Denkvermogenbesef is de basis, het geheugen de draad, waarop de ervaringen gebonden zijn door het zelfervarende denkvermogen: maar het is de coördinerende faculteit van het denkvermogen, die, terwijl hij al het materiaal, dat het geheugen levert en al zijn verbindingen uit het verleden, heden en toekomst, samenbindt, hen ook relateert aan een "Ik", dat hetzelfde is in alle momenten van de Tijd en ondanks alle veranderingen van ervaring en persoonlijkheid.

Het egobesef is alleen een voorbereidend middel en een eerste basis voor de ontwikkeling van werkelijke zelfkennis in het mentale wezen. Terwijl hij ontwikkelt van onbewustheid naar zelfbewustzijn, van het onwetendheid van het zelf en dingen naar kennis van het zelf en dingen, komt het Denkvermogen in vormen zo ver, dat hij gewaar is van al zijn oppervlakkig bewuste worden als gerelateerd aan een "Ik", die hij altijd is. Dat "Ik" identificeert hij gedeeltelijk met het bewuste worden, denkt er gedeeltelijk over als iets anders dan het worden en superieur eraan, zelfs misschien eeuwig en niet veranderend. In laatste instantie kan hij met de hulp van zijn rede, die onderscheidt om te coördineren, zijn zelfervaring fixeren op alleen het worden, op het voortdurend veranderende zelf en het idee verwerpen van iets anders dan dat als een fictie van het denkvermogen; er is dan geen wezen, alleen worden. Of hij kan zijn zelfervaring in een direct bewustzijn van zijn eigen eeuwige wezen fixeren en het worden weigeren, zelfs, wanneer hij gedwongen wordt om er gewaar van te zijn, als een fictie van het denkvermogen en de zintuigen of de ijdelheid van een tijdelijk inferieur bestaan.

Maar het is evident, dat een zelfkennis, gebaseerd op het scheidende egobesef, onvolmaakt is en dat geen kennis, er alleen op gebaseerd of hoofdzakelijk of op een reactie ertegen, zeker kan zijn of verzekerd van volledigheid. Ten eerste is het een kennis van onze oppervlakkige mentale activiteit en zijn ervaringen en met betrekking tot de hele grote rest van ons worden, dat er achter ligt, is het een Onwetendheid. Ten tweede is het alleen een kennis van wezen en worden als beperkt tot het individuele zelf en zijn ervaringen; de hele rest van de wereld is voor hem niet-zelf, iets, zogezegd, die hij niet realiseert als deel van zijn eigen wezen, maar als iets buiten het bestaan, gepresenteerd aan zijn gescheiden bewustzijn. Dit gebeurt, omdat hij geen directe bewuste kennis heeft van dit grotere bestaan en natuur, zoals het individu heeft van zijn eigen wezen en worden. Hier is ook een beperkte kennis, die zichzelf handhaaft in het midden van een uitgestrekte Onwetendheid. Ten derde is de werkelijke relatie tussen het wezen en het worden niet uitgewerkt op de basis van een volmaakte zelfkennis, maar eerder door de Onwetendheid, door een partiele kennis. Als een consequentie probeert het denkvermogen in zijn stimulans naar een uiteindelijke kennis door de coördinerende en dissociërende wil en rede op de basis van onze huidige ervaring en mogelijkheden te sturen naar een besliste conclusie, die een kant van het bestaan wegsnijdt. Alles wat vastgesteld is, is, dat het mentale wezen zichzelf aan een kant kan adsorberen in direct zelfbewustzijn tot de klaarblijkelijke uitsluiting van al het worden en aan de andere kant zichzelf kan adsorberen in het worden tot de klaarblijkelijke uitsluiting van al het stabiele zelfbewustzijn. Beide kanten van het denkvermogen, die scheiden als antagonisten, veroordelen, wat zij weigeren als onwerkelijk of anders als alleen een spel van het bewuste denkvermogen; aan de een of de ander is, is ofwel het Goddelijke, het Zelf, of de wereld alleen relatief werkelijk, zolang het denkvermogen volhardt hen te creëren, de wereld een effectieve droom van het Zelf, of God en het Zelf een mentale constructie of een effectieve hallucinatie. De werkelijke relatie is niet gegrepen, omdat deze twee kanten van het bestaan altijd onharmonisch en niet verzoend moeten lijken voor onze intelligentie, zolang als er alleen een partiele kennis is. Een integrale kennis is het doel van de bewuste evolutie; een schone snede van het bewustzijn, die een kant afscheurt en de ander laat, kan niet de hele waarheid zijn van het zelf en dingen. Want als een of ander onbeweegbaar zelf alles zou zijn, zou er geen mogelijkheid zijn van wereldbestaan; als een bewegende Natuur alles was, zou er een cyclus kunnen zijn van universeel worden, maar geen spirituele fundatie voor de evolutie van de Bewuste uit de Onbewuste en voor de volhardende aspiratie van ons partiele Bewustzijn of Onwetendheid om zichzelf te overtreffen en de hele bewuste Waarheid te bereiken van zijn wezen en de integrale bewuste kennis van al het Wezen.

Ons oppervlaktebestaan is alleen een oppervlakte en daar is de volle heerschappij van de Onwetendheid; om te weten, moeten we binnen onszelf moeten gaan en kijken met een innerlijke kennis. Alles wat aan de oppervlakte geformuleerd is, is een kleine en verminderde representatie van ons geheime grotere bestaan. Het onbeweegbare zelf in ons wordt alleen gevonden, wanneer de uiterlijke mentale en vitale handelingen verstild zijn; want omdat hij diep van binnen gezeten is en alleen vertegenwoordigd wordt aan de oppervlakte door het intuïtieve besef van zelfbestaan en verkeerd vertegenwoordigd door het mentale, vitale fysieke egobesef, moet zijn waarheid ervaren worden in de stilte van het denkvermogen. Maar ook de dynamische delen van ons oppervlakte wezen zijn op gelijke wijze verminderde figuren van grotere dingen, die daar zijn in de diepten van onze geheime natuur. Het oppervlakte geheugen is zelf een fragmentarische en niet effectieve handeling, die details trekt uit een innerlijk subliminaal geheugen, dat al onze wereldervaring ontvangt en opslaat, zelfs wat het denkvermogen niet geobserveerd, begrepen of opgemerkt heeft. Onze oppervlakte voorstelling is een selectie van een meer uitgestrekt, meer creatief en effectief subliminaal beeldopbouwend vermogen van bewustzijn. Een denkvermogen met onmeetbaar wijdere en subtielere percepties, een levensenergie met een grotere dynamiek, een subtiel-fysieke substantie met een grotere en fijnere receptiviteit bouwen uit zichzelf onze oppervlakte evolutie. Een psychische entiteit is er achter deze verborgen activiteiten, die de ware ondersteuning is van onze individualisatie; het ego is alleen een buitenwaarts vals substituut, want deze geheime ziel ondersteunt onze zelfervaring en wereldervaring en houdt ze samen; het mentale, vitale, fysieke, uitwendige ego is een oppervlakkige constructie van de Natuur. Alleen, wanneer we zowel onszelf als onze natuur als een geheel gezien hebben, in de diepten, zowel als aan de oppervlakte, kunnen we een ware basis van kennis verkrijgen.

HOOFDSTUK X

Kennis door Identiteit en Gescheiden Kennis

Zij zien het Zelf in het Zelf door het Zelf

Gita[56]

Waar dualiteit is, ziet de ander de ander, de ander hoort de ander, raakt de ander aan, denkt over de ander, kent de ander. Maar wanneer men alles als het Zelf ziet, waarmee zal men het kennen? Door het Zelf kent men alles, dat is. . .  Alles verraadt hem, die alles ergens anders ziet dan in het Zelf; want dit alles, wat is, is de Brahman, alle wezens en al dit, wat is, zijn het Zelf.

Brihadaranyaka Upanishad [57]

De Zelfbestaande heeft de deuren van zintuig buitenwaarts doorboord, daarom ziet men dingen buitenwaarts en ziet men niet in zijn innerlijke wezen. Zelden ziet een wijze, die onsterfelijkheid verlangt, zijn zicht naar binnen gekeerd, het Zelf van aangezicht tot aangezicht.

Katha Upanishad [58]

Er is geen vernietiging van het zien van de ziener, het spreken van de spreker. . . . het horen van de luisteraar . . . het weten van de kenner, want zij zijn onverwoestbaar; maar het is geen tweede of andere dan en gescheiden van zichzelf, die hij ziet, spreekt, hoort, kent.

Brihadaranyaka Upanishad [59]

ONZE OPPERVLAKTE cognitie, onze gelimiteerde en beperkte mentale manier van kijken naar onszelf, naar onze innerlijke bewegingen en naar de wereld buiten ons en naar haar objecten en gebeurtenissen, is zo samengesteld, dat zij in verschillende graden betrekt uit een viervoudige orde van kennis. De oorspronkelijke en fundamentele manier van kennen, ingeboren voor het verborgen zelf in dingen, is een kennis door identiteit; de tweede, derivaat, is een kennis door direct contact, die in zijn wortels geassocieerd is met een geheime kennis door identiteit of er vanuit begint, maar in feite gescheiden van zijn bron en daarom krachtig, maar onvolledig in zijn cognitie; de derde is een kennis door scheiding van het object van observatie, maar nog met een direct contact als zijn ondersteuning of zelfs een partiele identiteit; de vierde is een volledige gescheiden kennis, die afhangt van een machinerie van indirect contact, een kennis door acquisitie, die vooralsnog, zonder er bewust van te zijn, de inhouden weergeeft of naar boven brengt van een preëxistent innerlijk gewaarzijn en kennis. Een kennis door identiteit, een kennis door innig direct contact, een kennis door gescheiden direct contact, een geheel gescheiden kennis door indirect contact zijn de vier cognitieve methoden van de Natuur.

De eerste manier van kennen in zijn zuiverste vorm wordt alleen geïllustreerd in het oppervlakte denkvermogen door ons directe gewaarzijn van ons eigen essentiële bestaan: het is een kennis, die leeg is van enige andere inhoud dan het zuivere feit van zelf en wezen; van niets anders in de wereld heeft ons oppervlakte denkvermogen hetzelfde soort gewaarzijn. Maar in de kennis van de structuur en bewegingen van ons subjectieve bewustzijn komen sommige elementen van gewaarzijn door identiteit binnen; want we kunnen onszelf met een zekere identificatie projecteren in deze bewegingen. Het is alreeds opgemerkt, hoe dit kan gebeuren in het geval van een opwelling van woede, die ons opzwelgt, zodat voor een moment ons hele bewustzijn een golf lijkt te zijn van boosheid: andere passies, liefde, verdriet, vreugde hebben hetzelfde vermogen om ons te grijpen en in bezit te nemen; denken adsorbeert ook en neemt ook in bezit, we verliezen de denker uit het oog en worden de gedachte en het denken. Maar over het algemeen is er een dubbele beweging; een deel van onszelf wordt de gedachte of de passie, een ander deel van ons ofwel begeleidt het met een zekere aanhankelijkheid of volgt het van dichtbij en kent het door een innig direct contact, waarin identificatie ontbreekt of met volledige zelfvergetelheid in de beweging

Deze identificatie is mogelijk en ook deze gelijktijdige afscheiding en partiele identificatie, omdat deze dingen wordingen zijn van ons wezen, bepalingen van onze denkvermogensubstantie en denkvermogenenergie, van onze levenssubstantie en levensenergie; maar, omdat zij alleen een klein deel van ons zijn, zijn we niet gebonden om geïdentificeerd te worden en in bezit genomen, --- we kunnen onszelf losmaken, het wezen scheiden van zijn tijdelijk worden, hem observeren, hem controleren, zijn manifestatie toestaan of verhinderen: we kunnen, op deze manier, door een innerlijke onthechting, een mentale of spirituele afgescheidenheid, gedeeltelijk of zelfs fundamenteel, onszelf bevrijden van de controle van de denkvermogennatuur of vitale natuur over het wezen en de positie innemen van getuige, kenner en heerser. Zo hebben we een dubbele kennis van de subjectieve beweging: er is een innige kennis, door identiteit, van zijn substantie en zijn kracht van handelen, inniger dan we zouden kunnen hebben door enige volledig gescheiden en objectieve kennis, zoals we verkrijgen van dingen buiten ons, dingen, die voor ons helemaal niet-zelf zijn; er is tegelijkertijd een kennis door onthechte observatie, onthecht, maar met een vermogen van direct contact, dat ons bevrijdt van opgaan in de Natuurenergie en ons in staat stelt om de beweging te relateren met de rest van ons eigen bestaan en wereldbestaan. Wanneer we zonder deze onthechting zijn, verliezen we ons zelf van het wezen en beheersende kennis in de natuur zelf van worden en beweging en handeling en, ofschoon we de beweging innig kennen, kennen we haar niet dominerend en volledig. Dit zou niet het geval zijn, wanneer we in onze identificatie met de beweging onze identiteit droegen met de rest van ons subjectieve bestaan, --- wanneer we, zogezegd, ons volledig konden onderdompelen in de golf van worden en tegelijkertijd juist in de adsorptie zijn van de toestand of handeling van mentale getuige, beschouwer, beheerser; maar dat kunnen we niet eenvoudig doen, omdat we leven in een verdeeld bewustzijn, waarin het vitale deel van ons --- onze levensnatuur van kracht en verlangen en passie en handeling --- neigt het denkvermogen te controleren of te verzwelgen en het denkvermogen moet deze onderwerping vermijden en het vitale beheersen, maar kan alleen in de inspanning slagen door zichzelf afgescheiden te houden; want als hij zichzelf identificeert, is hij verloren en meegesleept in de levensbeweging. Desalniettemin is een soort van gebalanceerde dubbele identiteit door verdeling mogelijk, ofschoon het niet gemakkelijk is om de balans te houden; er is een zelf van denken, dat observeert en de passie toestaat ter wille van de ervaring --- of is verplicht door een of andere levensstress om haar toe te staan --- en er is een zelf van leven, die zichzelf toestaat om voort gedragen te worden in de beweging van de Natuur. Hier hebben we dan, in onze subjectieve ervaring, een gebied van de handeling van bewustzijn, waarin drie bewegingen van cognitie elkaar kunnen ontmoeten, een zekere soort van kennis door identiteit, een kennis door direct contact en afhankelijk van hen een afgescheiden kennis.

In denken is afscheiding van de denker en het denken moeilijker. De denker is ondergedompeld en verloren in het denken of meegevoerd in de gedachtestroom, ermee geïdentificeerd; hij kan gewoonlijk op het moment of juist in de handeling van het denken zijn gedachten niet observeren of bekijken, --- hij moet dat doen in terugblik en met de hulp van het geheugen of door een kritische pauze van herstellende beoordeling, voordat hij verder gaat: maar toch kan er een gelijktijdigheid van denken en bewuste richting van de handeling van het denkvermogen bereikt worden, gedeeltelijk, wanneer het denken niet alles in beslag neemt, volledig, wanneer de denker de faculteit verkrijgt van terugstappen in het mentale zelf en daar apart staat van de mentale energie. In plaats van geadsorbeerd zijn in het denken met op zijn hoogst een vaag gevoel van het proces van denken, kunnen we het proces zien door een mentale visie, onze gedachten bekijken in hun oorsprong en beweging en, gedeeltelijk door een stil inzicht, gedeeltelijk door een proces van gedachte op gedachte, hen beoordelen en evalueren. Maar wat ook de soort van identificatie is, het moet opgemerkt worden, dat de kennis van onze inwendige bewegingen van een dubbele natuur is, scheiding en direct contact: want zelfs als we onszelf losmaken, wordt dit innige contact behouden; onze kennis is altijd gebaseerd op een directe aanraking, op een cognitie door direct gewaarzijn, dat in zich een zeker element van identiteit draagt. De meer scheidende houding is gewoonlijk de methode van onze rede in het observeren en kennen van onze innerlijke bewegingen; de meer intieme is de methode van ons dynamische deel van het denkvermogen, dat zichzelf associeert met onze gewaarwordingen, gevoelens en verlangens: maar in deze associatie kan ook het denkende denkvermogen tussenbeide komen en een scheidende gedissocieerde observatie en controle uitvoeren over zowel het dynamische zelfassociërende deel van het denkvermogen als de vitale of fysieke beweging. Alle observeerbare bewegingen van ons fysieke wezen zijn ook bekend en door ons gecontroleerd op deze beide manieren, de gescheidene en de innige; we voelen het lichaam en wat zij innig doet als deel van ons, maar het denkvermogen is er gescheiden van en kan een onthechte controle uitvoeren over haar bewegingen. Dit geeft aan onze normale kennis van ons subjectieve wezen en natuur, hoe onvolledig en grotendeels oppervlakkig zij ook is, toch, zo ver als het gaat, een zekere intimiteit, onmiddellijkheid en directheid. Dat is afwezig in onze kennis van de wereld buiten ons en haar bewegingen en objecten: want omdat daar het ding, dat gezien en ervaren wordt niet-zelf is, niet ervaren als deel van onszelf, is geen volledig direct contact van bewustzijn met het object mogelijk; een instrumentarium van zintuigen moet gebruikt worden, die ons geen onmiddellijke innige kennis ervan biedt, maar een beeld ervan als een eerste gegeven voor kennis.

In de cognitie van uitwendige dingen heeft onze kennis een volledig gescheiden basis; haar hele machinerie en proces zijn van de natuur van een indirecte perceptie. Wij identificeren ons niet met externe objecten, zelfs niet met andere mensen, ofschoon zij wezens zijn van onze eigen natuur; we kunnen hun bestaan niet binnengaan, alsof het ons eigen was, we kunnen hen en hun bewegingen niet kennen met de directheid, onmiddellijkheid, innigheid, waarmee we --- zelfs ofschoon onvolledig --- onszelf en onze bewegingen kennen. Maar niet alleen identificatie ontbreekt, direct contact is ook afwezig; er is geen directe aanraking tussen ons bewustzijn en hun bewustzijn, onze substantie en hun substantie, ons zelf van het wezen en hun zelfwezen. Het enige ogenschijnlijke directe contact met hen of onmiddellijk bewijs, dat we van hen hebben is door de zintuigen; zicht, gehoor, aanraking lijken een of andere soort van directe innigheid te initiëren met het object van kennis: maar dit is werkelijk niet zo, geen werkelijke directheid, een werkelijke innigheid, want, wat we krijgen door ons zintuig, is niet de innerlijke of innige aanraking van het ding zelf, maar een beeld ervan of een vibratie of een zenuwboodschap in onszelf, waardoor we het moeten leren kennen. Deze middelen zijn zo ineffectief, zo onbeduidend in hun armoede, dat, als dat de hele machinerie zou zijn, we weinig of niets konden kennen of alleen een grote wazigheid van verwarring verkrijgen. Maar er komt een zintuigdenkvermogen intuïtie tussenbeide, die  de suggestie grijpt van het beeld of vibratie en vergelijkt het met het object, een vitale intuïtie, die de energie of beeld van vermogen grijpt van het object door een andere soort van vibratie, die gecreëerd is door zintuigcontact en een intuïtie van het waarnemende denkvermogen, die onmiddellijk een juist idee vormt van het object uit al dit bewijs. Wat ook onvolkomen is in de interpretatie van het beeld, dat zo geconstrueerd is, wordt opgevuld door de interventie van de rede of de volledige begrijpende intelligentie. Als de eerste samengestelde intuïtie het resultaat was van een direct contact of als het de handeling kort samenvatte van een totale intuïtieve mentaliteit, die meester is van zijn percepties, zou er geen noodzaak zijn voor de interventie van de rede, behalve als een ontdekker of organisator van kennis, die niet overgedragen is door het zintuig en haar suggesties: het is, aan de andere kant, een intuïtie, die werkt op een beeld, een zintuigdocument, een indirect bewijs, geen werking op een direct contact van bewustzijn met het object. Maar, omdat het beeld of vibratie een defectieve en samenvattende documentatie is en de intuïtie zelf beperkt en gecommuniceerd door een duister medium, dat handelt in een blind licht, is de nauwkeurigheid van onze intuïtieve uitleggende constructie van het object open voor vragen of is tenminste waarschijnlijk onvolledig. De mens was gedwongen om zijn rede te ontwikkelen om de tekortkomingen aan te vullen van zijn zintuiginstrumentatie, de feilbaarheid van de percepties van zijn fysieke denkvermogen en de schaarste van zijn interpretatie van zijn data.

Onze wereldkennis is daarom een moeilijk bouwwerk, dat gemaakt is uit de onvolmaakte documentatie van het zintuigbeeld, een intuïtieve interpretatie ervan door het waarnemende denkvermogen, levensdenkvermogen en zintuigdenkvermogen, en een supplementaire opvulling, correctie, toevoeging van supplementaire kennis, coördinatie, door de rede. Zo is ook onze kennis van de wereld, waarin we leven, smal en onvolmaakt, onze interpretaties van haar betekenissen twijfelachtig: verbeelding, speculatie, reflectie, onpartijdig wegen en redeneren, gevolgtrekking, de maat nemen, testen, een verdere correctie en aanvulling van zintuigbewijs door de Wetenschap, --- al deze apparatuur moest binnengeroepen worden om de onvolledigheid te completeren. Na dat alles blijft het resultaat nog een halfzekere, halfdubieuze accumulatie van verkregen indirecte kennis, een massa van betekenisvolle beelden en gedachtevolle representaties, abstracte gedachte tegenwerkingen, hypothesen, theorieën, generalisaties, maar ook met dat alles een massa twijfels en een nooit eindigend debat en onderzoek. Vermogen is gekomen met kennis, maar onze onvolmaaktheid van kennis laat ons achter zonder enig idee van het ware gebruik van het vermogen, zelfs van het doel, waarop ons gebruik van de kennis en het vermogen gericht zou moeten worden en effectief gemaakt. Dit wordt verergerd door de onvolmaaktheid van onze zelfkennis, die, mager en jammerlijk onvoldoende, als zij is, alleen van onze oppervlakte is, van ons klaarblijkelijke fenomenale zelf en natuur en niet van ons ware zelf en ware betekenis van ons bestaan. Zelfkennis en zelfbeheersing worden gewenst in de gebruiker, wijsheid en juiste wil in zijn gebruik van het wereldvermogen en wereldkennis.

Het is evident dat onze toestand aan de oppervlakte inderdaad, zover als het gaat, een toestand van kennis is, maar een beperkte kennis, die omsloten is en binnengedrongen door onwetendheid en tot op grote hoogte door de reden van haar beperking, zelf een soort onwetendheid, op zijn best een gemende kennis-onwetendheid. Het zou niet anders kunnen zijn, omdat ons gewaarzijn van de wereld geboren is uit een gescheiden en oppervlakte observatie met alleen een indirect middel van cognitie tot haar beschikking; onze kennis van onszelf, ofschoon directer, is afgestompt door haar beperking tot de oppervlakte van ons wezen, door een onwetendheid van ons ware zelf, de ware bronnen van onze natuur, de ware motiefkrachten van onze handeling. Het is nogal evident, dat we onszelf kennen met alleen een oppervlakkige kennis, --- de bronnen van ons bewustzijn en denken zijn een mysterie; de ware natuur van ons denkvermogen, emoties, gewaarwordingen is een mysterie; onze oorzaak van het wezen en ons einde van het wezen, de betekenis van ons leven en haar activiteiten zijn een mysterie: dit zou niet kunnen zijn, wanneer we een werkelijke zelfkennis en een werkelijke wereldkennis hadden.

Wanneer we kijken naar de reden van deze beperking en onvolmaaktheid, zullen we eerst vinden, dat het komt, omdat we geconcentreerd zijn op onze oppervlakte; de diepten van het zelf, de geheimen van onze totale natuur zijn van ons weggesloten achter een muur, die gecreëerd is door ons naar buiten gaande bewustzijn --- of ervoor gecreëerd, zodat zij haar activiteit kan najagen van egocentrische individualisatie van het denkvermogen, leven en lichaam, niet binnengedrongen door de diepere en wijdere waarheid van ons grotere bestaan: door deze muur kunnen we alleen kijken in ons innerlijke zelf en werkelijkheid door spleten en kijkgaten en we zien daar weinig meer dan een mysterieuze schemering. Tegelijkertijd moet ons bewustzijn haar egocentrische individualisatie verdedigen, niet alleen tegen haar eigen diepere zelf van eenheid en oneindigheid, maar tegen de kosmische oneindigheid; zij bouwt hier ook een muur op van verdeling en sluit alles uit dat niet gecentreerd is rond haar ego, sluit het uit als niet- zelf. Maar omdat zij moet leven met dit niet-zelf, --- want zij behoort erbij, hangt er vanaf, is er een inwoner in, --- moet zij een of andere soort communicatie onderhouden; zij moet excursies maken uit haar muur van ego en muur van zelfbeperking binnen het lichaam om te zorgen voor die behoeften, die het niet-zelf haar kan leveren: zij moet op de een of andere manier alles leren kennen wat haar omgeeft om zo in staat te zijn om het te beheersen en het zo zover als mogelijk een dienstknecht te maken voor het individu en collectieve menselijke leven en ego. Het lichaam voorziet ons bewustzijn van de poorten van de zintuigen waardoor zij de noodzakelijke communicatie kan vestigen en middelen van observatie en handeling naar de wereld, naar het niet-zelf buiten haar; het denkvermogen gebruikt deze middelen en vindt anderen uit, die hen aanvullen en zij slaagt er in om een of andere constructie te vestigen, een of ander systeem van kennis, die haar onmiddellijke doel dient of haar algemene wil om dit enorme vreemde omgevende bestaan gedeeltelijk te beheersen en te gebruiken of ermee om te gaan, waar zij het niet kan beheersen. Maar de kennis, die zij verkrijgt, is objectief; het is hoofdzakelijk een kennis van de oppervlakte van dingen of van wat net beneden het oppervlak is, pragmatisch, beperkt en onzeker. Haar verdediging tegen de invasie van de kosmische energie is op gelijke wijze onzeker en gedeeltelijk: ondanks haar kennisgeving van geen toegang zonder toestemming, wordt zij subtiel en onzichtbaar binnengedrongen door de wereld, omsloten door het niet-zelf en erdoor gevormd; haar denken, haar wil, haar emotionele en haar levensenergie worden doordrongen door golven en stromen van denken, wil, passie, vitale invloeden, allerlei soorten krachten van anderen en van de universele Natuur. Haar muur van verdediging wordt een muur van verduistering, die voorkomt, dat zij al deze interactie kent; zij kent alleen, wat door de poorten van de zintuigen komt of door mentale percepties, waar zij niet zeker van kan zijn of waardoor zij kan concluderen of opbouwen uit haar verzamelde zintuigdata; de hele rest is voor haar een blanco van onwetendheid.

Deze dubbele muur van zelfgevangenschap, deze zelfversterking in de grenzen van het ego is dan de oorzaak van onze beperkte kennis of onwetendheid, en als deze zelfgevangenneming het hele karakter zou zijn van ons bestaan, dan zou de onwetendheid ongeneeslijk zijn. Maar in feite is deze constante uiterlijke ego-opbouw alleen een tijdelijk middel van de Bewustzijn-Kracht in dingen, zodat het geheime individu, de geest van binnen, een representatieve een instrumentele formatie kan vestigen van zichzelf in de fysieke natuur, een tijdelijke individualisatie in de natuur van de Onwetendheid, dat alles is, dat eerst gedaan kan worden in een wereld, die tevoorschijn komt uit een universele Onwetendheid. Onze zelfonwetendheid en onze wereldonwetendheid kunnen alleen in proportie groeien naar integrale zelfkennis en integrale wereldkennis zoals ons beperkte ego en zijn halfblind bewustzijn open zijn voor een groter innerlijk bestaan en bewustzijn en een waar zelfwezen en ook gewaar wordt van het niet-zelf buiten zich als ook het zelf, --- aan de ene kant een Natuur, dat bestanddeel is van onze eigen natuur, aan de andere een Bestaan, dat een grenzeloze voortzetting is van ons eigen zelfwezen. Ons wezen moet de muren afbreken van egobewustzijn, die hij gecreëerd heeft, hij moet zichzelf uitbreiden voorbij zijn lichaam en het lichaam bewonen van het universum. In plaats van zijn kennis door indirect contact, of eraan toegevoegd, moet hij een kennis bereiken door een direct contact en voortgaan naar een kennis door identiteit. Zijn beperkte eindige van het zelf moet een grenzeloos eindig en een oneindig worden.

Maar de eerste van deze twee bewegingen, de ontwaking tot onze innerlijke werkelijkheden, legt zichzelf op als de voorafgaande noodzaak, omdat door deze binnenwaartse zelfvinding de tweede --- de kosmische zelfvinding --- volledig mogelijk kan worden: we moeten ons innerlijke wezen binnengaan en leren erin en ervan te leven; het uiterlijke denkvermogen en leven en lichaam moeten voor ons alleen een voorkamer worden. Alles wat we aan de buitenkant zijn, wordt inderdaad geconditioneerd door wat vanbinnen is, verborgen, in onze innerlijke diepten en schuilhoeken; vandaar komen de geheime initiatieven, de zelfeffectieve formaties; onze inspiraties, onze intuïties, onze levensmotieven, onze voorkeuren van het denkvermogen, de selecties van onze wil worden van daar in werking gesteld, --- zo ver als zij niet gevormd of beïnvloed worden door een aandringen, op gelijke wijze verborgen, van een golf van kosmische invloeden: maar het gebruik, dat we maken van deze tevoorschijn komende vermogens en deze invloeden wordt geconditioneerd, grotendeels bepaald en bovenal zeer veel beperkt door onze buitenste natuur. Deze kennis dan van dit innerlijke initiërende zelf, dat gekoppeld is aan de accurate perceptie van het uiterlijke instrumentele zelf en het deel dat door hen beiden gespeeld wordt in ons bouwwerk, moeten we ontdekken.

Aan de oppervlakte weten we alleen zoveel van ons zelf, als daar geformuleerd is en zelf daarvan alleen een deel; want we zien ons totale oppervlakte wezen in een algemene vaagheid, bestempeld en verdeeld door punten of beelden van precisie: zelfs wat we ontdekken door een mentale introspectie is alleen een som van secties; het totale beeld en besef van onze persoonlijke formatie ontsnapt onze notie. Maar er is ook een verdraaiende actie, die zelfs deze beperkte zelfkennis verduistert en misvormt; onze zelfkijk wordt bedorven door de voortdurende invloed en binnendringing van ons uiterlijke levenszelf, ons vitale wezen, dat altijd probeert om het denkende denkvermogen haar gereedschap en dienstknecht te maken: want ons vitale wezen is niet bezorgd over zelfkennis, maar over zelfaffirmatie, verlangen, ego. Zij handelt daarom voortdurend op het denkvermogen om voor haar een mentale structuur op te bouwen van het klaarblijkelijke zelf, dat deze doeleinden kan dienen; ons denkvermogen wordt overgehaald om aan ons en anderen een gedeeltelijk fictief representatief beeld te presenteren van onszelf, dat onze zelfaffirmatie ondersteunt, onze verlangens en handelingen rechtvaardigt, ons ego verzorgt. Deze vitale interventie is inderdaad niet altijd in de richting van zelfrechtvaardiging en verklaring; het neigt soms naar zelfvermindering en een morbide en overdreven zelfkritiek: maar dit is ook een egostructuur, een omgekeerd en negatief egoïsme, een houding of pose van het vitale ego. Want in dit vitale ego is er regelmatig een mengsel van de charlatan en de kwakzalver, de poseur en de acteur; zij neemt voortdurend een rol op en speelt het voor zichzelf en voor anderen als haar publiek. Een georganiseerde zelfdeceptie wordt zo toegevoegd aan en georganiseerde zelfonwetendheid; alleen door naar binnen te gaan en deze dingen bij hun bron te zien, kunnen uit deze duisternis en verwarring komen.

Want een groter mentaal wezen is daar in ons, een groter innerlijk vitaal wezen, zelfs een groter innerlijk subtiel-fysiek wezen, anders dan ons oppervlakte lichaamsbewustzijn, en door er naar binnen te gaan of het te worden, ons ermee identificeren, kunnen we de bronnen observeren van onze gedachten en gevoelens, de bronnen en motieven van onze handeling, de werkende energieën, die onze oppervlakte persoonlijkheid opbouwen. Want we ontdekken en kunnen het innerlijke wezen kennen, dat heimelijk denkt en waarneemt in ons, het vitale wezen, dat heimelijk voelt en handelt op het leven door ons, het subtiel-fysieke wezen, dat heimelijk ontvangt en antwoordt op de contacten van dingen door ons lichaam en haar organen. Ons oppervlakte denken, voelen, emotie is een complexiteit en verwarring van impulsen van binnenuit en invloeden van buiten ons; onze rede, onze organiserende intelligentie kan er alleen een onvolmaakte orde aan opleggen: maar hier vanbinnen vinden we de gescheiden bronnen van onze mentale, onze vitale en onze fysieke energieën en kunnen duidelijk de zuivere werkingen zien, de onderscheiden vermogens, de samenstellende elementen van ieder en hun samenspel in een helder licht en zelfvisie. We vinden, dat de tegenstellingen en de worstelingen van ons oppervlakte bewustzijn grotendeels het gevolg zijn van de tegengestelde of wederzijds disharmonische tendensen van ons mentale, vitale en fysieke delen die tegengesteld zijn en niet verzoend met elkaar en deze weer tot de disharmonie van vele verschillende innerlijke mogelijkheden van ons wezen en zelfs van verschillende persoonlijkheden op ieder niveau in ons, die achter de samen gemengde dispositie en verschillende tendensen zijn van onze oppervlakte natuur. Maar terwijl aan de oppervlakte hun actie samen gemengd, verward, en in conflict is, kunnen zij hier in onze diepten gezien worden en aan gewerkt worden in hun onafhankelijke en gescheiden natuur en actie en een harmonisatie van hen door het mentale wezen in ons, leider van het leven en lichaam, [60] --- of beter, door een centrale psychische entiteit, --- is niet zo moeilijk, mits we de juiste psychische en mentale wil hebben in de inspanning: want als we met het vitale ego motief de binnengang maken in het sublieme wezen, kan het resulteren in serieuze gevaren en rampspoed of tenminste in een overdrijving van het ego, zelfaffirmatie en verlangen, een vergrote en krachtigere onwetendheid in plaats van een vergrote en krachtigere kennis. Bovendien vinden we in dit innerlijke of subliminale wezen de middelen van directe onderscheiding tussen wat oprijst van binnen uit en wat tot ons komt van buitenaf, van anderen of van de universele Natuur en het wordt mogelijk om een controle uit te voeren, een keuze, een vermogen van gewilde ontvangst, weigering en selectie, een helder vermogen van zelfbouw en harmonisatie, die we niet bezitten of zeer onvolmaakt kunnen opereren in onze samengestelde oppervlakte persoonlijkheid, maar dat het privilege is van onze innerlijke Persoon. Want door deze binnengang in de diepten is het innerlijke wezen, niet langer nogal gesluierd, niet langer verplicht om een fragmentarische invloed uit te oefenen op zijn uiterlijke instrumentale bewustzijn, in staat om zichzelf meer lichtend te formuleren in ons leven in het fysieke universum.

In haar essentie heeft de kennis van het innerlijke wezen dezelfde elementen als de oppervlaktekennis van het uiterlijke denkvermogen, maar er is tussen hen het verschil van een halve blindheid en een grotere helderheid van bewustzijn en visie tengevolge van een meer directe en krachtige instrumentatie en een betere opstelling van de elementen van kennis. Kennis door identiteit, aan de oppervlakte een vaag inherent besef van ons zelfbestaan en een partiele identificatie met onze innerlijke bewegingen, kan hier zichzelf verdiepen en vergroten van die onduidelijke essentiële perceptie en beperkte sensatie naar een helder en direct intrinsiek gewaarzijn van de hele entiteit van binnen: we kunnen het bezit binnengaan van ons hele bewuste mentale wezen en levenswezen en een dichte intimiteit bereiken van direct binnendringend en omsluitend contact met de totale bewegingen van onze mentale en vitale energie; we ontmoeten duidelijk en van dichtbij en zijn --- maar vrijer en met meer begrip --- alle wordingen van onszelf, de hele zelfexpressie van de Purusha op de huidige niveaus van onze natuur. Maar er kan ook of er kan samen met deze intimiteit van kennis een onthechte observatie zijn van de handelingen van de natuur door de Purusha en een grote mogelijkheid, door deze dubbele status van kennis, van een volledige controle en begrip. Alle bewegingen van het oppervlakte wezen kunnen gezien worden met een volledige onthechting, maar ook met een direct zicht in het bewustzijn, waarmee de zelfbegoochelingen en fouten van het zelf van het uiterlijke bewustzijn kunnen worden verdreven; er is een scherpere mentale visie, een helderder en meer accuraat mentaal gevoel van ons subjectief worden, een visie, die onmiddellijk de hele natuur kent, ordent en beheerst. Wanneer de psychische en mentale delen in ons sterk zijn, komt het vitale onder de beheersing en leiding tot een hoogte, die bijna onmogelijk is voor de oppervlakte mentaliteit; zelfs het lichaam en de fysieke energieën kunnen opgenomen worden door het innerlijke denkvermogen en wil en veranderd in een meer plastische instrumentatie van de ziel, het psychische wezen. Aan de andere kant, wanneer mentale en psychische delen zwak zijn en het vitale sterk en onhandelbaar, wordt het vermogen versterkt door binnengaan in het innerlijk vitale, maar onderscheiding en onthechte visie zijn onvoldoende; de kennis, zelfs wanneer toegenomen in kracht en reikwijdte, blijft troebel en misleidend; intelligente zelfcontrole kan plaats maken voor een grote ongedisciplineerde impuls of een rigide gedisciplineerde, maar misleide egoïstische handeling. Want het subliminale is nog een beweging van de Kennis-onwetendheid; zij heeft een grotere kennis in zich, maar ook de mogelijkheid van een grotere door een meer zelfaffirmerende onwetendheid. Dit komt, omdat, ofschoon een toegenomen kennis hier normaal is, het niet onmiddellijk een integrale kennis is: een gewaarzijn door direct contact, wat het principiële vermogen van het subliminale is, is daar niet voldoende voor; want het kan contact zijn met grotere wordingen en vermogens van de Kennis, maar ook met grotere wordingen en vermogens van de Onwetendheid.

Maar het subliminale wezen heeft ook een groter direct contact met de wereld; zij is niet begrensd, zoals het oppervlakte Denkvermogen, tot de interpretatie van zintuigbeelden en zintuigvibraties, aangevuld door de mentale en vitale intuïtie en rede. Er is inderdaad een innerlijk besef in de subliminale natuur, een subtiel besef van zicht, gehoor, gevoel, reuk en smaak; maar deze zijn niet beperkt tot de creatie van beelden van dingen, die behoren tot de fysieke omgeving, --- zij kunnen aan het bewustzijn visuele, auditieve, tastbare en andere beelden en vibraties presenteren van dingen voorbij de beperkte reeks van de fysieke zintuigen of van die behoren tot andere niveaus of sferen van bestaan. Dit innerlijke besef kan beelden, taferelen, geluiden creëren of presenteren, die eerder nogal symbolisch zijn dan actueel of die mogelijkheden presenteren in formatie, suggesties, gedachten, ideeën, intenties van andere wezens, beeldvormen ook van vermogens of potenties in de universele Natuur; er is niets, dat zij niet kan uitbeelden of visualiseren of veranderen in zintuiglijke formaties. Het subliminale en niet het uiterlijke denkvermogen bezit in werkelijkheid de vermogens van telepathie, helderziendheid, tweede gezicht en andere supernormale faculteiten, wiens gebeurtenis in het oppervlaktebewustzijn het gevolg is van openingen of scheuren in de muur, die opgericht is door het ongeziene werk van individualisatie van de uiterlijke persoonlijkheid en opgesteld tussen zichzelf en het innerlijke domein van ons wezen. Er moet echter opgemerkt worden dat tengevolge van deze complexiteit de actie van het subliminale besef verwarrend of misleidend kan zijn, speciaal als het geïnterpreteerd wordt door het uiterlijke denkvermogen, voor wie het geheim van haar werkingen onbekend is en haar principes van tekenconstructie en symbolische beeldtaal vreemd; een groter innerlijk vermogen van intuïtie, tact, onderscheiding is nodig om haar beelden en ervaringen juist te beoordelen en interpreteren. Het is nog een feit, dat zij immens toevoegen aan ons mogelijke gebied van kennis en de nauwe limieten verwijden, waarin ons zintuiggebonden uiterlijke fysieke bewustzijn begrensd is en gevangengezet.

Maar belangrijker is het vermogen van het subliminale om binnen te gaan in een direct contact van bewustzijn met ander bewustzijn of met objecten, om te handelen zonder ander instrumentarium, door een essentieel begrip, inherent in haar eigen substantie, door een directe mentale visie, door een direct gevoel van dingen, zelfs door een dichtbije ontwikkeling en een intieme penetratie en een terugkeer met de inhouden, van wat omsloten is of binnengedrongen, door een directe aanduiding of impact op de substantie van het denkvermogen zelf, niet door uitwendige tekens of beelden, --- een openbarende aanduiding of een zelfcommunicerende invloed van gedachten, gevoelens, krachten. Door deze middelen verkrijgt het innerlijke wezen een onmiddellijke, intieme en accurate spontane kennis van personen, van objecten, van de verborgen en voor ons ontastbare energieën van de wereld-Natuur, die ons omringen en van invloed zijn op onze eigen persoonlijkheid, fysiekheid, denkvermogenkracht en levenskracht. In onze oppervlakte mentaliteit zijn we soms gewaar van een bewustzijn, dat de gedachten en innerlijke reacties van anderen kan voelen of weten of gewaar kan worden van objecten of gebeurtenissen zonder enige waarneembare zintuiginterventie of op een andere manier vermogens uitvoeren, die supernormaal zijn voor onze gewone capaciteit; maar deze capaciteiten zijn toevallig, rudimentair, vaag. Hun bezit is juist voor onze besloten subliminale zelf en, wanneer zij tevoorschijn komen, is het door een aan de oppervlakte komen van haar vermogens en werkingen. Deze tevoorschijn komende werkingen van het subliminale wezen of enige van hen zijn nu fragmentarisch bestudeerd onder de naam van psychische fenomenen, --- ofschoon zij gewoonlijk niets te maken hebben met de psyche, de ziel, de meest innerlijke entiteit in ons, maar alleen met het innerlijke denkvermogen, het innerlijke vitale, de subtiel-fysieke delen van ons subliminale wezen; maar de resultaten kunnen niet afdoende zijn of voldoende uitvoerig, omdat er naar hen gezocht wordt met methoden van onderzoek en experiment en standaarden van bewijs, die passen bij het oppervlakte denkvermogen en zijn systeem van kennis door indirect contact. Onder deze condities kunnen zij alleen onderzocht worden in zover als zij in staat zijn zich te manifesteren in dat denkvermogen, waarvoor zij exceptioneel, abnormaal of supernormaal zijn, en daarom vergelijkbaar zeldzaam, moeilijk, onvolledig in hun gebeurtenis. Alleen wanneer we de muur kunnen openen tussen het uiterlijke denkvermogen en het innerlijke bewustzijn, waarvoor zulke fenomenen normaal zijn, of wanneer we vrijelijk naar binnen kunnen gaan en er verblijven, kan dit gebied van kennis waarlijk uitgelegd worden en toegevoegd aan ons totale bewustzijn en opgenomen in het gebied van werking van onze ontwaakte kracht van de natuur.

In ons oppervlakte denkvermogen hebben we geen direct middel om zelfs andere mensen te kennen, die van onze eigen soort zijn en een zelfde geestesgesteldheid hebben en vitaal en fysiek op hetzelfde model gebouwd zijn. We kunnen een algemene kennis verkrijgen van het menselijke denkvermogen en het menselijke lichaam en het op hen toepassen met hulp van de vele constante en gewone uiterlijke tekens van de menselijke innerlijke bewegingen, waar we bekend mee zijn; deze beknopte beoordelingen kunnen verder aangevuld worden door onze ervaringen van persoonlijk karakter en gewoonten, door instinctieve toepassing van de zelfkennis, die we hebben voor ons begrip en beoordeling van anderen, door gevolgtrekking uit spraak en gedrag, door inzicht van observatie en inzicht van sympathie. Maar de resultaten zijn altijd onvolledig en zeer frequent teleurstellend: onze gevolgtrekkingen zijn net zo vaak als niet foutieve constructies, onze interpretatie van de uiterlijke tekenen een misplaatst giswerk, onze toepassing van algemene kennis of onze zelfkennis, verbijsterd door ontwijkende factoren van persoonlijk verschil, juist ons inzicht onzeker en onbetrouwbaar. Menselijke wezens leven daarom als vreemden voor elkaar, op zijn hoogst verbonden door een erg gedeeltelijke sympathie en wederzijdse ervaring; we kennen niet genoeg, kennen niet zo goed als we onszelf kennen --- en dat zelf is weinig --- zelfs die ons nabij zijn. Maar in het subliminale innerlijke bewustzijn is het mogelijk om direct gewaar te worden van de gedachten en de gevoelens om ons heen, om hun impact te voelen, om hun bewegingen te zien; een denkvermogen en een hart lezen wordt minder moeilijk, een minder onzeker waagstuk. Er is een constante mentale, vitale, subtiel-fysieke uitwisseling gaande tussen allen, die elkaar ontmoeten of samenleven, waarvan zij zelf onbewust zijn, behalve in zover als haar invloeden en wederzijdse doordringingen hen raken als waarneembare resultaten van spraak en handeling en uiterlijk contact: voor het grootste deel is het subtiel en onzichtbaar, dat deze uitwisseling plaatsvindt; want zij handelt indirect, terwijl zij de subliminale delen aanraakt en door hen de uiterlijke natuur. Maar wanneer we bewust worden in deze subliminale delen, brengt dat ook bewustzijn van al deze interactie en subjectieve uitwisseling en wederzijdse vermenging, met het resultaat, dat we niet langer onvrijwillige onderwerpen hoeven te zijn van hun invloed en consequentie, maar kunnen accepteren of weigeren, onszelf verdedigen of isoleren. Tegelijkertijd hoeft onze handeling naar anderen niet langer onwetend of onvrijwillig te zijn en vaak onopzettelijk schadelijk; het kan een bewuste hulp zijn, een lichtende uitwisseling en een vruchtbare aanpassing, een benadering naar een innerlijke begrip of vereniging, niet zoals nu een afscheidende associatie met alleen een beperkte intimiteit of eenheid, beperkt door veel onbegrip en vaak belast of in gevaar gebracht door een massa onbegrip, van wederzijds verkeerde interpretatie en fouten.

Even belangrijk zou de verandering zijn in onze omgang met de onpersoonlijke krachten van de wereld, die ons omgeven. Deze kennen we alleen door hun resultaten, door het weinige, dat we kunnen bemachtigen van hun zichtbare handeling en consequentie. Onder hen hebben we meestal enige kennis van de fysieke wereldkrachten, maar we leven voortdurend in het midden van een maalstroom van ongeziene mentale krachten en levenskrachten, waar we niets van weten, wij zijn zelfs niet gewaar van hun bestaan. Voor al deze ongeziene beweging en actie kan het subliminale innerlijke bewustzijn ons gewaarzijn openen, want zij heeft een kennis er van door direct contact, door innerlijke visie, door een psychische gevoeligheid; maar in het heden kan zij onze stompzinnige oppervlakkigheid en uiterlijkheid alleen verlichten door onverklaarde waarschuwingen, voorgevoelens, aantrekkingen en afstotingen, ideeën, suggesties, duistere intuïties, het weinige, dat zij er onvolmaakt door kan krijgen naar de oppervlakte. Het innerlijke wezen neemt niet alleen direct en concreet contact op met de onmiddellijke beweegreden en beweging van deze universele krachten en voelt de resultaten van hun huidige actie, maar hij kan tot op zekere hoogte hun verdere actie voorspellen of voorzien; er is een groter vermogen in onze subliminale delen om de tijdbarrière te boven te komen, om het besef van de vibratie van komende gebeurtenissen te hebben of te voelen, van verre gebeurtenissen, zelfs om in de toekomst te kijken. Het is juist, dat deze kennis, die bij het subliminale wezen hoort, niet volledig is; want het is een mengsel van kennis en onwetendheid en zij is in staat tot foutieve zowel als ware perceptie, omdat zij niet werkt met kennis door identiteit, maar met een kennis door direct contact en dit is ook een afscheidende kennis, ofschoon zelfs intiemer in afscheiding dan wat dan ook beheerst wordt door onze oppervlakte natuur. Maar de gemengde capaciteit van de innerlijke mentale en vitale natuur voor een grotere onwetendheid zowel als voor een grotere kennis kan genezen worden door nog dieper erachter te gaan naar de psychische entiteit, die ons individuele leven en lichaam ondersteunt. Er is inderdaad een zielpersoonlijkheid, representatief voor deze entiteit, al binnen ons opgebouwd, die een fijn psychisch element naar voren brengt in ons natuurlijke wezen: maar deze fijnere factor in onze normale opmaak is nog niet dominant en heeft alleen een beperkte actie. Onze ziel is nog niet de openlijke gids en meester van ons denken en handelingen; hij is afhankelijk van de mentale, vitale, fysieke instrumenten voor zelfuitdrukking en wordt voortdurend overmeesterd door ons denkvermogen en levenskracht: maar wanneer hij er eenmaal in kan slagen om in constante verbinding met zijn eigen grotere verborgen werkelijkheid, --- en dit kan alleen gebeuren, wanneer we diep in onze subliminale delen gaan --- is hij niet langer afhankelijk, hij kan krachtig en soeverein worden, gewapend met een intrinsieke spirituele perceptie van de waarheid van dingen en een spontane onderscheiding, die die waarheid scheidt van de valsheid van de Onwetendheid en Onbewustheid, het goddelijke en ongoddelijke onderscheidt in de manifestatie en zo de lichtende leider kan zijn van onze andere delen van de natuur. Wanneer dit gebeurt, kan er inderdaad een keerpunt zijn naar een integrale transformatie en een integrale kennis.

Dit zijn de dynamische werkingen en pragmatische waarden van de subliminale cognitie; maar wat ons aangaat in ons huidige onderzoek is om van zijn manier van handelen het exacte karakter te leren van deze diepere en grotere cognitie en hoe zij gerelateerd is tot de ware kennis. Haar hoofdkarakter is een kennis door direct contact van bewustzijn met haar object of van bewustzijn met ander bewustzijn; maar tenslotte ontdekken we, dat dit vermogen een uitkomst is van een geheime kennis door identiteit, een vertaling ervan in een afscheidend gewaarzijn van dingen. Want, zoals in het indirecte contact, dat behoort bij ons normale bewustzijn en oppervlakte cognitie, de ontmoeting of frictie van het levende wezen met het bestaan buiten de vonk van bewuste kennis ontwaakt, zo zet hier een of ander contact een preëxistente geheime kennis in beweging en brengt haar naar de oppervlakte. Want bewustzijn is een in het subject en het object en in het contact van bestaan met bestaan brengt deze entiteit de slapende kennis van dit andere zelf buiten zich aan het licht of ontwaakt het in het zelf. Maar terwijl deze preëxistente kennis opkomt in het oppervlakte denkvermogen als een verkregen kennis, rijst het in het subliminale als een gezien ding, opgevangen van binnen, herinnerd als het ware, of, wanneer het volledig intuïtief is, zelfevident voor het innerlijke gewaarzijn; of het wordt naar binnen genomen uit het aangeraakte object, maar met een onmiddellijke respons als op iets intiem herkenbaar. In het oppervlakte bewustzijn representeert kennis zichzelf als een waarheid van buiten gezien, op ons geworpen vanuit het object, of als een respons op zijn aanraking op het zintuig, een waarnemende reproductie van zijn objectieve actualiteit. Ons oppervlakte denkvermogen is genoodzaakt om zichzelf deze rekenschap te geven van zijn kennis, omdat de muur tussen zichzelf en de buitenwereld doorboord is door de poorten van het zintuig en hij kan door deze poorten het oppervlak opvangen van uiterlijke objecten, ofschoon niet wat in hen is, maar er is geen zodanige kant en klare opening tussen zichzelf en zijn eigen innerlijke wezen: omdat hij niet in staat is om te zien, wat binnen zijn diepere zelf is of het proces niet kan observeren van de kennis, die van binnen komt, heeft hij geen andere keuze dan te accepteren, wat hij ziet, het uiterlijke object, als de oorzaak van zijn kennis. Zo representeert al onze mentale kennis zich aan ons als objectief, een waarheid, opgelegd aan ons van buitenaf; onze kennis is een reflectie of responsieve constructie, die in ons een beeld of plaatje reproduceert of een mentaal schema van iets, dat niet in ons eigen wezen is. In feite is het een verborgen diepere respons op het contact, een respons, die van binnen komt, die vandaar een innerlijke kennis opwerpt van het object, het object, dat zelf een deel is van ons grotere zelf; maar tengevolge van de dubbele sluier, de sluier tussen ons innerlijke zelf en ons onwetende oppervlakte zelf en de sluier tussen dat oppervlakte zelf en het aangeraakte object, is het alleen een onvolmaakt beeld of representatie van de innerlijke kennis, die aan de oppervlakte gevormd wordt.

Deze verwantschap, deze besloten methode van onze kennis, duister en niet evident voor onze huidige geestesgesteldheid, wordt duidelijk en evident, wanneer het subliminale innerlijke wezen haar grenzen breekt van individualiteit en, terwijl zij ons oppervlakte denkvermogen met zich draagt, het kosmische bewustzijn binnengaat. Het subliminale is gescheiden van het kosmische door een beperking door de subtielere lagen van ons wezen, zijn mentale, vitale, subtiel-fysieke lagen, juist zoals de oppervlaktenatuur gescheiden is van de universele Natuur door de grove fysieke laag, het lichaam; maar de omringende muur eromheen is transparanter, is inderdaad minder een muur, dan een omheining. Het subliminale heeft naast een formatie van bewustzijn, die zichzelf projecteert voorbij al deze lagen en een omhullende vormt, een omgevend deel van zichzelf, waardoor zij de contacten ontvangt van de wereld en gewaar kan worden van hen en omgaan met hen, voordat zij binnenkomen. Het subliminale is in staat om dit omgevende omhulsel eindeloos te verwijden en meer en meer haar zelfprojectie te vergroten in het kosmische bestaan om haar heen. Er komt een punt, waar zij helemaal door de afscheiding heen kan breken, zich met het kosmische wezen kan verenigen en identificeren, zichzelf universeel voelen, een met al het bestaan. In deze vrijheid van toegang tot het kosmische zelf en de kosmische natuur is er een grote bevrijding van het individuele wezen; hij neemt een kosmisch bewustzijn aan, wordt het universele individu. Zijn eerste resultaat, wanneer het volledig is, is de realisatie van de kosmische geest, het ene zelf, dat het universum bewoont, en deze vereniging kan zelfs een verdwijning naar voren brengen van het besef van individualiteit, een samengaan van het ego met het wereldwezen. Een ander algemeen resultaat is een volledige openheid voor de universele Energie, zodat gevoeld wordt, dat zij handelt door het denkvermogen en leven en lichaam en het besef van individuele actie vermindert. Maar meer gewoonlijk zijn er resultaten van minder amplitude; er is een direct gewaarzijn van het universele wezen en de universele natuur, er is een grotere openheid van het denkvermogen voor het kosmische Denkvermogen en zijn energieën, voor het kosmische Leven en haar energieën, voor kosmische Materie en haar energieën. Een zeker besef van eenheid van het individu met het kosmische, een perceptie van de wereld, die gehouden wordt in iemands bewustzijn, zowel als van zijn eigen intieme opname in het bewustzijn van de wereld kan frequent worden en constant bij deze opening; een groter gevoel van eenheid met andere wezens is haar natuurlijke consequentie. Het bestaan van het kosmische Wezen wordt dan een zekerheid en een werkelijkheid en is niet langer een denkbeeldige perceptie.

Maar het kosmische bewustzijn van dingen is gebaseerd op kennis door identiteit; want de universele Geest kent zichzelf als het Zelf van allen, kent allen als zichzelf en in zichzelf, kent alle natuur als deel van zijn natuur. Hij is een met alles, dat hij bevat en kent het door die identiteit en door een omvattende nabijheid; want er is tegelijkertijd een identiteit en een erboven gaan en, terwijl er vanuit het standpunt van identiteit een eenheid is en volledige kennis, zo is er vanuit het standpunt van erboven gaan een opname en een penetratie, een omsluitende cognitie van ieder ding en alle dingen, een doordringend besef en visie van ieder ding en alle dingen. Want de kosmische Geest bewoont ieder en allen, maar er is meer dan allen; er is daarom in zijn zelfzicht en wereldzicht een scheidend vermogen, dat verhindert, dat het kosmische bewustzijn opgesloten wordt in de objecten en wezens, waarin zij verblijft: zij verblijft in hen als een allesdoordringende geest en vermogen; welke individualisatie ook plaats vindt, is passend bij de persoon of object, maar is niet bindend voor het kosmische Wezen. Hij wordt ieder ding zonder vermindering van zijn eigen groter alles bevattend bestaan. Hier is dan een grote universele identiteit, die kleinere identiteiten bevat; want welke scheidende cognitie er ook bestaat in het kosmische bewustzijn of er in binnengaat, moet gebaseerd zijn op deze dubbele identiteit en het niet tegenspreken. Als er enige noodzaak is van terugtrekken en een kennis door afscheiding plus contact, is het nog een afgescheidenheid in identiteit, een contact in identiteit; want het object, dat omsloten is, is deel van het zelf van dat wat haar bevat. Alleen wanneer een meer drastische afgescheidenheid tussenbeide komt, sluiert de identiteit zichzelf en werpt hij een mindere kennis op, direct of indirect, die niet gewaar is van zijn bron; toch is het altijd de zee van identiteit, die de golven naar de oppervlakte opwerpt of de spray van een directe of indirecte kennis.

Dit is aan de kant van het bewustzijn; aan de kant van handeling, van de kosmische energieën, wordt gezien, dat zij bewegen in massa's, golven, stromen, terwijl zij constant wezens en objecten, bewegingen en gebeurtenissen samenstellen en ontbinden, hen binnengaan, door hen heen gaan, zichzelf in hen vormen, zichzelf van hen uitwerpen op andere wezens en objecten. Ieder natuurlijk individu is een ontvanger van deze kosmische krachten en een dynamo voor hun verspreiding; er gaat van ieder naar ieder een voortdurende stroom van mentale en vitale energieën, en deze stromen ook niet minder dan de krachten van de fysieke Natuur in kosmische golven en stromen. Deze hele actie is gesluierd voor het directe besef en kennis van ons oppervlakte denkvermogen, maar zij wordt gekend en gevoeld door het innerlijke wezen, ofschoon alleen door een direct contact; wanneer het wezen binnengaat in het kosmische bewustzijn, is hij nog wijder, inclusiever, intiemer gewaar van dit spel van kosmische krachten. Maar ofschoon de kennis dan completer is, kan de dynamisering van deze kennis alleen gedeeltelijk zijn; want terwijl een fundamentele of statische unificatie met het kosmische zelf mogelijk is, moet de actieve dynamische unificatie met de kosmische Natuur onvolledig zijn. Op het niveau van het denkvermogen en leven, zelfs met het verlies van het besef van een gescheiden zelfbestaan, moeten deze energieën juist in hun natuur een selectie door individualisatie zijn; hun actie is die van de kosmische Energie, maar de individuele formatie ervan in de levende dynamo blijft de methode van haar werking. Want juist het gebruik van de dynamo van individualiteit is om geselecteerde energieën te selecteren, te concentreren en te formuleren en hen te werpen in gevormde en gekanaliseerde stromen: de stroom van een totale energie zou betekenen, dat deze dynamo geen verder nut had, vernietigd kon worden of buiten werking gesteld; in plaats van een activiteit van het individuele denkvermogen, leven, lichaam, zou er alleen een individueel maar onpersoonlijk centrum of kanaal zijn, waardoor de universele krachten onbelemmerd en niet selectief zouden stromen. Dit kan gebeuren, maar het zou een hogere vergeestelijking inhouden, die ver het normale mentale niveau te boven gaat. In de statische overmeestering van de kosmische kennis door identiteit kan het geuniversaliseerde subliminale zichzelf een voelen met het kosmische zelf en het geheime zelf van alle anderen: maar de dynamisering van die kennis zou niet verder gaan dan een vertaling van dit besef van identiteit in een groter vermogen en intimiteit van een direct contact van bewustzijn met allen, een grotere, intiemere, krachtigere en doeltreffendere invloed van de kracht van bewustzijn op dingen en personen, een capaciteit ook van een effectieve opvang en penetratie, van een gedynamiseerde intieme visie en gevoel en andere vermogens van cognitie en handeling, die behoren bij deze grotere natuur.

In het subliminale, zelfs vergroot in het kosmische bewustzijn, krijgen we daarom een grotere kennis, maar geen volledige en oorspronkelijke kennis. Om verder te gaan en te zien wat de kennis door identiteit is in zijn zuiverheid en op welke manier en in hoeverre hij de andere vermogens van kennis voortbrengt, toestaat of gebruikt, moeten we verder gaan dan het innerlijke denkvermogen en leven en subtiel-fysieke naar de andere twee uiteinden van het subliminale, het onderbewuste ondervragen en met het superbewuste in contact komen of er in binnengaan. Maar in het onderbewuste is alles blind, een duister universalisme, zoals gezien is in het massabewustzijn, een duister individualisme, ofwel abnormaal voor ons of verkeerd gevormd en instinctief: hier in het onderbewuste is een duistere kennis door identiteit, zoals we al vinden in het Onbewuste, de basis, maar zij openbaart zichzelf en haar geheimen niet. De superieure superbewuste gebieden zijn gebaseerd op het spirituele bewustzijn, vrij en lichtend, en daar kunnen we het originele vermogen van kennis traceren en de oorsprong en het verschil waarnemen van de twee onderscheiden ordes, kennis door identiteit en gescheiden kennis.

In het allerhoogste tijdloze Bestaan zijn, zo ver als we haar kennen door reflectie in spiritueel bestaan, bestaan en bewustzijn een. We zijn gewend om bewustzijn te identificeren met zekere werkingen van geestesgesteldheid en besef en, wanneer deze afwezig zijn of verstild, spreken we van die toestand van zijn als onbewust. Maar bewustzijn kan bestaan waar geen openlijke werkingen zijn, geen tekenen, die haar openbaren, zelfs, wanneer zij teruggetrokken is van objecten en geabsorbeerd in zuiver bestaan of verwikkeld in de verschijning van niet-bestaan. Zij is intrinsiek in het wezen, zelfbestaand, niet vernietigd door stilte, door nietsdoen, door versluiering of bedekking, door inerte absorptie of involutie; zij is daar in het wezen, zelfs wanneer haar toestand droomloze slaap lijkt te zijn of een blinde trance of een vernietiging van gewaarzijn of een afwezigheid. In de allerhoogste tijdloze toestand, waar bewustzijn een is met het wezen en immobiel, is het geen gescheiden werkelijkheid, maar eenvoudig en zuiver het zelfgewaarzijn inherent in het bestaan. Er is geen behoefte voor kennis, noch is er enige werking van kennis. Het wezen is zelfevident voor zichzelf: zij hoeft niet naar zichzelf te kijken om zichzelf te kennen of te leren dat zij is. Maar als dit evident waar is voor het zuivere bestaan, is het ook waar voor het primaire Al-Bestaan; want juist zoals spiritueel Zelfbestaan intrinsiek gewaar is van zichzelf, zo is zij intrinsiek gewaar van alles, wat in haar wezen is: dit is niet door een handeling van kennis geformuleerd in een zelfbeschouwing, een zelfobservatie, maar door hetzelfde inherente gewaarzijn; het is intrinsiek al-bewustzijn van alles, wat is, door juist het feit, dat alles zichzelf is. Zo bewust van zijn tijdloze zelfbestaan is de Geest, het Wezen op dezelfde manier gewaar --- intrinsiek, absoluut, totaal, zonder enige noodzaak van kijk of handeling van kennis, omdat hij alles is, --- van Tijd-Bestaan en van alles wat in de Tijd is. Dit is het essentiële gewaarzijn door identiteit; wanneer het toegepast wordt op het kosmische bestaan, zou het een essentieel zelfevident automatisch bewustzijn betekenen van het universum door de Geest, omdat hij alles is en alles zijn wezen is.

Maar er is een andere toestand van spiritueel gewaarzijn, die voor ons een ontwikkeling lijkt te zijn van deze toestand en vermogen van zuiver zelfbewustzijn, misschien zelf een eerste afwijking, maar het is in feite normaal en intiem ervoor; want het gewaarzijn door identiteit is altijd juist de substantie van alle zelfkennis van de Geest, maar het laat in zichzelf, zonder zijn eigen eeuwige natuur te veranderen of te modificeren, een onderdanig en gelijktijdig gewaarzijn toe door opname of door bewoning. Het Wezen, de Zelfbestaande, ziet alle bestaansvormen in zijn ene bestaan; hij bevat hen allen en kent hen als wezen van zijn wezen, bewustzijn van zijn bewustzijn, vermogen van zijn vermogen, zaligheid van zijn zaligheid; hij is tegelijkertijd, noodzakelijkerwijze, het Zelf in hen en kent alles in hen door zijn doordringende inwonende zelfheid: maar toch bestaat al dit gewaarzijn intrinsiek, zelfevident, automatisch, zonder de noodzaak tot enige handeling, beschouwing of handeling van kennis; want kennis is hier geen handeling, maar een zuivere, eeuwigdurende en inherente toestand. Aan de basis van alle spirituele kennis is dit bewustzijn van identiteit en door identiteit, dat eenvoudig alles kent of er gewaar van is als zichzelf. Vertaald naar onze manier van bewustzijn wordt dit de drievoudige kennis, zo geformuleerd in de Upanishad, "Hij die alle bestaansvormen ziet in het Zelf", "Hij, die het Zelf ziet in alle bestaansvormen", "Hij in wie het Zelf alle bestaansvormen is geworden"'--- opname, bewoning en identiteit: maar in het fundamentele bewustzijn is dit zien een spiritueel zelfbesef, een zien, dat zelflicht is van het wezen, geen gescheiden beschouwing of een beschouwing op het zelf, dat dat zelf in object verandert. Maar in deze fundamentele zelfervaring kan een beschouwing van bewustzijn manifesteren, dat, ofschoon inherent mogelijk, een onvermijdelijk zelfbesloten vermogen van de geest, geen eerste actief element is van de geabsorbeerde intrinsieke zelf-lichtendheid en zelfevidentie van het allerhoogste bewustzijn. Deze beschouwing behoort bij of brengt een andere toestand binnen van het allerhoogste spirituele bewustzijn, een toestand, waarin kennis, zoals wij het kennen, begint; er is een toestand van bewustzijn en erin, intiem ervoor, is er een handeling van weten: de Geest beschouwt zichzelf, hij wordt de kenner en het gekende, op een bepaalde manier het subject en object --- of eerder het subject-object in een --- van zijn eigen zelfkennis. Maar deze beschouwing, deze kennis is nog intrinsiek, nog zelfevident, een handeling van identiteit; er is geen begin van wat we ervaren als gescheiden kennis.

Maar, wanneer het subject zich een beetje terugtrekt van zichzelf als object, dan nemen zekere tertiaire vermogens van spirituele kennis, van kennis door identiteit, hun eerste oorsprong. Er is een spirituele intieme visie, een spirituele doordringende ingang en penetratie, een spiritueel gevoel, waarin men alles ziet als zichzelf, alles voelt als zichzelf, met alles contact maakt als zichzelf. Er is een vermogen van spirituele perceptie van het object en alles wat het bevat of is, waargenomen in een omsluitende en doordringende identiteit, de identiteit zelf, die de perceptie samenstelt. Er is een spirituele conceptie, die de oorspronkelijke substantie is van het denken, niet het denken dat het onbekende ontdekt, maar dat wat het intrinsiek bekende naar buiten brengt uit zichzelf en het plaatst in zelfruimte, in een uitgebreid wezen van zelfgewaarzijn, als een object van conceptuele zelfkennis. Er is een spirituele emotie, een spiritueel besef, er is een wederzijdse vermenging van eenheid met eenheid, van wezen met wezen, van bewustzijn met bewustzijn, van heerlijkheid van wezen met heerlijkheid van wezen. Er is een vreugde van intieme afgescheidenheid in identiteit, van relaties van liefde, samengebracht met liefde in een allerhoogste eenheid, een heerlijkheid van de vele vermogens, waarheden, wezens van eeuwige eenheid, van de vormen van het Vormloze; het hele spel van het worden in het wezen fundeert haar zelfexpressie op deze vermogens van het bewustzijn van de Geest. Maar in hun spirituele oorsprong zijn deze vermogens essentieel, niet instrumenteel, niet georganiseerd, verzonnen of gecreëerd; zij zijn de lichtende zelfgeware substantie van de spirituele Identieke, die actief gemaakt zijn op zichzelf en in zichzelf, geest gemaakt zicht, de geest, vibrerend als gevoel, de geest, zelflichtend als perceptie en conceptie. Alles is in feite de kennis door identiteit, zelfbekrachtigd, zelfbewegend in zijn veelvoudige zelfheid van een-gewaarzijn. De oneindige zelfervaring van de Geest beweegt tussen zuivere identiteit en een meervoudige identiteit, een heerlijkheid van intiem gedifferentieerde eenheid en een geabsorbeerde zelfverrukking.

Een scheidende kennis komt op, wanneer het besef van differentiatie het besef van identiteit overweldigt; het zelf neemt nog zijn identiteit waar met het object, maar duwt het spel van intieme afgescheidenheid naar haar uiterste. Eerst is er geen besef van het zelf en niet-zelf, maar alleen van het zelf en ander-zelf. Een zekere kennis van identiteit en door identiteit is er nog, maar het neigt eerst overwoekerd te worden, dan ondergedompeld, dan zo vervangen door kennis door uitwisseling en contact, dat zij dient als een secondair gewaarzijn, alsof het een resultaat was en niet langer de oorzaak van het wederzijdse contact, de nog doordringende en omhullende aanraking, de wederzijdse doordringende intimiteit van de gescheiden zelven. Uiteindelijk verdwijnt de identiteit achter de sluier en daar is het spel van wezen met andere wezens, bewustzijn met ander bewustzijn: een onderliggende identiteit is er nog, maar het wordt niet ervaren; haar plaats wordt ingenomen door een direct grijpend en doordringend contact, wederzijds vermengend, wederzijdse verandering. Door deze interactie blijft een meer of minder intieme kennis, wederzijds gewaarzijn, of gewaarzijn van het object mogelijk. Er is geen gevoel van het zelf, dat het zelf ontmoet, maar er is een wederkerigheid; er is nog geen volledige afgescheidenheid, een volledig anderszijn en onwetendheid. Dit is een verminderd bewustzijn, maar zij behoudt enig vermogen van de oorspronkelijke kennis, beperkt door verdeling, door het verlies van haar primaire en essentiële volledigheid, werkend door verdeling, dichtbijheid veroorzakend, maar geen eenheid. Het vermogen van opname van het object in het bewustzijn, van een omgevend gewaarzijn en kennis is er; maar de opname van een nu naar buiten geprojecteerd bestaan moet een element gemaakt worden van ons zelf door een verkregen of herontdekte kennis, door een verblijven van het bewustzijn op het object, een concentratie, een in bezit name ervan als een deel van het bestaan. Het vermogen van penetratie is er, maar zij heeft geen natuurlijke doordringbaarheid en leidt niet naar identiteit; zij verzamelt, wat zij kan, neemt, wat zo is verkregen en draagt de inhouden van het object van kennis naar het subject. Er kan nog een direct en doordringend contact zijn van bewustzijn met bewustzijn, dat een levendige en intieme kennis creëert, maar zij is besloten tot de punten of tot de omvang van het contact. Er is nog een direct besef, bewustzijnszicht, bewustzijnsgevoel, dat kan zien en voelen wat in het object is, zowel als aan zijn buitenkant en oppervlakte. Er is nog een wederzijdse penetratie en wederzijdse verandering tussen wezen en wezen, tussen bewustzijn en bewustzijn, golven van denken, van gevoel, van allerlei soorten energie, die een beweging kunnen zijn van sympathie en vereniging of van oppositie en strijd. Er kan een poging zijn tot vereniging door bezit van anderen of door iemands eigen acceptatie van bezit door een ander bewustzijn of een ander wezen; of er kan een drang zijn naar vereniging door wederzijdse opname, doordringing, wederzijds bezit. Van al deze actie en interactie is de kenner door direct contact gewaar en op deze basis stelt hij zijn relaties op met wereld om hem heen. Dit is de oorsprong van kennis door direct contact van bewustzijn met haar object, wat normaal is voor ons innerlijk wezen, maar vreemd of alleen onvolmaakt bekend voor onze oppervlaktenatuur.

Deze eerste gescheiden onwetendheid is evident nog een spel van kennis, maar van een beperkte gescheiden kennis, een spel van een verdeeld wezen, dat werkt op een werkelijkheid van onderliggende eenheid en alleen een onvolmaakt resultaat bereikt of uitkomst van de besloten eenheid. Het volledige intrinsieke gewaarzijn van identiteit en de handeling van kennis door identiteit behoren bij de hogere hemisfeer van bestaan: deze kennis door direct contact is het hoofdkarakter van de hoogste suprafysieke mentale niveaus van bewustzijn, degene waarvoor ons oppervlakte wezen is ingesloten door een muur van onwetendheid; in een verminderde en meer afgescheiden vorm is zij een bezit van de minder suprafysieke niveaus van het denkvermogen; het is of het kan een element zijn in alles wat suprafysiek is. Het is de hoofdinstrumentatie van ons subliminale zelf, haar centrale middel van gewaarzijn; want het subliminale zelf of innerlijke wezen is een projectie van deze hogere niveaus om het onderbewuste te ontmoeten en zij erft het karakter van het bewustzijn van haar niveaus van oorsprong, waarmee zij intiem geassocieerd is en bij elkaar door verwantschap. In ons uiterlijke wezen zijn we de kinderen van de Onbewustheid; ons innerlijke wezen maakt ons erfgenamen van de hogere hoogten van denkvermogen en leven en geest: hoe meer we binnenwaarts openen, naar binnen gaan, naar binnen leven, ontvangen van vanbinnen, hoe meer we wegtrekken van onderwerping aan onze onbewuste oorsprong en gaan in de richting van alles wat nu superbewust is voor onze onwetendheid.

Onwetendheid wordt volledig met totale afgescheidenheid van wezen tot wezen: het directe contact van bewustzijn met bewustzijn is dan volledig gesluierd of zwaar bedekt, zelfs ofschoon zij nog verdergaat binnen onze subliminale delen, precies zoals er ook, ofschoon geheel besloten en niet onmiddellijk in werking, de onderliggende geheime identiteit en eenheid is. Er is aan de oppervlakte een volledige afgescheidenheid, een verdeling in zelf en niet-zelf; er is de noodzaak van omgaan met het niet-zelf, maar geen direct middel van het kennen of beheersen. De Natuur creëert dan indirecte middelen, een contact door fysieke organen van besef, een penetratie van uitwendige invloeden door zenuwstromen, een reactie van het denkvermogen en zijn coördinaties, die handelen als een hulpmiddel en toevoeging aan de activiteit van de fysieke organen, --- zij allen methoden van een indirecte kennis; want het bewustzijn wordt gedwongen om af te hangen van deze instrumenten en kan niet direct handelen op het object. Aan deze middelen is een rede, intelligentie en intuïtie toegevoegd, die beslagleggen op de communicaties, die zo indirect naar hen gebracht worden, alles in orde brengen, en hun data gebruiken om zoveel kennis en beheersing en bezit te krijgen van het niet-zelf of zoveel partiële eenheid ermee als de oorspronkelijke verdeling toestaat aan het gescheiden wezen. Deze middelen zijn klaarblijkelijk onvoldoende en vaak inefficiënt, en de indirecte basis van de werkingen van het denkvermogen beïnvloedt kennis met een fundamentele onzekerheid; maar deze initiële ontoereikendheid is inherent juist in de natuur van ons materiele bestaan en van al het nog niet gebrachte bestaan, dat tevoorschijn komt uit het Onbewuste.

De Onbewustheid is een inverse reproductie van het allerhoogste superbewustzijn: zij heeft dezelfde absoluutheid van wezen en automatische actie, maar in een uitgestrekte verwikkelde trance; zij gaat verloren in zichzelf, ondergedompeld in haar eigen afgrond van oneindigheid. In plaats van een lichtende absorptie in zelfbestaan is er een duistere involutie in, de duisternis gesluierd in duisternis van de Rig Veda, tama āsīt tamasā gūḍham, die haar laat lijken op Niet-Bestaan; in plaats van een lumineus inherent zelfgewaarzijn is er een bewustzijn, dat ondergedompeld is in een afgrond van zelfvergetelheid, inherent in het wezen, maar niet ontwaakt in het wezen. Toch is dit verwikkelde bewustzijn nog een besloten kennis door identiteit; zij draagt in zich het gewaarzijn van alle waarheden van bestaan, verborgen in haar donkere oneindigheid en wanneer zij handelt en schept, --- maar zij handelt eerst als Energie en niet als Bewustzijn, --- wordt alles opgesteld met een de precisie en perfectie van een intrinsieke kennis. In alle materiele dingen huist een stom en verwikkeld Werkelijk-Idee, een substantiële en zelfeffectieve intuïtie, een oogloze exacte perceptie, een automatische intelligentie, die zijn niet uitgedrukte en ongedachte concepties uitwerkt, een blind ziende zekerheid van zicht, een domme onfeilbare zekerheid van onderdrukt gevoel, dat bedekt is in ongevoeligheid, dat alles beïnvloedt, dat beïnvloed moet worden. Deze hele toestand en handeling van de Onbewuste komt zeer evident overeen met dezelfde toestand en handeling van het zuivere Superbewustzijn, maar vertaald in termen van zelfduisternis in plaats van het oorspronkelijke zelflicht. Intrinsiek in de materiele vorm zijn deze vermogens niet in bezit van de vorm, maar werken toch in haar stomme onderbewuste.

Wij kunnen in deze kennis duidelijk de stadia begrijpen van de verschijning van bewustzijn van involutie tot haar geëvolueerde verschijning, waarvan we reeds enige algemene conceptie geprobeerd hebben. Het materiele bestaan heeft alleen een fysieke, geen mentale individualiteit, maar er is een subliminale Aanwezigheid er in, de ene Bewuste in onbewuste dingen, die de werking bepaalt van de haar inwonende energieën. Wanneer, zoals bevestig is, een materieel object de indrukken ontvangt en behoudt van de contacten van dingen er om heen en energieën ervan uitstralen, zodat een verborgen kennis gewaar kan worden van haar verleden, ons bewust kan maken van deze emanerende invloeden, moet het intrinsieke ongeorganiseerde Gewaarzijn, dat de vorm binnendringt, maar nog niet verlicht, de oorzaak zijn van deze ontvankelijkheid en deze capaciteiten. We zien van buitenaf, dat materiele objecten, zoals planten en mineralen hun vermogens, eigenschappen en inherente invloeden hebben, maar omdat er geen faculteit is of middel van communicatie, kunnen hun invloeden alleen door in contact gebracht te worden met persoon of object of door een bewust gebruik door levende wezens actief worden, --- een zodanig gebruik is de praktische kant van meer dan een menselijke wetenschap. Maar nog steeds zijn deze vermogens en invloeden attributen van het Wezen, niet van hoofdzakelijk onbepaalde substantie, zij zijn krachten van de Geest, die tevoorschijn komen door Energie uit zijn zelfgeabsorbeerde Onbewustheid. Deze eerste ruwe mechanische handeling van een inherente geabsorbeerde bewuste energie opent in de primaire vormen van het leven in submentale levensvibraties, die een verwikkelde sensatie inhouden; er is een zoeken naar groei, licht, lucht, levensruimte, een blind naar buiten voelen, dat nog intern is en begrensd binnen het immobiele wezen, niet in staat om haar instincten te formuleren, te communiceren, zichzelf te naar buiten te brengen. Een immobiliteit, die niet georganiseerd is om levende relaties te vestigen, zij verdraagt en absorbeert contacten, legt hen onvrijwillig op, maar kan hen niet vrijwillig opleggen; de onbewustheid is nog dominant, werkt alles nog uit door de geheime verwikkelde kennis door identiteit, zij heeft de oppervlakte contactuele middelen nog niet ontwikkeld van een bewuste kennis. Deze verdere ontwikkeling begint met openlijk bewust leven; wat we erin zien is het ingesloten bewustzijn, dat naar buiten strompelt naar de oppervlakte: onder de aandrang van deze strijd streeft het gescheiden levende wezen, hoe blind ook eerst en binnen nauwe grenzen, om bewuste relaties binnen te gaan met de rest van het wereldwezen buiten hem. Door het groeiende aantal contacten kan hij ontvangen en erop antwoorden en door het groeiende aantal contacten, die hij buiten zichzelf kan opzetten of opleggen om zijn behoeften en aandrangen te bevredigen, ontwikkelt het wezen van levende materie zijn bewustzijn, groeit van onbewustheid of onderbewustheid naar een beperkte gescheiden kennis.

We zien dan alle vermogens, die inherent zijn in het oorspronkelijke zelfbestaande spirituele Gewaarzijn, langzaam naar buiten worden gebracht en gemanifesteerd in dit groeiende gescheiden bewustzijn; zij zijn onderdrukte handelingen, maar ingeboren voor de geheime en verwikkelde kennis door identiteit en zij komen nu trapsgewijs tevoorschijn in een vorm, die vreemd verminderd en tentatief is. Eerst komt er een ruw of gesluierd besef tevoorschijn, dat ontwikkelt in precieze gewaarwordingen, geholpen door een vitaal instinct of besloten intuïtie; dan manifesteert een perceptie van het levensdenkvermogen en achter haar rug een duister bewustzijnszicht en gevoel van dingen; emotie vibreert naar buiten en zoekt een uitwisseling met anderen; het laatste stijgt conceptie, denken, rede, die het object begrijpt en bevat naar de oppervlakte, die zijn data van kennis combineert. Maar allen zijn onvolledig, nog verminkt door de gescheiden onwetendheid en het eerste verduisterende onbewustzijn; allen zijn afhankelijk van de buitenwaartse middelen, niet bekrachtigd om in hun eigen recht te handelen: bewustzijn kan niet direct handelen op bewustzijn; er is een constructieve omhulling en penetratie van dingen door het denkvermogenbewustzijn, maar geen werkelijk bezit; er is geen kennis door identiteit. Alleen, wanneer het subliminale in staat is om aan het frontale denkvermogen en besef enige van zijn geheime activiteiten op kan leggen, die zuiver zijn en niet vertaald in de gewone vormen van mentale intelligentie, brengt een rudimentaire handeling van de diepere methoden zichzelf naar boven naar de oppervlakte; maar zulke verschijningen zijn nog een uitzondering, zij strijken over de normaliteit van onze verkregen en geleerde kennis met een aroma van het abnormale en supernormale. Alleen door een opening naar ons innerlijke wezen of een binnengaan erin kan een direct intiem gewaarzijn toegevoegd worden aan het uiterlijke indirecte gewaarzijn. Alleen door ons ontwaken tot onze meest innerlijke ziel of superbewuste zelf kan er een begin zijn van de spirituele kennis met identiteit als haar basis, haar samenstellend vermogen, haar intrinsieke substantie.

HOOFDSTUK XI

De Grenzen van de Onwetendheid.

Iemand die denkt, dat deze wereld er is en geen andere....

Kata Upanishad[61]

Uitgebreid binnen het Oneindige, . . . zonder hoofd en zonder voeten, die zijn twee einden omsluit. [62]

Rig Veda[63]

Hij, die de kennis heeft "Ik ben Brahman" wordt al dit, dat is; maar wie dan ook een andere godheid aanbidt dan het Ene Zelf en denkt, "Ander is hij en ik ben een ander", hij weet niet.

Brihadaranyaka Upanishad [64]

Het Zelf is viervoudig --- het Zelf van Ontwaken, dat de uiterlijke intelligentie heeft en van uiterlijke dingen geniet, is zijn eerste deel; het Zelf van de Droom, dat de innerlijke intelligentie heeft en van subtiele dingen geniet, is zijn tweede deel; het Zelf van de Slaap, verenigd, een massa intelligentie, zaligvol en dat geniet van zaligheid, is het derde deel.... de heer van allen, de alwetende, de innerlijke Beheersing. Dat wat niet gezien wordt, ondefinieerbaar, zelfevident in zijn eigen zelfheid, is het vierde deel: dat is het Zelf, dat is, wat gekend moet worden.

Mandukya Upanishad [65]

Een bewust wezen, niet groter dan een duim van een mens, bevindt zich in het centrum van ons zelf; hij is meester van het verleden en het heden; . . .hij is vandaag en hij is morgen.

Katha Upanishad [66]

HET IS nu mogelijk om deze Onwetendheid te beschouwen in haar grotere lijnen, of deze gescheiden kennis, die werkt naar identieke kennis, die onze menselijke geestesgesteldheid samenstelt en, in duisterdere vorm, al het bewustzijn, dat ontwikkeld is onder ons niveau. We zien, dat het in ons bestaat uit een opeenvolging van golven van zijn en kracht, die aandrukken van buitenaf en oprijzen van vanbinnen, die bewustzijnsmaterie worden en formuleren in een mentale cognitie en gementaliseerde gewaarwording van het zelf en dingen in de Tijd en Ruimte. Tijd presenteert zichzelf aan ons als een stroom van dynamische beweging, Ruimte als een objectief veld van inhouden voor de ervaring van dit onvolmaakt en ontwikkelend gewaarzijn. Door onmiddellijk gewaarzijn leeft het mentale wezen mobiel in de Tijd eeuwigdurend in het heden; door het geheugen bewaart hij een zeker deel van zijn ervaring van het zelf en dingen van totaal van hem wegstromen in het verleden; door denken en wil en handeling, door mentale energie, levensenergie, lichaamsenergie gebruikt hij het voor wat hij wordt in het heden en voor wat hij nog hierna moet worden; de kracht van het wezen in hem, die hem gemaakt heeft tot wat hij is, werkt om zijn worden voort te zetten, te ontwikkelen en versterken in de toekomst. Al dit onzeker behouden materiaal van zelfuitdrukking en ervaring van dingen, deze partiele kennis, die opgehoopt is in de opeenvolging van de Tijd, wordt voor hem gecoördineerd door perceptie, geheugen, intelligentie en wil om gebruikt te worden voor een altijd nieuw of altijd herhaald worden en voor de mentale, vitale, fysieke handeling, die hem helpt te groeien naar wat hij moet worden en uit te drukken wat hij al is. De huidige totaliteit van al deze ervaring van bewustzijn en uitgave van energie wordt gecoördineerd voor relatie met zijn wezen, verzameld in standvastigheid rond een egobesef, dat de gewoonte formuleert van respons van zelfervaring op de contacten van de Natuur in een vasthoudend beperkt gebied van bewust zijn. Dit egobesef geeft een eerste basis van coherentie aan wat anders een snoer of massa vlietende indrukken zou kunnen zijn: alles wat zo aangevoeld wordt, wordt gerefereerd aan een overeenkomend kunstmatig centrum van mentaal bewustzijn in het begrip, het ego-idee. Dit egobesef in de levenssubstantie en dit ego-idee in het denkvermogen onderhouden een geconstrueerd symbool van het zelf, het afgescheiden ego, dat dienst doet voor het verborgen werkelijke zelf, de geest of het ware wezen. De oppervlakte mentale individualiteit is, in consequentie, altijd egocentrisch; zelfs zijn altruïsme is een vergroting van zijn ego: het ego is wielpen, die uitgevonden is om de beweging van ons wiel van de natuur samen te houden. De noodzaak van centralisatie rond het ego gaat door totdat er niet langer behoefte is aan enig zodanig middel of inrichting, omdat er het ware zelf tevoorschijn is gekomen, het spirituele wezen, dat tegelijkertijd wiel en beweging is en dat wat alles samen houdt, het centrum en de omtrek.

Maar zo gauw we onszelf bestuderen, vinden we, dat de zelfervaring, die we zo coördineren en bewust gebruiken voor het leven, zelfs een klein deel is van ons wakende individuele bewustzijn. Wij houden alleen vast aan een zeer beperkt aantal van de mentale gewaarwordingen en percepties van het zelf en dingen, die opkomen in ons oppervlakte bewustzijn in ons voortdurende heden: van deze bewaart het geheugen weer alleen een gering deel van de vergeetachtige golf van het verleden; van de opslagen van het geheugen gebruikt onze intelligentie alleen een klein deel voor gecoördineerde kennis, gebruikt de wil een nog kleiner deel voor actie. Een nauwe selectie, een grote weigering of gereserveerdheid, een gierig-verkwistend systeem van verspilling van materie en werkeloosheid van bronnen en een krap en wanordelijk beetje nuttig gebruik en bruikbare balans lijkt de methode te zijn van de Natuur in ons bewuste worden, gelijk zoals het is in het gebied van het materiele universum. Maar dit is alleen naar het schijnt, want het zou een geheel onware rekenschap zijn om te zeggen, dat alles, dat niet op die manier bewaard is en gebruikt, vernietigd is, niets wordt en zonder invloed en tevergeefs voorbijgegaan is. Een groot deel ervan is stilletjes door de Natuur zelf gebruikt om ons te vormen en bewerkstelligt die voldoende grote massa van onze groei en wording en handeling, waarvoor ons bewuste geheugen, wil en intelligentie niet verantwoordelijk zijn. Een nog groter deel wordt gebruikt door haar als een opslag, waar zij van betrekt en die zij gebruikt, terwijl wij zelf de oorsprong en herkomst van dit materiaal totaal vergeten zijn, dat we onszelf vinden gebruiken met een misleidend gevoel van schepping; want we stellen ons voor, dat we dit nieuwe materiaal van ons werk scheppen, wanneer we alleen resultaten combineren uit wat we vergeten hebben, maar wat de Natuur in ons zich heeft herinnerd. Als we wedergeboorte toelaten als deel van haar systeem, zullen we realiseren, dat alle ervaring haar nut heeft; want alle ervaring telt in deze voortgezette opbouw en niets wordt geweigerd, behalve wat haar nut heeft uitgeput en een last zou zijn in de toekomst. Een beoordeling van wat nu verschijnt in ons bewuste oppervlak is bedrieglijk: want, wanneer we studeren en begrijpen, nemen we waar, dat alleen een weinig van haar actie en groei in ons bewust is; het overgrote deel ervan wordt onderbewust verder gedragen zoals in de rest van haar materiele leven. We zijn niet alleen wat we weten van onszelf, maar een immens meer, dat we niet kennen; onze momentane persoonlijkheid is alleen bel in de oceaan van ons bestaan.

Een oppervlakkige observatie van ons wakende bewustzijn laat ons zien, dat we van een groot deel van ons individuele wezen en worden nogal onwetend zijn; het is voor ons het Onbewuste, net zoveel als het leven van de plant, het metaal, de aarde, de elementen. Maar als we onze kennis verder dragen, het psychologische experiment en observatie voorbij hun normale grenzen duwen, vinden we hoe uitgestrekt de sfeer is van dit veronderstelde Onbewuste of dit onderbewuste in ons totale bestaan, --- het onderbewuste, dat zo lijkt en zo genoemd wordt door ons, omdat zij een besloten bewustzijn is, --- en wat een klein en fragmentarisch deel van ons wezen bedekt is door ons wakende zelfgewaarzijn. We bereiken de kennis, dat ons wakende denkvermogen en ego alleen een superpositie zijn op een ondergedompeld, een subliminaal zelf, --- want zo verschijnt dat zelf aan ons, --- of, meer accuraat, een innerlijk wezen, met een veel uitgebreidere capaciteit van ervaring; ons denkvermogen en ego zijn als de kroon en koepel van een tempel, die boven de golven uitsteken, terwijl het grote lichaam van de gebouwen ondergedompeld is onder het oppervlakte van de wateren.

Dit besloten zelf en bewustzijn is ons werkelijke of gehele wezen, waarvan het uiterlijke een deel is en een fenomeen, een selectieve formatie voor ons oppervlakte gebruik. Wij nemen alleen een klein aantal waar van de contacten van dingen, die ons raken; het innerlijke wezen neemt alles waar, dat binnenkomt en ons raakt en onze omgeving. Wij nemen alleen een deel waar van de werkingen van ons leven en wezen; het innerlijke wezen neemt zoveel waar, dat we bijna zouden kunnen veronderstellen, dat niets haar zicht ontsnapt. Wij herinneren alleen een kleine selectie van onze percepties, en van deze houden we een groot deel in een opslagplaats, waar we niet altijd onze hand kunnen leggen op wat we nodig hebben; het innerlijke wezen behoudt alles, dat zij ooit heeft ontvangen en heeft het altijd klaar bij de hand. Wij kunnen alleen zoveel van onze percepties en herinneringen in gecoördineerd begrip en kennis vormen als ons geoefende intelligentie en mentale capaciteit kan grijpen in hun besef en appreciëren in hun relaties: de intelligentie van het innerlijke wezen heeft geen oefening nodig, maar bewaart de accurate vorm en relaties van al haar percepties en herinneringen en, --- ofschoon dit een propositie is, die als twijfelachtig beschouwd kan worden of moeilijk om toe te geven in zijn volledigheid, --- en onmiddellijk hun betekenis kan pakken, wanneer zij het niet reeds bezit, hun betekenis. En haar percepties zijn niet besloten, zoals degene van het wakende denkvermogen gewoonlijk zijn, tot de geringe verzamelingen van de fysieke zintuigen, maar strekken er ver voorbij uit en gebruiken, zoals veel soorten telepathische fenomenen getuigen, een subtiel besef, waarvan de grenzen te wijd zijn om eenvoudig vast te leggen. De relaties tussen de oppervlakte wil of impuls en de subliminale aandrang, die foutief beschreven worden als onbewust of onderbewust, zijn niet voldoende bestudeerd, behalve met betrekking tot ongebruikelijke en ongeorganiseerde manifestaties en tot zekere morbide abnormale fenomenen van het verziekte menselijke denkvermogen; maar als we onze observatie ver genoeg doorzetten, zullen we vinden, dat de cognitie en wil of impulsieve kracht van het innerlijke wezen werkelijk achter het hele bewuste worden staan; het laatste vertegenwoordigt alleen dat deel van haar geheime inspanning en prestatie, dat succesvol naar het oppervlak van ons leven rijst. Het kennen van het innerlijke wezen is de eerste stap naar een werkelijke zelfkennis.

Wanneer we deze zelfontdekking ondernemen en onze kennis vergroten van het subliminale zelf, haar zo opvatten dat zij in zich ons lagere onderbewuste en bovenste superbewuste einden opneemt, zullen we ontdekken, dat het werkelijk dit is, wat het hele materiaal levert van ons klaarblijkelijke wezen en dat onze percepties, onze herinneringen, onze bewerkstellingen van de wil en intelligentie alleen een selectie zijn van haar percepties, herinneringen, activiteiten, en relaties van wil en intelligentie; juist ons ego is alleen een mindere en oppervlakkige formulering van zijn zelfbewustzijn en zelfervaring. Het is, als het ware, de urgente zee, waaruit de golven van ons bewuste worden oprijzen. Maar wat zijn haar limieten? Hoever strekt zij uit? Wat is haar fundamentele natuur? Gewoonlijk spreken we van een onderbewust bestaan en nemen in deze term alles op wat niet in het wakende bewustzijn is. Maar het gehele of het grotere deel van het innerlijke of subliminale zelf kan bijna niet gekarakteriseerd worden door dat epitheton; want, wanneer we onderbewust zeggen, denken we dadelijk aan een duister onbewustzijn of een half-bewustzijn of anders een ondergedompeld bewustzijn beneden en op een bepaalde manier inferieur aan en minder dan ons georganiseerde wakende gewaarzijn of, tenminste, minder in bezit van zichzelf. Maar we vinden, wanneer we naar binnen gaan, dat er ergens in ons subliminale deel, --- ofschoon niet in co-extensie ermee, omdat zij ook duistere en onwetende regionen heeft, --- een bewustzijn is, dat veel wijder, meer lichtend, meer in bezit van zichzelf en dingen is dan dat, wat waakt aan onze oppervlakte en de waarnemer is van onze dagelijkse uren; dat is ons innerlijke wezen, en dit moeten we beschouwen als ons subliminale zelf en het onderbewuste apart zetten als een inferieure, een laagst verborgen gebied van onze natuur. Op dezelfde manier is er een superbewust deel van ons totale bestaan, waarin er is wat we ontdekken als ons hoogste zelf, en dit kunnen we ook apart zetten als een hoger verborgen gebied van onze natuur.

Maar wat is dan het onderbewuste en waar begint zij en hoe is zij gerelateerd tot ons oppervlakte wezen of tot het subliminale, waarvan zij meer gepast een gebied lijkt te zijn? Wij zijn gewaar van ons lichaam en weten, dat we een fysiek bestaan hebben, er onszelf zelfs grotendeels mee identificeren, en toch zijn de meeste van haar werkingen werkelijk onderbewust voor ons mentale wezen; niet alleen neemt het denkvermogen geen deel in hen, maar, zoals we veronderstellen, heeft ons meest fysieke wezen geen gewaarzijn van haar eigen verborgen werkingen of door zichzelf van haar eigen bestaan; zij weet of eerder voelt alleen zoveel van zichzelf als verlicht wordt door het denkvermogenbesef en beschouwbaar door de intelligentie. Wij zijn gewaar van een vitaliteit, die werkt in deze lichamelijke vorm en structuur zoals in de plant of het lagere dier, een vitaal bestaan, dat ook voor het grootste deel onderbewust voor ons is, want we observeren alleen enige van haar bewegingen en reacties. Wij zijn gedeeltelijk gewaar van haar werkingen, maar op geen enkele wijze van allen of de meeste van hen, en eerder van degene, die abnormaal zijn dan degene, die normaal zijn; haar wensen dringen zichzelf krachtiger aan ons op dan haar genoegdoeningen, haar ziekten en wanordes dan haar gezondheid en haar gewoonlijke ritme, haar dood is pijnlijker voor ons dan haar leven levendig is: we weten zoveel van haar als we bewust kunnen observeren en gebruiken of zoveel als zichzelf aan ons opdringt door pijn en plezier en andere gewaarwordingen of als een oorzaak van een zenuw of fysieke reactie en verstoring, maar niet meer. We veronderstellen dienovereenkomstig, dat dit vitaal-fysieke deel van ons ook niet bewust is van haar eigen werkingen of alleen een onderdrukt bewustzijn heeft of geen bewustzijn zoals de plant of een onontwikkeld bewustzijn, zoals het beginnende dier; zij wordt alleen bewust in zoverre zij verlicht wordt door het denkvermogen en observeerbaar door de intelligentie.

Dit is een overdrijving en een verwarring tengevolge van onze identificatie van het bewustzijn met de geestesgesteldheid en het mentale gewaarzijn. Het denkvermogen identificeert zichzelf tot op zekere hoogte met de bewegingen, die passen bij het fysieke leven en lichaam en annexeert ze tot zijn geestesgesteldheid, zodat alle bewustzijn voor ons mentaal lijkt te zijn. Maar, wanneer we ons terugtrekken, wanneer we het denkvermogen als getuige scheiden van deze delen van ons, kunnen we ontdekken, dat het leven en het lichaam --- zelfs de meest fysieke delen van het leven --- een bewustzijn van zichzelf hebben, een bewustzijn, dat past bij een duisterder vitaal en bij een lichamelijk wezen, zelfs een zodanig elementair gewaarzijn als primitieve dierlijke vormen zouden kunnen hebben, maar in ons gedeeltelijk opgenomen door het denkvermogen en tot zover gementaliseerd. Toch heeft zij niet, in haar onafhankelijke beweging, het mentale gewaarzijn, dat wij genieten; als er een denkvermogen in is, is het denkvermogen, dat verwikkeld is en impliciet in het lichaam en in het fysieke leven: er is geen georganiseerd zelfbewustzijn, maar alleen een besef van actie en reactie, beweging, impuls en verlangen, behoefte, noodzakelijke activiteiten, die opgelegd worden door de Natuur, honger, instinct, pijn, ongevoeligheid en plezier. Ofschoon zodanig inferieur, heeft zij dit duistere, beperkte en automatische bewustzijn; maar, omdat zij minder in bezit is van zichzelf, leeg van wat voor ons de stempel van geestesgesteldheid is, kunnen we het rechtmatig het submentale noemen, maar niet zo rechtmatig het onderbewuste deel van ons wezen. Want, wanneer we er vanaf staan, kunnen we ons denkvermogen scheiden van zijn gewaarwordingen, we nemen waar, dat dit een zenuw en gewaarwordings- en automatische dynamische modus is van bewustzijn, een gradatie van gewaarzijn, die verschillend is van het denkvermogen: zij heeft haar eigen gescheiden reacties op contacten en is gevoelig voor hen in haar eigen vermogen van gevoel; zij is daarvoor niet afhankelijk van de perceptie en respons van het denkvermogen. Het ware onderbewuste is anders dan dit vitale of fysieke substraat; het is het Onbewuste, dat vibreert aan de grenzen van het bewustzijn, terwijl hij zijn bewegingen omhoog stuurt om veranderd te worden in bewust substantie, in zijn diepten impressies verzwelgt van voorbije ervaring als zaden van onbewuste gewoonte en hen voortdurend terugbrengt, maar vaak chaotisch, naar het oppervlaktebewustzijn, veel futiel en hachelijk materiaal naar boven stuurt, waarvan de oorsprong duister voor ons is, in de droom, in allerlei soorten mechanische herhalingen, in onnaspeurlijke impulsen en motieven, in mentale, vitale, fysieke verstoringen en ontredderingen, in domme automatische behoeften van onze duisterste delen van de natuur.

Maar het subliminale zelf heeft dit onbewuste karakter helemaal niet: zij is in volledig bezit van een denkvermogen, een levenskracht, een helder subtiel-fysiek besef van dingen. Zij heeft dezelfde capaciteiten als ons wakende wezen, een subtiel besef en perceptie, een veelomvattend uitgebreid geheugen en een intensieve selecterende intelligentie, wil, zelfbewustzijn; maar zelfs, hoewel zij van dezelfde soort zijn, zijn zij wijder, meer ontwikkeld, meer soeverein. En zij heeft andere capaciteiten, die degene overtreffen van ons sterfelijke denkvermogen door een vermogen van direct gewaarzijn van het wezen, of zij nu handelt in zichzelf of gekeerd is naar haar object, dat sneller kennis bereikt, sneller effectiviteit van wil, dieper in begrip en genoegdoening van impuls. Ons oppervlakte denkvermogen is bijna geen ware geestesgesteldheid, zo verwikkeld, gebonden, gehinderd, geconditioneerd als hij is door het lichaam en het lichamelijke leven en de beperkingen van het zenuwsysteem en de fysieke organen. Maar het subliminale zelf heeft een ware geestesgesteldheid, dat superieur is aan deze beperkingen; zij gaat uit boven het fysieke denkvermogen en fysieke organen, ofschoon zij gewaar is van hen en hun werkingen en, inderdaad, grotendeels hun oorzaak of schepper is. Zij is alleen onbewust in de zin, dat zij niet alles of het meeste van zichzelf naar de oppervlakte brengt, zij werkt altijd achter de sluier: zij is eerder een geheim interbewuste en omgevend bewustzijn dan een onderbewuste; want zij omgeeft de uiterlijke natuur net zoveel als dat zij haar ondersteunt. Deze omschrijving is zonder twijfel het meeste waar voor de diepere delen van het subliminale; in andere lagen van haar dichter bij onze oppervlakte is er een meer onwetende actie en degene, die, terwijl zij van binnen doordringen, pauzeren in de zones van mindere coherentie of in het Niemandsland tussen het subliminale en de oppervlakte, zouden in veel begoocheling en verwarring kunnen vallen: maar ook dat, ofschoon onwetend, is niet van de natuur van het onderbewuste; de verwarring van deze intermediaire zones heeft geen verwantschap met het Onbewuste.

Wij zouden dan kunnen zeggen, dat er drie elementen zijn in de totaliteit van ons wezen: er is het submentale en het onderbewuste, dat aan ons verschijnt, alsof zij onbewust was, terwijl zij de materiele basis bevat en een goed deel van ons leven en lichaam; er is het subliminale, dat het innerlijke wezen bevat, dat in zijn totaliteit het innerlijke denkvermogen, innerlijke leven, innerlijke fysieke inneemt met de ziel of de psychische entiteit, die hen ondersteunt; er is dit wakende bewustzijn, dat het subliminale en onderbewuste opgooien aan de oppervlakte, een golf van hun geheime drang. Maar zelfs dit is geen adequate rekenschap van wat we zijn; want er is niet alleen iets diep van binnen achter ons normale zelfgewaarzijn, maar ook iets hoog erboven: dat is ook onszelf, anders dan onze oppervlakte mentale persoonlijkheid, maar niet buiten ons ware zelf; dat is ook een landschap van onze geest. Want het juiste subliminale is niet meer dan het innerlijke wezen op het niveau van de Kennis-Onwetendheid, lichtend, krachtig en inderdaad uitgebreid voorbij de arme conceptie van ons wakende denkvermogen, maar nog niet het allerhoogste of de hele betekenis van ons wezen, niet zijn uiteindelijke mysterie. Wij worden gewaar, in een zekere ervaring, van een gebied van superbewust zijn voor al deze drie, ook gewaar van iets, een allerhoogste hoogste Werkelijkheid, die hen onderhoudt en hen allen te bovengaat, waarover de mensheid vaag spreekt als Geest, God, de Overziel: van deze superbewuste gebieden krijgen we bezoeken en in ons hoogste wezen neigen we naar hen en naar die allerhoogste Geest. Er is dan in ons totale gebied van bestaan een superbewustzijn zowel als een onderbewustzijn en een onbewustzijn, dat ons subliminale en ons wakende zelf overwelft en misschien omsluit, maar onbekend is voor ons, klaarblijkelijk onverkrijgbaar en niet communiceerbaar.

Maar met de uitbreiding van onze kennis ontdekken we wat deze geest of overziel is: het is uiteindelijk ons eigen hoogste diepste meest uitgestrekte Zelf, hij is klaarblijkelijk op zijn hoogtepunten of door reflectie in onszelf, wanneer Sachchidananda ons en de wereld schept door het vermogen van Zijn goddelijke Kennis-Wil, spiritueel, supramentaal, waarheidbewust, oneindig. Dat is het werkelijke Wezen, Heer en Schepper, die, als het Kosmische Zelf, gesluierd in Denkvermogen en Leven en Materie, is neergedaald in dat, wat we het Onbewuste noemen en stelt zijn onderbewuste bestaan samen en richt het door Zijn supramentale wil en kennis, is opgestegen uit het Onbewuste en verblijft in het innerlijke wezen, terwijl hij zijn subliminale bestaan samenstelt en richt door dezelfde wil en kennis, heeft uit het subliminale wezen ons oppervlakte bestaan opgeworpen en verblijft er heimelijk in, terwijl hij met hetzelfde allerhoogste licht en meesterschap haar struikelende en aftastende bewegingen overziet. Als het subliminale en onderbewuste vergeleken zouden kunnen worden met een zee, die golven opgooit op ons oppervlakte mentale bestaan, dan zou het superbewuste vergeleken kunnen worden met een ether, die de bewegingen van de zee en haar golven samenstelt, bevat, overspant, bewoont, en bepaalt. Daar in deze hoogste ether zijn we inherent en intrinsiek bewust van ons zelf en geest, niet zoals hier beneden door een reflectie in een stil denkvermogen of door acquisitie van de kennis van een verborgen Wezen binnen ons; er door, door die ether van superbewustzijn kunnen we overgaan naar een allerhoogste status, kennis en ervaring. Van dit superbewuste bestaan, waardoor we de hoogste status van ons werkelijke, ons allerhoogste Zelf bereiken, zijn we normaal zelfs onwetender dan van de rest van ons wezen; toch worstelt ons wezen, dat tevoorschijn komt uit de involutie in Onbewustheid, om te ontwikkelen in de kennis ervan. Deze beperking tot ons oppervlaktebestaan, deze onbewustheid van ons hoogste als van ons meest innerlijke zelf is onze eerste, onze hoofdonwetendheid.

We bestaan oppervlakkig door een wording in de Tijd; want hier weer, uit dat worden in de Tijd, is het oppervlaktedenkvermogen, dat we onszelf noemen, onwetend van het hele lange verleden en de lange toekomst, alleen gewaar van het kleine leven, die hij herinnert en zelfs niet alles ervan; want veel ervan wordt verloren aan zijn observatie, veel aan zijn geheugen. Wij geloven gaarne, --- door de eenvoudige en dwingende, maar onvoldoende reden, dat we niet herinneren, niet waargenomen hebben, over niets anders geïnformeerd zijn, --- dat we eerst tot bestaan zijn gekomen door onze fysieke geboorte in dit leven en zullen ophouden te bestaan door de dood van dit lichaam en het ophouden van deze korte fysieke activiteit. Maar terwijl dit waar is voor onze fysieke geestesgesteldheid en fysieke vitaliteit, ons lichamelijke omhulsel, want zij zijn samengesteld bij onze geboorte en opgelost bij de dood, is het niet waar voor onze werkelijke wording in de Tijd. Want ons werkelijke zelf in de kosmos is de Superbewuste, die het subliminale zelf wordt en dit klaarblijkelijke oppervlakte zelf opwerpt om het korte en beperkte deel af te handelen, dat aan hem toegekend is tussen geboorte en dood als een huidige levende en bewuste zelfformatie van het wezen in de substantie van een wereld van onbewuste Natuur. Het ware wezen, dat we zijn, sterft niet meer bij het ophouden van een leven dan de acteur op houdt te bestaan, wanneer hij een van zijn stukken beëindigd heeft of als de dichter, wanneer hij iets van zichzelf uitgegoten heeft in een van zijn gedichten; onze sterfelijke persoonlijkheid is alleen een zodanige rol of een zodanige creatieve zelfuitdrukking. Of we nu al of niet de theorie accepteren van de vele geboorten van dezelfde ziel of psychisch wezen in verscheidene menselijke lichamen op de aarde, het is zeker dat onze wording in de Tijd ver terug gaat in het verleden en ver voortduurt in de toekomst. Want noch de superbewuste noch het subliminale kan beperkt worden door enkele momenten van de Tijd: de ene is eeuwig en Tijd is alleen en van zijn modi; voor de andere, voor het subliminale, is het een oneindig veld van verscheidene ervaringen en juist het bestaan van het wezen vooronderstelt het hele verleden voor zichzelf en op gelijke wijze de hele toekomst. Toch weet ons denkvermogen van dit verleden, dat alleen ons huidige wezen verklaart, wanneer het kennis genoemd kan worden, alleen dit actuele fysieke bestaan en haar herinneringen: van de toekomst, die alleen de constante trend van ons worden verklaart, weet hij niets. Wij zijn zo gefixeerd in de ervaring van onze onwetendheid, dat we er zelfs op staan dat de ene alleen gekend kan worden door haar overblijfselen en de ander niet gekend kan worden, omdat de toekomst er nog niet is en het verleden niet langer bestaand; toch zijn zij allebei hier in ons, het verleden, verwikkeld en actief, de toekomst klaar om te ontwikkelen in de continuïteit van de geheime geest. Dit is een andere beperkende en frustrerende onwetendheid.

Maar zelfs hier eindigt de zelfonwetendheid van de mens niet; want hij is niet alleen onwetend over zijn superbewuste Zelf, van zijn subliminale zelf, van zijn onderbewuste zelf, hij is onwetend over zijn wereld waarin hij tegenwoordig leeft, die voortdurend op hem en door hem handelt en waarop en waardoor hij moet handelen. En het stempel van zijn onwetendheid is, dat hij haar beschouwt als iets nogal afgescheiden van hem, als niet-zelf, omdat zij anders is dan zijn individuele natuurformatie en zijn ego. Zo denkt hij ook, wanneer hij tegenover zijn superbewuste Zelf staat, er eerst over als iets nogal anders dan hij, een uitwendige, een extrakosmische God; wanneer hij tegenover zijn subliminale zelf staat en er gewaar van wordt, lijkt het voor hem eerst een andere grotere persoon of een ander bewustzijn dan zijn eigen, die hem kan ondersteunen en begeleiden. Van de wereld beschouwt hij alleen een kleine zeepbel, zijn leven en lichaam, als zichzelf. Maar wanneer we ons subliminale bewustzijn binnengaan, vinden we, dat zij zichzelf uitbreidt om evenredig te zijn met haar wereld; wanneer we ons superbewuste Zelf binnengaan, vinden we, dat de wereld alleen zijn manifestatie is en dat alles in hem de Ene is, alles er in is ons zelf. We zien, dat er een ondeelbare Materie is, waarvan ons lichaam een knoop is, een ondeelbaar Leven, waarvan ons leven een werveling is, een ondeelbaar Denkvermogen, waarvan ons denkvermogen een ontvangend en opnemend, vormend of vertalend en zendend station is, een ondeelbare Geest, waarvan onze ziel en individuele wezen een deel zijn of een manifestatie. Het egobesef, dat de verdeling omklemt en waar in de onwetendheid, die we oppervlakkig zijn, zijn vermogen vindt om de sterke, ofschoon altijd doordringbare muren te onderhouden, die hij gecreëerd heeft als zijn eigen gevangenis. Het ego is de meest formidabele van de knopen, die ons aan de Onwetendheid gebonden houdt.

Zoals we onwetend zijn van ons bestaan in de Tijd, behalve de kleine stonde, die we herinneren, zo zijn we onwetend van onszelf in de Ruimte, behalve de kleine reikwijdte, waarvan we mentaal en zintuiglijk bewust zijn, het enkele lichaam, dat daar beweegt en het denkvermogen en leven, die ermee geïdentificeerd zijn, en we beschouwen de omgeving als een niet-zelf, waar we mee om moeten gaan en gebruiken: deze identificatie en deze conceptie vormen het leven van het ego. Ruimte is volgens een gezichtspunt alleen de coëxistentie van dingen of van zielen; de Shankya bevestigt de pluraliteit van zielen en hun onafhankelijke bestaan, en hun coëxistentie is dan alleen mogelijk door de eenheid van Natuurkracht, hun veld van ervaring, Prakriti: maar, zelf als we dit toegeven, is de coëxistentie er en het is uiteindelijk coëxistentie in een Wezen. Ruimte is de zelfopvattende extensie van dat ene Wezen; het ene spirituele Bestaan maakt het veld zichtbaar van de beweging van haar Bewuste-Kracht in haar eigen zelf als Ruimte. Omdat die Bewuste-Kracht zich concentreert in veelvoudige lichamen. levens, denkvermogens en de ziel heerst over een van hen, is daarom onze geestesgesteldheid hierin geconcentreerd en beschouwt dit als zichzelf en alle rest als niet-zelf, juist zoals hij zijn ene leven, waarop hij zich concentreert door een overeenkomstige onwetendheid als zijn hele term van bestaan, afgesneden beschouwt van het verleden en de toekomst. Toch kunnen we onze geestesgesteldheid niet werkelijk kennen zonder het ene Denkvermogen te kennen, onze eigen vitaliteit zonder het ene Leven te kennen, ons eigen lichaam zonder de ene Materie te kennen; want niet alleen wordt hun natuur bepaald door de natuur daarvan, maar daardoor worden hun activiteiten op ieder moment beïnvloed en bepaald. Maar, met deze hele zee van zijn, die op ons instroomt, nemen we niet deel aan haar bewustzijn, maar weten we er alleen zoveel van als gebracht kan worden in de oppervlakte van onze denkvermogens en daar gecoördineerd. De wereld leeft in ons, denkt in ons, vormt zichzelf in ons; maar we stellen ons voor, dat wij het zijn, die leven, denken, gescheiden worden door onszelf en voor onszelf. Zoals we onwetend zijn van ons tijdloze, van ons superbewuste, van onze subliminale en onderbewuste zelven, zo zijn we onwetend van ons universele zelf. Dit redt ons alleen, omdat het onze een onwetendheid is, die vol is van de impuls en onweerstaanbaar, eeuwig streeft, door juist de wet van haar wezen naar de realisatie van zelfbezit en zelfkennis. Een veelzijdige Onwetendheid, die streeft om een alles omarmende Kennis te worden, is de definitie van het bewustzijn van de mens, het mentale wezen, --- of, van een andere kant bekeken, zouden we op gelijke wijze kunnen zeggen, dat een beperkt gescheiden gewaarzijn van dingen streeft om een integraal bewustzijn en een integrale Kennis te worden.

HOOFDSTUK XII

De Oorsprong van de Onwetendheid.

Door energetisatie van bewustzijn [67] wordt Brahman van massa voorzien; daaruit wordt Materie geboren en uit Materie Leven en Denkvermogen en de werelden.

Mundaka Upanishad. [68]

Hij verlangde, "Mag ik Velen zijn", hij concentreerde in Tapas, door Tapas schiep hij de wereld; scheppend ging hij erbinnen; binnengaand werd hij de bestaande en voorbij het bestaande, hij werd de uitgedrukte en de onuitgedrukte, hij werd kennis en onwetendheid, hij werd waarheid en valsheid: hij werd de waarheid, zelfs al dit, wat dat ook is. "Die Waarheid" noemen zij hem.

Taittiriya Upanishad. [69]

Energetisatie van bewustzijn[70] is Brahman.

Taittiriya Upanishad. [71]

HET WORDT noodzakelijk en mogelijk, nu zoveel gefixeerd is, om het probleem van de Onwetendheid van dichtbij te beschouwen vanuit het gezichtspunt van haar pragmatische oorsprong, het proces van bewustzijn, dat haar tot bestaan bracht. Op de basis van een integrale Eenheid als de waarheid van bestaan moeten we het probleem beschouwen en zien hoever de verschillende mogelijke oplossingen op deze basis van toepassing zijn. Hoe kon deze veelvoudige onwetendheid of deze nauwe zelfbeperkende en gescheiden kennis opkomen en in actie komen of zichzelf in beweging houden in een absoluut Wezen, dat absoluut bewustzijn moet zijn en daarom niet onderworpen kan worden aan onwetendheid? Hoe is zelfs een klaarblijkelijke verdeling effectief in werking gesteld en in voortgang gehouden in het Ondeelbare? Het Wezen, integraal een, kan niet onwetend zijn over zichzelf; en sinds alle dingen zichzelf zijn, bewuste modificaties, determinaties van zijn wezen, kan hij ook niet onwetend zijn van dingen, van hun ware natuur, van hun ware actie. Maar ofschoon we zeggen, dat we Dat zijn, dat de Jivatman of het individuele zelf geen ander is dan de Paramatman, geen ander dan het Absolute, zijn we toch zeker onwetend over zowel onszelf als over dingen, van waaruit deze contradictie resulteert, dat wat juist in zijn kern niet in staat moet zijn tot onwetendheid, is er toch tot in staat, en heeft er zichzelf in ondergedompeld door een of andere wil van zijn wezen of een of andere noodzaak of mogelijkheid van zijn natuur. Wij vergemakkelijken de moeilijkheid niet, wanneer we pleiten, dat het Denkvermogen, datde zetel is van onwetendheid, een ding van Maya is, niet bestaand, niet Brahman, en dat Brahman, het Absolute, het enkele Bestaan op geen enkele manier aangeraakt kan worden door de onwetendheid van het denkvermogen, dat onderdeel is van het illusoire wezen, Asat, het niet-bestaan. Dit is een ontsnapping, die niet open voor ons is, wanneer we een integrale Eenheid toegeven: want dan is het evident, dat, bij het maken van een zo radicale onderscheiding en het tegelijkertijd het laten vervallen door het illusoir te noemen, we de magie gebruiken of Maya van gedachte en woord om voor ons het feit te verbergen, dat we de Eenheid van de Brahman verdelen en ontkennen; want we hebben twee tegengestelde vermogens opgericht, Brahman, niet in staat tot illusie en zelfillusoir Maya, en hen omhoog gegooid in een onmogelijke eenheid. Als Brahman het enkele bestaan is, kan Maya niets anders zijn dan een vermogen van Brahman, een kracht van zijn bewustzijn of een resultaat van zijn wezen; en als de Jivatman, een met Brahman, onderworpen is aan zijn eigen Maya, is de Brahman er in onderworpen aan Maya. Maar dit is intrinsiek of fundamenteel niet mogelijk: de onderwerping kan alleen een submissie zijn van iets in de Natuur aan een actie van de Natuur, die deel is van de bewuste en vrije beweging van de Geest in dingen, een spel van zijn eigen zelfmanifesterende Alwetendheid. Onwetendheid moet deel zijn van de beweging van de Ene, een ontwikkeling van zijn bewustzijn, die willens en wetend aangepast is, waaraan hij niet met klem aan onderworpen is, maar die hij gebruikt voor zijn kosmische doeleinde.

Het staat niet open voor ons om af te komen van de hele moeilijkheid door te zeggen dat de Jivatman en de Allerhoogste niet een zijn, maar eeuwig verschillend, de ene onderworpen aan onwetendheid, de ander absoluut in wezen en bewustzijn en daarom in kennis; want dit spreekt de allerhoogste ervaring tegen en de hele ervaring van eenheid in het wezen, welk verschil er ook is in de actie van de Natuur. Het is gemakkelijker om het feit van eenheid te accepteren in het verschil, dat zo evident is en doordringend in al het bouwen van het universum en onszelf tevreden te stellen met de verklaring, dat we een zijn, maar toch verschillend, een in essentieel wezen, en daarom in essentiële natuur, verschillend in zielvorm en daarom in actieve natuur. Maar daarmee verklaren we alleen het feit, terwijl we de moeilijkheid, omhoog gebracht door het feit, onopgelost laten, hoe dat wat in de essentie van haar wezen behoort tot de eenheid van het Absolute en er daarom een mee zou moeten zijn en met alles in bewustzijn, verdeeld raakt in haar dynamische vorm van het zelf en in haar activiteit en onderworpen aan Onwetendheid. Er moet ook opgemerkt worden, dat de verklaring niet helemaal waar zou zijn, omdat het mogelijk is voor de Jivatman om binnen te gaan in eenheid met de actieve natuur van de Ene en niet alleen in een statische essentiële eenheid. Of we kunnen de moeilijkheid ontsnappen door te zeggen, dat er voorbij en boven het bestaan en haar problemen de Onkenbare is, die voorbij en boven onze ervaring is, en dat de actie van Maya al begonnen is in de Onkenbare voor de wereld begon en daarom zelf onkenbaar is en onverklaarbaar in haar oorzaak en haar oorsprong. Dit zou een soort idealistisch als tegengesteld aan een materialistisch Agnosticisme zijn. Maar alle Agnosticisme is onderworpen aan deze tegenwerping, dat zij niets meer zou kunnen zijn dan onze weigering om te weten, een te bereidwillige omarming van een klaarblijkelijke en huidige beperking of inperking van het bewustzijn, een besef van impotentie, die toegestaan zou kunnen zijn aan de onmiddellijke beperkingen van het denkvermogen, maar niet aan de Jivatman, die een is met de Allerhoogste. De Allerhoogste moet zichzelf zeker kennen en de oorzaak van onwetendheid, en daarom heeft de Jivatman geen grond te wanhopen voor enige kennis of zijn capaciteit te ontkennen om de integrale Allerhoogste te kennen en de oorspronkelijke oorzaak van zijn eigen huidige onwetendheid.

De Onkenbare, als het helemaal zo is, zou een allerhoogste toestand kunnen zijn van Sachchidananda voorbij onze hoogste concepties van bestaan, bewustzijn en zaligheid; dit werd evident bedoeld met Asat, de Niet-Bestaande van de Taittiriya Upanishad, die er alleen was in het begin en waaruit het bestaande geboren is en het zou mogelijk ook het meest innerlijke besef kunnen zijn van het Nirvana van de Buddha: want de oplossing van onze huidige toestand door Nirvana kan zelfs een reiken zijn naar een of andere hoogste toestand voorbij alle notie of zelfs ervaring van zelf, een onuitsprekelijke bevrijding van ons besef van bestaan. Of het zou de absolute en ongeconditioneerde zaligheid van de Upanishad zijn, die voorbij expressie en voorbij begrip is, omdat het voorbijgaat aan alles wat we kunnen bevatten of beschrijven als bewustzijn en bestaan. Dit is het besef, waarin we het al geaccepteerd hebben; want de acceptatie bindt ons alleen aan een weigering om een grens op te leggen aan de opstijging van het Oneindige. Of, als het dit niet is, als het iets nogal verschillend is van het bestaan, zelf van een ongeconditioneerd bestaan, moet het het absolute Niet-Wezen of the nihilistische denker zijn.

Maar uit de absolute Nietsheid kan niets komen, zelfs niet iets hoofdzakelijk ogenschijnlijk, zelfs geen illusie; en als het absolute Niet-bestaan dat niet is, dan kan het alleen een absolute eeuwige ongerealiseerde Potentie zijn, een enigmatische nul van het Oneindige, waaruit relatieve potenties op elk moment tevoorschijn kunnen komen, maar alleen sommigen slagen er werkelijk in om tevoorschijn te komen in fenomenaal bestaan. Uit dit Niet-bestaan kan alles opkomen, en er is geen mogelijkheid om te zeggen wat of waarom; het is voor alle praktische doeleinden een zaad van absolute chaos waaruit door een of ander gelukkig --- of eerder ongelukkig --- toeval de orde van het universum tevoorschijn is gekomen. Of we zouden kunnen zeggen, dat er geen werkelijke orde is in het universum; wat we als zodanig nemen is een hardnekkige gewoonte van de zintuigen en het leven en een fictie van het denkvermogen en het is nutteloos om te zoeken naar een uiteindelijke reden van dingen. Uit een absolute chaos kan iedere paradox en absurditeit geboren worden, en de wereld is een zodanige paradox, een mysterieuze som van tegengestelden en puzzels of, kan het zijn, in effect, zoals sommigen gevoeld of gedacht hebben, een ontzaglijke fout, een monsterachtig, een oneindig delirium. Van een zodanig universum kan geen absolute Bewustzijn en Kennis, maar een absolute Onbewustheid en Onwetendheid de bron zijn. Alles kan waar zijn in een zodanige kosmos: alles kan geboren worden uit niets; het denkende mentale zou alleen een ziekte kunnen zijn van niet denkende Kracht of onbewuste Materie; de dominante orde, die we veronderstellen te bestaan volgens de waarheid van dingen, kan in werkelijkheid de mechanische wet zijn van een eeuwige zelfonwetendheid en niet de zelfevolutie van een allerhoogste zelfregelende bewuste Wil; eeuwigdurend bestaan zou een constant fenomeen kunnen zijn van een eeuwig Niets. Alle opinies over de oorsprong van dingen worden van een gelijke kracht, omdat allen gelijkelijk geldig zijn of ongeldig; want alles wordt gelijkelijk mogelijk, waar er geen zeker beginpunt is en geen verzekerbaar doel van de revoluties van het worden. Al deze opinies zijn gehouden door het menselijke denkvermogen en in alles is er nut geweest, zelfs als we hen als fouten beschouwen; want fouten zijn toegestaan voor het denkvermogen, omdat zij de deur openen naar de waarheid, negatief door de tegengestelde fouten te vernietigen, positief door een element voor te bereiden in een nieuwe constructieve hypothese. Maar, te ver doorgedrukt, leidt deze kijk op dingen naar de negatie van het hele doel van filosofie, die naar kennis zoekt en niet naar chaos en die zichzelf niet kan vervullen als het laatste woord van kennis het Onkenbare is, maar alleen als het iets is, om de woorden van de Upanishad te gebruiken, waar, als het gekend is, alles gekend is. Het Onkenbare --- niet absoluut onkenbaar, maar voorbij de mentale kennis, --- kan alleen een hogere graad zijn in de intensiteit van het wezen van dat Iets, een graad voorbij het meest verhevene hoogtepunt, dat verkrijgbaar is door mentale wezens, en, wanneer als zij gekend werd, zoals zij gekend moet worden door zichzelf, zou die ontdekking niet helemaal vernietigen, wat ons gegeven is door onze allerhoogst mogelijke kennis, maar het eerder dragen naar een hogere vervulling en een grotere waarheid van wat zij al verkregen heeft door zelfvisie en zelfervaring. Dit Iets dan, een Absolute, dat zo gekend kan worden, dat alle waarheden er in en er door kunnen zijn en daar hun verzoening vinden, moeten we ontdekken als ons beginpunt en houden als onze constante basis van denken en zien en erdoor een oplossing vinden van het probleem; want alleen Dat kan in zich een sleutel dragen voor de paradoxen van het universum.

Dit Iets is, zoals de Vedanta er op staat en zoals wij er helemaal op gestaan hebben, in haar manifeste natuur Sachchidananda, een drie-eenheid van absoluut bestaan, bewustzijn en zaligheid. Vanuit deze oerwaarheid moeten we beginnen bij het benaderen van het probleem en het is dan evident, dat de oplossing gevonden moet worden in een handeling van het bewustzijn, die zich manifesteert als kennis en toch die kennis op een zodanige manier beperkt, om het fenomeen van Onwetendheid te creëren, --- en omdat de Onwetendheid een fenomeen is van de dynamische handeling van Kracht van Bewustzijn, geen essentieel feit, maar een creatie, een consequentie van die handeling,is het vruchtbaar om deze Kracht van het Bewustzijn in ogenschouw te nemen. Absoluut bewustzijn is in haar natuur absoluut vermogen; de natuur van Chit is Shakti: Kracht van Shakti, geconcentreerd en gestimuleerd voor cognitie of voor handeling in een realiserend effectief of scheppend vermogen, het vermogen van het bewuste wezen, dat blijft rusten op zichzelf en, als het ware, door de hitte van zijn incubatie[72] het zaad en ontwikkeling van alles wat er in is, naar buiten brengt, om de taal te gebruiken, die geschikt is voor onze denkvermogens, van al zijn waarheden en potenties, heeft het universum geschapen. Wanneer we ons eigen bewustzijn onderzoeken, zullen we zien, dat dit vermogen van haar energie, dat zich toepast op haar onderwerp, werkelijk de meest positieve dynamische kracht is, die zij heeft; daardoor bereikt zij al haar kennis en haar handeling en haar creatie. Maar voor ons zijn er twee objecten, waarop de dynamiek van binnen kan handelen, onszelf, de innerlijke wereld, en anderen, ofwel schepsels of dingen, de uiterlijke wereld om ons heen. Voor Sachchidananda gaat dit onderscheid met zijn effectieve en operatieve consequenties niet op dezelfde manier op als voor ons, omdat alles hemzelf is en er is geen zodanige verdeling als wij maken door de beperkingen van ons denkvermogen. Ten tweede is in ons alleen een gedeelte van de kracht van ons wezen geïdentificeerd met onze vrijwillige handeling, met onze wil, in beslag genomen door mentale of andere activiteit, de rest is voor onze oppervlakte mentale gewaarzijn onvrijwillig in haar handeling of onderbewust of superbewust, en uit deze verdeling komt ook een groot aantal belangrijke praktische consequenties tevoorschijn: maar in Sachchidananda zijn deze verdeling en haar consequenties ook niet van toepassing, omdat alles zijn ene ondeelbare zelf is en alle handeling en resultaat zijn bewegingen van zijn ene ondeelbare wil, zijn bewustzijnskracht in dynamische operatie. Tapas is de natuur van handeling van zijn bewustzijn als van het onze, maar het is de integrale Tapas van een integraal bewustzijn in een ondeelbaar Bestaan.

Maar hier kan een vraag opkomen, omdat er een passiviteit is in het Bestaan en in de Natuur, zowel als een activiteit, immobiele toestand, zowel als beweging, wat de plaats en rol is van deze Kracht, dit vermogen en haar concentratie met betrekking tot een toestand, waar geen spel van energie is, waar alles immobiel is. In onszelf associëren we gewoonlijk onze Tapas, onze bewuste kracht, met actief bewustzijn, met energie in spel en in interne en externe handeling en beweging. Dat wat passief in ons is, produceert geen handeling of alleen een onvrijwillige en mechanische handeling, en we associëren het niet met onze wil en bewuste kracht; toch, omdat daar ook de mogelijkheid is van handeling of de verschijning van een automatische activiteit, moet zij tenminste een passieve responsieve of automatische bewuste kracht in zich hebben; of er is in haar ofwel een heimelijke positieve of een negatieve en inverse Tapas. Het kan ook zijn, dat er een grotere, bewuste kracht, vermogen of wil zijn in ons wezen, die onbekend aan ons is, die achter deze onvrijwillige handeling staat, --- wanneer geen wil dan tenminste een of andere soort kracht, die zelf handeling initieert of anders antwoordt op de contacten, suggesties, stimulaties van de Universele Energie. In de Natuur weten we ook dat stabiele, inerte of passieve dingen nog onderhouden worden in hun energie door een geheime en onophoudelijke beweging, een energie in actie, die de klaarblijkelijke immobiliteit ophoudt. Ook hier dan is alles het gevolg van de aanwezigheid van Shakti, van de actie van haar vermogen in concentratie, haar Tapas. Maar voorbij dit, voorbij dit relatieve aspect van toestand en bewegingskracht, vinden we, dat we het vermogen hebben om te bereiken wat voor ons een absolute passiviteit of immobiliteit van ons bewustzijn lijkt, waarin we afzien van alle mentale en fysieke activiteit. Er lijkt dan een actief bewustzijn te zijn, waarin bewustzijn werkt als een energie, die kennis en activiteit opwerpt uit zichzelf en waarvan Tapas daarom het karakter is, en een passief bewustzijn, waarin bewustzijn niet handelt als een energie, maar alleen bestaat als een toestand en waarvan daarom afwezigheid van Tapas en kracht in actie het karakter is. Is de klaarblijkelijke afwezigheid van Tapas in deze toestand werkelijk, of is er een zodanig effectief onderscheid in Sachchidananda? Het is bevestigd, dat het er is: de tweevoudige toestand van Brahman, stil en creatief, is inderdaad een van de meest belangrijke en vruchtbaarste onderscheidingen in de Indiase filosofie; het is daarnaast een feit van spirituele ervaring.

Laat ons hier eerst observeren, dat we door deze passiviteit in onszelf vanuit een bijzondere en gebroken kennis een grotere, een ene en verenigende kennis bereiken; ten tweede, dat, wanneer we, in de toestand van passiviteit, onszelf volledig openen voor wat er voorbij is, we gewaar kunnen worden van een Vermogen, dat op ons handelt, dat we niet voelen als van onszelf in het beperkte egoïstische besef, maar universeel of transcendentaal, en dat dit Vermogen door ons werkt voor een groter spel van kennis, een groter spel van energie, handeling en resultaat, dat we ook niet voelen als van onszelf, maar van het Goddelijke, van Sachchidananda, wijzelf alleen zijn gebied of kanaal. Het resultaat gebeurt in beide gevallen, omdat ons individuele bewustzijn rust van een onwetende beperkte actie en zichzelf opent voor allerhoogste toestand of voor de allerhoogste handeling. In de laatste, de meer dynamische opening, is er het vermogen en het spel van kennis en handeling, en dat is Tapas; maar ook in de eerste, in het statische bewustzijn, is er evident een vermogen van kennis en een concentratie van kennis of tenminste een concentratie van bewustzijn in immobiliteit en zelfrealisatie, en dat is ook Tapas. Het zou daarom lijken, dat Tapas, concentratie of vermogen van bewustzijn, het karakter is van zowel het passieve als het actieve bewustzijn van Brahman, en dat onze eigen passiviteit ook een zeker karakter heeft van een ongeziene ondersteunende of instrumentaliserende Tapas. Een concentratie van energie van bewustzijn ondersteunt, zolang het duurt, alle schepping, alle handeling en bewegingskracht; maar ook een concentratie van vermogen van bewustzijn ondersteunt inwendig alle toestand of informeert ze, zelfs de meest immobiele passiviteit, zelfs een oneindige stilte of een eeuwige stilte.

Maar er kan nog gezegd worden, dat deze uiteindelijk twee verschillende dingen zijn, en dit wordt getoond door hun verschillende of tegengestelde resultaten; want een toevlucht tot de passiviteit van Brahman leidt tot de beëindiging van dit bestaan en een toevlucht tot actieve Brahman leidt tot haar voortzetting. Maar laat ons hier ook observeren, dat dit onderscheid opkomt door een beweging van de individuele ziel van een houding naar een andere, van de houding van Brahman-bewustzijn in de wereld, waar het een vol steunpunt is voor de universele handeling, naar of in de richting van de houding van Brahman-bewustzijn voorbij de wereld, waar het een vermogen is voor de terughouding van energie van de universele handeling. Bovendien, als door de energie van Tapas de toediening van de kracht van het wezen in de wereldactie tot stand gebracht wordt, wordt op gelijke wijze door de energie van Tapas de terugtrekking van die kracht van het wezen tot stand gebracht. Het passieve bewustzijn van Brahman en zijn actieve bewustzijn zijn geen twee verschillende, tegenstrijdige en onverenigbare dingen; zij zijn hetzelfde bewustzijn, dezelfde energie, aan het ene eind in een toestand van zelfgereserveerdheid, aan het andere in een beweging geworpen van zelfgave en zelfinzetting, zoals de stilte van een reservoir en het verloop van de kanalen, die eruit stromen. In feite is er achter iedere activiteit en moet er een passief vermogen van het wezen zijn waaruit hij oprijst, waardoor hij ondersteund wordt, die zelfs, wat we aan het eind zien, hem van achteruit bestuurt zonder er volledig mee geïdentificeerd te zijn --- in het besef tenminste, dat hij geheel uitgegoten is in handeling en er ononderscheidbaar van. Een zodanige zelfuitputtende identificatie is onmogelijk; want geen handeling, hoe uitgestrekt ook, put het oorspronkelijke vermogen uit, van waar hij uit voortgaat, terwijl hij niets achter zich laat in reserve. Wanneer we teruggaan in ons eigen bewuste wezen, wanneer we afstand nemen van onze eigen handeling en zien hoe het gedaan wordt, ontdekken we, dat ons gehele wezen achter iedere bijzondere handeling of som van activiteiten staat, passief in de rest van zijn integraliteit, actief in zijn beperkte dispensatie van energie; maar die passiviteit is geen onbekwame inertie, het is een houding van zelfgereserveerde energie. Een dergelijke waarheid moet nog vollediger van toepassing zijn op het bewuste wezen van het Oneindige, wiens vermogen, zowel in stilte als in schepping, ook oneindig moet zijn.

Het is voor het moment immaterieel om te onderzoeken, of de passiviteit, waaruit alles tevoorschijn komt, absoluut is of alleen relatief voor de waarneembare handeling, waaruit zij zich terughoudt. Het is genoeg om op te merken, dat, hoewel we het onderscheid maken voor het gemak van onze denkvermogens, er geen passief Brahman en een actief Brahman is, maar een Brahman, een Bestaan, dat Haar Tapas behoudt in wat we passiviteit noemen en Zichzelf geeft in wat we Haar activiteit noemen. Voor de doeleinden van actie zijn dit twee polen van een wezen of een dubbel vermogen dat noodzakelijk is voor schepping; de handeling gaat voort op zijn circuit van de reservering en geeft er vermoedelijk de energieën aan terug, die werden verkregen, om weer uitgeworpen te worden in een nieuw circuit. De passiviteit van Brahman is Tapas of concentratie van Zijn wezen, die rust op zichzelf in een zelfgeabsorṛbeerde concentratie van Zijn immobiele energie; de activiteit is Tapas van Zijn wezen, die loslaat wat Hij vasthield van die incubatie in mobiliteit en reist in een miljoen golven van actie, terwijl hij op ieder rust, terwijl Hij reist en de waarheden en potenties van het wezen er in bevrijdt. Er is ook een concentratie van kracht, maar een veelvoudige concentratie, die voor ons een diffusie lijkt. Maar het is niet werkelijk een diffusie, maar een inzetting; Brahman werpt Zijn energie niet uit Zichzelf om verloren te raken in een of andere onwerkelijke uiterlijke leegte, maar houdt haar aan het werk binnen Zijn wezen, terwijl hij haar onverkort en onverminderd conserveert in haar hele continue proces van conversie en transmutatie. De passiviteit is een grote conservering van Shakti, van Tapas, die een veelvoudige initiatie ondersteunt van beweging en transmutatie in vormen en gebeurtenissen; de activiteit is een conservering van Shakti, van Tapas in de beweging en transmutatie. Zoals in onszelf, zo zijn in Brahman beiden relatief tot elkaar, coëxisteren beiden gelijktijdig, pool en pool in de actie van het ene Bestaan.

De Werkelijkheid is dan noch een eeuwige passiviteit van het immobiele Wezen, noch een eeuwige activiteit van het Wezen in beweging, noch is Hij een afwisseling in de Tijd tussen deze twee dingen. Geen van beiden is in feite de enkele absolute waarheid van de werkelijkheid van Brahman; hun oppositie is alleen waar van Hem in relatie tot de activiteiten van Zijn bewustzijn. Wanneer we Zijn inzetting waarnemen van de bewuste energie van Zijn wezen in de universele actie, spreken we over Hem als de mobiele actieve Brahman; wanneer we Zijn gelijktijdige reservering waarnemen van de bewuste energie van Zijn wezen, teruggehouden van handeling, spreken we over Hem als de immobiele, passieve Brahman, --- Saguna en Nirguna, Kshara en Akshara: anders zouden de termen geen betekenis hebben; want er is een werkelijkheid en geen twee onafhankelijke werkelijkheden, een immobiele, de andere mobiel. In de gewone kijk op de evolutie van de ziel in actie, pravṛtti, en zijn involutie in passiviteit, nivṛtti, wordt verondersteld, dat in de actie de individuele ziel onwetend wordt, onbekend met zijn passieve, dat verondersteld wordt als zijn ware wezen, en in de passiviteit wordt hij uiteindelijk bekend met zijn actieve, dat verondersteld wordt als zijn valse of alleen klaarblijkelijke wezen. Maar dat komt, omdat deze twee bewegingen voor ons afwisselend plaatsvinden, zoals in ons slapen en waken; we gaan in ons waken over in onbekendheid met onze slapende conditie, in slaap in onbekendheid met ons wakende wezen. Maar dit gebeurt, omdat alleen een deel van ons wezen deze afwisselende beweging uitvoert en we valselijk over onszelf denken als alleen dat partiele bestaan: maar we kunnen door een diepere psychologische ervaring ontdekken, dat het grotere wezen in ons volmaakt gewaar is van alles wat gebeurt, zelfs in wat voor ons partiele en oppervlakkige wezen een toestand van onbewustzijn is; hij is noch beperkt door slaap, noch door waken. Zo is het in onze relaties met Brahman, die ons werkelijke en integrale wezen is. In de onwetendheid identificeren we ons met alleen een gedeeltelijk bewustzijn, mentaal of spiritueel-mentaal in haar natuur, dat onbekend wordt van zichzelf van toestand door beweging; in dit deel van ons verliezen we, wanneer we de beweging verliezen, tegelijkertijd onze grip op ons zelf van actie door binnen te gaan in passiviteit. Door een volledige passiviteit valt het denkvermogen in slaap of gaat een trance binnen of wordt anders bevrijd in een spirituele stilte; maar, ofschoon het een bevrijding is uit de onwetendheid van het partiele wezen in zijn flux van actie, wordt het verkregen door het opzetten van een lumineuze onbekendheid met de dynamische Werkelijkheid of een lumineuze scheiding ervan: het spiritueel-mentale wezen blijft zelfgeabsorbeerd in een stille essentiële toestand van bestaan en wordt ofwel incapabel voor actief bewustzijn ofwel afkerig voor alle activiteit; deze bevrijding van stilte is een toestand waar de ziel doorgaat in zijn reis naar het Absolute. Maar er is een grotere vervulling van ons ware en integrale wezen, waarin zowel de statische als de dynamische kanten van het zelf bevrijd worden en vervuld in Dat, wat beiden ophoudt en noch beperkt is door actie, noch door stilte.

Want Brahman gaat niet afwisselend over van passiviteit naar activiteit en terug naar passiviteit door ophouden van Zijn dynamische kracht van het wezen. Wanneer dat werkelijk waar zij zijn voor de integrale Werkelijkheid, dan zou er, terwijl het universum voortging, geen passieve Brahman in het bestaan zijn, alles zou actie zijn, en als ons universum opgelost zou worden, zou er geen actieve Brahman zijn, alles zou een ophouden worden en immobiele stilte. Maar dit is niet zo, want we kunnen gewaar worden van een eeuwige passiviteit en zelfgeconcentreerde kalmte, die alle kosmische activiteit en al zijn veelvoudige geconcentreerde beweging doordringt en behoudt, --- en dit zou niet zo kunnen zijn als, zo lang als enige activiteit doorging, de geconcentreerde passiviteit niet bestond, die hem ondersteunde en in hem bestond. Integrale Brahman is gelijktijdig in het bezit van de passiviteit en de activiteit en gaat niet afwisselend over van ene naar de andere, zoals van een slaap naar een waken: alleen een of andere partiele activiteit in ons lijkt dat te doen, en wij hebben door onszelf te identificeren met die partiele activiteit de verschijning van deze afwisseling van de ene onwetendheid naar de andere onwetendheid; maar ons ware, ons integrale wezen is niet onderworpen aan deze tegengestelden en hij hoeft niet gewaar te worden van zijn dynamische zelf om zijn zelf van stilte te bezitten. Wanneer we de integrale kennis en de integrale bevrijding van zowel de ziel als de natuur verkrijgen, vrij van de onvermogens van het beperkte partiële en onwetende wezen, kunnen we ook de passiviteit en de activiteit bezitten met een gelijktijdig bezit, terwijl ze boven deze beide polen van de universaliteit uitgaan, niet beperkt door een van deze vermogens van het Zelf in zijn relatie of niet-relatie met de Natuur.

De Allerhoogste gaat, zoals het verklaard is in de Gita, zowel het immobiele zelf als het mobile wezen te boven; zelfs tezamen genomen vertegenwoordigen zij niet alles, dat hij is. Want klaarblijkelijk bedoelen we niet, dat, wanneer we spreken over zijn gelijktijdig bezitten van hen, hij de som is van een passiviteit en een activiteit, een geheel getal, dat gemaakt is uit deze twee breuken, passief met drievierde van zichzelf, actief met een vierde van zijn bestaan. In dat geval zou Brahman een som van onwetendheden kunnen zijn, het passieve drievierde niet alleen onverschillig voor, maar nogal onwetend van alles wat die activiteit doet, de activiteit een vierde, nogal niet gewaar van de passiviteit en niet in staat om haar te bezitten, behalve om af te zien van activiteit. Zelfs Brahman, de som, zou gelijk staan met iets, dat nogal verschilt van zijn twee fracties, iets, als het ware, boven en op afstand, onwetend over en onverantwoordelijk voor iets, dat een of ander mystiek Maya tegelijkertijd hardnekkig deed en zich rigide onthield om te doen in de twee fracties van zijn bestaan. Maar het is duidelijk, dat Brahman, het Allerhoogste Wezen, gewaar moet zijn van zowel de passiviteit als de activiteit en hen niet moet beschouwen als zijn absolute wezen, maar als tegengestelde, maar toch wederzijds bevredigende termen van zijn universaliteiten. Het kan niet waar zijn, dat Brahman door een eeuwige passiviteit, niet gewaar is, volledig gescheiden van zijn eigen activiteiten; vrij bevat hij hen in zichzelf, ondersteunt hen met zijn eeuwig vermogen van kalmte, initieert hen uit zijn eeuwige houding van energie. Het moet op gelijke wijze onwaar zijn dat Brahman in zijn activiteit niet gewaar is of gescheiden van zijn passiviteit; alomtegenwoordig is hij daar, terwijl hij de actie ondersteunt, hem altijd bezit in hart van de beweging en eeuwig kalm is en stil en vrij en zaligvol in de hele maalstroom van zijn energieën. Noch kan hij in ofwel stilte of actie helemaal niet gewaar zijn van zijn absolute wezen, maar hij weet, dat alles wat hij uitdrukt door hen haar waarde en vermogen betrekt van het vermogen van dat absolute bestaan. Wanneer het anders lijkt voor onze ervaring, komt dat, omdat we ons identificeren met een aspect en door die exclusiviteit falen om onszelf te openen voor de integrale Werkelijkheid.

Er volgt noodzakelijkerwijze een belangrijk eerste resultaat, dat al bereikt is vanuit andere gezichtpunten, dat de Onwetendheid haar oorsprong van bestaan of het beginpunt van haar verdelende activiteiten niet kan hebben in de absolute Brahman of in het integrale Sachchidananda; zij behoort alleen bij een partiele actie van het wezen, waarmee we onszelf identificeren, juist zoals we ons in het lichaam identificeren met dat partiele en oppervlakkige bewustzijn, dat afwisselt tussen slaap en waken: deze identificatie, die de hele rest van de Werkelijkheid opzij zet, is inderdaad de samenstellende oorzaak van de Onwetendheid. En als Onwetendheid geen element of vermogen is, dat past bij de absolute natuur van de Brahman of bij Zijn integraliteit, dan kan er geen originele en primaire Onwetendheid zijn. Maya kan, wanneer zij een oorspronkelijk vermogen van het bewustzijn van de Eeuwige zou zijn, zelf geen onwetendheid zijn of op enigerlei verwant aan de natuur van onwetendheid, maar moet een transcendent en universeel vermogen zijn van zelfkennis en alkennis; onwetendheid kan alleen tussenbeide komen als een mindere en opvolgende, partiele en relatieve beweging. Is het dan iets, dat inherent is in de veelvoudigheid van de zielen? Komt het onmiddellijk tot bestaan, wanneer Brahman zichzelf bekijkt in de veelvoudigheid, en bestaat die veelvoudigheid uit een som van zielen, ieder juist in zijn natuur fractioneel en verdeeld van alle anderen in bewustzijn, helemaal niet in staat om van hen gewaar te worden behalve als dingen buiten hem, op zijn hoogst verbonden door communicatie van lichaam tot lichaam of denkvermogen tot denkvermogen, maar niet in staat tot eenheid? Maar we hebben gezien, dat dit alleen is, wat wij lijken te zijn in onze meest oppervlakkige laag van bewustzijn, het externe denkvermogen en het fysieke; wanneer we teruggaan in subtielere, diepere, grotere actie van ons bewustzijn, vinden we, dat de muren van verdeling dunner worden en uiteindelijk is er geen muur van verdeling over, geen Onwetendheid.

Het lichaam is het buitenwaartse teken en laagste basis van de klaarblijkelijke verdeling, die de Natuur, die onderdompelt in onwetendheid en zelfonwetendheid, het startpunt maakt voor de herontdekking van eenheid door de individuele ziel, eenheid zelfs temidden van de meest overdreven vormen van haar veelvoudige bewustzijn. Lichamen kunnen niet communiceren met elkaar, behalve door uiterlijke middelen en door een afgrond van uiterlijkheid; kunnen elkaar niet binnendringen, behalve door verdeling van het binnengedrongen lichaam of door gebruikmaking van een of andere opening erin, een of andere pre-existente verdeling; kunnen niet verenigen, behalve door een opbraak en verslinding, een verzwelgen en absorptie en zo een assimilatie, of op zijn hoogst een fusie, waarin beide vormen verdwijnen. Ook het denkvermogen wordt, wanneer hij geïdentificeerd is met het lichaam, gehinderd door haar beperkingen; maar binnen zichzelf is hij subtieler en twee denkvermogens kunnen elkaar binnendringen zonder pijn of verdeling, kunnen hun substantie uitwisselen zonder wederzijdse verwonding, kunnen op een manier deel worden van elkaar: toch heeft ook het denkvermogen zijn eigen vorm, die afscheidend is van andere denkvermogens en geschikt is om zijn positie in the nemen in deze afgescheidenheid. Wanneer we teruggaan naar zielbewustzijn, verminderen de obstakels voor eenheid en verdwijnen uiteindelijk helemaal. De ziel kan zich in zijn bewustzijn identificeren met andere zielen, kan hen bevatten en in hen binnengaan en door hen bevat worden, kan zijn eenheid met hen realiseren; en dit kan niet plaatsvinden in een kenmerkloze en ononderscheidbare slaap, niet in een Nirvana, waarin alle onderscheidingen en individualiteiten van de ziel en het denkvermogen en lichaam verloren zijn, maar in een volmaakt ontwaken, dat alle onderscheidingen observeert en er rekenschap van geeft, maar het te boven gaat.

Daarom zijn onwetendheid en zelfbeperkende verdeling niet inherent en onoverkomelijk in de veelvoudigheid van zielen, zijn niet juist de natuur van de veelvoudigheid van Brahman. Zoals Brahman de passiviteit en activiteit te boven gaat, zo gaat hij ook de eenheid en veelvoudigheid te boven. Hij is een in zichzelf, maar niet met een zelfbeperkende eenheid, met uitsluiting van het vermogen van veelvoudigheid, zoals de afgescheiden eenheid is van het lichaam en het denkvermogen; hij is niet de mathematische integer, een, die niet in staat is om de honderden te bevatten en daarom minder is dan de honderden. Hij bevat de honderden, is een in alle honderden. Een in zichzelf is hij een in de velen en de velen zijn een in hem. Met andere woorden, Brahman is in zijn eenheid van geest gewaar van zijn veelvoudigheid van zielen en in het bewustzijn van zijn veelvoudige zielen is hij gewaar van de eenheid van alle zielen. In iedere ziel is hij, de immanente Geest, de Heer in ieder hart, gewaar van zijn eenheid. De Jivatman, verlicht door hem, gewaar van zijn eenheid met de Ene, is ook gewaar van zijn eenheid met de velen. Ons oppervlakkige bewustzijn, geïdentificeerd met het lichaam, en met het verdeelde leven en verdelende denkvermogen, is onwetend; maar dat kan ook verlicht worden en gewaar gemaakt. Veelvoudigheid is dan niet de noodzakelijke oorzaak van de onwetendheid.

Onwetendheid komt, zoals we reeds verklaard hebben, naar voren in een latere fase, als een latere beweging, wanneer het denkvermogen gescheiden is van zijn spirituele en supramentale basis, en culmineert in dit aardeleven, waar het individuele bewustzijn in de velen zichzelf door het verdelende denkvermogen identificeert met de vorm, die de enige veilige basis van verdeling is. Maar wat is de vorm? Zij is tenminste, zoals we haar hier zien, een formatie van geconcentreerde energie, een knoop van de kracht van bewustzijn in haar beweging, een knoop, die onderhouden wordt in het wezen door een constante maalstroom van actie; maar uit welke transcendente waarheid of werkelijkheid zij ook voortgaat of die zij uitdrukt, zij is in geen enkel deel van zichzelf in manifestatie duurzaam of eeuwig. Zij is niet eeuwig in haar integraliteit, noch in haar samenstellende atomen; want zij kunnen ontbonden worden door de oplossing van de knoop van energie in constante geconcentreerde actie, wat het enige ding is, dat hun klaarblijkelijke stabiliteit onderhoudt. Een concentratie in Tapas in beweging van kracht op de vorm, die haar behoudt in het wezen, zet de fysieke basis van verdeling op. Maar alle dingen in de activiteit zijn, zoals we gezien hebben, een concentratie van Tapas in beweging van kracht op zijn object. De oorsprong van de Onwetendheid moet dan gezocht worden in een of andere zelfgeabsorbeerde concentratie van Tapas, van Bewuste-Kracht in actie op een gescheiden beweging van de Kracht; voor ons neemt dit de verschijning aan van het denkvermogen, dat zichzelf identificeert met de gescheiden beweging en zichzelf ook identificeert in de gescheiden beweging met ieder van de vormen, die ervan resulteren. Zo bouwt hij een muur van afscheiding, die het bewustzijn uitsluit in iedere vorm van het gewaarzijn van haar eigen totale zelf, van ander belichaamd bewustzijn en van het universele wezen. Daar moeten we kijken voor het geheim van de klaarblijkelijke onwetendheid van het belichaamde mentale wezen, zowel als van de grote klaarblijkelijke onbewustheid van de fysieke Natuur. Wij moeten onszelf afvragen wat de natuur is van deze absorberende, deze afscheidende, deze zelfvergeetachtige concentratie, die het duistere wonder is van het universum.

HOOFDSTUK XIII

Exclusieve Concentratie van Bewustzijn-Kracht en de Onwetendheid.

Uit het aangestoken vuur van Energie van Bewustzijn werd Waarheid geboren en de Wet van Waarheid; daaruit de Nacht, uit de Nacht de stromende oceaan van zijn.

Rig Veda. [73]

OMDAT Brahman in de essentie van zijn universele wezen een eenheid en veelvoudigheid is, die gewaar zijn van elkaar en in elkaar en omdat hij in zijn werkelijkheid iets is voorbij de Ene en de Velen, terwijl hij beiden bevat, van beiden gewaar is, kan Onwetendheid alleen naar voren komen als een ondergeschikt fenomeen door een of andere concentratie van bewustzijn, die geabsorbeerd is in een deel kennis of een deel actie van het wezen en de rest van haar gewaarzijn uitsluit. Er kan ofwel een concentratie zijn van de Ene in zichzelf met de uitsluiting van de Velen of van de Velen in hun eigen actie met de uitsluiting van het al-gewaarzijn van de Ene, of van het individuele wezen in zichzelf met uitsluiting van zowel de Ene als de rest van de Velen, die dan voor hem gescheiden eenheden zijn, die niet besloten zijn in zijn directe gewaarzijn. Of er kan weer op een zeker punt een of andere algemene regel van exclusieve concentratie zijn of tussenbeide komen, die werkt in al deze drie richtingen, een concentratie van gescheiden actief bewustzijn in een gescheiden beweging; maar dit vindt niet plaats in het ware zelf, maar in de kracht van het actieve wezen, in Prakriti.

Deze hypothese nemen we aan in voorkeur over anderen, omdat geen van de anderen, op zichzelf genomen, behouden zal blijven of in overeenstemming zal zijn met alle feiten van bestaan. De integrale Brahman kan niet in zijn integraliteit de bron zijn van Onwetendheid, omdat zijn integraliteit juist in zijn natuur albewustzijn is. De Ene kan in zijn integrale bewuste wezen de Velen niet van zichzelf uitsluiten, omdat de Velen dan helemaal niet zouden bestaan; op zijn hoogst kan hij afstand nemen ergens in zijn bewustzijn van het kosmische spel om zo een overeenkomstige beweging mogelijk te maken in het individuele wezen. De Velen in de integraliteit of in ieder zelf van de Velen kunnen niet werkelijk onwetend zijn van de Ene of van anderen, omdat met de Velen we hetzelfde goddelijke Zelf in allen bedoelen, inderdaad geïndividualiseerd, maar nog een in het bewuste wezen met allen in een enkele universaliteit en een ook met het oorspronkelijke en transcendente Wezen. Onwetendheid is daarom niet het natuurlijke karakter van het bewustzijn van de ziel, zelfs van de individuele ziel; het is de uitkomst van een of andere verbijzonderende actie in de uitvoerende Bewuste-Kracht, wanneer hij geabsorbeerd is in zijn werken en vergeetachtig van het zelf en van de totale werkelijkheid van de natuur. Deze actie kan niet die van het hele wezen zijn of van de hele kracht van het wezen, --- want het karakter van die volledigheid is het hele bewustzijn en geen partieel bewustzijn, --- het moet een oppervlakkige en partiele beweging zijn, die geabsorbeerd is in een oppervlakkige of partiele actie van het bewustzijn en de energie, die geconcentreerd is in zijn formatie, vergeetachtig van al het andere, dat niet besloten is in de formatie of daar niet openlijk in werking. Onwetendheid is de nuttige vergeetachtigheid van het Zelf en het Al, die hen terzijde laat, die hen achter zichzelf zet om alleen te doen, wat zij moet doen in een of ander uiterlijk spel van bestaan.

In de oneindigheid van het wezen en zijn oneindige gewaarzijn is concentratie van bewustzijn, Tapas, altijd aanwezig als een inherent vermogen van Bewustzijn-Kracht: het is een zelfgehouden of zelfverzameld verblijf van het eeuwige Gewaarzijn in zichzelf en op zichzelf of op zijn object; maar het object is altijd op een of ander manier hemzelf, zijn eigen wezen of een manifestatie en beweging van zijn wezen. De concentratie kan essentieel zijn; het kan zelfs een enkele bewoning of een volledige absorptie zijn in de essentie van zijn eigen wezen, een lichtende of anders een zelfvergeetachtige zelfonderdompeling. Of het zou een integrale of anders een totaalveelvoudige of een gedeeltelijk veelvoudige concentratie kunnen zijn. Of het zou een enkele gescheiden beschouwing op een gebied van zijn wezen of beweging kunnen zijn, een enkelpuntige concentratie in een centrum of een absorptie in een objectieve vorm van zijn zelfbestaan. De eerste, de essentiële, is aan het ene eind de superbewuste Stilte en aan het andere eind de Onbewustheid; de tweede, de integrale, is het totale bewustzijn van Sachchidananda, de supramentale concentratie; de derde, de veelvoudige, is de methode van het totaliserende of globale, bovenmentale gewaarzijn; de vierde, de gescheidene, is de karakteristieke natuur van de Onwetendheid. De supramentale integraliteit van het Absolute houdt al deze toestanden of vermogens van zijn bewustzijn samen als een enkel ondeelbaar wezen, dat naar zijn gehele zelf kijkt in de manifestatie met een simultane zelfvisie.

Van concentratie in deze betekenis van zelfgehouden verblijf in zichzelf of op zichzelf als object kan dan gezegd worden, dat zij juist behoort bij de natuur van het bewuste wezen. Want, hoewel er een oneindige uitbreiding van bewustzijn is en een diffusie van bewustzijn, is zij een zelfgehouden, zelfbevatte uitbreiding of een zelfgehouden, zelfbevatte diffusie. Ofschoon er een dispersie lijkt te zijn van haar energieën, die in werkelijkheid een vorm van distributie is, en alleen mogelijk is in een oppervlakkig gebied, omdat hij ondersteund wordt door een onderliggende zelfgehouden concentratie. Een exclusieve concentratie op of in een enkel subject of object of domein van zijn of beweging is geen ontkenning of vertrek van het gewaarzijn van de Geest, het is een vorm van de zelfverzameling van het vermogen van Tapas. Maar, wanneer concentratie exclusief is, brengt het een terughouden naar voren van de rest van zelfkennis. Hij zou de hele tijd gewaar kunnen zijn van de rest, maar toch handelt alsof hij er niet gewaar van zou zijn; dat zou geen toestand of handeling van Onwetendheid: maar als het bewustzijn door de concentratie een muur opricht van uitsluiting, die haar beperkt tot een enkel gebied, domein of bewoning in de beweging, zodat zij alleen van dat gewaar is of van de hele rest als buiten zichzelf, dan hebben we een principe van zelfbeperkende kennis, wat kan resulteren in een gescheiden kennis en culmineren in een positieve en effectieve onwetendheid.

Wij kunnen een of andere glimp krijgen van wat dit betekent, waar het op neer komt in actie, wanneer we kijken naar de natuur van exclusieve concentratie in de mentale mens, in ons eigen bewustzijn. Allereerst moeten we opmerken, wat we gewoonlijk bedoelen met de mens, die niet zijn innerlijke wezen is, maar alleen een som van klaarblijkelijke continue beweging van bewustzijn en energie in verleden, heden en toekomst, waaraan we deze naam geven. Dit doet in de verschijning alle werk van de mens, denkt al zijn gedachten, voelt al zijn emoties. Deze energie is een beweging van Bewustzijn-Kracht, geconcentreerd op een tijdelijke stroom van binnenwaartse en buitenwaartse werkingen. Maar we weten, dat achter deze stroom van energie er een hele zee van bewustzijn is, die gewaar is van de stroom, maar waarvan de stroom niet gewaar is; want deze som van oppervlakte energie is een selectie, een uitkomst van de hele rest, die onzichtbaar is. Die zee is het subliminale zelf, het superbewuste, het onderbewuste, het interbewuste en omschrijvende wezen, en de ziel, de psychische entiteit, die alles samen houdt. De stroom is de natuurlijke, de oppervlakkige mens. In deze oppervlakkige mens is Tapas, de dynamische kracht van bewustzijn van het wezen, geconcentreerd aan de oppervlakte in een zekere massa van oppervlakkige werkingen; de hele rest van zichzelf heeft hij naar achteren gezet en zou er vaag gewaar van kunnen zijn daar in de ongeformuleerde achterkant van zijn bewuste bestaan, maar is er niet gewaar van in deze oppervlakkige geabsorbeerde beweging aan de voorkant. Hij is niet precies, in ieder geval in die achterkant of in de diepten, onwetend van zichzelf in enige essentiële betekenis van het woord, maar voor de doeleinden van zijn oppervlakkige beweging en binnen die beweging is hij alleen vergeetachtig van zijn werkelijke, zijn grotere zelf, door absorptie, door exclusieve concentratie op wat hij oppervlakkig doet. Toch is het werkelijk de verborgen zee en niet de oppervlakkige stroom die alle actie doet: de zee is de bron van deze beweging, niet de bewuste golf, die zij opgooit, wat ook het bewustzijn van de golf, geabsorbeerd in haar beweging, terwijl zij daarin leeft, niets anders ziet als dat, over de zaak zou kunnen denken. En die zee, het werkelijke zelf, het integrale bewuste wezen, de integrale kracht van het wezen, is niet onwetend; zelfs de golf is niet essentieel onwetend, --- want zij draagt in zichzelf al het bewustzijn, dat zij vergeten heeft en zonder dat zou zij helemaal niet kunnen handelen of doorstaan, --- maar zij is zelfvergeetachtig, geabsorbeerd in haar eigen beweging, te geabsorbeerd om iets anders op te merken dan de beweging, terwijl dat doorgaat om haar geheel in beslag te nemen. Een beperkte praktische zelfvergeetachtigheid, geen essentiële en bindende zelfonwetendheid, is de natuur van deze exclusieve concentratie, die nog de wortel is van wat werkt als de Onwetendheid.

Zo zien we ook, dat de mens, ofschoon hij een werkelijke ondeelbare stroom van Tapas is, van bewuste energie in de Tijd, alleen in staat tot handelen in de huidige tijd door de som van zijn voorbije kracht van werken, terwijl hij al zijn toekomst creëert door zijn voorbije en huidige actie, toch nog geabsorbeerd leeft in het huidige moment, van moment tot moment leeft en daarom in deze oppervlakkige actie van bewustzijn onwetend is over zijn toekomst en onwetend over zijn verleden, behalve voor dat kleine deel ervan, dat hij op ieder moment naar hem terug kan roepen door het geheugen. Hij leeft echter niet in het verleden; wat hij zich herinnert is niet het verleden zelf, maar alleen een geest ervan, een conceptuele schaduw van een werkelijkheid, die nu dood voor hem is, niet bestaand, niet langer bestaand. Maar dit alles is een actie van de oppervlakkige onwetendheid. Het ware bewustzijn van binnen is niet gewaar van haar verleden; zij houdt het daar, niet noodzakelijkerwijze in geheugen, maar in het wezen, nog actief, levend, klaar met haar vruchten, en stuurt het van tijd tot tijd naar boven in het geheugen of concreter in het resultaat van voorbije actie of voorbije oorzaken naar het oppervlakkige bewuste wezen, --- dat is inderdaad de ware grond van wat Karma wordt genoemd. Zij is of kan ook gewaar zijn van de toekomst, want er is ergens in het innerlijke wezen een gebied van cognitie, dat open is voor de toekomstige kennis, een te verwachten zowel als een retrospectief Tijdbesef, Tijdvisie, Tijdperceptie; iets erin leeft ondeelbaar in de drie tijden en bevat al hun klaarblijkelijke verdelingen, houdt de toekomst gereed voor de manifestatie erin. Hier hebben we dan, in deze gewoonte van in het heden leven, een tweede absorptie, een tweede exclusieve concentratie, die het wezen compliceert en verder beperkt, maar de klaarblijkelijke loop van de handeling vereenvoudigt door hem niet te relateren met de hele oneindige loop van de Tijd, maar met een definitieve opvolging van momenten.

Daarom is de mens voor zichzelf in zijn oppervlakkige bewustzijn dynamisch, praktisch, de mens van het moment, niet de mens van het verleden, die eens was, maar niet langer in bestaan is, noch de mens van de toekomst die nog niet in bestaan is; door het geheugen verbindt hij zichzelf met de ene, door anticipatie met de andere: een voortdurend egobesef loopt door de drie tijden, maat dit is een centraliserende, mentale constructie, geen essentieel of uitgebreid bestaan, dat bevat wat was, is en zal zijn. Een intuïtie van het zelf bevindt zich erachter, maar dat is een onderliggende entiteit, niet aangedaan door de veranderingen van zijn persoonlijkheid; in zijn oppervlakte formatie van het wezen is hij niet dat, maar wat hij op het moment is. Toch is de hele tijd dit bestaan in het moment niet de werkelijke of de hele waarheid van zijn wezen, maar alleen een praktische of pragmatische waarheid voor de doeleinden van de oppervlakkige beweging van zijn leven en binnen zijn beperkingen. Het is een waarheid, geen onwerkelijkheid, maar alleen een waarheid in haar positieve deel; in haar negatieve delen is zij een onwetendheid, en deze negatieve onwetendheid beperkt en verstoort vaak zelfs de praktische waarheid, zodat het bewuste leven van de mens voortgaat volgens een onwetendheid, een partiele, een halfware halfvalse kennis, niet volgens de werkelijke waarheid van zichzelf, waar hij vergeetachtig van is. Toch is het, omdat zijn werkelijke zelf de ware bepaler is en alles heimelijk van achter bestuurt, uiteindelijk een kennis erachter, die werkelijk de gevormde loop bepaalt van zijn bestaan; de oppervlakkige onwetendheid richt een noodzakelijke beperkende omlijning op en levert de factoren waardoor de uiterlijke kleur en richting gegeven worden, die nodig zijn voor zijn huidige menselijke leven en zijn huidige moment gegeven worden aan zijn bewustzijn en zijn actie. Op dezelfde manier en om dezelfde reden identificeert de mens zich alleen met de naam en de vorm, die hij draagt in zijn huidige bestaan; hij is onwetend van zijn verleden voor de geboorte gelijk zijn toekomst na de dood. Toch is alles, wat hij vergeet, besloten, aanwezig en effectief in het alles-behoudende integrale bewustzijn binnen hem.

Er is een klein pragmatisch gebruik van exclusieve concentratie aan de oppervlakte, die ons ook een indicatie zou kunnen geven, ondanks haar tijdelijke karakter. De oppervlakkige mens, die leeft van moment naar moment, speelt, als het ware, verscheidene delen in zijn huidige leven en, terwijl hij bezig is met ieder deel, is hij in staat tot een exclusieve concentratie, een absorptie erin, waarmee hij de rest van zichzelf vergeet, het voor het moment van zich af zet, is hij tot zover zelfvergeetachtig. De mens is voor het moment de acteur, de dichter, de soldaat of tot wat anders hij ook samengesteld en in gevormd is door een of andere bijzondere en karakteristieke handeling van zijn kracht van het wezen, zijn Tapas, zijn voorbije bewuste energie en door de actie, die er uit ontwikkelt. Hij is niet alleen geschikt om zichzelf voorlopig uit te leveren aan deze exclusieve concentratie in een deel van zichzelf, maar zijn succes in de handeling hangt voor een zeer groot deel af van de volledigheid, waarmee hij zo de rest van zichzelf opzij kan zetten en alleen kan leven in zijn onmiddellijke werk. Toch kunnen we de hele tijd zien, dat de hele mens werkelijk de actie doet en niet hoofdzakelijk dit bijzondere deel van hem; wat hij doet, hoe hij het doet, de elementen, die hij erin brengt, de stempel, die hij aan zijn werk geeft, hangt af van zijn hele karakter, denkvermogen, informatie, genius, alles, wat het verleden van hem gemaakt heeft, --- en niet alleen zijn verleden in dit leven, maar in andere levens, en weer niet alleen zijn verleden, maar het verleden, het heden en de voorbestemde toekomst, zowel van zichzelf als van de wereld om hem heen, zijn de determinanten van zijn werk. De huidige acteur, dichter of soldaat in hem is alleen een gescheiden determinatie van zijn Tapas; zijn kracht van het wezen, die georganiseerd is voor bijzondere soort actie van zijn energie, een gescheiden beweging van Tapas, is in staat --- en deze bekwaamheid is geen zwakheid, geen tekortkoming, maar een groot vermogen van het bewustzijn --- om zichzelf te absorberen in die bijzondere werking in die tijdelijke zelfvergeetachtigheid van de rest van zichzelf, zelfs hoewel die rest de hele tijd aanwezig is aan de achterkant van het bewustzijn en in het werk zelf en actief is of haar invloed heeft in de vormgeving van het werk. Deze actieve zelfvergeetachtigheid van de mens in zijn werk en het deel dat hij speelt, verschilt van de andere, de diepere zelfvergeetachtigheid, in dat de muur van afscheiding minder fenomenaal is en helemaal niet duurzaam volledig; het denkvermogen kan zijn concentratie oplossen en teruggaan van zijn werk op ieder moment naar het bewustzijn van het grotere zelf waarvan dit een gedeeltelijke handeling was. De oppervlakkige of klaarblijkelijke mens kan niet zo willens en wetens teruggaan naar de werkelijk mens in hem; hij kan het alleen in zekere mate abnormaal of supernormaal doen in uitzonderlijke condities van zijn geestesgesteldheid of, meer permanent of vollediger, als de vrucht van een lange en moeilijke zelftraining, zelfverdieping, zelfverhoging, zelfuitbreiding. Toch kan hij teruggaan; daarom is het verschil alleen fenomenaal, niet essentieel: het is in essentie in beide gevallen dezelfde beweging van exclusieve concentratie, van absorptie in een bijzonder aspect van zichzelf, handeling, beweging van kracht, hoewel met verschillende omstandigheden en een andere manier van werken.

Dit vermogen van exclusieve concentratie is niet beperkt tot absorptie in een bijzonder karakter of type van werken van het grote zelf van iemand, maar breidt zich uit tot een volledige zelfvergeetachtigheid in de bijzondere actie, waarin we op het moment betrokken blijken te zijn. De acteur vergeet in momenten van grote intensiteit, dat hij een acteur is en wordt het deel, dat hij speelt op het toneel; niet dat hij werkelijk over zichzelf denkt als Rama of Ravana, maar dat hij zichzelf voorlopig identificeert met de vorm van het karakter en de handeling, die de naam vertegenwoordigt en zo volledig, dat hij de werkelijke mens vergeet, die het speelt. Zo vergeet de dichter zichzelf, de mens, de werker, in zijn werk en is voorlopig alleen de geïnspireerde onpersoonlijke energie, die zichzelf uitwerkt in formatie van het woord en ritme; van al het andere is hij vergeetachtig. De soldaat vergeet zich in de handeling en wordt de aanval en de furie en de slachting. Op dezelfde manier vergeet de mens, die overvallen wordt door intense boosheid, zichzelf, zoals over het algemeen gezegd wordt, of zoals het geschikter en krachtig gesteld wordt, wordt hij boosheid: en deze termen drukken een werkelijke waarheid uit, die niet de hele waarheid is van het wezen van de mens op het moment, maar een praktisch feit van zijn bewuste energie in actie. Hij vergeet zichzelf, vergeet de hele rest van zichzelf met haar andere impulsen en vermogens van zelfbeheersing en zelfrichting, zodat hij eenvoudig handelt als de energie van de passie, die hem in beslag neemt, wordt voorlopig die energie. Zover kan zelfvergeetachtigheid gaan in de normale actieve menselijke psychologie; want zij moet spoedig terugkeren naar het wijdere zelfgeware bewustzijn, waarvan deze zelfvergeetachtigheid alleen een tijdelijke beweging is.

Maar in het grotere universele bewustzijn moet er een vermogen zijn van het dragen van deze beweging naar zijn absolute punt, naar het grootst mogelijke extreem, dat enige relatieve beweging kan bereiken, en dit punt wordt bereikt, niet in het menselijke onbewustzijn, dat niet duurzaam is en altijd terug refereert naar het ontwaakte bewuste wezen, dat de mens gewoonlijk en karakteristiek is, maar in het onbewustzijn van de materiele Natuur. Dit onbewustzijn is niet werkelijker dan de onwetendheid van exclusieve concentratie in ons tijdelijke wezen, dat het wakende bewustzijn van de mens beperkt; want zoals in ons, zo is er ook in het atoom, het metaal, de plant, in iedere vorm van materiele Natuur, in iedere energie van de materiele Natuur, zoals we weten, een geheime ziel, een geheime wil, een geheime intelligentie aan het werk, die anders is dan de stomme zelfvergeetachtige vorm, de Bewuste --- bewust zelfs in onbewuste dingen --- van de Upanishad, zonder wiens aanwezigheid en informerende Bewuste-Kracht of Tapas geen werk van de Natuur gedaan zou kunnen worden. Wat daar onbewust is, is de Prakriti, de vormelijke, de bewegende actie van de energie, die geabsorbeerd is de werking, ermee geïdentificeerd, in een zodanige mate, dat zij gebonden is in een soort trance of bezwijming van concentratie, niet in staat om terug te gaan, terwijl zij gebonden is in die vorm, naar haar ware zelf, naar het integrale bewuste wezen en de integrale kracht van het bewuste wezen, die zij achter zich gelaten heeft, waarvan zijn in haar extatische trance van hoofdzakelijk werken en energie vergeetachtig is geworden. Prakriti, de uitwerkende Kracht, wordt onbewust van Purusha, het Bewuste Wezen, houdt hem verborgen binnen zichzelf en wordt alleen weer langzaam gewaar met de verschijning van bewustzijn van deze bezwijming van het Onbewustzijn. Purusha stemt inderdaad toe om de klaarblijkelijke vorm van zichzelf aan de nemen, die Prakriti voor hem construeert; hij lijkt de Onbewuste te worden, het fysieke wezen, het vitale wezen, het mentale wezen: maar in dit alles blijft hij nog in werkelijkheid zichzelf; het licht van het geheime bewuste Wezen ondersteunt en informeert de actie van de onbewuste of verschijnende bewuste energie van de Natuur.

De onbewustheid is oppervlakkig, zoals de onwetendheid van het wakende menselijke denkvermogen of de onbewustheid of onderbewustheid van zijn slapende denkvermogen, en erbinnen is het de Al-bewuste; hij is volledig fenomenaal, maar hij is het volledige fenomeen. Zo volledig is hij, dat hij alleen door een impuls van evolutionair bewustzijn, dat tevoorschijn komt in andere vormen, die minder gevangen zijn door deze onbewuste methode van werken, terug kan komen tot zichzelf, in het dier een partieel gewaarzijn kan herstellen, dan in de mens op zijn hoogst een of andere mogelijkheid van benadering naar een eerste meer volledige ofschoon nog oppervlakkige initiatie van een waarlijk bewuste werking. Maar nog, zoals in het geval van de oppervlakkige en de werkelijke mens, waar er ook een overeenkomstig ofschoon minder onvermogen is, is het verschil alleen fenomenaal. Essentieel is, in de universele orde van dingen, de onbewustheid van de materiele Natuur dezelfde exclusieve concentratie, dezelfde absorptie in het werk en de energie als in de zelfbeperking van het wakende denkvermogen, of de concentratie van het zelfvergetende denkvermogen in zijn werking; alleen die zelfbeperking, die gedragen wordt naar zijn verste punt van zelfvergeetachtigheid, wordt geen tijdelijke actie, maar de wet van zijn actie. Onbekendheid in de Natuur wordt de volledige zelfonwetendheid; de partiele kennis en algemene onwetendheid van de mens is een partiele zelfonwetendheid, die in haar evolutionaire orde een terugkeer markeert naar zelfkennis: maar beiden zijn en alle onwetendheid is, wanneer onderzocht, een oppervlakkige exclusieve zelfvergeetachtige concentratie van Tapas, van de bewuste energie van zijn in een bijzondere lijn of sectie van haar beweging, waarvan zij alleen gewaar is of die zij alleen lijkt te zijn aan het oppervlak. De onwetendheid is effectief binnen de grenzen van die beweging en geldig voor haar doeleinden, maar fenomenaal, gedeeltelijk, oppervlakkig, niet essentieel werkelijk, niet integraal. Wij moeten het woord "werkelijk" noodzakelijkerwijze in een nogal beperkte betekenis gebruiken en niet in haar absolute betekenis; want de onwetendheid is werkelijk genoeg, maar het is niet de hele waarheid van ons wezen en door haar door zichzelf te beschouwen, wordt zelfs haar waarheid verkeerd geïnterpreteerd voor ons uiterlijke gewaarzijn. In die ware waarheid van zichzelf is zij een verwikkeld Bewustzijn en Kennis, die terug evolueren naar zichzelf, maar zij is dynamisch effectief als een Onbewustzijn en een Onwetendheid.

Daar dit de grondnatuur is van de Onwetendheid, een praktische waarheid van een fenomenale, maar niet werkelijk verdelende, van een beperkende en gescheiden bewuste energie, geabsorbeerd in zijn werken tot de klaarblijkelijke vergeetachtigheid van zijn integrale en werkelijke zelf, kunnen we de vragen beantwoorden, die opkomen over het waarom, het waar en hoe van deze beweging. De reden voor de Onwetendheid, haar noodzaak, wordt duidelijk genoeg, wanneer we eenmaal gezien hebben dat zonder haar het object van de manifestatie van onze wereld onmogelijk zou zijn, helemaal niet gedaan zouden kunnen worden, of niet volledig, of niet op de manier, dat het gedaan zou moeten worden en gedaan wordt. Iedere kant van de veelvoudige Onwetendheid heeft zijn rechtvaardiging, die alleen een deel is van de ene algemene noodzaak. De mens, die leeft in zijn tijdelijke wezen, kon zichzelf niet geworpen hebben in de stroom van Tijd met die beweging van onderwerping aan haar flux van moment tot moment, wat de natuur is van zijn huidige leven. Levend in zijn superbewuste of subliminale zelf zou hij niet de relaties uitgewerkt kunnen hebben vanuit de knoop van zijn individuele geestesgesteldheid, die hij moet verwarren en ontwarren met de wereld om hem heen, of zou het moeten doen op een radicaal verschillende manier. Levend in het universele zelf en niet in het egoïstische gescheiden bewustzijn kon hij niet die gescheiden handeling, persoonlijkheid, uitzicht van zichzelf ontwikkelen als het enkele of het initiële centrum en punt van referentie, dat de contributie is van het egobesef van de wereldwerkingen. Hij moet de tijdelijke, de psychologische, de egoïstische onwetendheid aannemen om zichzelf te beschermen tegen het licht van het oneindige en de grootheid van het universele om zo achter deze verdediging zijn tijdelijke individualiteit te ontwikkelen in de kosmos. Hij moet leven alsof in dit ene leven en de onwetendheid aannemen over zijn oneindige verleden en zijn toekomst: want anders, als het verleden aanwezig voor hem zou zijn, zou hij zijn huidige geselecteerde relaties niet uit kunnen werken met zijn omgeving op de bedoelde manier; zijn kennis zou te groot voor hem zijn, het zou noodzakelijkerwijze de hele geest en balans en vorm veranderen van zijn actie. Hij moet leven in het denkvermogen, dat geabsorbeerd is door zijn lichamelijke leven en niet in het Supramentale; want anders zouden al deze beschermende muren van onwetendheid, die gecreëerd zijn door het beperkende, verdelende, differentiërende vermogen van het denkvermogen niet gebouwd worden of te dun en transparant worden voor zijn doeleinde.

Dat doeleinde, waarvoor deze hele exclusieve concentratie, die we Onwetendheid noemen, noodzakelijk is, is om de cyclus van zelfvergeetachtigheid en zelfontdekking te traceren voor de vreugde waarvan de Onwetendheid aangenomen is in de Natuur door de geheime geest. Het is niet, dat alle kosmische manifestatie anders onmogelijk zou worden; maar het zou een nogal verschillende manifestatie zijn van degene, waarin we leven; het zou begrensd worden tot de hogere werelden van het goddelijk Bestaan of tot een typische niet evoluerende kosmos, waarin ieder wezen leefde in het hele licht van zijn eigen wet van natuur, en deze tegengestelde manifestatie, deze evoluerende cyclus, zou onmogelijk zijn. Wat hier het doel is, zou daar de eeuwige conditie zijn; wat hier een fase is, zou daar een eeuwigdurend type van bestaan zijn. Sachchidananda daalt neer in de materiele Onwetendheid om zichzelf te vinden in de klaarblijkelijke tegengestelden van zijn wezen en zijn natuur en zet zijn fenomenale onwetendheid als een oppervlakkig masker op, waarin hij zichzelf verbergt voor zijn eigen bewuste energie, terwijl hij zichzelf vergeetachtig van zichzelf achterlaat en geabsorbeerd in zijn werken en vormen. In deze vormen moet de langzaam ontwakende ziel de fenomenale actie accepteren van een onwetendheid, die werkelijk kennis is die progressief ontwaakt uit de oorspronkelijke onwetendheid, en in de nieuwe condities, die gecreëerd worden door deze werkingen, moet hij zichzelf herontdekken en het leven door dat licht goddelijk transformeren, dat zo aan het werk is om het doeleinde te vervullen van zijn neerdaling in de Onwetendheid. Het object van de kosmische cyclus is niet om zo snel mogelijk terug te keren naar de hemelen, waar volmaakt licht en vreugde eeuwig zijn of naar de suprakosmische heerlijkheid, noch om hoofdzakelijk een doelloze ronde te herhalen in een lange onbevredigende groef van onwetendheid, terwijl men zoekt naar kennis en het nooit volmaakt vindt, --- in dat geval zou de onwetendheid ofwel een onverklaarbare blunder zijn van de Albewuste of een pijnlijke en doelloze Noodzaak, die even onverklaarbaar is, --- maar om de Ananda van het Zelf te realiseren in andere condities dan de suprakosmische, in het kosmische wezen, en zijn hemel van vreugde en licht te vinden, zelfs in de tegenstellingen, die aangeboden worden door de termen van een belichaamd materieel bestaan, door strijd daarom naar de vreugde van zelfontdekking, zou het ware object lijken te zijn van de geboorte van de geboorte van de ziel in het menselijke lichaam en van de arbeid van het menselijke ras in de reeksen van haar cycli. De Onwetendheid is een noodzakelijke, ofschoon een nogal onderhavige term, die de universele Kennis opgelegd heeft aan zichzelf, zodat die beweging mogelijk zou zijn, --- geen blunder of een val, maar een doelbewuste neerdaling, geen vloek, maar een goddelijke mogelijkheid. De Alheerlijkheid vinden en belichamen in een intense samenvatting van zijn veelvoudigheid, om een mogelijkheid te verkrijgen van het Oneindige Bestaan, dat niet verkregen zou kunnen worden in andere condities, om uit de Materie een tempel van Goddelijkheid te creëren, zou de taak lijken te zijn, die opgelegd is aan de geest, die geboren is in het materiele universum.

De onwetendheid, die we zien, is niet in de geheime ziel, maar in de klaarblijkelijke Prakriti; noch behoort zij tot het geheel van die Prakriti, --- het kan niet, want Prakriti is de actie van de Albewuste, --- maar komt op in een of andere ontwikkeling van haar oorspronkelijke integraliteit van licht en vermogen. Waar vindt die ontwikkeling plaats, in welk principe van het wezen vindt het zijn mogelijkheid en startpunt? Zeker niet in het oneindige zijn, in het oneindige bewustzijn, de oneindige heerlijkheid, welke de allerhoogste niveaus van bestaan zijn en waaruit al het andere voortkomt of neerdaalt in deze duisterdere dubbelzinnige manifestatie. Daar kan zij geen plaats hebben. Niet in het Supramentale; want in het Supramentale zijn het oneindige licht en vermogen altijd aanwezig zelfs in de meest eindige werkingen, en het bewustzijn van eenheid omarmt het bewustzijn van diversiteit. Op het niveau van het denkvermogen wordt dit terugzetten van het werkelijke zelfbewustzijn mogelijk. Want het denkvermogen is dat vermogen van het bewuste wezen, dat differentieert en loopt langs de lijnen van differentiatie met het besef van diversiteit, prominent en karakteristiek en alleen het besef van eenheid achter zich, niet karakteristiek, niet juist de materie van haar werkingen. Wanneer op een of andere manier dit ondersteunende besef van eenheid teruggehouden kon worden, --- zij is niet in bezit van het denkvermogen in zijn eigen afgescheiden recht, maar omdat hij het Supramentale achter zich heeft, omdat hij het licht reflecteert van het Supramentale, waarvan hij een derivaat is en een secundair vermogen, --- als een sluier kon vallen tussen het denkvermogen en het Supramentale, dat het licht van de Waarheid afsluit of het alleen door laat komen in diffuse stralen, verstrooid, gereflecteerd, maar met verstoring en verdeling, dan zou het fenomeen van de Onwetendheid tussenbeide komen. Een zodanige sluier bestaat, zegt de Upanishad, samengesteld door de actie van het Denkvermogen zelf: in het Bovenmentale verbergt een gouden deksel het gezicht van de supramentale Waarheid, maar reflecteert zijn beeld; in het Denkvermogen wordt het een meer ondoorschijnende en rookachtig lichtende bedekking. Die handeling is het geabsorbeerde neerkijken van het Denkvermogen op de diversiteit, wat zijn karakteristieke beweging is en weg van de allerhoogste eenheid, die die diversiteit uitdrukt, totdat hij helemaal vergeet het zichzelf te herinneren en zichzelf te ondersteunen door de eenheid. Zelfs dan ondersteunt de eenheid hem en maakt zijn activiteiten mogelijk, maar de geabsorbeerde Energie is niet gewaar van zijn eigen oorsprong en grotere, werkelijke zelf. Omdat het Denkvermogen datgene vergeet, waarvan hij een afstamt, omdat hij geabsorbeerd wordt in de werkingen van vormende Energie, wordt hij zover geïdentificeerd met die Energie, dat hij zelfs grip verliest op zichzelf, volledig vergeetachtig wordt in een trance van werk, die hij nog ondersteunt in zijn somnambulistische actie, maar waarvan hij zich niet langer gewaar is. Dit is het laatste stadium van de neerdaling van het bewustzijn, een onmetelijke slaap, een peilloze trance van bewustzijn, die de diepzinnige basis van de handeling is van de materiele Natuur.

Er moet echter worden herinnerd, dat wanneer we spreken over een partiele beweging van Bewustzijn-Kracht, die geabsorbeerd is in zijn vormen en acties, in een beperkt gebied van zijn werkingen, dit geen werkelijke verdeling van zijn integraliteit inhoudt. Het neerzetten van de rest van zichzelf achter zich heeft alleen het effect van het verborgen maken van die rest voor de frontale onmiddellijk actieve energie in het beperkte veld van beweging, maar niet van het afsluiten ervan van het gebied; in feite is de Integrale Kracht er, ofschoon gesluierd door de Onwetendheid, en die integrale Kracht, die ondersteund wordt door het integrale zelfwezen, doet door zijn frontale energie al het werk en bewoont alle vormen, die gecreëerd zijn door de beweging. Er moet ook genoteerd worden, dat om de sluier van de Onwetendheid te verwijderen, de bewuste Kracht van het wezen in ons een omgekeerde actie gebruikt van zijn vermogen van exclusieve concentratie; hij verstilt de frontale beweging van Prakriti in het individuele bewustzijn en concentreert exclusief op het besloten innerlijke wezen, --- op het Zelf of op het ware innerlijke, psychische of mentale of vitale wezen, de Purusha, --- om haar te ontsluiten. Maar, wanneer hij dit gedaan heeft, hoeft hij niet in deze tegengestelde exclusiviteit te blijven; hij kan zijn integrale bewustzijn weer aannemen of een globaal bewustzijn, dat zowel het wezen van Purusha als de handeling van Prakriti bevat, de ziel en zijn instrumenten, het Zelf en de dynamieken van het Zelfvermogen, ātmaśakti: hij kan dan zijn manifestatie omarmen met een groter bewustzijn, dat vrij is van eerdere beperking, vrij van de resultaten van de vergeetachtigheid van de Natuur van de inwonende Geest. Of hij kan de hele werking verstillen, die hij heeft gemanifesteerd, op een hoger niveau concentreren van het Zelf en de Natuur, het wezen er naar omhoog brengen en de vermogens naar beneden brengen van het hogere niveau om de eerdere manifestatie te transformeren: alles wat zo getransformeerd is, is nog inbegrepen, maar als een deel van een hogere dynamiek en zijn hogere waarden, in een nieuwere en grotere zelfcreatie. Dit kan gebeuren, wanneer de Bewustzijnskracht in ons wezen besluit om zijn evolutie te verhogen van het mentale naar het supramentale niveau. In ieder geval is Tapas effectief, maar zij handelt op een verschillende manier volgens dat wat gedaan moet worden, in overeenstemming met het voorbepaalde proces, de dynamiek en de zelfwerkzaamheid van het Oneindige.

Maar toch kan, zelfs wanneer dit het mechanisme is van de Onwetendheid, gevraagd worden of het geen mysterie blijft, hoe de Albewuste, ofschoon in alleen een partiele actie van zijn bewuste energie, kon slagen om zelfs deze oppervlakkige onwetendheid en onbewustheid te bereiken. Zelfs als het zo zou zijn, zou het de moeite waard zijn om de exacte actie van dit mysterie, haar natuur, haar beperkingen te fixeren, zodat we er niet ontzet door zullen worden en misleid van het werkelijke doel dat zij dient en de mogelijkheid, die zij geeft. Maar het mysterie is een fictie van het verdelende intellect, dat, omdat zij een logische tegenstelling vindt of creëert tussen twee concepten, denkt dat er een werkelijke oppositie is van de twee geobserveerde feiten en daarom een onmogelijkheid van coëxistentie en eenheid tussen hen. Deze Onwetendheid is, zoals we gezien hebben, werkelijk een vermogen van de Kennis om zichzelf te beperken, om zichzelf te concentreren op het op het op hand zijnde werk, een exclusieve concentratie in praktijk, die niet het volle bestaan en de werking voorkomt van het hele bewustzijn erachter, maar een werking in de condities, die gekozen en zelfopgelegd aan de natuur. Alle bewuste zelfbeperking is een vermogen voor zijn speciale doel, geen zwakheid; alle concentratie is een kracht van bewust wezen, geen belemmering. Het is waar, dat, terwijl het Supramentale in staat is tot een integrale, veelomvattende, veelvoudige, oneindige zelfconcentratie, dit verdelend en beperkt is; het is ook waar, dat het perverse, zowel als partiele en in zover, valse of alleen halfware waarden van dingen creëert: maar we hebben het object gezien van de beperking en van deze gedeeltelijkheid van kennis; en als het object toegestaan is, moet ook het vermogen om het te vervullen toegestaan worden in de absolute kracht van het absolute Wezen. Dit vermogen van zelfbeperking voor een bijzondere werking is, in plaats van onverenigbaar te zijn met de absolute bewuste-kracht van dat Wezen, precies een van de vermogens, die we zouden moeten verwachten om te bestaan tussen de veelvoudige energieën van de Oneindige.

Het Absolute wordt niet werkelijk beperkt door in zichzelf een kosmos van relaties naar voren te brengen; het is het natuurlijke spel van zijn absolute wezen, bewustzijn, kracht, zelfheerlijkheid. Het Oneindige wordt niet beperkt door in zichzelf een oneindige reeks op te bouwen van samenspelende eindige fenomenen; dat is eerder zijn natuurlijke zelfexpressie. De Ene is niet beperkt door zijn capaciteit voor veelvoudigheid, waarin hij gevarieerd geniet in zijn eigen wezen; dat is eerder deel van de ware beschrijving van een oneindige als tegengesteld aan een rigide, eindige en conceptuele eenheid. Zo is ook de Onwetendheid, beschouwd als een vermogen van veelvoudig zelfgeabsorbeerde en zelfbeperkende concentratie van het bewuste wezen, een natuurlijke capaciteit van variatie in zijn zelfbewuste kennis, een van de mogelijke houdingen van relatie van het Absolute in zijn manifestatie, van het Oneindige in zijn reeksen van eindige werkingen, van de Ene in zijn zelfgenieting in de Velen. Het vermogen om door zelfabsorptie onbewust te worden van de wereld, dat tegelijkertijd voortgaat in het wezen, is een extreem van deze capaciteit van het bewustzijn; het vermogen door absorptie in de kosmische werkingen om onwetend te worden van het zelf, dat de hele tijd deze werkingen voort draagt, is het omgekeerde extreem. Maar geen van beiden beperkt werkelijk het integrale zelfgeware bestaan van Sachchidananda, dat superieur is aan deze klaarblijkelijke tegenstellingen; zelfs in hun tegenstelling helpen zij om het Onuitspreekbare uit te drukken en manifesteren.

HOOFDSTUK XIV

De Oorsprong en Remedie van Valsheid, Fout, Verkeerd en Kwaad.

De Heer accepteert de zonde en de deugd van niemand; omdat kennis gesluierd is door Onwetendheid, zijn sterfelijke mensen misleid.

Gita[74]

Zij leven volgens een ander idee van zelf dan de werkelijkheid, misleid, gebonden, terwijl zijn een valsheid uitdrukken, --- alsof door een betovering zien zij het valse als het ware.

Maitrayani Upanishad [75]

Zij leven en bewegen in de Onwetendheid en gaan rond en rond, gehavend en struikelend, zoals een blinde man, die geleid wordt door iemand, die blind is.

Mundaka Upanishad [76]

Iemand, wiens intelligentie Eenheid heeft bereikt, werpt van zich zowel zonde als deugd weg.

Gita[77]

Hij, die de zaligheid gevonden heeft van het Eeuwige, wordt niet meer aangedaan door de gedachte, "Waarom heb ik het goede niet gedaan? Waarom heb ik kwaad gedaan?" Degene, die het zelf kent, bevrijdt zichzelf van deze beide dingen.

Taittiriya Upanishad [78]

Dit zijn zij, die bewust zijn van de vele valsheid in de wereld; zij groeien in het huis van Waarheid, zij zijn de sterke en onoverwinnelijke zonen van Oneindigheid.

Rig Veda [79]

De eerste en de hoogste zijn waarheid; in het midden is valsheid, maar zij is genomen tussen de waarheden aan beide zijden van haar en zij betrekt haar wezen van de waarheid. [80]

Brihadaranyaka Upanishad [81]

ALS ONWETENDHEID in haar natuur een zelfbeperkende kennis is, vergeetachtig van het integrale zelfgewaarzijn en beperkt tot een exclusieve zelfconcentratie in een enkel gebied of op een besloten oppervlak van kosmische beweging, wat zouden we, in dit opzicht, moeten maken van het probleem, dat zeer schrijnend het denkvermogen van de mens preoccupeert, wanneer hij gericht is op het mysterie van zijn eigen bestaan en van het kosmische bestaan, het probleem van kwaad? Een beperkte kennis, ondersteund door een geheime Al-Wijsheid, als een instrument voor uitwerking binnen de noodzakelijke beperkingen van een beperkte wereldorde, zou toegelaten kunnen worden als een begrijpelijk proces van het universele Bewustzijn en Energie; maar de noodzaak van valsheid en fout, de noodzaak van verkeerd en kwaad of hun bruikbaarheid in de werkingen van de alomtegenwoordige Goddelijke Werkelijkheid is minder gemakkelijk toelaatbaar. En toch moet er, als dat de Werkelijkheid is, die we hebben voorgesteld, dat zij is, enige noodzaak zijn voor de verschijning van deze tegengestelde fenomenen, een of andere betekenis, een of andere functie, die zij moesten dienen in de economie van het universum. Want in de volledige en onvervreemdbare zelfkennis van de Brahman, die noodzakelijkerwijze alkennis is, omdat al dit, wat is, Brahman is, kunnen zulke fenomenen niet hebben kunnen binnenkomen als een kans, een tussenbeide komend ongeluk, een onvrijwillige vergeetachtigheid of verwarring van de Bewustzijnskracht van de Alwijze in de kosmos of een lelijke tegenspoed, waarvoor de inwonende Geest niet voorbereid was en waarvan hij een gevangene is, die dwaalt in een labyrint met de hoogste moeilijkheid van ontsnapping. Noch kan het een onverklaarbaar mysterie van het wezen zijn, oorspronkelijk en eeuwig, waarvan de goddelijke Alleraar niet in staat is om rekenschap te geven aan zichzelf of aan ons. Er moet erachter een betekenis zijn van de Alwijsheid zelf, een vermogen van het Albewustzijn, die haar toestaat en gebruikt voor een of andere onmisbare functie in de huidige werkingen van onze zelfervaring en wereldervaring. Dit aspect van bestaan moet nu directer onderzocht worden en bepaald in haar oorsprongen en de beperkingen van haar werkelijkheid en haar plaats in de Natuur.

Dit probleem kan opgenomen worden vanuit drie gezichtspunten, --- haar relatie met het Absolute, de allerhoogste Werkelijkheid, haar oorsprong en plaats in de kosmische werkingen, haar actie en aanknopingspunt in het individuele wezen. Het is evident, dat deze tegengestelde fenomenen geen directe wortel hebben in de allerhoogste Werkelijkheid zelf, er is daar niets, dat dit karakter heeft; zij zijn creaties van de Onwetendheid en Onbewustheid, geen fundamentele of primaire aspecten van het Wezen, niet ingeboren in de Transcendentie of in het oneindige vermogen van de Kosmische Geest. Er wordt soms geredeneerd, dat als de Waarheid en het Goede hun absolute hebben, Valsheid en Kwaad ook hun absolute moeten hebben, of, wanneer dit niet zo is, dan moeten beiden alleen behoren tot de relativiteit; Kennis en Onwetendheid, Waarheid en Valsheid, Goed en Kwaad bestaan alleen in relatie tot elkaar en voorbij de dualiteiten hier hebben zij geen bestaan. Maar dit is niet de fundamentele waarheid van de relatie van deze tegengestelden; want, op de eerste plaats, zijn Valsheid en Kwaad, anders dan Waarheid en het Goede, zeer duidelijk resultaten van de Onwetendheid en kunnen niet bestaan daar waar geen Onwetendheid is: zij kunnen geen zelfbestaan hebben in het Goddelijke Wezen, zij kunnen geen aangeboren elementen zijn van de Allerhoogste Natuur. Wanneer, dan, de beperkte Kennis, die de natuur is van de Onwetendheid, haar beperkingen opgeeft, wanneer Onwetendheid verdwijnt in Kennis, kunnen kwaad en valsheid niet langer voortduren: want beiden zijn vruchten van onbewustzijn en verkeerd bewustzijn en wanneer waar of heel bewustzijn er is om Onwetendheid te vervangen, hebben zij niet langer enige basis voor hun bestaan. Er kan daarom geen absolute zijn van valsheid, geen absolute van kwaad; deze dingen zijn een bijproduct van de wereldbeweging: de sombere bloemen van valsheid en lijden en kwaad hebben hun wortel in de zwarte grond van het Onbewuste. Aan de andere kant is er geen zodanig intrinsiek obstakel voor de absoluutheid van de Waarheid en het Goede: de relativiteit van waarheid en fout, goed en kwaad, is een feit van onze ervaring, maar het is op gelijke wijze een bijproduct, het is geen permanente factor, ingeboren in het bestaan; want het is alleen waar voor de waarderingen, die gemaakt worden door het menselijke bewustzijn, alleen waar voor onze partiele kennis en partiele onwetendheid.

Waarheid is relatief voor ons, omdat onze kennis omgeven is door onwetendheid. Onze exacte visie houdt op bij uiterlijke verschijningen, die niet de volledige waarheid zijn van dingen en, als we dieper gaan, zijn de verlichtingen, die we bereiken, gissingen of gevolgtrekkingen of aanduidingen, geen zicht van onbetwijfelbare werkelijkheden: onze conclusies zijn gedeeltelijk, speculatief of geconstrueerd, onze verklaring van hen, die de uitdrukking is van ons indirecte contact met de werkelijkheid, heeft de natuur van representaties of beelden, woordbeelden van gedachtepercepties, die zelf beelden zijn, geen belichamingen van de Waarheid zelf, niet onmiddellijk werkelijk en authentiek. Deze beelden of representaties zijn onvolmaakt en duister en dragen met hen de schaduw van onwetendheid of fout; want zij lijken andere waarheden te ontkennen of buiten te sluiten en zelfs de waarheid, die zij uitdrukken, krijgt niet zijn volledige waarde: het is een einde of rand ervan, die projecteert in de vorm en de rest is in de schaduw gelaten, ongezien of misvormd en vaag zichtbaar. Het zou bijna gezegd kunnen worden, dat geen mentale verklaring van dingen helemaal waar kan zijn; het is geen belichaamde Waarheid, zuiver en onbedekt, maar een bekleed beeld, --- vaak is het alleen de bekleding, die zichtbaar is. Maar dit karakter is niet van toepassing op de waarheid, die waargenomen wordt door een directe actie van het bewustzijn of op de waarheid van kennis door identiteit; ons zicht kan daar beperkt zijn, maar zover als zij zich uitbreidt, is zij authentiek, en authenticiteit is een eerste stap naar absoluutheid: fouten kunnen zich hechten aan een directe of identieke visie van dingen door een mentale aanwas, door een foutieve of ongeoorloofde uitbreiding of door de verkeerde interpretatie van het denkvermogen, maar zij gaat niet binnen in de substantie. Deze authentieke of identieke visie of ervaring van dingen is de ware natuur van kennis en zij is zelfbestaand binnen het wezen, ofschoon verkregen in onze denkvermogens door een secundaire formatie, die niet authentiek is en derivatief. Onwetendheid heeft in haar oorsprong niet dit zelfbestaan of deze authenticiteit; zij bestaat door een beperking of afwezigheid of sluimering van kennis, fout door een afwijking van de waarheid, valsheid door een verstoring van de waarheid of haar tegenstelling en ontkenning. Maar er kan niet op gelijke wijze van kennis gezegd worden, dat zij juist in haar natuur alleen bestaat door een beperking of afwezigheid of sluimering van onwetendheid: zij kan inderdaad in het menselijke denkvermogen gedeeltelijk tevoorschijn komen door een proces van een zodanige beperking of sluimering, door de terugtrekking van duisternis van een gedeeltelijk licht, of zij kan het aspect hebben van onwetendheid, die in kennis verandert; maar in feite rijst zij op door een onafhankelijke geboorte uit onze diepten, waar zij een ingeboren bestaan heeft.

Er kan nogmaals van goed en kwaad gezegd worden, dat de ene bestaat door waar bewustzijn, de andere overleeft alleen door verkeerd bewustzijn: als er een onvermengd waar bewustzijn is, kan alleen het goede bestaan; zij wordt niet langer vermengd met kwaad of gevormd in de aanwezigheid ervan. Menselijke waarden van goed en kwaad, zoals van waarheid en fout, zijn inderdaad onzeker en relatief: wat op een plaats of in een tijd voor waar wordt gehouden, wordt op een andere plaats of in andere tijden voor fout gehouden; wat als goed beschouwd wordt, wordt ergens anders of in andere tijden beschouwd als kwaad. We vinden ook, dat wat kwaad noemen in het goede resulteert, wat we goed noemen in kwaad resulteert. Maar deze onaangename uitkomst van het goede, dat kwaad produceert, is het gevolg van de verwarring en de vermenging van kennis en onwetendheid, van de doordringing van waar bewustzijn door verkeerd bewustzijn, zodat er een onwetende of verkeerd genomen toepassing is van ons goede, of het komt door de tussenkomst van kwellende krachten. In het tegenovergestelde geval van kwaad, dat goed produceert, komt het gelukkiger en tegengestelde resultaat door de tussenkomst van een of ander waar bewustzijn en kracht, die er achter werkt en ondanks het verkeerde bewustzijn en verkeerde wil of het komt door de tussenkomst van herstellende krachten. Deze relativiteit, dit mengsel is een omstandigheid van menselijke geestesgesteldheid en de werkingen van Kosmische Kracht in het menselijke leven; het is niet de fundamentele waarheid van goed en kwaad. Er kan tegenin gebracht worden, dat fysiek kwaad, zoals pijn en het meeste lichamelijke lijden, onafhankelijk is van kennis en onwetendheid, van juist of verkeerd bewustzijn, inherent in de fysieke Natuur: maar, fundamenteel, zijn alle pijn en lijden het resultaat van een onvoldoende bewustzijnskracht in het oppervlaktewezen, wat het niet in staat maakt om te gaan op de juiste manier met zelf en Natuur of niet in staat om zichzelf te assimileren en te harmoniseren met de contacten van de universele Energy; zij zouden niet bestaan, wanneer er in ons een integrale aanwezigheid was van het lichtende Bewustzijn en de goddelijke Kracht van een integraal Wezen. Daarom is de relatie van waarheid met valsheid, van goed met kwaad geen wederzijdse afhankelijkheid, maar heeft de natuur van een tegenstelling als van licht en schaduw; een schaduw hangt van licht af voor haar bestaan, maar licht hangt niet af voor zijn bestaan van de schaduw. De relatie tussen het Absolute en deze tegengestelden van enige van zijn fundamentele aspecten is niet dat zij tegengestelde fundamentele aspecten zijn van het Absolute; valsheid en kwaad hebben geen fundamentaliteit, geen vermogen van oneindigheid of eeuwig zijn, geen zelfbestaan door latentheid in de Zelfbestaande, geen authenticiteit van een oorspronkelijke inherentie.

Het is ongetwijfeld een feit, dat wanneer de waarheid of het goede zich eenmaal manifesteert, de conceptie van valsheid en kwaad een mogelijkheid wordt; want, wanneer er ook maar een affirmatie is, wordt zijn ontkenning denkbaar. Zoals de manifestatie van bestaan, bewustzijn, en heerlijkheid de manifestatie van niet-bestaan, onbewustheid, ongevoeligheid denkbaar maakt, en omdat het denkbaar is, daarom op een bepaalde manier onvermijdelijk, want alle mogelijkheden dringen in de richting van actualiteit, totdat zij het bereiken, zo is het ook met deze tegengestelden van de aspecten van het Goddelijke Bestaan. Er kan op deze gronden gezegd worden, dat deze tegengestelden, omdat zij onmiddellijk waarneembaar moeten zijn door het manifesterende Bewustzijn juist op de drempel van de manifestatie, een standplaats kunnen innemen als impliciete absoluten en onscheidbaar zijn van al het kosmische bestaan. Maar eerst moet opgemerkt worden, dat zij alleen mogelijk worden in kosmische manifestatie; zij kunnen niet vooraf bestaan in het tijdloze wezen, want zij zijn onverenigbaar met de eenheid en zaligheid, die hun substantie zijn. Ook in de kosmos kunnen zij niet tot bestaan komen, behalve door een beperking van waarheid en het goede in partiele en relatieve vormen en door een opbreken van de eenheid van bestaan en bewustzijn in gescheiden bewustzijn en gescheiden wezen. Want waar er eenheid is en volledige wederkerigheid van bewustzijnskracht, zelfs in veelvoudigheid en diversiteit, daar is waarheid van zelfkennis en wederzijdse kennis automatisch en fout van zelfonwetendheid en wederzijdse onwetendheid onmogelijk. Zo kan ook, waar waarheid bestaat als een geheel op een basis van zelfgeware eenheid, valsheid niet binnengaan en wordt kwaad buitengesloten door de uitsluiting van verkeerd bewustzijn en verkeerde wil en hun dynamisering van valsheid en fout. Zo gauw als de afgescheidenheid binnenkomt, kunnen deze dingen ook binnenkomen; maar zelfs deze gelijktijdigheid is niet onvermijdelijk. Wanneer er voldoende wederkerigheid is, zelfs in de afwezigheid van een actief gevoel van eenheid, en als de afgescheiden wezens hun normen van beperkte kennis niet overschrijden of er vanaf wijken, kunnen harmonie en waarheid nog soeverein zijn en zal kwaad geen poort van toegang hebben. Er is daarom geen authentieke onvermijdelijke kosmiciteit van valsheid en kwaad, zelfs als er geen absoluutheid is; zij zijn omstandigheden of resultaten, die alleen naar bovenkomen in een zekere stadium, wanneer afgescheidenheid culmineert in tegenstelling en onwetendheid in een positief onbewustzijn van kennis en een resulterend verkeerd bewustzijn en verkeerde kennis met haar inhoud van verkeerde wil, verkeerd gevoel, verkeerde actie en verkeerde reactie. De vraag is op welke ogenblik van kosmische manifestatie de tegengestelden binnenkomen; want het kan ofwel in een of ander stadium van de toenemende involutie van bewustzijn in het afgescheiden denkvermogen en leven zijn of alleen na een onderdompeling in onbewustzijn. Dit lost zichzelf op in de vraag of valsheid, fout, verkeerd en kwaad oorspronkelijk bestaan op de mentale en vitale niveaus en ingeboren zijn in denkvermogen en leven of alleen behoren bij de materiele manifestatie, omdat zij daar opgelegd zijn aan het denkvermogen en leven door de duisternis, die oprijst uit het Onbewustzijn. Er kan ook gevraagd worden, of als zij bestaan in het suprafysieke denkvermogen en leven, zij daar oorspronkelijk en onvermijdelijk waren; want zij zouden eerder binnengekomen kunnen zijn als een consequentie of een suprafysieke uitbreiding van de materiele manifestatie. Of, als dat onhoudbaar is, zou het kunnen zijn, dat zij omhoog kwamen als een in staat stellende suprafysieke affirmatie in het universele Denkvermogen en Leven, een voorafgaande noodzaak voor hun verschijning in die manifestatie, waartoe zij natuurlijker behoren als een onvermijdelijke uitkomst van de creatieve Onbewustheid.

Er was voor lange tijd door het menselijke denkvermogen als een traditionele kennis behouden, dat wanneer we voorbij het materiele vlak gaan, deze dingen daar ook bestaand worden gevonden in werelden voorbij ons. Er zijn op deze niveaus van suprafysieke ervaring vermogens en vormen van vitaal denkvermogen en leven, die de voorfysieke fundatie van de onharmonische, defecte of perverse vormen en vermogens van het levendenkvermogen en levenskracht lijken te zijn, die we vinden in het aardse bestaan. Er zijn krachten, en subliminale ervaring lijkt aan te tonen, dat er suprafysieke wezens zijn, die die krachten belichamen, die gehecht zijn in hun wortelnatuur aan onwetendheid, aan misbruik van kracht, aan perversiteit van heerlijkheid, aan alle oorzaken en consequenties van de dingen, die we kwaad noemen. Deze vermogens, wezens of krachten zijn actief om hun vijandige constructies op te leggen aan aardse schepselen; verlangend om hun heerschappij te behouden in de manifestatie, stellen zij zich tegenover de toename van licht en waarheid en het goede en nog meer zijn zij antagonistisch voor de voortgang van de ziel naar een goddelijk bewustzijn en goddelijk bestaan. Dit kenmerk van bestaan zien we uitgebeeld in de traditie van de conflict tussen de Vermogens van Licht en Duisternis, Goed en Kwaad, kosmische Harmonie en kosmische Anarchie, een traditie, die universeel is in oeroude mythe en in religie en algemeen voor alle systemen van occulte kennis.

De theorie van deze traditionele kennis is volmaakt rationeel en verifieerbaar door de innerlijke ervaring, en zij legt zich op, wanneer we het suprafysieke toelaten en ons niet opsluiten in de acceptatie van het materiele wezen als de enige werkelijkheid. Zoals er een kosmisch Zelf en Geest is, die het universum en haar wezens binnendringen en ophouden, zo is er ook een kosmische Kracht, die alle dingen beweegt, en van deze oorspronkelijke kosmische Kracht hangen veel kosmische Krachten af en werken er op, die zijn vermogens zijn of als vormen oprijzen van zijn universele actie. Wat ook geformuleerd is in het universum heeft een Kracht of Krachten, die haar ondersteunen, zoeken haar te vervullen of verder te brengen, hun fundatie te vinden in zijn werking, hun rekenschap van succes in zijn succes en groei en dominantie, hun zelfvervulling of hun verlenging van zijn in zijn victorie of overleving. Zoals er Vermogens zijn van Kennis of Krachten van het Licht, zo zijn er Vermogens van Onwetendheid en duistere Krachten van Duisternis, wiens werk het is om de heerschappij te verlengen van Onwetendheid en Onbewustheid. Zoals er Krachten zijn van Waarheid, zo zijn er Krachten, die leven door de Valsheid en haar ondersteunen en werken voor haar victorie; zoals er vermogens zijn, wiens leven intiem verbonden zijn met het bestaan, het idee en de impuls van het Goede, zo zijn er Krachten, wiens leven gebonden is aan het bestaan en het idee en de impuls van het Kwade. Deze waarheid van het kosmisch Onzichtbare, dat gesymboliseerd werd in het oeroude geloof van een strijd tussen de vermogens van Licht en Duisternis, Goed en Kwaad voor het bezit van de wereld en het bestuur van het leven van de mens; --- dit was de betekenis van de strijd tussen de Vedische Goden en hun opponenten, de zonen van Duisternis en Verdeling, uitgebeeld in een latere traditie als Titaan en Reus en Demon, Asura, Rakshasa, Pisacha; dezelfde traditie wordt gevonden in het Zoroastrische Dubbele Principe en de latere Semitische oppositie van God en zijn Engelen aan de ene kant en Satan en zijn gasten aan de andere, --- onzichtbare Persoonlijkheden en Vermogens, die de mens trekken naar het goddelijke Licht en Waarheid en Goede of hem verleiden naar onderwerping aan het ongoddelijke principe van Duisternis en Valsheid en Kwaad. Modern denken is niet gewaar van onzichtbare krachten die anders zijn dan degene, die geopenbaard zijn of geconstrueerd door de Wetenschap; zij gelooft niet, dat de Natuur in staat is om enige andere wezens te scheppen, dan die om ons heen in de fysieke wereld, mensen, beesten, vogels, reptielen, vissen, insecten, bacteriën, en microscopische diertjes. Maar als er onzichtbare kosmische krachten zijn, die fysiek in hun natuur zijn, die handelen op het lichaam van levenloze objecten, is er geen geldige reden, waarom er geen onzichtbare kosmische krachten zouden zijn, die mentaal en vitaal zijn in hun natuur, die handelen op zijn denkvermogen en zijn levenskracht. En als het Denkvermogen en Leven, onpersoonlijke krachten, bewuste wezens vormen of personen gebruiken om hen te belichamen in fysieke vormen en in een fysieke wereld en kunnen handelen op Materie en door Materie, is het niet onmogelijk, dat op hun eigen niveaus zij bewuste wezens zouden vormen, wiens subtielere substantie onzichtbaar is voor ons of dat zij in staat zouden zijn om te handelen vanuit die niveaus op wezens in de fysieke Natuur. Welke werkelijkheid of mythische onwerkelijkheid we ook hechten aan de traditionele beelden van voorbij menselijk geloof of ervaring, zij zouden dan representaties zijn van dingen, die in principe waar zijn. In dat geval zou de eerste bron van goed en kwaad niet in het aardse leven zijn of in de evolutie van het Onbewuste, maar in het Leven zelf, zou hun bron Suprafysiek zijn en zouden zij hier gereflecteerd worden vanuit een grotere suprafysieke Natuur.

Dit is zeker, dat, wanneer we erg diep teruggaan in onszelf, weg van de oppervlakte verschijning, we vinden, dat het denkvermogen, hart en zintuiglijk wezen van de mens bewogen worden door krachten, die niet onder zijn eigen controle staan en dat hij een instrument kan worden in de handen van Energieën van een kosmisch karakter zonder de oorsprong van zijn handelingen te weten. Door terug te stappen van de fysieke oppervlakte naar zijn innerlijke wezen en subliminale bewustzijn wordt hij direct gewaar van hen en is in staat om direct te weten en om te gaan met hun actie op hem. Hij groeit gewaar van interventies, die zoeken om hem te leiden in een richting of een andere, van suggesties en impulsen, die zichzelf vermomd hadden als oorspronkelijke bewegingen van zijn eigen denkvermogen en waartegen hij moest strijden. Hij kan zich realiseren, dat hij geen bewust schepsel is, dat om onverklaarbare redenen geproduceerd is in een onbewuste wereld uit een zaad van onbewuste Materie en rondgaat in een duistere zelfonwetendheid, maar een belichaamde ziel door wiens handeling de kosmische Natuur zoekt zichzelf te vervullen, de levende grond van een uitgestrekt debat tussen een duisternis van Onwetendheid, waaruit zij hier tevoorschijn komt en een licht van Kennis, dat opwaarts groeit naar een onvoorziene culminatie. De Krachten, die hem proberen te bewegen en onder hen de Krachten van goed en kwaad, presenteren zichzelf als vermogens van de universele Natuur; maar zij lijken niet alleen te behoren bij de fysieke universum, maar bij niveaus van Leven en Denkvermogen er voorbij.

Het eerste ding, dat we moeten opmerken, dat van belang is voor het probleem, dat onze zorg draagt, is, dat deze Krachten in hun acties vaak de maten van menselijke relativiteit teboven lijken te gaan; zij zijn in hun grotere handeling bovenmenselijk, goddelijk, titanisch of demonisch, maar zij zouden hun formaties in hem kunnen scheppen in het groot of in het klein, in zijn grootheid of in zijn kleinheid, zij kunnen hem in beslag nemen of opdrijven op momenten of gedurende perioden, zij kunnen zijn impulsen beïnvloeden of zijn handelingen of zijn hele natuur bezitten. Wanneer die in bezit name plaats vindt, kan hij zelf gedreven worden naar een exces van de normale mensheid van goed of kwaad; speciaal het kwaad neemt vormen aan, die het besef van menselijke maat schokken, de grenzen van de menselijke persoonlijkheid voorbijgaan, het gigantische, overdrevene, het onmeetbare benaderen. Men kan zich dan afvragen, of het geen fout is om de absoluutheid te ontkennen aan kwaad; want zoals er een drang, een aspiratie, een verlangen is in de mens naar een absolute waarheid, goedheid, schoonheid, zo lijken deze bewegingen --- zoals ook de transcenderende intensiteiten, verkrijgbaar bij pijn en lijden --- de poging tot zelfrealisatie aan te duiden van een absoluut kwaad. Maar het onmeetbare is geen teken van absoluutheid: want het absolute is in zichzelf geen ding van grootheid; zij gaat voorbij de maat, niet in het enkele besef van uitgestrektheid, maar in de vrijheid van haar essentiële wezen; zij kan zichzelf manifesteren in het oneindig kleine zowel als in het oneindige. Het is waar, dat, wanneer we overgaan van het mentale naar het spirituele, --- en dat is een overgang naar het absolute, --- een subtiele wijdheid en een toenemende intensiteit van licht, van vermogen, van vrede, van extase ons uitstappen uit onze beperkingen markeren: maar dit is eerst alleen een teken van vrijheid, van hoogte, van universaliteit, nog niet van een inwaartse absoluutheid van zelfbestaan, wat de essentie is van materie. Pijn en kwaad kunnen niet bij deze absoluutheid komen, zij zijn gebonden aan beperking en zij zijn een derivaat. Wanneer pijn onmeetbaar wordt, beëindigt zij zichzelf of beëindigt dat, waarin zij zich manifesteert, of stort ineen naar ongevoeligheid of, in zeldzame omstandigheden, kan zij omkeren in een extase van Ananda. Wanneer kwaad de enige wordt en onmeetbaar, zou zij de wereld vernietigen of dat vernietigen wat haar droeg en ondersteunde; zij zou dingen en zichzelf door desintegratie terugbrengen naar niet- bestaan. Zonder twijfel proberen de Vermogens, die duisternis en kwaad ondersteunen door de grootheid van hun zelfvergroting een verschijning van oneindigheid proberen te bereiken, maar immensiteit is alles wat zij kunnen bereiken en geen oneindigheid; of, op zijn hoogst, zijn zij in staat om hun element te vertegenwoordigen als een soort van onmetelijk oneindig evenredig aan de Onbewuste, maar het is een vals oneindig. Zelfbestaan, in essentie of door een eeuwige inherentie in de Zelfbestaande, is de conditie van absoluutheid: fout, valsheid, kwaad zijn kosmische vermogens, maar relatief in hun natuur, niet absoluut, omdat zij afhangen voor bestaan van de perversie of tegenstelling van hun tegengestelden en niet, zoals de waarheid en het goede, zelfbestaande absoluten zijn, inherente aspecten van de allerhoogste Zelfbestaande.

Een tweede punt van ondervraging komt naar voren uit het bewijs dat gegeven wordt voor het suprafysieke en voorfysieke bestaan van deze duistere tegengestelden: want dat suggereert, dat zij uiteindelijk oorspronkelijke kosmische principes zijn. Maar er moet opgemerkt worden, dat hun verschijning niet hoger uitbreidt dan de lagere suprafysieke levensniveaus; zij zijn "vermogens van de Prins van Lucht", --- lucht, die in de oeroude symboliek het principe van leven is en daarom van de middenwerelden, waar het vitale principe overheersend is en essentieel. De vijandige tegengestelden zijn dan niet primaire vermogens van de kosmos, maar scheppingen van het Leven of van het Denkvermogen in het leven. Hun suprafysieke aspecten en invloeden op de aardenatuur kunnen uitgelegd worden door de co-existentie van werelden van een afdalende involutie met parallelle werelden van een opstijgende evolutie, die niet precies gecreëerd worden door het aardebestaan, maar gecreëerd als een annex aan de neerdalende wereldorde en een voorbereid support voor de evolutionaire aardse formaties; hier kan kwaad verschijnen, niet als inherent in al het leven, maar als een mogelijkheid en een voorformatie, die onvermijdelijk zijn formatie maakt in de evolutionaire verschijning van bewustzijn uit het Onbewuste. Hoe dit ook kan zijn, we kunnen het beste de oorsprong van valsheid, fout, het verkeerde, en kwaad als een uitkomst van het Onbewuste zien en begrijpen, want in de wederkeer van het Onbewuste naar Bewustzijn kan gezien worden, dat zij hun formatie nemen en daar lijken zij normaal en onvermijdelijk te zijn.

De eerste verschijning uit het Onbewuste is Materie, en het zou lijken, dat in Materie valsheid en kwaad niet kunnen bestaan, omdat zij beiden gecreëerd worden door een verdeeld en onwetend oppervlakte bewustzijn en haar reacties. Er is geen zodanige actieve oppervlakte organisatie van bewustzijn, geen zodanige reacties in materiele krachten of objecten; welk inwonend geheim bewustzijn er ook in hen zou kunnen zijn, lijkt een, ongedifferentieerd, stom te zijn; inert inherent en intrinsiek in de Energie, die het object samenstelt, brengt zij de vorm tot stand en onderhoudt het door het stille occulte Idee er in, maar is anders zelf-verdiept in de vorm van energie, die zij gecreëerd heeft, zonder communicatie en zonder uitdrukking. Zelfs als zij zich differentieert overeenkomstig de vorm van Materie in een corresponderende vorm van zelfwezen, rūpaṁ rūpam pratirūpo babhūva [82], is er geen psychologische organisatie, geen systeem van bewuste acties of reacties. Alleen door contact met bewuste wezens oefenen materiele objecten vermogens of invloeden uit, die goed of kwaad genoemd kunnen worden: maar dat goed of kwaad wordt bepaald door het besef van hulp of nadeel van het gecontacteerde wezen, van voordeel of verwonding door hen; deze waarden horen niet bij het materiele object, maar bij een of andere Kracht, die hem gebruikt of zij worden gecreëerd door het bewustzijn, dat met hem in contact komt. Vuur verwarmt een mens of verbrandt hem, maar dat is als hij er onvrijwillig mee in contact komt of het vrijwillig gebruikt; een medicinaal kruid geneest of een gif doodt, maar de waarde van goed of kwaad wordt in actie gebracht door de gebruiker: er moet ook beschouwd worden, dat een gif zowel kan genezen als doden, een medicijn doden of letsel toebrengen, zowel als genezen of voordeel brengen. De wereld van zuivere Materie is neutraal, onverantwoordelijk; deze waarden, waar het menselijke wezen op staat, bestaan niet in de materiele Natuur: zoals een superieure Natuur de dualiteit van goed en kwaad transcendeert, zo valt deze inferieure Natuur er onder. De vraag zou kunnen beginnen om een verschillend aspect aan te nemen, wanneer we achter de fysieke kennis gaan en de conclusies accepteren van een occult onderzoek, --- want hier wordt aan ons verteld, dat er bewuste invloeden zijn, die zich aan objecten hechten en deze kunnen goed en kwaad zijn; maar er kan nog aan vast gehouden worden, dat dit de neutraliteit van het object niet beïnvloedt, dat niet handelt door een geïndividualiseerd bewustzijn, maar alleen zoals het gebruikt wordt voor goed of kwaad of voor beiden samen: de dualiteit van goed en kwaad is niet ingeboren in het materiele principe, het is afwezig in de wereld van de Materie.

De dualiteit begint met bewust leven en komt volledig tevoorschijn met de ontwikkeling van denkvermogen in het leven; het vitale denkvermogen, het denkvermogen van verlangen en sensatie, is de schepper van het besef van kwaad en van het feit van kwaad. Bovendien is in het dierlijke leven het feit van kwaad er, het kwaad van lijden en het besef van lijden, het kwaad van geweld en wreedheid en strijd en deceptie, maar het besef van moreel kwaad is afwezig; in het dierlijke leven is er geen dualiteit van zonde en deugd, alle actie is neutraal en toelaatbaar voor de instandhouding van leven en haar onderhoud en voor de bevrediging van de levensinstincten. De zintuiglijke waarden van goed en kwaad zijn inherent in de vorm van pijn en plezier, vitale voldoening en vitale frustratie, maar het mentale idee, de morele respons van het denkvermogen op deze waarden zijn een creatie van het menselijke wezen. Er volgt niet uit, zoals haastig geconcludeerd kan worden, dat zij onwerkelijkheden zijn, alleen mentale constructies, en dat de enige ware manier om de activiteiten van de Natuur te ontvangen ofwel een neutrale onverschilligheid is of een gelijke acceptatie of, intellectueel, een toelating van alles dat zij zou kunnen doen als een goddelijke of een natuurlijke wet, waarin alles onverdeeld toelaatbaar is. Dat is inderdaad de ene kant van de waarheid: er is een infrarationele waarheid van Leven en Materie, die onverdeeld is en neutraal en alle dingen toelaat als feiten van de Natuur en bruikbaar voor de schepping, instandhouding of vernietiging van leven, drie noodzakelijke bewegingen van de universele Energie, die allemaal verbonden onmisbaar zijn en, ieder op zijn eigen plaats, van gelijke waarde. Er is ook een waarheid van de onthechte rede, die naar alles, wat op deze manier toegelaten is door de Natuur als bruikbaar voor haar processen in leven en materie, kan kijken en alles, dat er is, kan observeren met een onbewogen neutrale onverdeeldheid en acceptatie; dit is een filosofische en wetenschappelijke rede, die getuige is en probeert te begrijpen, maar het nutteloos vindt om de activiteiten van de kosmische Energie te beoordelen. Er is ook een suprarationele waarheid, die zichzelf formuleert in spirituele ervaring, die het spel kan observeren van universele mogelijkheid, alle onverdeeldheid kan accepteren als de ware en natuurlijke kenmerken en consequenties van een wereld van onwetendheid en onbewustheid of alles toegeven met kalmte en compassie als een deel van de goddelijke werking, maar, terwijl zij wacht op de ontwaking van een hoger bewustzijn en kennis als de enige ontsnapping van wat zich als kwaad presenteert, klaar is met de hulp en interventie, waar dat waarlijk behulpzaam en mogelijk is. Maar, desalniettemin, is er ook deze andere middelwaarheid van bewustzijn, die ons ontwaakt naar de waarden van goed en kwaad en de waardering van hun noodzaak en belangrijkheid; deze ontwaking is, wat ook de sanctie of de geldigheid mag zijn van haar bijzondere beoordelingen, een van de onmisbare stappen in het proces van de evolutionaire Natuur.

Maar waar gaat deze ontwaking dan vanuit? Wat in het menselijk wezen brengt het besef van goed en kwaad voort en geeft het haar vermogen en plaats aan het besef van goed en kwaad? Als we alleen het proces beschouwen, zouden we kunnen overeenkomen, dat het vitale denkvermogen het onderscheid maakt. Haar eerste waardering is zintuiglijk en individueel, --- alles wat plezierig, behulpzaam, voordeling voor het levensego is, is goed, alles wat onplezierig, verderfelijk, verwondend of destructief is, is kwaad. Haar volgende waardering is utilitaristisch en sociaal: alles wat beschouwd wordt als behulpzaam voor het geassocieerde leven, alles wat zij vereist van het individu om in associatie te blijven en associatie te reguleren voor het beste onderhoud, voldoening, ontwikkeling, goede orde van het geassocieerde leven en haar eenheden, is goed; alles wat in het gezichtspunt van de sociëteit een tegenwerkend effect of tendens heeft, is kwaad. Maar dan komt het denkend denkvermogen binnen met zijn eigen waardering en streeft ernaar om een intellectuele basis te vinden, een idee van wet of principe, rationeel of kosmisch, een wet van Karma misschien of een ethisch systeem, dat gefundeerd is op de rede of een esthetische, emotionele of hedonistische basis. Religie brengt haar sancties binnen; er is een woord of wet van God, dat rechtvaardigheid geniet, zelfs ofschoon de Natuur het tegengestelde toelaat of stimuleert, --- of misschien zijn Waarheid en Rechtvaardigheid zelf God en is er geen andere Goddelijkheid. Maar achter al deze praktische of rationele bekrachtiging van het menselijke ethische instinct is er een gevoel, dat er iets dieper is: al deze standaarden zijn ofwel te smal en rigide of complex en verward, onzeker, onderworpen aan verandering door een mentale of vitale verandering of evolutie; toch wordt er gevoeld, dat er een diepere verblijvende waarheid is en iets in ons, dat de intuïtie kan hebben van die waarheid, --- met andere woorden, dat de werkelijke sanctie binnenwaarts, spiritueel en psychisch is. De traditionele rekenschap van deze innerlijke getuige is bewustzijn, een vermogen van perceptie in ons, half mentaal, half intuïtief; maar dit is iets oppervlakkigs, geconstrueerd, onbetrouwbaars: er is zeker in ons, ofschoon minder makkelijk actief, meer gemaskeerd door oppervlakte elementen, een dieper spiritueel besef, het onderscheidingsvermogen van de ziel, een ingeboren licht binnen onze natuur.

Wat is dan deze spirituele of psychische getuige of wat is voor hem de waarde van het besef van goed en kwaad? Er kan aan vastgehouden worden, dat het enkele nut van het besef van zonde en kwaad is, dat het belichaamde wezen gewaar zou kunnen worden van de natuur van deze wereld van onbewustheid en onwetendheid, ontwaakt voor een kennis van haar kwaad en lijden en de relatieve natuur van haar goede en geluk en van haar te keren naar dat, wat absoluut is. Of ander kan haar spirituele nut zijn om de natuur te zuiveren door het najagen van het goede en de ontkenning van het kwaad, totdat zij klaar is om het allerhoogste goede te ontvangen en af te keren van de wereld naar God, of, zoals in de Buddhistische ethische aandrang, kan zij dienen om de oplossing voor te bereiden van het onwetende egocomplex en de ontsnapping uit de persoonlijkheid en het lijden. Maar het kan ook zijn, dat deze ontwaking een spirituele noodzaak is van de evolutie zelf, een stap naar de groei van het wezen uit de Onwetendheid naar de waarheid van de goddelijke eenheid en de evolutie van een goddelijk bewustzijn en een goddelijk wezen. Want veel meer dan het denkvermogen of leven, die ofwel naar goed of naar kwaad kunnen keren, is het de zielpersoonlijkheid, het psychische wezen, dat aan het onderscheid vasthoudt, ofschoon in een groter besef dan het hoofdzakelijk morele verschil. De ziel in ons keert altijd naar de Waarheid, het Goede en de Schoonheid, omdat hij door deze dingen zelf in gestalte groeit; de rest, hun tegengestelden, zijn een noodzakelijk deel van ervaring, maar moeten ontgroeid worden in de spirituele toename van het wezen. De fundamentele psychische entiteit in ons heeft de heerlijkheid van leven en alle ervaring als deel van de progressieve manifestatie van de geest, maar juist het principe van zijn heerlijkheid van leven is om uit alle contacten en gebeurtenissen hun heimelijke goddelijke besef en essentie te verzamelen, een goddelijk nut en doeleinde, zodat door ervaring ons denkvermogen en leven uit het Onbewustzijn zouden kunnen groeien naar een allerhoogst bewustzijn, uit de verdelingen van de Onwetendheid naar een integraliserend bewustzijn en kennis. Hij is er daarvoor en hij jaagt van leven naar leven zijn altijd toenemende opwaartse tendens en aandrang na; de groei van de ziel is een groei uit de duisternis naar het licht, uit valsheid naar waarheid, uit lijden naar zijn eigen allerhoogste en universele Ananda. De perceptie van de ziel van goed en kwaad zou niet samen kunnen vallen met de kunstmatige standaarden van het denkvermogen, maar hij heeft een dieper besef, een zekere onderscheiding van wat wijst naar het hogere Licht en wat er vanaf wijst. Het is waar, dat zoals het inferieure licht beneden goed en kwaad is, het superieure spirituele licht voorbij goed en kwaad is; maar dit is niet in de betekenis van alle dingen toelaten met een onverdeelde neutraliteit of op gelijke wijze gehoorzamen aan de impulsen van goed en kwaad, maar in de betekenis, dat een hogere wet van zijn tussenbeide komt, waarin er niet langer enige plaats is of utiliteit voor deze waarden. Er is een zelfwet van de allerhoogste Waarheid, die boven alle standaarden staat; er is een allerhoogst en universeel Goede, inherent, intrinsiek, zelfbestaand, zelfgewaar, zelfbewogen, en bepaald, oneindig plooibaar met de zuivere plasticiteit van het lichtende bewustzijn van het allerhoogst Oneindige.

Wanneer dan kwaad en valsheid natuurlijke producten zijn van de Onbewustheid, automatische resultaten van de evolutie van leven en denkvermogen ervan in de processen van de Onwetendheid, moeten we zien hoe zij naar boven komen, waarvan zij afhangen voor hun bestaan en wat de remedie is of ontsnapping. In de oppervlakte verschijning van het mentale en vitale bewustzijn vanuit de Onbewustheid moet het proces gevonden worden, waardoor deze fenomenen tot bestaan komen. Hier zijn twee bepalende factoren, --- en deze zijn de efficiënte oorzaken van de gelijktijdige verschijning van valsheid en kwaad. Eerst is er een onderliggend, een nog verborgen bewustzijn en vermogen van inherente kennis en er is ook een bovenliggende laag van wat onbepaald kan worden genoemd of anders verkeerd gevormde substantie van vitaal en psychisch bewustzijn; door dit duistere moeilijke medium moet de verschijnende geestesgesteldheid zijn weg forceren en moet zichzelf er aan opleggen door een geconstrueerde en niet langer een inherente kennis, omdat deze substantie nog steeds vol is van onwetendheid, zwaar belast en omsloten door de onbewustheid van de Materie. Vervolgens vindt de verschijning plaats in een gescheiden vorm van leven, die zichzelf moet bevestigen tegen een principe van levenloze materiele inertie en een constante aantrekkingskracht van die materiele inertie naar desintegratie en een terugval naar de oorspronkelijke levenloze Onbewustheid. Deze gescheiden levensvorm moet zichzelf ook bevestigen, alleen ondersteund door een beperkt principe van associatie, tegen een wereld buiten, die, als zij niet vijandig is voor haar bestaan, toch vol gevaren is en waaraan zij zich moet opleggen, levensruimte veroveren, uitdrukking en verbreiding bereiken, als zij wil overleven. Het resultaat van een verschijning van bewustzijn in deze condities is de groei van een zelfbevestigend vitaal en fysiek individu, een constructie van de Natuur van leven en materie met een besloten psychisch of spiritueel waar individu erachter, waarvoor de Natuur dit buitenwaartse middel van uitdrukking creëert. Terwijl de geestesgesteldheid toeneemt, neemt dit vitale en materiele individu de meer ontwikkelde vorm van een voortdurend zelfbevestigend mentaal, vitaal en fysiek ego. Ons oppervlakte bewustzijn en type van bestaan, ons natuurlijke wezen, heeft zijn huidige karakter ontwikkeld onder de aandrang van deze twee initiële en basisfeiten van de evolutionaire verschijning.

In haar eerste verschijning heeft het bewustzijn het voorkomen van een mirakel, een vermogen, dat vreemd is voor de Materie, die zich onverklaarbaar manifesteert in een wereld van onbewuste Natuur en langzaam groeit en met moeite. Kennis wordt verkregen, gecreëerd uit het niets als het ware, geleerd, vergroot, verzameld door een kortstondig onwetend schepsel, in wie bij de geboorte het volledig afwezig is of alleen aanwezig, niet als kennis, maar in de vorm van een geërfde capaciteit, die geschikt is voor het stadium van ontwikkeling van deze langzaam lerende onwetendheid. Men kan veronderstellen, dat bewustzijn alleen het oorspronkelijke Onbewuste is, dat de feiten van het bestaan mechanisch opslaat in de hersencellen met een reflex of een respons in de cellen, die automatisch de opslag leest en hun antwoord dicteert; de opslag, de reflex, de respons samen stellen samen, wat bewustzijn lijkt te zijn. Maar dit is evident niet de hele waarheid, want zij zou rekenschap kunnen geven voor observatie en mechanische actie, --- ofschoon het niet duidelijk is, hoe een onbewuste opslag en respons kan keren naar een bewuste observatie, een bewust besef van dingen en besef van zelf, --- maar geeft niet geloofwaardig rekenschap van beeldvorming, imaginatie, speculatie, het vrije spel van het intellect met zijn geobserveerde materiaal. Van de evolutie van bewustzijn en kennis kan geen rekenschap gegeven worden, tenzij er al een besloten bewustzijn is in dingen met haar inherente en ingeboren vermogens, die beetje bij beetje tevoorschijn komen. Verder leggen de feiten van het dierlijke leven en de werkingen van het verschijnende denkvermogen in het leven ons de conclusie op, dat er in dit besloten bewustzijn een onderliggende Kennis is of vermogen van kennis, waarbij de noodzaak van de levenscontacten met de omgeving aan het oppervlak komt.

Het individuele dierlijke wezen moet in zijn eerste bewuste zelfaffirmatie vertrouwen op twee bronnen van kennis. Omdat hij onwetend en hulpeloos is, een klein beetje ongeïnformeerd oppervlaktebewustzijn in een wereld, die onbekend voor hem is, stuurt de geheime Bewustzijnskracht naar dit oppervlak het minimum aam intuïtie naar boven, dan noodzakelijk voor haar is om haar bestaan te onderhouden en door de werkingen te gaan, die onmisbaar zijn voor leven en overleving. Deze intuïtie is niet in het bezit van het dier, maar bezit en beweegt hem; het is iets, dat manifesteert uit zichzelf in de kern van de vitale en fysieke substantie onder de druk van een behoefte en voor de noodzakelijke gebeurtenis: maar op hetzelfde moment stapelt een oppervlakte resultaat van deze intuïtie zich op en neemt de vorm aan van een automatisch instinct, dat werkt, wanneer de gebeurtenis ervoor weer opnieuw gebeurt; dit instinct behoort bij het ras en wordt bij de geboorte aan haar individuele leden gegeven. De intuïtie is, wanneer het gebeurt of weer gebeurt, foutloos; het instinct is automatisch correct als een regel, maar kan fout zijn, want zij faalt of blundert, wanneer het oppervlaktebewustzijn of een verkeerd ontwikkelde intelligentie tussenbeide komt of als het instinct doorgaat met mechanisch handelen, wanneer, tengevolge van veranderde omstandigheden, de noodzaak of de noodzakelijke omstandigheden er niet langer zijn. De tweede bron van kennis is oppervlakte contact met de wereld buiten het natuurlijke individuele wezen; dit contact is eerst de oorzaak van een bewuste gewaarwording en zintuigperceptie en dan van intelligentie. Als er geen onderliggend bewustzijn zou zijn, zou contact geen enkele perceptie of reactie creëren; dat komt, omdat het contact in een gevoel en een oppervlakte respons het subliminale van een wezen stimuleert, dat al van levenskracht voorzien is door het onderbewuste levensprincipe en haar eerste behoeften en strevingen, dat het oppervlakte gewaarzijn begint te vormen en ontwikkelen. Intrinsiek is de verschijning van een oppervlakte bewustzijn door de kracht van levenscontacten het gevolg van het feit, dat in zowel subject als object van de contact bewustzijnskracht reeds bestaat in een subliminale latentie: wanneer het levensprincipe klaar is, voldoende gevoelig in het subject, verschijnt de ontvanger van het contact, dit subliminale bewustzijn in een respons op de stimulus, die een vitaal of levensdenkvermogen begint samen te stellen, het denkvermogen van het dier, en dan, in de loop van de evolutie, een denkende intelligentie. Het geheime bewustzijn wordt weergegeven in oppervlakte gewaarwording, de geheime kracht in oppervlakte impuls.

Als dit onderliggende subliminale bewustzijn zelf aan de oppervlakte zou komen, zou er een directe ontmoeting zijn tussen het bewustzijn van het subject en de inhouden van het object en het resultaat zou een directe kennis zijn; maar dit is eerst niet mogelijk door het veto of obstructie van het Onbewuste en ten tweede, omdat het de evolutionaire intentie is om langzaam te ontwikkelen door een onvolmaakt, maar groeiend oppervlakte gewaarzijn. De geheime bewustzijnskracht moet zich daarom beperken tot onvolmaakte vertolkingen in een oppervlakte vitale en mentale vibratie en werking en wordt gedwongen door de afwezigheid, het terughouden of ontoereikendheid van het directe gewaarzijn om organen en instincten te ontwikkelen voor een indirecte kennis. Deze schepping van een uitwendige kennis en intelligentie vindt plaats in een al voorbereide onbepaalde bewuste structuur, die de eerste formatie is aan het oppervlak. Eerst is deze structuur alleen een minimale formatie van bewustzijn met een vage zintuiglijke perceptie en een responsimpuls; maar, als er meer georganiseerde vormen van leven verschijnen, groeit dit in een levensdenkvermogen en vitale intelligentie, grotendeels mechanisch en automatisch in het begin en alleen betrokken bij praktische behoeften, verlangens en impulsen. Deze hele activiteit is in zijn initiatie intuïtief en instinctief; het onderliggende bewustzijn wordt vertaald in het oppervlakte substraat in automatische bewegingen van de bewuste substantie van leven en lichaam: de bewegingen van het denkvermogen zijn, wanneer zij verschijnen verwikkeld in deze automatismen, zij treden op, als een ondergeschikte mentale notatie binnen de predominante vitale zintuignotatie. Maar langzaam begint het denkvermogen zijn taak om zich los te maken; hij werkt nog voor het levensinstinct, levensbehoefte en levensverlangen, maar zijn eigen speciale karakters komen tevoorschijn, observatie, uitvinding, motto, intentie, uitvoering van doeleinde, terwijl gewaarwording en impuls aan zichzelf emotie toevoegen en een subtieler en fijnere affectieve drang en waarde brengen in de ruwe vitale reactie. Het denkvermogen is nog erg verwikkeld in het leven en zijn hoogste zuiver mentale werkingen zijn niet in evidentie; hij accepteert een grote achtergrond van instinct en vitale intuïtie als zijn support, en de ontwikkelde intelligentie is, ofschoon hij altijd groeit, terwijl de dierlijke levensschaal rijst, een toegevoegde superstructuur.

Wanneer de menselijke intelligentie zichzelf toevoegt aan de dierlijke basis, blijft deze basis nog aanwezig en actief, maar is grotendeels veranderd, subtieler gemaakt en verhoogd door bewuste wil en intentie; het automatische leven van instinct en vitale intuïtie vermindert en kan zijn oorspronkelijk predominante proportie tot de zelfgeware mentale intelligentie niet behouden. De intuïtie wordt minder zuiver intuïtief: zelfs als er nog een sterke vitale intuïtie is, is haar vitale karakter omsloten door mentalisatie en de mentale intuïtie is zeer vaak een mengsel, geen zuiver artikel, want een mengsel wordt toegevoegd om het mentaal gangbaar en bedienbaar te maken. In het dier kan ook het oppervlakte bewustzijn de intuïtie in de weg staan of veranderen, maar, omdat haar vermogen minder is, komt zij minder tussenbeide met de automatische, mechanische of instinctieve actie van de Natuur: in de mentale mens wordt de intuïtie, wanneer hij naar de oppervlakte stijgt, onmiddellijk gevangen, voor hij het bereikt en vertaald wordt in termen van denkvermogenintelligentie met een glans of mentale interpretatie toegevoegd, die de oorsprong van de kennis omsluit. Instinct wordt ook beroofd van haar intuïtieve karakter door opgenomen en gementaliseerd te worden en wordt door die verandering minder zeker, ofschoon meer bijgestaan, wanneer niet vervangen, door het plastische vermogen van adaptatie van dingen en zelfadaptatie, die past bij de intelligentie. De verschijning van het denkvermogen in het leven brengt een immense toename van het gebied en de capaciteit van de ontwikkelende bewustzijnskracht; maar hij brengt ook een immense toename in het gebied en capaciteit van fouten. Want het ontwikkelende denkvermogen sleept voortdurend fout mee als zijn schaduw, een schaduw, die groeit met het groeiende lichaam van bewustzijn en kennis.

Wanneer in de evolutie het oppervlaktebewustzijn altijd open zou zijn voor de actie van de intuïtie, dan zou de tussenkomst van fout niet mogelijk zijn. Want intuïtie is een rand van licht, uitgeworpen door het geheime Superdenkvermogen, en een verschijnend Waarheid-Bewustzijn, hoe beperkt ook, maat toch zeker in haar actie, zou de consequentie zijn. Instinct zou, wanneer zij zou moeten vormen, plastisch zijn voor de intuïtie en zichzelf vrijelijk aanpassen aan de evolutionaire verandering en de verandering van de innerlijke of omgevende omstandigheid. Intelligentie zou, wanneer zij zou moeten vormen, onderdanig zijn aan de intuïtie en zou zijn accurate mentale expressie zijn; zijn schittering zou misschien gemoduleerd worden om te passen bij een verminderde actie, die dient als een mindere, niet, zoals het nu is, een hoofdfunctie en beweging, maar zij zou niet foutief zijn door afwijking, zou niet door haar delen van duisternis zinken in het valse of feilbare. Maar dit zou niet zo kunnen zijn, omdat de greep van de Onbewustheid op de materie, de oppervlakte substantie, waarin het denkvermogen en leven zich moeten uitdrukken, het oppervlakte bewustzijn duister maken en niet reagerend op het licht van binnen; zij wordt bovendien gedwongen om dit defect te koesteren, om haar eigen onvolledige, maar beter gegrepen helderheden in de plaats te zetten van de onverklaarbare innerlijke aanduidingen, omdat een snelle ontwikkeling van het Waarheid-Bewustzijn niet de intentie is in de Natuur. Want de methode, die door haar gekozen is, is een langzame en moeilijke evolutie van Onbewustheid, die zich ontwikkeld tot Onwetendheid en Onwetendheid, die zichzelf vormt in een gemengde, gemodificeerde en partiele kennis, voordat zij klaar kan zijn voor transformatie naar een hoger Waarheid-Bewustzijn en Waarheid-Kennis. Onze onvolmaakte mentale intelligentie is een noodzakelijk stadium van transitie, voordat deze hogere transformatie mogelijk gemaakt kan worden.

Er zijn, in de praktijk, twee polen van het bewuste wezen, waartussen het evolutionaire proces werkt, de ene een oppervlakte onwetendheid, die langzamerhand moet veranderen in kennis, de andere een geheime Bewustzijn-Kracht, waarin al het vermogen van kennis is en die zich langzaam moet manifesteren in de onwetendheid. De oppervlakteonwetendheid, vol van onbegrip en onbevattelijkheid kan veranderen in kennis, omdat bewustzijn daar er in verwikkeld is; als het intrinsiek een volledige afwezigheid zou zijn van bewustzijn, dan zou de verandering onmogelijk zijn: maar zij werkt nog als een onbewustzijn, dat bewust probeert te worden; het is eerst een onwetendheid, die gedwongen wordt door behoefte en uiterlijke impact op gevoel en respons en dan een onwetendheid, die werkt om te kennen. Het gebruikte middel is een contact met de wereld en haar krachten en objecten, die, zoals het wrijven van tondels, een vonk van gewaarzijn creëert; de respons van vanbinnen is die vonk, die naar buiten springt in de manifestatie. Maar de oppervlakte onwetendheid bedekt het in de ontvangst van de respons uit een onderliggende bron van kennis en verandert het in iets duisters en onvolledig; er is een onvolmaakte beslaglegging of een overtreding van de intuïtie, die op het contact antwoordt: toch begint door dit proces een initiatie van responsief bewustzijn, een eerste accumulatie van ingewortelde of instinctieve gewoontekennis, en er volgt er op eerst een primitieve en dan een ontwikkelde capaciteit van receptief gewaarzijn, begrijpend, antwoord van actie, vooruitziende initiatie van actie, --- een evoluerend bewustzijn, dat half kennis, half onwetendheid is. Alles, wat onbekend is, wordt ontmoet op de basis van wat bekend is; maar, omdat deze kennis onvolmaakt is, omdat zij onvolmaakt ontvangt en onvolmaakt antwoordt op de contacten van dingen, kan er een overtreding zijn van het nieuwe contact zowel als een overtreding of deformatie van de intuïtieve respons, een dubbele bron van fout.

Het is evident, in deze condities, dat Fout een noodzakelijke begeleiding is, haast een noodzakelijke conditie en instrumentatie, een onmisbare stap of stadium in de langzame evolutie naar kennis in een bewustzijn, dat begint vanuit onwetendheid en werkt in materie van een algemene onwetendheid. Het ontwikkelende bewustzijn moet kennis verkrijgen door een indirect middel, dat zelfs geen fragmentarische zekerheid geeft; want er is eerst alleen een beeld of een teken, een beeld of een vibratie, fysiek in karakter, gecreëerd door contact met het object en een resulterende vitale gewaarwording, die geïnterpreteerd moeten worden door het denkvermogen en zintuig en veranderd in een corresponderend mentaal idee of beeld. Dingen, die zo ervaren worden en mentaal gekend, moeten aan elkaar gerelateerd worden; onbekende dingen moeten geobserveerd worden, ontdekt, ingepast in de reeds verkregen som van ervaring en kennis. Bij iedere stap presenteren verschillende mogelijkheden van feit, betekenis, beoordeling, interpretatie, relatie zichzelf; sommige moeten getest worden en geweigerd, anderen geaccepteerd en bevestigd: fouten uitsluiten is onmogelijk zonder beperking van de kansen van verkrijging van kennis. Observatie is het eerste instrument van het denkvermogen, maar observatie zelf is een complex proces, dat bij iedere stap open is voor de fouten van het onwetende observerende bewustzijn; verzuim van het feit door de zintuigen en het zintuigdenkvermogen, nalatigheid, verkeerde selectie, en samenstellen, onbewuste toevoegingen, gemaakt door een persoonlijke impressie of persoonlijke reactie creëren een vals of een onvolmaakt composiet beeld; aan deze fouten worden de fouten toegevoegd van gevolgtrekking, beoordeling, interpretatie van feiten door de intelligentie: wanneer zelfs de data niet zeker zijn of volmaakt, moeten de conclusies, die op hen gebouwd worden, ook onzeker en onvolmaakt zijn.

Het bewustzijn gaat in haar acquisitie van kennis voort van het bekende naar het onbekende; zij bouwt een gebouw van verkregen ervaring, herinneringen, indrukken, beoordelingen, een composiet mentaal plan van dingen, dat van de natuur is van een schuivende en altijd veranderbare vastigheid. Bij de ontvangst van nieuwe kennis wordt, wat ontvangen moet worden, beoordeeld in het licht van voorbije kennis en ingepast in het gebouw; als het niet juist ingepast kan worden, wordt het ofwel in ieder geval pasbaar gemaakt of geweigerd: maar de bestaande kennis en haar gebouwen of standaarden kunnen niet van toepassing zijn op het nieuwe object of het nieuwe gebied van kennis, de inpassing kan een verkeerde inpassing zijn of de weigering kan een foutieve respons zijn. Aan het verzuim en verkeerde interpretatie van feiten worden verkeerde toepassing van kennis, verkeerde combinatie, verkeerde constructie, verkeerde representatie, een gecompliceerde machinerie van mentale fout toegevoegd. In deze hele verlichte duisternis van onze mentale delen is een geheime intuïtie aan het werk, een waarheidsdrang, die de intelligentie corrigeert of aandringt om te corrigeren, wat foutief is, om te werken naar een waar beeld van dingen en een ware uitleggende kennis. Maar intuïtie zelf is beperkt in het menselijke denkvermogen door mentaal verzuim van zijn aanduidingen en is niet in staat om in zijn eigen recht te handelen; want of het nu fysieke, vitale of mentale intuïtie is, hij moet zichzelf presenteren om ontvangen te worden, niet naakt en zuiver, maar omgord met een mentale bedekking of volledig omsloten in een overvloedige mentale bekleding; zo vermomd kan zijn ware natuur niet herkend worden en zijn relatie met het denkvermogen en zijn functie worden niet begrepen, zijn manier van werken wordt genegeerd door de haastige en halfgeware menselijke intelligentie. Er zijn intuïties van actualiteit, van mogelijkheid, van de bepalende waarheid achter dingen, maar allen worden door het denkvermogen verkeerd voor elkaar genomen. Een grote verwarring of half gegrepen materiaal en een experimenteel ermee bouwen, een representatie of mentale structuur van het beeld van zelf en dingen, rigide en nog chaotisch, half gevormd en half door elkaar gegooid, half waar en half foutief, maar altijd onvolmaakt, is het karakter van menselijke kennis.

Fout op zichzelf, echter, zou niet bijdragen aan valsheid; het zou alleen een onvolmaaktheid zijn van de waarheid, een proberen, een essay van mogelijkheden: want, wanneer we niet weten, moeten niet geprobeerde en onzekere mogelijkheden toegelaten worden en, zelfs, wanneer als een resultaat een onvolmaakte en ongeschikte structuur van denken opgebouwd is, kan het zich toch rechtvaardigen door opening naar nieuwe kennis in onverwachte richtingen en ofwel zijn oplossing en herbouw of de ontdekking van een of andere waarheid, die hij omsloot, zou onze cognitie en onze ervaring kunnen vergroten. Ondanks het gecreëerde mengsel zou de groei van bewustzijn, intelligentie en rede door deze gemengde waarheid een helderder en meer waar beeld kunnen bereiken van zelfkennis en wereldkennis. De obstructie van het oorspronkelijke en omsluitende onbewustzijn zou verdwijnen en een toenemend mentaal bewustzijn zou een helderheid en heelheid bereiken, die de besloten vermogens van directe kennis en het intuïtieve proces in staat zou stellen te verschijnen, de bereide en verlichte instrumenten te gebruiken en de mentale intelligentie hun ware tussenpersoon en waarheidsbouwer te maken op het evolutionaire oppervlak.

Maar hier komt de tweede conditie of factor van de evolutie tussenbeide; want dit zoeken naar kennis is geen onpersoonlijk mentaal proces, dat alleen gehinderd wordt door de algemene beperkingen van de mentale intelligentie: het ego is er, het fysieke ego, het levensego, dat niet gericht is op zelfkennis en de ontdekking van de waarheid van dingen en de waarheid van leven, maar op vitale zelfaffirmatie; een mentaal ego is er, dat ook gericht is op zijn eigen persoonlijke zelfaffirmatie en grotendeels gericht en gebruikt door de vitale drang voor haar levensverlangen en levensdoel. Want terwijl het denkvermogen ontwikkelt, ontwikkelt er ook een mentale individualiteit met een persoonlijke drive van denkvermogentendens, een mentaal temperament, een denkvermogenformatie van zichzelf. Deze oppervlakte mentale individualiteit is egocentrisch; hij kijkt naar de wereld en dingen en gebeurtenissen vanuit zijn eigen standpunt en ziet ze niet zoals ze zijn, maar zoals ze hem beïnvloeden: bij het beschouwen van dingen geeft hij hen de draai, die geschikt is voor zijn eigen tendens en temperament, selecteert of weigert, stelt de waarheid op volgens zijn eigen mentale voorkeur en geschiktheid: observatie, beoordeling, rede worden allemaal bepaald of beïnvloed door deze mentale persoonlijkheid en geassimileerd volgens de behoefte van de individualiteit en het ego. Zelfs, wanneer het denkvermogen het meeste gericht is op een zuivere onpersoonlijkheid van waarheid en rede, dan is een volslagen onpersoonlijkheid onmogelijk voor hem; zelfs het meest getrainde, strengste en waakzame intellect faalt om de bochten en kronkelingen te observeren, die hij geeft aan de waarheid, in de ontvangst van feit en idee en de constructie van zijn mentale kennis. Hier hebben we een bijna onuitputtelijke bron van verstoring van de waarheid, een oorzaak van vervalsing, een onbewuste en halfbewuste wil tot fouten, een acceptatie van ideeën of feiten, niet door een heldere perceptie van het ware en valse, maar door voorkeur, persoonlijke geschiktheid, temperamentvolle keuze, vooroordeel. Hier is een vruchtbare zaaigrond voor de groei van valsheid of een poort of vele poorten, waardoor zij stilletjes kan binnenkomen of door een toegeëigend, maar acceptabel geweld. Waarheid kan ook binnenkomen en haar verblijf opnemen, niet in haar eigen recht, maar voor het plezier van het denkvermogen.

In de termen van de Sankhya psychologie kunnen we drie types van mentale individualiteit onderscheiden, --- dat, wat bestuurd wordt door het principe van duisternis en inertie, eerstgeboren uit het Onbewuste, tamasisch; dat, wat bestuurd wordt door een kracht van passie en activiteit, kinetisch, rajasisch; dat, wat gegoten wordt in de vorm van het sattvische principe van licht, harmonie, balans. De tamasische intelligentie heeft zijn zetel in het fysieke denkvermogen: hij is inert voor ideeën, --- behalve voor degene, die hij inert, blind, passief ontvangt van een herkende bron of autoriteit, --- duister in hun ontvangst, onwillig om zichzelf te vergoten, recalcitrant voor nieuwe stimuli, conservatief en immobiel; hij hecht zich aan de ontvangen structuur van kennis en zijn ene vermogen is herhalende praktijk, maar het is een vermogen, dat beperkt is door het gewende, het voor de hand liggende, het gevestigde en het familiaire en al zekere; hij duwt alles wat nieuw is en hem waarschijnlijk verstoort, weg. De rajasische intelligentie heeft zijn hoofdzetel in het vitale denkvermogen en bestaat uit twee soorten: een soort is defensief met geweld en passie, assertief voor zijn mentale individualiteit en alles dat er mee in overeenstemming is, verkozen door zijn wilsuiting, aangepast aan zijn zienswijze, maar agressief tegen alles, dat tegengesteld is aan zijn mentale egostructuur of onacceptabel voor zijn persoonlijke intellectualiteit; de andere soort is enthousiast voor nieuwe dingen, gepassioneerd, opdringend, onstuimig, vaak mateloos mobiel, niet constant en altijd rusteloos, in zijn idee niet bestuurd door waarheid en licht, maar door de lust voor intellectuele strijd en beweging en avontuur. De sattvische intelligentie is begerig naar kennis, zo open als zij ervoor kan zijn, zorgvuldig om te beschouwen en verifiëren en balanceren, in te stellen en aan te passen aan haar gezichtspunt, wat zich ook conformeert als waarheid, alles ontvangend wat zij kan assimileren, bekwaam om waarheid in te bouwen in een harmonieuze intellectuele structuur: maar, omdat haar licht beperkt is, zoals al het mentale licht moet zijn, is zij niet in staat om zichzelf zo te vergroten om gelijkelijk alle waarheid en alle kennis te ontvangen; zij heeft een mentaal ego, zelf een verlichte en wordt erdoor bepaald in zijn observatie, beoordeling, redenering, mentale keuze en voorkeur. In de meeste mensen is er een predominantie van een van deze kwaliteiten, maar ook een mengsel; hetzelfde denkvermogen kan open en plooibaar zijn in een richting, kinetisch en vitaal, haastig en bevooroordeeld en verkeerd gebalanceerd in een andere, in nog een andere duister en onontvankelijk. Deze beperking door de persoonlijkheid, deze verdediging van de persoonlijkheid en weigering om te ontvangen, wat niet assimileerbaar is, is noodzakelijk voor het individuele wezen, omdat hij in zijn evolutie, in het bereikte stadium, een zekere zelfexpressie heeft, een zeker type van ervaring en gebruik van ervaring, die, voor het denkvermogen en het leven tenminste, de natuur moet besturen; dat is voor het moment zijn wet van het wezen, zijn dharma. Deze beperking van mentaal bewustzijn door de persoonlijkheid en van waarheid door mentaal temperament en voorkeur moet de regel zijn van onze natuur, zolang het individu geen universaliteit bereikt heeft, zich nog niet aan het voorbereiden is voor mentale transcendentie. Maar het is evident, dat deze conditie onvermijdelijk een bron is van fouten en op ieder moment de oorzaak kan zijn van een vervalsing van kennis, een onbewuste of halfgewilde zelfdeceptie, een weigering om ware kennis toe te laten, een bereidheid om verkeerde kennis zich te laten gelden als ware kennis.

Dit is in het gebied van cognitie, maar dezelfde wet geldt voor wil en actie. Uit onwetendheid wordt een verkeerd bewustzijn gecreëerd, dat een verkeerde dynamische reactie geeft aan het contact met personen, dingen, gebeurtenissen: het oppervlakte bewustzijn ontwikkelt de gewoonte om de suggesties van handelen of niet handelen te negeren, verkeerd te begrijpen of te weigeren, die komen van het geheime, meest innerlijke, bewustzijn, de psychische entiteit; zij beantwoordt in de plaats daarvan aan onverlichte mentale en vitale suggesties, of handelt in overeenstemming met eisen en impulsen van het vitale ego. Hier komt de tweede van de primaire condities van de evolutie, de wet van een gescheiden levenswezen, dat zichzelf affirmeert in een wereld, die niet-zelf voor haar is, in prominentie en neemt een immense belangrijkheid aan. Hier doet de oppervlakte vitale persoonlijkheid of levenszelf zijn dominantie gelden, en deze dominantie van het onwetende vitale wezen is een principiële actieve bron van wanklank en disharmonie, een oorzaak van innerlijke en uiterlijke verstoringen van het leven, een hoofdbron van verkeerde handeling en kwaad. Het natuurlijke vitale element in ons is, in zoverre als het niet gecheckt of geoefend is of haar primitieve karakter behoudt, niet betrokken bij waarheid en juist bewustzijn of juiste handeling; zij is betrokken bij zelfaffirmatie, bij levensgroei, bij bezit, bij bevrediging van de impuls, bij alle bevredigingen van verlangen. Deze hoofdbehoefte en eis van het levenszelf lijkt al- belangrijk voor haar; zij zou het dadelijk uitvoeren zonder enige aandacht voor de waarheid of het juiste of goede of enige andere consideratie: maar omdat het denkvermogen er is en deze opvattingen heeft, omdat de ziel er is en deze zielpercepties heeft, probeert zij het denkvermogen te domineren en van hem door oplegging een sanctie en orde van uitvoering te krijgen voor haar eigen wil van zelfaffirmatie, een oordeel van waarheid en juistheid en goede voor haar eigen vitale verklaringen, impulsen, verlangens; zij is betrokken bij zelfrechtvaardiging, zodat zij ruimte kan hebben voor volledige zelfaffirmatie. Maar als zij de toestemming kan krijgen van het denkvermogen, is zij nogal klaar om al deze standaarden te negeren en alleen een standaard op te zetten, de bevrediging, groei, sterkte, grootheid van het vitale ego. Het levensindividu heeft plaats, uitbreiding, bezit van zijn wereld, dominantie en controle over dingen en wezens nodig; hij heeft levensruimte nodig, een ruimte in de zon, zelfgelding, overleving. Hij heeft deze dingen nodig voor zichzelf en voor degenen, waarmee hij zichzelf associeert, voor zijn eigen ego en voor het collectieve ego; hij heeft ze nodig voor zijn ideeën, overtuigingen, idealen, interesses, voorstellingen: want hij moet deze vormen van ik-heid en mijn-heid laten gelden en hen opleggen aan de wereld om hem heen of, wanneer hij niet sterk genoeg is om dat te doen, moet hen tenminste verdedigen en onderhouden tegen anderen naar het beste van zijn vermogen en vindingrijkheid. Hij kan proberen het doen door methoden, die hij denkt of verkiest te denken juist te zijn of vertegenwoordigt als juist; hij kan proberen het te doen door het onverbloemde gebruik van geweld, kunstgreep, valsheid, destructieve agressie, verplettering van andere levensformaties: het principe is hetzelfde, wat ook het middel is of de morele instelling. Niet alleen in de werkelijkheid van interesses, maar in de werkelijkheid van ideeën en de werkelijkheid van religie heeft het vitale wezen van de mens deze geest en houding van zelfaffirmatie en strijd geïntroduceerd en het gebruik van geweld, verdrukking en onderdrukking, intolerantie, agressie; zij heeft het principe van levensegoïsme opgelegd aan het domein van de intellectuele waarheid en het domein van de geest. In haar zelfaffirmatie brengt het zelfgeldende leven haat en ongenoegen binnen tegenover alles, dat in de weg staat van haar zelfexpansie of haar ego pijn doet; zij ontwikkelt, als een middel of als een passie of als een reactie van de levensnatuur, wreedheid, verraad, en allerlei soorten kwaad: haar bevrediging van verlangen en impuls houdt geen rekening met juist of verkeerd, maar alleen met de vervulling van het verlangen en de impuls. Voor deze bevrediging is zij klaar om het risico te trotseren van vernietiging en de actualiteit van lijden; waarvoor zij aangedreven door de Natuur om zich te richten, is niet zelfbehoud alleen, maar levensaffirmatie en levensbevrediging, formulering van levenskracht en levenszijn.

Hieruit volgt niet, dat dit alles is, wat de vitale persoonlijkheid is in zijn ingeboren samenstelling of dat kwaad juist haar natuur is. Zij is niet hoofdzakelijk betrokken bij de waarheid en het goede, maar zij kan de passie hebben voor de waarheid en het goede, zoals zij, meer spontaan, de passie heeft voor vreugde en schoonheid. In alles wat ontwikkeld is door de levenskracht, is er tegelijkertijd ergens in het wezen een heimelijk genoegen ontwikkeld, een genoegen in het goede en een genoegen in het kwade, een genoegen in het ware en een genoegen in valsheid, een genoegen in leven en een aantrekking naar de dood, een genoegen in plezier en een genoegen in pijn, in zijn eigen lijden en in het lijden van anderen, maar ook in zijn eigen vreugde en geluk en goede en in de vreugde en geluk en goede van anderen. Want de kracht van levensaffirmatie affirmeert op gelijke wijze het goede en het kwade: zij heeft haar impulsen van hulp en associatie, van generositeit, affectie, loyaliteit, zelfgave; zij neemt altruïsme op zoals zij egoïsme opneemt, offert zichzelf op zowel als zij anderen vernietigt; en in al haar handelingen is er dezelfde passie van levensaffirmatie, dezelfde kracht van actie en vervulling. Dit karakter van het vitale wezen en haar trend van bestaan, waarin wat we goed en kwaad benoemen, items zijn, maar niet de hoofdbron, is evident in minder dan menselijk leven; omdat er zich, in het menselijke wezen, een mentaal, moreel en psychisch onderscheidingsvermogen heeft ontwikkeld, is zij onderworpen aan controle of aan camouflage, maar zij verandert haar karakter niet. Het vitale wezen en haar levenskracht en haar levenskracht en hun drive naar zelfaffirmatie zijn, in de afwezigheid van een openlijke actie van zielvermogen en spiritueel vermogen, Atmashakti, het hoofdmiddel van de Natuur van bewerkstelliging, en zonder haar ondersteuning kunnen noch het denkvermogen, noch het lichaam hun mogelijkheden benutten of hun doel hier in het bestaan realiseren. Alleen als het innerlijke of ware vitale wezen de uiterlijke levenspersoonlijkheid vervangt, kan de drive van het vitale ego volledig overkomen worden en de levenskracht wordt de dienaar van de ziel en een krachtige instrumentatie voor de actie van ons ware spirituele wezen.

Dit dan is de oorsprong en natuur van fout, valsheid, verkeerd en kwaad in het bewustzijn en wil van het individu; een beperkt bewustzijn, dat groeit uit onwetendheid is de bron van fout, een persoonlijke gehechtheid aan de beperking en de fout, die eruit geboren wordt, de bron van valsheid, een verkeerd bewustzijn, dat bestuurd wordt door het levensego, de bron van het kwaad. Maar het is evident, dat hun relatieve bestaan alleen een fenomeen is, dat opgeworpen is door de kosmische Kracht in zijn drive naar evolutionaire zelfexpressie, en daar moeten we kijken naar de betekenis van het fenomeen. Want de verschijning van het levensego is, zoals we gezien hebben, een machinerie van de kosmische Natuur voor de affirmatie van het individu, voor zijn zelflosmaking van de onbepaalde massa substantie van het onbewuste, voor de verschijning van een bewust wezen op een grond, die voorbereid wordt door het Onbewuste; het principe van levensaffirmatie van het ego is de noodzakelijke consequentie. Het individuele ego is een pragmatische en effectieve fictie, een vertaling van het geheime zelf in de termen van het oppervlakte bewustzijn, of een subjectief substituut voor het ware zelf in onze oppervlakte ervaring: hij wordt gescheiden door onwetendheid van het ander-zelf en van de innerlijke Goddelijkheid, maar hij wordt nog heimelijk gedreven naar een evolutionaire unificatie in diversiteit; hij heeft achter zich, ofschoon eindig, de impuls naar het oneindige. Maar dit, in de termen van een onwetend bewustzijn, vertaalt zichzelf in de wil om uit te breiden, om een grenzeloos eindig te zijn, om alles wat hij kan in zich op te nemen, om in alles binnen te gaan en het te bezitten, zelfs om in bezit te zijn, als hij zich daardoor bevredigd kan voelen en te groeien in en door anderen of in zichzelf kan opnemen door het wezen en vermogen van anderen te onderwerpen of daardoor een hulp te krijgen of een impuls voor zijn levensaffirmatie, zijn levensgenoegen, zijn verrijking van zijn mentale, vitale of fysieke bestaan.

Maar omdat hij deze dingen doet als een gescheiden ego voor zijn gescheiden voordeel en niet door een bewuste uitwisseling en wederkerigheid, niet door eenheid, komen levensdissonant, conflict, disharmonie omhoog en de producten van deze levensdissonant, en disharmonie, noemen we verkeerd en kwaad. De Natuur accepteert hen, omdat zij de noodzakelijke omstandigheid zijn van de evolutie, noodzakelijk voor de groei van het verdeelde wezen; zij zijn producten van onwetendheid, ondersteund door een onwetend bewustzijn, dat zichzelf fundeert op verdeling, door een onwetende wil, die werkt door verdeling, door een onwetende heerlijkheid van bestaan, die vreugde neemt van verdeling. De evolutionaire intentie handelt zowel door het kwaad als door het goede; zij moet alles benutten, omdat beperking tot een beperkt goede de bedoelde evolutie zou opsluiten en belemmeren; zij gebruikt elk voorradig materiaal en doet wat zij er mee kan: dit is de reden, waarom we kwaad zien komen uit wat we goed noemen en goed zien komen uit wat we kwaad noemen; en, als we zelfs zien dat wat gedacht was als kwaad, geaccepteerd wordt als goed, wat gedacht wordt als goed, geaccepteerd wordt als kwaad, komt het, omdat onze standaarden van beiden evolutionair, beperkt en veranderbaar zijn. Evolutionaire Natuur, de aardse kosmische Kracht, lijkt dan op het eerste gezicht geen voorkeur te hebben voor ieder van deze tegengestelden, zij gebruikt beiden op gelijke wijze voor haar doeleinde. En toch is het dezelfde Natuur, dezelfde Kracht, die de mens belast heeft met het besef van goed en kwaad en staat op haar belang: dit besef heeft daarom evident ook een evolutionair doeleinde; het moet ook noodzakelijk zijn, het moet er zijn, zodat de mens zekere dingen achter zich kan laten, zich naar andere keren, tot hij uit het goede en kwade tevoorschijn kan komen in een of ander Goede, dat eeuwig en oneindig is.

Maar hoe is deze evolutionaire intentie in de Natuur om zichzelf te vervullen, door welk vermogen, middel, impuls, welk principe en proces van selectie en harmonisatie? De methode, die geadopteerd is door het denkvermogen van de mens door de eeuwen, is altijd een principe geweest van selectie en weigering, en dit heeft de vormen aangenomen van een religieuze sanctie, een sociale of morele regel van leven of een ethisch ideaal. Maar dit is een empirisch middel, dat de wortel van het probleem niet aanraakt, omdat zij geen visie heeft van de oorzaak en de oorsprong van de kwaal, die zij probeert te genezen; zij handelt met de symptomen, maar zij handelt oppervlakkig met hen, terwijl zij niet weet, welke functie zij dienen in het doel van de Natuur en wat in het denkvermogen en leven hen ondersteunt en hen in het zijn houdt. Bovendien zijn het menselijke goede en kwade relatief en de standaarden, die opgericht zijn door ethiek zijn onzeker zowel als relatief: wat verboden is door een religie of een andere, wat beschouwd wordt als goed of slecht door de sociale opinie, wat gedacht wordt als nuttig voor de maatschappij of schadelijk ervoor, wat een of andere tijdelijke wet van de mens toestaat of niet toestaat, wat behulpzaam of schadelijk is of zo beschouwd wordt voor zichzelf of anderen, wat overeenstemt met dit of dat ideaal, wat ingegeven wordt of ontraden door een instinct, dat we geweten noemen, --- een amalgaam van al deze gezichtspunten is het bepalende heterogene idee, stelt de complexe substantie samen van moraliteit; in hen allen is het constante mengsel van waarheid en halve waarheid en fout, die alle activiteiten achtervolgt van onze beperkte mentale Kennis-Onwetendheid. Een mentale controle over onze vitale en fysieke verlangens en instincten, over onze persoonlijke en sociale actie, over ons omgaan met anderen is onmisbaar voor ons als menselijke wezens, en moraliteit creëert een standaard, waardoor we onszelf kunnen begeleiden en een gebruikelijk controle vestigen; maar de controle is altijd onvolmaakt en het is een hulpmiddel, geen oplossing: de mens blijft altijd wat hij is en altijd geweest is, een mengsel van goed en kwaad, zonde en deugd, een mentaal ego met een onvolmaakte leiding over zijn mentale, vitale en fysieke natuur.

De inspanning om te selecteren, om alles te behouden van ons bewustzijn en handeling, wat voor ons goed lijkt en alles te weigeren dat voor ons kwaad lijkt en zo ons wezen te hervormen, om onszelf opnieuw samen te stellen en vormen in het beeld van een ideaal, is een diepzinniger ethisch motief, omdat het dichter komt bij de ware zaak; het rust op het solide idee, dat ons leven een worden is en dat er iets is, dat we moeten worden en zijn. Maar de idealen, die geconstrueerd worden door het menselijke denkvermogen, zijn selectief en relatief; onze natuur rigide vormen in overeenstemming met hen is onszelf beperken en een constructie maken, waarin groei zou moeten zijn naar een groter wezen. De ware roeping naar ons is de roeping van het Oneindige en het Allerhoogste; de zelfaffirmatie en zelfverloochening, die ons opgelegd worden door de Natuur, zijn beide bewegingen daar naar toe, en we moeten de juiste weg van zelfaffirmatie en zelfnegatie samengenomen in plaats van de verkeerde, omdat het onwetend, de manier van de ego is, ontdekken en in plaats van het conflict tussen ja en nee van de Natuur, dat we moeten ontdekken. Als we dat niet ontdekken, zal ofwel de drang van het leven te sterk zijn voor het nauwe ideaal van perfectie, haar instrumentatie zal breken en zij zal falen om zichzelf te voltooien en bestendigen, of op zijn hoogst zal het een half resultaat zijn, wat we zullen verkrijgen, of anders zal de drang weg van het leven zichzelf presenteren als de enige remedie, de ene uitweg uit de anders onoverkomelijke greep van de Onwetendheid. Dit is inderdaad over het algemeen de uitweg, die aangegeven wordt door religie; een goddelijk genoten moraliteit, een navolging van piëteit, rechtvaardigheid en deugd, zoals neergelegd in een religieuze code van gedrag, een wet van God, bepaald door een of andere menselijke inspiratie, wordt naar voren gebracht als een deel van het middel, de richting, waarmee we de weg kunnen betreden, die naar de uitgang leidt, de afloop. Maar deze uitgang laat het probleem, waar het was; het is alleen een weg van ontsnapping voor het persoonlijke wezen uit de onopgeloste perplexiteit van het kosmische bestaan. In het oeroude Indiase spirituele denken was er een helderdere perceptie van de moeilijkheid; de praktijk van de waarheid, deugd, juiste wil en juist handelen werd beschouwd als een noodzaak van de benadering van spirituele realisatie, maar in de realisatie zelf stijgt het wezen op naar een groter bewustzijn van het Oneindige en Eeuwige en schudt van zichzelf de last af van zonde en deugd, want die hoort bij de relativiteit en de Onwetendheid. Achter deze grotere meer ware perceptie ligt de intuïtie, dat een relatief goede een training is, die ons opgelegd is door de Wereld-Natuur, zodat we er door kunnen gaan naar het ware Goede, dat absoluut is. Deze problemen zijn van het denkvermogen en het onwetende leven, zij vergezellen ons niet voorbij het denkvermogen; zoals er een ophouden is van de dualiteit van waarheid en fout in een oneindig Waarheid-Bewustzijn, zo is er een bevrijding van goed en kwaad in een oneindige Goede, er is transcendentie.

Er kan geen kunstmatige ontsnapping zijn uit dit probleem, dat altijd de mensheid lastiggevallen heeft en waarvan zij geen bevredigende afloop gevonden heeft. De boom van kennis van goed en kwaad met zijn zoete en bittere vruchten is heimelijk geworteld juist in de natuur van Onbewustheid, waaruit ons wezen tevoorschijn gekomen is en waarop hij nog staat als een onderste bodem en basis van ons fysieke bestaan; hij is zichtbaar gegroeid aan de oppervlakte in de veelvoudige vertakkingen van de Onwetendheid, die nog steeds de hoofdmassa en conditie is van ons bewustzijn in haar moeilijke evolutie naar een allerhoogst bewustzijn en integraal gewaarzijn. Zolang deze bodem er is met de ongefundeerde wortels er in en deze verzorgende lucht en klimaat van Onwetendheid, zal de boom groeien en bloeien en zijn duale bloesems en zijn vruchten van gemengde natuur naar voren brengen. Hier zou uit volgen, dat er geen uiteindelijke oplossing kan zijn, totdat we ons bewustzijn gekeerd hebben naar een groter bewustzijn, de waarheid van het zelf en geest onze levensbasis gemaakt hebben en onze onwetendheid getransformeerd in een hogere kennis. Alle ander hulpmiddelen zullen alleen noodoplossingen zijn of blinde uitwegen; een volledige en radicale transformatie van onze natuur is de enige ware oplossing. Omdat het Onbewuste haar oorspronkelijke duisternis oplegt aan ons gewaarzijn van zelf en dingen en omdat de Onwetendheid het baseert op een onvolmaakt en verdeeld bewustzijn en omdat we leven in die duisternis en verdeling, zijn verkeerde kennis en verkeerde wil mogelijk: zonder verkeerde kennis zou er geen fout of valsheid mogelijk zijn, zonder fout en valsheid in onze dynamische delen zou er geen verkeerde wil in onze leden kunnen zijn; zonder verkeerde wil zou er geen verkeerd handelen of kwaad zijn: terwijl deze oorzaken voortduren, zullen de effecten ook volharden in onze actie en in onze natuur. Een mentale controle kan alleen een controle zijn, geen genezing; een mentale leer, regel, standaard kan alleen een kunstmatige groef opleggen, waarin onze actie mechanisch ronddraait of met moeite en die een gekromde en beperkte formatie oplegt aan de koers van onze natuur. Een totale verandering van bewustzijn, een radicale verandering van de natuur is de enige remedie en de enkele oplossing.

Maar, omdat de wortel van de moeilijkheid een gespleten, beperkt en afgescheiden bestaan is, moet deze verandering bestaan uit een integratie, een heling van het verdeelde bewustzijn van ons wezen, en omdat die verdeling complex is en veelzijdig, kan geen partiele verandering aan een kant van het wezen zich uitgeven als een voldoende substituut voor de integrale transformatie. Onze eerste verdeling wordt gecreëerd door ons ego en hoofdzakelijk, het krachtigste, meest levendig, door ons levensego, dat ons verdeeld van alle andere wezens als niet-zelf en ons bindt aan onze egocentriciteit en de wet van een egoïstische zelfaffirmatie. In de fouten van deze zelfaffirmatie komen het verkeerde en het kwaad eerst op: verkeerd bewustzijn brengt verkeerde wil in de leden voort, in het denkende mentale, in het hart, in het levensmentale en in het zintuiglijke wezen, juist in het lichaamsbewustzijn; verkeerde wil brengt verkeerde actie voort van al deze instrumenten, een veelvoudige fout en veel vertakte verdraaidheid van denken en wil en besef en gevoel. Noch kunnen we juist omgaan met anderen, zolang als ze voor ons anderen zijn, wezens, die vreemden zijn voor onszelf en van wiens innerlijke bewustzijn, zielbehoefte, mentale behoefte, hartbehoefte, levensbehoefte, lichaamsbehoefte we weinig of niets weten. Het kleine beetje onvolmaakte sympathie, kennis en goede wil, die de wet, behoefte en gewoonte van associatie voortbrengen, is een arm kwantum van wat benodigd is voor een ware actie. Een groter denkvermogen, een groter hart, een overvloedigere en milddadigere levenskracht kunnen iets doen om ons te helpen of anderen te helpen en de ergste beledigingen te voorkomen, maar dit is ook onvoldoende en zal geen massa moeilijkheden voorkomen en verwondingen en aanvaringen van ons geprefereerde goede met het goede van anderen. Door juist de natuur van ons ego en onwetendheid affirmeren we onszelf egoïstisch, zelfs, wanneer we onszelf het meest beroemen op onbaatzuchtigheid en onwetendheid, zelfs, wanneer we onszelf beroemen op begrip en kennis. Altruïsme, dat als levensregel genomen wordt, bevrijdt ons niet; het is een krachtig instrument voor zelfvergroting en voor correctie van het nauwere ego, maar vernietigt het niet, noch transformeert zij het in het ware zelf, dat een is met allen; het ego van de altruïst is zo krachtig en absorberend als het ego van de zelfzuchtige en het is vaak krachtiger en hardnekkig, omdat het een eigengereid en vergroot ego is. Het helpt nog minder als we verkeerd doen aan onze ziel, aan ons denkvermogen, leven en lichaam met het idee van onderwerping van ons zelf aan het zelf van anderen. Het juiste affirmeren van ons wezen, zodat zij een zou worden met alles, is het ware principe, niet om haar te verwonden of te op te offeren. Zelfopoffering kan soms noodzakelijk zijn, uitzonderlijk, voor een zaak, in antwoord op een of andere eis van het hart of voor een of ander recht of hoog doel, maar kan niet tot regel gemaakt worden of natuur van het leven; zo overdreven, zou het alleen het ego van anderen voeden en overdrijven of een of ander collectief ego vergroten, niet ons of de mensheid leiden naar de ontdekking en affirmatie van ons of haar ware wezen. Opoffering en zelfgave zijn inderdaad een waar principe en een spirituele noodzaak, want we kunnen ons wezen niet op de juiste manier affirmeren zonder opoffering of zonder zelfgave aan iets, dat groter is dan ons ego; maar dat ook gedaan moet worden met een juist bewustzijn en wil, gefundeerd op een ware kennis. De ontwikkeling van het sattvische deel van onze natuur, een natuur van licht, begrip, balans, harmonie, sympathie, goedwil, liefelijkheid, vriendgevoel, zelfcontrole, juist geordende en geharmoniseerde actie, is het beste, dat we kunnen doen binnen de beperkingen van de mentale formatie, maar is een stadium en niet het doel van onze groei van het wezen. Dit zijn oplossingen, overigens, verzachtende middelen, noodzakelijke middelen, voor een partieel omgaan met deze wortelmoeilijkheid, provisionele standaarden en hulpmiddelen, aan ons gegeven als een tijdelijke hulp en begeleiding, omdat de ware en totale oplossing voorbij onze huidige capaciteit ligt en alleen kan komen, wanneer we voldoende ontwikkeld zijn om het te zien en het onze hoofdinspanning maken.

De ware oplossing kan alleen tussenbeide komen, wanneer we door onze spirituele groei een zelf kunnen worden met alle wezens, hen kennen als een deel van onszelf, met hen omgaan alsof zij onze andere zelven zijn; want dan is de verdeling geheeld, de wet van gescheiden zelfaffirmatie, die door zichzelf leidt naar affirmatie tegen of ten koste van anderen wordt vergroot en bevrijd door er de wet van onze zelfaffirmatie voor anderen aan toe te voegen en onze zelfvinding in hun zelfvinding en zelfrealisatie. Het is een regel gemaakt van religieuze ethiek om te handelen in een geest van universele compassie, om zijn naaste lief te hebben als zichzelf, om aan anderen te doen wat men zou willen, dat zij aan ons zouden doen, om de vreugde en verdriet van anderen te voelen als zijn eigen; maar geen mens, die in zijn ego leeft, is waarlijk en volmaakt in staat om deze dingen te doen, hij kan ze alleen accepteren als een eis van zijn denkvermogen, een aspiratie van zijn hart, een inspanning van zijn wil om met een hoge standaard te leven en door een oprechte inspanning zijn ruwe natuur te modificeren. Wanneer anderen gekend worden en intiem gevoeld als zichzelf, kan dit ideaal een natuurlijke en spontane regel worden van ons leven en zowel gerealiseerd worden in praktijk als in principe. Maar zelfs eenheid met anderen is in zichzelf niet genoeg, als het een eenheid is met hun onwetendheid; want dan zal de wet van onwetendheid werken en zal fout van handeling en verkeerde actie overleven, zelfs als het vermindert is in graad en verzacht in invloed en karakter. Onze eenheid met anderen moet fundamenteel zijn, geen eenheid met hun denkvermogens, harten, vitale zelven, ego's, --- zelfs ofschoon deze besloten raken in ons geuniversaliseerde bewustzijn, --- maar een eenheid in de ziel en geest, en dat kan alleen komen door onze bevrijding naar zielgewaarzijn en zelfkennis. Om zelf bevrijd te zijn van het ego en onze ware zelven te realiseren is de eerste noodzaak; al het andere kan bereikt worden als een lichtend resultaat, een noodzakelijke consequentie. Dat is een reden, waarom een spirituele roeping geaccepteerd moet worden als imperatief en voor moet gaan over alle andere claims, intellectueel, ethisch, sociaal, die behoren bij het domein van de Onwetendheid. Want de mentale wet van het goede verblijft in dat domein en kan alleen veranderen en verzachten; niets kan een voldoende substituut zijn voor een spirituele verandering, die het ware en integrale goede kan realiseren, omdat we door de geest bij de wortel van actie en bestaan komen.

In de spirituele kennis van het zelf zijn er drie stappen van haar zelfverkrijging, die tegelijkertijd drie delen zijn van de ene kennis. De eerste is de ontdekking van de ziel, niet de uiterlijke ziel van denken en emotie en verlangen, maar de geheime psychische entiteit, het goddelijke element in ons. Wanneer dat dominant wordt over de natuur, wanneer we bewust de ziel zijn en wanneer het denkvermogen, leven en lichaam hun ware plaats innemen als zijn instrumenten, zijn we gewaar van een gids van binnen, die de waarheid kent, het goede, de ware heerlijkheid en schoonheid van het bestaan, die het hart en intellect controleert door zijn lichtende wet en ons leven en wezen leidt naar spirituele volledigheid. Zelfs binnen de duistere werkingen van de Onwetendheid hebben we dan een getuige, die onderscheidt, een levend licht, dat verlicht, een wil, die weigert om misleid te worden en die de waarheid van het denkvermogen scheidt van zijn fout, de intieme respons van het hart van haar vibraties op een verkeerde roeping en verkeerde eis aan haar, de ware hartstocht van het leven en overvloedigheid van beweging van vitale passie en de troebele valsheden van onze vitale natuur en haar donkere zelfzoekingen. Dit is de eerste stap van zelfrealisatie, om de ziel, het goddelijke psychische individu op de troon te zetten, in plaats van het ego. De volgende stap is om gewaar te worden van het eeuwige zelf in ons, dat ongeboren is en een met het zelf van alle wezens. Deze zelfrealisatie bevrijdt en universaliseert; zelfs als onze actie nog doorgaat in de dynamiek van de Onwetendheid, bindt en misleidt het niet langer, omdat ons innerlijke wezen gezeten is in het licht van zelfkennis. De derde stap is het Goddelijke wezen te kennen, dat tegelijkertijd ons allerhoogste, transcendente Zelf is, het Kosmische Wezen, de fundatie van onze universaliteit, en de Goddelijkheid van binnen, waarvan ons psychisch wezen, het ware ontwikkelende individu in onze natuur, een deel is, een vonk, een vlam, die groeit naar het eeuwige Vuur, waaruit hij was aangestoken, en waarvan hij de altijd levende getuige is binnen ons en het bewuste instrument van zijn licht en vermogen en vreugde en schoonheid. Gewaar van de Godheid als de Meester van ons wezen en actie, kunnen we leren kanalen te worden van zijn Shakti, de Goddelijke Macht, en handelen in overeenstemming met haar dictaten of haar regel van licht en vermogen binnen in ons. Onze handeling zal dan niet beheerst worden door onze vitale impuls of bestuurd door een mentale standaard, want zij handelt in overeenstemming met de permanente, maar nog plooibare waarheid van dingen, --- niet, wat het denkvermogen construeert, maar de hogere, diepere en subtielere waarheid van iedere beweging en omstandigheid, omdat zij bekend is met de allerhoogste kennis en vereist door de allerhoogste wil in het universum. De bevrijding van de wil volgt op de bevrijding in kennis en is haar dynamische consequentie; de kennis zuivert, de waarheid bevrijdt: kwaad is de vrucht van spirituele onwetendheid en het zal alleen verdwijnen door de groei van een spiritueel bewustzijn en het licht van spirituele kennis. De verdeling van ons wezen van het wezen van anderen kan alleen geheeld worden door verwijdering van de scheiding van onze natuur van de innerlijke zielwerkelijkheid, door vernietiging van de sluier tussen ons worden en ons zelfzijn, door overbrugging van de afstandelijkheid van onze individualiteit in de Natuur van het Goddelijke Wezen, die de alomtegenwoordige Werkelijkheid is in de Natuur en boven de Natuur.

Maar de laatste verdeling, die verwijderd moet worden, is de scheuring tussen deze Natuur en de Supernatuur, die het Zelfvermogen is van het Goddelijke Bestaan. Zelfs voor de dynamische Kennis-Onwetendheid is verwijderd, terwijl zij nog blijft als een inadequate instrumentatie van de geest, kan de allerhoogst Shakti of Supernatuur door ons werken en kunnen we gewaar zijn van haar werkingen; maar dan kan zij door een modificatie van haar licht ontvangen worden en geassimileerd door een inferieure natuur van het denkvermogen, leven en lichaam. Maar dit is niet genoeg: er is een totale omvorming nodig van wat we zijn naar een weg en vermogen van de goddelijke Supernatuur. Deze integratie van ons wezen kan niet volledig zijn, tenzij deze transformatie er is van de dynamische actie; er moet een opheffing en verandering zijn van de hele modus van de Natuur zelf en niet alleen een of andere verlichting en transmutatie van de innerlijke wegen van het wezen. Een eeuwig Waarheidsbewustzijn moet ons bezitten en al onze natuurlijke modi sublimeren in haar eigen modus van zijn, kennis en actie; een spontaan waarheidsgewaarzijn, waarheidswil, waarheidsgevoel, waarheidsbeweging, waarheidsactie kan dan de integrale wet worden van onze natuur.

EINDE VAN HET TWEEDE BOEK, DEEL I

Boek II

De Kennis en de Onwetendheid ---

De Spirituele Evolutie

Deel II

De Kennis en de De Spirituele Evolutie

HOOFDSTUK XV

Werkelijkheid en Integrale Kennis.

Dit Zelf moet gewonnen worden door de Waarheid en door een integrale kennis.

Mundaka Upanishad [1]

Luister, hoe je Mij zult kennen in Mijn totaliteit. . . want zelfs van de zoekers, die verkregen hebben, kent bijna niemand Mij in alle waarheid van Mijn wezen.

Gita[2]

DIT DAN is de oorsprong, dit de natuur, dit de grenzen van de Onwetendheid. Haar oorsprong is een beperking van kennis, haar onderscheiden karakter een scheiding van het wezen van zijn eigen integraliteit en totale werkelijkheid; haar grenzen worden bepaald door deze afscheidende ontwikkeling van bewustzijn, want het sluit ons af van ons ware zelf en het ware zelf en de hele natuur van dingen en verplicht ons om te leven in een klaarblijkelijk oppervlakte bestaan. Een terugkeer of een vooruitgang naar integraliteit, een verdwijning van de beperking, een afbraak van gescheidenheid, een overschrijding van grenzen, een herstel van onze essentiële en totale werkelijkheid moet het teken zijn en tegengestelde karakter van de innerlijke wending naar Kennis. Er moet een vervanging zijn van een beperkt en afscheidend door een essentieel en integraal bewustzijn, geïdentificeerd met de oorspronkelijke waarheid en de gehele waarheid van zelf en bestaan. De integrale Kennis bestaat al in de integrale Werkelijkheid: het is geen nieuw of niet- bestaand ding, dat nog gecreëerd, verkregen, geleerd, uitgevonden of opgebouwd moet worden door het denkvermogen; het moet eerder ontdekt of aan het licht gebracht worden, de Waarheid wordt zelf-geopenbaard aan een spirituele inspanning: want het is daar gesluierd in ons diepere en grotere zelf; het is juist de substantie van ons eigen spirituele bewustzijn en door er naar te ontwaken, zelfs in onze oppervlakte zelf, kunnen we het bezitten. Er is een integrale zelf- kennis, die we moeten ontdekken en, omdat het wereld-zelf ook ons zelf is, een integrale wereld-kennis. Een kennis, die geleerd kan worden en opgebouwd door het denkvermogen, bestaat en heeft zijn waarde, maar dat wordt niet bedoeld, wanneer we spreken over de Kennis en de Onwetendheid.

Een integraal spiritueel bewustzijn draagt een kennis in zich van alle termen van zijn; zij verbindt het hoogste aan het laagste door alle tussenliggende termen en bereikt een ondeelbaar geheel. Op het hoogste hoogtepunt van dingen opent zij zich voor de werkelijkheid, onuitspreekbaar, omdat deze superbewust aan alles is, behalve haar eigen zelf-gewaarzijn, van het Absolute. Bij het laagste eind van ons wezen neemt zij de Onbewustheid waar, van waaruit onze evolutie begint; maar tegelijkertijd is zij gewaar van de Ene en het Al, zelf-verwikkeld in deze diepten, zij ontsluiert het geheime Bewustzijn in het Onbewustzijn. Haar visie ontdekt, interpreterend, openbarend, bewegend tussen deze twee extremen, de manifestatie van de Ene in de Velen, de identiteit van het Oneindige in de ongelijkheid van eindige dingen, de aanwezigheid van de tijdloze Eeuwigheid in de eeuwige Tijd, deze visie verlicht voor haar de betekenis van het universum. Dit bewustzijn maakt geen eind aan het universum; zij neemt het op en transformeert het door er haar verborgen betekenis aan te geven. Zij vernietigt het individuele bestaan niet; zij transformeert het individuele wezen en de natuur door hen hun ware betekenis te openbaren en hen in staat te stellen hun afgescheidenheid van de Goddelijke Werkelijkheid en de Goddelijke Natuur te boven te komen.

Een integrale kennis vooronderstelt een integrale Werkelijkheid; want het is het vermogen van een Waarheidsbewustzijn, dat zelf het bewustzijn van de Werkelijkheid is. Maar ons idee en besef van Werkelijkheid variëren met onze toestand en beweging van het bewustzijn, zijn visie, zijn spanning, zijn inname van dingen; die visie of spanning kan intensief en exclusief of uitgebreid, inclusief en veelomvattend zijn. Het is goed mogelijk, --- en het is op zijn eigen gebied een geldige beweging voor ons denken en voor een erg hoge lijn van spirituele prestatie, --- om het bestaan te bevestigen van het onuitspreekbare Absolute, om zijn enige Werkelijkheid te benadrukken en voor ons zelf het individuele wezen en de kosmische schepping te ontkennen en te vernietigen, voor ons idee en besef van de werkelijkheid uit te wissen. De werkelijkheid van het individu is Brahman, het Absolute; de werkelijkheid van de kosmos is Brahman, het Absolute: het individu is een fenomeen, een tijdelijke verschijning in de kosmos; de kosmos zelf is een fenomeen, een groter en complexere tijdelijke verschijning. De twee termen, Kennis en Onwetendheid behoren alleen bij deze verschijning; om een absoluut superbewustzijn te bereiken, moeten beiden worden getranscendeerd: egobewustzijn en kosmisch bewustzijn worden vernietigd in die allerhoogste transcendentie en alleen het Absolute blijft er over. Want het absolute Brahman bestaat alleen in zijn eigen identiteit en gaat voorbij alle ander-kennis; daar verdwijnt juist het idee van de kenner en het gekende en daarom van de kennis, waarin zij ontmoeten en een worden, wordt getranscendeerd en verliest zijn geldigheid, zodat voor het denkvermogen en de spraak het absolute Brahman altijd onbereikbaar moet blijven. In tegenstelling tot de visie, die we naar voren hebben gebracht of in de voltooiing ervan, --- de visie van de Onwetendheid zelf alleen, ofwel als een beperkte of als een besloten handeling van de goddelijke Kennis, beperkt in het gedeeltelijk bewuste, besloten in het onbewuste, --- zouden we van dit ander eind van de schaal kunnen zeggen, dat Kennis zelf alleen een hogere Onwetendheid is, omdat het te kort komt voor de absolute Werkelijkheid, die zelfevident is voor Zichzelf, maar onkenbaar voor het denkvermogen. Dit absolutisme correspondeert met een waarheid van denken en met een waarheid van allerhoogste ervaring in het spirituele bewustzijn; maar in zichzelf is het niet het geheel van het volledige en allesomvattende spirituele denken en het put de mogelijkheden niet uit van de allerhoogste spirituele ervaring.

Deze absolute visie van de werkelijkheid, bewustzijn en kennis is gefundeerd op een kant van het vroegste Vedische denken, maar het is niet het geheel van dat denken. In de Upanishads, in het geïnspireerde geschrift van de meest oude Vedanta, vinden we de bevestiging van het Absolute, het ervaringsconcept van de hoogste en onuitspreekbare Transcendentie, maar we vinden ook, niet in tegenstelling ermee, maar als haar consequentie, een affirmatie van de kosmische Godheid, een ervaringsconcept van het kosmische Zelf en de wording van Brahman in het universum. Op gelijke wijze vinden we de bevestiging van de Goddelijke Werkelijkheid in het individu: dit is ook een ervaringsconcept; het wordt niet bemachtigd als een verschijning, maar als een werkelijk worden. In plaats van een enkele allerhoogste exclusieve affirmatie, die al het andere dan het transcendente Absolute ontkent, vinden we een veelomvattende affirmatie, die tot zijn verste conclusie gebracht wordt: dit concept van de Werkelijkheid en van Kennis, die in een oogopslag het kosmische en Absolute omsluit, valt fundamenteel samen met ons eigen; want zij houdt in, dat de Onwetendheid ook een halfgesluierd deel is van de Kennis en de wereldkennis een deel van de zelfkennis. De Isha Upanishad staat op de eenheid en werkelijkheid van alle manifestaties van het Absolute; zij weigert om de waarheid te begrenzen tot welk aspect ook. Brahman is de stabiele en de mobiele, de inwendige en de uitwendige, alles wat dichtbij is en alles wat veraf is, ofwel spiritueel of in de uitbreiding van Ruimte en Tijd; hij is het Wezen en alle wordingen, de Zuivere en de Stille, die zonder kenmerk of actie is en de Ziener en Denker, die de wereld en haar objecten organiseert: hij is de Ene die alles wordt, waar we gevoelig voor zijn in het universum, de Immanente en dat waarin hij zijn verblijf opneemt. De Upanishad bevestigt, dat de volmaakte en de bevrijdende kennis dat is, wat noch het Zelf uitsluit, noch zijn scheppingen: de bevrijde geest ziet dit alles als wordingen van de Zelfbestaande in een interne visie en door een bewustzijn, dat het universum binnen zichzelf waarneemt in plaats van ervoor naar buiten te kijken, zoals het beperkte en egoïstische denkvermogen, als een ding anders dan zichzelf. Leven in de kosmische Onwetendheid is een blindheid, maar zichzelf beperken in een exclusief absolutisme van Kennis is ook een blindheid: Brahman kennen als tegelijkertijd en samen de Kennis en Onwetendheid, de allerhoogste staat tegelijk verkrijgen door de Wording en de Niet-Wording, de realisatie tezamen relateren van het transcendente en kosmische zelf, de fundatie verkrijgen in het superwereldlijke en een zelfgeware manifestatie in het wereldlijke, is de integrale kennis; dat is het bezit van Onsterfelijkheid. Dit gehele bewustzijn met haar volledige kennis bouwt de fundatie van het Goddelijk Leven en maakt haar verkrijging mogelijk. Hieruit volgt, dat de absolute werkelijkheid van het Absolute geen rigide onbepaalbare eenheid moet zijn, geen oneindigheid, die leeg is van alles, dat geen zuiver zelfbestaan is, alleen verkrijgbaar door de uitsluiting van de velen en het eindige, maar iets, dat voorbij deze definities is, inderdaad voorbij enige beschrijving, ofwel positief of negatief. Alle affirmaties en ontkenningen geven uitdrukking aan haar aspecten en alleen door zowel een allerhoogste affirmatie als een allerhoogste ontkenning kunnen we het Absolute bereiken.

Aan de ene kant hebben we dan, gepresenteerd aan ons als de Werkelijkheid, een absoluut Zelfbestaan, een eeuwig enkel zelfwezen, en door de ervaring van het stille en inactieve Zelf of het onthechte immobiele Purusha kunnen we in de richting gaan van dit kenmerkloze en relatieloze Absolute, de acties ontkennen van het creatieve Vermogen, of dat nu een illusoir Maya zou zijn of een formerend Prakriti, overgaan van rondcirkelen in kosmische fout in eeuwige Vrede en Stilte, afkomen van ons persoonlijk bestaan en onszelf vinden of verliezen in dat enkele ware Bestaan. Aan de andere kant hebben we een Worden, dat een ware beweging is van het Wezen, en zowel het Wezen als het Worden zijn waarheden zijn waarheden van een absolute Werkelijkheid. De eerste visie is gebaseerd op de metafysische opvatting, die een extreme perceptie formuleert in ons denken, een exclusieve ervaring in ons bewustzijn van het Absolute als een werkelijkheid, leeg van alle relaties en bepalingen: dat legt als haar consequentie een logische en praktische noodzaak op om de wereld van relativiteit te ontkennen als een valsheid van een onwerkelijk zijn, een Niet- Bestaande (Asat), of tenminste een lagere en vergankelijke, tijdelijke en pragmatische zelfervaring, en haar weg te snijden van het bewustzijn om bevrijding te bereiken van de geest van zijn valse percepties of zijn inferieure creaties. De tweede visie is gebaseerd op de opvatting van het Absolute als noch positief noch negatief beperkbaar. Het is voorbij alle relaties in de betekenis, dat hij niet gebonden is door enige relativiteiten of beperkbaar door hen in zijn vermogen van het wezen: hij kan niet vastgebonden worden of omschreven door onze relatieve opvattingen, hoogst of laagst, positief of negatief; hij is noch gebonden door onze kennis, noch door onze onwetendheid, noch door ons concept van het bestaan, noch door ons concept van niet-bestaan. Maar noch kan hij beperkt worden door enig onvermogen om relaties te bevatten, onderhouden, creëren of manifesteren: integendeel, het vermogen om zichzelf te manifesteren in oneindigheid van eenheid en oneindigheid van veelvoudigheid kan beschouwd worden als een inherente kracht, teken, resultaat van juist zijn absoluutheid, en deze mogelijkheid is in zichzelf een voldoende verklaring van het kosmische bestaan. Het Absolute kan inderdaad niet gebonden worden in zijn natuur om een kosmos van relaties te manifesteren, maar hij kan ook niet gebonden worden om geen kosmos te manifesteren. Hij is zelf geen volslagen leegte; want een leeg Absolute is geen Absolute, --- onze opvatting van een Leegte of Nul is alleen een conceptueel teken van onze mentale onmogelijkheid om haar te kennen of te pakken: zij draagt in zichzelf een of andere onuitspreekbare essentie van alles, dat is en alles, dat kan zijn; en omdat hij in zichzelf deze essentie en deze mogelijkheid bevat, moet hij ook in zichzelf op de een of andere manier van zijn absoluutheid ofwel de permanente waarheid behouden of de inherente, zelfs, wanneer latent, realiseerbare actualiteit of alles, dat fundamenteel is voor ons bestaan of die van de wereld. Deze realiseerbare actualiteit, die geactualiseerd is of deze permanente waarheid, die zijn mogelijkheden inzet, noemen we manifestatie en zien we als universum.

Er is dan in de conceptie of de realisatie van de waarheid van het Absolute geen inherente, onvermijdelijke consequentie van een weigering of een oplossing van de waarheid van het universum. Het idee van een essentieel onwerkelijk universum, dat hoe dan ook gemanifesteerd is door een onverklaarbaar Vermogen van illusie, dat het Absolute Brahman niet beschouwt of erboven en het niet beïnvloedt, is in de grond een overloop, een oplegging, of beschuldiging, adhyāropa, van een onvermogen van ons mentale bewustzijn om Dat te beperken. Ons mentale bewustzijn verliest, wanneer zij voorbij haar grenzen gaat, haar eigen manier en middel van kennis en neigt naar inactiviteit of opgave; zij verliest tegelijkertijd grip of neigt geen verdere grip te hebben op haar eerdere inhouden, geen doorlopende conceptie van de werkelijkheid van dat, wat eens voor haar alles was, wat werkelijk was: wij schrijven aan het absolute Parabrahman, dat opgevat wordt als voor altijd niet-manifest, een overeenkomende onmogelijkheid toe of scheiding of afstandelijkheid van wat geworden is of voor ons nu onwerkelijk lijkt; hij moest, zoals ons denkvermogen in zijn stilstand of zelfvernietiging, juist door zijn natuur van zuivere absoluutheid leeg zijn van alle connectie met deze wereld van klaarblijkelijke manifestatie, niet in staat tot enige ondersteunende cognitie of dynamisch onderhoud er van, dat hem een werkelijkheid geeft, --- of, als er een zodanige cognitie is, moet het van de natuur zijn van een Is, dat niet is, een magisch Maya. Maar er is geen bindende reden om te veronderstellen, dat deze afgrond moet bestaan; wat ons relatieve menselijke bewustzijn is of niet toe in staat is, is geen test of standaard van een absolute capaciteit; haar concepties kunnen niet toegepast worden op een absoluut zelfgewaarzijn: wat noodzakelijk is voor onze mentale onwetendheid om uit zichzelf te ontsnappen, kan niet de noodzaak van het Absolute zijn, dat geen behoefte heeft tot zelfontsnapping en geen reden om te weigeren om waar te nemen, wat dan ook voor hem waarneembaar is.

Er is dat niet-manifeste Onkenbare; er is dit manifeste kenbare, gedeeltelijk manifest voor onze onwetendheid, totaal manifest voor de goddelijke Kennis, die haar behoudt in zijn eigen oneindigheid. Als het waar is, dat noch onze onwetendheid, noch onze uiterste en wijdste mentale kennis ons een grip kan geven op het Onkenbare, is het toch ook waar, dat, ofwel door onze kennis of door onze onwetendheid, Dat zichzelf op verschillende manieren manifesteert; want het kan niets anders manifesteren dan zichzelf, omdat niets anders kan bestaan: in deze variëteit van manifestatie is er die Eenheid en door de diversiteit kunnen we die Eenheid aanraken. Maar zelfs zo, zelfs in acceptatie van deze co-existentie, is het nog mogelijk om een uiteindelijk oordeel en vonnis van veroordeling aan de Wording op te leggen en te beslissen over de noodzaak van een verzaking ervan en een terugkeer naar het absolute Wezen. Dit vonnis kan gebaseerd worden op het onderscheid tussen de werkelijke werkelijkheid van het Absolute en de gedeeltelijke en misleidende werkelijkheid van het relatieve universum.

Want we hebben in dit ontvouwen van kennis de twee termen van de Ene en de Velen, zoals we de twee termen hebben van het eindige en het oneindige, van dat, wat wordt en van dat, wat niet wordt, maar altijd is, van dat, wat vorm aanneemt en van dat, wat geen vorm aanneemt, van Geest en Materie, van de allerhoogste Superbewuste en het laagste Onbewustzijn; in dit dualisme, en om er vanaf te komen, is het voor ons open om Kennis te definiëren als het bezit van de ene term en het bezit van de andere als Onwetendheid. Het ultieme van ons leven zou dan een afkeren zijn van de lagere werkelijkheid van het Worden naar de grotere werkelijkheid van het Wezen, een sprong van de Onwetendheid naar de Kennis en een weigering van de Onwetendheid, een vertrek van de velen naar de Ene, van het eindige naar het oneindige, van de vorm naar het vormloze, van het leven van het materiële universum naar de Geest, van de grip van de onbewuste op ons naar het superbewuste Bestaan. Bij deze oplossing wordt er verondersteld, dat er vaste oppositie is, een uiteindelijke onverzoenbaarheid in ieder geval tussen de twee termen van ons wezen. Of anders, als beiden een middel zijn van de manifestatie van de Brahman, is de lagere een valse of onvolmaakte aanwijzing, een middel, dat moet falen, een systeem van waarden, dat ons uiteindelijk niet kan bevredigen. Onbevredigd door de verwarringen van de veelvoudigheid, hooghartig voor zelfs het hoogste licht en vermogen en vreugde, die zij kan openbaren, moeten we er voorbij gaan naar de absolute eenpuntigheid en op zichzelf staan, waarbij alle zelfvariatie ophoudt. Niet in staat door de claim van het Oneindige op ons om voor altijd te verblijven in de bindingen van het eindige of daar bevrediging en grootheid en vrede te vinden, moeten we alle bindingen verbreken van de individuele en universele Natuur, alle waarden, symbolen, beelden, zelfdefinities, beperkingen van het onbeperkbare vernietigen en de kleinheid en verdeling verliezen in het Zelf, dat voor altijd bevredigd is met zijn eigen oneindigheid. Walgend van vormen, gedesillusioneerd door hun valse en voorbijgaande attracties, vermoeid en ontmoedigd door hun vlietende niet- duurzaamheid en vergeefse ronde van wederkeer, moeten we ontsnappen uit de cycli van de Natuur naar de vormloosheid en kenmerkloosheid van het permanente Wezen. Beschaamd door de Materie en haar banaliteit, ongeduldig door de doelloze beroering en moeilijkheid van het Leven, vermoeid door het doelloze rennen van het Denkvermogen of overtuigd van de ijdelheid van al zijn doelen en objecten, moeten we onszelf bevrijden in het eeuwige verblijf en zuiverheid van de Geest. Het Onbewuste is een slaap of een gevangenis, het bewuste een ronde van strevingen zonder uiteindelijke kwestie of de omzwervingen van een droom: we moeten ontwaken in het superbewuste, waar alle duisternis van de nacht en halflichten verdwijnen in de zelflichtende zaligheid van het Eeuwige. Het Eeuwige is ons toevluchtsoord; de hele rest zijn valse waarden, de Onwetendheid en haar labyrinten, een zelfverbijstering van de ziel in de fenomenale Natuur.

Onze conceptie van de Kennis en de Onwetendheid weigert deze negatie en de oppositie, waarop zij gefundeerd is: zij wijst naar een grotere, maar moeilijkere zaak van verzoening. Want we zien, dat deze klaarblijkelijk tegengestelde termen van de Ene en de Velen, de Vorm en het Vormloze, het Eindige en het Oneindige, niet zozeer tegengestelden zijn als wel complementen van elkaar; geen afwisselende waarden van de Brahman, die in zijn schepping eeuwigdurend eenheid verliest om zichzelf te vinden in veelvoudigheid en, niet in staat om zichzelf te ontdekken in veelvoudigheid, het weer verliest om eenheid te herontdekken, maar dubbele en gelijkluidende waarden, die elkaar verklaren; geen hopeloze onverenigbare alternatieven, maar twee gezichten van de ene Werkelijkheid, die ons naar haar kunnen leiden door onze realisatie van beiden samen en niet alleen door ieder gescheiden te testen, --- zelfs, ofschoon zodanig gescheiden testen een legitieme of zelfs een onvermijdelijke stap kan zijn of deel van het proces van kennis. Kennis is zonder twijfel de kennis van de Ene, de realisatie van het Wezen; Onwetendheid is een zelfvergeetachtigheid van het Wezen, de ervaring van afgescheidenheid in de veelvoudigheid en zich bevinden of cirkelen in het verkeerd begrepen doolhof van wordingen: maar dit wordt genezen door de ziel in het Worden, die groeit naar kennis, naar gewaarzijn van het Wezen, dat in de veelvoudigheid al deze bestaansvormen wordt en zo kan worden, omdat hun waarheid daar al is in zijn tijdloze bestaan. De integrale kennis van Brahman is een bewustzijn in bezit van beiden samen en het exclusieve najagen van een van beiden sluit de visie naar een kant van de waarheid van de alomtegenwoordige Werkelijkheid. Het bezit van het Wezen, dat voorbij al het worden is, brengt ons vrijheid van de bindingen van gehechtheid en onwetendheid in het kosmische bestaan en brengt door die vrijheid een vrij bezit van het Worden en van het kosmische bestaan. De kennis van het Worden is een deel van de kennis; zij handelt alleen als een Onwetendheid, omdat we er in gevangen verblijven, avidyāyām antare, zonder de Eenheid van het Wezen te bezitten, die haar basis is, haar substantie, haar geest, haar oorzaak van manifestatie en zonder haar zou het niet mogelijk zijn.

In feite is de Brahman niet alleen in een kenmerkloze eenheid voorbij alle relatie, maar juist in de veelvoudigheid van het kosmische bestaan. Gewaar van de werken van het verdelende denkvermogen, maar er zelf niet door beperkt, vindt Hij vindt zijn eenheid net zo gemakkelijk in de velen, in relaties, in worden, als in enige terugtrekking uit de velen, uit relaties, uit worden. Wijzelf moeten ook, om zelfs zijn eenheid volledig te bezitten, het bezitten, --- omdat het er is, omdat alles dat is, --- in de oneindige zelfvariatie van de kosmos. De oneindigheid van de veelvoudigheid vindt zichzelf alleen uitgelegd en gerechtvaardigd, wanneer zij besloten is in en eigendom in de oneindigheid van de Ene; maar ook de oneindigheid van de Ene giet zichzelf uit en bezit zichzelf in de oneindigheid van de Velen. In staat te zijn tot die uitgieting van zijn energieën, zowel als zichzelf er niet in verliezen, niet verslagen terug te deinzen voor haar grenzeloosheid en eindeloosheid van variaties en verschillen, zowel als niet zelfverdeeld te zijn door haar variaties, is de goddelijke kracht van de vrije Purusha, de bewuste ziel, in zijn bezit van zijn eigen onsterfelijke zelfkennis. De eindige zelfvariaties van het Zelf, waarin het denkvermogen, dat zelfkennis verliest, is gevangen en verspreid onder de variaties, zijn nog niet de ontkenningen, maar de eindeloze expressie van het Oneindige en hebben geen ander betekenis of reden van bestaan: ook het Oneindige vindt, terwijl zij haar heerlijkheid van grenzeloos wezen bezit, ook de vreugde van juist die grenzeloosheid in haar oneindige zelfdefinitie in het universum. Het Goddelijke Wezen is niet onbekwaam om ontelbare vormen aan te nemen, omdat Hij voorbij alle vormen is in Zijn essentie, noch verliest Hij door hen aan te nemen Zijn goddelijkheid, maar giet eerder in hen de heerlijkheid van zijn Wezen uit en de glories van Zijn godheid; dit goud houdt niet op goud te zijn, omdat het zich vormt in allerlei soorten ornamenten en zichzelf munt in vele valuta en waarden, noch verliest het Aarde-Vermogen, het principe van al dit uitgebeelde materiële bestaan, haar onveranderbare goddelijkheid, omdat zij zichzelf omvormt tot bewoonbare werelden, haarzelf uitwerpt in de heuvels en valleien en zichzelf toestaat om gevormd te worden in gebruiksvoorwerpen van het hart en huishouden of als hard metaal naar het wapen en de machine. Materie, --- zelf substantie, subtiel of dicht, mentaal of materieel, --- is vorm en lichaam van de Geest en zou nooit gecreëerd zijn, als zij niet een basis gemaakt zou kunnen worden voor de zelfexpressie van de Geest. Het klaarblijkelijke Onbewustzijn van het materiële universum houdt in zichzelf alles duister, wat eeuwig zelfgeopenbaard is in het lichtende Superbewuste; het openbaren in de Tijd is de langzame en opzettelijke heerlijkheid van de Natuur en het doel van haar cycli.

Maar er zijn andere concepties van werkelijkheid, andere concepties van de natuur van kennis, die beschouwing vereisen. Er is de visie, dat alles wat bestaat, een subjectieve creatie van het Denkvermogen is, een bouwsel van het Bewustzijn, en dat het idee van een objectieve zelfbestaande werkelijkheid, onafhankelijk van het Bewustzijn, een illusie is, omdat we geen bewijs hebben en niet kunnen hebben van enig zodanig onafhankelijk zelfbestaan van dingen. Deze manier van zien kan leiden naar de affirmatie van het creatieve Bewustzijn als de enige Werkelijkheid of naar de ontkenning van al het bestaan en de affirmatie van Niet-Bestaan of een onwetende Nul als de enkele Werkelijkheid. Want in een visie hebben de objecten, die geconstrueerd zijn door bewustzijn geen intrinsieke werkelijkheid, zij zijn hoofdzakelijk bouwsels; zelfs het bewustzijn, dat hen construeert, is zelf alleen een flux van percepties, die een verschijning aannemen van verbinding en continuïteit en een besef creëren van continue tijd, maar in werkelijkheid hebben deze dingen geen stabiele basis, omdat zij alleen een verschijning van werkelijkheid zijn. Dit zou betekenen, dat de werkelijkheid tegelijkertijd een eeuwige afwezigheid is van al het zelfbewuste bestaan en van alles, dat de beweging van het bestaan samenstelt: Kennis zou een terugkeer daar naar toe betekenen vanaf de verschijning van het geconstrueerde universum. Er zou een dubbele en volledige zelfvernietiging zijn, de verdwijning van de Purusha, de stop of vernietiging van Prakriti; want de bewuste Ziel en de Natuur zijn de twee termen van ons wezen en bevatten alles, wat we met bestaan bedoelen, en de negatie van beiden is het absolute Nirvana. Wat dan werkelijk is, moet ofwel een Onbewustzijn zijn, waarin deze flux en deze bouwsels verschijnen of een Superbewustzijn voorbij het hele idee van het zelf of bestaan. Maar deze visie van het universum is alleen waar voor de verschijning van dingen, wanneer we ons oppervlaktebewustzijn beschouwen als het geheel van Bewustzijn; als een beschrijving van de werking van dat Denkvermogen is het geldig: daar lijkt alles ongetwijfeld als een flux en een constructie door een niet permanent bewustzijn. Maar dit kan niet overheersen als een hele rekenschap van het bestaan, als er een grotere en diepere zelfkennis en wereldkennis is, een kennis door identiteit, een bewustzijn, waarvoor die kennis normaal is en een Wezen, voor wie dat bewustzijn het eeuwige zelfgewaarzijn is; want dan kan het subjectieve en het objectieve werkelijk zijn en vertrouwd voor dat bewustzijn en wezen, beiden kunnen iets van zichzelf zijn, kanten van zijn identiteit, authentiek voor zijn bestaan.

Aan de andere kant kan zou dan, als het bouwende Denkvermogen of Bewustzijn werkelijk is en de enige werkelijkheid, het universum van materiële wezens en objecten een bestaan kunnen hebben, maar het is zuiver subjectief- structureel, gemaakt door het Bewustzijn uit zichzelf, door haar onderhouden, in haar oplossend in hun verdwijning. Want, als er niets anders is, geen essentieel Bestaan of Wezen, dat het creatieve Vermogen ondersteunt, en er is ook geen verdurende Leegte of Niets, dan moet dit Bewustzijn, dat alles creëert, zelf een bestaan of een substantie hebben of zijn; wanneer zij bouwsels kan maken, moeten het bouwsels zijn uit haar eigen substantie of vormen van haar eigen bestaan. Een bewustzijn, dat niet dat van een Bestaan is of zelf geen bestaan is, moet een onwerkelijkheid zijn, een opmerkzame Kracht of een Leegte of in een Leegte, terwijl zij daar onwerkelijke bouwsels opricht, die uit niets gemaakt zijn, --- een propositie, die niet gemakkelijk acceptabel is, tenzij alle andere bewijzen ongeldig te zijn. Het wordt dan evident, dat, wat we als bewustzijn zien, een Wezen moet zijn of een Bestaan, uit wiens substantie van bewustzijn alles gecreëerd is.

Maar als we zo teruggaan naar de twee-ene of duale werkelijkheid van het Wezen en Bewustzijn, kunnen we ofwel met de Vedanta een oorspronkelijk Wezen veronderstellen of met Sankhya een pluraliteit van wezens, aan wie Bewustzijn of een andere Energie, waaraan wij bewustzijn toekennen, haar bouwsels presenteert. Wanneer een pluraliteit van gescheiden oorspronkelijke wezens alleen werkelijk is, dan is, omdat ieder zijn eigen wereld zou zijn of creëren in zijn eigen bewustzijn, de moeilijkheid rekenschap te geven voor hun relaties in een enkel identiek universum; er moet een Bewustzijn zijn of een Energie, --- overeenkomstig het Sankhya idee van een enkele Prakriti, dat het veld van ervaring is van veel dezelfde Purushas, --- waarin zij elkaar ontmoeten in een identiek mentaal gebouwd universum. Deze theorie van dingen heeft het voordeel van rekenschap geven aan de veelvoud van zielen en veelvoud van dingen en de eenheid in diversiteit van hun ervaring, terwijl het tegelijkertijd een werkelijkheid geeft aan de gescheiden spirituele groei en bestemming van het individuele wezen. Maar als we een Een Bewustzijn kunnen veronderstellen, of een Een Energie, die een veelvoud van beelden van zichzelf creëert, en in haar wereld een pluraliteit van wezens huisvest, is er dus geen moeilijkheid om een een oorspronkelijk Wezen te veronderstellen, dat zichzelf ondersteunt of uitdrukt in een pluraliteit van wezens, --- zielen of spirituele vermogens van zijn een bestaan; er zou ook uit volgen, dat alle objecten, alle beelden van bewustzijn, beelden van het Wezen zouden zijn. Men moet zich dan afvragen, of deze pluraliteit en deze beelden werkelijkheden zijn van het ene Werkelijke Bestaan, of alleen representatieve persoonlijkheden en beelden, of symbolen of waarden, gecreëerd door het Denkvermogen om Het te representeren. Dit zou grotendeels afhankelijk zijn van, of het alleen het Denkvermogen is, zoals wij hem kennen, in actie is of een dieper en groter Bewustzijn, waarvan het Denkvermogen een oppervlakte instrument is, uitvoerder van zijn initiaties, medium van zijn manifestaties. Als het de eerste is, dan kan het universum, dat gebouwd is en gezien door het Denkvermogen, alleen een subjectieve of symbolische of representatieve werkelijkheid hebben: wanneer het laatste, dan kunnen het universum en haar natuurlijke wezens en objecten ware werkelijkheden zijn van het Ene Bestaan, vormen of vermogens van zijn wezens, gemanifesteerd door zijn kracht van het wezen. Het Denkvermogen zou alleen een vertolker zijn tussen de universele Werkelijkheid en de manifestaties van haar Bewustzijn-Kracht, Shakti, Prakriti, Maya.

Het is duidelijk, dat een Denkvermogen van de natuur van onze oppervlakte intelligentie alleen een secundair vermogen van bestaan kan zijn. Want hij draagt het stempel van onvermogen en onwetendheid als een teken, dat hij een derivaat is en niet de oorspronkelijke schepster; we zien, dat hij de objecten, die hij waarneemt, niet kent of begrijpt, hij heeft geen automatische controle over hen; hij moet een moeizaam gebouwde kennis en controlerend vermogen over hen verkrijgen. Dit initiële onvermogen zou er niet zijn, als deze objecten de eigen bouwwerken waren van het Denkvermogen, creaties van zijn Zelf-Vermogen. Het kan zijn, dat dit zo is, omdat het individuele denkvermogen alleen een frontaal en afgeleid vermogen en kennis heeft en er is een universeel Denkvermogen, dat heel is, begiftigd met alwetendheid, in staat tot almacht. Maar de natuur van het Denkvermogen, zoals wij het kennen, is Onwetendheid, die naar kennis zoekt; hij is een kenner van fracties en werker van verdelingen, die een som probeert te bereiken, om een geheel samen te voegen, --- hij is niet in het bezit van de essentie van dingen of hun totaliteit: een universeel Denkvermogen van hetzelfde karakter zou de som kunnen kennen van zijn verdelingen door de kracht van zijn universaliteit, maar hij zou nog de essentiële kennis ontberen, en zonder de essentiële kennis zou er geen integrale kennis kunnen zijn. Een bewustzijn, dat de essentiële en integrale kennis bezit, uitgaat van de essentie naar het geheel, en van het geheel naar de delen, zou niet langer het Denkvermogen zijn, maar een volmaakt Waarheid-Bewustzijn, dat automatisch in het bezit is van inherente zelfkennis en wereldkennis. Vanuit deze basis moeten we kijken naar de subjectieve visie van de werkelijkheid. Het is waar, dat er niet zoiets is als een objectieve werkelijkheid, onafhankelijk van bewustzijn; maar tegelijkertijd is er een waarheid in objectiviteit en het is, dat de werkelijkheid van dingen resideert in iets, dat in hen is en onafhankelijk is van de interpretatie, die ons denkvermogen aan hen geeft en van de bouwsels die hij bouwt op zijn observatie. Deze bouwsels stellen het subjectieve beeld of gedaante van het denkvermogen samen van het universum, maar het universum en haar objecten zijn niet hoofdzakelijk een beeld of gedaante. Zij zijn in essentie creaties van bewustzijn, maar van een bewustzijn, dat een is met het wezen, wiens substantie de substantie is van het Wezen en wiens creaties ook van die substantie zijn, daarom werkelijk. In deze visie kan de wereld geen zuiver subjectieve creatie van het Bewustzijn zijn; de subjectieve en de objectieve waarheid van dingen zijn beiden werkelijk, zij zijn twee zijden van dezelfde Werkelijkheid.

In een zeker opzicht zijn, om de relatieve en suggestieve bewoording van onze menselijke taal te gebruiken, alle dingen de symbolen, waardoor we Dat, waardoor wij en zij bestaan, benaderen en dichterbij brengen. De oneindigheid van eenheid is een symbool, de oneindigheid van de veelvoudigheid is een ander symbool: weer, omdat ieder ding in de veelvoudigheid terugverwijst naar de eenheid, omdat ieder ding, dat we eindig noemen, een representatief beeld is, een vorm voorkant, een silhouet, dat iets uitschaduwt van het oneindige, alles, wat zich definieert in het universum, --- al haar objecten, gebeurtenissen, ideeformaties, levensformaties, --- zijn op zijn beurt ieder een clue en een symbool. Voor ons subjectieve denkvermogen is de oneindigheid van het bestaan een symbool, de oneindigheid van niet-bestaan is een ander symbool. De oneindigheid van het Onbewuste en de oneindigheid van het Superbewuste zijn twee polen van de manifestatie van het absolute Parabrahman en ons bestaan tussen deze twee polen en onze overgang van de een naar de ander zijn een progressief bemachtigen, een constante interpretatie, een subjectieve opbouw in onszelf van deze manifestatie van het Ongemanifesteerde. Door een zodanig ontvouwen van ons zelfbestaan moeten we het bewustzijn bereiken van haar onuitspreekbare Aanwezigheid en van onszelf en de wereld en alles, dat is en alles, dat niet is als de ontsluiering van dat, wat zich nooit volledig ontsluiert aan iets anders dan haar eigen eeuwige en absolute zelflicht.

Maar deze manier van dingen zien behoort bij de actie van het denkvermogen, dat de relatie interpreteert tussen het Wezen en het uitwendige Worden; het is geldig als een dynamische mentale representatie, die overeenkomt met een zekere waarheid van de van de manifestatie, maar behoudens het beding, dat deze symbolische waarden van dingen de dingen niet zelf hoofdzakelijk aanzienlijke tellers, abstracte symbolen maken, zoals mathematische formules of andere tekens, die gebruikt worden door het denkvermogen voor kennis: want vormen en gebeurtenissen in het universum zijn betekenisvolle werkelijkheden van de Werkelijkheid; zij zijn zelfexpressies van Dat, bewegingen en vermogens van het Wezen. Iedere vorm is er, omdat zij een uitdrukking is van een of ander vermogen van Dat, dat haar bewoont; iedere gebeurtenis is een beweging in de uitwerking van een of andere Waarheid van het Wezen in zijn dynamische proces van manifestatie. Deze betekenis geeft geldigheid aan de geïnterpreteerde kennis van het denkvermogen, zijn subjectieve constructie van het universum; ons denkvermogen is primair een ontvanger en vertaler, secundair en afgeleidend een schepper. Dit is inderdaad de waarde van alle mentale subjectiviteit, dat zij in zich een of andere waarde van het Wezen reflecteert, die onafhankelijk bestaat van de reflectie, --- of die onafhankelijkheid zich nu presenteert als een fysieke objectiviteit of als een suprafysieke werkelijkheid, waargenomen door het denkvermogen, maar niet waarneembaar door de fysieke zintuigen. Het Denkvermogen is dan niet de oorspronkelijke constructeur van de het universum: hij is een tussenliggend vermogen, geldig voor zekere actualiteiten van het wezen; een tussenpersoon, een intermediair, hij actualiseert mogelijkheden en heeft zijn deel in de schepping, maar de werkelijke schepper is een Bewustzijn, een Energie, die inherent is in de transcendente en kosmische Geest.

Er is een precies tegengestelde visie op werkelijkheid en kennis, die een objectieve Werkelijkheid affirmeert als de enige volledige waarheid en een objectieve kennis als de enige volledig betrouwbare kennis. Deze visie begint bij het idee van fysiek bestaan als het ene fundamentele bestaan en de verwijzing van bewustzijn, denkvermogen, ziel of geest naar de positie van een tijdelijke uitkomst van de fysieke Energie in haar kosmische actie, --- als de ziel of geest inderdaad enig bestaan hebben. Alles, wat niet fysiek en objectief is, heeft een mindere werkelijkheid, afhankelijk van het fysieke en objectieve; zij moet zichzelf rechtvaardigen aan het fysieke denkvermogen door objectief bewijs of een herkenbare en verifieerbare relatie met de waarheid van fysieke en externe dingen voor haar een paspoort van werkelijkheid gegeven kan worden. Maar het is evident, dat deze oplossing niet in haar striktheid geaccepteerd kan worden, omdat zij geen integraliteit in zich heeft, maar alleen naar een kant van het bestaan kijkt, zelfs alleen naar een gebied of district van het bestaan en de hele rest onverklaard laat, zonder inherente werkelijkheid, zonder betekenis. Wanneer zij tot het uiterste gedreven wordt, zou zij aan een steen of een plumpudding een grotere werkelijkheid geven en gedachte, liefde, moed, genius, grootheid, de menselijke ziel en denkvermogen stellen tegenover een duistere en gevaarlijke wereld en wanneer zij er meesterschap over krijgt, een inferieure, onafhankelijke werkelijkheid of zelfs een niet substantiële en vergankelijke werkelijkheid. Want in deze visie zijn deze dingen, die zo groot zijn voor onze subjectieve visie, alleen geldig als de reacties van een objectief materieel wezen op een objectief materieel bestaan; zij zijn alleen geldig in zoverre als zij omgaan met objectieve werkelijkheden en zichzelf effectief op hen maken: de ziel is, als hij bestaat, alleen een omstandigheid van een objectieve, werkelijke Wereldnatuur. Maar het kan aan de andere kant behouden worden, dat het objectieve alleen waarde aanneemt, als zij een relatie heeft met de ziel; het is een gebied, een gebeurtenis, een middel voor de voortgang van de ziel in de Tijd: het objectieve is gecreëerd als een grond van manifestatie voor het subjectieve. De objectieve wereld is alleen een buitenwaartse vorm van worden van de Geest; het is hier een eerste vorm, een basis, maar het is niet het essentiële ding, de hoofdwaarheid van het wezen. Het subjectieve en het objectieve zijn twee noodzakelijke kanten van de gemanifesteerde Werkelijkheid en van gelijke waarde en in het gebied van het objectieve zelf heeft het suprafysieke object van bewustzijn evenveel recht op acceptatie als de fysieke objectiviteit; zij kan niet, a priori, opzij gezet worden als een subjectieve zinsbegoocheling of hallucinatie.

In feite zijn subjectiviteit en objectiviteit geen onafhankelijke werkelijkheden, zij hangen af van elkaar; zij zijn het Wezen, dat door bewustzijn naar zichzelf kijkt als subject naar het object en hetzelfde Wezen, dat zichzelf offert aan zijn eigen bewustzijn als object aan het subject. De meer partiele visie staat geen substantiële werkelijkheid toe aan enig ding, dat alleen bestaat in het bewustzijn, of, om het nauwkeuriger neer te zetten, aan enig ding, waarvan het innerlijke wezen of besef getuigenis draagt, maar die de uiterlijke, fysieke zintuigen niet voorzien van een grond of niet waarmaken. Maar de uiterlijke zintuigen kunnen alleen een betrouwbaar bewijs dragen, wanneer zij hun versie van het object refereren naar het bewustzijn en dat bewustzijn een betekenis geeft aan hun report, aan hun uitwendigheid haar eigen innerlijke intuïtieve interpretatie toevoegt en het rechtvaardigt door een beredeneerde betrokkenheid; want het bewijs van de zintuigen is altijd op zichzelf onvolmaakt, helemaal niet betrouwbaar en zeker niet definitief, omdat het onvolledig is en constant onderworpen aan fouten. We hebben inderdaad geen middel om het objectieve universum te kennen, behalve door ons subjectieve bewustzijn, waarvan de fysieke zintuigen zelf instrumenten zijn; omdat de wereld niet alleen aan dat, maar in dat verschijnt, is het zo voor ons. Als we werkelijkheid ontkennen aan het bewijs van deze universele getuige voor subjectieve of voor suprafysieke objectiviteiten, is er niet voldoende reden om werkelijkheid toe te kennen aan haar bewijs voor fysieke objectiviteiten; wanneer de innerlijke of suprafysieke objecten van bewustzijn onwerkelijk zijn, heeft ook het objectieve, fysieke universum iedere kans om onwerkelijk te zijn. In ieder geval zijn begrip, discriminatie, verificatie nodig; maar het subjectieve en het suprafysieke moeten een andere methode van verificatie hebben dan datgene, dat we succesvol toepassen op het fysieke en uitwendige objectieve. Subjectieve ervaring kan niet gerefereerd worden aan het bewijs van de uitwendige zintuigen; zij heeft haar eigen standaarden van zien en haar innerlijke methode van verificatie: dus kunnen ook suprafysieke werkelijkheden juist door hun natuur niet gerefereerd worden aan de beoordeling van het fysieke of zintuigdenkvermogen, behalve als zij zich projecteren in het fysieke, en zelfs dan is die beoordeling vaak incompetent en onderworpen aan voorzichtigheid; zij kunnen alleen geverifieerd worden door andere zintuigen en door een methode van nauwkeurig onderzoek en affirmatie, die van toepassing is op hun eigen werkelijkheid, hun eigen natuur.

Er zijn verschillende ordes van werkelijkheid; de objectieve en fysieke is alleen een orde. Zij is overtuigend voor het fysieke en uitgaande denkvermogen, omdat zij direct duidelijk is voor de zintuigen, terwijl dat denkvermogen van het subjectieve en het suprafysieke geen middel van kennis heeft, behalve van fragmentarische tekens en data en gevolgtrekkingen, die bij iedere stap verantwoordelijk zijn voor fouten. Onze subjectieve bewegingen en innerlijke ervaringen zijn een domein van gebeurtenissen, die zo werkelijk zijn als welke uitwendige fysieke gebeurtenissen ook; maar als het individuele denkvermogen iets kan kennen van zijn eigen fenomenen door directe ervaring, is hij onwetend van wat gebeurt in het bewustzijn van anderen, behalve door analogie met zijn eigen of zodanige tekens, data, gevolgtrekkingen als zijn uitgaande observatie hem kan geven. Ik ben daarom binnenwaarts werkelijk voor mijzelf, maar het onzichtbare leven van anderen heeft alleen een indirecte werkelijkheid voor me, behalve in zoverre als het zich mengt in mijn denkvermogen, leven en zintuigen. Dit is de beperking van het fysieke denkvermogen van de mens, en hij schept in hem een gewoonte om alleen volledig te geloven in het fysieke en om alles te betwijfelen of uit te dagen, dat niet in overeenstemming komt met zijn eigen ervaring of zijn eigen gebied van begrip of opgelijnd met zijn eigen standaard of som van gevestigde kennis.

Deze egocentrische houding is in recente tijden verhoogd tot een geldige standaard van kennis; het is impliciet en expliciet gehouden als een axioma, dat alle waarheid gerefereerd moet worden aan de beoordeling van het persoonlijke denkvermogen, rede en ervaring van ieder mens of anders moet het gerefereerd worden of in ieder geval verifieerbaar zijn door een algemene of universele ervaring om geldig te zijn. Maar dit is duidelijk een valse standaard van werkelijkheid en van kennis, omdat dit de heerschappij betekent van het normale en gemiddelde denkvermogen en zijn beperkte capaciteit en ervaring, de uitsluiting van wat supernormaal is of voorbij de gemiddelde intelligentie. In zijn uiterste is deze claim van het individu om de beoordelaar van alles te zijn een egoïstische illusie, een bijgeloof van het fysieke denkvermogen, in de massa een grote en vulgaire fout. De waarheid erachter is, dat iedere mens voor zichzelf moet denken, voor zichzelf moet kennen overeenkomstig zijn capaciteit, maar zijn oordeel kan alleen geldig zijn op voorwaarde, dat hij klaar is om te leren en altijd open voor een grotere kennis. Er wordt geredeneerd, dat de verlating van de fysieke standaard en het principe van persoonlijke of universele verificatie zal leiden naar grove zinsbegoocheling en de toelating van ongeverifieerde waarheid en subjectieve fantasie in de werkelijkheid van de kennis. Maar fout en zinsbegoocheling en de introductie van persoonlijkheid en iemand’s eigen subjectiviteit in de najaging van kennis zijn altijd aanwezig en de fysieke of objectieve standaarden en methoden sluiten hen niet uit. De waarschijnlijkheid van fout is geen reden om de ontdekkingspoging te weigeren en subjectieve ontdekking moet nagejaagd worden door een subjectieve methode van onderzoek, observatie en verificatie; onderzoek in het suprafysieke moet een toepasselijke middelen en methoden ontwikkelen, accepteren en testen, die anders zijn dan degene, waarmee men de bestanddelen onderzoekt van de fysieke objecten en de processen van Energie in de materiële Natuur.

De weigering om op welke algemene vooropgezette grond dan ook te onderzoeken en a priori is een deceptie, die zo nadelig is voor de uitbreiding van kennis als de religieuze deceptie, die in Europa de uitbreiding van de wetenschappelijke ontdekking tegenstreefde. De grootste innerlijke ontdekkingen, de ervaring van het zelfwezen, het kosmische bewustzijn, de innerlijke kalmte van de bevrijde geest, het directe effect van denkvermogen op denkvermogen, de kennis van dingen door het bewustzijn in direct contact met een ander bewustzijn of met haar objecten, de meeste spirituele ervaringen van enige waarde, kunnen niet voor het tribunaal gebracht worden van de gewone geestesgesteldheid, die geen ervaring heeft van deze dingen en zijn eigen afwezigheid of onvermogen van ervaring neemt als een bewijs van hun ongeldigheid of hun niet-bestaan. De fysieke waarheid van formules, generalisaties, ontdekkingen, gebaseerd op fysieke observatie kunnen zo gerefereerd worden, maar zelfs daar is een training van capaciteit noodzakelijk, voordat men werkelijk kan begrijpen en beoordelen; niet ieder ongeoefend denkvermogen kan de berekeningen volgen van relativiteit of andere moeilijke wetenschappelijke waarheden of de geldigheid beoordelen, noch van hun resultaat, noch van hun proces. Alle werkelijkheid, alle ervaring, moet inderdaad, om als waarheid gehouden te worden, in staat zijn tot verificatie door eenzelfde of overeenkomende ervaring; dus, in feite, kunnen alle mensen spirituele ervaringen hebben en hen opvolgen en in zichzelf verifiëren, maar alleen, als zij de capaciteit hebben verkregen of de innerlijke methode kunnen volgen, waarmee die ervaring en verificatie mogelijk gemaakt zijn. Het is noodzakelijk om voor een moment bij deze voor de hand liggende en elementaire waarheden te verblijven, omdat de tegengestelde ideeën geheerst hebben in een recente periode van menselijke geesteshouding, --- zij zijn nu alleen op hun terugtocht, --- en hebben in de weg gestaan van de ontwikkeling van een uitgestrekt domein van mogelijke kennis. Het is van allerhoogst belang voor de menselijke geest om vrij te zijn om de diepten te peilen van de innerlijke of subliminale werkelijkheid, van de spirituele en wat nog superbewuste werkelijkheid is en zich niet te ommuren in het fysieke denkvermogen en zijn nauwe domein van objectieve, externe vastigheden; want alleen op die manier kan er bevrijding komen van de Onwetendheid, waarin onze geestesgesteldheid verblijft en een bevrijding naar een volledig bewustzijn, een ware en integrale zelfrealisatie en zelfkennis.

Een integrale kennis vereist een exploratie, een ontsluiering van alle mogelijke domeinen van bewustzijn en ervaring. Want er zijn subjectieve domeinen van ons wezen, die liggen achter het voor de hand liggende oppervlak; deze moeten gepeild worden en wat ook verzekerd is, moet toegelaten worden binnen het gebied van de totale werkelijkheid. Een innerlijk gebied van spirituele ervaring is een erg groot domein van het menselijke bewustzijn; het moet binnengegaan worden tot haar diepste diepten en haar meest uitgestrekte bereiken. Het suprafysieke is zo werkelijk als het fysieke; het kennen is een deel van een volledige kennis. De kennis van het suprafysieke is geassocieerd geweest met de mystiek en het occultisme en het occultisme is verbannen als bijgeloof en een fantastische fout. Maar het occultisme is een deel van het bestaan; een waar occultisme betekent niet meer dan een onderzoek in de suprafysieke werkelijkheden en een ontsluiering van de verborgen wetten van het wezen en de Natuur, van alles wat niet voor de hand liggend is aan de oppervlakte. Het probeert de ontdekking van geheime wetten van het denkvermogen en mentale energie, de geheime wetten van leven en levensenergie, de geheime wetten van het subtielfysieke en haar energieën, --- alles, wat de Natuur niet in zichtbare werking heeft gebracht aan de oppervlakte; het jaagt ook de toepassing na van deze verborgen waarheden en vermogens van de Natuur om zo het meesterschap uit te breiden van de menselijke geest voorbij de gewone werkingen van het denkvermogen, de gewone werkingen van het leven, de gewone werkingen van ons fysieke bestaan. In het spirituele domein, dat occult is voor het oppervlakte denkvermogen, zover als zij voorbijgaat aan het normale en binnengaat in supernormale ervaring, is er niet alleen de ontdekking mogelijk van het zelf en de geest, maar de ontdekking van het optillende, informerende en begeleidende licht van spiritueel bewustzijn en het vermogen van de geest, de spirituele weg van kennis, de spirituele weg van handeling. Deze dingen kennen en hun waarheden en krachten binnenbrengen in het leven van de mensheid is een noodzakelijk deel van haar evolutie. Wetenschap zelf is op haar eigen manier een occultisme; want zij brengt de formules aan het licht, die de Natuur verborgen heeft en zij gebruikt haar kennis om de werkingen van haar energieën vrijheid te geven, die zij niet besloten heeft in haar gewone werkingen en haar occulte vermogens en processen te organiseren en in dienst van de mens te stellen, een uitgebreid systeem van fysieke magie, --- want er is en er kan geen andere magie zijn dan de toepassing van geheime waarheden van het wezen, geheime vermogens en processen van de Natuur. Er kan zelfs gevonden worden, dat een suprafysieke kennis nodig is voor de completering van de fysieke kennis, omdat de processen van de fysieke Natuur achter hen een suprafysieke factor hebben, een mentaal, vitaal en spiritueel vermogen en handeling, die niet waarneembaar zijn voor enig uiterlijk middel van kennis.

Alle aandrang op de enkele of de fundamentele geldigheid van het objectief werkelijke neemt haar standpunt op het besef van de basiswerkelijkheid van de Materie. Maar het is nu evident, dat Materie op geen enkele wijze fundamenteel werkelijk is; het is een structuur van Energie: het wordt nu zelfs een beetje twijfelachtig of de handelingen en creaties van deze Energie zelf uit te leggen zijn, behalve als de bewegingen van een vermogen van een geheim Denkvermogen of Bewustzijn, waarvan haar processen en stappen van structuur de formules zijn. Het is daarom niet langer mogelijk om Materie als de enige werkelijkheid te nemen. De materiële interpretatie van het bestaan was het resultaat van een exclusieve concentratie, een vooringenomenheid met een beweging van het Bestaan, en een zodanige exclusieve concentratie heeft zijn nut en is daarom toelaatbaar; in recente tijden heeft het zich gerechtvaardigd door de vele immense en de ontelbare kleine ontdekkingen van de fysieke Wetenschap. Maar een oplossing van het hele probleem van bestaan kan niet gebaseerd worden op een exclusieve, eenzijdige kennis, wij moeten niet alleen weten, wat Materie is en wat haar processen zijn, maar wat het denkvermogen en leven zijn en wat hun processen zijn, en men moet ook de geest en de ziel kennen en alles, wat achter het materiële oppervlak is: alleen dan kunnen we een kennis hebben, die voldoende integraal is voor een oplossing van het probleem. Om dezelfde reden hebben deze visies van bestaan, die oprijzen uit een exclusieve of overheersende vooringenomenheid met het Denkvermogen of met het Leven en het Denkvermogen en Leven beschouwen als de enkele fundamentele werkelijkheid, geen voldoende wijde basis voor acceptatie. Een zodanige vooringenomenheid van exclusieve concentratie kan leiden naar een vruchtbaar onderzoek, dat veel licht werpt op het Denkvermogen en het Leven, maar kan niet resulteren in een totale oplossing van het probleem. Het kan net zo goed zijn, dat een exclusieve of overheersende concentratie op het sublieme wezen, dat het oppervlakte bestaan beschouwt als hoofdzakelijk een systeem van symbolen voor een uitdrukking van haar enkele werkelijkheid, een sterk licht zou kunnen werpen op het subliminale en haar processen en de vermogens enorm uitbreiden van het menselijke wezen, maar het zou op zichzelf geen integrale oplossing zijn of ons succesvol leiden naar een integrale kennis van de Werkelijkheid. In onze visie is de Geest, het Zelf de fundamentele werkelijkheid van het bestaan; maar een exclusieve concentratie op deze fundamentele werkelijkheid met de uitsluiting van alle werkelijkheid van Denkvermogen, Leven of Materie, behalve als een oplegging aan het Zelf of niet substantiële schaduwen, geworpen door de Geest, zou kunnen helpen tot een onafhankelijke en radicale spirituele realisatie, maar niet tot een integrale en geldige oplossing van de waarheid van het kosmische en individuele bestaan.

Een integrale kennis moet dan een kennis van de waarheid zijn van alle kanten van het bestaan, zowel gescheiden als in de relatie van ieder met allen en de relatie van allen met de waarheid van de Geest. Onze huidige toestand is een Onwetendheid en een veelzijdig zoeken; zij zoekt naar de waarheid van alle dingen, maar, --- zoals het evident is van de vasthoudendheid en de variëteit van de speculaties van het menselijke denkvermogen, zo voor de fundamentele Waarheid, die alle andere verklaart, moet de Werkelijkheid aan de basis van alle dingen, --- de fundamentele waarheid van dingen, hun basiswerkelijkheid gevonden worden in een of ander tegelijkertijd fundamenteel en universeel Werkelijk; dat moet, eenmaal ontdekt, alles omarmen en verklaren, --- want “Wanneer Dat gekend wordt, wordt alles gekend”: het fundamenteel Werkelijke, moet noodzakelijkerwijze de waarheid zijn en bevatten van alle bestaan, de waarheid van het individu, de waarheid van het universum, de waarheid van alles, wat voorbij het universum is. Het Denkvermogen is, bij het zoeken naar een zodanige Werkelijkheid en het testen van ieder ding vanaf Materie omhoog om te zien of niet Dat het zou zijn, niet voortgegaan op een verkeerde intuïtie. Alles wat noodzakelijk is, is om het onderzoek tot haar einde te brengen en de hoogste en ultieme niveaus van ervaring te testen.

Maar, omdat we voortgaan van de Onwetendheid naar de Kennis, moesten we eerst de geheime natuur en volledige omvang van de Onwetendheid ontdekken. Wanneer we naar deze Onwetendheid kijken, waarin we normaal leven juist door de omstandigheid van ons gescheiden bestaan in een materieel, in een ruimtelijk en tijdelijk universum, zien we, dat zij aan haar meerduistere kant zichzelf reduceert, van welke richting we ook kijken of haar benaderen in het feit van een veelzijdige zelf-onwetendheid. Wij zijn onwetend van het Absolute, dat de bron is van alle zijn en worden; we nemen partiele feiten van zijn, tijdelijke relaties van het worden voor de hele waarheid van het bestaan, --- dat is de eerste, de oorspronkelijke onwetendheid. Wij zijn onwetend van het ruimteloze, tijdloze, immobiele en onveranderbare Zelf; we nemen constant mobiliteit en mutatie van het kosmische worden in Tijd en Ruimte voor de hele waarheid van het bestaan, --- dat is de tweede, de kosmische onwetendheid. Wij zijn onwetend van ons universele zelf, het kosmische bestaan, het kosmische bewustzijn, onze oneindige eenheid met alle zijn en worden; we nemen onze beperkte egoïstische geestesgesteldheid, vitaliteit, lichamelijkheid voor ons ware zelf en beschouwen al het andere dan dat als niet-zelf, --- dat is de derde, de egoïstische onwetendheid. Wij zijn onwetend van ons eeuwig worden in de Tijd; wij nemen dit kleine leven in een kleine Tijdspanne, in een bekrompen veld van Ruimte, voor ons begin, ons midden en ons eind, --- dat is de vierde, de tijdelijke onwetendheid. Zelfs binnen dit korte tijdelijke worden zijn we onwetend van ons grote en complexe wezen, van dat in ons, wat superbewust, onderbewust, intrabewust, omgevingsbewust is voor ons oppervlakte worden; we nemen dat oppervlakte worden met zijn kleine selectie van openlijk gementaliseerde ervaringen voor ons gehele bestaan, --- dat is de vijfde, de psychologische onwetendheid. Wij zijn onwetend van de ware constitutie van ons worden; wij nemen het denkvermogen of leven of lichaam of elke twee van deze of alle drie voor ons ware principe of de hele rekenschap van wat we zijn, verliezen zicht op dat, wat hen samenstelt en bepaalt door haar occulte aanwezigheid en bedoeld is om soeverein door haar verschijning hun werkingen te bepalen, --- dat is de zesde, de constitutionele onwetendheid. Als een resultaat van al deze onwetendheden missen we de ware kennis, bestuur en genieting van ons leven in de wereld; wij zijn onwetend in ons denken, wil, gewaarwordingen, acties, retourneren verkeerde of onvolmaakte antwoorden op ieder punt aan de vragen van de wereld, zwerven rond in een doolhof van fouten en verlangens, strevingen en mislukkingen, pijn en plezier, zonde en struikelingen, volgen een gekromde weg, grijpen blind naar een veranderd doel, --- dat is de zevende, de praktische onwetendheid.

Onze conceptie van de Onwetendheid zal noodzakelijkerwijze onze conceptie van de Kennis bepalen en daarom, omdat ons leven de Onwetendheid is, die tegelijkertijd de Kennis ontkent en er naar zoekt, het doel van de menselijke inspanning en het doel van het kosmische avontuur bepalen. Integrale kennis zal dan de opheffing betekenen van de zevenvoudige Onwetendheid door de ontdekking van wat zij mist en negeert, een zevenvoudige zelfbevrijding binnen ons bewustzijn: het zal de kennis betekenen van het Absolute als de oorsprong van alle dingen; de kennis van het Zelf, de Geest, het Wezen en van de kosmos als de wording van het Zelf, de wording van het Wezen, een manifestatie van de Geest; de kennis van de wereld als een met ons in het bewustzijn van ons ware zelf, dus onze verdeling ervan opheffen door het afgescheiden idee en leven van het ego; de kennis van onze psychische entiteit en zijn onsterfelijke doorzettingsvermogen in de Tijd voorbij de dood en het aardse bestaan; de kennis van ons grotere en innerlijke bestaan achter het oppervlak; de kennis van ons denkvermogen, leven en lichaam in haar ware relatie met het zelf vanbinnen en het superbewuste, spirituele en supramentale wezen boven hen; de kennis, uiteindelijk, van de ware harmonie en het ware gebruik van ons denken, wil en actie en een verandering van onze hele natuur in een bewuste uitdrukking van de waarheid van de Geest, het Zelf, de Goddelijkheid, de integrale spirituele Werkelijkheid.

Maar dit is geen intellectuele kennis, die geleerd kan worden en gecompleteerd in onze huidige vorm van bewustzijn, het moet een ervaring zijn, een worden, een verandering van bewustzijn, een verandering van zijn. Dit brengt het evolutionaire karakter naar binnen van het Worden en het feit, dat onze mentale onwetendheid alleen een stadium is in onze evolutie. De integrale kennis kan dan alleen komen door een evolutie van ons wezen en onze natuur en dat zou een langzaam proces lijken te betekenen in de Tijd, zoals dat de andere evolutionaire transformaties begeleid heeft. Maar tegenover deze gevolgtrekking staat het feit, dat de evolutie nu bewust is geworden en haar methode en stappen hoeven helemaal niet van hetzelfde karakter te zijn als toen zij onderbewust was in haar proces. De integrale kennis kan, omdat zij moet resulteren uit een verandering van bewustzijn, verkregen worden door een proces, waarin onze wil en inspanning een deel hebben, waarin zij hun eigen stappen en methode kunnen ontdekken en toepassen: haar groei in ons kan voortgaan door een bewuste zelftransformatie. Het is dan noodzakelijk om te zien, wat waarschijnlijk het principe is van dit nieuwe proces van evolutie en wat de bewegingen zijn van de integrale kennis, die er noodzakelijkerwijze in moeten verschijnen, --- of, met andere woorden, wat is de natuur van het bewustzijn, dat de basis moet zijn van het goddelijke leven en hoe verwacht mag worden, dat dat leven gevormd zal worden of zichzelf vormt, zal materialiseren of zoals men zou kunnen zeggen, “realiseren”.

HOOFDSTUK XVI

De Integrale Kennis en het Doel van het Leven, vier Theorieën van Bestaan.

Wanneer alle verlangens, die aan het hart kleven, er van losgemaakt worden, dan wordt de sterfelijke onsterfelijk, bezit zelfs hier het Eeuwige.

Brihadaranyaka Upanishad[3]

Hij wordt het Eeuwige en vertrekt in het Eeuwige.

Brihadaranyaka Upanishad[4]

Dit lichaamsloze en onsterfelijke Leven en Licht is de Brahman.

Brihadaranyaka Upanishad[5]

Lang en smal is het oeroude Pad, -- ik heb het aangeraakt, ik heb het gevonden, --- het Pad, waarmee de wijzen, kenners van het Eeuwige, verlossing verkrijgen, daarom vertrekken naar de hoge wereld van het Paradijs.

Brihadaranyaka Upanishad[6]

Ik ben een zoon van de Aarde, de grond is mijn moeder. . . . Moge zij haar veelvoudige schat over mij uitstorten, haar geheime rijkdommen . . . . Mogen we over uw schoonheid spreken, O Aarde, die in uw dorpen en wouden en samenstellingen en oorlog en strijd is.

Atharva Veda[7]

Moge de Aarde, heerser over het verleden en de toekomst, voor ons een wijde wereld maken. . . . Aarde, die het water was op de Oceaan en wiens koers de denkers volgen door de magie van hun kennis, zij, die haar hart van onsterfelijkheid bedekt heeft met de Waarheid in de allerhoogste ether, moge zij voor ons licht en vermogen vestigen in dat meest hoge koninkrijk.

Atharva Veda[8]

O Vlam, gij fundeerde de sterfelijke in een allerhoogste onsterfelijkheid voor de toename van geïnspireerde Kennis van dag tot dag, voor de Ziener, die dorst naar de duale geboorte, schiep gij goddelijke zaligheid en menselijke vreugde

Rig Veda[9]

O Godheid, behoed voor ons het Oneindige en geef het eindige overvloed.

Rig Veda[10]

MAAR ALVORENS we de principes en het proces onderzoeken van de evolutionaire opstijging van Bewustzijn, is het noodzakelijk om weer te verklaren, wat onze theorie van integrale kennis bevestigt als fundamentele waarheden van de Werkelijkheid en haar manifestatie en wat zij toelaat als de effectieve kanten en dynamische aspecten, maar niet in staat is om te accepteren als voldoende voor een volledige verklaring van het bestaan en het universum. Want waarheid van kennis moet waarheid van leven onderbouwen en het doel van het leven bepalen; het evolutionaire proces zelf is de ontwikkeling van een Waarheid van bestaan, hier besloten in een oorspronkelijke Onwetendheid en er vanuit gebracht door een verschijnend Bewustzijn, dat rijst van gradatie naar gradatie van haar zelfontvouwing, tot zij in zichzelf de integrale werkelijkheid van dingen kan manifesteren en een totale zelfkennis. Van de natuur van de Waarheid, van waaruit zij start en die zij moet manifesteren, moet de koers afhangen van de evolutionaire ontwikkeling, --- de stappen van haar proces en hun betekenis.

Eerst affirmeren we een Absolute als de oorsprong en ondersteuning en geheime Werkelijkheid van alle dingen. De Absolute Werkelijkheid is ondefinieerbaar en onuitspreekbaar door mentaal denken en mentale taal; zij is zelfbestaand en zelfevident voor zichzelf, zoals alle absoluten zelfevident zijn, maar onze mentale affirmaties en negatieven, ofwel gescheiden genomen of samen, kunnen haar niet beperken of definiëren. Maar tegelijkertijd is er een spiritueel bewustzijn, een spirituele kennis, een kennis door identiteit, die de Werkelijkheid kan grijpen in haar fundamentele aspecten en haar gemanifesteerde vermogens en beelden. Alles, wat is, komt binnen deze omschrijving en kan, wanneer het gezien wordt door deze kennis in haar eigen waarheid of haar occulte betekenis, beschouwd worden als een uitdrukking van de Werkelijkheid en zelf als een werkelijkheid. Deze gemanifesteerde werkelijkheid is zelfbestaand in deze fundamentele aspecten; want alle basiswerkelijkheden zijn een naar buiten brengen van iets, dat eeuwig en inherent waar is in het Absolute; maar dat alles is niet fundamenteel, alles wat tijdelijk is, is fenomenaal, is vorm en vermogen, afhankelijk van de werkelijkheid, die zij uitdrukt en is door dat werkelijk en door haar eigen waarheid van betekenis, de waarheid van wat zij in zich draagt, omdat zij dat is en niet iets toevalligs, niet zonder basis, illusoir, een vergeefs geconstrueerde figuur. Zelfs wat deformeert en vermomt, zoals valsheid de waarheid vervormt en vermomt, kwaadheid het goede vervormt en vermomt, heeft een tijdelijke werkelijkheid als het ware consequenties van het Onbewuste; maar deze tegengestelde beelden zijn, ofschoon werkelijk in hun eigen gebied, niet essentieel, maar dragen alleen bij aan de manifestatie, en dienen haar als een tijdelijke vorm of vermogen van haar beweging. Het universele is dan werkelijk op grond van het Absolute, waarvan zij een zelfmanifestatie is en alles, dat zij bevat, is werkelijk op grond van het universele, waaraan zij een vorm en beeld geeft.

Het Absolute manifesteert zich in twee termen, een Zijn en een Worden. Het Zijn is de fundamentele werkelijkheid; het Worden is een effectieve werkelijkheid: het is een dynamisch vermogen en resultaat, een creatieve energie en uitwerking van het Wezen, een constante, hardnekkige, maar veranderbare vorm, proces, uitkomst van zijn onveranderbare, vormloze essentie. Alle theorieën, die het Worden voldoende maken voor zichzelf, zijn daarom halve waarheden, geldig voor een of andere kennis van de manifestatie, verkregen door een exclusieve concentratie op wat zij affirmeren en voorzien, maar anders alleen geldig, omdat het Wezen niet gescheiden is van het Worden, maar er in aanwezig, er van samengesteld, inherent in ieder oneindig klein atoom van haar en in haar grenzeloze uitbreiding en extensie. Wording kan zichzelf alleen geheel kennen, wanneer zij zichzelf kent als Wezen; de ziel in de Wording bereikt zelfkennis en onsterfelijkheid, wanneer hij de Allerhoogste en het Absolute kent en de natuur bezit van het Oneindige en Eeuwige. Dat te doen is het allerhoogste doel van ons bestaan; want dat is de waarheid van ons wezen en moet daarom het inherente doel zijn, de noodzakelijke uitkomst van ons worden: deze waarheid van ons wordt in de ziel een noodzaak van manifestatie, in materie een geheime energie, in het leven een aandrang en tendens, een verlangen en een zoeken, in het denkvermogen een wil, doel, inspanning, doeleinde; te manifesteren, wat van het begin in haar verborgen is, is de hele verborgen trend van de evolutionaire Natuur.

Daarom accepteren we de waarheid, waarop de filosofieën van het suprakosmische Absolute hun plaats innemen; Illusionisme zelf kan, zelfs als we haar uiteindelijke conclusies betwisten, nog geaccepteerd worden als de manier, waarop de ziel in het denkvermogen, het mentale wezen, die dingen moet zien in een spiritueel pragmatische ervaring, wanneer hij zichzelf afsnijdt van de Wording om het Absolute te benaderen en binnen te gaan. Maar ook dit is, omdat het Worden werkelijk is en onvermijdelijk is juist in het zelfvermogen van het Oneindige en Eeuwige, geen volledige filosofie van bestaan. Het is mogelijk voor de ziel in het Worden om zichzelf als het Wezen te kennen en het Worden te bezitten, om zichzelf te kennen als het Oneindige in essentie, maar ook als het Oneindige, zelfuitgedrukt in het eindige, het tijdloze Eeuwige, dat zichzelf en zijn werken beschouwt in de ondersteunende toestand en de ontwikkelende beweging van de Tijd-eeuwigheid. Deze realisatie is de culminatie van het Worden; het is de vervulling van het Wezen in zijn dynamische werkelijkheid. Dit moet dan ook een deel zijn van de totale waarheid van dingen, want het geeft alleen een volle spirituele betekenis aan het universum en rechtvaardigt de ziel in de manifestatie; een verklaring van dingen, die kosmisch en individueel bestaan alle betekenis ontneemt, kan niet de hele verklaring zijn of de oplossing, die zij voorstelt, de enkele ware kwestie.

De volgende affirmatie, die we naar voren brengen, is, dat de fundamentele werkelijkheid van het Absolute voor onze spirituele perceptie een Goddelijk Bestaan, Bewustzijn en Heerlijkheid van het Wezen is, dat een suprakosmische Werkelijkheid is, zelfbestaand, maar ook de geheime waarheid, die onder de hele manifestatie ligt; want de fundamentele waarheid van het Wezen moet noodzakelijkerwijze de fundamentele waarheid van het Worden zijn. Alles is een manifestatie van Dat; want hij verblijft zelfs in alles, dat zijn tegengestelden lijkt te zijn en zijn verborgen aandrang aan hen om hem te ontsluiten, is de oorzaak van evolutie, op Onbewustzijn om uit zichzelf haar geheime bewustzijn te ontwikkelen, op het klaarblijkelijke Niet-Zijn om in zichzelf het occulte spirituele bestaan te openbaren, op de ongevoelige neutraliteit van Materie om een gevarieerde heerlijkheid van zijn te ontwikkelen, die moet groeien, zichzelf bevrijden van haar mindere termen, haar tegengestelde dualiteiten van pijn en plezier, naar de essentiële heerlijkheid van bestaan, de spirituele Ananda.

Het Wezen is een, maar deze eenheid is oneindig en bevat in zichzelf een oneindige pluraliteit of veelvoudigheid van zichzelf; de Ene is het Al; hij is niet alleen een essentieel Bestaan, maar een Al-Bestaan. De oneindige veelvoudigheid van de Ene en de eeuwige eenheid van de Velen zijn de twee werkelijkheden of aspecten van de ene werkelijkheid, waarop de manifestatie gebaseerd is. Door de reden van deze fundamentele waarheid van de manifestatie presenteert het Wezen zichzelf aan onze kosmische ervaring in drie posities, --- het suprakosmische Bestaan, de kosmische Geest, en het Individuele Zelf in de Velen. Maar deze veelvoudigheid laat een fenomenale verdeling van het bewustzijn toe, een effectieve Onwetendheid, waarin de Velen, de individuen, ophouden gewaar te worden van de eeuwige zelfbestaande Eenheid en vergeetachtig zijn van de eenheid van het kosmische Zelf, waarin en waardoor zij leven, bewegen en hun wezen hebben. Maar door de kracht van de geheime Eenheid wordt de ziel in wording aangespoord door zijn eigen ongeziene werkelijkheid en door de occulte druk van de evolutionaire Natuur om uit deze toestand van Onwetendheid te komen en uiteindelijk de kennis te herontdekken van het ene Goddelijke Wezen en zijn eenheid ermee en tegelijkertijd zijn spirituele eenheid ontdekken met alle individuele wezens en het hele universum. Hij moet niet alleen gewaarworden van zichzelf in het universum, maar van het universum in zichzelf en van het Wezen van de kosmos als zijn grotere zelf; het individu moet zichzelf universaliseren en in dezelfde beweging gewaarworden van zijn suprakosmische transcendentie. Dit drievoudige aspect van de werkelijkheid moet besloten worden in de totale waarheid van de ziel en van de kosmische manifestatie, en deze noodzaak moet de ultieme trend bepalen van het proces van de evolutionaire Natuur.

Alle visies van bestaan, die ophouden bij de Transcendentie en het ontkennen, moeten een onvolledige rekenschap zijn van de waarheid van het wezen. De pantheïstische visie op identiteit van het Goddelijke en het Universum is een waarheid, want dit alles, wat is, is de Brahman: maar zij houdt op bij de hele waarheid, wanneer zij de suprakosmische Werkelijkheid mist en weglaat. Aan de andere kant gaat ieder gezichtspunt, dat alleen de kosmos affirmeert en het individu aan de andere kant zet als een bijproduct van de kosmische Energie, in de fout door te veel nadruk te leggen op een klaarblijkelijk feitelijk aspect van de wereldactie; het is alleen waar voor het natuurlijke individu, en is zelfs niet de hele waarheid daarvan: want het natuurlijke individu, het natuurwezen, is inderdaad een product van de universele Energie, maar is tegelijkertijd een natuurpersoonlijkheid van de ziel, een expressieve formatie van het innerlijke wezen en persoon, en deze ziel is geen bederfelijke cel of een oplosbaar deel van de kosmische Geest, maar heeft zijn oorspronkelijke, onsterfelijke werkelijkheid in de Transcendentie. Het is een feit, dat het kosmische Wezen zichzelf uitdrukt door het individuele wezen, maar het is ook een waarheid, dat de Transcendente Werkelijkheid zichzelf uitdrukt door zowel het individuele bestaan als de Kosmos; de ziel is een eeuwig deel van de Allerhoogste en geen fractie van de Natuur. Maar op gelijke wijze moet iedere visie, die het universum alleen als bestaand ziet in het individuele bewustzijn, zeer evident een fragmentarische waarheid zijn; het is gerechtvaardigd door een perceptie van de universaliteit van het spirituele individu en zijn vermogen om het hele universum te omarmen in zijn bewustzijn; maar noch de kosmos, noch het individuele bestaan is de fundamentele waarheid van bestaan; want beiden hangen af van en bestaan door het transcendente Goddelijke Wezen.

Dit Goddelijke Wezen, Sachchidananda, is tegelijkertijd onpersoonlijk en persoonlijk: het is een Bestaan en de oorsprong en fundatie van alle waarheden, krachten, vermogens, bestaansvormen, maar hij is ook het ene transcendente Bewuste Wezen en de Al-Persoon, van wie alle bewuste wezens de zelven en persoonlijkheden zijn; want Hij is hun hoogste Zelf en de universele inwonende Aanwezigheid. Het is een noodzaak voor de ziel in het universum --- en daarom de innerlijke trend van de evolutionaire Energie en zijn uiteindelijke intentie, --- deze waarheid van zichzelf te kennen en er in te groeien, om een te worden met het Goddelijke Wezen, om zijn natuur op te heffen naar de Goddelijke Natuur, zijn bestaan naar het Goddelijke Bestaan, zijn bewustzijn naar het Goddelijke Bewustzijn, zijn heerlijkheid van het wezen naar de Goddelijke Heerlijkheid van het Wezen, en dit alles te ontvangen in zijn wording, om de wording een uitdrukking te maken van die hoogste Waarheid, om binnenwaarts in bezit te zijn van een Goddelijk Zelf en Meester over zijn bestaan en tegelijkertijd helemaal in Zijn bezit te zijn en bewogen door Zijn Goddelijke Energie en te leven en handelen in een volledige zelfgave en overgave. Aan deze kant drukken de dualistische en theïstische visies van bestaan, die het eeuwige werkelijke bestaan van God en de Ziel affirmeren en het eeuwige werkelijke bestaan en de kosmische actie van de Goddelijke Energie, ook een waarheid uit van het integrale bestaan; maar hun formulering komt de hele waarheid te kort als zij de essentiële eenheid van God en de Ziel ontkent of hun capaciteit voor hoogste eenheid of ontkent wat onder de allerhoogste ervaring ligt van de versmelting van de ziel in de Goddelijke Eenheid door liefde, door vereniging van bewustzijn, door fusie van bestaan in bestaan.

De manifestatie van het Wezen in ons universum neemt de vorm aan van een involutie, die het beginpunt is van een evolutie, --- Materie, het laagste stadium, de Geest het hoogtepunt. In de neerdaling naar de involutie kunnen zeven principes onderscheiden worden van het gemanifesteerde wezen, zeven gradaties van het manifesterende Bewustzijn, waar we een perceptie van kunnen krijgen of een concrete realisatie van hun aanwezigheid en immanentie hier of een gereflecteerde ervaring. De eerste drie zijn de oorspronkelijke en fundamentele principes en zij vormen universele toestanden van bewustzijn, waar we naar op kunnen stijgen; wanneer we dat doen, kunnen we gewaarworden van hoogste vlakken of niveaus van fundamentele manifestatie of zelfformulering van de spirituele werkelijkheid, waarin de eenheid van het Goddelijke Bestaan, het vermogen van het Goddelijke Bewustzijn, de zaligheid van de Goddelijke Heerlijkheid van bestaan naar voren gebracht is, --- niet besloten of vermomd zoals hier, want we kunnen hen bezitten in hun volle onafhankelijke werkelijkheid. Een vierde principe van supramentaal Waarheid-Bewustzijn wordt geassocieerd met hen; manifesterende eenheid in oneindige veelvoudigheid is het karakteristieke vermogen van zelfbepaling van het Oneindige. Dit viervoudige vermogen van het allerhoogste bestaan, bewustzijn en heerlijkheid stelt een bovenste hemisfeer van manifestatie samen, die gebaseerd is op de eeuwige zelfkennis van de Geest. Wanneer we deze principes binnengaan of in welk vlak van zijn dan ook, waarin de zuivere aanwezigheid van de Werkelijkheid is, vinden we in hen een volledige vrijheid en kennis. De andere drie vermogens en niveaus van zijn, waar we zelfs nu gewaar van zijn, vormen een lagere hemisfeer van de manifestatie, een hemisfeer van Denkvermogen, Leven en Materie. Dit zijn in zichzelf vermogens van de superieure principes; maar, waar zij zich ook manifesteren in een scheiding van hun spirituele bronnen, ondergaan zij als een resultaat een fenomenale sprong in een verdeeld in plaats van het ware onverdeelde bestaan: deze sprong, deze scheiding creëert een toestand van beperkte kennis, die exclusief geconcentreerd is op zijn eigen beperkte wereldorde en vergeetachtig van alles, wat er achter is en van de onderliggende eenheid, een toestand daarom van kosmische en individuele Onwetendheid.

In de neerdaling in het materiële niveau, waarvan ons natuurlijke leven een product is, culmineert de sprong in een totaal Onbewustzijn, waaruit een verwikkeld Wezen en Bewustzijn tevoorschijn moeten komen door een graduele evolutie. Deze onvermijdelijke evolutie ontwikkelt eerst, zo als zij gebonden is om te ontwikkelen, Materie en een materieel universum; in de Materie verschijnt Leven en levende fysieke wezens; in het Leven manifesteert Denkvermogen en belichaamde denkende en levende wezens; in het Denkvermogen, dat altijd zijn vermogens en activiteiten verhoogt in vormen van Materie, moet onvermijdelijk het Supramentale of Waarheid-Bewustzijn verschijnen juist door de kracht van wat besloten is in het Onbewuste en de noodzaak in de Natuur om hem in manifestatie te brengen. Het Supramentale, dat verschijnt, manifesteert de zelfkennis van de Geest en de hele kennis in een supramentaal levend wezen en moet door dezelfde wet, door een inherente noodzaak en onvermijdelijkheid, de dynamische manifestatie hier naar buiten brengen van het goddelijke Bestaan, Bewustzijn en Heerlijkheid van bestaan. Dit is de betekenis van het plan en orde van de aardse evolutie; deze noodzaak moet al haar stappen en graden, haar principe en haar proces bepalen. Denkvermogen, Leven en Materie zijn de gerealiseerde vermogens van de evolutie en welbekend voor ons; het Supramentale en de drie-enige aspecten van Sachchidananda zijn de geheime principes die nog niet naar voren gebracht zijn en nog gerealiseerd moeten worden in de vormen van de manifestatie, en we kennen ze alleen door aanwijzingen en een partiële en fragmentarische actie, die nog niet losgemaakt zijn van de lagere beweging en daarom niet gemakkelijk herkenbaar. Maar hun evolutie is ook een deel van de bestemming van de ziel in het Worden, --- er moet een realisatie en verlevendiging zijn in het aardeleven en in Materie, niet alleen van het Denkvermogen, maar alles wat er boven is, alles dat inderdaad is neergedaald, maar nog besloten is in het aardeleven en Materie.

Onze theorie van de integrale kennis laat het Denkvermogen toe als een creatief principe, een vermogen van het Wezen, en kent hem zijn plaats toe in de manifestatie; zij accepteert op gelijke wijze Leven en Materie als vermogens van de Geest en ook in hen is er een creatieve Energie. Maar de visie van dingen, die het Denkvermogen het enkele of allerhoogste creatieve principe maakt en de filosofieën, die aan Leven en Materie dezelfde enkele werkelijkheid of predominantie toekennen, zijn uitdrukkingen van een halve waarheid en niet de integrale kennis. Het is waar, dat, wanneer Materie eerst tevoorschijn komt, het het dominante principe wordt; het lijkt binnen haar eigen gebied de basis van alle dingen te zijn en is het, de samensteller van alle dingen, het einde van alle dingen: maar Materie zelf wordt gevonden als het resultaat van iets, dat geen Materie is, van Energie en deze Energie kan niet iets zijn, dat zelfbestaand is en in de Leegte handelt, maar kan de actie blijken te zijn van een geheim Bewustzijn en Wezen en, wanneer diep, nauwkeurig onderzocht, waarschijnlijk blijken te zijn: wanneer de spirituele kennis en ervaring tevoorschijn komen, wordt dit een zekerheid, --- er wordt gezien, dat de creatieve Energie in Materie een beweging is van het vermogen van de Geest. Materie zelf kan niet de oorspronkelijke en ultieme werkelijkheid zijn. Tegelijkertijd is de visie, die de Materie en de Geest scheidt en hen als tegengestelden neerzet, onacceptabel; Materie is een vorm van de Geest, een woonplaats van de Geest, en hier in de Materie zelf kan er een realisatie zijn van de Geest.

Het is weer waar, dat het Leven, wanneer zij verschijnt, dominant wordt, de Materie verandert in een instrument voor haar manifestatie, en begint waar te nemen, alsof zij zelf het geheime oorspronkelijke principe zou zijn, dat uitbreekt in de schepping en zichzelf sluiert in de vormen van Materie; er is een waarheid in deze verschijning en deze waarheid moet toegelaten worden als een deel van de integrale kennis. Leven is, ofschoon niet de oorspronkelijke Werkelijkheid, nog een vorm, een vermogen ervan, dat naar hier gezonden is als een creatieve aandrang in Materie. Leven moet daarom geaccepteerd worden als het middel voor onze activiteit en de dynamische vorm, waarin we hier het Goddelijke Bestaan moeten gieten; maar het kan zo alleen geaccepteerd worden, omdat zij een vorm is van een Goddelijke Energie, die zelf groter is dan de Levenskracht. Het Levensprincipe is niet de gehele fundatie en oorsprong van dingen; haar creatieve werking kan niet vervolmaakt worden en soeverein vervuld of zelfs haar ware beweging vinden, totdat zij zichzelf kent als een energie van het Goddelijke Wezen en haar actie optilt en verfijnt tot een vrij kanaal voor de uitstortingen van de superieure Natuur.

Het Denkvermogen wordt op zijn beurt, wanneer hij tevoorschijn komt, dominant; hij gebruikt Leven en Materie als een middel van zijn uitdrukking, een veld voor zijn eigen groei en soevereiniteit en hij begint het werken, alsof het de ware werkelijkheid was en zelfs de schepper, omdat hij de getuige is van het bestaan. Maar het Denkvermogen is ook een beperkt en afgeleid vermogen; hij is een uitkomst van het Bovenmentale of hij is hier een lichtende schaduw, geworpen door het goddelijke Supramentale: hij kan alleen zijn eigen perfectie bereiken door het licht toe te laten van een grotere kennis; hij moet zijn eigen meer onwetende, onvolmaakte en tegenstrijdige vermogens en waarden transformeren in de goddelijke effectieve potenties en harmonieuze waarden van het supramentale Waarheidbewustzijn. Alle vermogens van de lagere hemisfeer met hun structuren van de Onwetendheid kunnen hun ware zelven alleen vinden door transformatie in het licht, dat neerdaalt naar ons van de hogere hemisfeer van een eeuwige zelfkennis.

Al deze drie lagere vermogens van het wezen zijn gebouwd op het Onbewuste en lijken er van uit te gaan en erdoor ondersteund te worden: de zwarte draak van het Onbewuste onderhoudt met haar enorme vleugels en haar rug van duisternis de hele structuur van het materiële universum; haar energieën ontrollen de flux van dingen, haar obscure aanduidingen lijken het startpunt te zijn van bewustzijn zelf en de bron van alle levensimpuls. Het Onbewuste wordt, als gevolg van deze oorsprong en predominantie, nu genomen door een zekere lijn van onderzoek als de werkelijke oorsprong en schepper. Het moet inderdaad geaccepteerd worden, dat een onbewuste kracht, een onbewuste substantie het startpunt zijn van de evolutie, maar het is een bewuste Geest en geen onbewust Wezen, dat tevoorschijn komt in de evolutie. Het Onbewuste en haar primaire werken zijn doordrongen van een opvolging van hogere en hogere vermogens van zijn en worden onderworpen aan Bewustzijn, zodat haar obstructies tegen de evolutie, haar cirkels van beperking, langzaam gebroken worden, de Python rollen van haar duisternis, die beschoten worden door de pijlen van de Zonnegod; zo worden de beperkingen van onze materiële substantie verminderd tot zij getranscendeerd kunnen worden en denkvermogen, leven en lichaam getransformeerd kunnen worden door een bezit van hen door een grotere wet van goddelijk Bewustzijn, Energie en Geest. De integrale kennis laat de geldige waarheden toe van alle visies van bestaan, die geldig zijn in hun eigen gebied, maar zij probeert af te komen van hun beperkingen en ontkenningen en deze partiële waarheden te harmoniseren en te verzoenen in een grotere waarheid, die alle vele kanten van ons wezen vervult in het ene alomtegenwoordige Bestaan.

Op dit punt moeten we een stap verder gaan en de metafysische waarheid beginnen te beschouwen, die we zo verklaard hebben als een bepaalde, niet alleen van ons denken en innerlijke bewegingen, maar van onze levensrichting, een gids naar een dynamische oplossing van onze zelfervaring en wereldervaring. Onze metafysische kennis, onze visie van de fundamentele waarheid van het universum en de betekenis van het bestaan, zou natuurlijk de bepaler moeten zijn van onze hele conceptie van het leven en de houding er naar toe; het doel van het leven, zoals we het opvatten, moet gestructureerd zijn op die basis. Metafysische filosofie is een poging om de fundamentele werkelijkheden en principes van het wezen vast te zetten als onderscheiden van haar processen en de fenomenen, die resulteren van die processen. Maar van de fundamentele werkelijkheden hangen de processen af: ons eigen proces van het leven, haar doel en methode zouden in overeenstemming moeten zijn met de waarheid van het wezen, die we zien; anders kan onze metafysische waarheid alleen een spel zijn van het intellect zonder enig dynamisch belang. Het is waar, dat het intellect naar waarheid moet zoeken ter wille van zichzelf zonder enige onwettige tussenkomst van een vooropgezet idee van levensnut. Maar, wanneer de waarheid ontdekt is, moet zij toch realiseerbaar zijn in ons innerlijke wezen en onze uiterlijke activiteiten: wanneer het niet zo is, kan zij een intellectueel, maar geen integraal belang hebben; een waarheid voor het intellect, voor ons leven zou het niet meer zijn dan de oplossing van een gedachtepuzzel of een abstracte onwerkelijkheid of een dode letter. De waarheid van het wezen moet de waarheid van het leven besturen; het kan niet zo zijn, dat de twee geen relatie hebben of onderlinge afhankelijkheid. De hoogste betekenis van het leven voor ons, de fundamentele waarheid van het bestaan, moet ook de geaccepteerde betekenis zijn van ons eigen leven, ons doel, ons ideaal.

Er zijn ruwweg vanuit dit gezichtspunt vier hoofdtheorieën of theoriecategorieën met hun corresponderende mentale houdingen en idealen in overeenstemming met vier verschillende concepties van de waarheid van bestaan. We kunnen deze de suprakosmische, de kosmische en aardse, de superaardse of ander-wereldse en de integrale of synthetische en samengestelde noemen, de theorieën, die proberen om de drie factoren te verzoenen --- of elke twee van hen --- die de ander gezichtspunten neigen te isoleren. In deze laatste categorie zou onze visie vallen van ons bestaan hier als een Worden met het Goddelijke Wezen als haar oorsprong en haar object, een progressieve manifestatie, een spirituele evolutie met het suprakosmische als haar bron en ondersteuning, het ander- wereldlijke als een conditie en verbindende schakel en het kosmische en aardse als haar gebied, en met het menselijke denkvermogen en leven als haar knooppunt en keerpunt van bevrijding naar een hogere en een hoogste vervolmaking. Onze beschouwing moet dan eerst over de drie zijn om te zien van waar zij vertrekken vanuit de integraliserende visie van het leven en in hoeverre de waarheden, waarop zij staan, passen in haar structuur.

In de suprakosmische visie van dingen is alleen de allerhoogste Werkelijkheid volledig werkelijk. Een zekere bedrieglijkheid, een besef van de ijdelheid van kosmisch bestaan en het individuele wezen is een karakteristieke wending van dit zien van dingen, maar niet essentieel, geen onmisbaar bijvoegsel van haar hoofd- denkprincipe. In de extreme vormen van haar wereldvisie heeft het menselijke bestaan geen werkelijke betekenis; het is een fout van de ziel of een delirium van de wil om te leven, een fout of onwetendheid, die op de een of andere manier de absolute Werkelijkheid bewolkt. De enige waarheid is de suprakosmische; of, in ieder geval, is het Absolute, de Parabrahman is de oorsprong en doel van alle bestaan, al het andere is een intermezzo zonder enige blijvende betekenis. Als het zo was, zou er uit volgen, dat het ene ding, dat gedaan moet worden, de enige wijze en noodzakelijke weg van ons wezen, is om weg te komen uit alle leven, of het nu aards of hemels is, zo gauw als onze innerlijke evolutie of een of andere verborgen wet van de geest dat mogelijk maakt. Het is waar, de illusie is werkelijk voor zichzelf, de ijdelheid doet zich voor om vol van doel te zijn ; haar wetten en feiten --- zij zijn alleen feiten en geen waarheden, empirische en geen werkelijke werkelijkheden --- zijn bindend voor ons, zolang als we rusten in de fout. Maar vanuit enig standpunt van werkelijke kennis, in enige visie van de ware waarheid van dingen, zou al deze zelfbegoocheling weinig beter lijken dan de wetten van een kosmisch gekkenhuis; zolang we gek zijn en in het gekkenhuis moeten blijven, zijn we gedwongen onderworpen aan haar wetten en moeten we, in overeenstemming met ons temperament, het beste of slechtste van hen maken, maar altijd is ons juiste doel om genezen te worden van onze krankzinnigheid en te vertrekken naar licht en waarheid en vrijheid. Welke matigingen ook gebracht kunnen worden in de strengheid van deze logica, welke concessies ook, die leven en persoonlijkheid vooralsnog valideren, moet toch vanuit deze visie de ware wet van het leven welke regel dan ook zijn, die ons zo spoedig mogelijk kan helpen om naar zelfkennis terug te gaan en ons op de meest directe weg naar Nirwana te leiden; het ware ideaal moet een vernietiging zijn van het individu en het universele, een zelfopheffing in het Absolute. Dit ideaal van zelfvernietiging, dat stoutmoedig en duidelijk verkondigd is door de Boeddhisten, is in het Vedantische denken een zelfvinding: maar de zelfvinding van het individu door zijn groei in zijn ware wezen in het Absolute zou alleen mogelijk zijn, wanneer beiden onderling gerelateerde werkelijkheden zijn; het zou niet van toepassing zijn op de uiteindelijke wereldvernietigende zelfaffirmatie van het Absolute in een onwerkelijk of tijdelijk individu door de opheffing van het valse persoonlijke wezen en door de destructie van al het individuele en kosmische bestaan voor dat individuele bewustzijn, --- hoe veel ook van deze fouten echter, hulpeloos onvermijdelijk, zouden kunnen doorgaan in de wereld van Onwetendheid, toegestaan door het Absolute, in een universeel, eeuwig en onverwoestbaar Avidya.

Maar dit idee van de volledige ijdelheid van het leven is niet helemaal een onvermijdelijke consequentie van de suprakosmische theorie van het bestaan. In de Vedanta van de Upanishads wordt het Worden van Brahman geaccepteerd als een werkelijkheid; er is daarom ruimte voor een waarheid van het Worden: er is in die waarheid een juiste wet van leven, een toelaatbare genoegdoening van het hedonistische element in ons wezen, zijn heerlijkheid van tijdelijk bestaan, een effectief gebruik van zijn praktische energie, van de uitwerkende kracht van bewustzijn er in; maar, wanneer de waarheid en wet van zijn tijdelijk worden eenmaal vervuld is, moet de ziel terugkeren naar zijn uiteindelijke zelfrealisatie, want zijn natuurlijke hoogste vervulling is een verlossing, een bevrijding in zijn oorspronkelijke wezen, zijn eeuwige zelf, zijn tijdloze werkelijkheid. Er is een cirkel van worden, die begint vanuit het eeuwige Wezen en er in eindigt; of er is, vanuit het gezichtspunt van de Allerhoogste als een persoonlijke of superpersoonlijke Werkelijkheid, een tijdelijk spel, een spel van worden en leven in het universum. Hier is er evident geen andere betekenis van leven dan de wil van het Wezen om te worden, de wil van het bewustzijn en de aandrang van zijn kracht naar worden, zijn heerlijkheid van worden; voor het individu houdt, wanneer dat van hem teruggetrokken wordt of vervuld in hem en niet langer actief, het worden op: maar anders zet het universum door of komt altijd terug in de manifestatie, omdat de wil om te worden eeuwig is en zo moet zijn, omdat het de inherente wil is van een eeuwig Bestaan Er kan gezegd worden, dat een defect in deze visie op dingen de afwezigheid is van enige fundamentele werkelijkheid van het individu, van enige blijvende waarde en betekenis van zijn natuurlijke of zijn spirituele activiteit: maar er kan geantwoord worden, dat deze eis voor een permanente persoonlijke betekenis, want een persoonlijke eeuwigheid is een fout van ons onwetende oppervlakte bewustzijn; het individu is een tijdelijke wording van het Wezen, en dat is een nogal voldoende waarde en betekenis. Er kan aan toegevoegd worden, dat in een puur of een absoluut Bestaan er geen waarden en betekenissen kunnen zijn: in het universum bestaan waarden en zijn onmisbaar, maar alleen als relatieve en tijdelijke bouwsels; er kunnen geen absolute waarden zijn, geen eeuwige en zelfbestaande betekenissen in een Tijdstructuur. Dit klinkt genoeg afdoende en het lijkt, dat er niets meer over gezegd kan worden. En toch blijft de vraag over; want de druk op ons individuele wezen, de eis erop, de waarde, die gezet wordt op individuele perfectie en verlossing is te groot om afgedaan te worden als een voorwerp van een mindere operatie, de oprolling en ontrolling van een onbetekenende spiraal tussen de uitgestrekte cirkelbewegingen van de wording van het Eeuwige in het universum.

De kosmisch-aardse visie, die we vervolgens als de exact tegengestelde kunnen nemen van de suprakosmische, beschouwt kosmisch bestaan als werkelijk; zij gaat verder en accepteert haar als de enige werkelijkheid, en haar visie is gewoonlijk beperkt tot het leven in het materiële universum. God, wanneer God bestaat, is een eeuwig Worden; of wanneer God niet bestaat, dan is de Natuur, --- welke visie we ook nemen over de Natuur, of we haar beschouwen als een spel van Kracht met Materie of een groot kosmisch Leven of zelfs een universeel onpersoonlijk Denkvermogen in het Leven en de Materie toelaten, --- een eeuwigdurend worden. De aarde is het gebied of zij is een van de tijdelijke gebieden, de mens is de hoogst mogelijke vorm of alleen een van de tijdelijke vormen van het Worden. De mens kan individueel helemaal sterfelijk zijn; de mensheid kan ook alleen voor een zekere korte periode van het bestaan van de aarde overleven; de aarde zelf kan alleen leven dragen voor een nogal lange periode van haar duur in het zonnestelsel; dat systeem kan zelf op een dag ten einde komen of tenminste ophouden om een actieve of productieve factor te zijn in het Worden; het universum, waarin wij leven, kan zichzelf oplossen of weer samentrekken in de zaadtoestand van haar Energie: maar het principe van Worden is eeuwig --- of tenminste zo eeuwig als iets kan zijn in de duistere dubbelzinnigheid van het bestaan. Het is inderdaad mogelijk om een hardnekkigheid in de mens het individu te veronderstellen als een psychische entiteit in de Tijd, een voortdurende aardse of kosmische bezieling of reïncarnatie zonder enig leven erna of ander leven ergens anders: in dat geval kan men ofwel een ideaal van voortdurend toenemende perfectie of benadering tot perfectie veronderstellen of een groei naar een duurzame gelukzaligheid ergens in het universum als het doel van dit eindeloze Worden. Maar in een extreme aardse visie is dit met moeite houdbaar. Zekere speculaties van het menselijke denken hebben in deze richting geneigd, maar zij hebben geen substantiële belichaming aangenomen. Een voortdurende hardnekkigheid in het Worden wordt gewoonlijk geassocieerd met de acceptatie van een groter suprawerelds bestaan.

In de gewone visie van een enkel aards leven of een beperkte kortstondige overgang in het materiële universum zijn, --- want er kunnen mogelijk andere denkende levende wezens zijn op andere planeten, --- een acceptatie van de sterfelijkheid van de mens en een passieve lijdzaamheid ervan of een actief omgaan met een beperkt persoonlijk of collectief leven en levensdoelen de enige mogelijke keuze. De ene hoge en redelijke koers voor het individuele menselijke wezen is, --- tenzij hij inderdaad tevreden is met najagen van zijn persoonlijke doeleinden of op de een of andere manier zijn leven leven tot het van hem weggaat, --- om de wetten te bestuderen van het Worden en het beste voordeel van hen te nemen om rationeel of intuïtief, binnenwaarts of in de dynamiek van het leven, haar potenties in zichzelf te realiseren of voor zichzelf of in of voor het ras, waarvan hij een lid is; het is zijn zaak om het meeste te maken van zodanige actualiteiten als er bestaan en om de hoogste mogelijkheden te grijpen of er naar toe te gaan, die hier ontwikkeld kunnen worden of in de maak zijn. Alleen de mensheid als geheel kan dit doen met het volledige effect, door de massa van individuele en collectieve actie, in het proces van tijd, in de evolutie van de ras ervaring: maar de individuele mens kan er naar helpen in zijn eigen limieten, kan al deze dingen doen voor zichzelf tot op zekere hoogte in de korte ruimte van leven, die hem toebedeeld is; maar speciaal zijn denken en actie kunnen een contributie zijn naar de huidige intellectuele, morele en vitale welvaart en de toekomstige vooruitgang van het ras. Hij is in staat tot een zekere nobiliteit van zijn; een acceptatie van zijn onvermijdelijke en vroegtijdige individuele annihilatie sluit hem niet uit van een hoog gebruik maken van de wil en het denken, die in hem ontwikkeld zijn en van hen richten op grootse einden, die uitgewerkt zullen of kunnen worden door de mensheid. Zelfs het tijdelijke karakter van het collectieve wezen van de mensheid maakt niet zoveel uit, --- behalve in de meest materiële visie van bestaan: want zolang als het universele Worden de vorm aanneemt van het menselijke lichaam en denkvermogen, zal het denken, de wil, die zij heeft ontwikkeld in haar menselijke schepsel zichzelf uitwerken en het volgen van die intelligentie is de natuurlijke wet en beste regel van het menselijke leven. De mensheid en haar welvaart en vooruitgang gedurende haar voortduring op aarde leveren het grootste gebied en de natuurlijke beperkingen voor het aardse doel van ons wezen; de superieure voortduring van het ras en de grootheid en belangrijkheid van het collectieve leven zou dan de natuur en omvang van onze idealen moeten bepalen. Maar als de voortgang of welvaart van de mensheid uitgesloten werd als niet onze zaak of als een begoocheling, is het individu er; het bereiken van zijn grootst mogelijke perfectie of het meeste maken van zijn leven op welke manier zijn natuur ook eist, zal dan de betekenis van het leven zijn.

De suprawereldse visie laat de werkelijkheid toe van de materiële kosmos en zij accepteert de tijdelijke duur van de aarde en het menselijke leven als het eerste feit, vanwaar we moeten beginnen; maar zij voegt er een perceptie aan toe van andere werelden of niveaus van bestaan, die een eeuwige of tenminste een meer permanente duur hebben; zij neemt achter de sterfelijkheid van het lichamelijke leven van de mens de onsterfelijkheid van de ziel binnen in hem waar. Een geloof in de onsterfelijkheid, het eeuwige doorzettingsvermogen van de individuele menselijke geest apart van het lichaam is het sleutelwoord van deze conceptie van het leven. Dat op zichzelf noodzaakt haar andere geloof in hogere niveaus van bestaan dan de materiële of de aardse, omdat voor een geest zonder lichaam er geen verblijfplaats kan zijn in een wereld, waarvan iedere werking afhangt van een of ander spel van kracht, ofwel spiritueel, mentaal, vitaal of materieel, in en met de vormen van Materie. Uit deze visie op dingen rijst het idee, dat het ware huis van de mens er voorbij is en dat het aardeleven op een of andere manier alleen een episode is van zijn onsterfelijkheid of een afwijking van een hemelse of spirituele in een materieel bestaan.

Maar wat is dan het karakter, de oorsprong en het einde van deze afwijking? Er is eerst het idee van zekere religies, lang hardnekkig, maar nu grotendeels door elkaar geschud of in diskrediet gebracht, dat de mens een wezen is, dat hoofdzakelijk geschapen is als een materieel levend lichaam op aarde, waarin een nieuwgeboren goddelijke ziel geademd is of waarmee hij anders geassocieerd wordt door het fiat van een almachtige Schepper. Een solitaire episode, dit leven is zijn ene mogelijkheid, van waaruit hij vertrekt naar een wereld van eeuwige zaligheid of naar een wereld van eeuwige misère, ieder zoals de algemene of overwegende balans van zijn handelingen goed of kwaad is of zoals hij een bijzonder geloof, manier van aanbidding, goddelijke mediator, accepteert of weigert, weet of ontkent of anders in overeenstemming met de arbitraire voorbestemmende gril van zijn Schepper. Maar dat is de suprawereldse theorie van het leven in zijn minst rationele vorm van bedenkelijk geloof of dogma. Wanneer we het idee nemen van de schepping van een ziel door de fysieke geboorte als ons startpunt, kunnen we nog veronderstellen, dat door een natuurlijke wet, algemeen voor allen, de rest van zijn bestaan nagejaagd moet worden in een suprawerelds niveau, wanneer de ziel zijn oorspronkelijke matrix van materie van zich af heeft geschud zoals een vlinder ontsnapte uit de pop en zichzelf dartelt in de lucht op zijn lichte en gekleurde vleugels. Of we kunnen bij voorkeur een voorwereldlijk bestaan van de ziel veronderstellen, een val of neerdaling in de materie en een wederopstijging in het hemelse wezen. Als we het voor-bestaan van de ziel toelaten, is er geen reden om deze laatste mogelijkheid uit te sluiten als een toevallige spirituele gebeurtenis, --- een wezen, dat behoort bij een ander niveau van bestaan, kan, denkbaar, voor een of ander doel het menselijke lichaam en natuur aannemen: maar dit is waarschijnlijk niet het universele principe van het aardebestaan of voldoende grond voor de schepping van het materiële universum.

Er wordt ook soms verondersteld, dat het solitaire leven op aarde alleen een stadium is en de ontwikkeling van het wezen dichter bij zijn oorspronkelijke glorie gebeurt in een opeenvolging van werelden, die zoveel andere stadia zijn van zijn groei, stadia van zijn reis. Het materiële universum, of speciaal de aarde, zal dan een weelderig aangewezen gebied zijn, dat gecreëerd wordt door een goddelijk vermogen, wijsheid of gril voor de bepaling van dit intermezzo. In overeenstemming met de visie, die we kiezen om te nemen over de materie, zullen we er een plaats van beproeving, een gebied van ontwikkeling of een scène van spirituele val en ballingschap in zien. Er is ook een Indiase visie, die de wereld beschouwt als een tuin van het goddelijke Lila, een spel van het goddelijke Wezen met de condities van het kosmische bestaan in deze wereld van een inferieure Natuur; de ziel van de mens neemt deel in de Lila door een verlengde serie geboorten, maar hij is voorbestemd om op het laatst weer op te stijgen naar het juiste niveau van het Goddelijke Wezen en daar een eeuwige nabijheid en gemeenschap te genieten: dit geeft een zekere basis aan het creatieve proces en het spirituele avontuur, wat ofwel afwezig is of niet duidelijk aangegeven in de andere verklaringen van deze soort van zielenbeweging of zielencyclus. Er zijn altijd drie essentiële karakteristieken in al deze variërende verklaringen van het algemene principe: --- ten eerste het geloof in de individuele onsterfelijkheid van de menselijke geest; ten tweede, als een noodzakelijke consequentie, het idee van zijn tijdelijke verblijf op aarde als een tijdelijke overgang of een vertrek van zijn hoogste eeuwige natuur en van een hemel voorbij als zijn juiste woonplaats; ten derde, een nadruk op de ontwikkeling van het ethische en spirituele wezen als het middel van opstijging en daarom de ene juiste zaak van het leven in deze wereld van Materie.

Dit zijn de drie fundamentele manieren van zien, ieder met zijn mentale houding naar het leven, die aangenomen kunnen worden met betrekking tot ons bestaan; de rest zijn gewoonlijk tussenstations of anders variaties of samenstellingen, die proberen zichzelf meer vrijelijk aan te passen aan de complexiteit van het probleem. Want het is praktisch onmogelijk voor de mens, als ras genomen, om, wat ook een paar individuen slagen om te doen, om zijn leven permanent of geheel te begeleiden door het leidende motief of enig van deze drie houdingen, uniek, met de uitsluiting van de claim van de anderen op zijn natuur. Een verward amalgaam van twee of meer van hen, een conflict of verdeling van zijn levensmotieven tussen hen of een of andere poging tot synthese is zijn manier van omgaan met de verschillende impulsen van zijn complexe wezen en de intuïties van zijn denkvermogen op wie zij een beroep doen voor hun sanctie. Bijna alle mensen wijden het hoofddeel van hun energie aan het leven op aarde, aan de wereldse behoeften, interesses, verlangens, idealen van het individu en het ras. Het zou niet anders kunnen zijn; want de zorg voor het lichaam de voldoende ontwikkeling en voldoening van het vitale en het mentale wezen van de mens, het najagen van hoge individuele en grote collectieve idealen, die beginnen vanuit het idee van een verkrijgbare menselijke perfectie en of dichtere benadering tot perfectie door zijn normale ontwikkeling, worden aan ons opgelegd juist door het karakter van ons aardse wezen; zij zijn deel van zijn wet, zijn natuurlijke impuls en regel, zijn conditie voor groei en zonder deze dingen kon de mens niet zijn volledige menselijkheid bereiken. Enige visie van ons, die hen verwaarloost, onbehoorlijk kleineert of intolerant veroordeelt, is daarom juist door dat feit, wat ook zijn andere waarheid of beloning of nut is, of wat ook zijn geschiktheid wezen voor individuen van een zeker temperament is of in een zeker stadium van spirituele evolutie, ongeschikt om de algemene en volledige regel te zijn van het menselijke leven. De Natuur zorgt er goed voor dat het ras deze doelen niet zal verwaarlozen, die een noodzakelijk deel zijn van haar evolutie; want zij vallen binnen de methode en stadia van het goddelijke plan in ons, en een waakzaamheid voor haar eerste stappen en voor het onderhoud van haar mentale en materiële grond is een preoccupatie, die zij niet kan toestaan om naar de achtergrond te gaan, omdat deze dingen behoren bij de fundatie en lichaam van haar structuur.

Maar zij heeft in ons ook een besef geïmplanteerd, dat er iets in onze samenstelling is, dat voorbij deze eerste aardse natuur van de mensheid gaat. Door deze reden kan het ras niet gedurende enige lange tijd enige visie van het wezen accepteren of volgen, die dit hogere en subtielere besef negeert en werkt om ons volledig te beperken tot een zuiver aardse manier van leven. De intuïtie van een hiernamaals, het idee en gevoel van een ziel en geest in ons, die anders is dan het denkvermogen, leven en lichaam of groter is, niet beperkt door hun formule, keert terug naar ons en eindigt door in bezit name. De gewone mens bevredigt dit besef gemakkelijk genoeg door zijn uitzonderlijke momenten er aan te wijden of de latere delen van zijn leven, wanneer de leeftijd de levenslust van zijn aardse leven afgestompt zal hebben, of door het te herkennen als iets achter of boven zijn normale actie, waaraan hij meer of minder onvolmaakt zijn natuurlijke wezen kan richten: de uitzonderlijke mens keert zich naar het suprawereldse als het ene doel en wet van zijn leven en vermindert of versterft zo veel mogelijk zijn aardse delen in de hoop zijn hemelse natuur te ontwikkelen. Er zijn tijdperken geweest, waarin de suprawereldse visie een zeer krachtige grip verkregen heeft en er is een weifeling geweest tussen een onvolmaakt menselijk leven, dat niet haar uitgebreide natuurlijke uitbreiding kan nemen en een ziek ascetisch verlangen naar het hemelse leven, wat ook niet meer nodig heeft dan enkele van haar beste zuivere en gelukkige beweging. Dit is een teken van de schepping van een of andere valse oorlog in het wezen door het opzetten van een standaard of middel dat de wet negeert van evolutionaire capaciteit of een te grote stress, die de verzoenende vergelijking mist, die ergens moet bestaan in een goddelijke dispensatie van onze natuur.

Maar uiteindelijk moet er in ons, wanneer het mentale leven zich verdiept, en subtielere kennis zich ontwikkelt, de perceptie zich openen, dat het wereldse en suprawereldse niet alleen termen van het wezen zijn; er is iets, dat suprakosmisch is en de verst verwijderde oorsprong van ons bestaan. Deze perceptie wordt gemakkelijk geassocieerd door spiritueel enthousiasme, door de hoogte en hartstocht van de aspiratie van de ziel, door de filosofische gereserveerdheid of de strikte logische intolerantie van ons intellect, door de gretigheid van onze wil of door een zieke afkeer in ons vitale wezen, dat ontmoedigd is door de moeilijkheden of teleurgesteld door de resultaten van het leven, --- door een of elk van deze bewegingskrachten, --- met een besef van de volledige ijdelheid en onwerkelijkheid van al het andere dan dit verre Allerhoogste, de ijdelheid van het menselijke leven, de onwerkelijkheid van het kosmische bestaan, de bittere lelijkheid en wreedheid van de aarde, de ontoereikendheid van de hemel, de doelloosheid van de herhaling van geboorten in het lichaam. Hier weer kan de gewone mens niet werkelijk leven met deze ideeën; zij kunnen alleen op zijn hoogst een grijsheid en rusteloze ontevredenheid geven aan het leven, waarin hij nog moet doorgaan: maar de uitzonderlijke mens laat alles los om de waarheid te volgen, die hij gezien heeft en voor hem kunnen zij het nodige voedsel zijn voor zijn spirituele impuls of een stimulus voor het ene succes, dat voor hem het enige ding is, dat er toe doet. Er zijn perioden en landen geweest, waarin deze visie op het wezen zeer krachtig is geworden; een aanzienlijk deel van het ras is afgedwaald naar het leven van de asceet, --- niet altijd met een werkelijke roeping ernaar, --- de rest hield zich aan het normale leven, maar met een onderliggend geloof in haar onwerkelijkheid, een geloof, dat door teveel herhaling en aandrang een demoralisering teweeg kan brengen van de levensimpuls en een toenemende kleinzieligheid van haar motieven, of zelfs, door een subtiele reactie, en absorptie in een gewoon nauw leven door een gemis van onze natuurlijke respons op de grotere vreugde van het Goddelijk Wezen in het kosmische bestaan en een mislukking van het grote progressieve menselijke idealisme, waardoor we aangespoord worden tot een collectieve zelfontwikkeling en een nobele omarming van de strijd en het werk. Hier is er weer een teken van een af andere ontoereikendheid in de verklaring van de suprakosmische Werkelijkheid, misschien een overdrijving of een verkeerd genomen oppositie, een gemis van de goddelijke vergelijking, van een totaal besef van de schepping en de volledige wil van de Schepper.

Die vergelijking kan alleen gevonden worden, wanneer we de strekking erkennen van onze hele complexe menselijke natuur in haar juiste plaats in de kosmische beweging; wat nodig is, is haar volledige legitieme waarde te geven aan ieder deel van ons samengestelde wezen en veelzijdige aspiratie en de sleutel uit te vinden van hun eenheid zowel als hun verschil. Het vinden moet zijn door een synthese of een integratie en, omdat ontwikkeling duidelijk de wet van de menselijke ziel is, wordt zij het meest waarschijnlijk ontdekt door een evolutionaire synthese. Een synthese van deze soort werd getracht in de oude Indiase cultuur. Zij accepteerde vier legitieme motieven van het menselijke leven, --- de vitale interesses en behoeften van de mens, zijn verlangens, zijn ethische en religieuze aspiratie, zijn ultieme spirituele doel en bestemming, --- met andere woorden, de eisen van zijn vitale, fysieke en emotionele wezen, de eisen van zijn ethische en religieuze wezen, dat bestuurd wordt door een kennis van de wet van God en de Natuur en de mens, en de eisen van zijn spirituele verlangen naar het Hiernamaals, waarvoor hij voldoening zoekt door een ultieme bevrijding van een onwetend werelds bestaan. Zij zorgde voor een periode van educatie en voorbereiding, gebaseerd op dit idee van leven, een periode van normaal leven om de menselijke verlangens en interesses te bevredigen onder de matigende regel van het ethische en religieuze deel in ons, een periode van terugtrekking en spirituele voorbereiding, een laatste periode van verzaking van het leven en bevrijding in de geest. Klaarblijkelijk zou deze voorgeschreven norm, deze afschildering van de curve van onze reis, wanneer zij toegepast wordt als een universele regel, het feit missen, dat het onmogelijk is om de hele cirkel van ontwikkeling uit te stippelen in een enkel kort leven; maar het werd veranderd door de theorie van een volledige evolutie, nagejaagd door een lange opeenvolging van wedergeboorten, voor men geschikt zou zijn voor een spirituele bevrijding. Deze synthese met zijn spirituele inzicht, grootsheid van visie, symmetrie, volledigheid deed veel om de klank van het menselijke leven te verhogen; maar het stortte uiteindelijk in elkaar: zijn plaats werd ingenomen door een overdrijving van de impuls van verzaking, die de symmetrie vernietigde van het systeem en het in twee bewegingen van het leven sneed in tegenstelling tot elkaar, het normale leven van interesses en verlangens met een ethische en religieuze kleuring en het abnormale of supranormale innerlijke leven, gebaseerd op verzaking. De oude synthese bevatte in feite in zichzelf het zaad van deze overdrijving en kon er alleen maar in stappen: want als we de ontsnapping uit het leven beschouwen als ons gewenste einde, wanneer we nalaten om enig hoog offer van levensvervulling op te houden, wanneer leven geen goddelijke betekenis in zich heeft, moet de ongeduldigheid van het menselijke intellect en wil eindigen door een kortere weg te berijden en zoveel mogelijk af te komen van enige meer vervelende en talmende processen; wanneer hij dat niet kan doen, of als hij niet in staat is om de kortere weg te volgen, is hij achtergebleven met het ego en zijn genoegdoeningen, maar met niets groter om hier te verkrijgen. Het leven wordt gesplitst in het spirituele en wereldse en er kan alleen een abrupte transitie zijn, geen harmonie of verzoening van deze delen van onze natuur.

Een spirituele evolutie, een ontvouwing hier van het Wezen van binnen van geboorte naar geboorte, waarvan de mens het centrale instrument wordt en het menselijk leven bij haar hoogste het kritische keerpunt aanbiedt, is de link, die nodig is voor de verzoening van het leven en de geest; want het staat ons toe om de totale natuur van de mens in ogenschouw te nemen en de legitieme plaats te erkennen van zijn drievoudige aantrekking, naar de aarde, naar de hemel en naar de allerhoogste Werkelijkheid. Maar een volledige oplossing van haar tegenstellingen kan alleen bereikt worden op deze basis, dat het lagere bewustzijn van het denkvermogen, leven en lichaam haar volledige betekenis niet kan bereiken, totdat zij opgenomen is, opnieuw geformuleerd, getransformeerd door het licht en vermogen en vreugde van het hogere spirituele bewustzijn, terwijl het hogere ook niet in haar volledig juiste relatie staat met het lagere, hoofdzakelijk door weigering, maar door deze veronderstelling en dominantie, deze opneming van haar onvervulde waarden, deze nieuwe formulering en transformatie, --- een spiritualisering en supramentalisering van de mentale, vitale en fysieke natuur. Het aardse ideaal, dat zo krachtig is geweest in het moderne denkvermogen, herstelde de mens en zijn leven op aarde en de collectieve hoop van het ras op een prominente positie en schiep een hardnekkige eis voor een oplossing; dit is het goede, dat het tot stand gebracht heeft. Maar door het overdrijven en exclusiviteit beperkte zij meer dan nodig het menselijke werkgebied, zij negeerde dat, wat het hoogste is en uiteindelijk het grootste in hem, en door deze beperking miste zij het volledige streven naar haar eigen object. Als het denkvermogen het hoogste was in de mens en de Natuur, dan zou inderdaad deze frustratie niet het resultaat kunnen zijn; toch zou de beperking van het werkgebied er nog zijn, een nauwe mogelijkheid, een omschreven vooruitzicht. Maar als het denkvermogen alleen een gedeeltelijke ontvouwing van bewustzijn is en er vermogens er voorbij zijn, waartoe de Natuur in ons ras in staat is, dan hangt onze hoop op aarde, laat staan wat er voorbij is, niet alleen af van hun ontwikkeling, maar wordt het de ene juiste weg van onze evolutie.

Het denkvermogen en leven zelf kunnen niet tot hun volheid groeien, behalve door de opening van het uitgestrektere en grotere bewustzijn, dat het denkvermogen alleen benadert. Een zo uitgestrekter en groter bewustzijn is het spirituele, want het spirituele bewustzijn is niet alleen hoger dan de rest, maar meer omarmend. Universeel, zowel als transcendent, kan zij het denkvermogen en leven opnemen in haar licht en hen de ware en allerhoogste realisatie geven van alles, waar zij naar zoeken: want zij heeft een groter instrumentarium van kennis, een fontein van dieper vermogen en wil, een onbeperkt bereik en intensiteit van liefde en vreugde en schoonheid. Dit zijn de dingen, waarnaar ons denkvermogen, leven en lichaam zoeken, kennis, vermogen en vreugde en dat weigeren, waardoor al deze arriveren bij hun allerhoogste overvloed is hen uitsluiten van hun eigen hoogste vervulling. Een tegengestelde overdrijving, die alleen een of andere kleurloze zuiverheid van spiritueel bestaan vereist, vernietigt de creatieve actie van de geest en sluit van ons alles uit, wat het Goddelijke manifesteert in zijn wezen: het laat alleen ruimte voor een evolutie zonder besef of vervulling, --- want een afsnijding van alles wat ontwikkeld is, is de enkele culminatie; het verandert het proces van ons wezen in een betekenisloze curve of een onderdompeling in Onwetendheid en keert er uit terug of zet een wiel op van kosmisch Worden met alleen ontsnappingsissue. De tussenliggende, de suprawereldse aspiratie snijdt de vervulling van het wezen boven af door niet door te gaan naar haar hoogste realisatie van eenheid en vermindert het beneden door geen juiste amplitude toe te staan van het besef van haar aanwezigheid in het materiële universum en haar acceptatie van leven in het aardse lichaam. Een uitgestrekte relatie van eenheid, een integratie, herstelt de balans, verlicht de hele waarheid van het wezen en verbindt de stappen van de Natuur aan elkaar.

In deze integratie staat de suprakosmische Werkelijkheid als de allerhoogste Waarheid van het wezen; het realiseren is hoogste bereik van ons bewustzijn. Maar deze hoogste Werkelijkheid is ook het kosmische wezen, het kosmische bewustzijn, de kosmische wil en leven: hij heeft deze dingen naar voren gebracht, niet buiten zichzelf, maar in zijn eigen wezen, niet als een tegengesteld principe, maar als zijn zelfontvouwing en zelfexpressie. Het kosmische wezen is geen betekenisloze freak of fantasie of een foutkans; er is een goddelijke betekenis en waarheid in hem: de veelvoudige zelfexpressie van de geest is zijn hoogste besef, het Goddelijke zelf is de sleutel van zijn enigma. Een volmaakte zelfexpressie van de geest is het object van ons aardse bestaan. Dit kan niet verworven worden, als we niet bewust geworden zijn van de allerhoogste Werkelijkheid; want alleen door de aanraking van het Absolute kunnen we ons eigen absolute bereiken. Maar noch kan het gedaan worden met de uitsluiting van de kosmische Werkelijkheid: we moeten universeel worden, want zonder opening naar universaliteit blijft het individu onvolledig. Het individu, dat zichzelf scheidt van het Al om het Hoogste te bereiken, verliest zich in de allerhoogste hoogten; wanneer hij in zichzelf het kosmische bewustzijn omvat, herstelt hij zijn heelheid van het zelf en houdt nog steeds zijn allerhoogste voordeel van transcendentie; hij vervult het en zichzelf in de kosmische volledigheid. Een gerealiseerde eenheid van het transcendente, het universele en het individuele is een onmisbare conditie voor de volheid van de zelfexpressieve geest: want het universum is het gebied van zijn totaliteit van zelfexpressie, terwijl door het individu zijn evolutionaire zelfontvouwing hier tot haar toppunt komt. Maar dit veronderstelt niet alleen een werkelijk wezen van het individu, maar de openbaring van onze geheime eeuwige eenheid met de Allerhoogste en met het hele kosmische bestaan. In zijn zelfintegratie moet de ziel van het individu ontwaken naar de universaliteit en naar de transcendentie.

Het suprawereldse bestaan is ook een waarheid van het wezen; want het materiële is niet het enige niveau van ons bestaan; er zijn andere niveaus van bewustzijn, die we kunnen bereiken en die reeds verborgen verbindingen met ons hebben: niet uitreiken naar welke grotere regionen van de ziel dan ook, die voor ons open zijn, geen ervaringen van hen hebben, niet hun wet kennen en manifesteren in onszelf, is niet aankomen bij de hoogten en volheid van ons wezen. Maar de werelden van een hoger bewustzijn zijn niet de enig mogelijk scène en bewoning van de vervolmaakte ziel; noch kunnen we in enige onveranderende typische wereld het uiteindelijke of totale besef vinden van de zelfuitdrukking van de Geest in de kosmos: de materiële wereld, deze aarde, dit menselijke leven zijn deel van de zelfuitdrukking van de Geest en hebben hun goddelijke mogelijkheid; die mogelijkheid is evolutionair en zij bevat de mogelijkheden van alle andere werelden in zich, ongerealiseerd, maar realiseerbaar. Aardeleven is geen sprong in het moeras van iets, dat niet goddelijk is, vergeefs en miserabel, aangeboden door een of ander Vermogen voor zichzelf als een spektakel of voor de belichaamde ziel als iets wat geleden moet worden en dan van zich afgegooid moet worden: de scène van de evolutionaire ontvouwing van het wezen beweegt zich naar de openbaring van het allerhoogste spirituele licht en vermogen en vreugde en eenheid, maar omvat in zich ook de veelvoudige diversiteit van de zelfbereikende geest. Er is een alziend doel in de aardse schepping; een goddelijk plan werkt zichzelf uit door zijn contradicties en verwardheden, die een teken zijn van de veelzijdige prestatie, waarnaar de groei van de ziel en de inspanning van de Natuur geleid worden.

Het is waar, dat de ziel op kan stijgen naar werelden van een groter bewustzijn voorbij de aarde, maar het is ook waar, dat het vermogen van deze werelden, het vermogen van een groter bewustzijn zichzelf hier moet ontwikkelen; de belichaming van de ziel is het middel voor die belichaming. Alle hogere vermogens van Bewustzijn bestaan, omdat zij vermogens zijn van de Allerhoogste Werkelijkheid. Ons aardse wezen heeft ook dezelfde waarheid; hij is een worden van de Ene Werkelijkheid, die in zich deze grote vermogens moet belichamen. Zijn huidige verschijning is een gesluierd en partieel beeld en ons beperken tot dat eerste beeld, tot de huidige formule van een onvolmaakte mensheid, is onze goddelijke potenties uitsluiten; we moeten een wijdere betekenis brengen in ons menselijke leven en er het meerdere in manifesteren, dat we heimelijk zijn. Onze sterfelijkheid is alleen gerechtvaardigd in het licht van onze onsterfelijkheid; onze aarde kan zich alleen helemaal kennen en zijn door opening naar de hemelen; het individu kan zichzelf alleen juist zien en zijn wereld goddelijk gebruiken, wanneer hij binnengegaan is in grotere niveaus van zijn en het licht gezien heeft van de Allerhoogste en geleefd heeft in het wezen en vermogen van het Goddelijke en Eeuwige.

Een integratie van deze soort zou niet mogelijk zijn als een spirituele evolutie niet de betekenis zou zijn van onze geboorte en het aardse bestaan; de evolutie van het denkvermogen, leven en geest in de Materie is het teken, dat deze integratie, deze gecompleteerde manifestatie van een geheim zelf, dat er in bevat is, haar betekenis is. Een volledige involutie van alles, dat de Geest is, en zijn evolutionaire zelfontvouwing zijn de dubbele term van zelfexpressie van ons materiële bestaan. Er is een mogelijkheid van zelfexpressie door een altijd ongesluierde lichtende ontwikkeling van het wezen, een mogelijkheid ook van gevarieerde uitdrukking in volmaakte types, die vast en volledig zijn in hun eigen natuur: dat is het principe van worden in de hogere werelden; zij zijn typisch en niet evolutionair in hun levensprincipe; zij bestaan ieder in hun eigen perfectie, maar binnen de limieten van een stationaire wereldformule. Maar er is ook een mogelijkheid van zelfexpressie door zelfvinding, een opstelling, die de vorm aanneemt en door de voortgang gaat van een zelf-sluiering en een avontuur van zelfontdekking: dat is het principe van worden in dit universum, waarvan een involutie van bewustzijn en de verberging van de geest in de Materie de eerste verschijning is.

Een involutie van de geest in de Onbewustheid is het begin; een evolutie in de Onwetendheid met haar spel van de mogelijkheden van een partieel ontwikkelende kennis is de middelste, en de oorzaak van de anomalie van onze huidige natuur, --- onze onvolmaaktheid is het teken van een overgankelijke toestand, een groei, die nog niet af is, een inspanning, die zijn weg vindt; een voltooiing in een opstelling van de zelfkennis van de geest en het zelfvermogen van zijn goddelijke wezen en bewustzijn is de culminatie: dit zijn de drie stadia van deze cyclus van de progressieve zelfuitdrukking van de geest in het leven. De twee stadia, die hun spel al hebben, lijken op het eerste gezicht de mogelijkheid te ontkennen van het latere voltooiende stadium van de cyclus, maar logischerwijze houden zij haar verschijning in; want als onbewustheid bewustzijn ontwikkeld heeft, moet het partiële bewustzijn, dat al bereikt is, zeker ontwikkelen naar een volledig bewustzijn. De aardenatuur zoekt naar een vervolmaakt en vergoddelijkt leven en dit zoeken is een teken van de Goddelijke Wil in de Natuur. Er zijn ook andere zoekingen en deze vinden ook hun middelen van zelfvervulling; een terugtrekking in de allerhoogste vrede en extase, een terugtrekking in de allerhoogste vrede of extase, een terugtrekking in de zaligheid van de Goddelijke Aanwezigheid zijn open voor de ziel in het aardebestaan: want het Oneindige heeft in zijn manifestatie vele mogelijkheden en wordt niet begrensd door zijn formuleringen. Maar geen van deze terugtrekkingen kan de fundamentele intentie zijn in de Wording zelf hier; want dan zou een evolutionaire vooruitgang niet ondernomen zijn, --- een zodanige progressie kan hier alleen als haar doel een zelfvervulling hebben: een progressieve manifestatie van deze soort kan alleen van betekenis voor haar ziel de openbaring hebben van het Wezen in een volmaakt Worden.

HOOFDSTUK XVII

De Vooruitgang naar Kennis --- God, Mens en Natuur

Gij zijt Dat, O Swetaketu

Chhandogya Upanishad[11]

Het levende wezen is niets anders dan de Brahman, de hele wereld is de Brahman.

Vivekachudamani[12]

Mijn allerhoogste Natuur is het levende wezen geworden en deze wereld wordt er door opgehouden. . . . alle wezens hebben dit als hun bron van geboorte.

Gita[13]

Gij zijt man en vrouw, jongen en meisje; oud en versleten loopt gij, gebogen over een staf; gij zijt de blauwe vogel en de groene en de scharlakenrood-ogige. . . .

Swetaswatara Upanishad[14]

Deze wereld is gevuld met wezens die Zijn leden zijn.

Swetaswatara Upanishad[15]

EEN INVOLUTIE van het Goddelijke Bestaan, de spirituele werkelijkheid, in de klaarblijkelijke onbewustheid van de Materie is het startpunt van de evolutie. Maar die Werkelijkheid is in haar natuur een eeuwig Bestaan, Bewustzijn, Heerlijkheid van Bestaan: de evolutie moet dan een verschijning zijn van dit Bestaan, Bewustzijn, Heerlijkheid van Bestaan, niet eerst in haar essentie of totaliteit, maar in evolutionaire vormen, die het uitdrukken of vermommen. Uit het Onbewuste verschijnt Bestaan in een eerste evolutionaire vorm als substantie van Materie, die gecreëerd is door een onbewuste Energie. Bewustzijn, dat verwikkeld en onzichtbaar is in de Materie, verschijnt eerst in de vermomming van vitale vibraties, bezield, maar onderbewust; dan streeft zij, in onvolmaakte formuleringen van een bewust leven, naar zelfvinding door opeenvolgende vormen van die materiële substantie, vormen, die meer en meer aangepast zijn aan haar eigen vollediger expressie. Bewustzijn in leven, dat de primaire ongevoeligheid van een materiële onbezieldheid en onwetendheid van zich af gooit, werkt om zichzelf meer en meer volledig te vinden in de Onwetendheid, die haar eerste onvermijdelijke formulering is; maar zij verkrijgt eerst alleen een primaire mentale perceptie en een vitaal gewaarzijn van het zelf en dingen, een levensperceptie, die in zijn eerste vormen afhangt van een inwendige gewaarwording, die ontvankelijk is voor de contacten van ander leven en van Materie. Bewustzijn werkt om zo goed als zij kan door de onbekwaamheid van gewaarwording haar eigen inherente heerlijkheid van het wezen te manifesteren; maar zij kan alleen een partiële pijn en plezier formuleren. In de mens verschijnt het energetiserende Bewustzijn als Denkvermogen, duidelijker gewaar van zichzelf en dingen; dit is nog een gedeeltelijk en beperkt, geen integraal vermogen van zichzelf, maar een eerste ontvankelijke potentie en belofte van integrale verschijning is zichtbaar. Die integrale verschijning is het doel van de ontwikkelende Natuur.

De mens is er om zich te affirmeren in het universum, dat is zijn eerste business, maar ook om zich te ontwikkelen en uiteindelijk te overstijgen: hij moet zijn partiële wezen vergroten in een volledig wezen, zijn partiële bewustzijn in een integraal bewustzijn; hij moet meesterschap verkrijgen over zijn omgeving, maar ook wereldvereniging en wereldharmonie; hij moet zijn individualiteit realiseren, maar hem ook vergroten naar een kosmisch zelf en een universele en spirituele heerlijkheid van bestaan. Een transformatie, een zuivering en correctie van alles, dat duister, foutief en onwetend is in zijn geestesgesteldheid, een uiteindelijke aankomst bij een vrije en wijde harmonie en verlichtheid van kennis en wil en gevoel, en actie en karakter, is de evidente intentie van zijn natuur; het is het ideaal, dat de creatieve Energie opgelegd heeft aan zijn intelligentie, een behoefte, die door haar ingepland is in zijn mentale en vitale substantie. Maar dit kan alleen tot stand gebracht worden door zijn groeien naar een groter wezen en een groter bewustzijn: zelfvergroting, zelfvervulling, zelfevolutie van wat hij gedeeltelijk en tijdelijk is in zijn actuele en klaarblijkelijke natuur tot wat hij volledig is in zijn eerste geheime zelf en geest en daarom zelfs kan worden in zijn manifeste bestaan, is het onderwerp van zijn schepping. Deze hoop is de rechtvaardiging van zijn leven op aarde tussen de fenomenen van de kosmos. De uiterlijke klaarblijkelijke mens, een efemeer wezen, dat onderworpen is aan de begrenzingen van zijn materiële belichaming en gevangen in een beperkte geestesgesteldheid, moet de innerlijke werkelijke Mens worden, meester van zichzelf en zijn omgeving en universeel in zijn wezen. In een levendiger en minder metafysische taal, moet de natuurlijke mens zich ontwikkelen in de goddelijke Mens; de zonen van de Dood moeten zichzelf kennen als de kinderen van Onsterfelijkheid. Gebaseerd op deze verklaring kan de menselijke geboorte beschreven worden als het keerpunt in de evolutie, het kritieke stadium in de aardenatuur.

Hieruit volgt onmiddellijk, dat de kennis, die we moeten bereiken, geen waarheid van het intellect is; het is geen juist geloof, juiste opinies, juiste informatie over zichzelf en dingen, --- dat is alleen het idee van het oppervlakte denkvermogen over kennis. Een of andere mentale opvatting over God en onszelf en de wereld bereiken is een onderwerp, dat goed is voor het intellect, maar niet groot genoeg voor de Geest; het zal ons geen bewuste zonen maken van de Oneindigheid. Het oeroude Indiase denken bedoelde met kennis een bewustzijn, dat de hoogste Waarheid bezit in een directe perceptie en in zelfervaring; om het Hoogste te worden, te zijn, dat we kennen, is het teken, dat we werkelijk de kennis hebben. Door dezelfde reden is het en kan de vorming van ons praktische leven, onze acties, zover als zij in overeenstemming zijn met onze intellectuele noties van waarheid en recht of met een succesvolle pragmatische kennis, --- een ethische of een vitale vervulling, --- niet het ultieme doel zijn van ons leven; ons doel moet het groeien zijn naar ons ware wezen, ons wezen van de Geest, het wezen van het allerhoogste en universele Bestaan, Bewustzijn, Heerlijkheid, Sachchidananda.

Al ons bestaan hangt af van dat Bestaan, dat ontwikkelt in ons; wij zijn een wezen van dat Bestaan, een toestand van bewustzijn van dat Bewustzijn, een energie van die bewuste Energie, een wil tot heerlijkheid van zijn, heerlijkheid van bewustzijn, heerlijkheid van energie, die geboren is uit die Heerlijkheid: dit is het wortelprincipe van ons bestaan. Maar onze oppervlakte formulering van deze dingen is niet dat, het is een foutieve vertaling naar de termen van de Onwetendheid. Ons ik is niet dat spirituele wezen, dat kan kijken naar het Goddelijke Bestaan en zeggen,”Dat ben ik”; onze geestesgesteldheid is niet dat spirituele bewustzijn; onze wil is niet die kracht van bewustzijn; onze pijn en plezier, zelfs onze hoogste vreugden en extases zijn niet die heerlijkheid van zijn. Aan de oppervlakte zijn we nog een ego uitbeeldend zelf, een onwetendheid, die verandert naar kennis, een wil, die werkt naar ware kracht, een verlangen, dat zoekt naar de heerlijkheid van bestaan. Onszelf worden door onszelf voorbij te gaan, --- zodat we de geïnspireerde frasen van een halfblinde ziener kunnen omkeren, die het zelf niet kende, waarover hij sprak, --- is de moeilijke en gevaarlijke noodzaak, het kruis met een onzichtbare kroon erboven, dat aan ons opgelegd is, het raadsel van de ware natuur van zijn wezen, voorgesteld aan de mens door de donkere Sfinx van het Onbewuste beneden en van vanbinnen en vanboven door de lichtende gesluierde Sfinx van het oneindige Bewustzijn en de eeuwige Wijsheid, die tegenover hem staat als een ondoorgrondelijk goddelijk Maya. Het ego overstijgen en ons ware zelf zijn, gewaar zijn van ons werkelijke wezen, het bezitten, het bezitten van een werkelijke heerlijkheid van zijn, is daarom de ultieme betekenis van ons leven hier; het is een besloten besef van ons individuele en aardse bestaan.

Intellectuele kennis en praktische actie zijn middelen van de Natuur, waardoor we in staat zijn om zoveel van ons wezen, bewustzijn, energie, vermogen van genieting uit te drukken, als we hebben kunnen actualiseren in onze klaarblijkelijke natuur en waardoor we pogen meer te weten, meer uit te drukken en actualiseren, altijd meer te groeien naar het vele, dat we nog moeten actualiseren. Maar ons intellect en de mentale kennis en wil tot actie zijn niet de enige middelen, niet alle instrumenten van ons bewustzijn en energie: onze natuur, de naam, die we geven aan de Kracht van het wezen in ons in zijn actuele en potentiële spel en vermogen is complex in zijn ordening van het bewustzijn, complex in zijn instrumentatie van kracht. Iedere ontdekte of ontdekbare term en omstandigheid van die complexiteit, die we bedrijfsklaar kunnen maken, moeten we actualiseren in de hoogst en fijnst mogelijke waarden, die voor ons mogelijk zijn en hen gebruiken in hun wijdste en rijkste vermogens voor het ene object. Dat object is het worden, het bewust worden, het voortdurend toenemen in ons gerealiseerde wezen en gewaarzijn van het zelf en dingen, in onze geactualiseerde kracht en vreugde van zijn, en dat worden dynamisch uitdrukken in een zodanige actie op de wereld en onszelf, dat we en het meer zullen groeien en altijd nog meer naar het hoogst mogelijke bereik, de grootst mogelijke breedte van universaliteit en oneindigheid. Alle levenslange inspanning van de mens, zijn actie, gemeenschap, kunst, ethiek, wetenschap, religie, alle veelvoudige acties waarmee hij zijn mentale, vitale, fysieke, spirituele bestaan uitdrukt en vergroot, zijn episodes in het enorme drama van zijn inspanning van de Natuur en hebben achter hun beperkte klaarblijkelijke doelen geen andere ware betekenis of fundatie. Want met het bereiken voor het individu van de goddelijke universaliteit en allerhoogste oneindigheid, er in leven, het bezitten, dat alleen zijn, weten, voelen en uitdrukken in zijn hele wezen, bedoelden de oude zieners van de Veda met de Kennis; dat was de Onsterfelijkheid, die zij voor de mens neerzetten als zijn goddelijke culminatie.

Maar door de natuur van zijn geestesgesteldheid, door zijn inkijk in zichzelf en zijn uitkijk naar de wereld, door zijn oorspronkelijke beperking in beiden, door zintuig en lichaam voor het relatieve, het voor de hand liggende en het klaarblijkelijke, is de mens verplicht om stap voor stap te bewegen en eerst duister en onwetend in deze immense evolutionaire beweging. Het is niet mogelijk voor hem om eerst het zijn voor te stellen in de volledigheid van haar eenheid: zij presenteert zichzelf aan hem door diversiteit, en zijn zoektocht naar kennis wordt in beslag genomen door drie principiële categorieën, die voor hem al haar diversiteit opsommen, hijzelf, --- de mens of individuele ziel, --- God, en de Natuur. Het eerste is dat, waarvan hij alleen direct gewaar is in zijn normale onwetende wezen; hij ziet zichzelf, het individu, klaarblijkelijk gescheiden in zijn bestaan, toch altijd onscheidbaar van de rest van het wezen, dat streeft om voldoende te zijn, maar toch altijd onvoldoende is voor zichzelf, omdat het nooit gekend is om apart van de rest in bestaan te komen of te bestaan of te culmineren in zijn bestaan zonder hun hulp en onafhankelijk van het universele wezen en de universele natuur. Ten tweede is er dat, wat hij alleen indirect kent door zijn denkvermogen en lichamelijke zintuigen en zijn effect op hen, toch moet hij altijd streven om meer en meer volledig te weten: want hij ziet ook de rest van zijn wezen, waar hij zo dicht mee geïdentificeerd is en waar hij toch zo van gescheiden is, --- de kosmos, de wereld, de Natuur, andere individuele bestaansvormen, die hij waarneemt als altijd zoals zichzelf en toch altijd anders; want zij zijn hetzelfde in natuur zelfs als de plant en het dier en toch verschillend in natuur. Ieder lijkt zijn eigen weg te gaan, om een afgescheiden wezen te zijn, en toch wordt ieder gedwongen door dezelfde beweging en volgt in zijn eigen gradatie dezelfde uitgestrekte curve van evolutie als hijzelf. Tenslotte ziet hij of voorvoelt hij iets anders, dat hij helemaal niet kent, behalve nogal indirect; want hij kent het alleen door zichzelf en door dat, waar zijn wezen op richt, door de wereld en door dat, waar hij op lijkt te wijzen en wat hij ofwel duister probeert te bereiken en uitdrukken door zijn onvolmaakte beelden of tenminste hen fundeert zonder het te kennen op hun geheime relatie met die onzichtbare Werkelijkheid en occulte Oneindige.

Dit derde en onbekende, dit tertium quid, noemt hij God; en met dat woord bedoelt hij iets of iemand, die de Allerhoogste, het Goddelijke, de Oorzaak, het Al is, een van deze dingen of hen allen tegelijk, de vervolmaking of de totaliteit van alles, dat hier gedeeltelijk of onvolmaakt is, het absolute van al deze myriaden relativiteiten, het Onbekende door te leren van wie het werkelijke geheim van het gekende meer en meer begrijpelijk voor hem kan worden. De mens heeft geprobeerd al deze categorieën te ontkennen, --- hij heeft geprobeerd zijn eigen werkelijke bestaan te ontkennen, hij heeft geprobeerd het werkelijke bestaan van de kosmos te ontkennen, hij heeft geprobeerd het werkelijke bestaan van God te ontkennen. Maar achter al deze ontkenningen zien we dezelfde constante noodzaak van zijn poging tot kennis; want hij voelt de noodzaak om een eenheid te bereiken van deze drie termen, zelfs als het alleen gedaan kan worden door twee van hen te onderdrukken of hen op te laten gaan in de ander, die overgebleven is. Om dat te doen, affirmeert hij alleen zichzelf als oorzaak en de hele rest hoofdzakelijk als scheppingen van zijn denkvermogen, of hij affirmeert alleen de Natuur en de hele rest als niets anders dan fenomenen van Natuurenergie, of hij affirmeert alleen God, het Absolute, en de hele rest als niets meer dan illusies, die Dat werpt op zichzelf of op ons door een onverklaarbaar Maya. Geen van deze ontkenningen kan volledig bevredigen, geen lost het volledige probleem op of kan onweerlegbaar zijn of definitief, --- het minst van allen, degene, waarvoor zijn zintuigbestuurde intellect het meest vatbaar is, maar waarin hij nooit lang kan volharden; de ontkenning van God is een ontkenning van zijn ware zoektocht en zijn eigen allerhoogste Opperste. De tijdperken van naturalistisch atheïsme zijn altijd van korte duur geweest, omdat zij nooit de geheime kennis in de mens kunnen bevredigen: dat kan niet de uiteindelijke Veda zijn, omdat het niet overeenkomt met de Veda van binnen, waaraan alle mentale kennis werkt om naar buiten te brengen; van het moment, dat dit gebrek aan correspondentie gevoeld wordt, is een oplossing, hoe bekwaam het ook mag zijn en hoe logisch compleet, beoordeeld door de eeuwige Getuige in de mens en is tot ondergang verdoemd: het kan niet het laatste woord van Kennis zijn.

De mens, zoals hij is, is niet voldoende voor zichzelf, noch gescheiden, noch is hij de Eeuwige en het Al; daarom kan hij op zichzelf niet de uitleg van de kosmos zijn, waarvan zijn denkvermogen, leven en lichaam zo evident een oneindig klein detail zijn. Ook de zichtbare kosmos, die hij vindt, is niet voldoende op zichzelf, noch verklaart zij zichzelf zelfs door de ongeziene materiële krachten; want er is teveel, dat hij zowel in de wereld als in zichzelf vindt, die voorbij hen ligt en waarvan zij alleen het gezicht lijken te zijn, een opperhuid of zelfs een masker. Noch zijn intellect, noch zijn intuïties, noch zijn gevoel kennen zonder een Ene of een Eenheid zijn, met wie of met wat deze wereldkrachten en zijzelf in een of andere relatie staan, die hen ondersteunt en hen hun betekenis geeft. Hij voelt, dat er een Oneindige moet zijn, die deze eindigen behoudt, die in, achter en om de hele zichtbare kosmos is, die de harmonie baseert en de wederzijdse relatie en de essentiële eenheid van veelvoudige dingen. Zijn denken heeft een Absolute nodig, waar deze ontelbare en eindige relativiteiten van afhangen voor hun bestaan, een ultieme Waarheid van dingen, een creërend Vermogen of Kracht of een Wezen, dat al deze ontelbare wezens in het universum voortbrengt of ophoudt. Laat hij hem noemen, wat hij wil, hij moet een Allerhoogste, een Goddelijke, een Oorzaak, een Oneindig en Eeuwig, een Permanente, een Vervolmaking bereiken, waar alles naar neigt en streeft, of een Al, waarmee alles eeuwigdurend en onzichtbaar gelijk mee staat en waarzonder zij niet zouden kunnen zijn.

Toch kan hij dit Absolute niet werkelijk op zichzelf affirmeren en met de uitsluiting van de twee andere categorieën; want dan heeft hij alleen een hevige sprong gemaakt weg van het probleem, dat hij hier moet oplossen, en hij zelf en de kosmos blijven een onverklaarbare mystificatie of een doelloos mysterie. Een zeker deel van zijn intellect en zijn verlangen naar de rest kan gesust worden door een zodanige oplossing, juist zoals zijn fysieke intelligentie gemakkelijk bevredigd wordt door een ontkenning van het Hiernamaals en een verafgoding van de materiële Natuur; maar zijn hart, zijn wil, de sterkste en meest intense delen van zijn wezen blijven achter zonder betekenis, leeg van doeleinde of rechtvaardiging, of worden hoofdzakelijk een lukrake zottigheid, die zichzelf agiteren, zoals een vergeefse en rusteloze schaduw tegen de eeuwige rust van het zuivere Bestaan of tussen de eeuwige onbewustheid van het universum. Wat de kosmos betreft, blijft het daar in het eigenaardige karakter van een zorgvuldig geconstrueerde leugen van het Oneindige, een monsterachtige agressieve en toch werkelijk niet bestaande anomalie, een pijnlijke en miserabele paradox met valse vertoningen van verwondering en schoonheid en heerlijkheid. Of anders is het een enorm spel van blinde, georganiseerde Energie zonder betekenis en zijn eigen wezen een tijdelijke geringe anomalie, die niet begrijpbaar gebeurt in die zinloze uitgestrektheid. Op die manier ligt er geen bevredigende vervulling voor het bewustzijn, de energie, die zich gemanifesteerd heeft in de wereld en in de mens: het denkvermogen moet iets vinden, dat alles samenbindt, iets, waardoor de Natuur vervuld wordt in de mens en de mens in de Natuur en beiden vinden zichzelf in God, omdat het Goddelijke uiteindelijk zelfgeopenbaard is zowel in mens als in Natuur.

Een acceptatie, een perceptie van de eenheid van deze drie categorieën is essentieel voor de Kennis; naar hun eenheid zowel als naar hun integraliteit opent het groeiende zelfbewustzijn van het individu en naar wat zij moeten bereiken, wanneer zij van zichzelf en volledig bevredigd moet worden. Want zonder de realisatie van eenheid kan de Kennis van geen van de drie volledig zijn; hun eenheid is voor ieder de conditie van zijn eigen integraliteit. Weer door ieder in zijn volledigheid te kennen, ontmoeten alle drie elkaar in ons bewustzijn en worden een; in een totale kennis wordt alle weten een en ondeelbaar. Anders zouden we alleen door divisie en weigering van twee van hen van de derde een of andere soort eenheid kunnen verkrijgen. De mens moet daarom zijn kennis van zichzelf moeten vergroten, zijn kennis van de wereld en zijn kennis van God, totdat hij in hun totaliteit gewaar wordt van hun wederzijdse verblijf en eenheid. Want, zolang hij hem alleen gedeeltelijk kent, zal er een onvolledigheid zijn, die resulteert in een verdeling en zolang hij hen niet gerealiseerd heeft in een verzoenende eenheid, zal hij niet hun totale eenheid gevonden hebben of de fundamentele betekenissen van het bestaan.

Dit is niet om te zeggen, dat de Allerhoogste niet zelfbestaand is en zelfvoldoende; God bestaat in Zichzelf en niet krachtens de kosmos of de mens, terwijl de mens en de kosmos bestaan krachtens God en niet in zichzelf, behalve zover als hun wezen een is met het wezen van God. Maar zij zijn nog een manifestatie van het vermogen van God en zelfs in Zijn eeuwige bestaan moet hun spirituele werkelijkheid op de een of andere manier aanwezig of inbegrepen, omdat er anders geen mogelijkheid zou zijn voor hun manifestatie of, gemanifesteerd, zouden zij geen betekenis hebben. Wat hier verschijnt als mens is een individueel wezen van het Goddelijke; het Goddelijke, uitgebreid in veelvoudigheid, is het Zelf van alle individuele bestaansvormen.[16] Bovendien bereikt de mens door kennis van het zelf en de wereld de kennis van God en hij kan het niet op een andere manier verkrijgen. Niet door weigering van de manifestatie van God, maar door weigering van zijn eigen onwetendheid erover en de resultaten van zijn onwetendheid kan hij het beste het geheel van zijn wezen en bewustzijn en energie en vreugde van zijn verhogen naar en offeren aan het Goddelijke Bestaan. Hij kan dat door zichzelf doen, een manifestatie, of hij kan het door het universum doen, een andere manifestatie. Wanneer hij alleen door zichzelf arriveert, is het mogelijk voor hem om zich onder te dompelen in een individuele onderdompeling of absorptie in het Ondefinieerbare en het universum te verliezen. Wanneer hij alleen door het universum arriveert, kan hij zijn individualiteit laten zinken ofwel in de onpersoonlijkheid van het universele wezen of in een dynamisch zelf van de universele Bewustzijn-Kracht; hij gaat op in het universele zelf of hij wordt een onpersoonlijk kanaal van de kosmische Energie. Wanneer hij arriveert door de gelijke integraliteit van beiden en door hen en voorbij hen beslag legt op alle aspecten van het Goddelijke, gaat hij beiden te boven en vervult hen in dat te boven gaan: hij bezit het Goddelijke in zijn wezen, net zoals hij omgeven, doordrongen, ingenomen is door en in bezit is van het Goddelijke Wezen, Bewustzijn, Licht, Vermogen, Heerlijkheid, Kennis; hij bezit God in zichzelf en God in het Universum. De Al-Kennis rechtvaardigt voor hem zijn schepping van zichzelf en rechtvaardigt door hem vervolmaakt zijn schepping van de wereld, die hij gemaakt heeft. Dit alles wordt volkomen werkelijk en effectief door een opstijging naar een supramentale en allerhoogste supernatuur en de afdaling van haar vermogens naar de manifestatie; maar zelfs, terwijl die voltooiing nog moeilijk is en op afstand, kan de ware kennis subjectief werkelijk gemaakt worden door een spirituele reflectie of ontvangst in de denkvermogen- leven-lichaam Natuur.

Maar deze spirituele waarheid en waar doel van zijn wezen worden niet toegestaan om te verschijnen tot laat in zijn reis: want de vroege voorbereidende business van de mens in de evolutionaire stappen van de Natuur is bevestigen, onderscheid maken en rijk, vast en krachtig en volledig zijn eigen individualiteit bezitten. Als een consequentie moet hij in het begin zichzelf principieel in bezit nemen met zijn eigen ego. In deze egoïstische fase van zijn evolutie zijn de wereld en anderen minder belangrijk dan hij voor zichzelf, zijn inderdaad alleen belangrijk als hulpmiddelen en gebeurtenissen voor zijn zelfaffirmatie. Ook God is in deze fase minder belangrijk voor hem dan hij is voor zichzelf en daarom worden in vroegere formaties, op de lagere niveaus van religieuze ontwikkeling, God of goden behandeld alsof zij voor de mens bestaan, als allerhoogste instrumenten voor de bevrediging van zijn verlangens, zijn helpers in zijn taak om de wereld, waarin hij leeft, te krijgen om zijn behoeften en wensen en ambities te bevredigen. Deze primaire egoïstische ontwikkeling met al zijn zonden en geweldadigheden en wreedheden moet in geen geval beschouwd worden, op haar juiste plaats, als een kwaad of een fout van de Natuur; het is noodzakelijk voor het eerste werk van de mens, het vinden van zijn eigen individualiteit en zijn volmaakte losmaking van het lagere onderbewuste, waarin het individu overmeesterd wordt door de massa bewustzijn van de wereld en volledig onderworpen aan de mechanische werkingen van de Natuur. De mens, het individu, moet zijn persoonlijkheid tegen de Natuur affirmeren, onderscheiden, zelf krachtig zijn, al zijn menselijke capaciteiten van kracht en kennis en genieting ontwikkelen, zo dat hij hen naar haar en naar de wereld kan richten met meer en meer meesterschap en kracht; zijn zelfonderscheidende egoïsme is aan hem gegeven als een middel voor dit primaire doeleinde. Totdat hij zo zijn individualiteit ontwikkeld heeft, zijn persoonlijkheid, zijn gescheiden capaciteit, kan hij niet geschikt zijn voor het grotere werk voor hem of met succes zijn faculteiten richten naar hogere, grotere en meer goddelijke einden. Hij moet zichzelf affirmeren in de Onwetendheid, voor hij zichzelf kan vervolmaken in de Kennis.

Want de initiatie van de evolutionaire verschijning uit het Onbewuste werkt uit door twee krachten, een geheim kosmisch bewustzijn en een individueel bewustzijn, dat manifest is aan de oppervlakte. Het geheime kosmische bewustzijn blijft geheim en subliminaal voor het oppervlakte individu; zij organiseert zichzelf aan de oppervlakte door de creatie van gescheiden objecten en wezens. Maar terwijl zij het gescheiden object en het lichaam en denkvermogen en het leven organiseert van het individuele wezen, creëert zij ook collectieve vermogens van bewustzijn, die grote subjectieve formaties zijn van de kosmische Natuur; maar zij levert voor hen geen georganiseerd denkvermogen en lichaam, zij baseert ze op de groep individuen, ontwikkelt voor hen een groepsdenkvermogen, een veranderend, maar toch continu groep lichaam. Hieruit volgt, dat alleen wanneer de individuen meer en meer bewust worden, het groepswezen ook meer en meer bewust kan worden; de groei van het individu is het onmisbare middel voor de innerlijke groei als onderscheiden van de uiterlijke kracht en expansie van het collectieve wezen. Dit is inderdaad de duale importantie van het individu, dat door hem de kosmische geest zijn collectieve eenheden organiseert en hen zelfexpressief maakt en progressief en door hem de Natuur rijst van Onbewustheid naar het Superbewuste en haar verheft om het Transcendente te ontmoeten. In de massa is het collectieve bewustzijn dichtbij het Onbewuste; zij heeft een onderbewuste, een duistere en stomme beweging, die het individu nodig heeft om hem uit te drukken, om hem naar het licht te brengen, hem te organiseren en hem effectief te maken. Het massa bewustzijn op zichzelf beweegt door een vage, halfgevormde of ongevormde subliminale en gewoonlijk onderbewuste impuls om te rijzen naar de oppervlakte; zij is vatbaar voor een blinde of halfziende unanimiteit, die het individu onderdrukt in de algemene beweging: wanneer zij denkt, is het door het motto, de slogan, het wachtwoord, het algemene ruwe of gevormde idee, de traditionele, de geaccepteerde gewoonlijke notie; zij handelt, wanneer niet door instinct of door impuls, dan door de regel van troep, de kuddementaliteit, de type wet. Dit massabewustzijn, leven, deze actie, kunnen extraordinair effectief zijn, als zij een individu kan vinden of enkele krachtige individuen om haar te belichamen, uit te drukken, leiden, organiseren; haar plotselinge menigtebewegingen kunnen ook onweerstaanbaar zijn op het moment zoals de beweging van een lawine of de vaart van een storm. De onderdrukking of totale onderwerping van het individu in het massabewustzijn kan een grote praktische efficiëntie geven aan een natie of een gemeenschap als het subliminale collectieve wezen een bindende traditie kan bouwen of een groep kan vinden, een klasse, een hoofd om haar geest en richting te belichamen; de sterkte van krachtige militaire staten, van gemeenschappen met een strakke en strenge cultuur, die rigide opgelegd worden aan haar individuen, het succes van de grote wereldveroveraars hadden achter zich dit geheim van de Natuur. Maar dit is een efficiëntie van het uiterlijke leven, en dat leven is niet de hoogste of laatste term van ons wezen. Er is een denkvermogen in ons, er is een ziel en geest, en ons leven heeft geen ware waarde als zij niet in zich een groeiend bewustzijn heeft, een ontwikkelend denkvermogen, en als het leven en het denkvermogen geen uitdrukking zijn, geen instrument, geen middel van bevrijding en vervulling voor de ziel, de inwonende Geest.

Maar de voortgang van het denkvermogen, de groei van de ziel, zelfs van het denkvermogen en ziel van de collectiviteit hangt af van het individu, van zijn voldoende vrijheid en onafhankelijkheid, van zijn gescheiden vermogen om uit te drukken en in het zijn te brengen, wat nog niet uitgedrukt is in de massa, nog onontwikkeld uit het onderbewustzijn of nog niet naar buiten gebracht van binnenuit of naar beneden gebracht uit het Superbewustzijn. De collectiviteit is een massa, een veld van formatie; het individu is de voorspeller van waarheid, de vormmaker, de schepper. In de massa verliest het individu zijn innerlijke richting en wordt een cel van het massalichaam, dat bewogen wordt door de collectieve wil of idee of de massa-impuls. Hij moet apart staan, zijn gescheiden werkelijkheid affirmeren in het geheel, zijn eigen denkvermogen, dat tevoorschijn komt uit de algemene geestesgesteldheid, zijn eigen leven, dat zichzelf onderscheidt in de algemene levensuniformiteit, zelf als zijn lichaam iets unieks ontwikkeld heeft en herkenbaars in de algemene lichamelijkheid. Hij moet zelfs aan het eind zich in zichzelf terugtrekken om zichzelf te vinden, en alleen, wanneer hij zichzelf gevonden heeft, kan hij spiritueel een worden met allen; wanneer hij probeert om die eenheid te bereiken in het denkvermogen, in het vitale, in het fysieke en nog geen voldoende sterke individualiteit bereikt heeft, kan hij overmeesterd worden door het massabewustzijn en zijn zielvervulling verliezen, zijn denkvermogenvervulling, zijn levensvervulling, alleen een cel van het massalichaam worden. Het collectieve wezen kan dan sterk en dominant worden, maar zij zal waarschijnlijk haar plooibaarheid verliezen, haar evolutionaire beweging: de grote evolutionaire perioden van de mensheid hebben plaatsgevonden in gemeenschappen, waar het individu actief, mentaal, vitaal of spiritueel levend werd. Om deze reden vond de Natuur het ego uit, dat het individu zichzelf los zou maken van het onbewustzijn of onderbewustzijn van de massa en een onafhankelijk levend denkvermogen, levensvermogen, ziel, geest worden, terwijl hij zichzelf coördineert met de wereld om hem heen, maar niet erin verdronken en gescheiden niet bestaand en niet effectief. Want het individu is inderdaad deel van het kosmische wezen, maar hij is ook iets meer, hij is een ziel, die neergedaald is uit de Transcendentie. Dit kan hij niet ineens manifesteren, omdat hij te dicht bij het kosmische Onbewuste is, niet dicht genoeg bij het oorspronkelijke Superbewustzijn; hij moet zichzelf vinden als het mentale en vitale ego voor hij zichzelf kan vinden als de ziel of de geest.

Toch is het vinden van zijn egoïstische individualiteit niet zichzelf kennen; het ware spirituele individu is niet het denkvermogen ego, het levensego, het lichaamsego: deze eerste beweging is overheersend een werk van wil, van vermogen, van egoïstische zelfbewerkstelliging en alleen secundair van kennis. Daarom moet er een tijd komen, dat een mens onder de duistere oppervlakte van zijn egoïstische wezen moet kijken en moet proberen zichzelf te kennen; hij moet zich ten doel stellen om de werkelijke mens te vinden: zonder dat zou hij stilstaan bij de primaire educatie van de Natuur en nooit naar haar diepere en grotere leringen gaan; hoe groot ook zijn praktische kennis en efficiëntie is, hij zou alleen een beetje hoger zijn dan de dieren. Eerst moet hij zijn ogen richten op zijn eigen psychologie en haar natuurlijke elementen onderscheiden, --- het ego, het denkvermogen en zijn instrumenten, leven, lichaam, --- totdat hij ontdekt, dat zijn hele bestaan in de behoefte staat van een andere uitleg dan de werking van de natuurlijke elementen en van een doel voor zijn activiteiten, dat anders is dan een egoïstische zelfaffirmatie en bevrediging. Hij kan het zoeken in de Natuur en de mensheid en zo op zijn weg starten naar de ontdekking van zijn eenheid met de rest van de wereld: hij kan het zoeken in de supernatuur, in God, en zo starten op zijn weg naar de ontdekking van zijn eenheid met het Goddelijke. In de praktijk probeert hij beide paden en, voortdurend weifelend, zoekt hij voortdurend om zichzelf te fixeren in de opeenvolgende oplossingen, die het best in overeenstemming zouden kunnen zijn met de verscheidene partiële ontdekkingen, die hij gemaakt heeft in deze dubbele lijn van zoeken en vinden.

Maar door alles probeert hij in dit stadium zichzelf hardnekkig te ontdekken, te kennen, te vervullen; zijn kennis van de Natuur, zijn kennis van God zijn alleen hulpmiddelen naar zelfkennis, naar de perfectie van zijn wezen, naar de verkrijging van het allerhoogste object van zijn individuele zelfbestaan. Gericht op de Natuur en de kosmos kan hij op zich het beeld aannemen van zelfkennis, zelfbeheersing, --- in het mentale en vitale besef, – en meesterschap over de wereld, waarin we onszelf vinden: gericht op God kan hij ook dit beeld aannemen in een hoger spiritueel besef van de wereld en het zelf of hij kan die andere aannemen, die zo familiair en beslissend is voor het religieuze denkvermogen, het zoeken naar een individuele verlossing, of in hemelen voorbij of door een gescheiden onderdompeling in een allerhoogst Zelf of een allerhoogst Niet-Zelf, --- schoonheid of Nirvana. Overal echter is het het individu, dat individuele zelfkennis zoekt en het doel van zijn gescheiden bestaan, met alle rest, zelfs altruïsme en de liefde voor en dienst van de mensheid, zelfwegcijfering of zelfvernietiging, erin geworpen --- met welke subtiele vermommingen dan ook --- als hulpmiddelen en middelen naar die grote vooringenomenheid van zijn gerealiseerde individualiteit. Dit kan alleen een uitgebreid egoïsme lijken, en het gescheiden ego zou dan de waarheid zijn van het wezen van de mens, dat hardnekkig in hem is tot het eind of tenminste tot hij ervan bevrijd is door zijn zelfvernietiging in de kenmerkloze eeuwigheid van het Oneindige. Maar er is een dieper geheim erachter, dat zijn individualiteit rechtvaardigt en zijn eis, het geheim van het spirituele en eeuwige individu, de Purusha.

Door de spirituele Persoon, het Goddelijke in het individu, moet perfectie of bevrijding --- zaligmaking, zoals het genoemd wordt in het Westen --- individueel zijn en niet collectief; want welke perfectie van de collectiviteit ook gezocht moet worden, kan alleen komen door perfectie van de individu’s, die haar samenstellen. Omdat het individu Dat is, is zichzelf vinden zijn grote noodzaak. In zijn volledige overgave en zelfgave aan de Allerhoogste is hij het, die zijn volmaakte zelfvinding vindt in een volmaakte zelfopoffering. In de opheffing van het mentale, vitale, fysieke ego, zelfs van het spirituele ego, heeft het vormloze en grenzeloze Individu de vrede en vreugde van zijn ontsnapping naar zijn eigen oneindigheid. In de ervaring, dat hij niets is en niemand, of alles en iedereen, of de Ene, die voorbij alles is en absoluut, is het de Brahman in het individu, die deze verbazingwekkende samensmelting bewerkstelligt of deze prachtige vereniging, Yoga, van zijn eeuwige eenheid van zijn met zijn uitgestrekte allesomvattende of allerhoogste alles transcenderende eenheid van eeuwig bestaan. Voorbij het ego gaan is imperatief, maar men kan niet voorbij het zelf gaan --- behalve door het allerhoogst, universeel te vinden. Want het zelf is niet het ego; hij is een met het Al en de Ene en door hem te vinden, ontdekken we het Al en het Ene in onszelf: de tegenstelling, de scheiding verdwijnt, maar het zelf, de spirituele werkelijkheid blijft, verenigd met de Ene en het Al door die bevrijdende verdwijning.

Deze hogere zelfkennis begint daarom zo gauw als de mens voorbij zijn vooringenomenheid gekomen is met de relatie van de Natuur en God met zijn oppervlakkige wezen, zijn meest klaarblijkelijke zelf. Een stap is om te weten, dat dit leven niet alles is, om te komen bij de conceptie van zijn eigen tijdelijke eeuwigheid, te realiseren, concreet gewaar te worden van die subjectieve hardnekkigheid, die de onsterfelijkheid van de ziel wordt genoemd. Wanneer hij weet, dat er toestanden zijn voorbij het materiële en de levens achter en voor hem, in ieder geval een voorbestaan en een opvolgend bestaan, is hij op weg om af te komen van zijn tijdelijke onwetendheid door zichzelf te vergroten buiten de onmiddellijke momenten van de Tijd naar het bezit van zijn eigen eeuwigheid. En andere stap voorwaarts is leren dat deze oppervlakte wakende toestand alleen een klein deel van zijn wezen is, beginnen om de kloof te pijlen van het Onbewuste en de diepten van het onderbewuste en het subliminale en de hoogten te schalen van het superbewuste; zo begint hij met de verwijdering van zijn psychologische zelfonwetendheid. Een derde stap is uitvinden, dat er iets anders in hem is dan zijn instrumentele denkvermogen, leven en lichaam, niet alleen een onsterfelijke altijd ontwikkelende individuele ziel, die zijn natuur ondersteund, maar een eeuwig onveranderbaar zelf en geest, en leren wat de categorieën zijn van zijn spirituele wezen, totdat hij ontdekt, dat alles in hem een uitdrukking van de geest is en de link onderscheidt tussen zijn lagere en hogere bestaan; zo maakt hij zich op om zijn constitutionele zelfonwetendheid te verwijderen. Terwijl hij het zelf en de geest ontdekt, ontdekt hij God; hij ondervindt, dat er een Zelf is voorbij het tijdelijke: hij komt tot de visie van dat Zelf in het kosmische bewustzijn als de goddelijke Werkelijkheid achter de Natuur en deze wereld van wezens; zijn denkvermogen opent voor het denken of het besef van het Absolute, waarvan het zelf en het individu en de kosmos zovele gezichten zijn; de kosmische, de egoïstische, de oorspronkelijke onwetendheid beginnen hun rigiditeit te verliezen van hun greep op hem. In zijn poging om zijn bestaan te gieten in de vorm van deze vergrotende zelfkennis worden zijn hele visie op en motief van leven, denken en actie progressief veranderd en getransformeerd; zijn praktische onwetendheid van zichzelf, zijn natuur en zijn object van bestaan neemt af: hij heeft zijn stap gezet op het pad, dat uit de valsheid en het lijden leidt van een beperkt en gedeeltelijk naar een volmaakt bezit en genieting van een waar en volledig bestaan.

In de loop van deze vooruitgang ontdekt hij stap voor stap de eenheid van de drie categorieën, waarmee hij begonnen is. Want eerst vindt hij, dat hij in zijn gemanifesteerde wezen een is met de kosmos en de Natuur; denkvermogen, leven en lichaam, de ziel in de opeenvolging van de Tijd, het bewuste, het onderbewuste en het superbewuste, --- deze in hun verscheidene relaties en het resultaat van hun relaties zijn de kosmos en zijn de Natuur. Maar hij vindt ook, dat in alles, dat achter hen staat of waarop zij gebaseerd zijn, hij een is met God; want het Absolute, de Geest, het ruimteloze en tijdloze Zelf, het Zelf, dat manifest is in de kosmos en Heer van de natuur, --- dit alles bedoelen we met God, en in dit alles gaat zijn eigen wezen terug naar God en leidt er van af; hij is het Absolute, het Zelf, de Geest, die zelfgeprojecteerd is in een veelvoudigheid van zichzelf in de kosmos en gesluierd in de Natuur. In beide van deze realisaties vindt hij zijn eenheid met alle andere zielen en wezens, --- relatief in de Natuur, omdat hij een is met hen in het denkvermogen, vitaliteit, materie, ziel, ieder kosmisch principe en resultaat, echter gevarieerd in energie en handeling van energie, rangschikking van principe en rangschikking van resultaat, maar absoluut in God, omdat het ene Absolute, het ene Zelf, de ene Geest altijd het Zelf is van allen en de oorsprong, eigenaar en genieter van hun veelvoudige diversiteiten. De eenheid van God en de Natuur kan niet falen om zich voor hem te manifesteren: want hij vindt aan het eind, dat het Absolute al deze relativiteiten is; hij ziet, dat het de Geest is, waarvan elk ander principe een manifestatie is; hij ontdekt, dat het Zelf al deze wordingen is geworden; hij voelt, dat de Shakti of het Vermogen van het wezen en bewustzijn van de Heer van alle wezens de Natuur is en handelt in de kosmos. Zo bereiken we in de voortgang van onze zelfkennis dat, waarvan door de ontdekking ervan alles gekend is als een met ons zelf en door het bezit waarvan alles eigendom is en genoten in ons eigen zelfbestaan.

Op gelijke wijze moet, krachtens deze eenheid, de kennis van het universum het denkvermogen van de mens leiden naar dezelfde grote openbaring. Want hij kan de Natuur niet kennen als Materie en Kracht en Leven zonder gedreven te worden om de relatie te onderzoeken van mentaal bewustzijn met deze principes en als hij eenmaal de werkelijke natuur van het denkvermogen kent, moet hij onvermijdelijk voorbij iedere oppervlakteverschijning gaan. Hij moet de wil en intelligentie ontdekken, die heimelijk aanwezig zijn in de werkingen van de Kracht, die aan het werk is in materiële en vitale fenomenen; hij moet het waarnemen als een in het wakende bewustzijn, het onderbewuste en het superbewuste: hij moet de ziel vinden in het lichaam van het materiële universum. Terwijl hij de Natuur najaagt door deze categorieën, waarin hij zijn eenheid herkent met de rest van de kosmos, vindt hij een Supernatuur achter alles, dat klaarblijkelijk is, een allerhoogst vermogen van de Geest in de Tijd en voorbij de Tijd, in de Ruimte en voorbij de Ruimte, een bewust Vermogen van het Zelf, dat door haar alle wordingen wordt, van het Absolute, die door haar alle relativiteiten manifesteert. Hij kent haar, met andere woorden, niet alleen als materiële Energie, Levenskracht, Denkvermogenenergie, de vele gezichten van de Natuur, maar als het vermogen van Kenniswil van de Goddelijke Heer van het wezen, de Bewustzijnskracht van het zelfbestaande Eeuwige en Oneindige.

De zoektocht van de mens naar God, die aan het eind de meest vurige en boeiende wordt van al zijn zoektochten, begint met zijn eerste vage ondervragingen van de Natuur en een besef van iets ongeziens, zowel in zichzelf als in haar. Zelfs als, zoals de moderne Wetenschap volhoudt, de religie begonnen is bij animisme, geestaanbidding, duivelaanbidding en de vergoddelijking van natuurlijke krachten, belichamen deze eerste vormen in primitieve beelden alleen een gesluierde intuïtie in het onderbewuste, een duister en onwetend gevoel van verborgen invloeden en onberekenbare krachten, of een vaag besef van het wezen, wil, intelligentie in wat voor ons onbewust lijkt, van het onzichtbare achter het zichtbare, van de heimelijk bewuste geest in dingen, die zichzelf verdeelt in iedere werking van energie. De duisternis en primitieve ontoereikendheid van de eerste percepties doen geen afbreuk aan de waarde of de waarheid van deze grote zoektocht van het menselijke hart en denkvermogen, omdat al onze onderzoeken, --- de Wetenschap zelf inbegrepen --- moeten beginnen bij een duistere en onwetende perceptie van verborgen werkelijkheden en voortgaan naar de meer en meer lichtende visie van de Waarheid, die eerst gemaskerd naar ons toekomt, bekleed, gesluierd door de nevelen van de Onwetendheid. Antropomorfisme is een verbeelde erkenning van de waarheid, dat de mens is wat hij is, omdat God is wat Hij is en dat er een ziel en lichaam is van dingen, de mensheid zelfs in haar onvolledigheid de meest complete manifestatie, die hier bereikt is en goddelijkheid de vervolmaking van wat in de mens onvolmaakt is. Dat ziet hij zelf overal en aanbidt dat, omdat God ook waar is; maar ook hier heeft hij verwarrend de grijpende hand gelegd van de Onwetendheid op een waarheid --- dat zijn wezen en het Wezen een zijn, dat dit een gedeeltelijke reflectie van Dat is, en dat vinden van zijn grotere Zelf overal God vinden is en naderbij de Werkelijkheid in dingen komen, de Werkelijkheid van al het bestaan.

Een eenheid achter diversiteit en disharmonie is het geheim van de variëteit van menselijke religies en filosofieën; want zij allen bereiken een of ander beeld of zijaanwijzing, raken een of ander deel aan van de ene Waarheid of stellen een van haar myriaden aspecten voor. Of zij nu de materiële wereld vaag zien als het lichaam van het Goddelijke of het leven als een grote pulsatie van de adem van het Goddelijke Bestaan, of alle dingen als gedachten van het kosmische Denkvermogen, of zich realiseren, dat er een Geest is, die groter is dan deze dingen, hun subtielere en toch prachtigere bron en schepper, --- of zij nu God alleen vinden in het Onbewuste of als de ene Bewuste in onbewuste dingen of als een onuitspreekbaar superbewust Bestaan om te bereiken, wie we achter ons aardse wezen moeten laten en het denkvermogen, leven en lichaam vernietigen of, door te boven komen van de verdeling, zien dat Hij al deze tegelijk is en onbevreesd de grote consequenties aanvaarden van die visie, --- of zij Hem nu aanbidden met universaliteit als het kosmische wezen of Hem beperken en zichzelf, als de Positivist, alleen in de mensheid of, aan de andere kant, weggevoerd door de visie van het tijdloze en ruimteloze Onuitspreekbare, Hem weigeren in de Natuur en de Kosmos, --- of zij Hem nu aanbidden in verscheidene vreemde of prachtige of vergrote vormen van het menselijke ego of voor Zijn volmaakte eigendom van de kwaliteiten, waarnaar de mens streeft, zijn Goddelijkheid, die aan hen geopenbaard wordt als een allerhoogst Vermogen, Liefde, Schoonheid, Waarheid, Rechtvaardigheid, Wijsheid, --- of zij Hem nu waarnemen als de Heer van de Natuur, Vader en Schepper, of als de Natuur zelf en de universele Moeder, Hem najagen als de Geliefde en aantrekker van zielen of Hem dienen als de verborgen Meester van alle werken, neerbuigen voor de ene God of de veelvoudige Godheid, de ene goddelijke Mens of het ene Goddelijke in alle mensen, of uitgebreider, de Ene ontdekken, wiens aanwezigheid ons in staat stelt om verenigd te worden in bewustzijn of in werken of in leven met alle wezens, verenigd met alle dingen in Tijd en Ruimte, verenigd met de Natuur en haar invloeden en zelfs haar onbezielde krachten, --- de waarheid erachter moet altijd hetzelfde zijn, omdat alles de ene Goddelijke Oneindigheid is, die allen zoeken. Omdat alles die Ene is, moet er deze eindeloze variëteit zijn in de menselijke benadering naar zijn eigendom; het was noodzakelijk, dat de mens God zo gevarieerd zou vinden om Hem zo volledig te komen kennen. Maar wanneer kennis zijn hoogste aspecten bereikt, is het mogelijk om zijn grootste eenheid te bereiken. Het hoogste en wijdste zien is het wijste; want dan is alle kennis verenigd in zijn ene begrijpelijke betekenis. Alle religies worden gezien als benaderingen van een enkele Waarheid, alle filosofieën als divergerende inzichten, die verschillende kanten bekijken van een enkele Werkelijkheid, alle Wetenschappen ontmoeten zich samen in een allerhoogste Wetenschap. Want, wat al onze denkvermogenkennis en zintuigkennis en suprazintuiglijke visie zoekt, wordt het meest integraal gevonden in de eenheid van God en mens en de Natuur en dat alles is in de Natuur.

De Brahman, het Absolute is de Geest, het tijdloze Zelf, het Zelf, dat de Tijd beziet, de Heer van de Natuur, schepper en continent van de kosmos en immanent in alle bestaansvormen, de Ziel, waarvan alle zielen afkomen en waartoe zij zijn aangetrokken --- dat is de waarheid van het Wezen, zoals de hoogste Godconceptie van de mens het ziet. Hetzelfde Absolute, dat geopenbaard is in alle relativiteiten, de Geest, die Zichzelf belichaamd in het kosmische Denkvermogen en Leven en Materie en van wie de Natuur het zelf van energie is, zodat alles, wat zij lijkt te scheppen, het Zelf is en de Geest, die gevarieerd gemanifesteerd zijn in Zijn eigen wezen aan Zijn eigen bewuste kracht voor de heerlijkheid van Zijn gevarieerde bestaan, --- dit is de waarheid van het wezen, waarnaar de kennis van de Natuur van de mens en de kosmos hem leidt en die hij zal bereiken, wanneer zijn Natuurkennis zichzelf verenigt met zijn Godkennis. Deze waarheid van het Absolute is de rechtvaardiging van de cycli van de wereld; het is niet hun ontkenning. Het Zelf-Wezen is al deze wordingen geworden; het Zelf is de eeuwige eenheid van al deze bestaansvormen, --- ik ben Hem. De kosmische energie is niets anders dan de bewuste kracht van dat Zelfbestaande: door die energie neemt Het door de universele natuur ontelbare vormen aan van zichzelf; door zijn goddelijke natuur kan het, terwijl hij het universele omhelst, maar er transcendent voor is, in hen het volledige eigendom bereiken van zijn volledige bestaan, wanneer zijn aanwezigheid en vermogen gevoeld worden in een, in allen en in de relaties van een met allen; --- dit is de waarheid van het wezen, waarnaar de volledige kennis van de mens van zichzelf in God en in de Natuur opstijgt en verwijdt. Een drie-enige kennis, de volledige kennis van God, de volledige kennis van zichzelf, de volledige kennis van de Natuur, geeft hem zijn hoge doel; het kent een uitgestrekt en volledig besef toe aan het werk en de inspanning van de mensheid. De bewuste eenheid van de drie, God, de Ziel en de Natuur, in zijn eigen bewustzijn is de zekere fundatie van zijn perfectie en zijn realisatie van alle harmonieën: dit zal zijn hoogste en wijdste status zijn, zijn status van een goddelijk bewustzijn en een goddelijk leven en haar initiatie het startpunt voor zijn volledige evolutie van zijn zelfkennis, wereldkennis, Godkennis.

HOOFDSTUK XVIII

Het Evolutionaire Proces --- Opstijging en Integratie.

Terwijl hij klimt van piek naar piek, . . . maakt Indra hem bewust van dat doel van zijn beweging.

Rig Veda[17]

Als een zoon van de Twee Moeders, verkrijgt hij koningschap in zijn ontdekkingen van kennis, hij beweegt op het toppunt, hij verblijft in zijn hoge fundatie.

Rig Veda[18]

Ik ben omhoog gegaan van de aarde naar de middenwereld, ik ben omhooggegaan van de middenwereld naar de hemel, van het niveau van het firmament van de hemel ben ik gegaan naar de Zonwereld, het Licht. [19]

Yajur Veda[20]

HET IS nu mogelijk en noodzakelijk, omdat we een voldoende helder idee gevormd hebben van de betekenis van de evolutionaire manifestatie in de aardenatuur en de laatste draai, die zij neemt of voorbestemd is om te nemen, om een meer begrijpende aandacht te richten op de principes van het proces, waarmee zij is gearriveerd op haar huidige niveau en waardoor, vermoedelijk, met welke modificaties ook, haar uiteindelijke ontwikkeling, haar overgang van onze nog dominante mentale onwetendheid naar een supramentaal bewustzijn en een integrale kennis, bestuurd zal worden en effectief gemaakt. Want we vinden, dat de kosmische natuur constant is in haar algemene wet van actie, omdat dat afhangt van een Waarheid van dingen, die niet variabel is in principe, ofschoon in detail van toepassing overvloedig variabel. Al aan het begin kunnen we gemakkelijk zien, dat, omdat dit een evolutie is uit een materiële Onbewustheid naar een spiritueel bewustzijn, een evolutionaire zelfbouw van de Geest op een basis van Materie, er in het proces een ontwikkeling van een drievoudig karakter moet zijn. Een evolutie van vormen van Materie, meer en meer subtiel, en ingewikkeld georganiseerd, om zo de actie toe te laten van een groeiend, een meer en meer complexe en subtiele en bekwame organisatie van bewustzijn, is de onmisbare fysieke fundatie. Een opwaartse evolutionaire voortgang van het bewustzijn zelf van graad naar een hogere graad, een opstijging, is de evidente spiraalvormige lijn of verschijnende curve, die, op deze fundatie, de evolutie moet beschrijven. Een opname van wat alreeds ontwikkeld is in iedere hogere graad, wanneer hij bereikt is en een transformatie, die meer of minder volledig is om zo een volledige veranderde werking toe te laten van het hele wezen en de natuur, een integratie, moet ook deel van het proces zijn, als de evolutie effectief moet zijn.

Het einde van dit drievoudige proces moet een radicale verandering zijn van de actie van de Onwetendheid in een actie van Kennis, van onze basis van onze onbewustheid in een basis van volledig bewustzijn, --- een volledigheid, die op dit moment alleen bestaat in wat voor ons superbewustzijn is. Iedere opstijging brengt met zich een gedeeltelijke verandering en modificatie van de oude natuur, die opgenomen wordt en onderworpen aan een nieuw fundamenteel principe; de onbewustheid zal veranderd worden in een gedeeltelijk bewustzijn, een onwetendheid, die zoekt naar meer en meer kennis en meesterschap: maar op een zeker punt moet er een opstijging zijn, die het onbewustzijn en de onwetendheid vervangt door het principe van kennis, van een fundamenteel waar bewustzijn, het bewustzijn van de Geest. Een evolutie in het Onbewustzijn is het begin, een evolutie in de Onwetendheid is het midden, maar het einde is de bevrijding van de geest in zijn ware bewustzijn en een evolutie in de Kennis. Dit is feitelijk wat we vinden als de wet en methode van het proces, dat tot hier toe gevolgd is en door alle tekenen waarschijnlijk gevolgd zal worden in haar toekomstige werking door de evolutionaire Natuur. Een eerste involutionaire fundatie, waarin alles ontspruit, dat moet ontwikkelen, een verschijning en actie van de verwikkelde vermogens in of op die fundatie in een opstijgende reeks, en een culminerende verschijning van het hoogste vermogen van allen als de agens van een allerhoogste manifestatie zijn de noodzakelijke stadia van de reis van de evolutionaire Natuur.

Een evolutionair proces moet juist door de termen van het op te lossen probleem een ontwikkeling zijn, in een of ander eerst gevestigd basisprincipe van het wezen of substantie, van iets, dat dat basisprincipe houdt in zichzelf of anders toelaat van buiten zichzelf en verandert door de toelating; want zij moet noodzakelijkerwijze door haar eigen wet van de natuur alles veranderen wat bij haar naar binnen komt en niet al een deel is van haar eigen natuur. Dit moet zelfs zo zijn als het een creatieve evolutie is in de betekenis van altijd nieuwe vermogens van bestaan manifesteren, die niet ingeboren zijn in de eerste fundatie maar er in geïntroduceerd, geaccepteerd in een oorspronkelijke substantie. Wanneer, aan de andere kant, er daar al in de evolutie, --- aanwezig in de eerste fundatie, maar nog niet gemanifesteerd en nog niet georganiseerd, --- het nieuwe principe is of vermogen van bestaan, dat ontwikkeld moet worden, dan zal hij, wanneer hij verschijnt, nog steeds een modificatie moeten accepteren door de natuur en de wet van de basissubstantie: maar hij zal ook die substantie modificeren door zijn eigen vermogen, zijn eigen wet van de natuur. Wanneer hij verder geholpen wordt door een neerdaling van zijn eigen principe, dat al gevestigd is in zijn eigen volle kracht boven het veld van evolutie en neerdrukt in dat veld om haar te bezitten, dan kan het nieuwe vermogen zich zelfs vestigen als een dominant element en aanzienlijk of radicaal het bewustzijn en de actie van de wereld veranderen, waarin hij tevoorschijn komt of waarin hij binnengaat. Maar zijn kracht om te modificeren of te veranderen of om de wet en de werking van de oorspronkelijke substantie te revolutioneren, die gekozen is als de evolutionaire matrix, zal afhangen van zijn eigen essentiële potentie. Het is niet waarschijnlijk, dat hij in staat zal zijn om een volledige transformatie teweeg te brengen als hij niet zelf het oorspronkelijke Principe van Bestaan is, als hij alleen een derivaat is, een instrumentaal vermogen en geen eerste macht.

Hier vindt de evolutie plaats in een materieel universum; de fundatie, de originele substantie, de eerste gevestigde alles conditionerende toestand van dingen is Materie. Het Denkvermogen en het Leven zijn ontwikkeld in de Materie, maar zijn beperkt en gemodificeerd in hun actie door de verplichting om haar substantie te gebruiken voor hun instrumentarium en door hun onderwerping aan de wet van de materiële Natuur, zelfs terwijl zij modificeren wat zij ondergaan en gebruiken. Want zij transformeren haar substantie, eerst in levende substantie en dan in bewuste substantie; zij slagen in het veranderen van haar inertie, immobiliteit en onbewustzijn in een beweging van bewustzijn, gevoel en leven. Maar zij slagen er niet in om haar helemaal te transformeren; zij kunnen haar niet helemaal leven of helemaal bewust maken; de ontwikkelende levensnatuur is gebonden aan de dood; het ontwikkelende denkvermogen is zowel gematerialiseerd als gevitaliseerd; hij vindt zichzelf geworteld in onbewustzijn, beperkt door onwetendheid; hij wordt bewogen door ongecontroleerde levenskrachten, die hem aandrijven en gebruiken, hij is gemechaniseerd door de fysieke krachten, waarvan hij moet afhangen voor zijn eigen zelfexpressie. Dit is een teken, dat noch het Denkvermogen noch het Leven het oorspronkelijke scheppende Vermogen is; zij zijn, zoals Materie, tussenliggende, opeenvolgende en seriële instrumenten van het evolutionaire proces. Als een materiële energie geen oorspronkelijk Vermogen is, dan moeten we er naar zoeken in iets boven het Denkvermogen of Leven; er moet een diepere occulte Werkelijkheid zijn, die zich nog moet ontsluiten in de Natuur.

Een oorspronkelijk scheppend of evolutionair Vermogen moet er zijn: maar, ofschoon Materie de eerste substantie is, is het oorspronkelijke en ultieme Vermogen geen onbewuste materiële Energie; want dan zouden leven en bewustzijn afwezig zijn, omdat Onbewustzijn geen bewustzijn kan ontwikkelen, noch een onbezielde Kracht leven ontwikkelen. Er moet daarom, omdat Denkvermogen en Leven dat ook niet zijn, een geheim Bewustzijn zijn, dat groter is dan het Leven Bewustzijn of Denkvermogen Bewustzijn, een Energie, die essentiëler is dan de materiële Energie. Omdat hij groter is dan het Denkvermogen, moet hij een supramentale Bewustzijn-Kracht zijn; omdat hij een vermogen van essentiële substantie anders dan Materie, moet hij het vermogen zijn van wat de allerhoogste essentie is en substantie van alle dingen, een vermogen van de Geest. Er is een scheppende energie van het Denkvermogen en een scheppende Levenskracht, maar zij zijn instrumentaal en gedeeltelijk, niet oorspronkelijk en beslissend: het Denkvermogen en het Leven modificeren inderdaad de materiële substantie, die zij bewonen en haar energieën en worden niet hoofdzakelijk door hen bepaald, maar de omvang en de manier van deze materiële modificatie en bepaling zijn vastgezet door de inwonende en alles bevattende Geest door een geheim verblijvend licht en verblijvende kracht van het Supramentale, een occulte gnosis, --- een onzichtbare zelfkennis en alkennis. Wanneer er een volledige transformatie moet zijn, kan het alleen zijn door de volledige verschijning van de wet van de Geest; zijn vermogen van het Supramentale of de gnosis moeten binnengegaan zijn in de Materie en hij moet ontwikkelen in de Materie. Hij moet het mentale veranderen in het supramentale wezen, de onbewuste in ons bewust maken, onze materiële substantie spiritualiseren, zijn wet van gnostisch bewustzijn oprichten in ons hele evolutionaire wezen en natuur. Dit moet de culminerende verschijning zijn of tenminste het stadium in de verschijning, die eerst beslissend de natuur verandert van de evolutie door de transformatie van haar actie van Onwetendheid en haar basis van Onbewustzijn.

Deze beweging van evolutie, van een progressieve zelfmanifestatie van de Geest in een materieel universum, moet met iedere stap rekening houden met het feit van de involutie van bewustzijn en kracht in de vorm en activiteit van de materiële substantie. Want het gaat voort door een ontwaken van het verwikkelde bewustzijn en kracht en haar opstijging van principe naar principe, van graad naar graad, van vermogen naar vermogen van de geheime Geest, maar dit is geen vrije overdracht naar een hogere toestand. De wet van actie, de kracht van actie van iedere graad of vermogen in zijn verschijning is bepaald, niet door zijn eigen vrije, volle en zuivere wet van de natuur of kracht van energie, maar gedeeltelijk door de materiële organisatie, die ervoor geleverd is en gedeeltelijk door zijn eigen status, verkregen graad, volbracht feit van bewustzijn, die hij in staat is geweest om op te leggen aan de Materie. Zijn effectiviteit is op een of andere manier opgemaakt uit een balans tussen de actuele omvang van zijn evolutionaire verschijning en de compenserende omvang, tot waar het verschijnende vermogen nog omsloten, doordrongen, verminderd is door de dominantie en voortdurende grip van het Onbewuste. Het denkvermogen, zoals wij het zien, is geen zuiver en vrij denkvermogen, maar een denkvermogen, dat beneveld en verminderd is door een omsluitende onwetendheid, een denkvermogen, dat werkt en strijdt om kennis te leveren uit die onwetendheid. Alles hangt af van de meer of minder verwikkelde of meer of minder ontwikkelde conditie van het bewustzijn, --- nogal verwikkeld in onbewuste materie, aarzelend op de grens tussen involutie en bewuste evolutie in de eerste of niet dierlijke vormen van leven in de materie, terwijl zij bewust ontwikkeld, maar grotendeels beperkt en gehinderd wordt in een denkvermogen, dat gehuisd is in een levend lichaam, dat voorbestemd is om volledig ontwikkeld te worden door het ontwaken van het supramentale in het belichaamde mentale wezen en natuur.

Bij iedere graad in deze series, die verkregen zijn door het ontwikkelende Bewustzijn, behoren haar toepasselijke klasse van bestaansvormen, --- een voor een verschijnen er materiële vormen en krachten, plantaardig leven, dieren en halfdierlijke mensen, ontwikkelde menselijke wezens, onvolmaakt ontwikkelde of meer ontwikkelde spirituele wezens: maar door de continuïteit van het evolutionaire proces is er geen rigide scheiding tussen hen; iedere nieuwe vooruitgang of formatie neemt op wat er voordien was. Het dier neemt in zich levende en onbezielde Materie op; de mens neemt beiden op samen met het dierlijke bestaan. Er zijn groeven achtergebleven door het overgankelijke proces of scheidende demarcaties, die gesetteld zijn door de vaste gewoonte van de Natuur: maar deze onderscheiden de ene serie van de andere, dienen misschien om een terugval te voorkomen, van wat ontwikkeld is geworden, zij heffen de continuïteit van de evolutie niet op of stoppen het niet. Het ontwikkelende Bewustzijn gaat over van een graad naar een andere of van een serie van stappen naar een andere, ofwel door een onwaarneembaar proces of door een of andere binding of crisis of, misschien, door een tussenkomst van bovenaf, --- een of andere neerdaling of bezieling of invloed van hogere niveaus van de Natuur. Maar, door welk middel dan ook, is het Bewustzijn, dat heimelijk verblijft in de materie, de occulte Inwoner, zo in staat haar weg opwaarts te maken van de lagere naar de hogere gradaties, terwijl zij opneemt wat zij was in wat zij is en voorbereidt om op te nemen in wat zij zal zijn. Zij is, omdat zij zo een eerst een basis gelegd heeft van materieel wezen, materiële vormen, krachten, bestaansvormen, waarin zij onbewust lijkt te liggen, ofschoon zij in werkelijkheid, zoals wij weten, altijd onderbewust aan het werk is, in staat om leven en levende wezens te manifesteren, denkvermogen en denkende wezens te manifesteren in een materiële wereld, en moet daarom in staat zijn om hier het Supramentale ook te manifesteren en supramentale wezens. Zo is de huidige status van de evolutie ontstaan, waarvan de mens de nu klaarblijkelijke culminatie is, maar niet het werkelijke uiteindelijke hoogtepunt; want hij is zelf een overgankelijk wezen en staat op het keerpunt van de hele beweging. Evolutie, die zo continu is, moet op ieder gegeven moment, een verleden hebben met haar fundamentele resultaten nog als bewijs, een heden, waarin de resultaten, die zij uitwerkt in het proces van worden zijn, een toekomst, waarin nog onontwikkelende vermogens en vormen van het wezen moeten verschijnen, totdat er de volle en perfecte manifestatie is. Het verleden is de geschiedenis geweest van een langzame en moeilijke onderbewuste werking met effecten aan de oppervlakte, --- het is een onbewuste evolutie geweest; het heden is middenstadium, een onzekere spiraal, waarin de menselijke intelligentie gebruikt wordt door de geheime evolutionaire Kracht van het wezen en deelneemt aan zijn actie zonder volledig in vertrouwen genomen te worden, --- het is een evolutie, die langzaam bewust wordt van zichzelf; de toekomst moet een meer en meer bewuste evolutie zijn van het spirituele wezen, tot hij volledig verlost is in een zelfgeware actie door het verschijnende gnostische principe.

De eerste fundatie in deze verschijning, de schepping van vormen van Materie, eerst van onbewuste en onbezielde, dan van levende en denkende Materie, de verschijning van de meer en meer georganiseerde lichamen, die aangepast zijn om een groter vermogen van bewustzijn uit te drukken, is bestudeerd van de fysieke kant, de kant van vorm bouwen, door de Wetenschap; maar erg weinig licht is geworpen op de innerlijke kant, de kant van bewustzijn, en wat weinig geobserveerd is, is eerder van haar fysieke basis en instrumentatie dan van de progressieve werkingen van het Bewustzijn in haar eigen natuur. In de evolutie lijkt, in zover als zij geobserveerd is, ofschoon er een continuïteit is, --- want het Leven neemt de Materie op en het Denkvermogen neemt het submentale Leven op, het Denkvermogen van intelligentie neemt het denkvermogen van leven en gewaarwording op, --- de sprong van een graad van bewustzijn in de series naar een andere graad voor onze ogen immens, de oversteek van de afgrond, ofwel door een brug of door een sprong onmogelijk; we falen om enige concreet en bevredigend bewijs te ontdekken van haar voltooiing in het verleden of van de manier, waarop het voltooid was. Zelfs in de buitenwaartse evolutie, zelfs in de ontwikkeling van fysieke vormen, waar de data duidelijk in bewijs zijn, zijn er missende verbindingen, die altijd missend blijven; maar in de evolutie van het bewustzijn is het nog moeilijker om van de overgang rekenschap te geven, want het lijkt meer op een transformatie dan een overgang. Het kan echter zijn, dat door ons onvermogen om door te dringen in het onderbewuste, om het submentale te peilen, of voldoende een lagere geestestoestand, die verschilt van de onze te begrijpen, we niet in staat zijn om de kleine gradaties waar te nemen, niet alleen in iedere graad van de series, maar aan de grenzen tussen graad en graad: de wetenschapper, die minutieus de fysieke data observeert, is gedreven om te geloven in de continuïteit van de evolutie ondanks de hiaten en missende verbindingen; wanneer we op gelijke wijze de innerlijke evolutie konden waarnemen, konden we zonder twijfel de mogelijkheid en de modus ontdekken van deze formidabele transities. Maar er is nog een werkelijk, een radicaal verschil tussen graad en graad, juist zoveel dat de overgang van de ene naar de andere een nieuwe schepping lijkt, eerder een wonder of metamorfose dan een natuurlijke voorspelbare ontwikkeling of stil overgaan van een toestand van het wezen naar een andere met zijn goed gemarkeerde stappen, opgesteld in een gemakkelijke sequentie.

Deze afgronden lijken dieper, maar minder wijd, wanneer we hoger stijgen op de schaal van de Natuur. Wanneer er rudimenten zijn van de levensreactie in het metaal, zoals recentelijk betwist is, zou het identiek kunnen zijn met de levensreactie in de plant in zijn essentie, maar wat het vitaal-fysieke verschil genoemd is zo aanzienlijk, dat de ene voor ons onbezield lijkt en de andere, ofschoon niet klaarblijkelijk bewust, een levend wezen genoemd zou kunnen worden. Tussen het hoogste plantenleven en het laagste dierlijke is de afgrond zichtbaar dieper, want het is het verschil tussen denkvermogen en de totale afwezigheid van enige klaarblijkelijke of zelf rudimentaire beweging van denkvermogen: in de ene is de substantie van het mentale bewustzijn niet ontwaakt, ofschoon er leven is van vitale reacties, een onderdrukte of onderbewuste of misschien alleen submentale zintuigvibratie, die intens actief lijkt te zijn; in de andere is, ofschoon het leven eerst minder automatisch en zeker is in de onderbewuste manier van leven en op haar eigen nieuwe manier van open bewustzijn onvolmaakt bepaald, het denkvermogen nog ontwaakt, --- er is een bewust leven, een diepzinnige transitie is gemaakt. Maar de gemeenschap van het fenomeen van leven tussen plant en dier, hoe verschillend ook in hun organisatie, vernauwt de afgrond, zelfs ofschoon zij het niet vult in haar diepzinnigheid. Tussen het hoogste dier en de laagste mens is er een nog diepere ofschoon nauwere afgrond over te steken, de afgrond tussen het zintuigdenkvermogen en het intellect: want hoe we ook kunnen staan op de primitieve natuur van de wilde, we kunnen het feit niet veranderen, dat het meest primitieve menselijke wezen boven en voorbij het zintuigdenkvermogen, de emotionele vitaliteit en de primaire praktische intelligentie, die we delen met de dieren, een menselijk intellect heeft en in staat is --- binnen welke beperkingen ook --- tot reflectie, ideeën, bewuste uitvinding, religieus en ethisch denken en voelen, al het fundamentele, waartoe de mens als ras in staat is; hij heeft dezelfde soort intelligentie, hij verschilt alleen in zijn voorbije instructie en vormende training en de graad van zijn ontwikkelde capaciteit, intensiteit en activiteit. Toch, ondanks deze verdelende groeven, kunnen we niet langer veronderstellen, dat God of een of ander Demiurg ieder geslacht en soort kant-en-klaar gemaakt heeft in een lichaam en in een bewustzijn en daar de zaak heeft achtergelaten, naar zijn werk gekeken heeft en gezien dat het goed was. Het is evident geworden, dat een heimelijke bewuste of een onbewuste Energie van schepping de transitie heeft bewerkstelligd door snelle of langzame graden, door welk middel, hulpmiddelen, biologische, fysieke of psychologische machinerie dan ook, --- misschien, nadat hij het gemaakt had, niet de zorg nam om haar te bewaren als onderscheiden vormen, wat alleen stapstenen waren en niet langer enige functie hadden, noch enig doel dienden in de evolutionaire Natuur. Maar deze uitleg van kloven is weinig meer dan een hypothese, die we alsnog niet voldoende kunnen verwezenlijken. Het is in ieder geval waarschijnlijk, dat de reden voor deze radicale verschillen gevonden zal moeten worden in de werking van de innerlijke Kracht en niet in het uiterlijke proces van de evolutionaire transitie; wanneer we er dieper naar kijken vanaf die innerlijke kant, vermindert die moeilijkheid van begrijpen en deze transities worden begrijpelijk en inderdaad onvermijdelijk juist door de natuur van het evolutionaire proces en haar principe.

Want als we niet naar de wetenschappelijke of fysieke aspecten kijken, maar naar de psychologische kant van de vraag en onderzoeken, waar het verschil precies aan ligt, dan zullen we zien, dat het bestaat uit de opstijging van het bewustzijn naar een ander principe van het wezen. Het metaal is gefixeerd in het onbewuste en onbezielde principe van de materie; zelfs als we kunnen veronderstellen, dat het enige reacties heeft, die suggestief zijn voor leven er in of tenminste van rudimentaire vibraties, die in de plant ontwikkelden naar leven, is het nog steeds helemaal niet karakteristiek een vorm van leven; het is karakteristiek een vorm van materie. De plant is gefixeerd in een onderbewuste actie van het principe van leven, --- niet dat zij niet onderworpen is aan de materie of leeg van reacties, die alleen hun volle betekenis vinden in het denkvermogen, want zij lijkt submentale reacties te hebben, die in ons de fundatie zijn van plezier of pijn of van aantrekking en afstoting; maar het is nog een vorm van leven, niet van hoofdzakelijk materie, noch is het, zo ver als wij weten, helemaal een mentaal-bewust wezen. Mens en dier zijn beiden mentaal bewuste wezens: maar het dier is gefixeerd in het vitale denkvermogen en zintuigdenkvermogen en kan zijn beperkingen niet overschrijden, terwijl de mens in zijn zintuigdenkvermogen het licht van een ander principe ontvangen heeft, het intellect, dat werkelijk onmiddellijk een reflectie is en een degradatie van het Supramentale, een straal van de gnosis, gegrepen door de zintuigmentaliteit en getransformeerd door hem in iets anders dan zijn bron: want het is agnostisch, zoals het zintuigdenkvermogen, waarin en waarvoor hij werkt, niet gnostisch; hij probeert grip te krijgen op kennis, omdat hij die niet bezit, hij behoudt niet zoals het Supramentale kennis in zichzelf als zijn natuurlijke voorrecht. Met andere woorden, in ieder van deze vormen van bestaan heeft het universele wezen zijn actie van bewustzijn gefixeerd in een verschillend principe of, zoals tussen mens en dier, in de modificatie van een lager door een hoger, maar nog niet een hoogst gegradeerd principe. Deze schrede van een principe van het wezen naar een ander nogal verschillend principe van het wezen creëert de transities, de groeven, de scherpe lijnen van afstand en maakt niet het hele verschil, maar toch een radicaal karakteristiek verschil tussen wezen en wezen in hun natuur.

Maar het moet beschouwd worden, dat deze opstijging, deze opeenvolgende vastzetting in hogere en hogere principes, niet het prijsgeven van de lagere graden met zich draagt, net zo min als een status van bestaan in de lagere graden de totale afwezigheid betekent van de hogere principes. Dit heelt de tegenstand tegen de evolutionaire theorie, die gecreëerd is door deze scherpe lijnen van verschil; want als de rudimenten van de hogere tegenwoordig zijn in de lagere creatie en de lagere karakters worden opgenomen in het hogere ontwikkelde wezen, dat op zichzelf een ontwijfelbaar evolutionair proces samenstelt. Wat noodzakelijk is, is een werking, die de lagere gradatie van het wezen op een punt brengt, waar het hogere zich er in kan manifesteren; op dat punt zou een druk van een of ander hoger niveau, waar het nieuwe vermogen dominant is, kunnen assisteren naar een meer of minder snelle en beslissende transitie door een binding of serie bindingen, --- een langzame, kruipende, onwaarneembare of zelfs occulte actie wordt gevolgd door een ren en een evolutionaire salto over de grens. Op een of andere zodanige manier lijkt de transitie van de lagere naar de hogere graden van bewustzijn gemaakt te zijn in de Natuur.

In feite zijn leven, denkvermogen, Supramentale aanwezig in het atoom, zijn daar aan het werk, maar onzichtbaar, occult, latent in een onderbewuste of klaarblijkelijk onbewuste actie van de Energie; er is een informerende Geest, maar de uiterlijke kracht en beeld van het wezen, wat we het formele of vormbestaan zouden kunnen noemen, als onderscheiden van het immanente of heimelijk besturend bewustzijn, is verloren in de fysieke actie, is er zo in geabsorbeerd als om gefixeerd te zijn in een stereogetypeerde zelfvergeetachtigheid, niet gewaar van wat zij is en wat zij doet. Het elektron en atoom zijn in deze visie eeuwige somnambules; ieder materieel object bevat een uiterlijk of vormbewustzijn, dat verwikkeld, geabsorbeerd is in de vorm, in slaap, dat lijkt een onbewustzijn te zijn, dat gedreven wordt door een onbekend en niet gevoeld innerlijk Bestaan, --- hij, die wakker is in de slaper, de universele Inwoner van de Upanishads, --- een uiterlijke geabsorbeerd vormbewustzijn, dat, anders dan dat van de menselijke somnambule, nooit wakker is geweest en niet altijd of nooit op het punt van ontwaken is. In de plant is dit uiterlijke vormbewustzijn nog in de toestand van slaap, maar een slaap, vol van zenuwdromen, altijd op het punt van ontwaken, maar nooit ontwakend. Het leven is verschenen: met andere woorden de kracht van het besloten wezen is zoveel geïntensifieerd, heeft zichzelf verhoogd tot een zodanige hoogte van vermogen om een nieuw principe van actie te ontwikkelen of ertoe in staat te zijn, die we zien als vitaliteit, levenskracht. Zij is vitaal responsief geworden aan het bestaan, ofschoon niet mentaal gewaar, en heeft een nieuwe graad van activiteiten naar voren gebracht van een hogere en subtielere waarde dan enige zuivere fysieke actie. Tegelijkertijd is zij in staat om levencontacten en fysieke contacten van andere vormen te ontvangen dan haar eigen en van de universele Natuur en hen te veranderen in deze nieuwe levenswaarden, in bewegingen en fenomenen van een vibratie van vitaliteit. Dit is een ding, dat vormen van hoofdzakelijk materie niet kan doen; zij kunnen contacten niet veranderen in levenswaarden of enige soort waarde, gedeeltelijk, omdat hun vermogen van receptie, --- ofschoon het bestaat, wanneer occult bewijs te vertrouwen is, --- niet voldoende wakker is om iets te doen dan stom te ontvangen en onwaarneembaar te reageren, gedeeltelijk omdat de energieën, die overgebracht worden door de contacten te subtiel zijn om gebruikt te worden door de ruwe anorganische dichtheid van de gevormde Materie. Leven in de boom wordt bepaald door haar fysieke lichaam, maar zij neemt het fysieke bestaan op en geeft het een nieuwe waarde of systeem van waarden, --- de levenswaarde.

De transitie naar het denkvermogen en besef, die verschijnen in het dierlijke wezen, dat, wat we bewust leven noemen, wordt op dezelfde manier in werking gesteld. De kracht van het wezen wordt zo geïntensifieerd, rijst naar een zo grote hoogte als om een nieuw principe van bestaan toe te laten of te ontwikkelen, --- klaarblijkelijk nieuw tenminste in de wereld van Materie, --- geestesgesteldheid. Het dierlijke wezen is mentaal gewaar van het bestaan, zijn eigen en anderen, brengt hogere en subtielere graden van activiteiten naar voren, ontvangt een wijder gebied van contacten, mentaal, vitaal, fysiek, van vormen, anders dan zijn eigen, neemt het fysieke en vitale bestaan op en verandert alles, dan zij kan krijgen van hen in zintuigwaarden en vitaalmentale waarden. Hij voelt het lichaam, hij voelt het leven, maar hij voelt ook het denkvermogen; want hij heeft niet alleen blinde zenuwreacties, maar bewuste gewaarwordingen, herinneringen, impulsen, wilsuitingen, emoties, mentale associaties, de substantie van voelen en denken en wil. Hij heeft zelfs een praktische intelligentie, gebaseerd op geheugen, associatie, stimulerende behoefte, observatie, een vermogen van hulpmiddel; hij is in staat tot sluwheid, strategie, planning; hij kan uitvinden, zijn uitvindingen tot op zekere hoogte aanpassen, in dit of dat detail tegemoetkomen aan de vraag van de nieuwe omstandigheid. Alles is in hem geen halfbewust instinct; het dier bereidt de menselijke intelligentie.

Maar, wanneer we bij de mens aankomen, zien we het allemaal bewust worden; de wereld, die hij in zich verenigt, begint in hem aan zichzelf haar eigen natuur te openbaren. Het hogere dier is geen somnambule, --- zoals de zeer laagste vormen nog hoofdzakelijk of bijna zijn, --- maar hij heeft alleen een beperkt wakend denkvermogen, dat in staat is tot wat juist noodzakelijk is voor zijn vitale bestaan: in de mens vergroot de bewuste geestesgesteldheid zijn waakzaamheid en kan zich, ofschoon in het begin niet volledig zelfbewust, ofschoon nog alleen bewust aan de oppervlakte, meer en meer openen naar zijn innerlijke en integrale wezen. Zoals in de twee lagere opstijgingen is er een verhoging van de kracht van het bewuste bestaan naar een nieuw vermogen en nieuw gebied van subtiele activiteiten; er is een overgang van het vitale denkvermogen naar het reflecterende en denkende denkvermogen, er is een hoger vermogen van observatie en uitvinding ontwikkeld, dat data opneemt en verbindt, bewust van proces en resultaat, een kracht van verbeelding en esthetische schepping, een hogere meer plastische gevoeligheid, de coördinerende en interpreterende rede, de waarden, niet langer van een reflex of reactief, maar van een beheersende, begrijpende, zelflosmakende intelligentie. Zoals in de lagere opstijgingen, zo is er hier ook een verwijding van het gebied van bewustzijn; de mens is in staat om meer op te nemen van de wereld en van zichzelf zowel als om aan zijn kennis hogere en volledigere beelden te geven van bewuste ervaring. Zo is er hier ook het derde constante element van de opstijging; het denkvermogen neemt de lagere graden op en geeft aan hun actie en reactie intelligente waarden. De mens heeft niet alleen zoals de dieren het besef van zijn lichaam en leven, maar een intelligent besef en idee van leven en een bewuste en observerende perceptie van het lichaam. Hij neemt ook het mentale leven van het dier op, zowel als het materiële en lichamelijke; ofschoon hij iets verliest in het proces, geeft hij, wat hij behoudt, een hogere waarde; hij heeft het intelligente besef en het idee van zijn gewaarwordingen, emoties, wilsuitingen, impulsen, mentale associaties; wat de ruwe substantie was van zijn denken en voelen en wil, alleen in staat tot grove bepalingen, verandert hij in afgemaakt werk en kunstzinnigheid van deze dingen. Want ook het dier denkt, maar op een automatische manier, hoofdzakelijk gebaseerd op een mechanische serie van herinneringen en mentale associaties, terwijl hij snel of langzaam de suggesties van de Natuur accepteert en alleen ontwaakt is voor een meer bewuste persoonlijke actie, wanneer er een noodzaak is van dichtbije observatie en hulpmiddel; hij heeft enige eerste ruwe substantie van de praktische rede, maar niet de gevormde idee vormende en reflectieve faculteit. Het ontwakende bewustzijn in het dier is de ongeschoolde primitieve handwerksman van het denkvermogen, in de mens is het de geschoolde vakman en kan, --- maar dit probeert hij niet genoeg, --- niet alleen de artiest worden, maar meester en adept.

Maar hier moeten we twee bijzonderheden observeren van deze menselijke en op dit moment hoogste ontwikkeling, die ons brengt bij het hart van de zaak. Eerst openbaart deze opname van de lagere delen van het leven zichzelf als naar beneden keren van het oog van de meester van de geheime ontwikkelende geest of van het universele Wezen in het individu van de hoogte, waarnaar hij gereikt heeft naar alles, wat nu beneden hem ligt, een naar beneden staren met het dubbele of tweelingvermogen van de bewustzijnskracht van het wezen, --- het vermogen van wil, het vermogen van kennis, --- om zo van dit nieuw, verschillend en wijder gebied van bewustzijn en perceptie en natuur, het lagere leven en haar mogelijkheden te begrijpen en haar, haar ook, omhoog te brengen naar een hoger niveau, haar hogere waarden te geven, uit haar hogere potenties te halen. En dit doet hij, omdat hij haar evident niet wil doden of vernietigen, maar, omdat heerlijkheid van bestaan zijn eeuwige business is en een harmonie van verschillende spanningen, geen zoete, maar monotone melodie de methode van zijn muziek, wil hij de lagere noten ook insluiten en, door hen op te laden met een diepere en fijnere betekenis, meer heerlijkheid uit hen te krijgen dan mogelijk was in de ruwere formulering. Maar aan het eind legt hij aan hen toch als een conditie voor zijn gecontinueerde acceptatie hun toestemming op om hogere waarden toe te laten, en, totdat zij toestemmen, kan hij hard genoeg met hen omgaan zelfs tot hen onder de voet te lopen, wanneer hij gericht is op perfectie en zij opstandig zijn. En dat is inderdaad het ware meest innerlijk doel en bedoeling van ethiek, discipline en ascese, om het vitale en fysieke en lagere mentale leven een lesje te geven en te temmen, te zuiveren en voor te bereiden om geschikte instrumenten te zijn, zodat zij getransformeerd zouden kunnen worden in tonen van de hogere mentale en uiteindelijk de supramentale harmonie, maar niet om hen te verminken en te vernietigen. Opstijging is de eerste noodzaak, maar een integratie is een begeleidende intentie van de geest in de Natuur.

Dit neerwaartse oog van kennis en wil met een visie naar een allround verhoging, verdieping en een subtielere, fijnere en rijkere intensivering is de geheime manier van de Geest vanaf het begin. De plantenziel neemt, zoals we zouden kunnen zeggen, een zenuwmateriële visie van zijn hele fysieke bestaan om er zo alle mogelijke vitaal-fysieke intensiteit uit te krijgen; want hij lijkt enige intense prikkelingen in zich te hebben van een stomme levensvibratie, --- misschien, ofschoon dat voor ons moeilijk voor te stellen is, intenser, relatief tot zijn lagere rudimentaire schaal dan het dierlijke denkvermogen en lichaam in zijn hogere en krachtigere schaal zouden kunnen tolereren. Het dierlijke wezen neemt een gementaliseerd zintuigvisie van zijn vitale en fysieke bestaan om er zo alle mogelijke zintuiglijke waarden uit te krijgen, veel acuter in veel opzichten dan die van de mens als hoofdzakelijk gewaarwording of zintuig-emotie of voldoening van vitaal verlangen en plezier. De mens, die naar beneden kijkt vanaf het niveau van wil en intelligentie, laat deze lagere intensiteiten los, maar om uit het denkvermogen en leven en zintuig een hogere intensiteit te krijgen in andere waarden, intellectueel, esthetisch, moreel, spiritueel, mentaal dynamisch of praktisch --- zoals hij het verwoordt; door deze hogere elementen vergroot hij en verhoogt hij zijn gebruik van levenswaarden en maakt hij het subtiel. Hij laat de dierlijke reacties en genietingen niet los, maar mentaliseert ze helderder, fijner en sensitiever. Dit doet hij zelfs op zijn normale en zijn lagere niveaus, maar, terwijl hij ontwikkelt, onderwerpt hij zijn lagere wezen aan een zwaardere test, begint van hem een op pijn van weigering iets als een transformatie te eisen: dat is de manier van het denkvermogen om zich voor te bereiden voor een spiritueel leven er voorbij.

Maar de mens keert zijn blik niet alleen naar beneden en om hem heen, wanneer hij zijn hogere niveau bereikt heeft, maar opwaarts naar wat boven hem is en binnenwaarts naar wat occult binnen hem is. In hem is niet alleen de neerwaartse blik van het universele Wezen in de evolutie bewust geworden, maar zijn bewuste opwaartse en inwaartse blik ontwikkelt ook. Het dier leeft alsof hij bevredigd is met wat de Natuur voor hem gedaan heeft, als er enige opwaartse blik is van de geheime geest binnen zijn dierlijke wezen, hoeft hij er niets bewust mee te doen, dat is nog de zaak van de Natuur: de mens maakt het eerst deze opwaartse blik bewust zijn eigen business. Want reeds door zijn eigendom van intelligente wil, ofschoon het de gedeformeerde straal van de gnosis is, begint hij de dubbele natuur aan te nemen van Sachchidananda; hij is niet langer, zoals het dier, een onontwikkeld bewust wezen, dat volledig gedreven wordt door Prakriti, een slaaf van de uitvoerende Kracht, ermee gespeeld door de mechanische energieën van de Natuur, maar is begonnen om een ontwikkelende bewuste ziel te zijn, of Purusha, die tussenbeide komt met wat haar enkele affaire was, die wenst er een zeggenschap in te hebben en uiteindelijk er meester over te zijn. Hij kan het nog niet doen, hij zit nog teveel in haar netten, te veel verwikkeld in haar gevestigde mechanisme: maar hij voelt, --- ofschoon alsnog te vaag en onzeker, --- dat de geest binnen hem wenst op te stijgen naar nog hogere hoogten, zijn grenzen te verwijden; iets vanbinnen, iets occults, weet, dat het niet de intentie is van de diepere bewuste Ziel-Natuur, de Purusha-Prakriti, om bevredigd te worden met zijn huidige laagheid en beperkingen. Klimmen naar hogere hoogten, een groter werkgebied verkrijgen, transformeren van zijn lagere natuur, is altijd een natuurlijke impuls geweest van de mens, zo gauw als hij zijn plaats voor zichzelf gemaakt heeft in de fysieke en vitale wereld van de aarde en een beetje vrije tijd heeft om zijn verdere mogelijkheden in ogenschouw te nemen. Het moet zo zijn, niet door enige valse en jammerlijke fantasierijke illusie in hem, maar eerst, omdat hij het onvolmaakte, nog ontwikkelende mentale wezen is en moet streven naar meer ontwikkeling, naar perfectie, en nog meer, omdat hij in staat is, zoals andere aardse wezens niet kunnen, om gewaar te worden van wat dieper is dan het denkvermogen, van de ziel binnen in hem, en van wat boven het denkvermogen is, van het Supramentale, van de geest, in staat om er voor te openen, het toe te laten, er naar op te stijgen, het vast te pakken. Het ligt in zijn menselijke natuur, in alle menselijke natuur, om zichzelf voorbij te gaan door bewuste evolutie, om te klimmen voorbij wat hij is. Niet alleen individuen, maar na verloop van tijd ook het ras, als een algemene regel van zijn en leven, wanneer niet in al haar leden, kunnen de hoop hebben, wanneer zij een voldoende wil ontwikkelt, om te rijzen boven de imperfecties van onze huidige zeer ongoddelijke natuur en tenminste op te stijgen naar een superieure mensheid, om nader op te stijgen, zelfs, wanneer zij het niet absoluut kan bereiken, naar een goddelijke mensheid of supermensheid. In ieder geval is het de aandrang van de evolutionaire Natuur in hem om te streven naar opwaartse ontwikkeling, om het ideaal op te richten, om de inspanning te maken.

Maar waar is de limiet van bewerkstelliging in de evolutionaire zelfwording van het wezen door zichzelf te overtreffen? In het denkvermogen zelf zijn graden van de serie en iedere graad is weer een serie in zichzelf; er zijn opvolgende elevaties, die we gemakshalve niveaus en subniveaus zouden kunnen noemen van het mentale bewustzijn en het mentale wezen. De ontwikkeling van ons mentale zelf is grotendeels een opstijging van deze trap; we kunnen onze standplaats innemen op ieder van hen, terwijl we nog een afhankelijkheid behouden op de lagere stadia en een vermogen van onregelmatige opstijging naar hogere niveaus of van een respons op invloeden van superieure lagen van ons wezen. Op dit moment nemen we normaal nog onze eerste veilige standplaats op het laagste subniveau van de intelligentie, dat we het fysiekmentale zouden kunnen, omdat zij afhangt voor haar bewijs van het feit en de besef van de werkelijkheid van het fysieke brein, het fysieke zintuigdenkvermogen, de fysieke zintuigorganen; daar zijn we de fysieke mens, die het meeste belang hecht aan objectieve dingen en aan zijn uiterlijke leven, weinig intensiteit heeft van het subjectieve of innerlijke bestaan en wat hij er van heeft ondergeschikt maakt aan de grotere claims van de uitwendige werkelijkheid. De fysieke mens heeft een vitaal deel, maar zij is hoofdzakelijk samengesteld uit de kleinere instinctieve en impulsieve formaties van levensbewustzijn, die tevoorschijn komen uit het onderbewuste, samen met een gebruikelijke menigte of ronde gewaarwordingen, verlangens, hoop, gevoelens, voldoeningen, die afhankelijk zijn van uiterlijke dingen en uiterlijke contacten en betrokken bij het praktische, het onmiddellijk realiseerbare en mogelijke, het gewone, het algemene en gemiddelde. Hij heeft een mentaal deel, maar dit is ook gebruikelijk, traditioneel, praktisch, objectief, en respecteert, wat behoort bij het domein van het denkvermogen, hoofdzakelijk voor haar nut voor de ondersteuning, comfort, gebruik, voldoening en entertainment van zijn fysieke en zintuiglijke bestaan. Want het fysieke denkvermogen neemt zijn standplaats in op de materie en de materiële wereld, op het lichaam en het lichamelijke leven, op zintuigervaring en op een normale praktische geestesgesteldheid en zijn ervaring. Alles, wat niet van deze orde is, bouwt het fysieke denkvermogen op als een begrensde superstructuur, die afhankelijk is van de uitwendige zintuigmentaliteit. Op dezelfde manier beschouwt hij deze hogere inhouden van het leven ofwel als behulpzame hulpmiddelen of als een overbodige, maar plezierige luxe van voorstellingen, gevoelens, en gedachteabstracties, niet als innerlijke werkelijkheden; of, zelfs, als hij hen als werkelijkheden ontvangt, voelt hij ze niet concreet en substantieel in hun eigen juiste substantie, subtieler dan de fysieke substantie en haar grovere concreetheid, --- hij behandelt ze als een subjectieve, minder substantiële extensie van fysieke werkelijkheden. Het is onvermijdelijk, dat het menselijke wezen zo zijn eerste standpunt zou moeten innemen in de Materie en het uiterlijke feit en externe bestaan hun rechtmatige belangrijkheid geeft; want dit is de eerste provisie van de Natuur voor ons bestaan, waarop zij hogelijk staat: de fysieke mens is benadrukt in ons en is overvloedig vermenigvuldigd in de wereld door haar als haar kracht voor de conservering van de zekere, maar iets inerte, materiële basis, waarop zij zichzelf kan onderhouden, terwijl zij haar hogere menselijke ontwikkelingen probeert; maar in deze mentale formatie is er geen vermogen voor progressie of alleen voor een materiële progressie. Het is onze eerste mentale status, maar het mentale wezen kan niet altijd op deze laagste sport blijven van de menselijke evolutionaire ladder.

Boven het fysieke denkvermogen en dieper van binnen dan de fysieke gewaarwording is er, wat we een intelligentie van het levensdenkvermogen zouden kunnen noemen, dynamisch, vitaal, zenuw, opener, ofschoon nog duister, voor het psychische, in staat tot een eerste zielformatie, ofschoon alleen van een duisterdere levensziel, --- niet het psychische wezen, maar een frontale formatie van de vitale Purusha. Deze levensziel voelt en maakt concreet contact met de dingen van de levenswereld, en probeert hen hier te realiseren; hij hecht immense belangrijkheid aan de voldoening en vervulling van het levenswezen, de levenskracht, de vitale natuur: zij kijkt naar het fysieke bestaan als een veld van zelfvervulling van levensimpulsen, voor het spel van ambitie, vermogen, sterk karakter, liefde, passie, avontuur, voor het individu, het collectief, het algemene menselijke zoeken en gevaar en waagstuk, voor allerlei soorten van levensexperiment en nieuwe levenservaring, en alleen maar voor dit reddende element, dit grotere vermogen, interesse, betekenis, zou het fysieke bestaan voor hem geen waarde hebben. Deze levensmentaliteit wordt ondersteund door ons geheime subliminale vitale wezen en is in gesluierd contact met een levenswereld, waarvoor zij zich gemakkelijk kan openen en zo de ongeziene dynamische krachten en werkelijkheden voelen achter het materiële universum. Er is een innerlijk levensdenkvermogen, dat voor zijn percepties geen bewijs nodig heeft van de fysieke zintuigen, niet beperkt is door hen; want op dit niveau wordt ons innerlijke leven en het innerlijke leven van de wereld werkelijk voor ons, onafhankelijk van het lichaam en van de symbolen van de fysieke wereld, die we alleen natuurlijke fenomenen noemen, alsof de Natuur geen groter fenomenen had en geen grotere werkelijkheden dan die van de grove Materie. De vitale mens, die bewust of onbewust gevormd wordt door deze invloeden, is de mens van verlangen en gewaarwording, de mens van kracht en actie, de mens van passie en emotie, het kinetische individu: hij kan grote nadruk leggen en legt een grote nadruk op het materiële bestaan, maar hij geeft haar, zelfs wanneer hij grotendeels in beslag genomen wordt door haar huidige actualiteiten, een duw naar levenservaring, naar kracht van verwerkelijking, naar levensverlenging, naar levensvermogen, naar levensaffirmatie en levensuitbreiding, die de eerste aandrang is van de Natuur naar vergroting van het wezen; op een hoogste intensiteit van deze levensaandrang wordt hij de verbreker van bindingen, de zoeker van nieuwe horizonten, de verstoorder van het verleden en het heden in het belang van de toekomst. Hij heeft een mentaal leven, dat dikwijls verslaafd is aan de vitale kracht en zijn verlangens en passies en deze probeert hij te bevredigen door het denkvermogen: maar, wanneer hij zichzelf sterk interesseert in mentale dingen, dan kan hij de mentale avonturier worden, de opener van de weg naar nieuwe denkvermogenformaties of de voorvechter van een idee, het gevoelige type artiest, de dynamische dichter van het leven of de profeet of kampioen van een zaak. Het vitale denkvermogen is kinetisch en daarom een grote kracht in de werking van de evolutionaire Natuur.

Boven dit niveau van vitale geestesgesteldheid en nog meer naar binnen uitgebreid is er een denkvermogenniveau van zuiver denken en intelligentie, waarvoor de dingen van de mentale wereld de meest belangrijke werkelijkheden zijn; degenen, die onder haar invloed zijn, de filosoof, de denker, de wetenschapper, de intellectuele schepper, de man van het idee, de man van het geschreven en gesproken woord, de idealist en de dromer zijn het huidige mentale wezen op zijn hoogst verkregen hoogtepunt. Deze mentale mens heeft zijn levensdeel, zijn leven van passies en verlangens en ambities en levenshoop van allerlei soorten en zijn lagere zintuiglijke en fysieke bestaan, en dit lagere deel kan vaak zijn nobelere element uitbalanceren of belasten, zodat, ofschoon het het hoogste deel van hem is, het niet dominant wordt en vormend in zijn hele natuur: maar dit is niet typisch voor hem in zijn grootste ontwikkeling, want daar worden het vitale en fysieke gecontroleerd door en onderworpen aan de denkende wil en intelligentie. De mentale mens kan zijn natuur niet transformeren, maar hij kan haar controleren en harmoniseren en haar een wet opleggen van een mentaal ideaal, een balans opleggen of een sublimerende en verfijnende invloed, en een hoge consistentie geven aan de meerpersoonlijke verwarring en conflict of het samengevatte lapwerk van ons verdeelde en halfgeconstrueerde wezen. Hij kan de toeschouwer en bestuurder zijn van zijn eigen denkvermogen en leven, kan hen bewust ontwikkelen en in zoverre een zelfschepper worden.

Dit denkvermogen van zuivere intelligentie heeft achter zich ons innerlijke en subliminale denkvermogen, dat direct alle dingen aanvoelt van het denkvermogenniveau, dat open is voor de actie van een wereld van mentale krachten, en de ideevormende en andere onvoorspelbare invloeden kan voelen, die handelen op de materiële wereld en het levensniveau, maar die we op dit moment alleen kunnen afleiden en niet direct kunnen ervaren: deze ontastbaren en onvoorspelbaren zijn voor de mentale mens werkelijk en duidelijk en hij beschouwt ze als waarheden, die eisen om gerealiseerd te worden in onze natuur of de natuur van de aarde. Op het innerlijke vlak kunnen het denkvermogen en denkvermogenziel, onafhankelijk van het lichaam, een volledige werkelijkheid voor ons worden, en we kunnen bewust zoveel in hen leven als in het lichaam. Om zo in het denkvermogen en in de dingen van het denkvermogen te leven, om eerder een intelligentie te zijn dan een leven en een lichaam, is onze hoogste positie, met niet veel spiritualiteit, in de graden van de Natuur. De mentale mens, de mens van een zelfdominerend en zelfvormend denkvermogen en wil, bewust van een ideaal, en gericht op haar realisatie, het hoge intellect, de denker, de wijze, minder kinetisch dan de vitale mens en onmiddellijk effectief, die de mens is van actie en uiterlijke snelle levensvervulling, maar zo krachtig en uiteindelijk zelfs krachtiger om nieuwe vergezichten te openen voor het ras, is het normale hoogtepunt van de evolutionaire formatie van de Natuur op het menselijke vlak. Deze drie graden van geestesgesteldheid, helder in zichzelf, maar heel vaak gemengd in onze samenstelling, zijn voor onze gewone intelligentie alleen psychologische typen, die toevallig ontwikkeld zijn en we ontdekken geen andere betekenis in hen; maar in feite zijn zij vol betekenis, want zij zijn stappen van de evolutie van de Natuur van het mentale wezen naar zijn zelf voorbijgaan, en, omdat het denkende denkvermogen de hoogste stap is, die zij nu kan bereiken, is de vervolmaakte mentale mens het zeldzaamste en hoogste van haar normale menselijke schepselen. Om verder te gaan moet zij het spirituele principe in het denkvermogen brengen en actief maken in het denkvermogen, leven en lichaam.

Want dit zijn haar evolutionaire beelden, die opgebouwd zijn uit de oppervlakte geestesgesteldheid; om meer te doen moet zij overvloediger het ongeziene materiaal gebruiken, dat verborgen is onder onze oppervlakte, inwaarts duiken en deze geheime ziel naar buiten brengen, de psyche, of opstijgen boven ons normale mentale niveau naar niveaus van intuïtief bewustzijn, dat dicht is van licht, dat betrokken is van de spirituele gnosis, opstijgende niveaus van een zuiver spiritueel denkvermogen, waarin we in direct contact staan met het oneindige, in aanraking met het zelf en de hoogste werkelijkheid van dingen, Sachchidananda. In onszelf, achter ons oppervlakte natuurlijke wezen, is er een ziel, een innerlijk denkvermogen, een innerlijk levensdeel, dat kan openen naar deze hoogten zowel als naar de occulte geest in ons, en deze dubbele opening is het geheim van een nieuwe evolutie; door dat breken van deksels en muren en grenzen rijst het bewustzijn naar een grotere opstijging en een grotere integratie, die, zoals de evolutie van het denkvermogen gementaliseerd heeft, zo door deze nieuwe evolutie alle vermogens van onze natuur zal spiritualiseren. Want de mentale mens is niet de laatste inspanning van de Natuur geweest of het hoogste bereik, --- ofschoon hij in het algemeen vollediger ontwikkeld is in zijn eigen natuur dan degenen, die zichzelf verkregen hebben onder of geaspireerd hebben boven hem; zij heeft de mens aangewezen voor een nog hoger en moeilijker niveau, hem geïnspireerd met het ideaal van een spiritueel leven, in hem de evolutie begonnen van een spiritueel wezen. De spirituele mens is haar allerhoogste supernormale inspanning van de menselijke schepping; want, nadat zij de mentale schepper, denker, wijze, profeet van een ideaal, het zelfgecontroleerde, zelfgedisciplineerde, geharmoniseerde mentale wezen ontwikkeld had, probeerde zij om hoger te gaan en dieper naar binnen, en de ziel en innerlijk denkvermogen en hart naar voren te roepen, van boven de krachten naar beneden te roepen van het spirituele denkvermogen en hogere denkvermogen en bovenmentale en onder hun licht en door hun invloed de spirituele wijze, ziener, profeet, Godminnaar, Yogi, gnosticus, Sufi, mysticus te scheppen.

Dit is de enige manier van de mens van ware zelfovertreffing: want zolang als we leven in het oppervlakte wezen, of onszelf geheel baseren op Materie, is het onmogelijk om hoger te gaan en vergeefs om te verwachten, dat er enige nieuwe overgang kan zijn van een radicaal karakter in ons evolutionaire wezen. De vitale mens, de mentale mens hebben een immense effect gehad op het aardeleven, zij hebben de mensheid voorwaarts gedragen van het hoofdzakelijk menselijke dier naar wat hij nu is. Maar zij kunnen alleen binnen de grenzen van de reeds gevestigde evolutionaire formule van het menselijke wezen acteren; zij kunnen de menselijke cirkel vergroten, maar niet het principe veranderen of transformeren van het bewustzijn of haar karakteristieke werking. Enige poging om buitensporig het mentale te verhogen of buitensporig de vitale mens te overdrijven, --- een Nietzscheaanse supermensheid, bijvoorbeeld, --- kan alleen het menselijke schepsel kolossaal maken, zij kan hem niet transformeren of vergoddelijken. Een verschillende mogelijkheid opent, wanneer we van binnen kunnen leven in het innerlijke wezen en hem de directe heerser kunnen maken van leven of onszelf kunnen stationeren op de spirituele en intuïtieve vlakken van het wezen en van daar en door hun vermogen onze natuur veranderen.

De spirituele mens is het teken van deze nieuwe evolutie, deze nieuwere en hogere inspanning van de Natuur. Maar deze evolutie verschilt van het voorbije proces van de evolutionaire Energie in twee opzichten: zij wordt uitgevoerd door een bewuste inspanning van het menselijke denkvermogen, en is niet begrensd tot een bewuste progressie van de oppervlakte natuur, maar wordt vergezeld door een poging om de muren te breken van de Onwetendheid en onszelf inwaarts uit te breiden in het geheime principe van ons huidige wezen en buitenwaarts in het kosmische wezen, zowel als opwaarts naar een hoger principe. Wat de Natuur tot nu toe verkregen heeft, was een vergroting van de bindingen van onze oppervlakte Kennis-Onwetendheid; in de spirituele inspanning is gepoogd om de Onwetendheid te vernietigen, inwaarts te gaan en de ziel te ontdekken en verenigd te worden in bewustzijn met God en met al het bestaan. Dit is het laatste doel van het mentale stadium van de evolutionaire Natuur in de mens; het is de initiële stap naar een radicale transmutatie van de Onwetendheid in de Kennis. De spirituele verandering begint bij een invloed van het innerlijke wezen en het hogere spirituele denkvermogen, een actie, die gevoeld wordt en geaccepteerd aan de oppervlakte; maar dit kan op zichzelf alleen leiden naar een verlicht mentaal idealisme of naar de groei van een religieus denkvermogen, een religieus temperament en enige devotie in het hart en eerbied in het gedrag; het is een eerste benadering van het denkvermogen naar de geest, maar hij kan geen radicale verandering maken: er moet meer gedaan worden, we moeten dieper van binnen leven, we moeten ons huidige bewustzijn voorbijgaan en onze huidige status van de Natuur overtreffen.

Het is evident, dat, wanneer we zo dieper van binnen kunnen leven en gestadig onze innerlijke krachten naar buiten kunnen brengen in de uiterlijke instrumentatie of onszelf omhoog brengen om te verblijven op hogere en wijdere niveaus en hun vermogens te brengen om te steunen op het fysieke bestaan, niet hoofdzakelijk invloeden ontvangen die van hen neerdalen, wat alles is wat we nu kunnen doen, er een verhoging kon beginnen van onze kracht van het bewuste wezen om zo een nieuw principe van bewustzijn te creëren, een nieuwe reeks activiteiten, nieuwe waarden voor alle dingen, een verwijding van ons bewustzijn en leven, een opname en transformatie van de lagere graden van ons bestaan, --- in het kort, het hele evolutionaire proces, waarmee de Geest in de Natuur een hoger type wezen creëert. Iedere stap kon een pas betekenen, hoever ook van het doel, of een dichte benadering, die leidt naar een groter en goddelijker wezen, een grotere en goddelijkere kracht en bewustzijn, kennis en wil, besef van bestaan en heerlijkheid in bestaan; er zou een initieel ontvouwen zijn naar een goddelijk leven. Alle religie, alle occulte kennis, alle supernormale (als tegengesteld aan abnormale) psychologische ervaring, alle Yoga, alle psychische ervaring en discipline zijn wegwijzers en aanwijzingen, die ons de weg wijzen van voortgang van de occulte zelfontvouwende geest.

Maar het menselijke ras is nog bezwaard door een zekere aantrekking naar het fysieke, zij gehoorzaamt nog aan de aantrekking van onze nog niet veroverde aardematerie; zij wordt gedomineerd door het hersendenkvermogen, de fysieke intelligentie: zo teruggehouden door veel bindingen, aarzelt zij voor de aanwijzing of valt terug voor de te dichte eis van de spirituele inspanning. Zij heeft ook nog een grote capaciteit van sceptische dwaasheid, een immense indolentie, een enorme intellectuele en spirituele timiditeit en conservatisme, wanneer zij uit de groeven van de gewoonte geroepen worden: zelfs het constante bewijs van het leven zelf, dat waar zij kiest om te veroveren, zij kan veroveren, --- getuige de wonderen van dat nogal inferieure vermogen, de fysieke Wetenschap, --- weerhoudt haar niet van twijfelen; zij slaat de nieuwe roep af en laat het antwoord aan enkele individuen. Maar dat is niet genoeg, wanneer de stap naar voren voor de mensheid is; want alleen als het ras vooruitgang boekt, kunnen voor haar de overwinningen van de Geest verzekerd zijn. Want dan, zelfs als er een sprong is van de Natuur, een val in haar inspanning, zal de Geest van binnen, die een geheim geheugen aanwendt, --- soms gerepresenteerd aan de lagere kant, die van neerwaartse gravitatie, als een atavistische kracht in het ras, maar werkelijk de kracht van een hardnekkig geheugen in de Natuur, dat ons ofwel omhoog of omlaag kan trekken, --- haar weer omhoog roepen en de volgende opstijging zal zowel makkelijker zijn als duurzamer, door de voorbije inspanning; want die inspanning en zijn impuls en zijn resultaat kunnen niet opgeslagen blijven in het onderbewuste denkvermogen van de mensheid. Wie kan zeggen, welke overwinningen van deze soort verkregen zouden kunnen zijn in onze voorbije cycli en hoe dichtbij de volgende opstijging zou kunnen zijn? Het is inderdaad niet noodzakelijk of mogelijk, dat het hele ras zichzelf zou moeten transformeren van mentale naar spirituele wezens, maar een algemene toelating van het ideaal, een wijdverspreide inspanning, een bewuste concentratie zijn noodzakelijk om de stroom van de tendens te dragen naar haar definitieve prestatie. Anders zal, wat uiteindelijk verkregen zal worden, een prestatie zijn door de enkelen, die een nieuwe orde van wezens initiëren, terwijl de mensheid zichzelf het vonnis van ongeschiktheid heeft opgelegd en terug zou kunnen vallen in een evolutionaire achteruitgang of een stationaire immobiliteit; want de constante opwaartse inspanning heeft de mensheid levend gehouden en haar plaats onderhouden voor haar in de voorste gelederen van de schepping.

Het principe van het proces van evolutie is een fundatie, van die fundatie een opstijging, in die opstijging een omkering van het bewustzijn en, van de grotere hoogten en wijdheid verkregen, een actie van verandering en nieuwe integratie van de hele natuur. De eerste fundatie is Materie; de opstijging is die van de Natuur; de integratie is een eerst onbewuste en halfbewuste automatische verandering van de Natuur door de Natuur. Maar zo gauw als een meer volledige bewuste participatie van het wezen begonnen is in deze werkingen van de Natuur, is een verandering in de functionering van het proces onvermijdelijk. De fysieke fundatie van Materie blijft, maar Materie kan niet langer de fundatie zijn van het bewustzijn; bewustzijn zelf zal niet langer in haar oorsprong een opborrelen zijn uit het Onbewuste of een besloten stroom van een occulte innerlijke subliminale kracht onder de druk van contacten met het universum. De fundatie van het ontwikkelende bestaan zal de nieuwe spirituele status zijn boven ons of de ongesluierde ziel in ons; het is een stroom van licht en kennis en wil vanaf boven en een ontvangst van vanbinnen, die de reacties zal bepalen van het wezen op de kosmische ervaring. De hele concentratie van het wezen zal verwisseld worden van beneden opwaarts en van vanbuiten naar binnen; ons hogere en innerlijke wezen, dat nu onbekend voor ons is, zal onszelf worden, en het uiterlijke of oppervlakte wezen, dat we nu voor onszelf houden, zal alleen een open voorkant zijn of een annex, waardoor het ware wezen het universum ontmoet. De uiterlijke wereld zelf zal innerlijk worden voor het spirituele gewaarzijn, een deel van zichzelf, intiem omarmd in een kennis en gevoel van eenheid en identiteit, doordrongen door een intuïtieve beschouwing van het denkvermogen, beantwoord door het directe contact van het bewustzijn met bewustzijn, genomen in een verkregen integraliteit. De oude onbewuste fundatie zelf zal bewust gemaakt worden in ons door de binnenstroming van licht en gewaarzijn van boven en haar diepten geannexeerd aan de hoogten van de geest. Een integraal bewustzijn zal de basis worden van een totale harmonisatie van leven door de totale transformatie, vereniging, integratie van het wezen en de natuur.

HOOFDSTUK XIX

Uit de Zevenvoudige Onwetendheid naar de Zevenvoudige Kennis

Zeven stappen heeft de grond van de Onwetendheid, zeven stappen heeft de grond van de Kennis.

Mahopanishad[21]

Hij vond het uitgestrekte Denken met zeven hoofden, dat geboren is uit de Waarheid; hij schiep een of andere vierde wereld en werd universeel. . . . De Zonen van de Hemel, de Helden van de Almachtige, die het directe denken denken, geven een stem aan de Waarheid, stichtten het niveau van illuminatie en ontvingen de eerste verblijfplaats van het Offer. . . . De Meester van Wijsheid gooiden de stenen verdedigingen neer en riepen de Kuddes van Licht, . . . de Kuddes, die in het geheim op de brug staan over de Valsheid tussen de twee werelden beneden en de ene boven; verlangend naar Licht in de duisternis, bracht hij de Stralen-Kuddes omhoog en legde vanonder de sluier de drie werelden bloot; hij verbrijzelde de stad, die verborgen ligt in de hinderlaag, en hakte de boom uit de Oceaan, en ontdekte de Dageraad en de Zon en het Licht en de Wereld van Licht.

Rig Veda[22]

De Meester van wijsheid in zijn eerste geboren worden in de allerhoogste ether van het grote Licht, --- veel zijn geboorten, zeven zijn monden van het Woord, zeven zijn Stralen, --- verbrijzelt de duisternis met zijn schreeuw.

Rig Veda[23]

ALLE EVOLUTIE is in essentie een verhoging van de kracht van bewustzijn in het manifeste wezen, zodat hij omhoog gebracht kan worden in de grotere intensiteit van wat nog niet manifest is, vanmaterie in leven, van leven in het denkvermogen, van het denkvermogen in de geest. Dit moet de methode zijn van onze groei van een mentale in een spirituele en supramentale manifestatie, uit een nog halfdierlijke mensheid in een goddelijk wezen en een goddelijk leven. Er moet een nieuwe spirituele hoogte, wijdheid, diepte, subtiliteit, intensiteit van ons bewustzijn, van haar substantie, haar kracht, haar gevoeligheid, een elevatie, uitbreiding, plasticiteit, integrale capaciteit van ons wezen verkregen worden en een aanname van het denkvermogen en alles dat beneden het denkvermogen is in dat grotere bestaan. In een toekomstige transformatie zal het karakter van de evolutie, het principe van het evolutionaire proces, ofschoon gemodificeerd, niet fundamenteel veranderen, maar op een grotere schaal en in een bevrijde beweging royaal doorgaan. Een verandering in een hoger bewustzijn of toestand van zijn is niet alleen het hele doel en proces van religie, van alle hogere ascese, van Yoga, maar het is ook juist de trend van ons leven zelf, het geheime doel, dat gevonden is in de som van haar arbeid. Het principe van het leven in ons zoekt constant zichzelf te confirmeren en vervolmaken op de niveaus van het denkvermogen, vitaliteit en lichaam, die zij al bezit; maar zij is ook zelfgedreven om verder te gaan en deze aanwinsten te transformeren in middelen voor de bewuste geest om te ontvouwen in de Natuur. Wanneer het hoofdzakelijk een of ander deel van onszelf is, het intellect, hart, wil of vitaal verlangen-zelf, dat, ontevreden over zijn eigen onvolmaaktheid en met de wereld, streeft om ervan weg te komen naar een grotere hoogte van bestaan, tevreden om de rest van de natuur te verlaten om voor zichzelf te zorgen of te verdwijnen, dan zou een zodanig resultaat van totale transformatie niet gebeuren --- of, tenminste, hier niet gebeuren. Maar dit is niet de integrale trend van ons bestaan; er is een arbeid van de Natuur in ons om op te stijgen met ons hele zelf naar een hoger principe van het wezen dan zij hier al ontwikkeld heeft, maar het is niet haar hele wil in deze opstijging om zichzelf te vernietigen, omdat dat hogere principe exclusief geaffirmeerd zou kunnen worden door de weigering en vernietiging van de Natuur. De kracht van het bewustzijn verhogen, totdat zij overgaat van een mentale, vitale en fysieke instrumentatie in de essentie en het vermogen van de geest is het onmisbare ding, maar dat is niet het enkele object of het hele ding, dat gedaan moet worden.

Onze roep moet zijn om te leven op een nieuwe hoogte in ons hele wezen: wij moeten niet, om die hoogte te bereiken, onze dynamische delen weg laten vallen in de onbepaalde substantie van de Natuur en door dit bevrijdende verlies verblijven in een zaligvolle stilte van de Geest; dat kan altijd gedaan worden en het brengt een grote rust en vrijheid, maar wat de Natuur zelf begeleidt van ons is, dat het geheel, dat we zijn, zou moeten opstijgen in een spiritueel bewustzijn en een manifest en veelvoudig vermogen van de geest worden. Een integrale transformatie is het integrale doel van het Wezen in de Natuur; dit is het inherente besef van haar universele aandrang van zelftranscendentie. Om deze reden is het proces van de Natuur niet begrensd tot een verhoging van zichzelf naar een nieuw principe; de nieuwe hoogte is geen nauwe intense pinakel, zij brengt met zich een verwijding en vestigt een groter veld van het leven, waarin het vermogen van het nieuwe principe voldoende spel en ruimte zou kunnen hebben voor zijn verschijning. Deze actie van elevatie en uitbreiding is niet besloten tot een uiterst mogelijk grootte in het essentiële spel van het nieuwe principe zelf; hij bevat een opname van dat, wat lager is, in de hogere waarden: het goddelijke en spirituele leven zal niet alleen in zichzelf het mentale, vitale, fysieke leven getransformeerd en gespiritualiseerd opnemen, maar zij zal hen een veel wijder en voller spel geven dan voor hen open was, zolang zij leefden op hun eigen niveau. Ons mentale, fysieke, vitale bestaan hoeft niet vernietigd te worden door zelfovertreffing, noch worden zij verminderd en verzwakt door gespiritualiseerd te worden; zij kunnen veel rijker, groter, krachtiger en volmaakter worden en worden het: in hun goddelijke verandering breken zij in mogelijkheden, die in hun ongespiritualiseerde conditie niet praktisch of voorstelbaar zouden kunnen zijn.

Deze evolutie, dit proces van verhoging en verwijding en integralisatie, is in haar natuur een groei en een opstijging uit de zevenvoudige onwetendheid naar de integrale kennis. De crux van die onwetendheid is het constitutionele; zij lost zichzelf op in een veelvoudige onwetendheid van een waar karakter van ons worden, een niet gewaarzijn van ons totale zelf, waarvan de sleutel een beperking is door het niveau, dat we bewonen en door het huidige dominante principe van onze natuur. Het niveau, dat we bewonen is het niveau van Materie; het huidige dominante principe in onze natuur is de mentale intelligentie met het zintuigdenkvermogen, dat afhangt van Materie als zijn ondersteuning en voetstuk. Als een consequentie is de preoccupatie van de mentale intelligentie en zijn vermogens met het materiële bestaan, zoals zij aan hem getoond wordt door de zintuigen en met het leven, zoals zij geformuleerd is in een compromis tussen het leven en de materie, een speciaal stempel van de constitutionele Onwetendheid. Dit natuurlijke materialisme of gematerialiseerde vitalisme, dit klampen van onszelf aan ons beginnen, is een vorm van zelfrestrictie, die de omvang van ons bestaan beperkt, die erg hardnekkig is voor het menselijke leven. Het is een eerste noodzaak van ons fysieke bestaan, maar wordt naderhand gesmeed door een primaire onwetendheid in een ketting, die elk van zijn stappen opwaarts hindert: de poging om te groeien uit deze beperking van de heelheid, vermogen en waarheid van de geest door de gematerialiseerde mentale intelligentie en uit deze onderwerping van de ziel aan de materiële Natuur is de eerste stap naar een werkelijke vooruitgang van onze mensheid. Want onze onwetendheid is niet totaal; het is een beperking van bewustzijn, --- het is geen volledige onwetendheid, die de stempel is van dezelfde Onwetendheid is in zuivere materiële bestaansvormen, degenen, die niet alleen materie als hun niveau hebben, maar materie als hun dominante principe. Het is een partiële, een beperkende, een verdelende en, grotendeels, een vervalsende kennis; uit die beperking en falsificatie moeten we groeien naar de waarheid van ons spirituele wezen.

Deze preoccupatie met het leven en de materie is in het begin juist en noodzakelijk, omdat de eerste stap, die de mens moet nemen is dit fysieke bestaan, zo goed als hij kan, te kennen en te bezitten door toepassing van zijn denken en intelligentie tot zoveel ervaring er van als zijn zintuigdenkvermogen hem kan geven; maar dit is alleen een voorlopige stap, en als we daar stoppen, hebben we geen werkelijke vooruitgang geboekt: we zijn waar we waren en hebben alleen meer fysieke armslag verkregen om in te bewegen en meer vermogen voor ons denkvermogen om een relatieve kennis te vestigen en een onvoldoende en precair meesterschap en voor ons levensverlangen om dingen rond te duwen en stoten en door elkaar te schudden tussen de gedrang van fysieke krachten en bestaansvormen. De hoogste verwijding van een fysieke objectieve kennis, zelfs als zij de meest afgelegen solaire systemen omarmt en de diepste lagen van de aarde en de zee en de meest subtiele vermogens van materiële substantie en energie, is geen essentiële verwerving voor ons, niet het ene ding, dat het meest noodzakelijk is voor ons om te verwerven. Dat is, waarom het gospel van het materialisme, ondanks de duizelingwekkende triomfen van de fysieke Wetenschap, zichzelf altijd aan het eind bewijst een vergeefse en hulpeloze richting te zijn en dat is ook, waarom de fysieke Wetenschap zelf met al haar prestaties, ofschoon zij comfort kan bewerkstelligen, nooit geluk en volheid van het wezen kan verwerven voor het menselijke ras. Ons ware geluk ligt in de ware groei van ons hele wezen, in een victorie door het hele gebied van ons bestaan, in een meesterschap van het innerlijke zowel als en meer dan het uiterlijke, het verborgene, zowel als de openlijke natuur; onze ware volledigheid komt niet door wijdere cirkels te beschrijven op het niveau, waar we begonnen, maar door transcendentie. Om deze reden moeten we, na de eerste noodzakelijke fundatie in het leven en de materie, onze kracht van bewustzijn verhogen, verdiepen, verwijden, haar subtieler maken; we moeten eerst onze mentale zelven bevrijden en een vrijer, fijner en nobeler spel binnengaan van ons mentale bestaan: want het mentale is veel meer dan het fysieke ons ware bestaan, omdat we zelfs in onze instrumentele of expressieve natuur overwegend denkvermogen zijn en geen materie, veel eerder mentale dan fysieke wezens. Die groei naar het volle mentale wezen is de eerste overgankelijke beweging naar menselijke vervolmaking en vrijheid; zij vervolmaakt niet werkelijk, zij bevrijdt de ziel niet, maar zij tilt ons een stap op uit de materiële en vitale absorptie en bereidt de losmaking voor van de greep van de Onwetendheid.

Onze verwerving om volmaaktere mentale wezens te worden is, dat we bij de mogelijkheid komen van een subtieler, hoger en wijder bestaan, bewustzijn, kracht, geluk en heerlijkheid van het wezen; in proportie met zoals we rijzen op de schaal van het denkvermogen, komt een groter vermogen van deze dingen naar ons toe: ons mentale bewustzijn verkrijgt voor zichzelf tegelijkertijd meer visie en vermogen en meer subtiliteit en plasticiteit, en we zijn in staat om meer van het vitale en fysieke bestaan zelf te omarmen, haar beter te kennen, haar beter te gebruiken, haar nobelere waarden te geven, een breder gebied, een meer gesublimeerde actie, --- een uitgebreide schaal, hogere issues. De mens is in zijn karakteristieke vermogen van de natuur een mentaal wezen, maar in de eerste stappen van zijn verschijning is hij meer van het gementaliseerde dier, gepreoccupeerd zoals het dier met zijn lichamelijke bestaan; hij gebruikt zijn denkvermogen voor het gebruik, interesses, verlangens van het leven en het lichaam, als hun dienaar en gezant, nog niet als hun heerser en meester. Zoals hij groeit in het denkvermogen en in proportie zoals zijn denkvermogen zijn zelfheid en onafhankelijkheid aanneemt tegen de tirannie van het leven en de materie, groeit hij in statuur. Aan de ene kant controleert en verlicht het denkvermogen door zijn emancipatie het leven en de lichamelijkheid; aan de andere beginnen de zuivere mentale doelen, occupaties, strevingen naar kennis een waarde te krijgen. Het denkvermogen, dat bevrijd is van een lagere controle en preoccupatie, introduceert in het leven een bestuur, een verheffing, een verfijning, een fijnere balans en harmonie; de vitale en fysieke bewegingen worden gericht en geordend, zelfs getransformeerd, zover als zij kunnen door een mentale bemiddeling; zij worden onderricht om instrumenten van de rede te zijn en gehoorzaam aan een verlichte wil, een ethische perceptie en een esthetische intelligentie: hoe meer dit tot stand gebracht kan worden, hoe meer het ras werkelijk menselijk wordt, een ras van mentale wezens.

Deze perceptie van het leven werd naar voren gebracht door de Griekse denkers, en een levendige opbloei in het zonlicht van dit ideaal verleent een zo grote fascinatie aan het Hellenistische leven en cultuur. In latere tijden is deze perceptie verloren, en toen zij terugkwam, keerde zij veel verminderd terug, gemengd met meer troebele elementen: de beroering van een spiritueel ideaal, dat onvolmaakt gegrepen werd door het begrip en helemaal niet gerealiseerd in de praktijk van het leven, maar aanwezig met haar positieve en negatieve mentale en morele invloeden, en boven tegen haar de druk van een dominante, een buitensporige vitale drang, die niet zijn vrije zelfbevredigde beweging kon krijgen, stond in de weg van de soevereiniteit van het denkvermogen en de harmonie van het leven, haar gerealiseerde schoonheid en balans. Een opening naar hogere idealen, een groter gebied van leven werd verkregen, maar de elementen van een nieuw idealisme werden alleen gegoten in haar actie als een invloed, konden haar niet domineren en transformeren en uiteindelijk werd de spirituele inspanning, zo verkeerd begrepen en ongerealiseerd, opzij geworpen: haar morele effecten bleven, maar, ontdaan van het onderhoudende spirituele element, nam zij af naar ondoelmatigheid; de vitale drang, geassisteerd door een immense ontwikkeling van fysieke intelligentie, werd de preoccupatie van het ras. Een opleggende toename van een zekere soort kennis en efficiëntie was het eerste resultaat; de meest recente uitkomst is een hachelijk spirituele ongezondheid geweest en een uitgestrekte wanorde.

Want het denkvermogen zelf is niet genoeg; zelfs zijn grootste spel van intelligentie creëert alleen een gekwalificeerd halflicht. Een oppervlakte mentale kennis van het fysieke universum is een nog onvolmaaktere gids; voor het denkende dier zou het genoeg kunnen zijn, maar niet voor het ras van mentale wezens in het werk van een spirituele evolutie. Zelfs de waarheid van fysieke dingen kan niet volledig gekend worden, noch kan het juiste gebruik van ons materiële bestaan ontdekt worden door de fysieke Wetenschap en een uiterlijke kennis alleen of mogelijk gemaakt door het meesterschap van het fysieke en mechanische proces alleen: om te weten, om juist te gebruiken, moeten we voorbij de waarheid gaan van het fysieke fenomeen en proces, we moeten weten wat er vanbinnen en erachter is. Want we zijn niet hoofdzakelijk belichaamde denkvermogens; er is een spiritueel wezen, een spiritueel principe, een spiritueel niveau van de Natuur. Daarin moeten we onze kracht van bewustzijn verhogen om daardoor ons gebied van het wezen en veld van actie nog groter, zelfs universeel en oneindig te verwijden, om daardoor ons lagere leven op te nemen en haar te gebruiken voor grotere doeleinde en op een groter plan, in het licht van de spirituele waarheid van het bestaan. Ons werk van het denkvermogen en strijd van het leven kunnen niet tot enige oplossing komen, totdat we voorbij de obsessieve leiding zijn gegaan van een inferieure Natuur, ons natuurlijke zijn geïntegraliseerd hebben in het wezen en bewustzijn, geleerd hebben om onze natuurlijke instrumenten te benutten door de kracht en voor de vreugde van de Geest. Dan alleen kan de constitutionele onwetendheid, de onwetendheid van de werkelijke bouw van ons bestaan, waar we van lijden, veranderen in een ware en effectieve kennis van ons wezen en worden. Want wat we zijn, is geest, --- die momenteel het denkvermogen predominant gebruikt, leven en lichaam onderdanig, met materie als ons oorspronkelijke veld, maar niet ons enige veld van ervaring; maar dit is het alleen momenteel. Onze onvolmaakte mentale instrumentatie is niet het laatste woord van onze mogelijkheden; want er zijn in ons, slapend of onzichtbaar en onvolmaakt actief, andere principes voorbij het denkvermogen en dichter bij de spirituele natuur, er zijn meer directe vermogens en lichtende instrumenten, er is een hogere status, er zijn grotere gebieden van dynamische actie, dan degene, die behoren bij ons huidige fysieke, vitale en mentale bestaan. Deze kunnen onze eigen status worden, deel van ons wezen, zij kunnen principes, vermogens en instrumenten zijn van onze eigen vergrote natuur. Maar daarvoor is het niet genoeg om tevreden te zijn met een vage of een extatische opstijging naar de geest of een vormloze exaltatie door de aanraking van zijn oneindigheden; hun principe moet ontwikkelen, zoals leven ontwikkeld is, zoals het denkvermogen ontwikkeld is en hun eigen instrumentatie organiseren, hun eigen voldoening. Dan zullen we de ware constitutie bezitten van ons wezen en zullen we de Onwetendheid veroverd hebben.

De verovering van onze constitutionele onwetendheid kan niet volledig zijn, kan niet integraal dynamisch worden, wanneer we onze psychologische onwetendheid niet veroverd hebben; want de twee zijn samengebonden. Onze psychologische onwetendheid bestaat uit een beperking van onze zelfkennis tot die kleine golf of oppervlakkige stroom van ons wezen, die het bewuste wakende zelf is. Dit deel van ons wezen is een oorspronkelijke flux van vormloze of alleen halfgeformuleerde bewegingen, die doorgaan in een automatische continuïteit, ondersteund en samengehouden door een actief oppervlaktegeheugen en een passief onderliggend bewustzijn in haar stroom van moment naar moment van de tijd, georganiseerd en geïnterpreteerd door onze rede en onze getuigende en deelnemende intelligentie. Er achter bevindt zich een occult bestaan en energie van ons geheime wezen zonder welk het oppervlakkige bewustzijn en activiteit niet zouden hebben kunnen bestaan of gehandeld. Alleen in Materie is een activiteit manifest, --- onbewust in de buitenkant van dingen, wat alles is wat we kennen; want het inwonende Bewustzijn in de Materie is geheim, subliminaal, niet gemanifesteerd in de onbewuste vorm en de verwikkelde energie: maar in ons is bewustzijn gedeeltelijk manifest, gedeeltelijk ontwaakt geworden. Maar dit bewustzijn is bedekt en onvolmaakt; zij is gebonden door haar gewoonlijke zelfbeperking en beweegt in een beperkte cirkel, --- behalve, wanneer er flitsen, aanduidingen of opwellingen zijn uit de heimelijkheid in ons, die de beperkingen verbreekt van de formatie of stroom voorbij hen of de cirkel verwijdt. Maar deze toevallige bezoeken kunnen ons niet ver verwijden voorbij onze huidige capaciteiten, zijn niet genoeg om onze status te revolutioneren. Dat kan alleen gedaan worden, wanneer we hen kunnen brengen in de hogere onontwikkelde lichten en vermogens, die potentieel zijn in ons wezen en hen bewust en normaal in het spel krijgen; hiervoor moeten we in staat zijn om vrijelijk aan te trekken van die gebieden van ons wezen, waarvoor zij ingeboren zijn, maar die op dit moment onderbewust of eerder heimelijk intrabewust of omgevingbewust of anders superbewust voor ons zijn. Of, --- het nog meerdere, dat ook mogelijk is, --- we moeten binnengaan in deze innerlijke en hogere delen van onszelf door een binnenwaartse onderdompeling of gedisciplineerde penetratie en hun geheimen met ons mee naar de oppervlakte brengen. Of, terwijl we een nog radicalere verandering verkrijgen van ons bewustzijn, moeten we leren om vanbinnen te leven en niet langer aan de oppervlakte en zijn en handelen vanuit de innerlijke diepten en vanuit een ziel, die soeverein is geworden over de natuur.

Dat deel van ons, dat we strikt onderbewust kunnen noemen, omdat het onder het niveau van het denkvermogen en bewust leven is, inferieur en duister, beslaat de zuiver fysieke en vitale elementen van onze constitutie van het lichamelijk wezen, niet gementaliseerd, niet geobserveerd door het denkvermogen, ongecontroleerd door hem in hun actie. Zij kan gehouden worden om het stomme occulte bewustzijn te omvatten, dynamisch, maar niet door ons gevoeld, dat opereert in de cellen en zenuwen en de hele lichamelijke substantie en hun levensprocessen en automatische response bijstelt. Zij omvat ook die laagste werkingen van het ondergedompelde zintuigdenkvermogen, die meer in werking zijn in het dier en in het plantenleven; in onze evolutie zijn we voorbijgegaan aan de behoefte van enige grote georganiseerde actie van dit element, maar het blijft ondergedompeld en duister aan het werk onder onze bewuste natuur. Deze duistere activiteit breidt zich uit naar een verborgen en bedekt mentaal substraat, waarin voorbije impressies en alles, dat geweigerd wordt in het oppervlakte denkvermogen, zinkt en daar slapend blijft en op kan stromen in de slaap of in enige afwezigheid van het denkvermogen, droomvormen aanneemt, vormen van mechanische denkvermogenactie of suggestie, vormen van automatische vitale reactie of impuls, vormen van fysieke abnormaliteit of zenuwverstoring, vormen van morbiditeit, ziekte, onbalans. Uit het onderbewuste brengen we gewoonlijk zoveel naar het oppervlak als ons wakende zintuigvermogen en intelligentie nodig hebben voor hun doeleinde; bij hen zo omhoog brengen zijn we niet gewaar van hun natuur, oorsprong, werking, en begrijpen hen niet in hun eigen waarden, maar door een vertaling in de waarden van ons wakende menselijke besef en intelligentie. Maar de opstijgingen van het onderbewustzijn, haar effecten op het denkvermogen en lichaam, zijn grotendeels automatisch, niet opgeroepen en onvrijwillig; want we hebben geen kennis en daarom geen controle over het onderbewuste. Alleen door een ervaring, die abnormaal voor ons is, het meest algemeen in ziekte of een of andere verstoring van de balans, kunnen we direct gewaar worden van iets in de stomme wereld, stom, maar zeer actief, van ons lichamelijke wezen en vitaliteit of bewust groeien van de geheime bewegingen van het mechanische submenselijk fysieke en vitale denkvermogen, dat onder ons oppervlak ligt, --- een bewustzijn, dat van ons is, maar niet van ons lijkt te zijn, omdat het geen deel is van onze gekende geestesgesteldheid. Dit en veel meer leeft besloten in het onderbewuste.

Een neerdaling in het onderbewuste zou ons niet helpen om dit gebied te onderzoeken, want het zou ons onderdompelen in incoherentie of in de slaap of in een saaie trance of een comateuze verdoving. Een nauwkeurig mentaal onderzoek of inzicht kan ons enig indirect of constructief idee geven van deze verborgen activiteiten; maar alleen door ons terug te trekken in het subliminale of door op te stijgen in het superbewuste en vandaar neer te kijken of onszelf uit te breiden in deze duistere diepten, kunnen we direct en totaal gewaar worden van en in controle over de geheimen van onze onderbewuste fysieke, vitale en mentale natuur. Dit gewaarzijn, deze controle zijn van het hoogste belang. Want het onderbewuste is de Onbewuste in het proces van bewust worden; zij is een ondersteuning en zelfs een wortel van onze inferieure delen van het wezen en hun bewegingen. Zij onderhoudt en versterkt alles in ons, dat het meest vasthoudt en weigert om te veranderen, onze mechanische herhalingen van onintelligent denken, onze hardnekkige halsstarrigheden van gevoel, gewaarwording, impuls, neigingen, onze ongecontroleerde vastigheden van karakter. Het dier in ons, --- het duivelse ook, --- heeft zijn leger van terugtrekking in de dichte jungle van het onderbewuste. Daar doordringen, licht binnenbrengen en een controle vestigen is onmisbaar voor de volledigheid van enig hoger leven, voor enige integrale transformatie van de natuur.

Het deel van ons, dat we gekarakteriseerd hebben als intrabewust en omgevingsbewust is een nog potenter en veel waardevoller element in de constitutie van ons wezen. Zij omvat de grotere actie van een innerlijke intelligentie en innerlijk zintuigvermogen, van een innerlijk vitaal, zelf van een innerlijk subtiel-fysiek wezen, dat ons wakende wezen ophoudt en omarmt, dat niet naar de voorkant wordt gebracht, dat subliminaal is, in de moderne frase. Maar, wanneer we dit verborgen zelf kunnen binnengaan en onderzoeken, vinden we, dat ons wakende besef en intelligentie voor het grootste deel een selectie zijn van wat we heimelijk zijn of kunnen zijn, een uiterlijk geprojecteerd en nogal verminkte en gevulgariseerde editie van ons werkelijke, ons verborgen wezen of een opgooi uit zijn diepten. Ons oppervlaktewezen is gevormd met de subliminale hulp door een evolutie uit het Onbewuste voor het nut van ons huidige mentale en fysieke leven op aarde; dit, dat erachter is, is een formatie, die bemiddelt tussen het Onbewuste en de grotere niveaus van Leven en Denkvermogen, die gecreëerd zijn door de involutionaire neerdaling en wiens druk geholpen heeft om de evolutie van het Denkvermogen en Leven naar boven te brengen in de Materie. Onze oppervlakte responsies op het fysieke bestaan hebben achter hen de ondersteuning van een activiteit in deze gesluierde delen, zijn vaak responsies van hen, die gemodificeerd zijn door een mentale weergave. Maar ook dat grote deel van onze geestesgesteldheid en vitaliteit, dat geen respons is op de buitenwereld, maar voor zichzelf leeft of zich naar buiten werpt op het materiële bestaan om haar te gebruiken en te bezitten, onze persoonlijkheid, is de uitkomst, de amalgameerde formulering van vermogens, invloeden, motieven, die voortkomen uit deze potente intrabewuste geheimhouding.

Weer breidt het subliminale zichzelf uit in een omsluitend bewustzijn, waardoor zij de schok ontvangt van de stromen en golfcircuits, die zichzelf uitstorten uit het universele Denkvermogen, het universele Leven, de universele subtielere Materiekrachten. Deze, die niet door ons worden waargenomen aan de oppervlakte, worden waargenomen en toegelaten door ons subliminale zelf en veranderd in formaties, die ons bestaan krachtig kunnen beïnvloeden zonder onze kennis. Wanneer de muur, die dit innerlijke bestaan scheidt van het uiterlijke zelf scheidt, gepenetreerd zou worden, dan zouden we de bronnen van ons huidige denkvermogen energieën en de levensactie kunnen kennen en er mee omgaan en hun resultaat kunnen controleren, in plaats van hun resultaten ondergaan. Maar, ofschoon grote delen er van zo gekend kunnen worden door een penetratie en naar binnen kijken of een vrijere communicatie, kunnen we alleen door naar binnen te gaan achter de sluier van het oppervlakkige denkvermogen en van binnen te leven, in een innerlijk denkvermogen, een innerlijk leven, in meest innerlijke ziel van ons wezen, volledig zelfgewaar zijn, --- door dit en door rijzen naar een hoger niveau van het denkvermogen dan dat, wat ons wakende bewustzijn bewoont. Een vergroting en completering van onze huidige evolutionaire status, die nu nog zo gehinderd wordt en beknot, zou het resultaat zijn van een zodanig innerlijk leven; maar een evolutie er voorbij kan alleen komen door ons bewust worden in wat nu superbewust is voor ons, door een opstijging naar de ingeboren hoogten van de Geest.

In het superbewustzijn voorbij ons huidige niveau van gewaarzijn zijn de hogere niveaus besloten van het mentale wezen zowel als de ingeboren hoogten van het supramentale en zuivere spirituele wezen. De eerste onmisbare stap in een opwaartse evolutie zou de elevatie zijn van onze kracht van bewustzijn in deze hogere delen van het Denkvermogen, vanwaar we al, maar zonder de bron te kennen, veel van onze grotere mentale bewegingen ontvangen, degene, speciaal, die komen met een groter vermogen en licht, de openbarende, die inspirerende, de intuïtieve. Wanneer op deze mentale hoogten, in deze uitgestrektheden, het bewustzijn er in zou kunnen slagen hen te bereiken of zichzelf er onderhouden en zich daar centreren, zou iets van de directe aanwezigheid en vermogen van de Geest, iets zelfs --- hoe secundair en indirect ook --- van het Supramentale een eerste expressie ontvangen, zichzelf initieel manifest maken, tussenbeide kunnen komen in het bestuur van ons lagere wezen en helpen hem te hervormen. Naderhand zou, door de kracht van dat hervormde bewustzijn, de loop van onze evolutie kunnen rijzen door een verhevenere opstijging en voorbij het mentale komen naar de supramentale en de allerhoogste spirituele natuur. Het is mogelijk zonder een actuele opstijging in deze momenteel superbewuste mentale niveaus of zonder een constant of permanent leven in hen, door openheid naar hen, door ontvangst van hun kennis en invloeden, om af te komen tot op zekere hoogte van onze constitutionele en psychologische onwetendheid; het is mogelijk om gewaar te zijn van onszelf als spirituele wezens en, ofschoon onvolmaakt, ons gewone menselijke leven en bewustzijn te spiritualiseren. Er zou een bewuste communicatie kunnen zijn en begeleiding van deze grotere meer lichtende geestesgesteldheid en een ontvangst van zijn verlichtende en transformerende krachten. Dat is binnen het bereik van het uiterst ontwikkelde of spiritueel ontwaakte menselijke wezen; maar het zou niet meer dan een voorlopig stadium zijn. Om een integrale zelfkennis te bereiken, een volledig bewustzijn en vermogen van het wezen, is er een opstijging noodzakelijk voorbij het niveau van ons normale denkvermogen. Een zodanige opstijging is op dit moment mogelijk in een geabsorbeerd superbewustzijn; maar dat zou alleen kunnen leiden naar een binnenkomst in de hogere niveaus in een toestand van immobiele of extatische trance. Wanneer de controle van dat hoogste spirituele wezen in het wakende leven gebracht moet worden, moet er een bewuste verhoging en verwijding zijn in de immense gebieden van het nieuwe wezen, het nieuwe bewustzijn, de nieuwe potenties van actie, een opname --- zo integraal mogelijk --- van ons huidige wezen, bewustzijn, activiteiten en een transmutatie van hen in goddelijke waarden, die een transfiguratie zouden bewerkstelligen van ons menselijke bestaan. Want waar er ook een radicale transitie gemaakt moet worden, is er altijd deze drievoudige beweging --- opstijging, verwijding van veld en basis, integratie --- in de methode van de Natuur van zelftranscendentie.

Enige zodanige evolutionaire verandering moet noodzakelijkerwijze geassocieerd worden met een weigering van onze huidige vernauwende tijdelijke onwetendheid. Want we leven nu niet alleen van moment tot moment van de tijd, maar onze hele visie is beperkt tot ons leven in het huidige lichaam tussen een enkele geboorte en dood. Zoals onze beschouwing niet verder gaat in het verleden, zo strekt zij zich niet verder uit in de toekomst; zo zijn we beperkt door ons fysieke geheugen en gewaarzijn van het huidige leven in een kortstondige lichamelijke formatie. Maar deze beperking van ons tijdelijke bewustzijn is intiem afhankelijk van de preoccupatie van onze geestesgesteldheid met het materiële niveau en leven, waarin zij momentaal handelt; de beperking is geen wet van de geest, maar een tijdelijke provisie voor een bedoelde eerste werking van onze gemanifesteerde natuur. Wanneer de preoccupatie afgenomen is of opzij gezet, een uitbreiding van het denkvermogen bewerkstelligd, een opening in het subliminale en superbewuste, in het innerlijke en hogere wezen gecreëerd, is het mogelijk ons hardnekkig bestaan in de tijd te realiseren zowel als ons eeuwig bestaan er voorbij. Dit is essentieel, wanneer we onze zelfkennis in de juiste focus moeten krijgen; want op dit moment zijn ons hele bewustzijn en actie besmet door een fout van spiritueel perspectief, dat ons weerhoudt om de natuur, doeleinde en condities van ons wezen in de juiste proportie en relatie te zien. Een geloof in onsterfelijkheid is een zodanig vitaal punt gemaakt in de meeste religies, omdat het een zelfevidente noodzaak is, als we moeten rijzen boven de identiteit met het lichaam en haar preoccupatie met het materiële niveau. Maar een geloof is niet voldoende om deze fout van perspectief radicaal te veranderen: de ware zelfkennis van ons wezen in de tijd kan alleen naar ons komen, wanneer we leven in het bewustzijn van onze onsterfelijkheid; we moeten ontwaken naar een concreet besef van ons eeuwigdurend wezen in de Tijd en van ons tijdloze bestaan.

Want onsterfelijkheid in haar fundamentele betekenis betekent niet hoofdzakelijk een of ander soort persoonlijke overleving van de lichamelijke dood; we zijn onsterfelijk door de eeuwigheid van ons zelfbestaan zondert begin en eind, voorbij de hele successie van fysieke geboorten en overlijden, die we doorgaan, voorbij de afwisselingen van ons bestaan in deze en andere werelden: het tijdloze bestaan van de geest is de ware onsterfelijkheid. Er is, zonder twijfel, een secundaire betekenis van het woord, dat haar waarheid heeft; want, als gevolg van deze ware onsterfelijkheid, bestaat er een eeuwigdurende continuïteit van ons tijdelijke bestaan en ervaring van leven naar leven, van wereld naar wereld na de oplossing van het fysieke lichaam: maar dit is een natuurlijke consequentie van onze tijdloosheid, die zichzelf hier uitdrukt als een eeuwigdurendheid in de eeuwige Tijd. De realisatie van tijdloze onsterfelijkheid komt door de kennis van het zelf in de Niet-geboorte en het Niet-worden en van de onveranderbare geest in ons: de realisatie van tijdonsterfelijkheid komt door de kennis van het zelf in de geboorte en het Worden en wordt vertaald in een besef van de hardnekkige identiteit van de ziel door alle veranderingen van het denkvermogen en leven en lichaam; dit is ook niet hoofdzakelijk overleving, het is tijdloosheid vertaald in de Tijdmanifestatie. Door de eerste realisatie worden we vrij van de duistere onderwerping aan de ketting van geboorte en dood, dat allerhoogste object van zovele Indiase disciplines; door de tweede realisatie, toegevoegd aan de eerste, zijn we in staat om vrijelijk, met de juiste kennis, zonder onwetendheid, zonder binding door de ketting van onze acties, de ervaringen van de geest te bezitten in zijn opvolgingen van tijd-eeuwigheid. Een realisatie van tijdloos bestaan op zichzelf zou die waarheid van die ervaring van het hardnekkige zelf in de eeuwige Tijd niet omvatten; een realisatie van overleving van de dood op zichzelf zou nog ruimte kunnen geven voor een begin of eind aan ons bestaan. Maar in beide realisaties, die waarlijk voorgesteld worden als kant of ander kant van een waarheid, is bewust bestaan in eeuwigheid en niet in de binding van het uur en de opeenvolging van momenten de substantie van de verandering: dus om te bestaan is een eerste conditie van het goddelijke bewustzijn en het goddelijke leven. Om vanuit die innerlijke eeuwigheid van het wezen de loop en het proces van het worden te bezitten en besturen, is de tweede, de dynamische conditie, met als zijn praktische uitkomst, een spiritueel zelfbezit en zelfmeesterschap. Deze veranderingen zijn alleen mogelijk door een terugtrekking uit onze absorberende materiële preoccupatie, --- die geen weigering of verwaarlozing noodzaakt van het leven in het lichaam, --- en een constant leven op de innerlijke en hogere niveaus van het denkvermogen en de geest. Want de verhoging van ons bewustzijn in haar spirituele principe wordt bewerkstelligd door een opstijging en een binnenwaarts terugstappen --- deze beide bewegingen zijn essentieel --- uit ons vergankelijke leven van moment tot moment in het eeuwige leven van ons onsterfelijke bewustzijn; maar daarmee komt ook een verwijding van ons gebied van bewustzijn en veld van actie in de tijd en een opname en hoger gebruik van ons mentale, ons vitale, ons lichamelijke bestaan. Daar komt een kennis omhoog van ons wezen, niet langer als een bewustzijn, dat afhangt van het lichaam, maar als een eeuwige geest, die alle werelden gebruikt en alle levens voor onderscheiden zelfervaring; we zien, dat het een spirituele entiteit is, die in bezit is van een continu zielleven, die eeuwigdurend zijn activiteiten ontwikkeld door opvolgende fysieke existenties, een wezen, dat zijn eigen worden bepaalt. In die kennis, niet als idee, maar gevoeld juist in onze substantie, wordt het mogelijk om niet als slaven te leven van een blinde Karmische impuls, maar als meesters --- alleen onderworpen aan het Goddelijke binnen ons --- van ons wezen en onze natuur.

Tegelijkertijd komen we af van de egoïstische onwetendheid; want zolang we op enig punt daardoor gebonden zijn, moet het goddelijke leven ofwel niet verkrijgbaar zijn of onvolmaakt in haar zelfexpressie. Want het ego is een falsificatie van onze ware individualiteit door een beperkte zelfidentificatie ervan met dit leven, dit denkvermogen, dit lichaam: het is een scheiding van andere zielen, die ons opsluit in onze eigen individuele ervaring en ons weerhoudt van leven als het universele individu: het is een scheiding van God, ons hoogste Zelf, die het ene Zelf is in alle bestaansvormen en de goddelijke Inwoner binnen ons. Terwijl ons bewustzijn verandert in de hoogten en diepten en wijdheid van de geest, kan het ego daar niet langer overleven: hij is te smal en zwak om te blijven bestaan in die uitgestrektheid en lost er in op; want hij bestaat door zijn beperkingen en verdwijnt door het verlies van zijn beperkingen. Het wezen breekt uit zijn gevangenschap in een gescheiden individualiteit, wordt universeel, neemt een kosmisch bewustzijn aan, waarin hij zichzelf identificeert met het zelf en de geest, het leven, het denkvermogen, het lichaam van alle wezens. Of hij breekt omhoog uit naar een allerhoogste pinakel en oneindigheid en eeuwigheid van zelfbestaan, dat onafhankelijk is van zijn kosmische of zijn individuele bestaan. Het ego stort ineen, terwijl hij zijn muur van scheiding verliest, in de kosmische immensiteit; of hij valt in nietsheid, niet in staat om te ademen in de hoogten van de spirituele ether. Wanneer iets van zijn bewegingen blijft door de gewoonte van de Natuur, vallen deze ook nog weg en worden vervangen door een nieuw onpersoonlijk zien, voelen, handelen. Deze verdwijning van het ego brengt niet de vernietiging van onze ware individualiteit, ons spiritueel bestaan met zich mee, want dat was altijd universeel en een met de Transcendentie; maar er is een transformatie, die het gescheiden ego vervangt door de Purusha, een bewust gezicht en beeld van het universele wezen en een zelf en vermogen van het transcendente Goddelijke in de kosmische Natuur.

In dezelfde beweging, juist door de ontwaking in de geest, is er een oplossing van de kosmische onwetendheid; want we hebben de kennis van onszelf als een tijdloze onveranderbare zelf, dat zichzelf bezit in de kosmos en voorbij de kosmos: deze kennis wordt de basis van het Goddelijke Spel in de tijd, verzoent de ene met de velen, de eeuwige eenheid en de eeuwige veelvoudigheid, verenigt de ziel weer met God en ontdekt het Goddelijke in het universum. Door deze realisatie kunnen we het Absolute benaderen als de bron van alle omstandigheden en relaties, de wereld bezitten in onszelf in een hoogste wijdheid en in een bewuste afhankelijkheid van haar bron, en door haar zo op te nemen haar verhogen en door haar de absolute waarden realiseren, die convergeren in het Absolute. Wanneer onze zelfkennis zo compleet gemaakt is in al zijn essenties, dan zal onze praktische onwetendheid, die in zijn extreme zichzelf uitbeeldt als verkeerd handelen, lijden, valsheid, fout en de oorzaak is van alle verwarringen en disharmonie van het leven, zijn plaats afgeven aan de juiste wil van zelfkennis en zijn valse of onvolmaakte waarden terugtrekken voor de goddelijke waarden van de ware Bewustzijnskracht en Ananda. Want juist bewustzijn, juist handelen, en juist zijn, niet in de onvolmaakte menselijke betekenis van onze zielige moraliteiten, maar in de grote en lumineuze beweging van een goddelijk leven, zijn de condities vereniging met God, eenheid met alle wezens, een leven, dat bestuurd wordt en gevormd van binnen buitenwaarts, waarin de bron van alle denken, wil en handeling de Geest zal zijn, die door de waarheid werkt en de goddelijke wet, die niet gebouwd zijn en geconstrueerd door het denkvermogen van Onwetendheid, maar zelfbestaand zijn en spontaan in hun zelfvervulling, niet zozeer een wet als de waarheid, die handelt in haar eigen bewustzijn en in een vrij, lumineus, plastisch, automatisch proces van haar kennis.

Dit zou de methode en het resultaat lijken te zijn van de bewuste spirituele evolutie; een transformatie van het leven van de Onwetendheid in het goddelijke leven van de waarheidbewuste geest, een verandering van de mentale in een spirituele en supramentale manier van zijn, een zelfuitbreiding uit de zevenvoudige onwetendheid naar de zevenvoudige kennis. Deze transformatie zou de natuurlijke completering zijn van het opwaartse proces van de Natuur, omdat zij de krachten van het bewustzijn verhoogt van principe tot hoger principe, totdat het hoogste, het spirituele principe uitgedrukt wordt en dominant in haar, het kosmische en individuele bestaan opneemt op de lagere niveaus in haar waarheid en alles transformeert in een bewuste manifestatie van de Geest. Het ware individu, het spirituele wezen, komt tevoorschijn, individueel, maar toch universeel, universeel, maar toch zelftranscendent: het leven verschijnt niet langer als een formatie van dingen en een actie van het wezen, die gecreëerd zijn door de gescheiden Onwetendheid.

HOOFDSTUK XX

De Filosofie van Wedergeboorte

Een einde hebben deze lichamen van een belichaamde ziel, die eeuwig is; . . . hij wordt niet geboren, noch sterft hij, noch zal hij niet, omdat hij er geweest is, er niet meer zijn. Hij is ongeboren, oeroud, eeuwigdurend; hij wordt niet geslagen met het afslachten van het lichaam. Zoals een mens zijn uitgeleefde kledingstukken van zich afgooit en andere neemt, die nieuw zijn, zo werpt het belichaamde wezen zijn lichamen af en voegt zich samen met andere, die nieuw zijn. Zeker is de dood van dat, wat geboren is en zeker is de geboorte van dat, wat doodgaat. . . .

Gita[24]

Er is een geboorte en groei van het zelf. Volgens zijn acties neemt het belichaamde wezen opvolgend vormen aan op vele plaatsen; vele vormen, grof en subtiel, neemt hij aan door de kracht van zijn eigen kwaliteiten van de natuur. . . .

Swetaswatara Upanishad[25]

GEBOORTE is het eerste spirituele mysterie van het fysieke universum, dood is de tweede, die het dubbele punt van perplexiteit geeft aan het mysterie van geboorte; want het leven, dat anders een zelfevident feit van bestaan zou zijn, wordt zelf een mysterie, dankzij deze twee, die haar begin en haar einde lijken te zijn en toch op duizenden manieren zichzelf verraadt als geen van deze dingen, maar eerder tussenliggende stadia in een occult proces van het leven. Op het eerste gezicht zou geboorte een voortdurende uitbarsting kunnen lijken van leven in een algemene dood, een hardnekkige omstandigheid in de universele levenloosheid van de Materie. Bij nader onderzoek begint het meer waarschijnlijk te zijn, dat het leven iets is, dat verwikkeld is in de Materie of zelfs een inherent vermogen van de Energie, die de Materie creëert, maar alleen in staat is om te verschijnen, wanneer zij de noodzakelijke condities krijgt voor de affirmatie van haar karakteristieke fenomenen en voor een geschikte zelforganisatie. Maar in de geboorte van het leven is er iets meer, dat deelneemt in de verschijning, --- er is een element, dat niet langer materieel is, een sterke stroming omhoog van een of ander vlam van de ziel, een eerste evidente vibratie van de geest.

Alle bekende omstandigheden en resultaten van geboorte vooronderstellen een onbekende ervoor, en er is een suggestie van universaliteit, een wil van volharding van leven, een onbeslistheid in de dood, die lijken te wijzen naar een onbekendheid hierna. Wat we waren voor de geboorte en wat we zijn na de dood, zijn de vragen, terwijl het antwoord van de een afhangt van het antwoord van de ander, die het intellect van de mens zichzelf moet geven vanaf het begin zonder zelfs nu te berusten in enige uiteindelijke oplossing. Het intellect kan inderdaad bijna het uiteindelijke antwoord niet geven: want dat moet juist in haar natuur liggen voorbij de data van het fysieke bewustzijn en herinnering, ofwel van het ras of van het individu, toch zijn dit de enkele data, die het intellect gewoonlijk consulteert met iets als enig vertrouwen. In de armoede van materialen en deze onzekerheid zwenkt hij van de ene hypothese naar de andere en noemt ieder op hun beurt een conclusie. Bovendien hangt de oplossing af van de natuur, bron en object van de kosmische beweging, en zoals we deze bepalen, zo zullen we moeten besluiten over geboorte en leven en dood, het ervoor en het erna.

De eerste vraag is, of het ervoor en het erna zuiver fysiek en vitaal zijn of op de een of andere manier, en predominanter, mentaal en spiritueel. Als Materie het principe van het universum zou zijn, zoals de materialist beweert, als de waarheid van dingen gevonden zou moeten worden in de eerste formule, die Bhrigu, zoon van Varuna, bereikte, toen hij mediteerde op de eeuwige Brahman, “Materie is het Eeuwige, uit Materie worden alle dingen geboren en door Materie bestaan alle wezens en naar Materie vertrekken alle wezens en keren terug,” dan zouden geen verdere vragen mogelijk zijn. Het ervoor van onze lichamen zou een bijeenvergaren zijn van hun bestanddelen uit de verschillende fysieke elementen door de werking van het zaad en het voedsel en onder de invloed misschien van occulte, maar altijd materiële energieën, en het ervoor van ons bewuste wezen een voorbereiding door afstamming of door enige andere fysiek vitale of fysiek mentale werking in de universele Materie, die zijn actie specialiseert en het individu opbouwt door de lichamen van onze ouders, door het zaad en de genen en het chromosoom. Het erna van het lichaam zou een oplossing zijn in de materiële elementen en het erna van het bewuste wezen een terugval in de Materie met enige overleving van de effecten van zijn activiteit in het algemene denkvermogen en leven van de mensheid: deze laatste nogal illusoire overleving zou onze enige kans zijn op onsterfelijkheid. Maar, omdat de universaliteit van de Materie niet langer gehouden kan worden om enige voldoende uitleg te geven over het bestaan van het Denkvermogen, --- en Materie zelf inderdaad niet langer uitgelegd worden door Materie alleen, want zij lijkt niet zelfbestaand te zijn, --- zijn we nu teruggeworpen van deze gemakkelijke en voor de hand liggende oplossingen op andere hypotheses.

Een van deze is de oude religieuze mythe en het dogmatische mysterie van een God, die voortdurend onsterfelijke zielen creëert uit zijn eigen wezen of anders door zijn “adem“ of levensvermogen, die of dat binnenkomt, zoals aangenomen moet worden, in de materiële Natuur of eerder in de lichamen, die hij er in schept en hen inwendig verlevendigt met een spiritueel principe. Als een mysterie van het geloof is dit houdbaar en hoeft niet onderzocht te worden, want de mysteriën van het geloof zijn bedoeld om boven de vraag en nauwkeurig onderzoek uit te gaan; maar voor de rede en de filosofie komt het overtuigingskracht te kort en past niet in de bekende orde van dingen. Want zij bevat twee paradoxen, die meer rechtvaardiging nodig hebben, voordat zij zelfs enige consideratie kunnen worden verleend; ten eerste, de voortdurende schepping van wezens, die een begin hebben in de tijd, maar geen eind in de tijd, en bovendien worden geboren bij de geboorte van het lichaam, maar niet eindigen bij de dood van het lichaam; ten tweede, hun aanname van een kant en klare massa van gecombineerde kwaliteiten, deugden, ondeugden, capaciteiten, defecten, temperamentvolle en andere voordelen en handicaps, helemaal niet door hen gemaakt door groei, maar voor hen gemaakt door het arbitraire fiat, --- wanneer niet door wet van afstamming, --- waar zij toch voor en voor het volmaakte gebruik, waarvan zij verantwoordelijk gehouden worden door hun Schepper.

We zouden zekere dingen --- voorlopig, tenminste --- kunnen behouden als legitieme veronderstellingen van de filosofische rede en fair de last van afkeuren werpen op de hun ontkenner. Onder deze postulaten is het principe, dat wat geen eind heeft, ook noodzakelijkerwijze geen begin moet hebben; alles, wat begint of geschapen is heeft een einde door ophouden van het proces, dat het heeft geschapen en onderhouden of de oplossing van de materialen, waaruit zij is samengesteld of het eind van de functie, waarvoor zij tot leven kwam. Als er een uitzondering is op deze wet, moet het zijn door een neerdaling van de geest in de materie, die de materie bezield met goddelijkheid of de materie haar eigen onsterfelijkheid geeft; maar de geest zelf, die zo neerdaalt, is onsterfelijk, niet gemaakt of geschapen. Wanneer de ziel was geschapen om het lichaam te bezielen, wanneer hij afhankelijk was van het lichaam om tot bestaan te komen, kan hij geen reden hebben of basis voor het bestaan na de verdwijning van het lichaam. Het is natuurlijk om verondersteld te worden, dat de adem of het vermogen, dat gegeven wordt voor de animatie van het lichaam, zou terugkeren bij hun uiteindelijke oplossing naar hun Maker. Wanneer, aan de andere kant, zij nog steeds volhardt als een onsterfelijk belichaamd wezen, dan moet er een subtiel en psychisch lichaam zijn, waarin hij zich continueert, en het is vrijwel zeker, dat dit psychische lichaam en haar bewoner pre-existent moeten zijn aan het materiële vehikel: het is irrationeel om te veronderstellen, dat zij oorspronkelijk geschapen werden om die korte en vergankelijke vorm te bewonen; een onsterfelijk wezen kan niet de uitkomst zijn van zo een efemeer incident in de schepping. Wanneer de ziel blijft, maar in een onbelichaamde conditie, dan kan hij geen oorspronkelijke afhankelijkheid hebben van een lichaam voor zijn bestaan; hij moet bestaan hebben als een onbelichaamde geest voor de geboorte, op dezelfde wijze als hij volhardt in zijn onbelichaamde spirituele entiteit na de dood.

We kunnen weer aannemen, dat, waar we in de Tijd een zeker stadium van ontwikkeling zien, er een verleden moet zijn geweest voor die ontwikkeling. Daarom moet de ziel, wanneer hij dit leven binnengaat met een zekere ontwikkeling van persoonlijkheid, zich hebben voorbereid in andere voorafgaande levens, hier of ergens anders. Of, als hij alleen een kant en klaar leven en persoonlijkheid opneemt, dat niet door hem voorbereid is, voorbereid misschien door een fysieke, vitale en mentale erfelijkheid, dan moet hij zelf iets nogal onafhankelijk zijn van dat leven en persoonlijkheid, iets, dat alleen toevallig verbonden is met het denkvermogen en het lichaam en daarom werkelijk beïnvloed kan worden door wat gedaan wordt of ontwikkeld in dit mentale en lichamelijke leven. Wanneer de ziel werkelijk is en onsterfelijk, geen geconstrueerd wezen of beeld van het wezen, moet hij ook eeuwig zijn, zonder begin in het verleden, als net zo eindloos in de toekomst; maar, als hij eeuwig is, moet hij, ofwel een onveranderlijk zelf zijn, dat niet beïnvloed wordt door het leven en haar termen of een tijdloos Purusha, een eeuwige en spirituele Persoon, die in de tijd een stroom van veranderende persoonlijkheid manifesteert of veroorzaakt. Wanneer hij een zodanige Persoon is, kan hij deze stroom van persoonlijkheid alleen manifesteren in een wereld van geboorte en dood door de aanname van opeenvolgende lichamen, --- in een woord, door constante of herhaalde wedergeboorte in de vormen van de Natuur.

Maar de onsterfelijkheid of eeuwigheid van de ziel legt zich niet onmiddellijk op, zelfs als we de uitleg van alle dingen door eeuwige Materie weigeren. Want we hebben ook de hypothese van de schepping van een tijdelijke of klaarblijkelijke ziel door een of ander vermogen van de oorspronkelijke Eenheid, van waaruit alle dingen begonnen, waardoor zij leven en waarin zij ophouden. Aan de ene kant kunnen we op de fundatie van zekere moderne ideeën of ontdekkingen de theorie oprichten van een kosmisch Onbewuste, dat een tijdelijke ziel creëert, een bewustzijn, dat na een kort spel vernietigd wordt en teruggaat in het Onbewuste. Of er kan een eeuwig Worden zijn, dat zichzelf manifesteert in een kosmische Levenskracht met de verschijning van Materie als een objectief einde van haar werkingen en de verschijning van het Denkvermogen als het andere subjectieve einde, terwijl de interactie van deze twee fenomenen van de Levenskracht ons menselijke bestaan creëert. Aan de andere kant hebben we de oude theorie van een alleen bestaande Superbewuste, een eeuwig onveranderbaar Wezen, die door Maya een illusie toelaat of creëert van individueel zielleven in deze wereld van fenomenaal Denkvermogen en Materie, die beiden uiteindelijk onwerkelijk zijn, --- zelfs, als zij een tijdelijke en fenomenale werkelijkheid hebben of aannemen, --- omdat een onveranderbaar en eeuwig Zelf of Geest de enige entiteit is. Of we hebben de Buddhistische theorie van een Niets of Nirvana en, op de een of andere manier daaraan opgelegd, een eeuwige actie van energie van opeenvolgend worden, Karma, dat de illusie creëert van een hardnekkig zelf of ziel door een constante continuïteit van associaties, ideeën, herinneringen, gewaarwordingen, beelden. In hun invloed op het levensprobleem zijn al deze drie verklaringen praktisch een; want zelfs de Superbewuste is voor de doeleinden van de universele actie een equivalent van het Onbewuste; hij kan alleen gewaar zijn van zijn eigen onveranderbare zelfbestaan: de schepping van een wereld van individuele wezens door Maya is een oplegging aan dit zelfbestaan; het vindt misschien plaats in een soort zelfgeabsorbeerde slaap van bewustzijn, susupti,[26] waaruit nog al het actieve bewustzijn en alle modificatie van fenomenaal worden tevoorschijn komen, juist, zoals in de moderne theorie ons bewustzijn een niet permanente ontwikkeling is uit het Onbewuste. In alle drie theorieën is de klaarblijkelijke ziel of spirituele individualiteit van het schepsel niet onsterfelijk in de betekenis van eeuwigheid, maar heeft een begin en einde in de Tijd, is een schepping door Maya of door de Natuurkracht of kosmische Actie uit het Onbewuste of de Superbewuste, en is daarom niet permanent in zijn bestaan. In alle drie is wedergeboorte ofwel niet noodzakelijk of anders illusoir; het is ofwel een prolongatie door herhaling of een illusie, of het is een additioneel ronddraaiend wiel tussen de vele wielen van de complexe machinerie van het Worden, of het is uitgesloten, omdat een enkele geboorte alles is, wat gevraagd kan worden door een bewust wezen, dat toevallig verwekt is als deel van een onbewuste creatie.

In deze visies kan, of we nu het ene Eeuwige Bestaan voorstellen als een vitaal Worden of als een onveranderbaar of niet modificeerbaar spiritueel Wezen of een naamloos en vormloos Niet-wezen, dat, wat we de ziel noemen, alleen een veranderende massa zijn of stroom van fenomenen van bewustzijn, die tot bestaan is gekomen in de zee van werkelijk of illusoir worden en zal daar ophouden te bestaan, --- of het kan zijn, dat het een tijdelijk spiritueel substraat is, een bewuste reflectie van het Superbewuste Eeuwige, dat door zijn aanwezigheid de massa fenomenen ondersteunt. Hij is niet eeuwig, en zijn enige onsterfelijkheid is een grotere of mindere continuïteit in het Worden. Hij is geen werkelijke en altijd bestaande Persoon, die de stroom of massa van ervaringen onderhoudt en ervaart. Dat, wat hen ondersteunt, dat, wat werkelijk en altijd bestaat, is ofwel het ene eeuwige Worden of het ene eeuwige en onpersoonlijke Wezen of de continue stroom van Energie in zijn werkingen. Voor een theorie van deze soort is het niet onmisbaar, dat een psychische entiteit altijd hetzelfde zou moeten volharden en lichaam na lichaam, vorm na vorm zou moeten aannemen, totdat hij uiteindelijk opgelost is door een of ander proces, dat de oorspronkelijke impuls helemaal tenietdoet, die de cyclus creëerde. Het is heel goed mogelijk, dat, terwijl iedere vorm ontwikkeld wordt, een bewustzijn ontwikkelt in overeenstemming met de vorm, en terwijl de vorm oplost, het corresponderende bewustzijn ermee oplost; de Ene, die alles vormt, blijft alleen voor altijd bestaan. Of, terwijl het lichaam verzameld wordt uit de algemene elementen van de Materie en haar leven begint met de geboorte en eindigt met de dood, zo kan het bewustzijn ontwikkeld worden uit de algemene elementen van het denkvermogen en op gelijke wijze beginnen met geboorte en eindigen met de dood. Ook hier is de Ene, die door Maya of op een andere manier de kracht levert, die de elementen schept, de enige werkelijkheid, die blijft bestaan. In geen van deze theorieën van bestaan is wedergeboorte een absolute noodzaak of een onvermijdelijk resultaat van de theorie.[27]

In werkelijkheid vinden we echter een groot verschil; want de oude theorieën bevestigen, de moderne ontkennen wedergeboorte als een deel van het universele proces. Het moderne denken begint bij het fysieke lichaam als de basis van ons bestaan en erkent de werkelijkheid van geen andere wereld, behalve dit materiële universum. Wat zij hier ziet, is een mentaal bewustzijn, dat geassocieerd is met het leven van het lichaam, dat in haar geboorte geen teken geeft van voorgaand individueel bestaan en in haar einde geen teken achterlaat van opvolgend individueel bestaan. Wat er was voor de geboorte, is de materiële energie met zijn zaad van leven, of op zijn best een energie van levenskracht, die volhardt in het zaad, dat doorgegeven wordt door ouders en door zijn mysterieuze infusie van voorbije ontwikkelingen in dat onbeduidende vehikel, een bijzondere mentale en fysieke stempel geeft aan het nieuwe en individuele denkvermogen en lichaam, dat zo vreemd gecreëerd is. Wat blijft na de dood, is dezelfde materiële energie of levenskracht, die volhardt in het zaad, dat doorgegeven wordt aan de kinderen en actief voor de verdere ontwikkeling van het mentale en fysieke leven, dat ermee gedragen wordt. Niets blijft er van ons over, behalve wat we zo doorgeven aan anderen of wat de Energie, die het individu gevormd heeft door zijn pre-existente en zijn omgevende actie, door geboorte en door de omgeving, als een resultaat zou kunnen nemen van zijn leven en zijn werken in zijn opvolgende actie; wat ook zou kunnen helpen door kans of door de fysieke wet om de mentale en vitale bestanddelen te bouwen en de omgeving van andere individuen, kan alleen enige overleving hebben. Achter zowel de mentale als de fysieke fenomenen is er misschien een universeel Leven, waarvan we geïndividualiseerde, evolutionaire en fenomenale wordingen zijn. Dit universele Leven creëert een werkelijke wereld en werkelijke wezens, maar de bewuste persoonlijkheid in deze wezens is niet, of hoeft het tenminste niet te zijn, het teken of de vorm van bewustzijn van een eeuwige, noch zelfs van een hardnekkige ziel of suprafysieke Persoon: er is niets in deze formule van het bestaan, dat ons dwingt te geloven in een psychische entiteit, die langer duurt dan de dood van het lichaam. Er is hier geen reden en weinig ruimte voor de toelating van wedergeboorte als een deel van het schema van dingen.

Maar wat, als gevonden wordt, dat met de toename van onze kennis, zoals zekere onderzoeken en ontdekkingen lijken te voorspellen, dat de afhankelijkheid van het mentale wezen of de psychische entiteit in ons van het lichaam niet zo volledig is, als we eerst natuurlijk concluderen, dat het zo is uit de studie van de data van het fysieke bestaan en het fysieke universum alleen? Wat, als gevonden werd, dat de menselijke persoonlijkheid de dood van het lichaam overleeft en beweegt tussen andere niveaus en dit materiële universum? Het heersende moderne idee van een tijdelijk bewust bestaan zou zich dan moeten uitbreiden en een Leven toelaten, dat een wijder gebied heeft dan het fysieke universum en ook een persoonlijke individualiteit toelaat, die niet afhankelijk is van het materiële lichaam. Zij zou praktisch het oude idee weer moeten aannemen van een subtielere vorm of lichaam, dat bewoond wordt door een psychische entiteit. Een psychische of zielentiteit, die met zich het menselijke bewustzijn draagt, of als er geen zodanige oorspronkelijke ziel zou zijn, dan zou het ontwikkelde en hardnekkige mentale individu doorgaan na de dood in deze subtiele hardnekkige vorm, die, ofwel voor hem gecreëerd moet zijn voor deze geboorte of door de geboorte zelf of gedurende het leven. Want, ofwel een psychische entiteit bestaat vooraf in andere werelden in een subtiele vorm en komt vandaar ermee naar zijn korte aardse verblijf, of de ziel ontwikkelt hier in de materiële wereld zichzelf, en met hem wordt een psychisch lichaam ontwikkeld in de loop van de Natuur en blijft voortbestaan na de dood in andere werelden of door reïncarnatie hier. Dit zouden twee mogelijke alternatieven zijn.

Een ontwikkelend universeel Leven kan op aarde de groeiende persoonlijkheid ontwikkeld hebben, die nu onszelf geworden is, voordat hij helemaal een menselijk lichaam binnenging; de ziel in ons kan ontwikkeld zijn in lagere levensvormen, voordat de mens geschapen werd. In dat geval heeft onze persoonlijkheid eerder dierlijke vormen bewoond, en het subtiele lichaam zou een plastische formatie zijn, die gedragen wordt van geboorte naar geboorte, maar die zich aanpast aan welke fysieke vorm dan ook, die de ziel bewoont. Of het ontwikkelende Leven kan in staat zijn om een persoonlijkheid op te bouwen, die in staat is tot overleving, maar alleen in de menselijke vorm, wanneer die geschapen is. Dit zou gebeuren door de kracht van een plotselinge groei van het mentale bewustzijn, en tegelijkertijd zou een omhulsel van de subtiele denkvermogensubstantie ontwikkelen en helpen om dit mentale bewustzijn te individualiseren en dan zou functioneren als het innerlijke lichaam, juist zoals de grove fysieke vorm door haar organisatie onmiddellijk individualiseert en het dierlijke denkvermogen en leven huisvest. Op de eerder suppositie moeten we toegeven, dat het dier ook de oplossing van fysieke lichaam overleeft en een of andere soort zielformatie heeft, die na de dood andere dierlijke vormen in beslag neemt op aarde en uiteindelijk een menselijk lichaam. Want er is weinig waarschijnlijkheid, dat de dierlijke ziel voorbij de aarde gaat en andere niveaus van leven binnengaat dan het fysieke en voortdurend hier terugkeert, totdat hij klaar is voor de menselijke incarnatie; de bewuste individualisatie van het dier lijkt niet voldoende om een zodanige overgang te dragen of zich aan te passen aan een ander-wereldlijk bestaan. Op de tweede suppositie zou het vermogen om zo de dood van het fysieke leven te overleven in andere toestanden van bestaan alleen aankomen met het menselijke stadium van de evolutie. Wanneer de ziel, inderdaad, niet een zodanige geconstrueerde persoonlijkheid is, die ontwikkeld is door het Leven, maar een hardnekkige niet ontwikkelende werkelijkheid met een aards leven en lichaam als zijn noodzakelijke gebied, dan zou de theorie van wedergeboorte in de betekenis van de Pythagorese transmigratie toegelaten moeten worden. Maar als hij een hardnekkige ontwikkelende entiteit is, die in staat is om voorbij het aardse stadium te gaan, dan zou het Indiase idee van een overgang naar andere werelden en een terugkeer naar de aardse geboorte mogelijk worden en hoogst waarschijnlijk. Maar het zou niet onvermijdelijk zijn; want er kan verondersteld worden, dat de menselijke persoonlijkheid, wanneer hij eenmaal in staat is om andere niveaus te bereiken, niet van hen hoeft terug te komen: hij zou natuurlijk, in de afwezigheid van een of andere dwingende reden, zijn bestaan najagen op het hogere niveau, waarnaar hij opgestegen is; hij zou klaar zijn met de aardse levensevolutie. Alleen, wanneer hij geconfronteerd wordt met actueel bewijs van een terugkeer naar de aarde, zou een grotere suppositie verplicht zijn en de toelating van een herhaalde geboorte in menselijke vormen wordt onvermijdelijk.

Maar zelfs dan hoeft de ontwikkelende vitalistische theorie zichzelf niet te spiritualiseren, hoeft niet het werkelijke bestaan toe te laten van een ziel of zijn onsterfelijkheid of eeuwigheid. Zij kan de persoonlijkheid nog beschouwen als een fenomenale creatie van het universele Leven door de interactie van het levensbewustzijn en de fysieke vorm en kracht, maar met een wijdere, variabelere en subtielere actie van beiden op elkaar en een andere historie, dan zij eerst voor mogelijk had gezien. Zij kan zelfs een soort vitalistisch Boeddhisme bereiken, Karma toelaten, maar het alleen toelaten als de actie van de universele Levenskracht; zij zou als een van haar resultaten de continuïteit toelaten van de stroom van de persoonlijkheid in wedergeboorte door mentale associatie, maar zou enig werkelijke zelf kunnen ontkennen voor het individu of enig eeuwig wezen, dat anders is dan dit altijd actieve vitale Worden. Aan de andere kant, kan zij, omdat zij een verandering in het denken gehoorzaamt, die nu een beetje kracht begint te verzamelen, een universeel Zelf toe te laten of een kosmische Geest als de primaire werkelijkheid en het Leven als zijn vermogen of vertegenwoordiging en zo een vorm bereiken van gespiritualiseerd vitaal Monisme. Ook in deze theorie zou een wet van wedergeboorte mogelijk zijn, maar niet onvermijdelijk; het zou een fenomenaal feit kunnen zijn, een actuele wet van leven, maar het zou geen logisch resultaat zijn van de theorie van het wezen en zijn onvermijdelijke consequentie.

Adwaita van de Mayavada startte, zoals het Boeddhisme, met het al geaccepteerde geloof --- deel van de ontvangen voorraad van een antieke kennis --- van suprafysieke niveaus en werelden en een commercie tussen hen de onze, die een overgang bepaalde van de aarde en, ofschoon dit een minder primitieve ontdekking lijkt geweest te zijn, een terugkeer naar de aarde van de menselijke persoonlijkheid. In ieder geval had hun denken achter zich een oude perceptie en zelfs ervaring, of tenminste een eeuwenlange traditie, van een ervoor en erna voor de persoonlijkheid, die niet beperkt was tot de ervaring van het fysieke universum; want zij baseerden zich op een visie over het zelf en de wereld, die het suprafysieke bewustzijn al beschouwden als het primaire fenomeen en het fysieke wezen als alleen een secundair en afhankelijk fenomeen. Rond deze data moesten zij de natuur bepalen van de eeuwige Werkelijkheid en de oorsprong van het fenomenale worden. Daarom lieten zij de passage toe van de persoonlijkheid van deze naar andere werelden en zijn terugkeer in de vorm van het leven op aarde; maar deze wedergeboorte, zo toegelaten, was in de Buddhistische visie geen werkelijke wedergeboorte van een werkelijk spiritueel Persoon in de vormen van het materiële bestaan. In de latere Adwaita visie was de spirituele werkelijkheid er, maar zijn klaarblijkelijke individualiteit en daarom zijn geboorte en wedergeboorte waren deel van een kosmische illusie, een bedrieglijke, maar effectieve constructie van het universele Maya.

In het Buddhistische denken werd het bestaan van het Zelf ontkent, en wedergeboorte kon alleen een continuïteit betekenen van de ideeën, gewaarwordingen en acties, die een denkbeeldig individu samenstelden, dat bewoog tussen verschillende werelden, --- laat ons zeggen, tussen verschillend georganiseerde niveaus van idee en gewaarwording; want, in feite, is het alleen de bewuste continuïteit van de flux, die een fenomeen creëert van het zelf en een fenomeen van de persoonlijkheid. In de Adwaitische Mayavada was er de toelating van een Jivatman, een individueel zelf, en zelfs van een werkelijk zelf van het individu;[28] maar deze concessie voor onze normale taal en ideeën eindigt bij alleen klaarblijkelijk zijn. Want het draait er op uit, dat er geen werkelijk en eeuwig individu is, geen “ik” of “jij”, en daarom kan er geen werkelijk zelf zijn van het individu, zelfs geen waar universeel zelf, maar alleen een Zelf, dat apart is van het universum, altijd ongeboren, altijd ongemodificeerd, altijd onaangedaan door de veranderingen van de fenomenen. Geboorte, leven, dood, de hele massa van individuele en kosmische ervaring, worden in het laatste instantie niet meer dan een illusie of een tijdelijk fenomeen; zelfs binding en bevrijding kunnen alleen een zodanige illusie zijn, een deel van tijdelijke fenomenen: zij dragen alleen bij aan de bewuste continuïteit van de illusoire ervaringen van het ego, zelf een creatie van de grote Illusie, en het ophouden van de continuïteit en het bewustzijn in het superbewustzijn van Dat, wat alleen was, is en altijd zal zijn, of eerder, wat niets te maken heeft met de Tijd, voor altijd ongeboren is, tijdloos en onuitspreekbaar.

Dus, terwijl er in de vitalistische visie van dingen een werkelijk universum en een werkelijk, ofschoon kort worden is van het individuele leven, dat, zelfs ofschoon er geen altijddurend Purusha is, toch een aanzienlijke belangrijkheid geeft aan onze individuele ervaring en handelingen, --- want deze zijn waarlijk effectief in een werkelijk worden, --- in de Mayavada theorie, hebben deze dingen geen werkelijke belangrijkheid of waar effect, maar alleen iets, zoals een droom–consequentie. Want zelfs bevrijding vindt alleen plaats in de kosmische droom of hallucinatie door de erkenning van de illusie en het ophouden van het geïndividualiseerde denkvermogen en lichaam; in werkelijkheid is er niemand gebonden en niemand bevrijd, want het enkelbestaande Zelf is onaangeraakt door deze illusies van het ego. Om te ontsnappen aan de allesvernietigende steriliteit, die het logische resultaat zou zijn, moeten we een praktische werkelijkheid verlenen, hoe vals het uiteindelijk zou kunnen zijn, aan deze droomconsequentie en een immense importantie aan onze binding en de individuele bevrijding, zelfs, ofschoon het leven van het individu alleen een fenomeen is en voor het ene werkelijke Zelf zowel de binding als de bevrijding niet bestaand zijn en niet kunnen zijn. In deze verplichte concessie aan de tirannieke valsheid van Maya moet de enkele ware importantie van het leven en ervaring liggen in de mate, waarin zij zich voorbereiden op de ontkenning van het leven, voor de zelfeliminatie van het individu, voor het einde van de kosmische illusie.

Dit is echter een extreme visie en consequentie van de monistische these, en het oudere Adwaita Vedantisme, dat begint bij de Upanishads, gaat niet zover. Zij laat een actueel en tijdelijk worden toe van het Eeuwige en daarom een werkelijke universum; het individu neemt ook een voldoende werkelijkheid aan, want ieder individu is in zichzelf het Eeuwige, dat een naam en vorm heeft aangenomen en door hem de ervaringen onderhoudt van het leven, dat draait op een altijd draaiend wiel van geboorte in de manifestatie. Het wiel wordt in beweging gehouden door het verlangen van het individu, dat de effectieve oorzaak wordt van de wedergeboorte en door het afkeren van het denkvermogen van de kennis van het eeuwige zelf naar de preoccupaties van het tijdelijke worden. Met het ophouden van dit verlangen en van deze onwetendheid, draait het Eeuwige in het individu zich af van de mutaties van de individuele persoonlijkheid en ervaring naar zijn tijdloze, onpersoonlijke en onveranderbare wezen.

Maar deze werkelijkheid van het individu is nogal tijdelijk; het heeft geen blijvende fundatie, zelfs geen eeuwigdurende wederkeer in de Tijd. Wedergeboorte is, ofschoon een erg belangrijke actualiteit in deze rekenschap van het universum, geen onvermijdelijke consequentie van de relatie tussen individualiteit en het doel van de manifestatie. Want de manifestatie lijkt geen doel te hebben, behalve de wil van het Eeuwige naar wereldschepping en zij kan alleen eindigen door de terugtrekking van die wil: de kosmische wil zou zichzelf kunnen uitwerken zonder enige machinerie van wedergeboorte en het verlangen van het individu, dat haar onderhoudt; want zijn verlangen kan alleen een veer zijn van de machinerie, zij kan niet de oorzaak zijn of de noodzakelijke conditie van kosmisch bestaan, omdat hij zelf in dit opzicht een resultaat is van de schepping en niet bestaat voor het Worden. De wil tot schepping zou dan zichzelf kunnen volbrenging door een tijdelijke aanname van individualiteit in iedere naam en vorm, een enkel leven van vele niet permanente individuen. Er zou een zelfvorming zijn van het ene bewustzijn in correspondentie met het type van ieder gecreëerd wezen, maar zij zou net zo goed kunnen beginnen in ieder individueel lichaam met de verschijning van de fysieke vorm en eindigen met haar ophouden. Het individu zou het individu volgen, zoals de golf een golf volgt, terwijl de zee altijd hetzelfde blijft;[29] iedere formatie van het bewuste wezen zou omhoog stromen uit het universele, rondstromen voor haar toegekende tijd en dan terugzinken in de Stilte. De noodzaak voor dit doel van een geïndividualiseerd bewustzijn, dat hardnekkig continue is, dat naam na naam aanneemt en vorm na vorm tussen verschillende niveaus, achteruit en vooruit, beweegt, is niet klaarblijkelijk en legt zich, zelfs als een mogelijkheid, niet sterk op; er is nog minder ruimte voor een evolutionaire vooruitgang, die onvermijdelijk nagejaagd wordt van vorm naar hogere vorm, zoals verondersteld moet worden door een theorie van wedergeboorte, die de involutie en de evolutie affirmeert van de Geest in de Materie als de significante formule van ons aardse bestaan.

Het is denkbaar, dat het eeuwige inderdaad gekozen heeft om zichzelf zo te manifesteren of eerder om zichzelf te verbergen in het lichaam; hij kan gewild hebben om een individuele overgang te worden of zo te verschijnen van geboorte naar de dood en van de dood naar een nieuw leven in een cyclus van een hardnekkig en wederkerig menselijk en dierlijk bestaan. Het Ene gepersonificeerde Wezen zou passeren door verschillende vormen van worden naar eigen smaak of volgens een of andere wet van de consequenties van de handelingen, tot de sluiting kwam door een verlichting, een terugkeer naar de Eenheid, een terugtrekking van de Enkele en Identieke uit die bijzondere individualisatie. Maar een zodanige cyclus zou geen oorspronkelijke of uiteindelijke bepalende Waarheid hebben, die haar enige betekenis zou geven. Er is niets, waarvoor het noodzakelijk zou zijn; het zou zuiver een spel zijn, een Lila. Maar, als onmiddellijk toegelaten wordt, dat de Geest zichzelf verwikkeld heeft in de Onbewustheid en zichzelf manifesteert in het individuele wezen door een evolutionaire gradatie, dan neemt het hele proces betekenis en consistentie aan; de progressieve opstijging van het individu wordt een sleutelnoot van deze kosmische betekenis, en de wedergeboorte van de ziel in het lichaam wordt een natuurlijke en onvermijdelijke consequentie van de waarheid van het Worden en haar inherente wet. De wedergeboorte is een onmisbare machinerie voor de uitwerking van een spirituele evolutie; het is de enig mogelijke effectieve conditie, het voor de hand liggende dynamische proces van een zodanige manifestatie in het materiële universum.

Onze verklaring van de evolutie in de Materie is, dat het universum een zelfscheppend proces is van een allerhoogste Werkelijkheid, wiens aanwezigheid de geest de substantie van dingen maakt, --- alle dingen zijn er als de vermogens en middelen en vormen van de geest van manifestatie. Een oneindig bestaan, een oneindig bewustzijn, een oneindige kracht en wil, een oneindige heerlijkheid van het wezen is de Werkelijkheid, heimelijk achter de verschijningen van het universum; haar goddelijke Supramentale of Gnosis heeft de kosmische orde opgesteld, maar haar indirect opgesteld door de drie ondergeschikte en beperkende termen, waarvan we hier bewust zijn, Denkvermogen, Leven en Materie. Het materiële universum is het laagste stadium van een neerwaartse onderdompeling van de manifestatie, een involutie van het gemanifesteerde wezen van deze drie-enige Werkelijkheid in de klaarblijkelijke onwetendheid van zichzelf, dat, wat we nu het Onbewuste noemen; maar uit deze onwetendheid was de evolutie van dat gemanifesteerde wezen in een hersteld zelfgewaarzijn vanaf het allereerste moment onvermijdelijk. Het was onvermijdelijk, omdat wat verwikkeld is, moet ontwikkelen; want hij is er niet alleen als een bestaan, een kracht, die verborgen is in zijn klaarblijkelijke tegengestelde, en iedere zodanige kracht moet in zijn binnenste natuur bewogen worden om zichzelf te vinden, om zichzelf te realiseren, om zichzelf te bevrijden in het spel, maar de werkelijkheid daarvan verbergt hem, het is het zelf, dat de Onwetendheid verloren heeft en die daarom de hele geheime betekenis, de constante aandrang van zijn handeling moet zijn om hem te zoeken en opnieuw ontdekken. Door het bewuste individuele wezen is deze herontdekking mogelijk; in hem wordt het ontwikkelende bewustzijn georganiseerd en in staat tot ontwaken voor haar eigen Werkelijkheid. De immense belangrijkheid van het individuele wezen, die toeneemt als hij rijst op de schaal, is het meest opmerkzame en significante feit van een universum, dat startte zonder bewustzijn en zonder individualiteit in een ongedifferentieerde Onwetendheid. Deze belangrijkheid kan alleen gerechtvaardigd worden, wanneer het Zelf als individu niet minder werkelijk is dan het Zelf als kosmisch Wezen of Geest en beiden vermogens zijn van het Eeuwige. Alleen zo kan de noodzaak van de groei verklaard worden van het individu en zijn ontdekking van zichzelf als een conditie voor de ontdekking van het kosmische Zelf en Bewustzijn en van de allerhoogste Werkelijkheid. Wanneer we deze oplossing adopteren, is dit het eerste resultaat, de werkelijkheid van het hardnekkige individu; maar uit die eerste consequentie volgt het andere resultaat, dat wedergeboorte van een of andere soort niet langer een mogelijke machinerie is, die al of niet geaccepteerd kan worden, het wordt een noodzaak, een onvermijdelijke uitkomst van de wortelnatuur van ons bestaan.

Want het is niet langer voldoende om een illusoir of tijdelijk individu te veronderstellen, dat gecreëerd is in iedere vorm door het spel van het bewustzijn; individualiteit kan niet langer opgevat worden als een accompagnement van het spel van het bewustzijn in het beeld van het lichaam, die al of niet de vorm kan overleven, al of niet zijn valse continuïteit kan prolongeren van het zelf van vorm naar vorm, van leven naar leven, maar die het zeker niet hoeft te doen. In deze wereld is, wat we het eerst lijken te zien, een individu, die een individu vervangt zonder enige continuïteit, terwijl, wanneer de vorm oplost, de valse of overgankelijke individualiteit ermee oplost, de universele Energie of een of ander universeel Wezen alleen voor altijd blijft; dat kan heel goed het hele principe van de kosmische manifestatie zijn. Maar als het individu een hardnekkige werkelijkheid is, een eeuwige deel of vermogen van het Eeuwige, als zijn groei van bewustzijn het middel is, waarmee de Geest in dingen zijn wezen ontsluit, dan openbaart de kosmisch zichzelf als een geconditioneerde manifestatie van het spel van de eeuwige Ene in het wezen van Sachchidananda met de eeuwige Velen. Dan moet er, verzekerd achter alle veranderingen van onze persoonlijkheid, terwijl hij de stroom van zijn veranderingen ophoudt, een ware Persoon zijn, een werkelijk spiritueel Individu, een waar Purusha. De Ene, die uitgebreid is in universaliteit, bestaat in ieder wezen en affirmeert zichzelf in deze individualiteit van zichzelf. In het individu ontsluit hij zijn totale bestaan door eenheid met allen in de universaliteit. In het individu ontsluit hij ook zijn transcendentie als de Eeuwige in wie alle universele eenheid gebaseerd is. Deze drie-eenheid van zelfmanifestatie, dit wonderbaarlijke Lila van de veelvoudige Identiteit, deze magie van Maya of proteïsch wonder van de bewuste waarheid van het wezen van het Oneindige, is de lumineuze openbaring, die tevoorschijn komt door een langzame evolutie van de oorspronkelijke Onwetendheid.

Als er geen noodzaak was van zelf-vinden, maar alleen een eeuwige genieting van het spel van het wezen van Sachchidananda, --- en een zodanige eeuwige genieting is de natuur van zekere allerhoogste toestanden van bewustzijn, --- dan hadden evolutie en wedergeboorte niet in werking hoeven komen. Maar er is een involutie geweest van deze eenheid in het verdelende Denkvermogen, een onderdompeling in de zelfvergeetachtigheid, waardoor het altijd tegenwoordige besef van de volledige eenheid verloren is, en het spel van gescheiden verschil, --- fenomenaal, omdat de werkelijke eenheid in het verschil onverkort achterblijft, --- komt naar voren als de dominante werkelijkheid. Dit spel van verschil heeft haar allerhoogste term gevonden van het besef van verdeling door de neerslag van het verdelende Denkvermogen in een vorm van het lichaam, waarin hij bewust wordt van zichzelf als een gescheiden ego. Een dichte en solide basis is gelegd voor dit spel van verdeling in een wereld van gescheiden vormen van Materie door een involutie van het actieve zelfbewustzijn van Sachchidananda in de fenomenale Onwetendheid. Deze fundatie in Onwetendheid maakt de verdeling zeker, omdat zij imperatief een terugkeer veronderstelt naar het bewustzijn van eenheid; maar het is toch, ofschoon effectief obstructief, fenomenaal en begrensbaar, omdat zij binnen zich, boven zich, haar ondersteunend de al-bewuste Geest is en de klaarblijkelijke Onwetendheid blijkt alleen een concentratie te zijn, een exclusieve actie van het bewustzijn, dat in trance is in de zelfvergeetachtigheid door een onpeilbare onderdompeling in de absorptie van het vormende en creatieve materiële proces. In een fenomenaal universum, dat zo gecreëerd is, wordt de gescheiden vorm de fundatie en het startpunt van al haar levensactie; daarom moet de individuele Purusha in het uitwerken van zijn kosmische relaties met de Ene in zijn fysieke wereld zichzelf baseren op de vorm, een lichaam aannemen; hij moet het lichaam zijn eigen fundatie maken en het startpunt van zijn ontwikkeling van het leven en het denkvermogen en de geest in het fysieke bestaan. Die aanname van het lichaam noemen we geboorte, en in haar kan alleen hier de ontwikkeling plaatsvinden van het zelf en het spel van relaties tussen het individu en het universele en alle andere individuen; alleen in haar kan de groei zijn van een progressieve ontwikkeling van ons bewuste wezen naar een allerhoogste herontdekking van de eenheid met God en met allen in God: de hele som van wat we Leven noemen in de fysieke wereld is een vooruitgang van de ziel en gaat voort door geboorte in het lichaam en heeft dat voor zijn steunpunt, zijn conditie van actie en zijn conditie van evolutionaire persistentie.

Geboorte is dan een noodzaak van de manifestatie van de Purusha op het fysieke niveau; maar zijn geboorte, of het nu menselijk is of enig andere, kan in deze wereldorde geen geïsoleerde toeval zijn of een plotselinge excursie van een ziel in lichamelijkheid zonder enig voorbereidend verleden er voor of enige vervulling hierna. In een wereld van involutie en evolutie, niet alleen van de fysieke vorm, maar van een bewust wezen door het leven en denkvermogen naar de geest, zou een zodanige geïsoleerde aanname van het leven in het menselijke lichaam niet de regel kunnen zijn van het individuele bestaan van de ziel; het zou een nogal onbetekenende en inconsequente opstelling zijn, een freak, waarvoor de natuur en het systeem van dingen hier geen plaats hebben, een tegengesteld geweld, dat het ritme zou breken van de zelfmanifestatie van de Geest. De intrusie van een zodanige regel van individueel zielleven in een evolutionaire spirituele vooruitgang zou het een effect maken zonder oorzaak en een oorzaak zonder effect; het zou een fragmentarisch heden zijn zonder een verleden of een toekomst. Het leven van het individu moet hetzelfde ritme van betekenis hebben, dezelfde wet van vooruitgang als het kosmische leven; haar plaats in dat ritme kan geen afgedwaalde doelloze interventie zijn, zij moet een duurzame instrumentatie zijn van het kosmische doeleinde. Noch kunnen we in een zodanige orde een geïsoleerde komst uitleggen, een ene geboorte van de ziel in het menselijke lichaam, die zijn eerste en zijn laatste ervaring zou zijn van de soort, door een eerder bestaan in andere werelden met een toekomst voor zich in nog andere gebieden van ervaring. Want hier is het leven op aarde, leven in het fysieke universum, geen toevallige zitplaats, of kan het niet zijn, voor de omzwervingen van de ziel van wereld naar wereld; er is een grote en langzame ontwikkeling, die, zoals we nu weten, onberekenbare ruimten van Tijd nodig heeft voor zijn evolutie. Het menselijke leven is zelf alleen een term in een gegradeerde reeks, waardoor de geheime Geest in het universum geleidelijk zijn doeleinde ontwikkelt en het uiteindelijk uitwerkt door het vergrotende en opstijgende individuele zielbewustzijn in het lichaam. Deze opstijging kan alleen plaatsvinden door wedergeboorte binnen de opstijgende orde; een individueel bezoek, dat het kruist en voortgaat op een of andere andere lijn ergens anders, zou niet kunnen passen in het systeem van dit evolutionaire bestaan.

Noch is de menselijke ziel, het menselijke individu, een vrije zwerveling, die grillig of licht zich haast van gebied naar gebied, in overeenstemming met zijn onbelemmerde keuze of in overeenstemming met zijn vrije en spontane variabele actie en resultaat van actie. Dat is een stralende gedachte van zuivere spirituele vrijheid, die zijn waarheid zou kunnen hebben op niveaus voorbij of in een eventuele bevrijding, maar eerst niet waar is voor het aardeleven, voor het leven in het fysieke universum. De menselijke geboorte in deze wereld is aan haar spirituele kant een complex van twee elementen, een spirituele Persoon en een ziel van de persoonlijkheid; de eerdere is het eeuwige wezen van de mens, de latere is zijn kosmische en veranderbare wezen. Als de spirituele onpersoonlijke persoon is hij een in zijn natuur en wezen met de vrijheid van Sachchidananda, die hier met zijn involutie heeft ingestemd of gewild in de Onwetendheid voor een zekere ronde van zielervaring, die ander onmogelijk is, en heimelijk presideert over zijn evolutie. Als een ziel van de persoonlijkheid is hij zelf deel van die lange ontwikkeling van zielervaring in de vormen van de Natuur; zijn eigen evolutie moet de wetten volgen en de lijnen van de universele evolutie. Als een geest is hij een met de Transcendentie, die immanent is in de wereld en haar bevat; als een ziel is hij onmiddellijk een met en deel van de universaliteit van Sachchidananda, die zelf-uitgedrukt is in de wereld:zijn zelfuitdrukking moet door de stadia gaan van de kosmische uitdrukking, zijn zielervaring volgt de omwentelingen van het wiel van Brahman in het universum.

De universele Geest, die verwikkeld is in dingen in de Onwetendheid van het fysieke universum, ontwikkelt zijn natuur-zelf in een opvolging van fysieke vormen op de gegradeerde reeks van Materie, Leven, Denkvermogen en Geest. Hij komt eerst tevoorschijn als een geheime ziel in materiële vormen, die nogal onderworpen zijn aan de oppervlakte aan de onwetendheid; hij ontwikkelt als een ziel nog geheim, maar komt bijna tevoorschijn in vitale vormen, die op de grenzen staan tussen onwetendheid en het partiële licht van het bewustzijn, dat onze onwetendheid is; hij ontwikkelt zich nog verder als de initiële bewuste ziel in het dierlijke denkvermogen en, uiteindelijk, als de meer uiterlijke bewuste, maar nog niet volledig bewuste ziel in de mens: het bewustzijn is er overal in onze occulte delen van het wezen, de ontwikkeling is in de manifesterende Natuur. Deze evolutionaire ontwikkeling heeft een universeel, zowel als een individueel aspect: het Universele ontwikkelt de gradaties van zijn wezen en de geordende variatie van de universaliteit van zichzelf in de reeks van zijn ontwikkelde vormen van het wezen; de individuele ziel volgt de lijnen van deze kosmische reeks en manifesteert wat voorbereid is in de universaliteit van de Geest. De universele Mens, de kosmische Purusha in de mensheid, ontwikkelt in het menselijke ras het vermogen, dat gegroeid is in de mensheid van onder haar en nog zal groeien naar het Supramentale en de Geest en zal de Godheid worden in de mens, die gewaar is van zijn ware en integrale zelf en de goddelijke universaliteit van zijn natuur. Het individu moet deze lijn van ontwikkeling gevolgd hebben; hij moet gepresideerd hebben over een zielervaring in de lagere vormen van het leven, voordat hij de menselijke evolutie op zich nam: zoals de Ene in staat was om in zijn universaliteit deze lagere vormen aan te nemen van de plant en het dier, zo moet het individu, nu menselijk, in staat zijn geweest om hen aan te nemen in zijn voorgaande stadia van bestaan. Hij verschijnt nu als een menselijke ziel, de Geest, die de innerlijke en uiterlijke vorm accepteert van de mensheid, maar hij is niet meer beperkt door deze vorm, dan hij beperkt was door de plant of diervormen, die eerder door hem aangenomen waren; hij kan vandaar verder gaan naar een grotere zelfexpressie in een hogere schaal van de Natuur.

Om iets anders te veronderstellen, zou veronderstellen zijn, dat de geest, die nu presideert over de menselijke zielervaring, oorspronkelijk gevormd was door een menselijke geestesgesteldheid en het menselijke lichaam, daardoor bestaat en er niet apart van kan bestaan, er nooit onder of boven kan gaan. In feite zou het dan redelijk zijn om te veronderstellen, dat hij dan niet onsterfelijk is, maar in bestaan is gekomen door de verschijning van het menselijke denkvermogen en lichaam in de evolutie en zou verdwijnen bij hun verdwijning. Maar het lichaam en het denkvermogen zijn niet de scheppers van de geest, de geest is de schepper van het denkvermogen en het lichaam; hij ontwikkelt deze principes uit zijn wezen, hij is niet in het wezen uit hen ontwikkeld, hij is geen samenstelling van hun elementen of een resultante van hun ontmoeting. Wanneer hij blijkt te ontwikkelen uit het denkvermogen en het lichaam, is dat, omdat hij zichzelf geleidelijk ontwikkelt in hen en niet, omdat hij door hen geschapen is of door hen bestaat; terwijl hij zich manifesteert, worden zij geopenbaard als ondergeschikte termen van zijn wezen en zullen uiteindelijk opgenomen worden uit hun huidige imperfectie en getransformeerd in zichtbare vormen en instrumenten van de geest. Onze conceptie van de geest is van iets, dat niet samengesteld is door naam en vorm, maar verscheidene vormen aanneemt van het lichaam en het denkvermogen, in overeenstemming met de verscheidene manifestaties van zijn zielwezen. Dit doet hij hier door een opeenvolgende evolutie; hij ontwikkelt opeenvolgende vormen en opeenvolgende lagen van bewustzijn: want hij is niet altijd gebonden een vorm aan te nemen en geen andere of een soort van geestesgesteldheid te bezitten, die zijn enige mogelijke subjectieve manifestatie is. De ziel is niet gebonden door de formule van de mentale mensheid: hij is daar niet mee begonnen en zal er niet eindigen; hij had een voormenselijk verleden, hij heeft een supermenselijke toekomst.

Wat we zien van de Natuur en van de menselijke natuur, rechtvaardigt deze beschouwing van een geboorte van de individuele ziel van vorm naar vorm, totdat hij het menselijke niveau bereikt van het gemanifesteerde bewustzijn, dat zijn instrument is om op te stijgen naar nog hogere niveaus. We zien, dat de Natuur ontwikkelt van stadium naar stadium en in ieder stadium haar verleden opneemt en haar transformeert in substantie van zijn nieuwe ontwikkeling. We zien ook, dat de menselijke natuur van hetzelfde maaksel is; het hele aardeverleden is er daar in. Zij heeft een element van materie, dat opgenomen wordt door het leven, een element van het leven, dat opgenomen wordt door het denkvermogen, een element van het denkvermogen, dat opgenomen wordt door de geest: het dier is nog aanwezig in haar mensheid; juist de natuur van het menselijke wezen vooronderstelt een materieel en vitaal stadium, dat zijn verschijning voorbereidde in het denkvermogen en een dierlijk verleden, dat een eerste element vormde van zijn complexe mensheid. En laten we niet zeggen, dat het komt, omdat de materiële Natuur door evolutie zijn leven en zijn lichaam en zijn dierlijke denkvermogen ontwikkelde, en dat alleen naderhand een ziel neerdaalde in de vorm, die zo gecreëerd werd: er is een zekere waarheid achter dit idee, maar niet de waarheid, die die formule zou suggereren. Want dat veronderstelt een kloof tussen de ziel en het lichaam, tussen de ziel en het leven, tussen de ziel en het denkvermogen, dat niet bestaat; er is geen lichaam zonder ziel, geen lichaam, dat zelf geen vorm van de ziel is: de Materie zelf is substantie en vermogen van de geest en zou niet kunnen bestaan, als zij iets anders was, want niets kan bestaan, dat geen substantie en vermogen van Brahman is; en wanneer Materie dat is, dan moeten het Leven en het Denkvermogen duidelijker en zekerder dat zijn en bezield door de aanwezigheid van de Geest. Wanneer de Materie en het Leven niet al bezield zouden zijn, dan kon de mens niet verschenen zijn of alleen als een interventie of een toeval, niet als een deel van de evolutionaire orde.

We bereiken dan noodzakelijkerwijze deze conclusie, dat de menselijke geboorte een term is die de ziel moet bereiken in een lange opeenvolging van wedergeboortes en dat hij die gehad heeft voor zijn voorgaande en voorbereidende termen in de opeenvolging van de lagere vormen van het leven op aarde; hij is door de hele ketting gegaan, die het leven gespannen heeft in het fysieke universum op de basis van het lichaam, het fysieke principe. Dan rijst de volgende vraag, of, nu de mensheid eenmaal bereikt is, deze opeenvolging van wedergeboorten nog voortduurt en, als dat zo is, door welke reeks of door welke afwisselingen. En, eerst, moeten we ons afvragen, of de ziel, als hij bij de mensheid eenmaal bereikt heeft, terug kan gaan naar het dierlijke leven en lichaam, een teruggang, die de oude populaire theorieën van transmigratie hebben verondersteld als een gewone beweging. Het lijkt onmogelijk, dat hij zo terug zou gaan met enige totaliteit, en dat om deze reden de overgang van het dierlijke naar het menselijke leven een beslissende conversie betekent van bewustzijn, net zo beslissend als de conversie van vitaal bewustzijn van de plant naar het mentale bewustzijn van het dier. Het is zeker onmogelijk, dat een conversie, die zo beslissend is gemaakt door de Natuur, omgekeerd zou worden door de ziel en de beslissing van de geest in haar, als het ware op niets uit zou lopen. Het zou alleen mogelijk kunnen zijn voor menselijke zielen, verondersteld dat zulke bestaan, in wie de conversie niet beslissend was, zielen, die genoeg ontwikkeld waren om een menselijk lichaam te maken, in beslag nemen of aannemen, maar niet genoeg om de veiligheid te verzekeren van deze aanname, niet genoeg om zeker te blijven in zijn prestatie en trouw aan het menselijke type van bewustzijn. Of op zijn hoogst kan er, wanneer we veronderstellen, dat zekere dierlijke neigingen heftig genoeg zijn om een nogal gescheiden bevrediging van hun eigen soort te eisen, een soort van gedeeltelijke wedergeboorte, een losse vasthouding zijn van een dierlijke vorm door de menselijke ziel, met een onmiddellijke opvolgende terugkeer naar zijn normale vooruitgang. De beweging van de Natuur is altijd voldoende complex voor ons om niet dogmatisch een zodanige mogelijkheid te ontkennen, en, als het een feit zou zijn, dan zou dit beetje waarheid er kunnen zijn achter het overdreven populaire geloof, dat een dierlijke wedergeboorte van de ziel aanneemt, wanneer hij eenmaal gehuisvest is in de mens als nogal normaal en mogelijk als een menselijke reïncarnatie. Maar of de dierlijke terugval mogelijk is of niet, de normale wet moet de wederkeer zijn van de geboorte in nieuwe menselijke vormen voor een ziel, die eenmaal tot mensheid in staat is geworden.

Maar waarom een opeenvolging van menselijke geboorten en niet alleen een? Door dezelfde reden, die de menselijke geboorte zelf het culminerende punt heeft gemaakt van de voorbije opeenvolging, de voorgaande opwaartse reeks, --- moet het zo zijn juist door de noodzaak van de spirituele evolutie. Want de ziel heeft niet beëindigd, wat hij moet doen door hoofdzakelijk te ontwikkelen in de mensheid; hij moet die mensheid nog ontwikkelen in haar hogere mogelijkheden. Klaarblijkelijk heeft de ziel, die in een Caribische of een onvermoede primitieve of een Apache van Parijs of een Amerikaanse gangster gehuisvest is, nog niet de noodzaak uitgeput van menselijke geboorte, heeft nog niet al zijn mogelijkheden uitgewerkt of de hele betekenis van de mensheid, heeft nog niet de hele betekenis uitgewerkt van Sachchidananda in de universele Mens; noch heeft dat de ziel, die gehuisvest is in een vitalistische Europeaan, die in beslag wordt genomen door dynamische productie en vitaal plezier of in een Aziatische boer, die geheel in beslag genomen wordt door de onwetende ronde van huiselijk en economisch leven. Wij kunnen redelijkerwijze betwijfelen, of zelfs een Plato of een Shankara de kroon markeert en daarom het einde van de opbloei van de geest in de mens. Wij zijn geneigd om te veronderstellen, dat deze de limiet zouden kunnen zijn, omdat deze en andere als zij voor ons het hoogste punt lijken, dat het denkvermogen en de ziel van de mens kunnen bereiken, maar dat zou de illusie kunnen zijn van onze huidige mogelijkheid. Er kan een hogere of op zijn minst grotere mogelijkheid zijn, die het Goddelijke nog bedoelt te realiseren in de mens, en, als dat zo is, zijn het de stappen, die door deze hoogste zielen gebouwd zijn, die nodig waren om de weg er naar boven samen te stellen en de poorten te openen. In ieder geval moet dit huidige hoogste punt bereikt worden, voordat we einde kunnen schrijven op de wederkeer van de menselijke geboorte van het individu. De mens is er om te gaan van de onwetendheid en van het kleine leven, dat hij is in het denkvermogen en het lichaam naar de kennis en het grote goddelijke leven, dat hij kan omvatten door het ontvouwen van de geest. Tenminste moet de opening van de geest in hem, de kennis van zijn werkelijke zelf en het leiden van het spirituele leven verkregen worden, voordat hij definitief en voor altijd elders kan gaan. Er kan ook voorbij deze initiële culminatie een grote opbloei zijn van de geest in het menselijke leven, waarvan we vooralsnog de eerste aanduidingen hebben; de onvolmaaktheid van de Mens is niet het laatste woord van de Natuur, maar ook zijn vervolmaking is niet de laatste piek van de Geest.

Deze mogelijkheid wordt een zekerheid, wanneer het huidige leidende principe van het denkvermogen, zoals de mens haar ontwikkeld heeft, het intellect, nog niet het hoogste principe is. Wanneer het denkvermogen zelf andere vermogens heeft, als nog alleen onvolmaakt in het bezit van de hoogste types van het menselijke individu, dan is de verlenging van de lijn van de evolutie en als een consequentie van de opstijgende lijn van wedergeboorte om hen te belichamen, onvermijdelijk. Als het Supramentale ook een vermogen van het bewustzijn is, dat hier besloten is in de evolutie, dan kan de lijn van wedergeboorte zelfs daar niet stoppen; zij kan niet ophouden in haar opstijgen voor het mentale vervangen is door de supramentale natuur en een belichaamd supramentaal wezen de leider wordt van het aardse bestaan.

Dit is dan de rationele en filosofische fundatie voor een geloof in wedergeboorte; het is een onvermijdelijke logische conclusie, wanneer er tegelijkertijd een evolutionair principe bestaat in de Aardenatuur en een werkelijkheid van de individuele ziel, die in de evolutionaire Natuur geboren wordt. Als er geen ziel is, dan kan er een mechanische evolutie zijn zonder noodzaak of betekenis en is geboorte alleen deel van deze curieuze, maar betekenisloze machinerie. Als het individu alleen een tijdelijke formatie is, die begint en eindigt met het lichaam, dan kan de evolutie een spel zijn van de Al-ziel of het Kosmisch Bestaan, dat klimt door een vooruitgang van hogere en hogere soorten naar zijn eigen hoogste mogelijkheid in dit Worden of naar zijn hoogste bewuste principe; wedergeboorte bestaat niet en is niet noodzakelijk als een mechanisme van die evolutie. Of, als het Al-bestaan zichzelf uitdrukt in een hardnekkige, maar illusoire individualiteit, wordt wedergeboorte een mogelijkheid of een illusoir feit, maar zij heeft geen evolutionaire noodzaak en is geen spirituele noodzaak; zij is alleen een middel om de illusie te accentueren en voort te zetten naar haar hoogste tijdlimiet. Als er een individuele ziel is of Purusha, die niet afhankelijk is van het lichaam, maar haar bewoont en gebruikt voor zijn doeleinde, dan begint wedergeboorte mogelijk te zijn, maar het is geen noodzaak, als er geen evolutie is van de ziel in de Natuur: de aanwezigheid van de individuele ziel in een individueel lichaam kan een voorbijgaand fenomeen zijn, een enkele ervaring zonder een verleden hier of een toekomst; zijn verleden en zijn toekomst kunnen ergens anders zijn. Maar als er een evolutie van bewustzijn is in een evolutionair lichaam en een ziel, die het lichaam bewoont, een werkelijk en bewust individu, dan is het evident, dat het de progressieve ervaring van die ziel in de Natuur is, die de vorm aanneemt van deze evolutie van bewustzijn: wedergeboorte is zelfevident een noodzakelijk deel, de enkel mogelijke machinerie van een zodanige evolutie. Zij is zo noodzakelijk als geboorte zelf; want zonder haar zou geboorte een initiële stap zijn zonder vervolg, het begin van een reis zonder haar verdere stappen en aankomst. Wedergeboorte geeft aan de geboorte van een onvolledig wezen haar belofte van volledigheid en haar spirituele betekenis.

HOOFDSTUK XXI

De Orde van de Werelden

Zeven zijn deze werelden, waarin de levenskrachten bewegen, die verborgen zijn in het geheime hart als hun verblijfplaats, zeven bij zeven.

Mundaka Upanishad[30]

Moge de Volken van de vijf Geboorten mijn offer aanvaarden, degene, die geboren zijn uit het Licht en waardig voor aanbidding; moge de Aarde ons beschermen voor aards kwaad en het Middengebied voor calamiteiten van de goden. Volg de schijnende draad, die gespannen is over de middenwereld, bescherm de lichtende paden, die gebouwd zijn door het denken; weef een ongeschonden werk, wordt het menselijke wezen, schept het goddelijke ras Zieners . . . van de waarheid zijt gij, scherp de schijnende speren, waarmee je de weg baant naar dat, wat Onsterfelijk is; kenners van de geheime niveaus, vormen hen, de stappen, waardoor de goden onsterfelijkheid verkregen.

Rig Veda[31]

Dit is de eeuwige Boom met zijn wortels boven en zijn takken naar beneden; dit is Brahman, dit is de Onsterfelijke; in hem zijn alle werelden gehuisvest en geen gaat hem voorbij. Dit en Dat zijn een.

Kata Upanishad[32]

WANNEER EEN spirituele evolutie van bewustzijn in de materiële wereld en een constante of herhaalde wedergeboorte van het individu in een aards lichaam zijn toegelaten, is de volgende vraag, die opkomt, of deze evolutionaire beweging iets is, dat gescheiden is en volledig in zichzelf of deel van een grotere universele totaliteit, waarvan de materiële wereld alleen een gewest is. Deze vraag heeft zijn antwoord al geïmpliceerd in de gradaties van de involutie, die aan de evolutie voorafgaat en haar mogelijk maakt; want, als die prioriteit een feit is, dan moeten er werelden zijn of tenminste niveaus van een hoger wezen en zij moeten een of andere verbinding hebben met de evolutie, die mogelijk gemaakt is door hun bestaan. Het kan zijn, dat al wat zij doen voor ons door hun effectieve aanwezigheid of druk op het aardebestaan, de bevrijding is van de verwikkelde principes van het leven en het denkvermogen en de geest en hen in staat stellen om hun heerschappij te manifesteren en handhaven in de materiële Natuur. Maar het zou in de hoogste graad onwaarschijnlijk zijn, dat de connectie en interventie daar op zouden houden; het is waarschijnlijk, dat er, wanneer gesluierd, communicatie over en weer onderhouden wordt tussen het materiële leven en het leven op andere niveaus van bestaan. Het is nu noodzakelijk om nauwkeuriger te kijken naar dit probleem, het in zichzelf te beschouwen en de natuur en limieten te bepalen van deze connectie en inter-communicatie, in zo ver als het de theorie van de evolutie beïnvloedt en de wedergeboorte in de materiële Natuur.

Over de neerdaling van de Ziel in de Onwetendheid kan gedacht worden als een abrupte overhaasting of een onmiddellijke sprong van een zuiver spiritueel wezen uit de superbewuste spirituele Werkelijkheid in het eerste onbewustzijn en het opvolgende ontwikkelende fenomenale leven van de materiële Natuur. Als dat zo was, zou er het Absolute boven zijn en het Onbewuste beneden, met de materiële wereld eruit geschapen, en de issue, de terugkeer zou dan een overeenkomende abrupte of overhaaste overgang zijn van een materieel belichaamd wereldwezen naar een transcendente Stilte. Er zouden geen tussenliggende vermogens of werkelijkheden zijn, anders dan de Materie en de Geest, geen andere niveaus dan de materiële, geen andere werelden dan de wereld van Materie. Maar dit idee is te beslist en eenvoudig een constructie en kan geen wijder zicht overleven van de complexe natuur van het bestaan.

Er zijn ongetwijfeld verschillende mogelijke organisaties van het kosmische bestaan, waardoor een zodanige extreme en rigide wereld-balancering denkbaar tot bestaan zou hebben kunnen komen. Er zou een conceptie hebben kunnen zijn van deze soort en een fiat in een Al-Wil, of een idee, een beweging van de ziel naar een egoïstische materieel leven van de Onwetendheid. De eeuwige individuele ziel, die aangespoord werd door een of andere onverklaarbaar verlangen, dat in hem omhooggekomen is, kan verondersteld worden om het avontuur gezocht te hebben van de duisternis en een onderdompeling genomen te hebben van zijn ingeboren Licht in de diepten van een Onwetendheid, waaruit de wereld van Onwetendheid opsteeg; of een collectiviteit van zielen kan zo bewogen zijn geweest, de Velen: want een individu kan geen kosmos samenstellen; een kosmos moet ofwel onpersoonlijk of veelpersoonlijk zijn of de creatie van de zelfuitdrukking van een universeel of oneindig Wezen. Dit verlangen kan een Al- ziel met zich naar beneden getrokken hebben om een wereld te bouwen, die gebaseerd is op het vermogen van het Onbewuste. Als het dat niet is, dan kan de eeuwige alwetende Al-ziel zijn zelfkennis abrupt ondergedompeld hebben in deze duisternis van het Onbewuste, terwijl hij de individuele zielen in zich meedraagt om hun opwaartse evolutie te beginnen door een opstijgende schaal van leven en bewustzijn. Of, als het individu niet pre-existent is, als we alleen een creatie zijn van het Al-bewustzijn of een fictie van de fenomenale Onwetendheid, kan elke schepster deze myriaden van individuele wezens ontvangen hebben door de evolutie van namen en vormen uit een oorspronkelijke Prakriti zonder onderscheid; de ziel zou een tijdelijk product zijn van de substantie zonder onderscheid van de onbewuste krachtsubstantie, die de eerste verschijning is van dingen in het materiële universum.

Op die suppositie, of op elke van hen, zouden er alleen twee niveaus van bestaan kunnen zijn: aan de ene kant is er het materiële universum, dat geschapen is uit het Onbewuste door de blinde onwetendheid van de Kracht of de Natuur, die waarschijnlijk gehoorzaam is aan een of ander innerlijk niet gevoeld Zelf, dat haar somnambulistische activiteiten bestuurt; aan de andere kant is er de superbewust Ene, waarnaar we terugkeren uit het Onbewuste en de Onwetendheid. Of anders kunnen we ons voorstellen, dat er alleen een niveau is, het materiële bestaan; er is geen superbewuste, apart van de Ziel van het materiële universum. Als we vinden, dat er andere niveaus van het bewuste wezen zijn, en dat er al andere werelden bestaan dan het materiële universum, dan zou het moeilijk zijn om deze ideeën te verwezenlijken; maar we kunnen ontsnappen uit die annulering, wanneer we veronderstellen, dat deze werelden opeenvolgend geschapen zijn door of voor de ontwikkelende Ziel in de loop van zijn opstijging uit de Onbewustheid. In elk van deze visies zou de hele kosmos een evolutie zijn uit het Onbewuste, ofwel met het materiële universum als zijn enkele en voldoende stadium en scène of anders met een opstijgende schaal van werelden, terwijl de ene ontwikkelt uit de andere, die onze terugkeer helpt te graderen naar de oorspronkelijke Werkelijkheid. Ons enige visie is geweest, dat de kosmos een zelfgegradeerde devolutie is uit het superbewuste Sachchidananda; maar in dit idee zou het niets zijn dan een evolutie van het Onbewuste naar een of andere soort kennis, die voldoende is om, door de vernietiging van een of andere primaire onwetendheid of een of ander ontstaan verlangen, de vernietiging toe te staan van een onechte ziel of een ontsnapping uit een verkeerd wereldavontuur.

Maar zulke theorieën houden ofwel een voornaamste belangrijkheid in en ontstaan vermogen van het denkvermogen of een voornaamste belangrijkheid van het individuele wezen; beiden hebben inderdaad een grote plaats, maar de ene eeuwige Geest is het oorspronkelijke vermogen en het oorspronkelijke bestaan. Het Idee, dat conceptueel creatief is, --- niet het Werkelijk-Idee, dat het Wezen is, dat gewaar is van wat er in zichzelf is en automatisch zelf-creatief door de kracht van dat Waarheid-gewaarzijn, --- is een beweging van het denkvermogen; verlangen is een beweging van het leven in het denkvermogen; het leven en het denkvermogen moeten dan pre-existente vermogens zijn en moeten de bepalenden geweest zijn van de schepping van de materiële wereld en in dat geval kunnen zij op gelijke wijze werelden scheppen van hun eigen suprafysieke natuur. Of anders moeten we veronderstellen, dat wat handelde geen verlangen was in een individueel of een universeel Denkvermogen of Leven, maar een wil in de Geest, --- een wil van het Wezen, dat iets van zichzelf in werking stelt of van zijn Bewustzijn, terwijl hij een creatief idee realiseert of een zelfkennis of aan aandrang van zijn zelfactieve Kracht of een verandering naar een zekere formulering van zijn heerlijkheid van bestaan. Maar als deze wereld niet geschapen is door de universele Heerlijkheid van bestaan, maar voor het verlangen van de individuele ziel, zijn gril van een onwetende egoïstische genieting, dan zou het mentale Individu en niet het Kosmische Wezen of een Transcendente Godheid de schepper en getuige zijn van het universum. In de voorbije trend van het menselijke denken heeft het individuele wezen zich altijd enorm groot vertoond in het voorste plan van dingen en in de voornaamste dimensies van belangrijkheid; wanneer deze proporties nog onderhouden konden worden, zou deze oorspronkelijkheid denkbaar toegelaten kunnen worden: want een wil naar het leven in de Onwetendheid of een opstijging ernaar in de individuele Purusha moet inderdaad een deel zijn van de werkende beweging van het Bewustzijn in de involutionaire neerdaling van de Geest in de materiële Natuur. Maar de wereld kan geen schepping zijn van het individuele denkvermogen of een theater, dat opgericht is door hem voor zijn eigen spel van bewustzijn; noch kan zij enkel geschapen zijn voor het spel en de genoegdoening of frustratie van het ego. Terwijl we ontwaken naar een besef van de hoogste belangrijkheid van het universele en de afhankelijkheid van het individuele erop, wordt een theorie van deze soort een onmogelijkheid voor onze intelligentie. De wereld is te uitgestrekt in haar beweging voor een zodanige rekenschap van haar werking om geloofwaardig te zijn; alleen een kosmisch Vermogen of een kosmisch Wezen kan de schepper zijn en handhaver van de kosmos en hij moet ook een kosmische en niet alleen een individuele werkelijkheid, betekenis en doeleinde hebben.

Op dezelfde wijze moet dit wereldscheppende of deelnemende Individu en zijn verlangen naar of toestemming aan de Onwetendheid, ontwaakt geweest zijn, voordat de wereld helemaal bestond; hij moet daar geweest zijn als een element in een of ander suprakosmisch Superbewuste, waar hij vandaan komt en waarnaar hij terugkeert uit het leven van het ego: wij moeten een oorspronkelijke immanentie veronderstellen van de Velen in de Ene. Het wordt dan denkbaar, dat een wil of een impuls of een spirituele noodzaak geroerd kan hebben, in een of andere buitenwereldlijk Oneindige, in enige van de Velen, die hen naar beneden haastten en de schepping dwongen van deze wereld van de Onwetendheid. Maar, omdat de Ene het voornaamste feit is van het bestaan, omdat Velen afhangen van de Ene, de zielen zijn van de Ene, wezens van het Wezen, moet deze waarheid ook het fundamentele principe bepalen van het kosmische bestaan. Daar zien we, dat het universele voorafgaat aan het individuele, hem zijn gebied geeft, dat is, waarin hij kosmisch bestaat, zelfs, ofschoon zijn oorsprong in het Transcendente is. De individuele ziel leeft hier door de Al-Ziel en hangt er vanaf; de Al-Ziel bestaat zeer evident niet door het individu of hangt er vanaf: hij is geen som van individuele wezens, een pluralistische totaliteit, die gecreëerd wordt door het bewuste leven van individuen; wanneer een Al-Ziel bestaat, moet het de ene Kosmische Geest zijn, die de ene kosmische Kracht ondersteunt in zijn werken, en hij herhaalt hier, gemodificeerd in de termen van kosmisch bestaan, de primaire relatie van de afhankelijkheid van de Velen van de Ene. Het is ondenkbaar, dat de Velen onafhankelijk of door een vertrek uit de Ene Wil een kosmisch bestaan verlangden en door hun verlangen het allerhoogste Sachchidananda dwongen om onvrijwillig of met verdraagzaamheid neer te dalen in de Onwetendheid; dat zou zijn als de ware afhankelijkheid van dingen helemaal om draaien. Als de wereld direct ontstaan was door de wil of de spirituele impuls van de Velen, wat mogelijk is en zelfs waarschijnlijk in een zekere betekenis, moet er eerst een Wil geweest in Sachchidananda met die strekking; anders kon de impuls --- die hier de Al-Wil vertaalt in verlangen, want wat verlangen wordt in het ego is Wil in de Geest, --- nergens opgekomen zijn. De Ene, de Al-Ziel, door wie alleen het bewustzijn van het Individu bepaald wordt, moet eerst de sluier accepteren van de onbewuste Natuur, voordat het Individu ook de sluier op kan zetten van de Onwetendheid in het materiële universum.

Maar als we eenmaal deze Wil toelaten van het allerhoogste en kosmische Wezen als de onmisbare conditie van het bestaan van het materiële universum, is het niet langer mogelijk om Verlangen te accepteren als het scheppende principe; want verlangen heeft geen plaats in het Allerhoogste of in het Al-wezen. Hij kan niets te wensen hebben; verlangen is het resultaat van onvolledigheid, van ontoereikendheid, van iets, dat geen eigendom is of genoten en dat het wezen zoekt als eigendom of genot. Een allerhoogst en universeel Wezen kan de heerlijkheid hebben van zijn al-bestaan, maar aan die heerlijkheid moet verlangen vreemd zijn, --- zij kan alleen de natuurlijke toevoeging zijn van het onvolledige evolutionaire ego, dat een product is van de kosmische actie. Bovendien moet, als het Al-bewustzijn van de geest gewild heeft om zich onder te dompelen in de onbewustheid van de Materie, dat zijn, omdat dat een mogelijkheid was van haar zelfcreatie of manifestatie. Maar een enkel materieel universum en een evolutie daar uit niet bewustzijn naar spiritueel bewustzijn kan niet de ene solitaire en gelimiteerde mogelijkheid zijn van manifestatie van het Al- wezen. Dat zou alleen kunnen zijn, als Materie het oorspronkelijke vermogen en de oorspronkelijke vorm was van het gemanifesteerde wezen en de geest geen andere keuze had, niet kon manifesteren, behalve door Onbewustzijn in Materie als een basis. Dit zou ons brengen bij een materialistisch evolutionair Pantheïsme; we zouden de wezens, die het universum bevolken, als zielen van de Ene moeten beschouwen, zielen, die hier in Haar geboren zijn en opwaarts ontwikkelen door onbezielde, bezielde en mentaal ontwikkelde vormen tot de herontdekking van hun volledige en onverdeelde leven in het superbewuste Pantheon en zijn kosmische Eenheid zou tussenbeide komen als het eind en doel van hun evolutie. In dat geval is alles hier ontwikkeld, het leven, het denkvermogen, de ziel zijn omhooggekomen uit de Ene in het materiële universum door de kracht van zijn verborgen wezen, en alles zal zich hier vervullen in het materiële universum. Dan is er geen gescheiden niveau van Superbewustzijn, want het Superbewuste is alleen hier, niet ergens anders; er zijn geen suprafysieke werelden; er is geen actie van een suprafysiek principe, uitwendig aan de Materie, geen druk van een al bestaand Denkvermogen en Leven op het materiële niveau.

Er moet dan gevraagd worden, wat Denkvermogen en Leven zijn, en er zou geantwoord kunnen worden, dat zij producten zijn van Materie of van de Energie in Materie. Of anders zijn zij vormen van bewustzijn, die omhoogkomen als resultaten van een evolutie van Onbewustzijn naar Superbewustzijn: bewustzijn zelf is alleen een brug van transitie; zij is de geest, die gedeeltelijk gewaar wordt van zichzelf voor de onderdompeling in zijn normale trance van lumineus superbewustzijn. Zelfs als bewezen wordt, dat er niveaus zijn van groter Leven en Denkvermogen zijn, zouden zij alleen onderworpen constructies zijn van dit intermediaire bewustzijn, dat opgericht is op de weg naar die spirituele culminatie. Maar de moeilijkheid hier is, dat het Denkvermogen en het Leven te verschillend zijn van Materie om producten van Materie te zijn; Materie zelf is een product van Energie, en het denkvermogen en het leven moeten beschouwd worden als superieure producten van dezelfde Energie. Wanneer we het bestaan toelaten van een kosmische Geest, dan moet de Energie spiritueel zijn; het leven en het denkvermogen moeten onafhankelijke producten zijn van een spirituele energie en zelf vermogens van manifestatie van de Geest. Het wordt dan irrationeel om te veronderstellen, dat de Geest en de Materie alleen bestaan, dat zij de twee tegenovergestelde werkelijkheden zijn en dat Materie de enkel mogelijke basis is van de manifestatie van de Geest; het idee van een enkele materiële wereld wordt onmiddellijk onhoudbaar. De Geest moet in staat zijn om zijn manifestatie te baseren op het Denkvermogen principe of op het Leven principe en niet alleen op het principe van Materie; dan kunnen er werelden zijn en zouden er logischerwijze zijn van het Denkvermogen en werelden van het Leven; er zouden zelfs werelden kunnen zijn, die gebaseerd zijn op een subtieler en plastischer, bewuster principe van Materie.

Drie vragen komen dan op, wederzijds gerelateerd of wederzijds afhankelijk: of er enig bewijs is of een ware aanduiding van het bestaan van zodanige, andere werelden; of zij, als zij bestaan, van de natuur zijn, die we aangegeven hebben, stijgend of dalend in de orde en binnen de beredeneerde uiteenzetting van een hiërarchische reeks tussen de Materie en de Geest; als dat hun schaal van het wezen is, zijn zij dan op een andere manier nogal onafhankelijk en niet verbonden, of is er een relatie en interactie van de hogere werelden met de wereld van Materie? Het is een feit, dat de mensheid bijna van het begin van haar bestaan of zo ver terug als de geschiedenis en de traditie kunnen gaan, geloofd hebben in het bestaan van andere werelden en in de mogelijkheid van communicatie tussen hun vermogens en wezens en het menselijke ras. In de laatste rationalistische periode van het menselijke denken, waar we uit tevoorschijn komen, is dit geloof opzij geschoven als een eeuwenlang bijgeloof; al het bewijs of alle aanduidingen van haar waarheid zijn a priori geweigerd als fundamenteel vals en zonder recht op onderzoek, omdat zij incompatibel was met de axiomatische waarheid, dat alleen Materie en de materiële wereld en haar ervaringen werkelijk zijn; alle andere ervaring, die de indruk wekt om waar te zijn, moet ofwel een hallucinatie zijn of een bedrog of een subjectief resultaat van bijgelovige lichtgelovigheid en imaginatie of anders, wanneer het een feit is, dan iets anders, dan wat het de indruk wekte om te zijn en verklaarbaar door een fysieke oorzaak: geen bewijs zou geaccepteerd kunnen worden van een zodanig feit, tenzij het objectief is en fysiek in haar karakter; zelfs, wanneer het feit zeer klaarblijkelijke suprafysiek is, kan zij niet geaccepteerd worden als zodanig, tenzij zij volledig onverklaarbaar is door enige andere voorstelbare hypothese of denkbare conjectuur.

Het zou evident moeten zijn, dat deze eis van fysiek geldig bewijs van een suprafysiek feit irrationeel en onlogisch is; het is een irrelevante houding van het fysieke denkvermogen, dat aanneemt, dat alleen het objectieve en fysieke fundamenteel werkelijk is en al het andere opzij zet als hoofdzakelijk subjectief. Een suprafysiek feit kan van invloed zijn op de fysieke wereld en fysieke resultaten produceren; zij zou zelfs een effect kunnen produceren op onze fysieke zintuigen en manifest voor hen worden, maar dat kan niet haar onveranderbare actie zijn en normaalste karakter of proces. Zij moet gewoonlijk een direct effect produceren of een tastbare indruk op ons denkvermogen en ons levenswezen, die de delen zijn van ons, die van dezelfde orde als zichzelf, en kan alleen indirect of door hen, wanneer helemaal, de fysieke wereld en het fysieke leven beïnvloeden. Wanneer zij zichzelf objectiveert, moet het aan een subtieler zintuig in ons zijn en alleen afgeleid voor ons uiterlijke fysieke zintuig. Deze afgeleide objectivering is zeker mogelijk; als er een associatie is van de actie van het subtiele lichaam en haar zintuigorganisatie met de actie van het materiële lichaam en haar fysieke organen, dan kan het suprafysieke uitwendig waarneembaar voor ons worden. Dit is, wat bijvoorbeeld gebeurt met de faculteit, die het tweede zicht genoemd wordt; het is het proces van al die fysieke fenomenen, die lijken gezien te worden en gehoord door de uiterlijke zintuigen en niet inwendig waargenomen worden door representatieve of vertolkende of symbolische beelden, die het stempel dragen van een innerlijke ervaring of een evident karakter hebben van formaties in een subtiele substantie. Er kunnen dan verschillende soorten bewijs zijn van het bestaan van andere niveaus van het wezen en communicatie met hen; objectivering voor het uiterlijke zintuig, subtiel-zintuig contacten, denkvermogen contacten, leven contacten, contacten via het subliminale in speciale toestanden van het bewustzijn, die verder gaan dan onze normale strekking. Ons fysieke denkvermogen is niet het geheel van ons, noch, ofschoon hij zelfs bijna het geheel van ons oppervlakte bewustzijn domineert, het beste of grootste deel van ons; de werkelijkheid kan niet beperkt worden tot een enkel gebied van deze nauwheid of tot de dimensies, die bekend zijn binnen zijn rigide cirkel.

Wanneer gezegd wordt, dat subjectieve ervaring of subtiel-zintuiglijke beelden gemakkelijk bedrieglijk kunnen zijn, omdat we geen erkende methode hebben of standaard van verificatie en een te grote neiging om het extraordinaire en wonderbaarlijke of bovennatuurlijke toe te laten als haar nominale waarde, zou dat toegegeven kunnen worden: maar fout is geen privilege van de innerlijke subjectieve en subliminale delen van ons, het is ook een apanage van het fysieke denkvermogen en zijn objectieve methoden en standaarden, en een zodanige verantwoordelijkheid aan fout kan niet de reden zijn voor het uitsluiten van een groot en belangrijk domein van ervaring; het is eerder een reden om het nauwkeurig te onderzoeken en in haar haar eigen ware standaarden en haar karakteristieke, passende en geldige middelen van verificatie uit te vinden. Ons subjectieve wezen is de basis van onze objectieve ervaring, en het in niet waarschijnlijk, dat alleen zijn fysieke objectiveringen waar zijn en de rest onbetrouwbaar. Het subliminale bewustzijn, is, wanneer zij op de juiste manier wordt ondervraagd, een getuige van de waarheid en haar getuigenis over en over bevestigd wordt, zelfs in het fysieke en objectieve gebied; die getuigenis kan dan niet veronachtzaamd worden, wanneer zij onze attentie roept voor dingen binnen ons of voor dingen, die behoren bij niveaus of werelden van een suprafysieke ervaring. Tegelijkertijd is geloof op zichzelf geen bewijs van de werkelijkheid; zij moet zich baseren op iets, dat meer geldig is, voordat men het kan accepteren. Het is evident, dat de geloven van het verleden geen voldoende basis zijn voor kennis, zelfs, ofschoon zij niet volledig genegeerd kunnen worden: want een geloof is een mentale constructie en kan een verkeerd bouwsel zijn; zij kan vaak beantwoorden aan een innerlijke aanduiding en dan heeft zij een waarde, maar, zo vaak als niet, verminkt zij de aanduiding, gewoonlijk door een vertaling in termen, die familiair zijn voor onze fysieke en objectieve ervaring, zoals wat de hiërarchie van de niveaus omzette naar een fysieke hiërarchie en geografische ruimte-uitbreiding, de zeldzamere hoogten van de subtiele substantie veranderde in materiële hoogten en de woningen van de goden op de toppen van fysieke bergen plaatste. Alle waarheid, suprafysiek of fysiek, moet niet alleen gefundeerd worden op mentaal geloof, maar op ervaring, --- maar in ieder geval, moet de ervaring van het soort zijn, fysiek, subliminaal, of spiritueel, die geschikt is voor de orde van de waarheden, waarin we bekrachtigd zijn om binnen te gaan; hun geldigheid en betekenis moeten nauwkeurig worden onderzocht, maar in overeenstemming met hun eigen wet en door een bewustzijn, dat hen kan binnengaan en niet in overeenstemming met de wet van een ander domein of door een bewustzijn, dat alleen in staat is tot waarheden van een andere orde; alleen zo kunnen we zeker zijn van onze stappen en stevig onze sfeer van kennis vergroten.

Als we de aanduidingen van de suprafysieke wereldwerkelijkheden nauwkeurig onderzoeken, die we ontvangen in onze innerlijke ervaring en vergelijken met de rekenschap van zulke aanduidingen, die voortgeduurd heeft om naar ons naar beneden te komen van de aanvang van menselijke kennis, en als we een interpretatie pogen en een opgetelde orde, zullen we vinden, dat wat deze innerlijke ervaring het meest intiem aan ons overbrengt, het bestaan is en de actie op ons van grotere niveaus van zijn en bewustzijn dan het zuiver materiële vlak, met haar beperkte bestaan en actie, waar we gewaar van zijn in onze nauwe aardse formule. Deze domeinen van het grotere wezen zijn helemaal niet ver en gescheiden van ons eigen wezen en bewustzijn; want, ofschoon zij bestaan in zichzelf en hun eigen spel en proces en formulering van bestaan en ervaring hebben, penetreren en omsluiten zij toch tegelijkertijd het fysieke niveau met hun onzichtbare aanwezigheid en invloeden, en hun vermogens lijken hier te zijn in de materiële wereld zelf achter haar acties en objecten. Er zijn twee hoofdordes van ervaring in ons contact met hen; een is zuiver subjectief, ofschoon in zijn subjectiviteit voldoende levendig en tastbaar, de andere is meer objectief. In de subjectieve orde vinden we, dat wat zichzelf hier voor ons vormt als levensintentie, levensimpuls, levensformulering, reeds bestaat in een groter, subtieler, plastischer gebied van mogelijkheden, en deze pre-existente krachten en formaties drukken op ons om zich ook te realiseren in de fysieke wereld; maar alleen een deel slaagt er in om er door te komen en zelfs dat verschijnt gedeeltelijk in een vorm en omstandigheid, die beter past bij het systeem van aardse wet en volgorde. Deze overhaasting vindt normaal plaats zonder onze kennis; wij zijn niet gewaar van de actie van deze vermogens, krachten en invloeden op ons, maar nemen hen als formaties van ons eigen leven en denkvermogen, zelfs wanneer onze rede of wil hen verwerpt en streeft om niet overmeesterd te worden: maar, wanneer we inwaarts gaan, weg van het beperkte oppervlakte bewustzijn, en een subtieler besef en dieper gewaarzijn ontwikkelen, beginnen we een aanduiding te krijgen van de oorsprong van deze bewegingen en zijn we in staat om hun actie en proces te bekijken, om hen te accepteren of weigeren of modificeren, hen een doorgang te verlenen en gebruik van ons denkvermogen en wil en ons leven en leden of het te weigeren. Op dezelfde manier worden we gewaar van grotere domeinen van het denkvermogen, een spel, ervaring, formatie van een grotere plasticiteit, een wemelende overvloedigheid van alle mogelijke mentale formuleringen, en we voelen hun contacten met ons en hun vermogens en invloeden, die op onze delen handelen van het denkvermogen op dezelfde occulte manier als die andere, die handelen op onze delen van leven. Deze soort ervaring is, hoofdzakelijk, van een zuiver subjectief karakter, een druk van ideeën, suggesties, emotionele formaties, impulsen voor gewaarwording, actie, dynamische ervaring. Hoe groot een deel van deze druk ook getraceerd kan worden naar ons eigen subliminale zelf of naar de belegering van de universele Denkvermogenkrachten of Levenskrachten, die bij onze eigen wereld horen, er is een element, dat het stempel draagt van een andere oorsprong, een hardnekkig suprawerelds karakter.

Maar de contacten stoppen hier niet: want er is ook een opening van ons denkvermogen en levensdelen naar een groot gebied van subjectief-objectieve ervaringen, waarin deze niveaus zich niet langer presenteren als extensies van het subjectieve wezen en bewustzijn, maar als werelden; want de ervaringen daar zijn georganiseerd, zoals zij zijn in onze eigen wereld, maar op een ander niveau, met een ander proces en wet van actie en in een substantie, die hoort bij de suprafysieke Natuur. Deze organisatie bevat, zoals op onze aarde, het bestaan van wezens, die een vorm hebben of aannemen, zichzelf manifesteren of natuurlijk gemanifesteerd zijn in een belichamende substantie, maar een substantie, die anders is dan de onze, een subtiele substantie, die alleen tastbaar is voor een subtiel zintuig, een suprafysieke vormmaterie. Deze werelden en wezens hoeven niets met ons en ons leven te maken te hebben, zij hoeven geen actie op ons uit te voeren: maar vaak treden zij ook in geheime communicatie met het aardebestaan, gehoorzamen er aan of belichamen het en zijn bemiddelaars en instrumenten van de kosmische vermogens en invloeden, waarvan we subjectieve ervaring hebben, of handelen zelf door hun eigen initiatie op het leven van de aardse wereld en motieven en gebeurtenissen. Het is mogelijk om hulp te ontvangen of begeleiding of nadeel of misleiding van deze wezens; het is zelfs mogelijk om onderworpen te worden aan hun invloed, om bezeten te zijn door hun invasie of dominantie, om door hun geinstrumentaliseerd te worden voor hun goede of kwade doeleinde. Bij tijden lijkt de voortgang van het aardse leven een uitgestrekt veld van strijd te zijn tussen suprafysieke Krachten van ieder karakter, degene, die streven om te verhogen, aan te moedigen en verlichten en degene, die streven om af te wijken, onderdrukken of te voorkomen of zelfs onze opwaartse evolutie te verbrijzelen of de zelfexpressie van de ziel in het materiële universum. Sommige van deze Wezens, Vermogens of Krachten zijn zodanig, dat we over hen denken als goddelijk; zij zijn lichtend, goedaardig of krachtig behulpzaam: er zijn anderen, die Titanisch, gigantisch of demonisch zijn, onordelijke Invloeden, aanstichters of scheppers vaak van uitgestrekte en formidabele innerlijke omwentelingen of van acties, die de normale menselijke maat teboven gaan. Er kan ook een gewaarzijn zijn van invloeden, aanwezigheden, wezens, die niet bij andere werelden voorbij de onze lijken te horen, maar hier zijn als een verborgen element achter de sluier in de aardse natuur. Zoals een contact met het suprafysieke mogelijk is, zo kan er ook een contact subjectief of objectief plaats vinden --- of tenminste geobjectiveerd --- tussen ons eigen bewustzijn en het bewustzijn van andere eens belichaamde wezens, die overgegaan zijn naar een suprafysieke status in deze andere regionen van bestaan. Het is ook mogelijk, om voorbij een subjectief contact te gaan of een subtiel-zintuiglijke perceptie en om, in zekere subliminale toestanden van bewustzijn, actueel binnen te gaan in andere werelden en iets van hun geheimen te kennen. De meer objectieve orde van ander-wereldlijke ervaring nam het meest de voorstelling van de mensheid in het verleden in beslag, maar het werd door populair geloof in een grove-objectieve verklaring gezet, die deze fenomenen al te veel assimileerde tot degene, van de fysieke wereld, waar we familiair mee zijn; want het is de normale tendens van ons denkvermogen om alles te veranderen in vormen of symbolen, die passen bij zijn eigen soort en termen van ervaring.

Dit is altijd, om het in haar meest gegeneraliseerde termen te zetten, het normale gebied en karakter geweest van ander-wereldlijk geloof en ervaring in alle perioden van het verleden van het ras; namen en vormen verschillen, maar de algemene kenmerken zijn opvallend gelijkvormig geweest in alle landen en tijdperken. Welke exacte waarde moeten we geven aan deze hardnekkige geloven of aan deze massa van supernormale ervaring? Het is niet mogelijk voor iemand, die deze contacten heeft gehad met enige intimiteit en niet alleen door verstrooide abnormale incidenten, om hen opzij te zetten als hoofdzakelijk bijgeloof of hallucinatie; want ze zijn te hardnekkig, werkelijk, effectief, organisch in hun druk, te constant geconfirmeerd door hun actie en resultaten om zo opzij geworpen te worden: een appreciatie, een interpretatie, een mentale organisatie van deze kant van onze capaciteit van ervaring is onmisbaar.

Een uitleg, die naar voren gebracht kan worden, dat de mens zelf de suprafysieke werelden creëert, die hij bewoont of denkt, dat hij ze na de dood bewoont, de goden creëert, zoals de oude frase liep, --- het wordt zelf geclaimd, dat God zelf gecreëerd werd door de mens, een mythe was van zijn bewustzijn, en nu vernietigd is door de mens! Al deze dingen zouden dan een soort mythe kunnen zijn van het ontwikkelende bewustzijn, waarin hij in staat is om te verblijven, een bekoring in zijn eigen gebouwen, en door een soort realiserende dynamisering zichzelf onderhouden in zijn eigen voorstellingen. Maar zuivere voorstellingen zijn zij niet, zij kunnen alleen door ons zo behandeld worden, zolang als de dingen, die zij representeren, hoe incorrect ook, geen deel van onze eigen ervaring zijn. Toch kunnen er mythen en voorstellingen denkbaar zijn, die gebruikt worden door het vermogen van de creatieve Bewustzijnskracht om zijn eigen ideekrachten te materialiseren; deze potente beelden zouden een vorm en lichaam aan kunnen nemen, blijven bestaan in een of andere subtiele gematerialiseerde wereld van denken en reageren op hun schepper: als dat zo is, dan zouden we kunnen veronderstellen, dat andere werelden bouwsels zijn van dit karakter. Maar, als dat zo zou zijn, wanneer het subjectieve bewustzijn zo werelden en wezens kan creëren, zou het goed kunnen, dat de objectieve wereld ook een mythe is van het Bewustzijn of zelfs van ons bewustzijn, of dat het Bewustzijn zelf een mythe is van de oorspronkelijke Onwetendheid. Zo zwaaien we, op deze lijn van denken, terug naar een visie van het universum, waarin alle dingen een zekere tint van onwerkelijkheid aannemen, behalve het al-productieve Onbewustzijn, waaruit zij gecreëerd zijn, de Onwetendheid, die hen creëert en, het zou kunnen, een superbewust of onbewust onpersoonlijk Wezen, in wiens indifferentie alles uiteindelijk verdwijnt of teruggaat en daar ophoudt.

Maar we hebben geen bewijs en er is geen waarschijnlijkheid, dat het denkvermogen van de mens op deze manier een wereld kan creëren, waar er eerder geen was, creëren in vacuo zonder een substantie om in te bouwen of op te bouwen, ofschoon het goed zou kunnen zijn, dat hij iets kan toevoegen aan een wereld, die al gemaakt is. Het Denkvermogen is inderdaad een potente bemiddelaar, potenter dan we dadelijk voorstellen; hij kan formaties maken, die zichzelf effectueren in ons eigen bewustzijn en leven en het bewustzijn en leven van anderen en zelfs een effect hebben op de onbewuste Materie; maar een volledig oorspronkelijke creatie in de leegte ligt voorbij zijn mogelijkheden. Wat we eerder kunnen wagen, is, dat, terwijl hij groeit, het denkvermogen van de mens binnengaat in relaties met nieuwe gebieden van het wezen en bewustzijn, die helemaal niet door hem gecreëerd zijn, nieuw voor hem, die al pre-existent zijn in het Al-Bestaan. In zijn toenemende innerlijke ervaring opent hij nieuwe niveaus van het wezen in zichzelf; terwijl de geheime centra van zijn bewustzijn hun knopen oplossen, kan hij door hen capabel worden om die grote werkelijkheden te ontvangen, directe invloeden van hen ontvangen, hen binnengaan, hen voorstellen in zijn aardse denkvermogen en innerlijke besef. Hij creëert beelden, symboolvormen, reflectieve vormen van hen, waar zijn denkvermogen mee om kan gaan; in dit besef alleen creëert hij het Goddelijke Beeld, dat hij aanbidt, creëert vormen van de goden, creëert nieuwe niveaus en werelden in hem en door deze beelden zijn de werkelijke werelden en vermogens, die ons bestaan overtreffen, in staat om bezit te nemen van het bewustzijn in de fysieke wereld, om hun potentie er in te gieten, om haar te transformeren met het licht van hun hogere wezen. Maar dit alles is geen creatie van de hogere werelden van het wezen; het is een openbaring van hen aan het bewustzijn van de ziel op het materiële niveau, terwijl zij zich ontwikkelt uit de Onwetendheid. Het is een schepping hier van hun vormen door een receptie van hun vermogens; er is een vergroting van ons subjectieve leven op dit niveau door de ontdekking van haar ware relatie met hogere niveaus van haar eigen wezen, waarvan zij was gescheiden door de sluier van de materiële Onwetendheid. Deze sluier bestaat, omdat de ziel in het lichaam deze grotere mogelijkheden achter zich heeft gelaten, zodat hij zich exclusief zijn bewustzijn en kracht zou kunnen concentreren op zijn primaire werk in deze fysieke wereld van zijn; maar dat primaire werk kan alleen een vervolg hebben doordat de sluier tenminste gedeeltelijk opgelicht wordt of anders doordringbaar gemaakt wordt, zodat de hogere niveaus van het Denkvermogen, Leven en de Geest hun betekenissen zouden kunnen gieten in het menselijke bestaan.

Het is mogelijk om te veronderstellen, dat deze hogere niveaus en werelden later gecreëerd zijn dan de manifestatie van de materiële kosmos, om te evolutie te helpen, of in een of andere betekenis als resultaat ervan. Dit is een notie, die het fysieke denkvermogen, dat in al zijn ideeën begint vanuit het materiële universum, als het enige, dat hij kent, heeft geanalyseerd en waarmee hij om kan gaan in een begin van beheersing, gemakkelijk zou kunnen accepteren, wanneer hij verplicht wordt om een suprafysiek bestaan toe te laten; hij zou dan het materiële, het Onbewuste, kunnen houden als het startpunt en de ondersteuning van alle zijn, omdat het ongetwijfeld het startpunt is voor ons van de evolutionaire beweging, waarvan de materiële wereld de scène is. Ons denkvermogen zou nog materie en materiële kracht kunnen houden als het eerste bestaan, --- zo geaccepteerd en verzorgd door haar, omdat zij het eerste is, dat hij kent, het ene, dat altijd zeker aanwezig is en kenbaar, --- en het spirituele en suprafysieke onderhouden in een afhankelijkheid van de verzekerde fundatie in de Materie.[33] Maar hoe dan werden deze andere werelden gecreëerd, door welke kracht, door welke instrumentaliteit? Het zouden het Leven en het Denkvermogen kunnen zijn, die ontwikkelen uit het Onbewuste, die tegelijkertijd deze andere werelden of niveaus ontwikkeld hebben in het subliminale bewustzijn van de levende wezens, die er in verschijnen. Voor het sublieme wezen zouden in het leven en na de dood, --- want het innerlijke wezen overleeft de dood van het lichaam, --- deze werelden werkelijk kunnen zijn, omdat hij gevoelig is voor zijn wijdere gebied van bewustzijn; hij zou in hen bewegen met dat besef van werkelijkheid, derivatief misschien, maar overtuigend, en hij zou zijn ervaring van hen omhoog sturen als geloof en voorstelling naar het oppervlakte wezen. Dit is een mogelijke rekenschap, als we het Bewustzijn accepteren als het werkelijke creatieve Vermogen of bemiddelaar en alle dingen als formaties van het bewustzijn; maar zij zou niet aan de suprafysieke niveaus van het wezen de onstoffelijke of minder tastbare werkelijkheid geven, die het fysieke denkvermogen aan hen zou willen hechten; zij zouden dezelfde werkelijkheid hebben in zichzelf als de fysieke wereld of niveau van fysieke ervaring heeft in haar eigen orde.

Als op deze of een of andere andere manier de hogere werelden na de schepping van de materiële wereld, de primaire schepping, ontwikkeld zouden zijn, door een grotere, geheime evolutie uit het Onbewuste, moet het gedaan zijn door een of andere Al-Ziel in zijn verschijning, door een proces, waarvan we geen kennis kunnen hebben en voor het doel van de evolutie hier, als hulpmiddelen voor haar of al haar grotere consequenties, zodat het leven en het denkvermogen en de geest in staat zouden zijn om zich te bewegen in velden van een vrijer werkgebied met een repercussie van deze grotere vermogens en ervaringen op de materiële zelfexpressie. Maar tegenover deze hypothese staat het feit, dat we vinden, dat deze hogere werelden in onze visie en ervaring van hen op geen enkele manier gebaseerd zijn op het materiële universum, op geen enkele manier haar resultaten, maar eerder op grotere termen van het wezen, grotere en vrijere gebieden van bewustzijn, en alle actie van het materiële niveau ziet er meer uit als het resultaat en niet de oorsprong van deze grotere termen, derivatief van hen, zelfs gedeeltelijk afhankelijk van hen in haar evolutionaire inspanning. Immense gebieden van vermogens, invloeden, fenomenen dalen heimelijk op ons neer uit het Bovenmentale en de hogere mentale en vitale gebieden, maar van deze kan alleen een deel, een selectie, als het ware, of beperkt aantal ten tonele verschijnen en zichzelf realiseren in de orde van de fysieke wereld; de rest wacht hun tijd af en de juiste omstandigheid voor de openbaring in een fysieke term en vorm, voor hun deel in de aardse[34] evolutie, die tegelijkertijd een evolutie is van alle vermogens van de Geest.

Dit karakter van andere werelden verwerpt al onze pogingen om de eerste belangrijkheid te geven aan ons eigen niveau van het wezen en aan ons eigen deel in de wereldse manifestatie. Wij scheppen God niet als een mythe van ons bewustzijn, maar zijn instrumenten voor een progressieve manifestatie van het Goddelijke in het materiële wezen. Wij creëren geen goden, hun vermogens, maar eerder is een zodanige goddelijkheid, zoals we manifesteren, de partiele reflectie en de vorming hier van eeuwige godheden. Wij creëren de hogere niveaus niet, maar zijn de bemiddelaars, waardoor zij hun licht, vermogen, schoonheid openbaren, in welke vorm en omvang dan ook, die aan hen gegeven kan worden door de Natuurkracht op het materiële niveau. Het is de druk van de Levenswereld, die leven in staat stelt zich te evolueren en zich hier te ontwikkelen in de vormen, die we al kennen; die toenemende druk drijft haar om in ons te streven naar een grotere openbaring van zichzelf en zal op zekere dag de sterfelijke bevrijden uit zijn onderwerping aan de nauwe beperkingen van zijn huidige incompetente en beperkende lichamelijkheid. De druk van de Mentale wereld evolueert en ontwikkelt het denkvermogen hier en helpt ons om een hefboomwerking te vinden voor onze mentale zelfverheffing en uitbreiding, zodat we kunnen hopen, ons zelf van intelligentie voortdurend te vergroten en zelfs de gevangenismuren te breken van onze materiegebonden fysieke geestesgesteldheid. De druk van supramentale en spirituele werelden bereiden hier de ontwikkeling voor van het manifeste vermogen van de Geest en daardoor de opening van ons wezen op het fysieke niveau naar de vrijheid en oneindigheid van het superbewuste Goddelijke; dat contact, die druk kan alleen uit het klaarblijkelijke Onbewustzijn, dat ons startpunt was, de albewuste Godheid bevrijden, die in ons besloten is. In deze orde van dingen is ons menselijke bewustzijn het instrument, de bemiddelaar; zij is het punt in de ontwikkeling van licht en vermogen uit het Onbewustzijn, waar bevrijding mogelijk wordt: een grotere rol dan deze kunnen we niet aan haar toekennen, maar dit is groot genoeg, want zij maakt onze mensheid allerbelangrijkst voor het allerhoogste doel van de evolutionaire Natuur.

Tegelijkertijd zijn er enige elementen in onze sublieme ervaring, die een vraagpunt opbrengen tegen enige invariabele prioriteit van andere werelden op het materiële bestaan. Enige zodanige indicatie is, dat in de visie van de na de dood ervaringen een hardnekkige traditie is van residentie in condities, die een suprafysieke prolongatie lijken te zijn van de aardecondities, de aardenatuur, de aarde ervaring. Een ander is, dat we, speciaal in de Levenswerelden, formuleringen vinden, die overeenkomst lijken te vertonen met de inferieure bewegingen van het aardebestaan; hier zijn de principes van duisternis, valsheid, onvermogen, en kwaad al belichaamd, die we verondersteld hebben als opvolgend op de evolutie uit het materiële Onbewustzijn. Het lijkt zelfs het feit te zijn, dat de vitale werelden het natuurlijke thuis zijn van de Vermogens, die het menselijke leven het meest verstoren; dit is inderdaad logisch, want door ons vitale wezen laten zij ons heen en weer slingeren en zij moeten daarom vermogens zijn van een groter en krachtiger levensbestaan. De neerdaling van het Denkvermogen en het Leven in de evolutie hoeft geen zodanige onaangename ontwikkelingen gecreëerd te hebben van de beperking van het wezen en bewustzijn: want deze neerdaling is in zijn natuur een beperking van kennis; bestaan en cognitie en heerlijkheid van zijn beperken zichzelf in een mindere waarheid en goede en schoonheid en haar inferieure harmonie, en bewegen volgens die wet van een nauwer licht, maar in een zodanige beweging zijn duisternis en lijden en kwaad geen verplichte fenomenen. Als we hen bestaand vinden in deze werelden van een ander denkvermogen en een ander leven, zelfs, ofschoon zij hen niet doordringen, maar alleen hun gescheiden provincie in beslag nemen, moeten we, ofwel concluderen, dat zij in bestaan gekomen zijn door een projectie uit de inferieure evolutie, opwaarts van beneden, door iets in de subliminale delen van de Natuur, die daar uitbarsten in een grotere formatie van het kwaad hier, of dat zij al gecreëerd waren als deel van een parallelle gradatie naar de involutionaire neerdaling, een gradatie, die een trap vormt voor evolutionaire opstijging naar de Geest, juist zoals het involutionaire een trap was voor de neerdaling van de Geest. In de latere hypothese zou de opstijgende gradatie een dubbel doel kunnen hebben. Want zij zou preformaties kunnen bevatten van het goede en het kwade, die moeten ontwikkelen in de aarde als deel van de strijd, die noodzakelijk is voor de evolutionaire groei van de Ziel in de Natuur; dit zouden formaties zijn, die voor zichzelf bestaan, voor hun eigen onafhankelijke bevrediging, formaties, die het volledige type van deze dingen zouden presenteren, ieder in zijn eigen gescheiden natuur, en tegelijkertijd zouden zij hun karakteristieke invloed uitoefenen op evolutionaire wezens.

Deze werelden van een groter Leven zouden dan in zichzelf zowel de meer lichtende als de donkerdere formaties behouden van het leven van onze wereld in een medium, waarin zij hun onafhankelijke uitdrukking vrijelijk konden bereiken, hun eigen volledige vrijheid van het type en de natuurlijke volledigheid en harmonie van goed of van kwaad, --- wanneer inderdaad dat onderscheid van toepassing is in deze gebieden, --- een volledigheid en onafhankelijkheid, die onmogelijk is in ons bestaan, waar alles vermengd is in de complexe interactie, die noodzakelijk is voor het veld van een veelzijdige evolutie, die leidt naar een uiteindelijke integratie. Want we vinden, dat wat we vals, donker of kwaad noemen, daar een waarheid lijkt te hebben van zichzelf en volledig tevreden lijkt te zijn met haar eigen type, omdat zij dat bezit in een volle expressie, die in haar een besef creëert van een bevredigd vermogen van haar eigen wezen, een overeenstemming, een volledige aanpassing van al haar omstandigheden aan haar principe van bestaan; zij geniet daar haar eigen bewustzijn, haar eigen zelfvermogen, haar eigen heerlijkheid van zijn, onaangenaam voor onze denkvermogens, maar voor zichzelf vol van vreugde van bevredigd verlangen. Deze levensimpulsen, die voor de aardenatuur buitensporig zijn en bovenmatig en hier verschijnen als pervers en abnormaal, vinden in hun eigen provincie van zijn een onafhankelijke vervulling en een onbeperkt spel van hun type en principe. Wat voor ons goddelijk of titanisch, Rakshasisch, demonisch en daarom supernatuurlijk, is, ieder in zijn eigen domein, normaal voor zichzelf en geeft de wezens, die deze dingen belichamen, het gevoel van zelfnatuur en de harmonie van hun eigen principe. Disharmonie zelf, strijd, onvermogen, lijden gaan binnen in een zeker soort levensbevrediging, dat zichzelf tegengewerkt zou voelen en ontoereikend zonder hen. Wanneer deze vermogens gezien worden in hun geïsoleerde werking, terwijl zij hun eigen levensgebouwen opbouwen, zoals zij doen in die geheime werelden, waar zij domineren, nemen we helderder hun oorsprong en reden van bestaan waar en de reden ook van de greep, die zij hebben op het menselijke leven en de hechting van de mens aan zijn eigen onvolmaaktheden, aan zijn levensdrama van victorie en falen, geluk en lijden, gelach en tranen, zonde en deugd. Hier op deze aarde bestaan deze dingen in een onbevredigende en daarom onbevredigde en duistere toestand van strijd en mengsel, maar openbaren daar hun geheim en hun motief van het wezen, omdat zij daar gevestigd zijn in hun ingeboren vermogen en volledige vorm van de natuur in hun eigen wereld en hun eigen exclusieve atmosfeer. De hemelen en hellen van de mens of werelden van licht en werelden van duisternis, hoe vol van verbeeldingskracht ook in hun opbouw, gaan voort uit een perceptie van deze vermogens, die bestaan in hun eigen principe en hun invloeden werpen op hem in het leven van een leven, dat verder ligt, dat hem van de elementen voorziet van zijn evolutionaire bestaan.

Op dezelfde manier als de vermogens van het Leven zelfgefundeerd zijn, volmaakt en vol in een groter Leven voorbij ons, zo zijn ook de vermogens van het Denkvermogen, zijn ideeën en principes, die ons aardewezen beïnvloeden, gefundeerd om in de Groter Denkvermogenwereld hun eigen gebied van volheid van zelfnatuur te hebben, terwijl zij hier in het menselijke bestaan alleen partiele formaties uitwerpen, die veel moeite hebben om zichzelf te vestigen door hun ontmoeting en mengsel met andere vermogens en principes; deze ontmoeting, dit mengsel buigt hun volledigheid, mengt hun zuiverheid, betwist en verwerpt hun invloed. Deze andere werelden, dan, zijn niet evolutionair, maar typisch; maar het is een, ofschoon niet de enkele reden van hun bestaan, dat zij dingen leveren, die moeten rijzen in de evolutionaire manifestatie, zowel als dingen opgegooid in de evolutie met een veld van bevrediging van hun eigen betekenis, waar zij in hun eigen recht kunnen bestaan; deze gevestigde conditie is een basis, van waaruit hun functies en werkingen gegoten kunnen worden als elementen in het complexe proces van de evolutionaire Natuur.

Wanneer we vanuit dit gezichtspunt naar de traditionele verklaringen van de mens kijken van ander-wereldlijk bestaan, zullen we vinden, dat zij het meest wijzen naar werelden van een groter leven, dat bevrijd is van de beperkingen en onvolmaaktheden of onvolledigheid van het Leven in de aardenatuur. Deze verklaringen zijn evident grotendeels opgebouwd door voorstellingsvermogen, maar er is ook een element van intuïtie en voorvoeling, een gevoel van wat Leven kan zijn en zeker is in een of ander domein van haar gemanifesteerde of haar realiseerbare natuur; er is ook een element van waar subliminaal contact en ervaring. Maar het denkvermogen van de mens vertaalt, wat hij ziet of ontvangt of mee in contact komt van ander-natuur, in beelden, die passen bij zijn eigen bewustzijn; zij zijn zijn vertalingen van suprafysieke werkelijkheden in zijn eigen significante vormen en beelden en door deze vormen en beelden gaat hij de communicatie binnen met de werkelijkheden en kan hen tot op zekere hoogte aanwezig en effectief maken. De ervaring van een na de dood voortgang van een gemodificeerd aardeleven kan uitgelegd worden als te danken aan deze soort van vertaling; maar het is ook gedeeltelijk verklaarbaar als de creatie van een subjectieve na de dood toestand, waarin hij nog leeft in beelden van gewoonte- ervaring voor hij binnengaat in ander-wereldlijke werkelijkheden, gedeeltelijk als een overgang door Levenswerelden, waar het type dingen zichzelf uitdrukt in formaties, die hun oorsprong vinden in degene, waar hij aan gehecht was in zijn aardse lichaam of verwant aan hen en daarom een natuurlijke attractie uitoefenen op het vitale wezen na haar vertrek uit het lichaam. Maar apart van deze subtielere Levenstoestanden bevatten de traditionele verklaringen van anderwereldlijk bestaan, ofschoon als een zeldzamer meer verheven element, dat niet besloten is in de populaire notie van deze dingen, een hogere graad van toestanden van bestaan, die duidelijk van een mentaal en niet van een vitaal karakter zijn en anderen, die gefundeerd zijn op een of ander spiritueel-mentaal principe; deze hogere principes worden geformuleerd in toestanden van het wezen, waarin onze innerlijke ervaring kan rijzen of de ziel kan binnengaan. Het principe van gradatie, dat we geaccepteerd hebben, is daarom gerechtvaardigd, op de voorwaarde, dat we erkennen, dat het een manier is om onze ervaring te organiseren en dat andere manieren, die voortkomen uit andere gezichtspunten, mogelijk zijn. Want een classificatie kan altijd geldig zijn vanuit het principe en gezichtspunt, dat zij aangenomen heeft, terwijl vanuit een ander principes en gezichtspunten een andere classificatie van dezelfde dingen op gelijke wijze geldig kan zijn. Maar voor ons doeleinde is het systeem, dat we gekozen hebben van de grootste waarde, omdat het fundamenteel is en beantwoordt aan een waarheid van de manifestatie, die van het allerhoogste praktische belang is; het helpt ons om ons eigen samengestelde bestaan te begrijpen en de loop van de involutie en de evolutionaire beweging van de Natuur. Tegelijkertijd zien we, dat de andere werelden geen dingen zijn, die nogal apart staan van het materiële universum en de aardenatuur, maar hen penetreren en omsluiten met hun invloeden en op hen een geheime invloed hebben van formerende en directe kracht, die niet gemakkelijk calculeerbaar is. Deze organisatie van ander-wereldlijke kennis en ervaring levert ons de aanwijzing naar de natuur en de lijnen van actie van deze invloed.

Het bestaan en invloed van andere werelden zijn een feit van primair belang voor de mogelijkheden en voor de omvang van onze evolutie in de aardse Natuur. Want als het fysieke universum het enige gebied was van de manifestatie van de oneindige Werkelijkheid en tegelijkertijd het gebied van haar hele manifestatie, dan zouden we moeten veronderstellen, dat, omdat alle principes van haar wezen van de Materie tot de Geest volledig verwikkeld zijn in de klaarblijkelijk onbewuste Kracht, die de basis is van de eerste werkingen van dit universum, zij worden er hier volledig door ontwikkeld en alleen hier, zonder enige andere hulp of druk, behalve die van het geheime Superbewustzijn er in. Er zou dan een systeem zijn van dingen, waarin het principe van de Materie altijd het eerste principe moet blijven, de essentiële en oorspronkelijk bepalende conditie van het gemanifesteerde bestaan. De Geest zou tenslotte inderdaad in een beperkte mate zijn natuurlijke dominantie kunnen bereiken; hij zou zijn basis van fysieke materie een elastischer instrument kunnen maken, dat niet helemaal de acties verbiedt van zijn eigen hoogste wet en natuur of tegen die actie, zoals zij nu is in haar niet elastische weerstand. Maar de Geest zou altijd afhankelijk zijn van de Materie voor zijn gebied en zijn manifestatie; hij zou geen ander gebied kunnen hebben: hij zou er niet buiten kunnen gaan naar een andere soort manifestatie; en ook er in zou hij niet erg goed enig ander principe van zij wezen kunnen bevrijden in de soevereiniteit over de materiële fundatie; de Materie zou de enige hardnekkige determinant blijven van zijn manifestatie. Het Leven zou niet dominant of bepalend kunnen worden, het Denkvermogen zou niet de meester en de schepper kunnen worden; hun grenzen van capaciteit zouden gefixeerd zijn door de capaciteiten van de Materie, die zij zouden kunnen vergroten of modificeren, maar niet in staat zouden zijn om radicaal of bevrijdend te transformeren. Er zou geen plaats zijn voor enige vrije en volle manifestatie van enig vermogen van het wezen, alles zou voor altijd beperkt zijn door de condities van een verduisterende materiële formatie. De Geest, het Denkvermogen, het Leven zouden geen ingeboren gebied hebben of een volledige omvang van hun eigen karakteristieke vermogen en principe. Het is niet gemakkelijk om te geloven in de onvermijdelijkheid van deze zelfbeperking, als de Geest de schepper is en deze principes een onafhankelijk bestaan hebben en geen producten, resultaten of fenomenen zijn van de energie van de Materie.

Maar, gegeven het feit, dat de oneindige Werkelijkheid vrij is in het spel van zijn bewustzijn, is hij niet gebonden om zichzelf te verwikkelen in de onwetendheid van de Materie, voordat hij zich helemaal kan manifesteren. Het is mogelijk voor hem om juist de tegengestelde orde van dingen te creëren, een wereld, waarin de eenheid van het spirituele wezen de matrix is en de eerste conditie van enige formatie of actie, de Energie, die aan het werk is, is een zelfgewaar, spiritueel bestaan in beweging, en al zijn namen en vormen zij een zelfbewust spel van de spirituele eenheid. Of het zou een orde kunnen zijn, waarin het ingeboren vermogen van de Geest van bewuste Kracht of Wil vrijelijk en direct zijn eigen mogelijkheden in zichzelf zou realiseren en niet, zoals hier, door het beperkte medium van de Levenskracht in de materie; die realisatie zou onmiddellijk het eerste principe zijn van de manifestatie en het object van al zijn vrije en zaligvolle actie. Het zou weer een orde kunnen zijn, waarin het vrije spel van een oneindige wederzijdse zelfheerlijkheid in een veelvoudigheid van wezens, die niet alleen bewust zijn van hun besloten of onderliggende eeuwige eenheid, maat van hun huidige vreugde van eenheid, het object zouden zijn; in een zodanig systeem zou de actie van het principe van zelfbestaande Zaligheid het eerste principe zijn en de universele conditie. Het zou weer een wereldorde kunnen zijn, waarin het Supramentale het dominante principe zou zijn vanaf het begin; de natuur van de manifestatie zou dan een veelvoudigheid van wezens zijn, die door het vrije en lumineuze spel van hun goddelijke individualiteit alle veelvoudige vreugde van hun verschil vinden in de eenheid.

Noch hoeft de serie hier te stoppen: want we observeren, dat bij ons het Denkvermogen gehinderd wordt door het Leven in de Materie en alle mogelijke moeilijkheden vindt in het domineren van de weerstand van deze twee verschillende vermogens en dat het Leven op gelijke wijze beperkt wordt door de sterfelijkheid, de inertie en de instabiliteit van de Materie; maar er kan evident een wereldorde zijn, waarin geen enkele van deze twee belemmeringen een deel vormt van de eerste condities van het bestaan. Er is de mogelijkheid van een wereld, waarin het Denkvermogen vanaf het begin dominant zou zijn, vrij om te werken op zijn eigen substantie of materie als een nogal plastisch materiaal, of waar de Materie nogal evident het resultaat zou zijn van de universele Denkvermogenkracht, die zichzelf uitwerkt in het leven. Dat is het zelfs hier in werkelijkheid; maar hier is de Denkvermogenkracht verwikkeld vanaf het begin, voor een lange tijd onderbewust, en zelfs, wanneer hij tevoorschijn gekomen is, nooit in vrij bezit van zichzelf, maar onderworpen aan zijn omhullende materiaal, terwijl hij daar zichzelf zou bezitten en meester zijn van zijn materiaal, dat veel subtieler zou zijn en elastisch, dan in een predominant materieel universum. Zo zou ook het Leven haar eigen wereldorde kunnen hebben, waar zij soeverein zou zijn, in staat om haar eigen elastischere en vrijelijk variabele verlangens en tendensen op te stellen, niet bedreigd op ieder moment door de desintegrerende krachten en daarom hoofdzakelijk in beslag genomen door de zorg van zelfbehoud en beperkt in haar spel door deze staat van precaire spanning, die haar instincten beperkt van een vrije formatie, vrije zelfgratificatie en vrij avontuur. De gescheiden dominantie van ieder principe van het wezen is een eeuwige mogelijkheid in de manifestatie van het wezen, --- altijd gegeven, dat zij principes zijn, die onderscheiden zijn in hun dynamisch vermogen en wijze van werking, zelfs, ofschoon een in oorspronkelijke substantie.

Dat zou geen verschil kunnen maken, wanneer dit alles alleen een filosofische mogelijkheid zou zijn of een potentie in het wezen van Sachchidananda, die zij nooit realiseert of nog niet gerealiseerd heeft, of, wanneer gerealiseerd, nog niet binnen het gebied van het bewustzijn heeft gebracht van wezens, die leven in het fysieke universum. Maar al onze spirituele en psychische ervaring draagt affirmatieve getuigenis, brengt ons altijd een constante en, in haar hoofdprincipes, een invariabel bewijs van het bestaan van hogere werelden, vrijere niveaus van bestaan. Wanneer we onszelf niet neergebonden hebben, zoals zoveel van het moderne denken, aan het dogma, dat alleen fysieke ervaring of ervaring, gebaseerd op het fysieke zintuig waar is, de analyse van fysieke ervaring alleen door de rede verifieerbaar is, en al het andere alleen het resultaat is van fysieke ervaring en fysiek bestaan en alles hier voorbij een fout, zelfverwarring, en hallucinatie is, zijn we vrij om dit bewijs te accepteren en de werkelijkheid van deze niveaus toe te laten. We zien, dat zij, praktisch, verschillende harmonieën zijn van de harmonie van het fysieke universum; zij nemen, zoals het woord “niveau” suggereert, een verschillend niveau in beslag in de schaal van zijn en adopteren een verschillend systeem en order van haar principes. We hoeven niet te onderzoeken, voor ons huidige doeleinde, of zij overeenstemmen in tijd en ruimte met onze eigen wereld of dat zij bewegen in een verschillend veld van ruimte en in een andere stroom van de tijd, --- in ieder geval is het in een subtielere substantie en met andere bewegingen. Alles, wat ons direct aangaat, is te weten, of zij verschillende universums zijn, ieder volledig in zichzelf, en die op geen enkele manier elkaar ontmoeten, wederzijds kruisen of de anderen beïnvloeden of eerder verschillende schalen van een gegradeerd en in elkaar gevlochten systeem van zijn, delen daarom van een complex universeel systeem. Het feit, dat zij binnen kunnen gaan in het gebied van ons mentale bewustzijn, zou natuurlijk de geldigheid suggereren van het tweede alternatief, maar op zichzelf niet helemaal beslissend zijn. Maar we vinden, dat deze hogere niveaus in werkelijkheid op ieder moment handelen op en in communicatie met ons eigen niveau van zijn, ofschoon deze actie niet natuurlijk aanwezig is voor ons gewone wakende of uiterlijke bewustzijn, omdat dat voor het grootste deel beperkt is tot een ontvangst en gebruik van de contacten van de fysieke wereld: maar op het moment, dat we teruggaan in ons sublieme wezen of ons wakende bewustzijn vergroten voorbij het gebied van de fysieke contacten, worden we gewaar van iets van deze hogere actie. We vinden zelfs, dat het menselijke wezen zichzelf gedeeltelijk kan projecteren naar deze hogere niveaus onder zekere condities, zelfs, wanneer hij in het lichaam is; a fortiori moet hij in staat zijn om het te doen, wanneer hij uit het lichaam is, en het dan volledig te doen, omdat er dan niet langer de belemmerende conditie is van het fysieke leven, dat neergebonden is aan het lichaam. De consequenties van deze relatie en dit vermogen van overdracht zijn van immense belang. Aan de ene kant rechtvaardigen zij onmiddellijk, in ieder geval als een actuele mogelijkheid, de oude traditie van tenminste een tijdelijk verblijf van het menselijke, bewuste wezen in andere werelden dan de fysieke na de oplossing van het fysieke lichaam. Aan de andere kant openen zij voor ons de mogelijkheid van een actie van de hogere niveaus op het materiële bestaan, die de vermogens kan bevrijden, die zij vertegenwoordigen, de vermogens van het leven, denkvermogen en de geest voor de evolutionaire intentie, die inherent is in de Natuur juist door het feit van hun belichaming in de Materie.

Deze werelden komen in hun oorspronkelijke schepping niet opeenvolgend in de orde na het fysieke universum, maar ervoor, --- ervoor, wanneer niet in tijd, dan in hun opvolgende sequentie. Want, zelfs, als er een opstijging is, zowel als een neerdalende gradatie, dan moet deze opstijgende gradatie in haar eerste natuur een provisie zijn voor de evolutionaire verschijning in de Materie, een vormend vermogen voor haar inspanning, dat behulpzaam aan haar bijdraagt en aan nadelige elementen, en niet een hoofdzakelijk consequentie van de aardse evolutie; want, dat is noch een rationele waarschijnlijkheid, noch heeft het een spirituele of dynamische en pragmatische betekenis. Met andere woorden, de hogere werelden zijn niet tot bestaan gekomen door een druk van het lagere fysieke universum, --- laat ons zeggen, van Sachchidananda in het fysieke Onbewustzijn, of anders door de aandrang van zijn wezen, terwijl hij tevoorschijn komt uit het Onbewustzijn in het Leven en het Denkvermogen en de Geest en de noodzaak ervaart om werelden of niveaus te creëren, waarin deze principes een vrijer spel zullen hebben en waarin de menselijke ziel zijn vitale, mentale of spirituele tendensen zou kunnen versterken. Zij zijn nog minder de creaties van de menselijke ziel zelf, of het nu zijn dromen zijn of het resultaat van de constante zelfprojecties van de mensheid in haar dynamische en creatieve wezen voorbij de limieten van het fysieke bewustzijn. Het enige, dat de mens duidelijk creëert in deze richting, zijn de reflex beelden van deze niveaus in zijn eigen belichaamde bewustzijn en de geschiktheid van zijn eigen ziel om op hen te reageren, van hen gewaar te worden, om bewust deel te nemen in de wederzijdse verweving van hun invloeden met de actie op het fysieke niveau. Hij zou inderdaad de resultaten of projecties kunnen bijdragen van zijn eigen hogere vitale en mentale actie aan de actie van deze niveaus: maar, als dat zo is, dan zijn deze projecties, alles wel beschouwd, alleen een terugkeer van de hogere niveaus op zichzelf, een terugkeer van de aarde van hun vermogens, die naar beneden zijn gekomen van hen naar het aardedenkvermogen, omdat deze hogere vitale en mentale actie zelf het resultaat is van invloeden, die doorgegeven zijn van boven. Het is ook mogelijk, dat hij een zekere soort subjectieve annex kan scheppen aan deze suprafysieke niveaus, of tenminste aan de lagere van hen, omgevingen van een half onwerkelijk karakter, die eerder zelfgecreëerde omhullingen zijn van zijn bewuste denkvermogen en leven dan ware werelden; zij zijn de reflecties van zijn eigen wezen, een oppervlakkige omgeving, die correspondeert met zijn poging gedurende het leven om deze werelden uit te beelden. --- hemelen en hellen, die geprojecteerd zijn door de beeldcreërende faculteit in zijn menselijke vermogen van het bewuste wezen. Maar geen van deze twee contributies betekenen helemaal een totale creatie van een werkelijk niveau van het wezen, dat gefundeerd is op en handelt in zijn eigen gescheiden principe.

Deze niveaus of systemen zijn dan tenminste even oud en co-existent met dat, wat zich presenteert aan ons als het fysieke universum. We zijn ertoe geleid om te concluderen, dat de ontwikkeling van het Leven, Denkvermogen en Geest in het fysieke wezen hun bestaan voorondersteld; want deze vermogens zijn hier ontwikkeld door twee samenwerkende krachten, een opwaarts neigende kracht van beneden, een opwaarts trekkende en naar beneden drukkende kracht van boven. Want er is de noodzaak in het Onbewustzijn om naar buiten te brengen, wat er latent van binnen is, en daar is de druk van de superieure principes in de hogere niveaus, die niet alleen deze algemene noodzaak helpt om zich te realiseren, maar hogelijk de speciale manieren zou kunnen bepalen, waarin zij uiteindelijk gerealiseerd wordt. Deze opwaartse trekkende actie en deze druk, deze aandrang van boven, de constante invloed verklaren van de spirituele, mentale en vitale werelden op ons hebben op het fysieke vlak. Het is evident, dat, gegeven een complex universum en zeven principes, wederzijds verweven in ieder deel van haar systeem en daarom natuurlijk getrokken om te handelen op en antwoorden op elkaar, waar zij ook bij elkaar kunnen komen, een zodanige actie is, een zodanige constante druk en invloed, een onvermijdelijke consequentie is, moet inherent zijn juist in de natuur van het gemanifesteerde universum.

Een geheime continue actie van de hogere vermogens en principes van hun eigen niveaus op het aardse wezen en de natuur door het subliminale zelf, dat zelf een projectie is van deze niveaus in de wereld, die geboren is uit het Onbewustzijn, moet een effect hebben en een betekenis. Haar eerste effect is de bevrijding geweest van het Leven en het Denkvermogen uit de Materie; haar laatste effect is de assistentie geweest van de verschijning van een spiritueel bewustzijn, een spirituele wil en een spiritueel besef van bestaan in het aardse wezen, zodat hij niet langer alleen gepreoccupeerd is met zijn meest uiterlijke leven of met dat en mentaal najagen en interesses, maar hij heeft geleerd om vanbinnen te kijken, om zijn innerlijke wezen te ontdekken, zijn spirituele zelf, om te streven om de aarde en haar beperkingen voorbij te gaan. Terwijl hij meer en meer innerlijk groeit, beginnen zijn mentale, vitale, spirituele grenzen te verbreden, de bindingen, die het Leven, Denkvermogen, Ziel hielden aan hun eerste beperkingen te lossen of te knappen, en de mens, het mentale wezen, begint een glimp te krijgen van een groter koninkrijk van het zelf en de wereld, die gesloten is voor het eerste aardeleven. Zonder twijfel kan hij, zolang als hij hoofdzakelijk leeft aan zijn oppervlak, alleen een soort superstructuur bouwen, ideaal en voorstellend, en ideevormend op de grond van zijn normale nauwe bestaan. Maar als hij de inwaartse beweging maakt, die zijn eigen hoogste visie hem voorgehouden heeft als zijn grootste spirituele noodzaak, dan zal hij daar in zijn innerlijke wezen een groter Bewustzijn vinden, een groter Leven. Een actie van vanbinnen en een actie van vanboven kan de predominantie van de materiële formule te boven komen, het vermogen van het Onbewustzijn verminderen en er uiteindelijk een eind aan maken, de orde van het bewustzijn omkeren, de Materie vervangen door de Geest als zijn bewuste fundering van het wezen en zijn hogere vermogens bevrijden naar hun complete en karakteristieke expressie in het leven van de ziel, die belichaamd is in de Natuur.

HOOFDSTUK XXII

Wedergeboorte en Andere Werelden; Karma, de Ziel en Onsterfelijkheid.

Hij gaat over in zijn vertrek van deze wereld naar het fysieke Zelf; hij gaat over naar het Zelf van het leven; hij gaat over naar het Zelf van het denkvermogen; hij gaat over naar het Zelf van de kennis; hij gaat over naar het Zelf van zaligheid; hij beweegt door deze werelden volgens zijn wil.

Taittiriya Upanishad.[35]

Zij zeggen inderdaad, dat het bewuste wezen gemaakt is van verlangen. Maar van welk verlangen hij ook is gekomen, hij komt van die wil, en van welke wil hij is gekomen, hij doet die actie, en wat zijn actie ook is, daar naar (het resultaat ervan) reikt hij. . . . Er aan gehouden door zijn Karma, [36] gaat hij in zijn subtiele lichaam naar wat zijn denkvermogen ook aanhangt, dan, wanneer hij aan het eind komt van zijn Karma, zelfs welke actie hij ook hier doet, keert hij terug van die wereld naar deze wereld voor Karma.

Brihadaranyaka Upanishad.[37]

Toegerust met kwaliteiten, een doener van werken en schepper van hun consequenties, oogst hij het resultaat van zijn acties; hij is de heerser van het leven en hij beweegt in zijn reis volgens zijn eigen handelingen; hij heeft een idee en een ego en zal gekend worden door de kwaliteiten van zijn intelligentie en zijn kwaliteit van het zelf. Kleiner dan het honderdste van de tip van een haar, is de ziel van het levende wezen in staat tot oneindigheid. Hij is man, noch vrouw, noch onzijdig, maar hij wordt verenigd met welk lichaam ook, dat hij neemt als zijn eigen..

Swetaswatara Upanishad[38]

Stervelingen, zij verkregen onsterfelijkheid.

Rig Veda[39]

ONZE EERSTE conclusie over het onderwerp van reïncarnatie is geweest, dat de wedergeboorte van de ziel in opvolgende aardse lichamen een onvermijdelijke consequentie is van de oorspronkelijke betekenis en het proces van de manifestatie in de aardenatuur; maar deze conclusie leidt naar verdere problemen en verdere resultaten, waarvan het nodig is om ze toe te lichten. Daar rijst eerst de vraag van het proces van wedergeboorte; wanneer dat proces niet snel succesvol is, dan volgt geboorte onmiddellijk op de dood van het lichaam om zo een ononderbroken reeks van leven te onderhouden voor dezelfde persoon, wanneer er intervallen zijn, rijst dat op zijn beurt de vraag van het principe en proces van de overgang naar andere werelden, dat de scène moet zijn van deze intervallen, en de terugkeer naar het aardeleven. Een derde vraag is het proces van de spirituele evolutie zelf en de mutaties, die de ziel ondergaat in zijn overgang van geboorte naar geboorte door de stadia van zijn avontuur.

Wanneer het fysieke universum de enige gemanifesteerde wereld zou zijn, of als zij een nogal afgescheiden wereld zou zijn, dan zou de wedergeboorte als een deel van het evolutionaire proces besloten zijn tot een constante successie van onmiddellijke transmigraties van het ene lichaam naar het andere; dood zou onmiddellijk gevolgd worden door een nieuwe geboorte zonder enige mogelijkheid van een interval, --- de overgang van de ziel zou een spirituele omstandigheid zijn in een ononderbroken reeks van een dwangmatige, mechanische, materiële procedure. De ziel zou geen vrijheid hebben van de Materie; hij zou eeuwigdurend gebonden zijn aan zijn instrument, het lichaam, en afhankelijk van haar voor de continuïteit van zijn gemanifesteerde bestaan. Maar we hebben gevonden, dat er een leven is op andere niveaus na de dood en voor de volgende geboorte, een leven, dat volgt op het oude en voorbereidend voor een nieuw stadium van aards bestaan. Ander niveaus co-existeren met de onze, zijn deel van een complex systeem en handelen constant op het fysieke, dat hun eigen uiteindelijke en laagste term is, ontvangen haar reacties, laten een geheime communicatie en commercie toe. De mens wordt bewust van deze niveaus, kan zelfs in zekere toestanden zijn bewustzijn in hen projecteren, er gedeeltelijk in leven, daarom waarschijnlijk met een volle volledigheid na de oplossing van het lichaam. Een zodanige mogelijkheid van projectie in andere werelden of niveaus van het wezen wordt dan voldoende actueel om praktisch zijn eigen realisatie nodig te maken, onmiddellijk en misschien steevast volgend op het menselijke aardeleven, wanneer de mens vanaf het begin toegerust is met een zodanig vermogen van zelfoverdracht, als hij er alleen uiteindelijk aankomt door een graduele progressie. Want het is mogelijk, dat hij in het begin niet voldoende ontwikkeld zou zijn om zijn leven of zijn denkvermogen verder te dragen in grotere Levenswerelden of Mentale werelden en gedwongen zou zijn om een onmiddellijke transmigratie te aanvaarden van een aards lichaam naar een andere als zijn enige huidige mogelijkheid van voortduring.

De noodzaak voor een interregnum tussen geboorte en geboorte en een overgang naar andere werelden rijst uit een dubbele oorzaak: er is een aantrekking van de andere niveaus voor het mentale en vitale wezen in de samengestelde natuur van de mens als gevolg van hun affiniteit met deze niveaus, en er is een nut of zelfs een noodzaak voor een interval voor assimilatie van de gecompleteerde levenservaring, een uitwerking van wat opzijgezet moet worden, een voorbereiding voor de nieuwe belichaming en de nieuwe aardse ervaring. Maar deze behoefte aan een periode van assimilatie en deze aantrekking van andere werelden voor verwante delen van ons wezen zou alleen effectief kunnen worden, wanneer de mentale en vitale individualiteit voldoende ontwikkeld is in de halfdierlijke fysieke mens; tot dan zouden zij misschien niet bestaan of misschien niet actief zijn: de levenservaringen zouden te simpel zijn en te elementair om assimilatie nodig te hebben en het natuurlijke wezen te onontwikkeld om in staat te zijn tot een complex assimilatieproces; de hogere delen zouden niet voldoende ontwikkeld zijn om zichzelf te verheffen naar hogere niveaus van bestaan. Er kan dan in de afwezigheid van zodanige verbindingen met andere werelden een theorie van wedergeboorte zijn, die alleen een constante transmigratie toe laat; hier zijn het bestaan van andere werelden en het verblijf van de ziel in andere niveaus geen actuele of in ieder stadium een noodzakelijk deel van het systeem. Er kan een andere theorie zijn, waarin de overgang de verplichte regel is voor allen en er daar geen onmiddellijke wedergeboorte is; de ziel heeft een interval van voorbereiding nodig voor de nieuwe incarnatie en nieuwe ervaring. Een compromis tussen de twee theorieën is ook mogelijk; de transmigratie zou de eerste heersende regel kunnen zijn, terwijl de ziel nog niet rijp is voor een hoger wereldbestaan; de overgang naar ander niveaus zou de opvolgende wet zijn. Er zou zelfs een derde stadium kunnen zijn, zoals soms gesuggereerd wordt, waarin de ziel zo krachtig ontwikkeld is, zijn natuurlijke delen spiritueel levend, dat hij geen interval nodig heeft, maar onmiddellijk een geboorte kan aannemen voor een snellere evolutie zonder de vertraging van een periode van tussenpozen.

In de populaire ideeën, die afkomen van de religies, die reïncarnatie toelaten, is er een onregelmatigheid, die, volgens de wijze van populaire geloven, zij met geen moeite verzoend hebben. Aan de ene kant is er het geloof, vaag genoeg, maar nogal algemeen, dat de dood onmiddellijk gevolgd wordt of met iets als een onmiddellijkheid, door de aanname van een ander lichaam. Aan de andere kant is er het oude religieuze dogma van een leven na de dood in hellen en hemelen, of, het zou kunnen, in andere werelden of gradaties van het wezen, die de ziel verkregen heeft of opgelopen door zijn verdiensten of gebreken in dit fysieke bestaan; de terugkeer naar de aarde komt alleen tussenbeide, wanneer die verdienste of dat gebrek uitgeput zijn en het wezen klaar is voor een ander aards bestaan. Deze onregelmatigheid zou verdwijnen, als we een variabele beweging toelaten, die afhangt van het stadium van evolutie, die de ziel bereikt heeft in zijn manifestatie in de Natuur; alles zou dan zich dan richten op de graad van zijn capaciteit voor het binnengaan in een hogere toestand dan het aardse leven. Maar in de gewone notie van reïncarnatie is het idee van spirituele evolutie niet expliciet, het is alleen impliciet in het feit, dat de ziel een punt moet bereiken, waarop hij in staat is om de noodzaak te transcenderen van wedergeboorte en terug te keren naar zijn eeuwige bron; maar als er geen graduele of gegradeerde evolutie is, dan kan dit punt ook goed bereikt worden door een chaotische zigzag beweging, waarvan de wet niet gemakkelijk bepaalbaar is. De definitieve oplossing van de vraag hangt af van psychisch onderzoek en ervaring; hier kunnen we alleen in ogenschouw nemen, of er in de natuur van dingen of in de logica van het evolutionaire proces enige klaarblijkelijke of inherente noodzaak is voor een van beide bewegingen, want de onmiddellijke transitie van lichaam naar lichaam of van de vertraging of het interval voor een nieuwe reïncarnatie van het zelfbelichamende psychische principe.

Een soort halve noodzaak voor het leven in andere werelden, eerder een dynamische en praktische dan een essentiële noodzaak, komt omhoog juist uit het feit, dat de verschillende wereldprincipes onderling verweven zijn met elkaar en op een bepaalde manier wederzijds afhankelijk en het effect, dat dit feit moet hebben op het proces van de spirituele evolutie. Maar dit zou tegengewerkt kunnen worden voor een tijd door de grotere trekkracht of aantrekking van de aarde of de overwegende fysiekheid van de evoluerende natuur. Ons geloof in de geboorte van een opstijgende ziel in de menselijke vorm en zijn herhaalde geboorte in die vorm, waarzonder hij zijn menselijke evolutie niet kan completeren, rust, vanuit het gezichtpunt van de redenerende intelligentie, op de basis, dat de progressieve transit van de ziel naar hogere en hogere gradaties van aards bestaan en, wanneer hij het menselijke niveau eenmaal bereikt heeft, zijn herhaalde menselijke geboorte een volgorde samenstellen, die noodzakelijk is voor de groei van de natuur; een kort menselijk leven op aarde is evident onvoldoende voor het evolutionaire doeleinde. In de vroegere stadia van een reeks van menselijke reïncarnaties, gedurende een periode van de rudimentaire mensheid, is er op het eerste gezicht een mogelijkheid van een vaak herhaalde onmiddellijke transmigratie, --- de herhaalde aanname van een nieuwe menselijke vorm in een verse geboorte, dat het voorgaande lichaam onmiddellijk opgelost wordt door een ophouden of verdrijving van de georganiseerde Levensenergie en de consequente fysieke desintegratie, die we dood noemen. Maar welke noodzaak van het evolutionaire proces zou een zodanige reeks van onmiddellijke wedergeboorten afdwingen? Het zou evident alleen imperatief kunnen zijn, zolang als de psychische individualiteit --- niet de geheime zielentiteit zelf, maar de zielformatie in het natuurlijke wezen --- weinig geëvolueerd is, onvoldoende ontwikkeld, dus onvoldoende gevormd, dat hij niet kon volharden, behalve door de afhankelijkheid van de ononderbroken continuïteit van de mentale, vitale en fysieke individualiteit van dit leven: nog niet in staat om te volharden in zichzelf, zijn voorbije mentale formatie en Levensformatie op zij te leggen en na een gebruikelijk interval nieuwe formaties te bouwen, zou hij verplicht zijn om onmiddellijk zijn rudimentaire, ruwe persoonlijkheid over te zetten voor behoud naar een nieuw lichaam. Het is twijfelachtig, of we gerechtvaardigd zouden zijn om enige zodanige volledig onvoldoende ontwikkeling toe te kennen aan een wezen, dat zo sterk geïndividualiseerd is, dat hij zover is gekomen als het menselijke bewustzijn. Zelfs bij zijn laagste normaliteit is het menselijke individu nog een ziel, die handelt door een onderscheiden mentaal wezen, hoe verkeerd zijn denkvermogen ook gevormd kan zijn, hoe beperkt en belemmerd ook, hoe geheel in beslag genomen en opgesloten in het fysieke en vitale bewustzijn en niet in staat of onwillig om zichzelf los te maken van zijn lagere formaties. Toch kunnen we nog veronderstellen, dat er een neerwaartse hechting is, die zo sterk is, dat het wezen gedwongen wordt om zich onmiddellijk te haasten tot een heropname van het fysieke leven, omdat zijn natuurlijke formatie niet werkelijk geschikt voor iets anders of thuis op enig hoger niveau. Of de levenservaring zou weer zo kort en onvolledig kunnen zijn, zodat de ziel gedwongen wordt tot een onmiddellijke wedergeboorte voor zijn continuïteit. Er kunnen andere behoeftes, invloeden of oorzaken zijn in de complexiteit van het Natuurproces, zoals een sterke wil van aards verlangen, die druk uitoefent voor vervulling, die een onmiddellijke transmigratie zou afdwingen van dezelfde hardnekkige vorm van de persoonlijkheid in het nieuwe lichaam. Maar toch zou het alternatieve proces van een reïncarnatie, een wedergeboorte van de Persoon, niet alleen in een nieuw lichaam, maar in een nieuwe formatie van de persoonlijkheid, de normale lijn zijn, die genomen wordt door de psychische entiteit, wanneer hij eenmaal het menselijke stadium van zijn evolutionaire cyclus heeft bereikt.

Want de ziel persoonlijkheid moet, terwijl hij ontwikkelt, voldoende vermogen verkrijgen over zijn eigen natuurformatie en voldoende zelfexpressieve mentale en vitale individualiteit om te volharden zonder de ondersteuning van het materiële lichaam, zowel als om enige excessieve vasthoudende hechting teboven te komen aan het fysieke vlak en het fysieke leven: hij zou voldoende geëvolueerd zijn om te blijven bestaan in het subtiele lichaam, waarvan we weten, dat het het karakteristieke geval of omhulsel is en de juiste subtielfysieke ondersteuning van het innerlijke wezen. De zielpersoon, het psychische wezen, overleeft en draagt het denkvermogen en het leven met zich mee op zijn reis, en in het subtiele lichaam stapt hij uit zijn materiële huisvesting; beiden moeten dan voldoende ontwikkeld zijn voor de overgang. Maar de overdracht naar niveaus van het Mentale bestaan of het Levenbestaan impliceert ook een denkvermogen en leven, dat voldoende gevormd en ontwikkeld is om over te stappen zonder desintegratie en voor een tijd te bestaan op deze hogere niveaus. Als deze condities bevredigd zouden zijn, een voldoende ontwikkelde psychische persoonlijkheid en een subtiel lichaam en een voldoende ontwikkelde mentale en vitale persoonlijkheid, dan zou een overleving van de zielpersoon zonder een onmiddellijke nieuwe geboorte verzekerd zijn en de trekkracht van de andere werelden zou in werking komen. Maar dit op zichzelf zou een terugkeer betekenen naar de aarde met dezelfde mentale en vitale persoonlijkheid en er zou geen vrije evolutie zijn in de nieuwe geboorte. Er moet een individualisering zijn van de psychische persoon zelf, die voldoende is, zodat hij niet afhangt van zijn voorbije mentale en levensformaties, net zo min als van zijn voorbije lichaam, maar om hen ook af te schudden na verloop van tijd en voort te gaan naar een nieuwe formatie voor nieuwe ervaring. Voor dit afleggen van de oude en voorbereiding van nieuwe vormen moet de ziel voor enige tijd tussen twee geboorten ergens anders verblijven dan op het volledige materiële niveau, waarin we nu bewegen; want hier zou geen verblijfplaats zijn voor een lichaamloze geest. Een kort verblijf zou inderdaad mogelijk zijn, wanneer er subtiele omhulsels zijn van het aardebestaan, die bij de aarde horen, maar van een vitaal of mentaal karakter zijn: maar zelfs dan zou er geen reden zijn voor de ziel om daar voor een lange periode rond te hangen, tenzij hij nog belast is met een overweldigende hechting aan het aardeleven. Een overleving van het materiële lichaam door de persoonlijkheid impliceert een suprafysiek bestaan, en dit kan alleen zijn in een of ander vlak van het wezen, dat past bij het evolutionaire stadium van het bewustzijn, of, wanneer er geen evolutie is, in een tijdelijk tweede huis van de geest, wat zijn natuurlijke plaats van huisvesting zou zijn tussen leven en leven, --- tenzij het inderdaad zijn oorspronkelijke wereld is, vanwaar hij niet terugkeert in de materiële Natuur.

Waar zou dan het tijdelijke verblijf in het suprafysieke plaatsvinden? Wat zou de andere habitat zijn van de ziel? Het zou lijken, dat het op het mentale vlak zou moeten zijn, in mentale werelden, beiden, omdat op de mens, het mentale wezen, de aantrekking van dat niveau, dat al actief is in het leven, de overhand moet hebben, wanneer het obstakel van de hechting aan het lichaam er niet is, en omdat het mentale vlak evident de ingeboren en juiste habitat moet zijn van een mentaal wezen. Maar dit volgt er niet automatisch uit door de complexiteit van het wezen van de mens; hij heeft een vitaal, zowel als een mentaal bestaan, --- zijn vitale deel vaak krachtiger en prominenter dan het mentale, --- en achter zijn mentale wezen staat een ziel, waar hij de vertegenwoordiger van is. Er zijn, daarnaast, veel vlakken of niveaus van wereldbestaan en de ziel moet hen passeren om zijn natuurlijk huis te bereiken. In het fysieke vlak zelf of er dichtbij wordt geloofd, dat er lagen zijn van een grotere en grotere subtiliteit, die beschouwd kunnen worden als subvlakken van het fysieke met een vitaal en mentaal karakter; dit zijn tegelijkertijd omgevende en doordringende lagen, waardoor de uitwisseling plaatsvindt tussen de hogere werelden en de fysieke wereld. Het zou dan mogelijk kunnen zijn voor het mentale wezen, zolang zijn geestesgesteldheid niet voldoende ontwikkeld is, zolang het hoofdzakelijk beperkt is tot de meer fysieke vormen van de mentale en levensactiviteit, om gevangen te worden en vertraagd in deze media. Hij kan zelfs verplicht worden om daar volledig te rusten tussen geboorte en geboorte; maar dit is niet waarschijnlijk en zou alleen kunnen gebeuren, als en in zover als zijn hechting aan de aardevormen van zijn activiteit zo groot was, dat de completering van de natuurlijke opwaartse beweging uitgesloten of gehinderd wordt. Want de na de dood toestand van de ziel moet op de een of andere manier overeenkomen met de ontwikkeling van het wezen op aarde, omdat dit leven na de dood geen vrije opwaartse terugkeer is van een tijdelijke neerwaartse afwijking naar sterfelijkheid, maar een normale wederkerende omstandigheid, die tussenbeide komt om het proces te helpen van een moeilijk spirituele evolutie in het fysieke bestaan. Er is een relatie, die het menselijke wezen in zijn evolutie op de aarde ontwikkelt met de hogere vlakken van bestaan, en dat moet een predominant effect hebben op zijn verblijf tussen geboorten op deze vlakken; het moet zijn richting bepalen na de dood en ook de plaats, periode en karakter bepalen van zijn zelfervaring daar.

Het kan ook zijn, dat hij voor een tijd verwijlt in een van deze aanhechtingen van de andere werelden, die gecreëerd zijn door zijn gewoontegeloven of door het type van zijn aspiraties in het sterfelijke lichaam. We weten, dat hij beelden creëert van deze superieure vlakken, die vaak mentale vertalingen zijn van zekere elementen in hen, en zijn beelden opzet in een systeem, een vorm van actuele werelden; hij bouwt ook veel soorten verlangenwerelden op, waaraan hij een sterk besef hecht van innerlijke werkelijkheid: het is mogelijk, dat deze constructies zo sterk kunnen zijn, dat zij voor hem een oppervlakkige na de dood omgeving creëren, waarin hij kan verwijlen. Want het beeldvormende vermogen van het menselijke denkvermogen, zijn verbeelding, die in zijn fysieke leven alleen een onmisbaar hulpmiddel is voor zijn verwerving van kennis en zijn levenscreatie, kan in een hogere schaal een creatieve kracht worden, die het mentale wezen in staat zou stellen om voor een tijd te leven tussen zijn eigen beelden, totdat zij opgelost werden door de druk van de ziel. Al deze bouwsels zijn van de natuur van grotere Levensconstructies; in hen vertaalt zijn denkvermogen enige van de werkelijke condities van de grotere mentale en vitale werelden in termen van zijn fysieke ervaring, vergroot, geprolongeerd, verlengd naar een conditie voorbij fysiekheid: hij draagt door deze vertaling de vitale vreugde en vitaal lijden van het fysieke wezen naar suprafysieke condities, waar zij een grotere omvang, volheid en duurzaamheid hebben. Deze constructieve omgevingen moeten daarom in ogenschouw genomen worden, in zover als zij enige suprafysieke habitat hebben, als aanhechtingen van de vitale of van de lagere mentale vlakken van het bestaan.

Maar er zijn ook de ware vitale werelden, --- oorspronkelijke constructies, georganiseerde ontwikkelingen, inheemse habitats van het universele Levensprincipe, de kosmische vitale Anima, die handelt in zijn eigen gebied en in zijn eigen natuur. Op zijn reis tussen geboorten kan hij daar gehouden worden gedurende een periode door de kracht van het predominant vitale karakter van de invloeden, die zijn aardse bestaan gevormd hebben, --- want deze invloeden zijn aangeboren voor de vitale wereld en hun grip op hem zou hem voor een tijd vasthouden in hun juiste gebied: hij kan gehouden worden in de greep van dat, wat hem in zijn greep hield, zelfs in het fysieke wezen. Enige residentie van de ziel in geannexeerde gebieden of in zijn eigen constructies zou alleen een overgangsstadium kunnen zijn van het bewustzijn in zijn overgang van de fysieke naar de suprafysieke toestand; hij moet deze structuren passeren naar de werelden van de suprafysieke Natuur. Hij kan onmiddellijk binnengaan in de werelden van ander leven of eerst, als een overgangsstadium, in een of ander gebied blijven van subtielfysieke ervaring, waarvan de omgeving voor hem een prolongatie kan lijken van de omstandigheden van het fysieke leven, maar in vrijere condities, die passen bij een subtieler medium en in een of andere soort gelukkige vervolmaking van het denkvermogen of het leven of een fijner lichamelijk bestaan. Voorbij deze subtielfysieke vlakken van ervaring en de levenswerelden zijn er ook mentale en spiritueel-mentale vlakken, waartoe de ziel een toegang tussen de geboorten lijkt te hebben en waarin hij zijn reis tussen de geboorten kan voortzetten; maar het is niet waarschijnlijk om daar bewust te leven, als er niet een voldoende mentale of zielontwikkeling is geweest in dit leven. Want deze niveaus moeten normaal de hoogste zijn, die het evoluerende wezen tussen de geboorten kan bewonen, omdat iemand, die niet voorbij de mentale sport gegaan is op de ladder van het wezen, niet in staat zou zijn om op te stijgen naar enige supramentale of bovenmentale toestand; of, als hij zo ontwikkeld was, dat hij het mentale niveau kon overslaan en het zo ver kon behouden, dan zou het voor hem niet mogelijk zijn om terug te keren, zolang als de fysieke evolutie hier geen organisatie ontwikkeld heeft van een bovenmentaal of supramentaal leven in de Materie.

Maar, zelfs dan, zijn de mentale werelden waarschijnlijk niet het normale laatste stadium van de na de dood overgang; want de mens is niet helemaal mentaal: de ziel, het psychische wezen, en niet het denkvermogen, is de reiziger tussen dood en geboorte, en het mentale wezen is alleen een predominant element in het beeld van zijn zelfexpressie. Er moet dan een uiteindelijk oord zijn op een vlak van zuiver psychisch bestaan, waarin de ziel de wedergeboorte af zou wachten; daar zou hij de energieën kunnen assimileren van zijn voorbije ervaring en leven en zijn toekomst voorbereiden. Gewoonlijk zou verwacht worden, dat het normaal ontwikkelde menselijke wezen, die opgestegen is naar een voldoende vermogen van geestesgesteldheid, succesvol door al deze vlakken zou gaan, subtiel-fysiek, vitaal en mentaal, op zijn weg naar zijn psychische verblijfplaats. In ieder stadium zou hij de fracties van gevormde persoonlijkheidsstructuur, die tijdelijk en oppervlakkig zijn, uitputten en er van afkomen, die behoorden bij het voorbije leven; hij zou zijn mentale omhulsel en levensomhulsel afwerpen, zoals hij al zijn lichaamsomhulsel afgeworpen heeft: maar de essentie van de persoonlijkheid en zijn mentale, vitale en fysieke ervaringen zouden blijven in een latent geheugen of als een dynamische potentie voor de toekomst. Maar als de ontwikkeling van het denkvermogen onvoldoende zou zijn, dan is het mogelijk, dat hij niet in staat zou zijn om bewust voorbij het vitale niveau te gaan en het wezen zou ofwel terugvallen van daar, terugkeren van zijn vitale hemelen of vagevuren naar de aarde, of zou, meer consistent, onmiddellijk overgaan in een soort psychische assimilerende slaap, die in co-existentie is met de periode tussen de geboorte; om ontwaakt te zijn in de hoogste vlakken zou een zekere ontwikkeling onmisbaar zijn.

Dit alles is echter een zaak van dynamische waarschijnlijkheid en dat is, ofschoon het in de praktijk bijdraagt aan een noodzaak, ofschoon gerechtvaardigd door zekere feiten van subliminale ervaring, voor het redenerende denkvermogen op zichzelf nog niet nogal afdoende. We moeten vragen, of er een enkele meer essentiële noodzaak is voor deze intervallen tussen de geboorten, of tenminste enige van een zodanig groot vermogen, dat zij leiden naar een onweerstaanbare conclusie. We zullen een zodanige noodzaak vinden in het beslissend deel, dat gespeeld wordt door de hogere vlakken in de aarde-evolutie en de relatie, die zij gecreëerd heeft tussen hen en het evoluerende zielbewustzijn. Onze ontwikkeling vindt plaats in, in grote mate, door hun superieure, maar verborgen actie op het aardeniveau. Alles is vervat in het onbewuste of het onderbewuste, maar in potentie; de actie van boven helpt een verschijning af te dwingen. Een continuering van die actie is noodzakelijk om de voortgang te vormen en bepalen van de mentale en vitale vormen, die onze evolutie neemt in de materiële natuur; want deze progressieve momenten kunnen niet hun volledige momentum vinden in of voldoende hun implicaties ontwikkelen tegen de weerstand van een onbewuste of inerte en onwetende materiële Natuur, behalve door een constante, ofschoon occulte toevlucht tot hogere suprafysieke krachten van hun eigen karakter. Deze toevlucht, de actie van deze gesluierde alliantie vindt principieel plaats in ons subliminale wezen en niet aan de oppervlakte: van daar verschijnt het actieve vermogen van ons bewustzijn, en alles, dat hij realiseert, stuurt hij voortdurend terug naar het subliminale wezen om opgeslagen, ontwikkeld te worden en weer te verschijnen in sterkere vormen hierna. Deze interactie van ons grotere verborgen wezen en onze oppervlakte persoonlijkheid is het hoofdgeheim van de snelle ontwikkeling, dat werkt in de mens als hij eenmaal voorbij de lagere stadia is gegaan van het Denkvermogen, dat ondergedompeld is in de Materie.

Deze toevlucht moet doorgaan in het stadium tussen de geboorten; want een nieuwe geboorte, een nieuw leven, is geen opname van de ontwikkeling, precies waar hij gestopt is in de laatste, zij herhaalt niet hoofdzakelijk onze voorbije oppervlakte persoonlijkheid en formatie van de natuur en zet hen niet voort. Er is een assimilatie, een opzij zetting en versterking en herschikking van de oude karakters en motieven, een nieuwe ordening van de ontwikkelingen van het verleden en een selectie voor de doeleinden van de toekomst, waarzonder de nieuwe start niet vruchtbaar kan zijn of de evolutie voorwaarts kan dragen. Want iedere geboorte is een nieuwe start; zij ontwikkelt inderdaad uit het verleden, maar is niet haar mechanische voortzetting: wedergeboorte is geen constante herhaling, maar een progressie, het is de machinerie van een evolutionair proces. Deel van deze herschikking speciaal de opzij zetting van voorbije sterke vibraties van de persoonlijkheid, kan alleen geëffectueerd worden door een uitputting van de druk van voorgaande mentale, vitale, fysieke motieven na de dood, en deze inwendige bevrijding of verlichting tussen de geboorten van de bagage moet doorgezet worden op de vlakken, die passen bij de motieven, die opzij gezet moeten worden of op een andere manier gemanipuleerd, deze vlakken, die zelf van die natuur zijn; want alleen daar kan de ziel de activiteiten nog voortzetten, die uitgeput moeten worden en geweigerd uit het bewustzijn, zodat hij kan overgaan naar een nieuwe formatie. Het is ook waarschijnlijk, dat de integrerende positieve voorbereiding uitgevoerd zou worden en het karakter van het nieuwe leven bepaald zou worden door de ziel zelf in een toevlucht naar zijn ingeboren habitat, een vlak van psychische rust, waar hij alles terug zou trekken in zichzelf en zijn nieuwe stadium af zou wachten in de evolutie. Dit zou een overgang betekenen van de ziel, progressief door subtielfysieke, vitale en mentale werelden naar de psychische verblijfplaats, vanwaar hij zou terugkeren naar zijn aardse pelgrimage. Het aardse bijeenbrengen en de ontwikkeling van de materialen, die zo voorbereid zijn, hun uitwerkening in het aardeleven, zou de consequentie zijn van deze toevlucht tussen de geboorten, en de nieuwe geboorte zou een gebied zijn van resulterende activiteit, een nieuw stadium of spiraalvormige curve in de individuele evolutie van de belichaamde geest.

Want, wanneer we zeggen, dat de ziel op aarde successief het fysieke, het vitale, het mentale, het spirituele wezen evolueert, bedoelen we niet, dat hij ze creëert en dat zij geen voorgaand bestaan hadden. Integendeel, wat hij doet, is deze principes manifesteren van zijn spirituele entiteit onder de condities, die opgelegd zijn door een wereld van de fysieke Natuur; deze manifestatie neemt de vorm aan van een structuur van een frontale persoonlijkheid, die de vertaling is van het innerlijke zelf in de termen en mogelijkheden van het fysieke bestaan. In feite moeten we het oude idee accepteren, dat de mens in hem niet alleen de fysieke ziel heeft of Purusha met zijn geschikte natuur, maar een vitaal, een mentaal, een psychisch, een supramentaal, een allerhoogst spiritueel wezen;[40] en ofwel de hele of grotere aanwezigheid of kracht van hem is besloten in zijn subliminale of latent en niet geformuleerd in zijn superbewuste delen. Hij moet hun vermogens naar voren brengen in zijn actieve bewustzijn en naar hen ontwaken in zijn kennis. Maar ieder van deze vermogens van zijn wezen is in relatie met zijn eigen juiste vlak van bestaan en allen hebben daar hun wortels. Door hen neemt de subliminale toevlucht plaats van het wezen naar de vormende invloeden van boven, een toevlucht, die meer en meer bewust kan worden, als we ontwikkelen. Het is dan logisch, dat volgens de ontwikkeling van hun vermogens in onze bewuste evolutie, het de toevlucht tussen de geboorten zou moeten zijn, die de natuur van onze geboorte hier en haar evolutionaire object en proces noodzaakt. De omstandigheden en de stadia van die toevlucht moeten complex zijn en niet van het primitieve en besliste eenvoudige karakter, dat de populaire geloven zich voorstellen: maar in zichzelf kan het geaccepteerd worden als een onvermijdelijke consequentie juist van de oorsprong en de natuur van het zielleven in het lichaam. Alles is een dicht geweven web, een evolutie en een interactie, wiens verbindingen gesmeed zijn door de Bewustzijn-Kracht, die volgt uit de waarheid van zijn eigen motieven, in overeenstemming met een dynamische logica van deze eindige werkingen van het Oneindige.

Wanneer deze visie van wedergeboorte en de tijdelijke overgang van de ziel naar andere vlakken van bestaan correct is, nemen zowel wedergeboorte als het leven na de dood een verschillende betekenis aan van de kleur, die hen gegeven wordt door het lang geldige geloof over reïncarnatie en het verblijf na de dood in werelden voorbij ons. Reïncarnatie wordt algemeen verondersteld twee aspecten te hebben, metafysisch en moreel, een aspect van spirituele noodzaak, een aspect van kosmische rechtvaardigheid en ethische discipline. De ziel --- in deze visie of voor dit doeleinde verondersteld om een werkelijk individueel bestaan te hebben --- is op aarde als een resultaat van verlangen en onwetendheid; hij moet op aarde blijven of er altijd naar terugkeren, zolang hij verlangen nog niet versleten heeft en ontwaakt is voor het feit van zijn onwetendheid en voor de ware kennis. Dit verlangen dwingt hem om altijd naar een nieuw lichaam terug te keren; hij moet altijd het draaiende wiel van geboorte volgen, totdat hij verlicht en bevrijd is. Hij blijft echter niet altijd op de aarde, maar wisselt af tussen de aarde en andere werelden, hemels en hels, waar hij zijn geaccumuleerde opslag van verdienste of gebrek uitput als gevolg van de vaststelling van zonde of deugd en dan terugkeert naar de aarde en een of andere soort aards lichaam, soms menselijk, soms dierlijk, soms zelfs plantaardig. De natuur van deze nieuwe incarnatie en haar fortuinen worden automatisch bepaald door de voorbije acties van de ziel, Karma; wanneer de som van de voorbije actie goed was, is de geboorte in een hogere vorm, het leven gelukkig of succesvol of onberekenbaar fortuinlijk; wanneer slecht, dan kan een lagere vorm van de Natuur ons huisvesten of, wanneer menselijk, zal het leven ongelukkig, niet succesvol, vol van lijden en onfortuinlijk zijn. Wanneer onze voorbije acties en karakter gemengd waren, dan geeft de Natuur ons, als een goede accountant, in overeenstemming met de hoogte en waarden van ons eerdere gedrag, een goed gesorteerde betaling van gemengd geluk en lijden, succes en mislukking, het zeldzaamste goede en de zwaarste misfortuin. Tegelijkertijd kan een sterke persoonlijke wil of verlangen in het voorbije leven ook onze nieuwe avatar bepalen. Er wordt vaak een mathematisch aspect gegeven aan deze betalingen van de Natuur, want we worden verondersteld om een precieze straf op te lopen voor onze misdaden, de replica ondergaan of terugbetalen of het equivalent van wat we hebben toegebracht of opgevoerd; de onverbiddelijke regel van een tand voor tand is het frequente principe van de Karmische Wet: want deze Wet is een rekenkundige met zijn abacus, zowel als een rechter met zijn code van lang straffen voor voorbije misdaden en wandaden. Er moet ook opgemerkt worden, dat in dit systeem er een dubbele bestraffing is en een dubbele beloning voor zonde en deugd; want de zondaar wordt eerst gemarteld in de hel en naderhand gekweld voor dezelfde zonden in een ander leven hier en de rechtschapene of de puritein wordt beloond met hemelse vreugden en naderhand weer vertroeteld voor dezelfde deugden en goede daden in een nieuw aards bestaan.

Dit zijn zeer summiere populaire noties en bieden geen vaste voet aan de filosofische rede en geen antwoord op een zoektocht naar een ware betekenis van het leven. Een uitgestrekt wereldsysteem, dat alleen bestaat als een gemak om eindeloos te draaien op een wiel van Onwetendheid met geen kwestie, behalve een uiteindelijke verandering van er uitstappen, is geen wereld met enige werkelijke reden van bestaan. Een wereld, die alleen dient als een school van zonde en deugd en bestaat uit een systeem van beloningen en zweepslagen, doet geen beter beroep op onze intelligentie. De ziel of geest binnen ons kan, wanneer hij goddelijk, onsterfelijk of hemels is, niet hier gezonden worden enkel om op school gezet te worden voor dit soort ruw en primitief moreel onderwijs; wanneer hij de Onwetendheid binnengaat, moet het zijn, omdat er een of ander groter principe is of mogelijkheid van zijn wezen, dat uitgewerkt moet worden door de Onwetendheid. Wanneer, aan de andere kant, het een wezen is van het Oneindige, dat ondergedompeld is voor een of ander kosmisch principe in de duisternis van de Materie en groei naar zelfkennis binnen zich, dan moet zijn leven hier en de betekenis van dat leven iets meer zijn dan dat van een kind, dat vertroeteld en geslagen wordt naar deugdzame manieren; het moet een groei zijn uit een aangenomen onwetendheid naar zijn eigen volle spirituele gestalte met een uiteindelijke overgang naar een onsterfelijk bewustzijn, kennis, sterkte, schoonheid, goddelijke zuiverheid en vermogen, en voor een zodanige spirituele groei is deze wet van Karma al te kinderachtig. Zelfs, wanneer de ziel iets is, dat gecreëerd is, een kinderlijk wezen, dat moet leren van de Natuur en moet groeien naar onsterfelijkheid, moet het door een grotere wet van groei zijn en niet door een of andere goddelijke code van primitieve of barbaarse rechtvaardigheid. Dit idee van Karma is een constructie van een kleiner deel van het menselijke vitale denkvermogen, dat betrokken is bij zijn onbeduidende regels van het leven en zijn verlangens en vreugden en smarten en hun nietige standaarden oprichten in een wet en doel van de kosmos. Deze noties kunnen niet acceptabel zijn voor het denkende denkvermogen; zij hebben te evident het stempel van een constructie, die gevormd is door onze menselijke onwetendheid.

Maar dezelfde oplossing kan omhoog gebracht worden naar een hoger niveau van de rede en een grotere plausibiliteit gegeven en de kleur van een kosmisch principe. Want het kan eerst gebaseerd worden op de onaantastbare grond, dat alle energieën in de Natuur hun eigen natuurlijke consequentie moeten hebben; wanneer enige zonder zichtbaar resultaat zijn in het huidige leven, kan het wel zijn, dat de uitkomst alleen vertraagd is, niet voor altijd achtergehouden. Ieder wezen oogst de oogst van zijn werken en daden, de wederkeringen van de actie, die voortgebracht worden door de energieën van zijn natuur, en degene, die niet klaarblijkelijk zijn in zijn huidige geboorte, moeten overgehouden worden voor een opvolgend bestaan. Het is waar, dat het resultaat van de energieën en acties van het individu niet naar zichzelf zou toevallen, maar naar anderen, wanneer hij gegaan is; want dat zien we voortdurend gebeuren, --- het gebeurt inderdaad zelfs gedurende de levenstijd van een mens, dat de vruchten van zijn energieën geoogst worden door anderen; maar dit is, omdat er een solidariteit is en een continuïteit van leven in de Natuur en het individu kan niet helemaal, zelfs, als hij dat wil, alleen voor zichzelf leven. Maar, wanneer er een continuïteit is van zijn eigen leven door wedergeboorte voor het individu en niet alleen een continuïteit van het massa leven en het kosmische leven, als hij een altijd ontwikkelende zelf, natuur en ervaring heeft, dan is het onvermijdelijk, dat ook voor hem de werking van zijn energieën niet abrupt afgesneden moeten worden, maar hun consequentie moet dragen op een bepaalde tijd in zijn continue en ontwikkelende bestaan. Het wezen, natuur, omstandigheden van de mens zijn het resultaat van zijn eigen innerlijke en uiterlijke activiteiten, niet iets toevalligs en onverklaarbaar: hij is, wat hij zichzelf gemaakt heeft; de voorbije mens was de vader van de mens, die er nu is, de huidige mens is de vader van de mens, die er zal zijn. Ieder wezen oogst, wat hij zaait; van wat hij doet, profiteert hij, voor wat hij doet, lijdt hij. Dit is de wet en de ketting van Karma, van Actie, van het werk van de Natuur-Energie, en zij geeft een betekenis aan de totale Kracht van ons bestaan, natuur, karakter, actie, die absent zijn in andere theorieën van het leven. Het is evident in dit principe, dat het voorbije en huidige Karma van een mens zijn toekomstige geboorte moet bepalen en zijn gebeurtenissen en omstandigheden; want deze moeten ook de vrucht zijn van zijn energieën: alles, wat hij was en deed in het verleden, moet de schepper zijn van alles, wat hij nu is en ervaart in zijn heden, en alles, wat hij is en doet in het heden moet de schepper zijn van wat hij zal zijn en ervaren in de toekomst. De mens is de schepper van zichzelf; hij is ook de schepper van zijn lot. Dit alles is volmaakt rationeel en onaanvechtbaar, zo ver als het gaat en de wet van Karma kan geaccepteerd worden als een feit, als een deel van de kosmische machinerie; want het is zo evident --- wanneer wedergeboorte eenmaal is toegelaten --- dat het praktisch onbetwistbaar is.

Er zijn, echter, twee toevoegingen aan deze eerste propositie, die minder algemeen en authentiek zijn en een twijfelachtige notie binnenbrengen; want, ofschoon zij deels waar kunnen zijn, zij zijn overdreven en zij scheppen een verkeerd perspectief, omdat zij naar voren gebracht worden als de hele betekenis van Karma. De eerste is, dat zoals de natuur van de energieën is, zo de natuur moet zijn van de resultaten, --- het goede moet goede resultaten brengen, het kwade moet kwade resultaten brengen: de tweede is, dat het hoofdwoord van Karma rechtvaardigheid is en dat daarom goede daden de vrucht moeten dragen van geluk en goed fortuin en kwade daden de vrucht moeten dragen van verdriet, misère en misfortuin. Omdat er een kosmische rechtvaardigheid moet zijn, die op een of andere manier naar de onmiddellijke en zichtbare werkingen kijkt van de Natuur in het leven en hen controleert, maar niet klaarblijkelijk is voor ons in de feiten van het leven, zoals door ons gezien, moet het aanwezig zijn en evident in de totaliteit van haar ongeziene handelwijzen; het moet de subtiel en nauwelijks zichtbare, maar sterke en ferme geheime draad zijn, die de anders incoherente details samenhoudt van haar handelwijzen met haar schepsels. Wanneer er gevraagd wordt, waarom alleen acties, goede of slechte daden alleen, een resultaat zouden hebben, zou toegeven kunnen worden, dat goede of kwade gedachten, gevoelen, handelingen allen hun corresponderende resultaten hebben, maar, omdat actie het grotere deel van het leven is en de test en geformuleerd vermogen van de waarden van het wezen van de mens, omdat hij niet altijd verantwoordelijk is voor zijn gedachten en gevoelens, omdat zij vaak onvrijwillig zijn, maar verantwoordelijk is of gehouden moet worden voor wat hij doet, omdat dat het onderwerp is van zijn keuze, zijn het hoofdzakelijk zijn acties, die zijn lot construeren; zij zijn de hoofd- of de meest krachtige determinanten van zijn wezen en zijn toekomst. Dit is de hele wet van Karma.

Maar we moeten eerst observeren, dat een wet of ketting van Karma alleen een buitenwaartse machinerie is en niet opgeheven kan worden naar een grotere positie als de enkele en absolute determinant van de levenswerkingen van de kosmos, tenzij de kosmos zelf volledig mechanisch in haar karakter. Er wordt inderdaad door velen eraan vastgehouden, dat alles Wet en Proces is en dat er geen bewuste Wezen of bewuste Wil is in of achter de kosmos; wanneer dat zo is, dan is er hier een Wet en Proces, die onze menselijke rede bevredigt en onze mentale standaarden van recht en rechtvaardigheid en zij heeft de schoonheid en de waarheid van een volmaakte symmetrie en een mathematische nauwkeurigheid van werking. Maar het is niet alles Wet en Proces, er is ook een Wezen en Bewustzijn; er is niet alleen een machinerie, maar ook een kosmische Geest in dingen, niet alleen Natuur en wet van de kosmos, maar een kosmische Geest, niet alleen een proces van het denkvermogen en leven en lichaam, maar een ziel in het natuurlijke schepsel. Als dat niet zo was, dan kon er geen wedergeboorte zijn van een ziel en geen veld voor een wet van Karma. Maar, wanneer de fundamentele waarheid van ons wezen geestelijk is en niet mechanisch, moeten wij het zelf zijn, onze ziel, die fundamenteel zijn eigen evolutie bepaalt, en de wet van Karma kan alleen een van de processen zijn, die hij gebruikt voor dat doeleinde: onze Geest, ons Zelf moeten groter zijn dan dit Karma. Er is een Wet, maar er is ook een spirituele vrijheid. Wet en Proces zijn een kant van ons bestaan en hun heerschappij is over ons uiterlijke denkvermogen, leven en lichaam, want deze zijn hoofdzakelijk onderworpen aan het mechanisme van de Natuur. Maar zelfs hier is hun mechanische vermogen alleen absoluut over het lichaam en materie; want de Wet wordt complexer en minder rigide, het Proces wordt plastischer en minder mechanisch, wanneer het fenomeen van het Leven binnenkomt en dit is nog meer zo, wanneer het Denkvermogen tussenbeide komt met zijn subtiliteit; een innerlijke vrijheid begint al tussenbeide te komen en, hoe meer we naar binnengaan, hoe meer het vermogen van keuze van de ziel in toenemende mate gevoeld wordt: want Prakriti is het veld van wet en proces, maar de ziel, de Purusha is de gever van de sanctie, anumantā, en zelfs, wanneer hij gewoonlijk kiest om een getuige te blijven en een automatische sanctie toegeeft, kan hij, wanneer hij wil, de meester van zijn natuur zijn, Ishwara.

Het is niet denkbaar, dat de geest vanbinnen een automaat is in de handen van Karma, een slaaf in dit leven van zijn voorbije acties; de waarheid moet minder rigide zijn en plastischer. Wanneer een zekere hoeveelheid van resultaten van voorbij Karma geformuleerd is in het huidige leven, moet het zijn met de toestemming van het psychische wezen, die presideert over de nieuwe formatie van zijn aarde-ervaring en niet hoofdzakelijk instemt met een buitenwaarts dwingend proces, maar met een geheime Wil en Begeleiding. Die geheime Wil is niet mechanisch, maar spiritueel; de begeleiding komt van een Intelligentie, die mechanische processen kan gebruiken, maar niet hun subject is. Zelfexpressie en ervaring zijn wat de ziel zoekt door zijn geboorte in het lichaam; wat ook noodzakelijk is voor de zelfexpressie en ervaring van dit leven, of het nu tussenbeide komt als een automatische uitkomst van voorbije levens of als een vrije selectie van resultaten en een continuïteit of als een nieuwe ontwikkeling, wat ook een middel van schepping is van de toekomst, dat geformuleerd zal worden: want het principe is niet de uitwerking van een mechanisme van de Wet, maar de ontwikkeling van de natuur door kosmische ervaring, zodat zij uiteindelijk uit de Onwetendheid zou kunnen groeien. Er moeten daarom twee elementen zijn, Karma als een instrument, maar ook het geheime Bewustzijn en de Wil van binnen, die werken door het denkvermogen, leven en lichaam als de gebruiker. Noodlot, ofwel zuiver mechanisch of door onszelf geschapen, een ketting van onze eigen fabricage, is alleen een factor van ons bestaan; het Wezen en zijn bewustzijn en zijn wil zijn een nog meer belangrijke factor. In de Indiase astrologie, die alle levensomstandigheden beschouwt als Karma, hoofdzakelijk vooraf bepaald of aangegeven in de kaarten van de sterren, is er nog een provisie gemaakt voor de energie en de kracht van het wezen, die veel of een deel kan veranderen of afschaffen van wat zo geschreven is of zelfs alles, behalve de meest imperatieve en sterkste bindingen van Karma. Dit is een redelijke rekenschap van de balans: maar aan de berekening moet ook het feit toegevoegd worden, dat de bestemming niet eenvoudig is, maar complex; de bestemming, die ons fysieke wezen bindt, bind hem zolang of in zover als een grotere wet niet tussenbeide komt. Actie behoort tot het fysieke deel van ons, het is de fysieke uitkomst van ons wezen; maar achter onze oppervlakte is er een vrijer Levensvermogen, een vrijer Mentaal vermogen, dat een andere energie heeft en een andere bestemming kan creëren en binnen kan brengen om het primaire plan te modificeren, en, wanneer de ziel en het zelf tevoorschijn komen, wanneer we bewuste spirituele wezens worden, dan kan die verandering de grafiek van ons fysieke noodlot opheffen of volledig omvormen. Karma kan dan, --- of tenminste enige mechanische wet van Karma, --- niet geaccepteerd worden als de enkele determinant van omstandigheden en de hele machinerie van wedergeboorte en van onze toekomstige evolutie.

Maar dit is niet alles; want de verklaring van de Wet is foutief door een te simplistische voorstelling en de arbitraire selectie van een beperkt principe. Actie is een resultante van de energie van het wezen, maar deze energie is niet van een enkele soort; de Bewustzijnskracht van de Geest manifesteert zichzelf in veel soorten energie: er zijn innerlijke activiteiten van het denkvermogen, activiteiten van het leven, van verlangen, passie, impuls, karakter, activiteiten van de zintuigen en het lichaam, een najagen van waarheid en kennis, een najagen van schoonheid, een najagen van het ethisch goede of kwade, een najagen van vermogen, liefde, vreugde, geluk, fortuin, succes, plezier, alle soorten levensbevrediging, levensvergroting, een najagen van individuele of collectieve objecten, een najagen van gezondheid, kracht, capaciteit, bevrediging van het lichaam. Dit alles maakt een uiterst complexe som van de veelvoudige ervaring en veelzijdige actie van de Geest in het leven, en zijn gevarieerdheid kan niet opzij gezet worden ten gunste van een enkel principe, noch kan het gestampt worden in zo veel secties van een enkele dualiteit van het ethisch goede en kwade; ethiek, het onderhoud van menselijke standaarden van moraliteit, kan daarom niet de enkele preoccupatie zijn van de kosmische Wet of het enkele principe van de determinatie van de werking van Karma. Wanneer het waar is, dat de natuur van de energie, die naar voren gebracht wordt, de natuur moet bepalen van het resultaat of de uitkomst, dan moet met al deze verschillen in de natuur van de energie rekening gehouden worden en ieder moet zijn geschikte consequentie hebben. Een energie van zoeken naar waarheid en kennis moet zijn natuurlijke uitkomst hebben, --- zijn beloning of vergoeding, als je wil, --- een groei naar waarheid, een toename in kennis; een energie, die gebruikt wordt voor valsheid, zou resulteren in een toename in valsheid in de natuur en een diepere onderdompeling in de Onwetendheid. Een energie van najagen van schoonheid zou als zijn uitkomst een toename hebben in het besef van schoonheid, de genieting van schoonheid, of, wanneer zo gericht, in de schoonheid en harmonie van het leven en de natuur. Een najagen van fysieke gezondheid, kracht en capaciteit zou een sterk mens creëren of de succesvolle atleet. Een energie, die naar buiten gebracht wordt voor het najagen van ethisch goed, moet als zijn uitkomst of beloning of vergoeding een toename hebben in deugd, het geluk van ethische groei of de zonnige gelukzaligheid en houding en zuiverheid van een eenvoudige en natuurlijke goedheid, terwijl de straf van tegengestelde energieën een diepere dompeling zou zijn in kwaad, een grotere disharmonie en perversie van de natuur en, in geval van een exces, een groot spiritueel verderf, mahatī vinaṣṭiḥ. Een energie, die naar voren gebracht wordt voor het vermogen of andere vitale doeleinden, leidt naar een toename van de capaciteit om deze resultaten op te eisen of naar de ontwikkeling van een vitale sterkte en overvloed. Dit is de gewone rangschikking van dingen in de Natuur en, als rechtvaardigheid voor haar geëist zou worden, is dit zeker rechtvaardigheid, dat de energie en de capaciteit, die naar voren worden gebracht, in hun eigen soort een passend antwoord van haar krijgen. De prijs van het ras is toegekend door haar aan de snelle, de overwinning in de strijd aan de moedige en sterke en bekwame, de beloningen van kennis aan het capabele intellect en de eerlijke zoeker: deze dingen geeft zij niet aan de goede mens, die lui is of zwak of onbekwaam of dom, hoofdzakelijk, omdat hij rechtvaardig is en respectabel; wanneer hij deze vermogens van het leven begeert, moet hij zich voor hen kwalificeren en de juiste soort energie naar voren brengen. Wanneer de Natuur iets anders deed, kon zij goed beschuldigd worden van onrechtvaardigheid; er is geen reden om haar te beschuldigen van onrechtvaardigheid voor deze volmaakte juiste en normale opstelling of van haar een rectificatie te eisen van de balans in een toekomstig leven, zodat aan de goede mens als een natuurlijke beloning voor zijn deugd een hogere post gegeven zou worden of een grotere bank balans of een gelukkig, gemakkelijk en goed bestemd leven. Dat kan niet de betekenis zijn van wedergeboorte of een voldoende basis voor de kosmische wet van Karma.

Er is inderdaad in ons leven een zeer groot element, dat we geluk of fortuin noemen, dat ons resultaat van inspanning hindert of de prijs geeft zonder inspanning of aan een inferieure energie: de geheime oorzaak van deze grillen van Bestemming, --- of oorzaken, want de wortels van Fortuin kunnen veelvoudig zijn, --- moeten zonder twijfel gedeeltelijk gezocht worden in ons verborgen verleden; maar het is moeilijk om de eenvoudige oplossing te accepteren, dat goed geluk een beloning is van een vergeten deugdelijke actie in een voorbij leven en pech een vergelding voor een zonde of een misdaad. Wanneer we de rechtvaardige mens hier zien lijden, is het moeilijk om te geloven, dat dit toonbeeld van deugd in het laatste leven een schurk was en betaalt, zelfs na zijn voorbeeldige conversie door een nieuwe geboorte, voor zonden, die hij begaan heeft; noch kunnen we, wanneer de goddeloze triomfeert, gemakkelijk veronderstellen, dat hij in zijn vorige leven een heilige was, die plotseling een verkeerde afslag genomen heeft, maar doorgaat met het ontvangen van een cash teruggave voor zijn voorgaande verdienste. Een totale verandering van deze soort tussen leven en leven is mogelijk, ofschoon niet waarschijnlijk om frequent te zijn, maar om de nieuwe tegengestelde persoonlijkheid op te zadelen met de beloningen of straffen van de oude, ziet er uit als een doelloze en zuiver mechanische procedure. Deze en vele andere moeilijkheden komen op, en de te simpele logica van de correlatie is niet zo sterk, als zij claimt te zijn; het idee van vergelding van Karma als een compensatie voor de onrechtvaardigheid van het leven en de Natuur is een zwakke basis voor de theorie, want zij brengt een licht en oppervlakkig menselijk gevoel en standaard naar voren als de betekenis van de kosmische Wet en is gebaseerd op een ondeugdelijke redenering; er moet een andere en sterkere fundatie zijn voor de wet van Karma.

Hier komt, zoals zo vaak, de fout door ons forceren van een standaard, die de creatie is van ons menselijke denkvermogen in de grotere, vrijere en meer veelomvattende wegen van de kosmische Intelligentie. In de actie, die toegekend wordt aan de wet van Karma, worden twee waarden geselecteerd uit de velen, die gecreëerd zijn door de Natuur, moreel goed en kwaad, zonde en deugd, en vitaal- fysiek goed en kwaad, buitenwaarts geluk en lijden, buitenwaarts goed fortuin en misfortuin, en er wordt verondersteld, dat er een vergelijking tussen hen moet zijn, de een moet de beloning of de straf zijn van de ander, de uiteindelijke sanctie, die hij ontvangt in de geheime rechtvaardigheid van de Natuur. Deze zinswending is evident gemaakt vanuit het gezichtpunt van een algemeen vitaal- fysiek verlangen in onze leden: omdat geluk en goed fortuin zijn, wat het lagere deel van ons vitale wezen het meest verlangt, misfortuin en lijden, wat zij het meeste haat en vreest, gaat zij voort, wanneer zij de morele eis aan zich accepteert voor de buiging van haar neigingen, voor zelfbeperking om kwaad te doen en zelfinspanning naar doen wat goed is, om een koop te sluiten, om een kosmische Wet op te zetten, die haar zal compenseren voor deze krachtige zelfdwang en haar te helpen door de draad van bestraffing om op het moeilijke pad te blijven van zelfontkenning. Maar het ware ethische wezen heeft geen systeem nodig van beloningen en straffen om het pad van het goede te volgen en het pad van het kwade te mijden; deugd is voor hem zijn eigen beloning, zonde brengt met zich zijn eigen straf in het lijden of een val uit zijn eigen wet van de natuur: dit is de ware ethische standaard. Aan de andere kant verlaagt een systeem van beloning en straffen onmiddellijk de ethische waarden van het goede, verandert deugd in zelfzuchtigheid, een commerciële onderhandeling van zelfinteresse, en vervangt het juiste motief van onthouding van kwaad door een lager motief. Menselijke wezens hebben de regel opgericht van beloning en straf als een sociale noodzaak om het doen te beperken van dingen, die schadelijk zijn voor de gemeenschap en te bemoedigen, wat er behulpzaam voor is; maar om dit menselijke hulpmiddel op te richten in een algemene wet van de kosmische Natuur of een wet van het allerhoogste Wezen of de allerhoogste wet van bestaan, is een procedure van twijfelachtige waarde. Het is menselijk, maar ook kinderlijk, om de onvoldoende en nauwe standaard op te leggen van onze eigen Onwetendheid aan de grotere en ingewikkeldere werkingen van de kosmische Natuur of aan de actie van de allerhoogste Wijsheid en allerhoogste Goede, die ons trekt of optilt naar zichzelf door een spiritueel vermogen, dat langzaam werkt in onszelf door ons innerlijke wezen en niet door een wet van verleiding en dwang aan onze uiterlijke vitale natuur. Wanneer de ziel door een evolutie gaat door een veelzijdige en complexe ervaring, moet enige wet van Karma of terugkeer naar actie en uitgave van Energie, wanneer hij zichzelf moet inpassen in die ervaring, ook complex zijn en kan niet van een simpele of onbeduidende textuur zijn of rigide en eenzijdig in zijn invloed.

Tegelijkertijd zou een partiele waarheid van het feit, niet van het fundamentele of algemene principe, toegelaten kunnen worden voor deze doctrine; want, ofschoon de lijnen van de actie van energie onderscheiden zijn en onafhankelijk, kunnen zij samen handelen en naar elkaar, ofschoon niet door enige rigide gefixeerde wet van correspondentie. Het is mogelijk, dat in de totale methode van de wederkeringen van de Natuur er een streng van connectie tussenbeide komt of eerder van interactie tussen het vitaal-fysiek goede en slechte en ethisch goede en slechte, een beperkte correspondentie en ontmoetingspunt tussen divergente dualiteiten, die niet bijdragen aan een onscheidbare coherentie. Onze eigen variërende energieën, verlangens, bewegingen zijn samen gemengd in hun werking en kan een gemengd resultaat naar voren brengen: ons vitale deel eist een substantiële en externe beloning voor de deugd, voor de kennis, voor iedere intellectuele, esthetische, morele of fysieke inspanning; zij gelooft ferm in straf voor zonde en zelfs voor onwetendheid. Dit zou goed ofwel een overeenkomstige kosmische actie kunnen creëren of er anders aan beantwoorden; want de Natuur neemt ons, zoals we zijn en past haar bewegingen tot op zekere hoogte aan aan onze behoefte of onze eisen aan haar. Wanneer we de actie accepteren van onzichtbare Krachten op ons, dan zouden er ook onzichtbare Krachten kunnen zijn in de Levensnatuur, die bij hetzelfde vlak behoren van Bewustzijnskracht als dit deel van ons wezen, Krachten, die bewegen volgens hetzelfde plan of hetzelfde vermogensmotief als onzere lagere vitale natuur. Er kan vaak geobserveerd worden, dat wanneer een zelfassertief vitaal egoïsme doorgaat met het met de voeten betreden van alles, dat zijn wil of verlangen tegenwerkt op zijn weg zonder beperking of scrupule, hij een massa reacties omhoog brengt tegen zichzelf, reacties van haat, antagonisme, ongemak in de mens, die hun resultaat nu kunnen hebben of hierna, en nog formidabelere tegengestelde reacties in de universele Natuur. Het is, alsof het geduld van de Natuur, haar welwillendheid om gebruikt te worden, uitgeput zou zijn; juist de krachten, die het ego van de sterke vitale mens gegrepen heeft en gebogen heeft voor zijn doeleinde, rebelleren en keren zich tegen hem, degene, die hij onder de voet gelopen heeft, rijzen op en ontvangen vermogen voor zijn neerval: de onbeschaamde vitale kracht van de Mens slaat tegen de troon van de Noodzaak en wordt in stukken geslagen of de lamme voet van Bestraffing bereikt tenslotte de succesvolle overtreder. Deze reactie op zijn energieën zou hem kunnen overkomen in een ander leven en niet onmiddellijk, het zou een last kunnen zijn van consequentie, die hij opneemt in zijn terugkeer naar het veld van deze Krachten; het zou kunnen gebeuren op een kleine, zowel als op een grote schaal, voor een klein vitaal wezen en zijn kleine fouten, zowel als in deze grotere gevallen. Want het principe zal hetzelfde zijn; het mentale wezen in ons, dat zoekt naar succes door een misbruik van de kracht, die de Natuur toelaat, maar er tenslotte tegen reageert, ontvangt de tegenwerkende wederkeer in vermomming van nederlaag en lijden en mislukking. Maar de promotie van deze mindere lijn van oorzaken en resultaten op de status van een niet variabele absolute Wet of de hele kosmische regel van actie van een allerhoogst Wezen is niet geldig; zij behoren bij het middelste gebied tussen de binnenste of allerhoogste Waarheid van dingen en de onpartijdigheid van de materiële Natuur.

In ieder geval zijn de reacties van de Natuur in essentie niet bedoeld als een beloning of straf; dat is niet hun fundamentele waarde, die eerder een inherente waarde van natuurlijke relaties is en, in zover als zij de spirituele evolutie beïnvloedt, een waarde van de lessen van ervaring in de kosmische training van de ziel. Wanneer we vuur aanraken, brandt het, maar er is geen principe van straf in deze relatie van oorzaak en gevolg, het is een les van relatie en een les van ervaring; zo is er in alle omgang van de Natuur met ons een relatie van dingen en er is een corresponderende les van ervaring. De actie van de kosmische Energie is complex en dezelfde Krachten kunnen handelen op verschillende manieren volgens de omstandigheden, op de behoefte van het wezen, op de intentie van het Kosmische Vermogen in zijn actie; ons leven wordt niet alleen beïnvloed door haar eigen energieën, maar door de energieën van anderen en door universele Krachten, en deze hele uitgestrekte wisselwerking kan niet enkel bepaald worden in haar resultaten door de ene factor van een allesbeheersende morele wet en zijn exclusieve attentie voor de verdiensten en gebreken, de zonden en deugden van individuele menselijke wezens. Noch kan goed fortuin en slecht fortuin, plezier en pijn, geluk en misère en lijden genomen worden alsof zij hoofdzakelijk bestonden als beloning en afschrikking voor het natuurlijke wezen in zijn keuze van goed en kwaad. Voor ervaring, voor groei van het individuele wezen gaat de ziel wedergeboorte binnen; vreugde en verdriet, pijn en lijden, fortuin en misfortuin zijn delen van die ervaring, middelen van die groei: de ziel kan zelfs armoede, misfortuin, en lijden accepteren en kiezen als behulpzaam voor zijn groei, stimuleringen van een snelle ontwikkeling, en rijkdommen en voorspoed en succes weigeren als gevaarlijk en bijdragend tot een relaxatie van zijn spirituele inspanning. Geluk en succes, die geluk brengen, zijn zonder twijfel een legitieme eis van de mensheid; het is een poging van het Leven en de Materie om een bleke reflectie te vangen of een ruw beeld van gelukzaligheid: maar een oppervlakkig geluk en een materieel succes, hoe wenselijk ook voor onze vitale natuur, zijn niet het hoofdobject van ons bestaan; wanneer dat de intentie was geweest, dan zou het leven anders gearrangeerd geweest zijn in de kosmische ordinantie van dingen. Het hele geheim van de omstandigheden van wedergeboorte centreert rondom de ene kapitale behoefte van de ziel, de behoefte tot groei, de behoefte tot ervaring; dat bestuurt de lijn van zijn evolutie en de hele rest is bijkomstig. Kosmisch bestaan is geen uitgestrekt administratief systeem van universele rechtvaardigheid met een kosmische Wet van vergelding en beloning als zijn machinerie of als een goddelijke Wetgever en Rechter in zijn centrum. Het wordt door ons eerst gezien als een grote automatische beweging van energie van de Natuur, en erin komt een zelfontwikkelende beweging tevoorschijn van bewustzijn, een beweging daarom van de Geest, die zijn eigen wezen uitwerkt in de beweging van de energie van de Natuur. In deze beweging vindt de cyclus plaats van de wedergeboorte, en in die cyclus bereidt de ziel, het psychische wezen, zichzelf voor, --- of de Goddelijke Wijsheid of de kosmische Bewustzijn- Kracht bereidt het voor hem en door zijn actie, --- wat ook nodig is voor de volgende stap in zijn evolutie, de volgende formatie van de persoonlijkheid, de komende knoop van noodzakelijke ervaringen, die voortdurend geleverd en georganiseerd worden uit de continue flux van de verleden, heden en de toekomstige energieën voor iedere nieuwe geboorte, voor iedere nieuwe stap van de Geest achteruit of voorwaarts of anders nog in een cirkel, maar altijd een stap in de groei van het wezen naar zijn bestemde zelfontvouwing in de Natuur.

Dit brengt ons bij een ander element van de gewone conceptie van wedergeboorte, die niet acceptabel is, omdat het een voor de hand liggende fout is van het fysieke denkvermogen, --- het idee van de ziel zelf als een beperkte persoonlijkheid, die onveranderd overleeft van de ene geboorte naar de andere. Dit te simpele en oppervlakkige idee van de ziel en persoonlijkheid is geboren uit de onbekwaamheid van het fysieke denkvermogen om te kijken voorbij zijn eigen klaarblijkelijke zelfformatie in dit enkele bestaan. In haar conceptie moet, wat terugkeert in de reïncarnatie niet alleen hetzelfde spirituele wezen zijn, dezelfde psychische entiteit, maar dezelfde formatie van de natuur, die het lichaam bewoonde van de laatste geboorte; het lichaam verandert, de omstandigheden zijn verschillend, maar de vorm van het wezen, het denkvermogen, het karakter, de dispositie, het temperament, de neigingen, zijn hetzelfde: John Smit is in zijn nieuwe leven dezelfde John Smit, die hij was in zijn laatste avatar. Maar als dat zo zou zijn, dan zou er helemaal geen spiritueel nut zijn of betekenis in wedergeboorte; want er zou een herhaling zijn van dezelfde kleine persoonlijkheid, dezelfde kleine mentale en vitale formatie tot het eind van de Tijd. Voor de groei van het belichaamde wezen naar de volle gestalte van zijn werkelijkheid, is niet alleen een nieuwe ervaring, maar een nieuwe persoonlijkheid onmisbaar; herhaling van dezelfde persoonlijkheid zou alleen behulpzaam zijn, wanneer er iets incompleet is geweest in zijn formatie van zijn ervaring, dat uitgewerkt diende te worden in hetzelfde kader van het zelf, in hetzelfde bouwsel van het denkvermogen en met dezelfde gevormde capaciteit van energie. Maar dit zou normaal nogal overbodig zijn: de ziel, die John Smit is geweest, kan niet iets verwerven of zichzelf vervullen door voor altijd John Smit te blijven; hij kan geen groei verkrijgen of perfectie door hetzelfde karakter, interesses, bezigheden, types van innerlijke en uiterlijke bewegingen voor altijd te herhalen. Ons leven en wedergeboorte zouden altijd dezelfde wederkerende decimaal zijn; het zou geen evolutie zijn, maar de betekenisloze continuïteit van een eeuwige herhaling. Onze hechting aan onze huidige persoonlijkheid vereist een zodanige continuïteit, een zodanige herhaling; John Smit wil altijd John Smit zijn: maar de eis is voor de hand liggend onwetend en, wanneer hij bevredigd zou worden, zou dat een frustratie zijn, geen vervulling. Alleen door een verandering van het uiterlijke zelf, een constante progressie van de natuur, een groei in de geest, kunnen we ons bestaan rechtvaardigen.

De persoonlijkheid is alleen een tijdelijke mentale, vitale, fysieke formatie, die het wezen, de werkelijke Persoon, de psychische entiteit, naar voren brengt aan de oppervlakte, --- hij is niet het zelf in zijn blijvende werkelijkheid. Bij iedere terugkeer naar de aarde maakt de Persoon, de Purusha, een nieuwe formatie, bouwt een nieuw persoonlijk kwantum, dat geschikt is voor een nieuwe ervaring, voor een nieuwe groei van zijn wezen. Wanneer hij zijn lichaam verlaat, houdt hij dezelfde vitale en mentale vorm voor een tijdje, maar de vormen of omhulsels lossen op en wat overblijft, zijn alleen de essentiële elementen van het voorbije kwantum, waarvan sommige gebruikt zouden kunnen worden, maar andere niet in de volgende incarnatie. De essentiële vorm van voorbije persoonlijkheid zou kunnen blijven als een element tussen velen, een persoonlijkheid tussen veel persoonlijkheden van dezelfde Persoon, maar in de achtergrond, in het subliminale achter de sluier van het oppervlakte denkvermogen en leven en lichaam, terwijl zij bijdragen aan wat ook van zichzelf nodig is voor de nieuwe formatie; maar hij zal zelf niet de hele formatie zijn of opnieuw het oude onveranderde type van natuur bouwen. Het kan zelfs zijn, dat het nieuwe kwantum of structuur van het wezen, een nogal tegengesteld karakter en temperament ten toon spreidt, nogal andere capaciteiten, andere zeer verschillende neigingen; want latente potenties zouden klaar kunnen zijn om tevoorschijn te komen, of iets, dat al in actie is, maar onontwikkeld, zou achtergehouden kunnen zijn in het laatste leven, dat uitgewerkt moest worden, maar behouden was voor een latere en meer geschikte combinatie van de mogelijkheden van de natuur. Het hele verleden is er inderdaad, met zijn geaccelereerde impuls en potenties voor de formatie van de toekomst, maar alles ervan is niet zogenaamd aanwezig en actief. Hoe groter de variëteit van formaties, die in het verleden hebben bestaan en benut kunnen worden, hoe rijker en meer veelvoudig de geaccumuleerde bouwsels van ervaring, hoe meer hun essentiële resultaat van capaciteit van kennis, vermogen, actie, karakter, veelvoudig antwoord op het universum naar voren gebracht kunnen worden en geharmoniseerd in de nieuwe geboorte, hoe talrijker de gesluierde mentale, vitale, subtiel-fysieke persoonlijkheden, die combineren om de nieuwe persoonlijkheid aan de oppervlakte te verrijken, hoe groter en overvloediger die persoonlijkheid zal zijn en dichterbij de mogelijke transitie uit het gecompleteerde mentale stadium van de evolutie naar iets er voorbij. Een zodanige complexiteit en bijeenbrengen van veel persoonlijkheden in een persoon kan een teken zijn van een zeer ver gevorderd stadium van de evolutie van het individu, wanneer er een sterk centraal wezen is, dat alles bij elkaar houdt en werkt naar harmonisatie en integratie van de hele veelzijdige beweging van de natuur. Maar deze overvloedige opname van het verleden zou geen herhaling van de persoonlijkheid zijn; het zou een nieuwe formatie zijn en grote voltooiing. De wedergeboorte bestaat niet als een machinerie voor de hardnekkige vernieuwing of prolongatie van een onveranderende persoonlijkheid, maar als een middel voor de evolutie van het spirituele wezen in de Natuur.

Het wordt onmiddellijk evident, dat in dit plan van wedergeboorte de valse belangrijkheid, die ons denkvermogen hecht aan de herinnering van voorbije levens helemaal verdwijnt. Wanneer wedergeboorte inderdaad bestuurd werd door een systeem van beloningen en straffen, wanneer de hele intentie van het leven was om de belichaamde geest te leren om goed en moreel te zijn, --- verondersteld, dat dat de intentie is in de dispensatie van Karma en het niet is, wat het lijkt in de presentatie ervan, een mechanische wet van beloning en vergelding, zonder enige hervormende betekenis of doeleinde, --- dan is er evident een grote domheid en onrechtvaardigheid in het ontkennen van alle herinnering van zijn voorbije geboorten en acties aan het denkvermogen in zijn nieuwe incarnatie. Want het ontneemt het wedergeboren wezen alle kans om te realiseren, waarom hij beloond is of gestraft of om enig voordeel te krijgen van de les van de profiteerbaarheid van deugd en de onvoordeligheid van de zonde, die aan hem verleent is of aan hem opgelegd. Zelfs, omdat het leven vaak de tegengestelde les lijkt te onderwijzen, --- want hij ziet de goede lijden voor hun goedheid en de goddelozen gedijen door hun goddeloosheid, --- zal hij eerder waarschijnlijk concluderen in dit perverse besef, omdat hij geen herinnering heeft van een verzekerd en constant resultaat van ervaring, dat hem zou laten zien, dat lijden van de goede mens was dankzij zijn voorbije goddeloosheid en de voorspoed van de zondaar dankzij de pracht van zijn voorbije deugden, zodat deugd het beste beleid is op de lange duur voor enige redelijke en verstandige ziel, die deze dispensatie van de Natuur binnengaat. Er kan gezegd worden, dat het psychische wezen van binnen herinnert; maar een zodanige geheime herinnering zou weinig effect lijken te hebben of waarde aan de oppervlakte. Of er kan gezegd worden, dat hij realiseert, wat gebeurt is en zijn les leert, wanneer hij zijn ervaringen bekijkt en assimileert, na het verlaten van het lichaam: maar dit intermitterende geheugen helpt klaarblijkelijk niet bij de volgende geboorte; want de meeste van ons volharden in zonde en fout en laten geen waarneembare tekenen zien van geprofiteerd te hebben door het onderwijs van voorbije ervaring.

Maar als een constante ontwikkeling van het wezen door een ontwikkelende kosmische ervaring de betekenis is en de bouw van een nieuwe persoonlijkheid in een nieuwe geboorte de methode is, dan zou enig hardnekkig of volledig geheugen van het voorbije leven of levens een ketting kunnen zijn en een serieus obstakel: het zou een kracht zijn voor prolongatie van het oude temperament, karakter, preoccupaties, en een enorme last, die de vrije ontwikkeling hindert van de nieuwe persoonlijkheid en zijn formulering van een nieuwe ervaring. Een heldere en gedetailleerde herinnering van voorbije levens, haat, rancunes, hechtingen, verbindingen zou op gelijke wijze een verbazingwekkend ongemak zijn; want het zou het wedergeboren wezen binden aan een nutteloze herhaling of een dwangmatige voortzetting van zijn oppervlakte verleden en heftig in de weg staan van zijn naar buiten brengen van nieuwe mogelijkheden uit de diepten van de geest. Wanneer inderdaad een mentaal leren van dingen het hart was van de materie, als dat het proces was van onze ontwikkeling, dan zou geheugen een groot belang hebben: maar, wat gebeurt, is een groei van de zielpersoonlijkheid en een groei van de natuur door een assimilatie in onze substantie van het wezen, een creatieve en effectieve absorptie van de essentiële resultaten van voorbije energieën; in dit proces is bewuste herinnering van geen belang. Zoals de boom groeit door een onderbewuste of een onbewuste assimilatie van de actie van de zon en de regen en de wind en absorptie van aarde-elementen, zo groeit het wezen door een subliminale of intrabewuste assimilatie en absorptie van zijn resultaten van verleden worden en een uitgave van potenties van toekomstig worden. De wet, die ons het geheugen ontneemt van voorbije levens, is een wet van kosmische Wijsheid en dient, bewijst geen slechte dienst aan zijn evolutionaire doeleinde.

De afwezigheid van enig geheugen van voorbije ervaringen is verkeerd en zeer onwetend genomen als een weerlegging van de actualiteit van wedergeboorte; want, als zelfs in dit leven het moeilijk is om alle herinneringen te behouden van ons verleden, wanneer zij dikwijls naar de achtergrond vervagen of helemaal vervagen, wanneer er geen herinnering blijft van onze minderjarigheid en we toch met al deze leemte van het geheugen kunnen groeien en zijn, wanneer het denkvermogen zelfs in staat is tot totaal geheugenverlies van voorbije gebeurtenissen en zijn eigen identiteit en het toch hetzelfde wezen is, dat er is en de verloren herinnering op een dag hersteld kan worden, dan is het evident, dat een zo radicale verandering als een transitie naar andere werelden, gevolgd door een nieuwe geboorte in een nieuw lichaam normaal helemaal het oppervlakte of mentale geheugen zou behoren weg te wissen, en dat zou niet de identiteit van de ziel te niet doen of de groei van de natuur. Deze uitwissing van het oppervlakte mentale geheugen is geheel meer zeker en nogal onvermijdelijk, wanneer er een nieuwe persoonlijkheid is van hetzelfde wezen en een nieuwe instrumentatie, die de plaats inneemt van de oude, een nieuw denkvermogen, een nieuw leven, een nieuw lichaam: men kan niet verwachten, dat het nieuwe brein in zichzelf de beelden draagt, die behouden werden door het oude brein; het nieuwe leven of denkvermogen kan niet gesommeerd worden om de geschrapte impressies te houden van het oude denkvermogen en leven, die opgelost zijn en niet meer bestaan. Er is zonder twijfel het subliminale wezen, dat zou kunnen herinneren, omdat hij niet lijdt onder de belemmeringen aan de oppervlakte; maar het oppervlakte denkvermogen wordt afgesneden van het subliminale geheugen, dat alleen een of andere heldere herinnering zou kunnen behouden of een onderscheiden impressie van voorbije levens. Deze scheiding is noodzakelijk, omdat de nieuwe persoonlijkheid opgebouwd moet worden aan de oppervlakte zonder bewuste referentie naar wat van binnen is; zoals met de rest van het oppervlakkige wezen, zo is ook onze oppervlakte persoonlijkheid inderdaad gevormd door een actie van vanbinnen, maar van die actie is hij zich niet bewust, hij lijkt voor zichzelf zelfgevormd te zijn of kant en klaar of gevormd door een of andere verkeerd begrepen actie van de universele Natuur. En toch blijven fragmentarische herinneringen van voorbij geboorten, ondanks deze haast onoverkomelijke obstakels; er zijn zelfs enige gevallen van verbazingwekkend exacte en volledige herinnering in het kinderdenkvermogen. Uiteindelijk begint, in een zeker stadium van ontwikkeling van het wezen, wanneer het innerlijke begint te domineren over het uiterlijke en naar voren komt, herinneringen van voorbije levens soms te verschijnen, alsof uit een of andere ondergedompelde laag, maar gemakkelijk in de vorm van een perceptie van de substantie en vermogen van voorbije persoonlijkheden, die effectief zijn in de compositie van het wezen in het huidige leven, dan in enig precies en accuraat detail van gebeurtenis en omstandigheid, ofschoon dit ook opnieuw kan gebeuren in delen of herontdekt kan worden door concentratie vanuit de subliminale visie, vanuit een of ander geheim geheugen of vanuit onze innerlijke bewuste substantie. Maar deze gedetailleerde herinnering is van minder belang voor de Natuur in haar normale werk en zij maakt een kleine of geen provisie ervoor: het is de vorming van de toekomstige evolutie van het wezen, waar zij bij betrokken is; het verleden wordt achteruit gezet, achter de sluier gehouden en alleen gebruikt als een occulte bron van materialen voor het heden en de toekomst.

Deze conceptie van de Persoon en de Persoonlijkheid, wanneer geaccepteerd, moet tegelijkertijd onze gangbare ideeën modificeren over de onsterfelijkheid van de ziel; want, wat normaal bedoeld wordt, wanneer we vasthouden aan het onsterfelijke bestaan van de ziel, is de overleving na de dood van een definitieve onveranderende persoonlijkheid, die was en altijd hetzelfde zal blijven door de eeuwigheid. Het is het zeer onvolmaakte oppervlakkige “ik” van het moment, evident beschouwd door de Natuur als een tijdelijke vorm en niet waard om te preserveren, waarvoor we dit verbazingwekkende recht op overleving en onsterfelijkheid eisen. Maar de eis is extravagant en kan niet toegestaan worden; het “ik” van het moment kan alleen overleving verdienen, als hij instemt met verandering, om niet langer zichzelf te zijn, maar iets anders, groter, beter, meer lichtend in kennis, meer gevormd in het beeld van de eeuwige, innerlijke schoonheid, meer en meer progressief naar de goddelijkheid van de geheime Geest. Die geheime Geest of goddelijkheid van het Zelf in ons is onvergankelijk, omdat hij ongeboren en eeuwig is. De psychische entiteit vanbinnen, zijn vertegenwoordiger, het spirituele individu in ons, is de Persoon, die we zijn; maar het “ik “ van dit moment, het “ik” van dit leven is alleen een formatie, een tijdelijke persoonlijkheid van deze innerlijke Persoon: het is een stap van de vele stappen van onze evolutionaire verandering, en hij dient zijn ware doeleinde alleen, wanneer er voorbij gaan naar een verdere stap, die nader leidt naar een hogere graad van bewustzijn en wezen. De innerlijke Persoon overleeft de dood, net zo als hij pre-existent is voor de geboorte; want deze constante overleving is een weergave van de eeuwigheid van onze tijdloze Geest in de termen van de Tijd.

Waar onze normale eis van overleving naar vraagt, is een overeenkomstige overleving voor ons denkvermogen, ons leven, zelfs ons lichaam; het dogma van de opstanding van het lichaam getuigt van deze laatste eis, --- net zo als het de wortel is geweest van een levenslange inspanning van de mens om het elixer te ontdekken van onsterfelijkheid of enig magisch, alchemistisch of wetenschappelijk middel om fysiek de dood van het lichaam te overwinnen. Maar deze aspiratie zou alleen kunnen slagen, als het denkvermogen, leven en lichaam iets zouden kunnen opnemen van de onsterfelijkheid en goddelijkheid van de inwonende Geest. Er zijn zekere omstandigheden, waarin de overleving van de uiterlijke mentale persoonlijkheid, de vertegenwoordiger van de innerlijke mentale Purusha, mogelijk zou kunnen zijn. Het zou kunnen gebeuren, als ons mentale wezen zou krachtig geïndividualiseerd zou worden, aan de oppervlakte en zo veel een met het innerlijke denkvermogen en innerlijke mentale Purusha en tegelijkertijd zo plastisch open voor de progressieve actie van het Oneindige, dat de ziel niet langer de oude vorm van het denkvermogen op hoeft te lossen en een nieuwe creëren om voort te gaan. Een overeenkomstige individualisatie, integratie, en openheid van het vitale wezen aan de oppervlakte zou alleen een overeenkomstige overleving mogelijk maken van het levensdeel in ons, de uiterlijke vitale persoonlijkheid, vertegenwoordiger van het innerlijke levenswezen, de vitale Purusha. Wat dan werkelijk zou kunnen gebeuren, is, dat de muur tussen het innerlijke zelf en de uiterlijke mens afgebroken zou worden en het permanente mentale en vitale wezen van vanbinnen, de mentale en vitale vertegenwoordigers van de onsterfelijke psychische entiteit, het leven zouden besturen. De natuur van ons denkvermogen en van ons leven zouden dan een continue progressieve expressie kunnen zijn van de ziel en geen knoop van successieve formaties, die alleen in hun essentie behouden worden. Onze mentale persoonlijkheid en levenspersoonlijkheid zouden dan bestaan zonder oplossing van geboorte naar geboorte; zij zouden dan in deze betekenis onsterfelijk, hardnekkig overlevend, continue zijn in hun besef van identiteit. Dit zou evident een immense overwinning zijn van de ziel en het denkvermogen en het leven over het Onbewuste en de beperkingen van de materiële Natuur.

Maar een zodanige overleving zou alleen kunnen volharden in het subtiele lichaam; het wezen zou nog zijn fysieke vorm moeten afleggen, naar andere werelden overgaan en bij zijn terugkeer een nieuw lichaam moeten opnemen. De ontwaakte mentale Purusha en vitale Purusha, die het mentale omhulsel en het levensomhulsel preserveren, die normaal afgelegd worden, zouden dan met hem terugkeren naar een nieuwe geboorte en een levendig en samenhangend besef houden van een permanent wezen van het denkvermogen en leven, dat samengesteld is door het verleden en doorgaat in het heden en de toekomst; maar de basis van het fysieke bestaan, het materiële lichaam, zou zelfs niet behouden kunnen worden door deze verandering. Het fysieke wezen zou alleen kunnen voortduren, als door een of ander middel zijn fysieke oorzaken van achteruitgang en onderbreking te boven gekomen zouden kunnen worden en tegelijkertijd het zo plastisch gemaakt zou kunnen worden en progressief in zijn structuur en zijn functionering, dat hij zou antwoorden op iedere verandering, die van hem geëist wordt door de voortgang van de innerlijke Persoon[41]; hij moet in staat zijn in de pas te blijven met de ziel in zijn formatie van de zelfexpressieve persoonlijkheid, zijn lang ontvouwen van een geheime spirituele goddelijkheid en de langzame transformatie van het mentale in het goddelijke mentale of spirituele bestaan. Deze voltooiing van een drievoudige onsterfelijkheid, --- onsterfelijkheid van de natuur, die de essentiële onsterfelijkheid completeert van de Geest en de psychische overleving van de dood, --- zou de kroon kunnen zijn van wedergeboorte en een hoogst belangrijke indicatie van de verovering van het materiële Onbewuste en de materiële Onwetendheid, zelfs juist in de fundatie van de heerschappij van de Materie. Maar de ware onsterfelijkheid zou nog de eeuwigheid zijn van de Geest; de fysieke overleving zou alleen relatief kunnen zijn, beëindigbaar door de wil, een tijdelijk teken van de overwinning van de Geest hier over Dood en Materie.

HOOFDSTUK XXIII

De Mens en de Evolutie.

De ene Godheid, geheim in alle wezens, allesdoordringend, het innerlijke Zelf van allen, presiderend over alle actie, getuige, bewuste kenner en absolute . . . de Ene in controle over de velen, die passief zijn in de Natuur, vormt een zaad op veel manieren.

Swetaswatara Upanishad.[42]

De Godheid beweegt in dit Veld, terwijl Hij ieder web van dingen gescheiden modificeert op veel manieren. . . . De Ene, hij presideert over alle baarmoeders en naturen; hijzelf, de baarmoeder van allen, hij brengt de natuur van het wezen tot rijpheid en hij geeft aan allen, die gerijpt moeten worden, hun resultaat van ontwikkeling en kent alle kwaliteiten toe aan hun werkingen.

Swetaswatara Upanishad.[43]

Hij vormt een vorm van dingen op veel manieren.

Katha Upanishad[44]

Wie heeft deze occulte waarheid waargenomen, dat het Kind wezen geeft aan de Moeders door de werkingen van zijn natuur? Een nageslacht uit de schoot van vele Wateren, hij komt uit hen voort, een ziener, in het bezit van zijn hele wet van de natuur. Gemanifesteerd, groeit hij in de schoot van hun slinksheid en wordt hoog, mooi en glorieus.

Rig Veda[45]

Van het niet-wezen naar het ware wezen, van de duisternis naar het Licht, van de dood naar Onsterfelijkheid.

Brihadaranyaka Upanishad[46]

EEN SPIRITUELE evolutie, een evolutie van bewustzijn in de Materie in een constante ontwikkelende zelfformatie tot de vorm de inwonende Geest kan openbaren, is dan de sleutelnotie, het centrale betekenisvolle motief van het aardse bestaan. Deze betekenis is besloten aan het begin door de involutie van de Geest, de Goddelijke Werkelijkheid, in een dicht materieel Onbewustzijn; een sluier van Onbewustzijn, een sluier van ongevoeligheid van Materie verbergt de universele Bewustzijn-Kracht, die werkt in haar, zodat de Energie, die de eerste vorm is, de Kracht van schepping aanneemt in het fysieke universum, zelf onbewust blijkt te zijn en toch het werk doet van een uitgestrekte occulte Intelligentie. De duistere mysterieuze schepster eindigt inderdaad door het geheime bewustzijn te bevrijden uit haar dikke en duistere gevangenis; maar zij bevrijdt haar langzaam, beetje bij beetje, in kleine oneindig kleine druppels, in dunne stralen, in smalle levendige verdichtingen van energie en substantie, van leven, van denkvermogen, alsof het alles was, dat zij eruit kon krijgen door het lompe obstakel, het saaie, onwillige medium van een onbewuste substantie van het bestaan. Eerst huist zij zichzelf in vormen van Materie, die helemaal onbewust verschijnen, dan baant zij zich met moeite een weg naar geestesgesteldheid in de gedaante van levende Materie en verkrijgt het onvolmaakt in het bewuste dier. Dit bewustzijn is eerst rudimentair, grotendeels een halfbewust of juist bewust instinct; zij ontwikkelt langzaam, totdat zij in meer georganiseerde vormen van levende Materie haar climax bereikt van intelligentie en boven zichzelf uitstijgt in de Mens, het denkende dier, dat zich ontwikkelt in het redenerende mentale wezen, maar die zelfs bij zijn hoogste verheffing de vorm van de oorspronkelijke dierlijkheid met zich draagt, het dode gewicht van onderbewustzijn van het lichaam, de neerwaartse trek van gravitatie naar de oorspronkelijke Inertie en Onwetendheid, de controle van een onbewuste, materiële Natuur over haar bewuste evolutie, haar vermogen van beperking, haar wet van moeilijke ontwikkeling, haar immense kracht van achteruitgang en frustratie. Deze controle door het oorspronkelijke Onbewustzijn over het bewustzijn, dat uit haar tevoorschijn komt, neemt de algemene vorm aan van een geestesgesteldheid, die met moeite een weg baant naar kennis, maar zelf, in wat haar fundamentele natuur lijkt, een Onwetendheid is. Zodanig gehinderd en belast moet de mentale mens uit zichzelf nog het volle bewuste wezen ontwikkelen, een goddelijke mensheid of een spirituele en supramentale supermensheid, die het volgende product zal zijn van de evolutie. Die transitie zal de overgang markeren van de evolutie in de Onwetendheid naar een grotere evolutie in de Kennis, die gefundeerd is en voortgaat in het licht van het Superbewuste en niet langer in de duisternis van de Onwetendheid en het Onbewuste.

Deze aardse evolutionaire werking van de Natuur van de Materie naar het Denkvermogen en er voorbij heeft een dubbel proces: er is een buitenwaarts zichtbaar proces van fysieke evolutie met geboorte als zijn machinerie, --- want iedere ontwikkelde vorm van lichaam, die zijn eigen geëvolueerde vermogen van bewustzijn huist, wordt onderhouden en in continuïteit gehouden door erfelijkheid; er is tegelijkertijd een onzichtbaar proces van zielevolutie met wedergeboorte in opstijgende gradaties van vorm en bewustzijn als zijn machinerie. De eerste zou op zichzelf alleen een kosmische evolutie betekenen; want het individu zou een snel omkomend instrument zijn en het ras, een meer blijvende collectieve formatie, zou de werkelijke stap zijn in de progressieve manifestatie van de kosmische Inwoner, de universele Geest: wedergeboorte is een onmisbare conditie voor enige lange duur en evolutie van het individuele wezen in het aardebestaan. Iedere gradatie van de kosmische manifestatie, ieder type van vorm, dat de inwonende Geest kan huisvesten, wordt door wedergeboorte veranderd in een middel voor de individuele ziel, de psychische entiteit, om meer een meer te manifesteren van zijn besloten bewustzijn; ieder leven wordt een stap in de victorie over de Materie door een grotere vooruitgang van bewustzijn er in, die uiteindelijk Materie zelf een middel zal maken voor de volle manifestatie van de Geest.

Maar deze rekenschap van het proces en betekenis van de aardse schepping is op ieder punt blootgesteld aan de uitdaging in het denkvermogen van de mens zelf, omdat de evolutie nog halfweg is op zijn reis, nog in de Onwetendheid is, nog in het denkvermogen een half geëvolueerde mensheid aan het zoeken is voor zijn eigen doeleinde en betekenis. Het is mogelijk om de theorie van de evolutie aan te vechten op grond, dat zij onvoldoende gefundeerd is en dat zij overbodig is als een verklaring van het proces van het aardse bestaan. Het staat open voor twijfel, of, zelfs als evolutie wordt toegegeven, of de mens de capaciteit heeft om in een hoger evolutionair wezen te ontwikkelen. Het staat ook open voor twijfel, of de evolutie waarschijnlijk nog verder wil gaan, dan zij al gegaan is of dat een supramentale evolutie, de verschijning van een voltooid Waarheid-Bewustzijn, een wezen van Kennis, helemaal waarschijnlijk is in de fundamentele Onwetendheid van de aardse Natuur. Een andere constructie, noch theologisch, noch evolutionair kan opgelegd worden aan de werkingen van de Geest in de manifestatie hier, en het kan goed zijn, voor verder te gaan, om bondig de lijn van denken te formuleren, die een zodanige constructie mogelijk maakt.

Wanneer we toegeven, dat de schepping een manifestatie is van de Tijdloze Eeuwige in een Tijd Eeuwigheid, wanneer we toegeven, dat er zeven gradaties van Bewustzijn zijn en dat het materiële Onbewustzijn neergelegd is als een basis voor de wederopstijging van de Geest, wanneer we toegeven, dat wedergeboorte een feit is, een deel van de aardse orde, dan is een spirituele evolutie van het individuele wezen nog geen onvermijdelijke consequentie van enige van deze toegevingen of zelfs van hen allemaal tezamen. Het is mogelijk om een andere visie te nemen van de spirituele betekenis en het innerlijke proces van het aardse bestaan. Wanneer ieder ding, dat gecreëerd is, een vorm is van het manifeste Goddelijke Bestaan, dan is ieder goddelijk in zichzelf door de spirituele aanwezigheid er van binnen, wat ook zijn verschijning is, zijn beeld of karakter in de Natuur. In iedere vorm van manifestatie neemt het Goddelijke de heerlijkheid van het bestaan en er is geen behoefte aan verandering of vooruitgang er in. Welke geordende display of hiërarchie ook van geactualiseerde mogelijkheden noodzakelijk gemaakt is door de natuur van het Oneindige Wezen, wordt voldoende voorzien door de talloze variatie, de wemelende veelvoud van vormen, types van bewustzijn, naturen, die we overal om ons heen zien. Er is geen teleologisch doeleinde in de schepping en kan er niet zijn, want alles is er in het Oneindige: het Goddelijke heeft niets, dat hij nodig heeft om te verwerven of wat hij niet heeft; als er een schepping is en een manifestatie, is het voor de heerlijkheid van de schepping, van de manifestatie, niet voor enig doel. Er is dan geen reden voor een evolutionaire beweging met een culminatie, die bereikt moet worden, of een doel, dat uitgewerkt moet worden en in werking gesteld of een aandrang naar uiteindelijke perfectie.

In feite zien we, dat de principes van de schepping permanent en niet veranderend zijn: ieder type wezen blijft zichzelf en probeert niet of heeft geen enkele behoefte om anders te worden als zichzelf; wanneer we toegeven, dat sommige types van bestaan verdwijnen en anderen tot bestaan komen, komt dat, omdat de Bewustzijn-Kracht in het universum zijn levensheerlijkheid terugtrekt uit degenen, die verdwijnen en zich keert naar het scheppen van anderen voor zijn plezier. Maar ieder type leven, terwijl het duurt, heeft haar eigen patroon en blijft trouw met welke kleine variaties dan ook, aan dat patroon: zij is gebonden aan haar eigen bewustzijn en kan er niet weg van gaan naar ander-bewustzijn; beperkt door haar eigen natuur kan zij deze grenzen niet overschrijden en overgaan naar ander-natuur. Wanneer de Bewustzijn-Kracht van het Oneindige Leven heeft gemanifesteerd, nadat hij Materie heeft gemanifesteerd en het Denkvermogen na het manifesteren van het Leven, volgt er niet uit, dat hij zal doorgaan met het manifesteren van het Supramentale als de volgende aardse creatie. Want het Denkvermogen en het Supramentale behoren tot nogal verschillende hemisferen, het Denkvermogen bij de lagere status van de Onwetendheid, het Supramentale bij de hogere toestand van de Goddelijke Kennis. Deze wereld is een wereld van Onwetendheid en bedoeld om alleen dat te zijn; er hoeft geen intentie te zijn om de vermogens naar beneden te brengen van de hogere hemisfeer in de lagere helft van het bestaan of hun besloten aanwezigheid hier te manifesteren; want, als zij hier al helemaal bestaan, is het in een occulte niet communiceerbare immanentie en alleen om de schepping te onderhouden, niet om haar te vervolmaken. De mens is het hoogtepunt van deze onwetende schepping; hij heeft het allerhoogste bewustzijn bereikt en kennis, waartoe hij in staat is: wanneer hij probeert verder te gaan, zal hij alleen draaien in grotere cirkels van zijn eigen geestesgesteldheid. Want dat is de curve van zijn bestaan hier, een eindig cirkelen, dat het Denkvermogen draagt in zijn revoluties en altijd terugkeert naar het punt, vanwaar hij begonnen is; het Denkvermogen kan niet buiten zijn eigen cyclus gaan, --- ieder idee van een rechte lijn of beweging of van een voortgang, die oneindig naar boven of naar opzij reikt in het Oneindige is een begoocheling. Wanneer de ziel van de mens voorbij de mensheid moet gaan, om ofwel een supramentale of een nog hogere status te bereiken, moet hij uit zijn kosmische bestaan stappen, ofwel naar een vlak of wereld van Zaligheid of Kennis of naar het ongemanifesteerde Eeuwige en Oneindige.

Het is waar, dat de Wetenschap nu een evolutionair aards bestaan affirmeert: maar, wanneer de feiten, waarmee de Wetenschap omgaat, betrouwbaar zijn, dan zijn de generalisaties, die zij durft te maken, van korte levensduur; zij houdt hen gedurende enige decennia of enige eeuwen, en gaat dan over naar een andere generalisatie, een andere theorie van dingen. Dit gebeurt zelfs in de fysieke Wetenschap, waar de feiten solide verzekerbaar zijn en verifieerbaar door experiment, --- in de psychologie, --- die hier relevant is, want de evolutie van het bewustzijn komt in beeld, --- is haar instabiliteit nog groter; zij gaat daar over van de ene theorie naar de andere voor de eerste goed gefundeerd is; inderdaad houden verscheidene tegenstrijdige theorieën het gebied samen. Er kan geen ferm metafysisch bouwsel opgesteld worden op deze verschuivende drijfzanden. Afstamming, waarop de Wetenschap haar concept bouwt van de evolutie, is zeker een vermogen, een machinerie om het type of soort in onveranderd bestaan te houden: de demonstratie, dat het ook een instrument is voor een hardnekkige en progressieve variatie is zeer aanvechtbaar; haar tendens is eerder conservatief dan evolutionair, --- zij lijkt met moeite het nieuwe karakter te accepteren, dat de Leven-Kracht aan haar probeert op te leggen. Alle feiten laten zien, dat een type kan variëren binnen zijn eigen specificatie van de natuur, maar er is niets om te laten zien, dat hij er voorbij kan gaan. Er is nog niet werkelijk vastgesteld, dat een apensoort in de mens is ontwikkeld; want het zou eerder lijken, dat een type, dat op de aap leek, maar altijd karakteristiek van zichzelf is en niet van aapachtigheid, binnen zijn eigen tendensen van de natuur het huidige menselijke wezen ontwikkelde en werd, wat we nu als mens kennen. Het is zelfs niet vastgesteld, dat de inferieure rassen van de mens uit zichzelf de superieure rassen ontwikkelden; die van een inferieure organisatie en capaciteit verdwenen, maar er is niet aangetoond, dat zij de menselijke rassen van vandaag achterlieten als hun afstammelingen: maar toch is een zodanige ontwikkeling binnen het type voorstelbaar. De voortgang van de Natuur van Materie naar Leven, van Leven naar Denkvermogen, kan toegeven worden: maar er is nog geen bewijs, dat Materie ontwikkelde in Leven of Levensenergie in Denkvermogenenergie; alles wat toegeven kan worden, is dat Leven gemanifesteerd is in Materie, Denkvermogen in levende Materie. Want er is geen voldoende bewijs, dat enige plantaardige soort ontwikkelde in een dierlijk bestaan of dat enige organisatie van onbezielde materie ontwikkelde in een levend organisme. Zelfs, als hierna ontdekt zou worden, dat onder zekere chemische of ander condities leven haar verschijning maakt, dan is alles wat bevestigd zal worden door dit toeval, dat onder zekere fysieke omstandigheden Leven zich manifesteert, niet, dat zekere chemische condities de samenstellers zijn van het Leven, haar elementen zijn of de evolutionaire oorzaak zijn van een transformatie van onbezielde in bezielde Materie. Hier bestaat, zoals ergens anders, iedere gradatie van het wezen in zichzelf en door zichzelf, wordt gemanifesteerd, in overeenstemming met zijn eigen karakter door zijn eigen passende energie, en de gradaties boven of onder hem zijn geen oorsprongen en resulterende sequenties, maar alleen graden in de continue schaal van de aardenatuur.

Wanneer gevraagd zou worden, hoe dan al deze verscheidene gradaties en types van zijn tot bestaan komen, kan geantwoord worden, dat zij fundamenteel gemanifesteerd werden in de Materie door de Bewustzijn-Kracht er in, door het vermogen van het Werkelijk-Idee, dat zijn eigen significante vormen en types bouwt voor het kosmische bestaan van de inwonende Geest: de praktische of fysieke methode zou aanzienlijk kunnen variëren in verschillende gradaties en stadia, ofschoon een basis gelijkvormigheid van lijn zichtbaar kan zijn; het creatieve Vermogen zou niet een maar veel processen kunnen gebruiken of veel krachten neerzetten om samen te werken. In de Materie is het proces een creatie van oneindig kleine deeltjes, die opgeladen zijn met een immense energie, hun associatie door design en aantal, de manifestatie van grotere oneindig kleine deeltjes op die primaire basis, de groepering en associatie van deze tezamen om de verschijning te funderen van waarneembare objecten, aarde, water, mineralen, metalen, het hele materiële koninkrijk. In het Leven begint ook de Bewustzijn- Kracht met oneindig kleine vormen van plantaardig leven en oneindig kleine microscopische diertjes; zij creëert een oorspronkelijk plasma en vermenigvuldigt het, creëert de levende cel als een eenheid, creëert andere soorten kleine biologische organismen, zoals het zaad en het gen, gebruikt altijd dezelfde methode van groepering en associatie om zo door gevarieerde werking verscheidene levende organismen op te bouwen. Een constante creatie van types is zichtbaar, maar dat is geen ontwijfelbaar bewijs van evolutie. De types zijn soms ver van elkaar, soms dichtbij in overeenstemming met elkaar, soms identiek in basis, maar verschillend in detail; allen zijn patronen, en een zodanige variatie in patronen met een identieke rudimentaire basis voor allen is een teken van een bewuste Kracht, die speelt met zijn eigen Idee en erdoor allerlei mogelijkheden van creatie ontwikkelt. Dierlijke soorten kunnen bij het tot geboorte komen beginnen met een gelijk rudimentair embryonaal of fundamenteel patroon voor allen, hij kan tot een bepaald stadium zekere overeenkomsten opvolgen van ontwikkeling op enige of alle van zijn lijnen; er kunnen ook soorten zijn, die androgyn, amfibie, tussenliggend zijn tussen het ene type en een ander: maar dit alles hoeft niet te betekenen, dat de types ontwikkelden van de een uit de ander in een evolutionaire reeks. Andere krachten dan afstammingsvariaties zijn aan het werk geweest in het naar voren brengen van de verschijning van nieuwe karakteristieken; er zijn fysieke krachten, zoals voedsel, lichtstralen en anderen, die we alleen beginnen te kennen, er zijn zeker anderen, die we nog niet kennen; er zijn onzichtbare levenskrachten aan het werk en duistere psychologische krachten. Want deze subtielere vermogens moeten zelfs toegelaten worden in de fysieke evolutionaire theorie om rekenschap te geven voor natuurlijke selectie; als de occulte of onderbewuste energie in sommige types beantwoordt aan de behoefte van de omgeving, in andere niet reagerend blijft en niet in staat om te overleven, is dit een duidelijk teken van een variërende levensenergie en psychologie, van een bewustzijn en een kracht, die anders zijn dan de fysieke, die aan het werk is om variatie te maken in de Natuur. Het probleem van de methode van werking is nog te vol van duistere en onbekende factoren voor enige huidige mogelijke structuur van theorie om definitief te zijn.

De mens is een type tussen vele types, die zo geconstrueerd zijn, een patroon tussen de veelvoud van patronen in de manifestatie in de Materie. Hij is de meest complexe, die gecreëerd is, de rijkste in inhoud van bewustzijn en de nieuwsgierige vernuftigheid van zijn bouwsel; hij is het hoofd van de aardse schepping, maar hij gaat er niet boven uit. Net zo als anderen heeft hij ook zijn eigen ingeboren wet, limieten, een speciaal soort bestaan, svabhāva, svadharma; binnen die limieten kan hij uitbreiden en ontwikkelen, maar hij kan niet buiten hen gaan. Wanneer er een perfectie is, die hij moet bereiken, moet het een perfectie zijn in zijn eigen soort, binnen zijn eigen wet van het wezen, --- het volle spel ervan, maar door observatie van zijn modus en maat, maar niet door transcendentie. Om boven zichzelf uit te gaan, om naar de supermens te groeien, om de natuur op te nemen en vermogens van een god zou een tegenstelling zijn van zijn zelfwet, onpraktisch en onmogelijk. Iedere vorm en manier van het wezen heeft zijn eigen toepasselijke manier van de heerlijkheid van het zijn; om door het denkvermogen de beheersing te zoeken en het gebruik en de genieting van de omgeving, waar hij toe in staat is, is juist het objectief van de mens, het mentale wezen: maar om verder te kijken, om achter een verborgen object aan te rennen of doel van bestaan, om te streven om aan de mentale statuur voorbij te gaan is een teleologisch element brengen in het bestaan, dat niet zichtbaar is in de kosmische structuur. Wanneer een supramentaal wezen moet gaan verschijnen in de aardse schepping, moet het een nieuwe en onafhankelijke manifestatie zijn; juist, zoals het Leven en het Denkvermogen zich in de Materie gemanifesteerd hebben, zo moet het Supramentale zich daar manifesteren en de geheime Bewuste-Energie moet de noodzakelijke patronen creëren voor deze nieuwe gradatie van zijn potenties. Maar er is geen teken van enige zodanige intentie in de werkingen van de Natuur.

Maar als er een superieure schepping bedoeld is, dan kan die nieuwe gradatie, dat nieuwe type of patroon zich zeker niet uit de mens ontwikkelen; want in dat geval zou er een of ander ras of soort of makelij van menselijke wezens zijn, die al het materiaal van de supermens in zich heeft, net zoals het bijzondere dierlijke wezen, dat ontwikkelde in de mensheid de essentiële elementen van de menselijke natuur potentieel of aanwezig in zich had: er is geen zodanig ras, soort of type, op zijn hoogst zijn er alleen gespiritualiseerde mentale wezens, die er naar zoeken om te ontsnappen uit de aardse schepping. Wanneer door enige occulte wet van de Natuur een zodanige menselijke ontwikkeling van het supramentale wezen bedoeld is, zou het alleen kunnen zijn door enkelen in de mensheid, die zichzelf onthechten van het ras om zo de eerste fundatie te worden voor dit nieuwe patroon van het wezen. Er is geen reden om te veronderstellen, dat het hele ras deze perfectie zou kunnen ontwikkelen; het kan geen mogelijkheid zijn, die gegeneraliseerd is in het menselijke schepsel.

Als de mens inderdaad geëvolueerd is in de Natuur uit het dier, zien we nu toch, dat geen ander dierlijk type enige tekenen laat zien van een evolutie voorbij zichzelf; wanneer er dan deze evolutionaire stress was in het dierlijke koninkrijk, dan moet het teruggezonken zijn in de stilte zo gauw het object vervuld was door de verschijning van de mens: zo is het ook waarschijnlijk, dat, wanneer er enige zodanige stress is voor een nieuwe stap in de evolutie, voor zelf voorbijgaan, het verblijft in stilte zo gauw als het object vervuld is door de verschijning van het supramentale wezen. Maar er is in werkelijkheid geen zodanige stress: het idee van menselijke voortgang is zeer waarschijnlijk een illusie, want er is geen teken, dat de mens, eenmaal tevoorschijn gekomen uit het dierlijke stadium, radicaal vooruitgegaan is gedurende zijn rasgeschiedenis; op zijn hoogst is hij vooruitgegaan in kennis van de fysieke wereld, in de Wetenschap, in omgang met zijn omgeving, in zijn zuiver uitwendig en utilitaristisch gebruik van de geheime wetten van de Natuur. Maar anders is hij, wat hij altijd was in de vroege aanvang van de beschaving: hij gaat door met de manifestatie van dezelfde capaciteiten, dezelfde kwaliteiten en gebreken, dezelfde inspanningen, blunders, prestaties, frustraties. Als er vooruitgang is geweest, is het in een cirkel, op zijn hoogst misschien een verwijdende cirkel. De hedendaagse mens is niet wijzer dan de oude zieners en wijzen en denkers, niet spiritueler dan de grote zoekers van weleer, de eerste machtige mystici, niet superieur in de kunst of de ambachten dan de oude artiesten en handwerklieden; de oude rassen, die verdwenen zijn, lieten een net zo potente, intrinsieke oorspronkelijkheid, uitvinding, capaciteit van omgaan met het leven zien, en, wanneer de moderne mens in dit respect iets verder gegaan is, niet door enige essentiële voortgang, maar in graad, omvang, overvloedigheid, is het, omdat hij de prestaties van zijn voorlopers overgeërfd heeft. Niets rechtvaardigt het idee, dat hij ooit zijn eigen weg zal uithouwen uit de half-kennis, half-onwetendheid, die het stempel is van zijn soort, of, zelfs als hij een hogere kennis ontwikkelt, dat hij kan breken uit de uiterste grens van de mentale cirkel.

Het is aanlokkelijk en niet onlogisch om de wedergeboorte te beschouwen als het potentiële middel van een spirituele evolutie, de factor, die het mogelijk maakt, maar het is nog niet zeker, dat, wanneer we toegeven, dat wedergeboorte een feit is, dit haar betekenis is. Alle oude theorieën over reïncarnatie veronderstelden, dat het een constante transmigratie is van de ziel van dier naar mens, maar ook van menselijke naar dierlijke lichamen: het Indiase idee voegde de verklaring van Karma toe, van een terugkeer voor het goede of kwade gedaan, van een resultaat van voorbije wil en inspanning; maar er was geen suggestie van een progressieve evolutie van type naar hoger type, nog minder van geboorte in een soort wezen, dat nog nooit bestaan had, maar nog geëvolueerd moet worden in de toekomst. Wanneer er evolutie is, dan is de mens het laatste stadium, omdat er door hem de weigering kan zijn van het aardse en belichaamde leven en een ontsnapping in een of andere hemel of Nirvana. Dat was het einde, dat voorgesteld is door de oude theorieën en, omdat dit fundamenteel en onveranderbaar een wereld van Onwetendheid is, --- zelfs als al het kosmische bestaan niet in haar natuur een toestand van Onwetendheid is, --- is die ontsnapping waarschijnlijk het ware einde van de cyclus.

Dit is een lijn van redenering, die een aanzienlijke bewijskracht en belangrijkheid heeft, en het was noodzakelijk om het te verklaren, zelfs als het te kort is voor zijn belangrijkheid, om het tegemoet te treden. Want, ofschoon sommige van zijn proposities geldig zijn, is zijn visie van dingen niet volledig en zijn bewijskracht is niet afdoende. En eerst kunnen we zonder veel moeite afkomen van de tegenwerping tegen het teleologische element, dat het idee van een vooraf bepaalde evolutie van onbewustzijn naar superbewustzijn, de ontwikkeling van een rijzende orde van wezens met een culminerende transitie van het leven van de Onwetendheid naar een leven in de Kennis, brengt in de structuur van het aardse bestaan. De tegenwerping tegen een teleologische kosmos kan gebaseerd worden op twee zeer verschillende gronden, --- een wetenschappelijke redenering, die voortgaat op de aanname, dat alles het werk is van een onbewuste Energie, die automatisch handelt door mechanisch processen en geen element van doeleinde in zich kan hebben, en een metafysische redenering, die voortgaat op de perceptie, dat het Oneindige en Universele alles al in zich hebben, dat het niet iets kan hebben, dat niet volbracht is om te volbrengen, iets om aan zichzelf toe te voegen, om uit te werken, om te realiseren, en er daarom geen element in kan zijn van voortgang, geen oorspronkelijk of verschijnend doeleinde.

De wetenschappelijke of materialistische tegenwerping kan zijn geldigheid niet behouden, als er een geheim Bewustzijn is in of achter de klaarblijkelijk onbewuste Energie in de Materie. Zelf in het Onbewuste lijkt er tenminste een aandrang te zijn van inherente noodzaak, die de evolutie van vormen produceert en in de vormen een ontwikkelend Bewustzijn, en er zou goed aan vastgehouden kunnen worden, dat deze aandrang de evolutionaire wil is van een geheim Bewust Wezen en zijn push van een progressieve manifestatie het bewijs van een ingeboren intentie in de evolutie. Dit is een teleologisch element en het is niet irrationeel om het toe te geven: want het bewuste of zelfs het onbewuste streven rijst op vanuit een waarheid van het bewuste wezen, die dynamisch geworden is en neergezet om zichzelf te vervullen in een automatisch proces van de materiële Natuur; de teleologie, het element van doeleinde in de knoop is de vertaling van de zelfwerkende Waarheid van het Wezen in de termen van een zelfeffectief Wil- Vermogen van dat Wezen, en, wanneer bewustzijn er is, dan moet er ook een zodanig Wil-Vermogen zijn en is de vertaling normaal en onvermijdelijk. De Waarheid van het Wezen, die zich onvermijdelijk vervult, zou het fundamentele feit zijn van de evolutie, maar Wil en zijn doel moet er zijn als deel van de instrumentatie, als een element in het werkende principe.

De metafysische tegenwerping is serieuzer; want het lijkt zelfevident, dat het Absolute geen doeleinde kan hebben in de manifestatie, behalve de heerlijkheid van de manifestatie zelf: een evolutionaire beweging in de Materie als deel van de manifestatie moet vallen binnen deze universele verklaring; zij kan er alleen zijn voor de heerlijkheid van de ontvouwende, de progressieve uitvoering, de objectloze seriële zelfopenbaring. Een universele totaliteit zou ook beschouwd kunnen worden als iets volledigs in zichzelf; als een totaliteit heeft zij niets te verkrijgen of toe te voegen aan haar volheid van het wezen. Maar hier is de materiële wereld geen integrale totaliteit, zij is deel van een geheel, een graad in een gradatie; zij zou daarom in zich niet alleen de aanwezigheid van onontwikkelde materiële principes toelaten of vermogens, die behoren bij het geheel, die verwikkeld zijn binnen haar Materie, maar ook een neerdaling er in van dezelfde vermogens van de hogere gradaties van het systeem om hier hun verwante bewegingen te bevrijden uit de striktheid van een materiële beperking. Een manifestatie van de grotere vermogens van het Bestaan zou, totdat het hele wezen manifest is in de materiële wereld in termen van de hogere, een spirituele creatie, beschouwd kunnen worden als een teleologie van de evolutie. Deze teleologie brengt geen enkele factor binnen, die niet behoort bij de totaliteit; zij stelt alleen de realisatie voor van de totaliteit in het deel. Er kan geen tegenwerping zijn tegen de toelating van een teleologische factor in een deelbeweging van de universele totaliteit, wanneer het doeleinde, --- geen doeleinde in het menselijke besef, maar de drang naar een intrinsieke Waarheid noodzaak, bewust in de wil van de inwonende Geest, --- de perfecte manifestatie daar is van alle mogelijkheden, die inherent zijn in de totale beweging. Alles bestaat hier zonder twijfel voor de heerlijkheid van het bestaan, alles is een spel of Lila; maar een spel draagt in zich ook een object om tot stand gebracht te worden en zonder die vervulling van dat object geen volledigheid van betekenis zou hebben. Een drama zonder ontknoping zou een artistieke mogelijkheid kunnen zijn --- die alleen bestaat voor het plezier van kijken naar de karakters en het plezier in opgestelde problemen zonder een oplossing of met een voor altijd uitgestelde dubieuze balans van oplossing; het drama van de aarde evolutie zou denkbaar van dat karakter kunnen zijn, maar een bedoelde of inherente vooraf bepaalde ontknoping is ook en meer overtuigend mogelijk. Ananda is het geheime principe van het hele wezen en de ondersteuning van alle activiteit van het wezen; maar Ananda sluit een heerlijkheid niet uit in de uitwerking van een Waarheid, die inherent is in het wezen, immanent in de Kracht of Wil van het wezen, opgehouden in het verborgen zelfgewaarzijn van haar Bewustzijn-Kracht, die het dynamische en uitvoerende middel is van al haar activiteiten en de kenner van hun betekenis.

Een theorie van spirituele evolutie is niet identiek aan een wetenschappelijke theorie van vormevolutie en fysieke levensevolutie; hij moet rusten op zijn eigen inherente rechtvaardiging: hij zou de wetenschappelijke rekenschap kunnen accepteren van de fysieke evolutie als een ondersteuning of een element, maar de ondersteuning is niet onmisbaar. De wetenschappelijke theorie is alleen betrokken bij de buitenwaartse en zichtbare machinerie en proces, met het detail van de uitvoering van de Natuur, met de fysieke ontwikkeling van dingen in de Materie en de wet van ontwikkeling van het Leven en het Denkvermogen in de Materie; haar rekenschap van het proces zou aanzienlijk veranderd moeten worden of zou men misschien helemaal moeten laten vallen in het licht van een nieuwe ontdekking, maar dat zal het zelfevidente feit niet beïnvloeden van een spirituele evolutie, een evolutie van Bewustzijn, een vooruitgang van de manifestatie van de ziel in het materiële bestaan. In zijn buitenwaartse aspecten is dit, wat de theorie van de evolutie gaat worden, --- er is in de schaal van het aardse bestaan een ontwikkeling van vormen, van lichamen, een progressief complexe en competente organisatie van Materie, van Leven in de materie, van Bewustzijn in de levende Materie; hoe beter in deze schaal de vorm georganiseerd is, hoe meer zij in staat is om een beter georganiseerd, een meer complex en capabel, een meer ontwikkeld of geëvolueerd Leven en Bewustzijn te huisvesten. Wanneer de evolutionaire hypothese eenmaal naar voren is gebracht en de feiten die haar ondersteunen gerangschikt, dan wordt dit aspect van het aardse bestaan zo opvallend, dat zij onbetwistbaar verschijnt. De precieze machinerie, waardoor dit gedaan wordt of de exacte genealogie of chronologische opvolging van types van het wezen is een secundaire, ofschoon in zichzelf een interessante en belangrijke vraag; de ontwikkeling van een vorm van leven uit een voorgaande minder ontwikkelde vorm, natuurlijke selectie, de strijd van het leven, de overleving van de verkregen karakteristieken zou wel of niet geaccepteerd kunnen worden, maar het feit van een opeenvolgende schepping met een ontwikkelend plan er in is de ene conclusie, die van primaire consequentie is. Een andere zelfevidente conclusie is, dat er een gegradueerde noodzakelijke opvolging is in de evolutie, eerst de evolutie van de Materie, vervolgens de evolutie van Leven in de Materie, dan de evolutie van het Denkvermogen in de levende Materie, en in dit laatste stadium een dierlijke evolutie, gevolgd door een menselijke evolutie. De eerste drie termen van de opvolging zijn te evident om betwistbaar te zijn. Er kan gedebatteerd worden, of er een opvolging was van de mens naar het dier of een simultane initiële ontwikkeling, de mens, die het dier voorbij streefde in de Denkvermogen evolutie; een theorie is zelfs naar voren gebracht, dat de mens niet de laatste was, maar de eerste en oudste van de dierlijke soorten. Deze prioriteit van de mens is een oeroude conceptie, maar zij was niet universeel; zij is geboren uit het besef van de heldere suprematie van de mens tussen aardse schepselen, terwijl de waardigheid van deze suprematie een prioriteit van geboorte lijkt te eisen: maar in het evolutionaire feit is de superieure niet voorafgaan, maar later komend in verschijning, de minder ontwikkelde gaat vooraf aan de meer ontwikkelde en bereidt hem voor.

In feite is het idee van de prioriteit van de lagere vormen van het Leven niet helemaal afwezig in het oeroude denken. Apart van mythische rekenschap van schepping vinden we al in het oude en middeleeuwse denken in India uitspraken, die de prioriteit van het dier bevoorrechten boven de mens in de tijdopvolging in een besef, dat akkoord gaat met de moderne evolutionaire conceptie. Een Upanishad verklaart, dat het Zelf of de Geest, nadat hij besliste over de levensformatie, eerst de dierlijke soorten vormde, zoals de koe en het paard, maar de goden, -- die in het denken van de Upanishads vermogens van Bewustzijn zijn en vermogens van de Natuur, --- vonden, dat zij onvoldoende voertuigen waren, en de Geest schiep uiteindelijk de vorm van de mens, waarvan de goden zagen, dat zij uitstekend gemaakt was en voldoende en zij gingen er binnen voor hun kosmische functies. Dit is een heldere parabel van de schepping van meer en meer ontwikkelde vormen, tot er een was gevonden, die capabel was om een ontwikkeld bewustzijn te huisvesten. In de Puranas wordt verklaard, dat de tamasische dierlijke schepping de eerste was in de tijd. Tamas is het Indiase woord voor het principe van inertie van het bewustzijn en kracht: een bewustzijn, dat saai en traag en incompetent is in haar spel, wordt tamasisch genoemd; een kracht, een Levensenergie, die indolent en beperkt is in zijn capaciteit, gebonden aan een nauw gebied van instinctieve impulsen, die niet ontwikkelt, die niet verder zoekt, die niet aangezet wordt tot een grotere kinetische actie of een meer lumineuze bewuste actie, zou toegekend worden aan dezelfde categorie. Het dier, waarin deze minder ontwikkelde kracht aanwezig is, gaat vooraf in de schepping; het meer ontwikkelde menselijke bewustzijn, waarin een grotere kracht van kinetische Denkenergie en licht van perceptie aanwezig is, is een latere schepping. De Tantra spreekt van een ziel, die uit zijn status gevallen is, terwijl hij door vele honderd duizenden geboortes gaat in plantaardige of dierlijke vormen, voordat hij het menselijke niveau kan bereiken en klaar kan zijn voor de verlossing. Hier wordt weer de conceptie geïmpliceerd, van plantaardige en dierlijke levensvormen als de lagere treden van een ladder, de mensheid als de laatste of culminerende ontwikkeling van het bewuste wezen, de vorm, die de ziel moet bewonen om in staat te zijn tot een spiritueel motief en een spirituele kwestie uit de geestesgesteldheid, leven en lichamelijkheid. Dit is inderdaad de normale conceptie, en het beveelt zichzelf zo sterk aan, zowel aan de rede als aan de intuïtie, dat het haast geen debat nodig heeft, --- de conclusie is haast onontkoombaar.

Tegen deze achtergrond van een ontwikkelend evolutionair proces moeten we naar de mens kijken, zijn oorsprong en eerste verschijning, zijn status in de manifestatie. Er zijn hier twee mogelijkheden; ofwel er was een plotselinge verschijning van een menselijk lichaam en bewustzijn in de aarde natuur, een abrupte schepping of een onafhankelijke automatische manifestatie van de redenerende geestesgesteldheid in de materiële wereld, die tussenbeide kwam op een voorgaande overeenkomstige manifestatie van onderbewuste levensvormen en van levende bewuste lichamen in de Materie, of anders was er een evolutie van de mensheid uit het dierlijke wezen, langzaam misschien in haar voorbereiding en haar stadia van ontwikkeling, maar met sterke sprongen van verandering op de beslissende punten van de overgang. De latere theorie biedt geen moeilijkheid: want het is zeker, dat veranderingen van karakteristieken in het type, ofschoon niet van het fundamentele type zelf, naar voren gebracht kunnen worden in de soort of klasse, --- dit is inderdaad al door de mens zelf gedaan en zijn mogelijkheden worden opvallend uitgewerkt op een kleine schaal door de experimentele Wetenschap, --- en het kan redelijk worden aangenomen, dat de geheime bewuste Energie in de Natuur grootschalige werking kan effectueren van het soort en aanzienlijke en beslissende ontwikkelingen kan voortbrengen door middel van zijn eigen creatieve conventies. De noodzakelijke conditie voor de verandering van het normale dierlijke naar het menselijke karakter van bestaan zou een ontwikkeling zijn van de fysieke organisatie, die een snelle progressie zou bekwamen, een omkering of omslag van het bewustzijn, een reiken naar een nieuwe hoogte en neerkijken vandaar naar de lagere stadia, een verhoging en verwijding van de capaciteit, die het wezen in staat zouden stellen om de oude dierlijke faculteiten op te nemen met een grotere en meer plastische, een menselijke intelligentie en om tegelijkertijd of later grotere en subtielere vermogens te ontwikkelen, die passen bij het nieuwe type wezen, vermogens van de rede, reflectie, complexe observatie, georganiseerde uitvinding, denken en ontdekking. Wanneer er een verschijnende Bewustzijn-Kracht is, dan zou er geen moeilijkheid zijn in de transitie, het instrument zou geleverd worden, behalve de moeilijkheid van de obstructie en de weerstand van het materiële Onbewustzijn. Het dier heeft al enige van de corresponderende kwaliteiten op een beperkte schaal, alleen voor actie, in een rudimentaire ruwe en simpele organisatie, met een zeer inferieure omvang en plasticiteit, een nauwere en meer casuele eis van de faculteit; maar speciaal de werking van deze faculteiten is meer mechanisch, minder opzettelijk, gemarkeerd met het karakter van een automatisme van Natuur Energie, die een werking drijft van primitief bewustzijn en niet, zoals in de mens, van een bewuste Energie, die zijn eigen werkingen observeert en tot op grote hoogte dirigeert en bestuurt en opzettelijk zijn eigen werkingen verandert of modificeert. Andere dierlijke gewoonten van bewustzijn zijn niet fundamenteel verschillend van die van de mens; alles wat hij moest doen, was hen ontwikkelen en vergroten op een hoger mentaal niveau en waar dan ook mogelijk, hen mentaler te maken, te verfijnen, subtieler te maken, --- in het kort, hen de verlichting te brengen van zijn nieuwe begrip en intellectuele capaciteit en een vermogen van beredeneerde controle, die onthouden was aan het dier. Deze verandering of ommekeer zou, eenmaal geëffectueerd, het vermogen van het menselijke denkvermogen, om op zichzelf en dingen te werken, te creëren, te weten, te speculeren, zich ontwikkelen in de loop van zijn evolutie, zelfs als, zoals denkbaar is, zij in het begin klein in omvang waren, dichter bij het dier, nog vergelijkenderwijs eenvoudig en ruw in hun actie. Een zodanige ommekeer is gemaakt in iedere radicale transitie van de Natuur: Levenskracht, die tevoorschijn komt, keert zich naar de Materie, legt een vitale inhoud op aan de werkingen van de materiële Energie, terwijl hij ook zijn eigen nieuwe bewegingen en werkingen ontwikkelt; het Levensmentale verschijnt in levenskracht en Materie en legt zijn inhoud van bewustzijn op aan hun werkingen, terwijl hij ook zijn eigen actie ontwikkelt en faculteiten; een nieuwe grotere verschijning en ommekeer, de verschijning van de mensheid, is in lijn met de precedenten van de Natuur; het zou een nieuwe toepassing zijn van het algemene principe.

Deze theorie is daarom gemakkelijk te accepteren: haar werking is begrijpelijk. Maar de andere hypothese presenteert aanzienlijke moeilijkheden. Aan de ene kant van het bewustzijn kan van de nieuwe manifestatie, de mens, rekenschap gegeven worden door een naar boven stromen van besloten Bewustzijn uit de involutie in de universele Natuur. Maar in dat geval moet zij al een of andere materiële vorm gehad hebben, die bestaand was als voertuig van verschijning, terwijl het voertuig zelf aangepast werd door de kracht van de verschijning zelf aan de behoeftes van een nieuwe innerlijke schepping; of anders kan een snelle divergentie van voorgaande fysieke types of patronen een nieuw wezen tot bestaan gebracht hebben. Maar welke hypothese ook geaccepteerd wordt, dit betekent een evolutionair principe, --- er is alleen een verschil in de methode en machinerie van de divergentie of de transitie. Of er kan, aan de andere kant, geen naar boven stroming geweest zijn, maar een neerdaling van geestesgesteldheid van een Mentaal niveau boven ons, misschien de neerdaling van een ziel of mentaal wezen in de aardse Natuur. De moeilijkheid zou dan de verschijning zijn van het menselijk lichaam, een te complex en moeilijk orgaan om plotseling gecreëerd of gemanifesteerd te zijn; want een zodanige wonderbaarlijke snelheid van proces, dat nogal mogelijk is op een suprafysiek vlak van het wezen, lijkt niet te passen tussen de normale mogelijkheden of potenties van de materiële Energie. Het zou daar alleen kunnen gebeuren door een interventie van een suprafysieke kracht of wet van de Natuur of door een schepper Denkvermogen, dat met vol vermogen handelt en direct op de Materie. Een actie van een suprafysieke Kracht en een schepper zouden toegeven kunnen worden in iedere nieuwe verschijning in de Materie; iedere zodanige verschijning is in de grond een wonder, in werking gesteld door een geheim Bewustzijn, ondersteund door een gesluierde Mentale Energie of Levensenergie: maar de actie wordt nergens gezien als direct, open, zelfvoldoende; hij wordt altijd bovenop een al gerealiseerde fysieke basis geplaatst en handelt door een extensie van een of ander gevestigd proces van de Natuur. Het is meer denkbaar, dat er een opening was van een of ander bestaand lichaam voor een suprafysieke instroming, zodat zij getransformeerd werd in een nieuw lichaam; maar van geen zodanige gebeurtenis kan lichtvaardig aangenomen worden, dat zij heeft plaats gevonden in de voorbije geschiedenis van de materiële Natuur: om te gebeuren lijkt zij ofwel de bewuste interventie nodig te hebben van een onzichtbaar mentaal wezen om het lichaam te vormen, dat hij wilde gaan bewonen of anders een voorgaande ontwikkeling van een mentaal wezen in de Materie zelf, die al in staat zou zijn om een suprafysiek vermogen te ontvangen en hem op te leggen aan de rigide en nauwe formules van zijn fysieke bestaan. Anders moeten we veronderstellen, dat er een pre-existent lichaam was, dat al zoveel ontwikkeld was, dat zij geschikt was voor de ontvangst van een uitgebreide mentale instroming of capabel voor een plooibaar antwoord op de neerdaling er in van een mentaal wezen. Maar dit zou een voorgaande evolutie veronderstellen van het denkvermogen in het lichaam tot het punt, dat een zodanige ontvankelijkheid mogelijk zou zijn. Het is nogal denkbaar, dat een zodanige evolutie van beneden en een zodanige neerdaling van boven samenwerkten in de verschijning van de mensheid in de aardenatuur. De geheime psychische entiteit, die er al was in het dier, zou zelf het mentale wezen naar beneden hebben kunnen roepen, de Mentale Purusha, in de werkelijkheid van de levende Materie om de vitaal- mentale energie op te nemen, die al aan het werk was en hem op te tillen in een hogere geestesgesteldheid. Maar dit zou nog een proces van evolutie zijn, het hogere vlak, dat alleen tussenbeide komt om de verschijning en vergroting te assisteren van zijn eigen principe in de aardse Natuur.

Vervolgens zou kunnen worden toegegeven, dat ieder type of patroon van bewustzijn en wezen in het lichaam, eenmaal gevestigd, trouw moet zijn aan de wet van het wezen van dat type, aan zijn eigen ontwerp en regel van de natuur. Maar het kan ook zeer goed zijn, dat een deel van de wet van het menselijke type zijn impuls is naar zelfvoorbijgang, dat voor het middel voor een bewuste transitie gezorgd is tussen de spirituele vermogens van de mens; het bezit van een zodanige capaciteit zou een deel kunnen zijn van het plan, waarop de creatieve Energie hem gebouwd heeft. Er kan toegeven worden, dat wat de mens tot nu toe principieel gedaan heeft, is te handelen binnen de cirkel van zijn natuur, op een spiraal van natuurlijke beweging, soms neerdalend, soms opstijgend, --- er is geen rechte lijn geweest van voortgang geweest, geen onweerlegbare, fundamentele of radicale voorbijgang van zijn voorbije natuur: wat hij gedaan heeft, is om zijn capaciteiten te scherpen, subtiel te maken, er meer en meer complex en plastisch gebruik van te maken. Er kan niet waarlijk gezegd worden, dat er geen zodanig ding geweest is als menselijke vooruitgang sinds de verschijning van de mens of zelfs in zijn recente vast te stellen geschiedenis; want hoe groot de ouden, hoe allerhoogst sommige van hun prestaties en creaties, hoe indrukwekkend hun vermogens van spiritualiteit, van intellect en karakter, er is in latere ontwikkelingen een toenemende subtiliteit, complexiteit, veelvoudige ontwikkeling van kennis en mogelijkheid in de prestaties van de mens, in zijn politiek, maatschappij, leven, wetenschap, metafysica, alle soorten kennis, kunst, literatuur geweest; zelfs in zijn spirituele inspanning, minder verrassend verheven en minder massief in vermogen van spiritualiteit dan die van de ouden, is er deze toenemende subtiliteit, plasticiteit, peiling van de diepten, uitbreiding van het zoeken geweest. Er zijn neervallen geweest van een hoger type cultuur, een scherpe tijdelijke neerdaling in een zekere verduistering, ophouden van de spirituele drang, onderdompelingen in een barbaars, natuurlijk materialisme; maar dit zijn tijdelijke fenomenen, op zijn slechts een neerwaartse curve van de spiraal van voortgang. Deze voortgang heeft inderdaad het ras niet voorbij zich gedragen, naar een zelfvoorbijgang, een transformatie van het mentale wezen. Maar dat hoefde niet verwacht te worden; want de actie van de evolutionaire Natuur in een type van het wezen en bewustzijn is om eerst het type te ontwikkelen naar zijn allerhoogste capaciteit door juist een zodanige subtiel maken en toenemende complexiteit, totdat hij klaar is voor haar barsten van de schaal, de gerijpte beslissende verschijning, ommekeer, omkering van het bewustzijn naar zichzelf, die een nieuw stadium samenstellen in de evolutie. Wanneer er verondersteld wordt, dat haar volgende stap het spirituele en supramentale wezen is, dan kan de stress van de spiritualiteit in het ras genomen worden als een teken, dat dat de intentie van de Natuur is, het teken ook van de capaciteit van de mens om in zichzelf de transitie te laten werken of haar te helpen. Wanneer de verschijning in het dierlijke wezen van een type, in overeenstemming in sommige opzichten met de apensoort, maar al van het begin begiftigd met de elementen van de mensheid, de methode was van de menselijke evolutie, dan zou de verschijning in het menselijke wezen van een spiritueel type, dat overeenkomst vertoont met de mentaal-dierlijke mensheid, maar al een stempel heeft van de spirituele aspiratie er op, de voor de hand liggende methode zijn van de Natuur voor de evolutionaire productie van het spirituele en supramentale wezen.

Er wordt pertinent gesuggereerd, dat wanneer een zodanige evolutionaire culminatie bedoeld is en de mens haar medium moet zijn, het alleen een klein aantal speciaal ontwikkelde menselijke wezens zal zijn, die het nieuwe type zullen vormen en bewegen naar het nieuwe leven; wanneer dat eenmaal gedaan is, dan zal de rest van de mensheid terugzinken van een spirituele aspiratie, die niet langer nodig is voor het doeleinde van de Natuur en stil blijven in haar normale status. Er kan op gelijke wijze geredeneerd worden, dat de menselijke gradatie behouden moet worden, wanneer er werkelijk een opstijging is van de ziel door reïncarnatie door de evolutionaire graden naar het spirituele hoogtepunt; want anders zal de meest noodzakelijke van alle tussenliggende stappen afwezig zijn. Er moet onmiddellijk toegegeven worden, dat er niet de minste waarschijnlijkheid of mogelijkheid is van het hele menselijke ras om te rijzen in een blok naar het supramentale niveau; wat gesuggereerd wordt, is niets, dat zo revolutionair en verbazend is, maar alleen de capaciteit in de menselijke geestesgesteldheid, wanneer hij een zeker niveau bereikt heeft of een zeker punt van stress van de evolutionaire impuls, om druk uit te oefenen naar een hoger vlak van bewustzijn en haar belichaming in het wezen. Het wezen zal door deze belichaming noodzakelijkerwijze een verandering ondergaan van de normale constitutie van zijn natuur, zeker een verandering van zijn mentale en emotionele en zintuiglijke constitutie en ook tot op grote hoogte van het lichaamsbewustzijn en de fysieke conditionering van ons leven en energieën; maar de verandering van het bewustzijn zal de hoofdfactor zijn, de initiële beweging, de fysieke modificatie zal een ondergeschikte factor zijn, een consequentie. Deze transmutatie van het bewustzijn zal altijd mogelijk zijn voor het menselijke wezen, wanneer de vlam van de ziel, de psychische ontsteking, potent worden in het hart en het denkvermogen en de natuur klaar is. De spirituele aspiratie is ingeboren in de mens; want hij is, anders dan het dier, gewaar van onvolmaaktheid en beperking en voelt, dat er iets verkregen kan worden, voorbij wat hij nu is: deze drang naar zelfvoorbijgang zal waarschijnlijk nooit uitsterven in het ras. De menselijke mentale status zal er altijd zijn, maar zal er niet alleen zijn als een graad in de schaal van de wedergeboorte, maar als een open stap naar de spirituele en supramentale status.

Er moet geobserveerd worden, dat de verschijning van het menselijke denkvermogen en lichaam op de aarde een cruciale stap markeert, een beslissende verandering in de loop en het proces van de evolutie; het is niet hoofdzakelijk een continuering van de oude lijnen. Tot deze komst van een ontwikkeld denkend denkvermogen in de Materie, werd de evolutie geëffectueerd, niet door de zelfgeware aspiratie, intentie, wil of zoeken van het levende wezen, maar onderbewust of subliminaal door de automatische werking van de Natuur. Dit was zo, omdat de evolutie begon vanuit het Onbewuste en het geheime Bewustzijn was nog niet voldoende uit tevoorschijn gekomen om te werken door de zelfgeware participerende individuele wil van haar levende schepsel. Maar in de mens is de noodzakelijke verandering gemaakt, --- het wezen is ontwaakt en gewaar geworden van zichzelf; er is in zijn Denkvermogen een wil manifest gemaakt om te ontwikkelen, om te groeien in kennis, om het innerlijke bestaan te verdiepen en het uiterlijke bestaan te verwijden, om de capaciteiten van de natuur te vergroten. De mens heeft gezien, dat er een hogere status van bewustzijn kan zijn dan zijn eigen; de evolutionaire aandrang is er in zijn delen van het denkvermogen en leven, de aspiratie om zichzelf voorbij te gaan is geleverd en geleed in hem: hij is bewust geworden van een ziel, heeft het Zelf en de Geest ontdekt. In hem is dan de vervanging van de onderbewuste evolutie door een bewuste evolutie denkbaar en praktisch geworden en er kan goed geconcludeerd worden, dat de aspiratie, de aandrang, de hardnekkige inspanning in hem een zeker teken is van de wil van de Natuur voor een hogere manier van vervulling, de verschijning van een grotere status.

In de voorgaande stadia van de evolutie moesten de eerste zorg en inspanning van de Natuur gericht worden op een verandering in de fysieke organisatie, want alleen zo zou er een verandering kunnen zijn van het bewustzijn; dit was een noodzaak, die opgelegd werd door de ontoereikendheid van de kracht van bewustzijn, die al in de formatie was, om een verandering in het lichaam te bewerkstelligen. Maar in de mens is een ommekeer mogelijk, inderdaad onvermijdelijk; want door zijn bewustzijn, door haar transmutatie en niet langer door een nieuw lichamelijk organisme als een eerste instrumentatie kan en moet de evolutie geëffectueerd worden. In de innerlijke werkelijkheid van dingen was een verandering van bewustzijn altijd het hoofdfeit, de evolutie heeft altijd een spirituele betekenis gehad en de fysieke verandering was alleen instrumenteel; maar deze relatie was besloten door de eerste abnormale balans van twee factoren, het lichaam van de uitwendige Onbewuste, dat zwaarder woog dan het spirituele element, het bewuste wezen, en het in belangrijkheid verduisterde. Maar als de balans eenmaal rechtgezet is, moet niet langer de verandering van het lichaam voorafgaan aan de verandering van het bewustzijn; het bewustzijn zal zelf door haar mutatie welke mutatie ook noodzakelijk maken en in werking stellen, die nodig is voor het lichaam. Er moet opgemerkt worden, dat het menselijke denkvermogen al een capaciteit heeft laten zien om de Natuur te helpen in de evolutie van nieuwe types planten en dieren; hij heeft nieuwe vormen gecreëerd van zijn omgeving, aanzienlijke veranderingen ontwikkeld door kennis en discipline in zijn eigen geestesgesteldheid. Het is geen onmogelijkheid, dat de mens de Natuur ook bewust zou helpen in zijn eigen spirituele en fysieke evolutie en transformatie. De aandrang er naar is er al en gedeeltelijk effectief, ofschoon nog onvolledig begrepen en geaccepteerd door de oppervlakte geestesgesteldheid; maar op een dag zal hij kunnen begrijpen, dieper in zichzelf gaan en het middel ontdekken, de geheime energie, de bedoelde werking van de Bewustzijn-Kracht van binnen, die de verborgen werkelijkheid is van wat we Natuur noemen.

Dit zijn allemaal conclusies, die zelfs bereikt kunnen worden uit de observatie van de buitenwaartse fenomenen van de voortgang van de Natuur, haar oppervlakte evolutie van het wezen en van het bewustzijn in de fysieke geboorte en het lichaam. Maar er is de andere, de onzichtbare factor; er is wedergeboorte, de voortgang van de ziel door opstijging van graad naar graad van het evoluerende bestaan, en in de graden naar hogere en hogere types lichamelijke en mentale instrumentatie. In deze voortgang is de psychische entiteit nog gesluierd, zelfs in de mens, het bewuste mentale wezen, door zijn instrumenten, door het denkvermogen en het leven en lichaam; hij is niet in staat om volledig te manifesteren, teruggehouden om naar voren te komen, waar hij zich kan onderscheiden als de meester van zijn natuur, verplicht om zich te onderwerpen aan een zekere determinatie door de instrumenten, een dominantie van Purusha door Prakriti. Maar in de mens is het psychische deel van zijn persoonlijkheid in staat om zich te ontwikkelen met een veel grotere snelheid dan in de inferieure schepping, en er kan een tijd aankomen, wanneer de zielentiteit dicht bij het punt is, waarop hij tevoorschijn zal komen van achter de sluier in de openheid en de meester worden van zijn instrumentatie in de Natuur. Maar dit zal betekenen, dat de geheime inwonende geest, de Demon, de Godheid van binnen op het punt staat om te verschijnen; en wanneer hij verschijnt, kan er nauwelijks getwijfeld worden, dat zijn vraag, zoals het inderdaad al in het Denkvermogen is, wanneer hij de innerlijke psychische invloed ondergaat, een goddelijker, een spiritueler bestaan zal zijn. In de natuur van het aardeleven, waar het denkvermogen een instrument is van de Onwetendheid, kan dit alleen geëffectueerd worden door een verandering van bewustzijn, een transitie van een fundatie in Onwetendheid naar een fundatie in Kennis, van het mentale naar een supramentaal bewustzijn, een supramentale instrumentatie van de Natuur.

Er is geen beslissende geldigheid in de redenering, dat, omdat dit een wereld is van Onwetendheid, een zodanige transformatie alleen verkregen kan worden door een overgang naar de voorbije hemel of helemaal niet verkregen kan worden en de eis van de psychische entiteit is zelf onwetend en vervangen moet worden door een samensmelting van de ziel in het Absolute. Deze conclusie zou alleen enkel geldig kunnen zijn, wanneer Onwetendheid de hele betekenis, substantie en vermogen was van de wereldmanifestatie of wanneer geen element was in de Wereldnatuur zelf, waardoor er een overstijgen zou kunnen zijn van de onwetende geestesgesteldheid, die nog steeds onze huidige status van het wezen belast. Maar de Onwetendheid is alleen een deel van deze Wereldnatuur; het is niet het geheel ervan, niet het oorspronkelijke vermogen of de schepper: zij is in haar hogere oorsprong een zelfbeperkende Kennis en zelfs in haar lagere oorsprong, haar verschijning uit het louter materiële Onbewuste, is zij een onderdrukt Bewustzijn, dat werkt om zichzelf te vinden, zichzelf te ontdekken, om de Kennis te manifesteren, dat haar ware karakter is, als de fundatie van het bestaan. In het universele Denkvermogen zelf zijn er gebieden boven onze geestesgesteldheid, die instrumenten zijn van de kosmische waarheidcognitie, en in deze kan het mentale wezen zeker oprijzen; want hij rijst al naar hen op in supernormale condities of ontvangt van hen zonder hen al te kennen of te bezitten, intuïties, spirituele aanduidingen, grote instromingen van verlichting of spirituele capaciteit. Al deze gebieden zijn bewust van wat er voorbij hen is, en de hoogste van hen is direct open voor het Supramentale, gewaar van het Waarheidsbewustzijn, dat er voorbijgaat. Bovendien zijn, in het evoluerende wezen zelf, deze grote vermogens van bewustzijn hier, terwijl zij de Denkvermogenwaarheid ondersteunen, haar actie funderen, die hen afschermt; dit Supramentale en deze Waarheidsvermogens houden de Natuur op door hun geheime aanwezigheid: zelfs de waarheid van het Denkvermogen is hun resultaat, een verminderde werking, een representatie in partiele beelden. Het is daarom niet alleen natuurlijk, maar lijkt onvermijdelijk, dat deze hogere vermogens van Bestaan zich hier in het Denkvermogen zouden manifesteren, zoals het Denkvermogen zichzelf gemanifesteerd heeft in het Leven en de Materie.

De aandrang van de mens naar spiritualiteit is de innerlijke drive van de geest in hem naar verschijning, de aandrang van de Bewustzijn-Kracht van het wezen naar de volgende stap van zijn manifestatie. Het is waar, dat de spirituele drang grotendeels van een andere wereld is geweest of in zijn extreem naar een spirituele negatie gekeerd is en zelfopheffing van het mentale individu; maar dit is alleen een kant van zijn tendens, die onderhouden wordt en dominant gemaakt door de noodzaak om uit het koninkrijk te stappen van de fundamentele Onwetendheid, het obstakel van het lichaam te boven te komen, het obscure vitale af te werpen, af te komen van de onwetende geestesgesteldheid, de noodzaak om eerst en als het belangrijkste, door een weigering van al deze belemmeringen voor het spirituele wezen, tot een spirituele status te komen. De andere, de dynamische kant van de spirituele drang is niet afwezig geweest, --- de aspiratie naar een spiritueel meesterschap en mutatie van de Natuur, naar een spirituele perfectie van het wezen, een vergoddelijking van het denkvermogen, het hart en juist het lichaam: er is zelfs de droom geweest of een psychische voorschouw van een vervulling, die boven de individuele transformatie uitgaat, een nieuwe aarde en hemel, een stad van God, een goddelijke neerdaling op de aarde, een heerschappij van de spiritueel volmaakte, een koninkrijk van God, niet alleen in ons, maar ook erbuiten, in een collectief menselijk leven. Hoe obscuur ook sommige van de vormen geweest zijn, die aangenomen zijn door deze aspiratie, de aanwijzing, die zij bevatten van de drang van het occulte spirituele wezen van binnen om tevoorschijn te komen in de aardenatuur is onmiskenbaar.

Wanneer een spiritueel ontvouwen op de aarde de verborgen waarheid is van onze geboorte in de Materie, wanneer het fundamenteel een evolutie is van het bewustzijn, die plaats heeft gevonden in de Natuur, dan kan de mens, zoals hij is, niet de laatste term zijn van die evolutie: hij is een te onvolmaakte uitdrukking van de Geest, het denkvermogen zelf een te beperkte vorm en instrumentatie; het Denkvermogen is alleen een middelste term van bewustzijn, het mentale wezen kan alleen een overgankelijk wezen zijn. Wanneer de mens dan incapabel is om zijn geestesgesteldheid teboven te gaan, dan moet hij voorbijgegaan worden en het Supramentale en de supermens moeten zich manifesteren en de leiding nemen over de schepping. Maar als het denkvermogen in staat is om te openen naar wat hem voorbijgaat, dan is er geen reden, waarom de mens zelf niet het Supramentale zou bereiken en de supermensheid of tenminste zijn geestesgesteldheid, leven en lichaam uitlenen aan een evolutie van die grotere term van de Geest, die zich manifesteert in de Natuur.

HOOFDSTUK XXIV

De Evolutie van de Spirituele Mens.

Zoals de mens tot Mij komt, zo accepteer Ik hem. Het is mijn pad, dat mensen volgen van alle kanten. . . . . Welke vorm de aanbidder ook kiest om met geloof te aanbidden, Ik zet stevig geloof in hem er in, en met dat geloof zet hij zijn smachten in zijn adoratie en wordt van zijn verlangen vrijgesteld door mij. Maar beperkt is die vrucht. Degenen, wiens offer aan de goden is, aan de elementaire geesten, bereiken de goden, bereiken de elementaire geesten, maar degenen, wiens offer aan Mij is, komen tot Mij

Gita.[47]

In deze is er geen Verwondering en de Macht; de verborgen waarheden bestaan niet voor het denkvermogen van de onwetende.

Rig Veda[48]

Terwijl een ziener de occulte waarheden uitwerkt en hun ontdekkingen van kennis, bracht hij de zeven Handwerklieden van de hemel tot bestaan en in het licht van de dag spraken zij en wrochten de dingen van hun wijsheid.

Rig Veda.[49]

Zienerswijsheden, geheime woorden, die hun betekenis uitspreken aan de ziener.

Rig Veda[50]

Niemand kent de geboorte van deze; zij weten elkaars manier van verwekking: maar de Wijze neemt deze verborgen geheimen waar, zelfs die, welke de grote Godin, de veelgetinte Moeder, draagt als haar tepel van kennis.

Rig Veda[51]

Zeker gemaakt van de betekenis van de hoogste spirituele kennis, gezuiverd in hun wezen.

Mundaka Upanishad[52]

Hij streeft door deze middelen en heeft de kennis: in hem gaat deze geest binnen in zijn allerhoogste status. . . . Bevredigd in kennis, hun spirituele wezen opgebouwd, bereikt de Wijze, in vereniging met het spirituele zelf, de Alomtegenwoordige overal en gaan het Al binnen.

Mundaka Upanishad[53]

IN DE vroegste stadia van de evolutionaire Natuur ontmoeten we de domme geheimenis van haar onbewustzijn; er is geen openbaring van enige betekenis of doel in haar werken, geen hint van enig ander principe van het wezen dan die eerste formulering, die haar onmiddellijke preoccupatie is en voor altijd haar enige zaak lijkt te zijn: want in haar primaire werken verschijnt alleen de Materie, de enkele domme en strakke kosmische werkelijkheid. Een Getuige van de schepping, wanneer er een bewust geweest zou zijn, maar zonder instructie, zou alleen gezien hebben, dat een materiële wereld en materiële objecten verschenen uit een uitgestrekte afgrond van een klaarblijkelijk niet-bestaan en een Energie, die bezig was met de creatie van de Materie, een materiële wereld en materiële objecten, die de oneindigheid creëert van de Onbewuste in het schema van een grenzeloos universum of een systeem van ontelbare universa, die zich om hem heen uitstrekten in de Ruimte zonder enig zeker einde of begrenzing, een onvermoeibare schepping van nevelen en sterklusters en zonnen en planeten, die alleen voor zichzelf bestaan, zonder betekenis er in, leeg van oorzaak of doeleinde. Het zou voor hem een verbazingwekkende machinerie hebben kunnen lijken zonder een nut, een machtige betekenisloze beweging, een eeuwigdurend spektakel zonder een getuige, een kosmisch gebouw zonder een inwoner; want hij zou geen teken hebben van een inwonende Geest, geen wezen voor wiens heerlijkheid het gemaakt was. Een creatie van deze soort kon alleen de uitkomst zijn van een onbewuste Energie of een illusiecinema, een schaduwspel of poppenspel van vormen, gereflecteerd op een superbewust, indifferent Absolute. Hij zou geen bewijs gezien hebben van een ziel en geen hint van het Denkvermogen of het Leven in dit onmeetbare en onbepaalbare display van de Materie. Het zou voor hem niet mogelijk geleken hebben of voorstelbaar, dat er helemaal in dit verlaten universum, dat voor altijd onbezield en ongevoelig is, een uitbraak van krioelend leven zou kunnen zijn, een eerste vibratie van iets, dat occult en onberekenbaar is, levend en bewust, een geheime spirituele entiteit, die zijn weg voelt naar het oppervlak.

Maar na enige eeuwigheden, terwijl hij nog een keer uitkijkt over dat vergeefse panorama, zou hij tenminste in een klein hoekje van het universum dit fenomeen waargenomen kunnen hebben, een hoek, waar de Materie voorbereid is, haar werkingen voldoende gefixeerd, georganiseerd, stabiel gemaakt, aangepast als een scène van een nieuwe ontwikkeling, --- het fenomeen van een levende Materie, een Leven in dingen, dat tevoorschijn gekomen was en zichtbaar geworden: maar de Getuige zou nog niets begrepen hebben, want de evolutionaire Natuur versluiert nog haar geheim. Hij zou een Natuur gezien hebben, die alleen betrokken was bij de vestiging van deze uitbarsting van het Leven, deze nieuwe schepping, maar het Leven, dat leeft voor zichzelf zonder betekenis er in, --- een uitgelaten en overvloedige schepster, die bezig is met het verspreiden van het zaad van haar nieuwe vermogen en het vestigen van een veelvoud van haar vormen in een mooie en weelderige verkwisting of, later, eindeloos geslacht en soort vermenigvuldigt voor het zuivere plezier van de schepping: een kleine aanraking van levende kleur en beweging zou gevlogen hebben in de immense kosmische woestijn en niets meer. De Getuige zou niet voorgesteld kunnen hebben, dat een denkend denkvermogen verschijnen zou in dit kleine eiland van het leven, dat een bewustzijn zou kunnen ontwaken in het Onbewuste, dat een nieuwere en subtieler vibratie naar het oppervlak zou komen en duidelijker het bestaan van de ondergedompelde Geest zou verraden. Het zou voor hem eerst geleken hebben, dat het Leven op de een of andere manier gewaar geworden is van zichzelf en dat alles was; want dit geringe nieuwgeboren denkvermogen leek alleen een dienaar van het leven te zijn, een uitvinding om het leven te helpen om te leven, een machinerie voor haar onderhoud, voor aanval en verdediging, voor zekere behoeften en vitale bevredigingen, voor de bevrijding van het levensinstinct en de levensimpuls. Het zou voor hem niet mogelijk geleken hebben, dat in dit kleine leven, zo onaanzienlijk tussen de onmetelijkheden, in een enkele soort uit deze onbeduidende veelvoudigheid, een mentaal wezen zou verschijnen, een Denkvermogen, dat het Leven dient, maar ook het Leven in de Materie zijn dienaren maakt, hen gebruikt voor de vervulling van zijn eigen ideeën, wil, wensen, --- een mentaal wezen, dat alle soorten zou creëren van gereedschappen, werktuigen, instrumenten uit de Materie voor allerlei soorten nuttigheden, er uit steden, huizen, tempels, theaters, laboratoria, fabrieken opzetten, er uit beelden uitbeitelen en grotkathedralen uithouwen, architectuur, sculptuur, schildering, poëzie uitvinden en een honderd ambachten en kunsten, de mathematiek en fysica ontdekken van het universum en het verborgen geheim van haar structuur, leven dankzij het Denkvermogen en zijn interesses, voor gedachte en kennis, zich ontwikkelen in de denker, de filosoof en de wetenschapper en, als een allerhoogste uitdaging aan de heerschappij van de Materie, in zichzelf ontwaken naar de verborgen Godheid, de jager worden naar de onzichtbare, de mystieke en de spirituele zoeker.

Maar als na verscheidene tijdperken of cycli de Getuige weer had gekeken en dit wonder had gezien in vol proces, dan zou hij, zelfs dan misschien, verduisterd door zijn oorspronkelijke ervaring van de enkele werkelijkheid van de Materie in het universum, het nog niet begrepen hebben; het zou voor hem nog onmogelijk geleken hebben, dat de verborgen Geest geheel zou kunnen verschijnen, volledig in zijn bewustzijn en op de aarde verblijven als de zelfkenner en de wereldkenner, de heerser en bezitter van de Natuur. “Onmogelijk!” zou hij kunnen zeggen, “alles, wat gebeurd is, is niet veel, een kleine borreling van sensitieve grijze substantie van het brein, een zonderlinge freak in een beetje onbezielde Materie, die rond beweegt op een kleine stip in het Universum.“ Aan de andere kant zou een nieuwe Getuige, die tussenbeide komt aan het eind van het verhaal, geïnformeerd over de voorbije ontwikkelingen, maar niet geobsedeerd door de deceptie van het begin, uit kunnen roepen, “Ah, dan was dit het bedoelde wonder, de laatste van velen, --- de Geest, die ondergedompeld was in het Onbewuste, is er uitgebroken en bewoont nu, ongesluierd, de vorm van dingen, die hij gesluierd had gecreëerd als zijn verblijfplaats en de scène van zijn verschijning.” Maar in feite zou een meer bewuste Getuige de aanduiding ontdekt hebben in een vroegere periode van het ontvouwen, zelfs in iedere stap van haar proces; want in ieder stadium, ofschoon nog aanwezig, vermindert de stomme heimelijkheid van de Natuur, een hint wordt gegeven van de volgende stap, een openlijkere betekenisvolle voorbereiding is zichtbaar. Al, in wat onbewust lijkt te zijn in het Leven, worden de tekenen van de sensaties, die naar de oppervlakte komen, zichtbaar; in bewegend en ademend Leven is de verschijning van het sensitieve Denkvermogen klaarblijkelijk en de voorbereiding het denkende Denkvermogen is niet volledig verborgen, terwijl er in het denkende Denkvermogen, wanneer hij ontwikkelt, er in een vroeg stadium de rudimentaire strevingen verschijnen en naderhand het meer ontwikkelde zoeken van een spiritueel bewustzijn. Zoals een plantenleven in zichzelf de duistere mogelijkheid bevat van het bewuste dier, zoals het dierlijke denkvermogen opgewonden is door de bewegingen van gevoel en perceptie en de rudimenten van conceptie, die eerst de grond zijn voor de mens, de denker, zo wordt de mens, het mentale wezen gesublimeerd door de inspanning van de evolutionaire Energie om uit hem de spirituele man te ontwikkelen, het volle bewuste wezen, de mens, die zijn eerste materiële zelf voorbijgaat en ontdekker wordt van zijn ware zelf en hoogste natuur.

Maar als dit geaccepteerd moet worden als de intentie in de Natuur, dan zijn er twee vragen, die zichzelf onmiddellijk opzetten en roepen voor een definitief antwoord, --- eerst, de exacte natuur van de transitie van het mentale naar het spirituele wezen en, wanneer dat gegeven is, het proces en de methode van de evolutie van het spirituele uit de mentale mens. Het zou op het eerste gezicht evident lijken, dat, zoals iedere gradatie niet alleen uit zijn voorgaande graad verschijnt, maar er in, zoals het Leven tevoorschijn komt in de Materie en grotendeels beperkt is en bepaald in haar zelfexpressie door haar materiële condities, zoals het Denkvermogen tevoorschijn komt in het Leven in de Materie en op gelijke wijze beperkt is door en bepaald wordt in zijn zelfexpressie door de levenscondities en materiële condities, zo moet de Geest ook verschijnen in een Denkvermogen, dat belichaamd is in het Leven in de Materie en moet grotendeels beperkt worden en bepaald door de mentale condities, waarin hij zijn wortels heeft, zowel als in de levenscondities, de materiële condities van zijn bestaan hier. Er kan zelfs behouden worden, dat, als er enige spirituele evolutie geweest is van het spirituele in ons, het alleen als een deel is van de mentale evolutie, een speciale werking van de geestesgesteldheid van de mens; het spirituele element is geen onderscheiden of gescheiden entiteit en kan geen onafhankelijke verschijning hebben of een supramentale toekomst. Het mentale wezen kan een spirituele interesse ontwikkelen of een preoccupatie en kan misschien in opvolging een spirituele, zowel als een intellectuele geestesgesteldheid ontwikkelen, een fijne zielbloem van zijn mentale leven. Het spirituele kan een dominante trend worden in sommige mensen, juist zoals in anderen er een predominante artistieke of pragmatische trend is; maar er kan niet zoiets zijn als een spiritueel wezen, dat het mentale opneemt en transformeert in de spirituele natuur. Er is geen evolutie van de spirituele mens; er is alleen een evolutie van een nieuw en mogelijk een fijner en zeldzamer element in het mentale wezen. Dit is dan, wat naar buiten gebracht moet worden, --- de heldere onderscheiding tussen het spirituele en het mentale, de natuur van deze evolutie en de factoren, die het mogelijk maken en onvermijdelijk, dat deze verschijning er zou moeten zijn van de Geest in zijn ware onderscheiden karakter, die niet, zoals het nu voor het grootste gedeelte in zijn proces is of zo lijkt te zijn in zijn manier van verschijning, een ondergeschikt of een dominerend kenmerk blijft van onze geestesgesteldheid, maar die zichzelf definieert als een nieuw vermogen, dat uiteindelijk het mentale deel zal overtreffen en het zal vervangen als de leider van het leven en de natuur.

Het is nogal waar, dat voor een oppervlakte visie het Leven alleen een werking lijkt van de Materie, het denkvermogen een activiteit van het Leven, en er lijkt uit te volgen, dat wat we de ziel of de geest noemen, alleen een vermogen van de geestesgesteldheid is, de ziel een fijnere vorm van het Denkvermogen, spiritualiteit een hogere activiteit van het belichaamde mentale wezen. Maar dit is een oppervlakkige visie van dingen als gevolg van de concentratie van het denken op de verschijning en het proces en die niet kijkt naar wat er achter het proces ligt. Men zou net zo goed op dezelfde lijnen geconcludeerd hebben, dat elektriciteit of werking is van water en wolkenmateriaal, omdat in een zodanig gebied bliksem verschijnt; maar een dieper onderzoek heeft aangetoond, dat zowel de wolk als het water, aan de andere kant, de energie van elektriciteit als hun fundatie hebben, hun samenstellende vermogen van energiesubstantie: dat, wat een resultaat lijkt te zijn, is --- in zijn werkelijkheid, ofschoon niet in zijn vorm --- de oorsprong; het effect is in de essentie pre-existent aan de klaarblijkelijke oorzaak, het principe van de verschijnende activiteit is precedent aan zijn huidige gebied van actie. Zo is het in de hele evolutionaire Natuur; de Materie zou niet bezield hebben kunnen worden als het principe van het Leven er niet was geweest om de Materie samen te stellen en tevoorschijn te komen als een fenomeen van Leven in de Materie; het Leven in de Materie zou niet hebben kunnen beginnen met voelen, waarnemen, denken, redeneren, wanneer het principe van het Denkvermogen er niet was geweest achter het leven en de substantie, om hen samen te stellen als zijn gebied van werking en te verschijnen in het fenomeen van een denkend leven en lichaam: zo is ook de spiritualiteit, die tevoorschijn komt in het Denkvermogen, het teken van een vermogen, dat zelf het leven, denkvermogen en lichaam gefundeerd heeft en samengesteld en nu tevoorschijn komt als een spiritueel wezen in een levend en denkend lichaam. Hoever deze verschijning zal gaan, of hij dominant zal worden en zijn instrument zal transformeren, is een volgende vraag; maar wat eerst noodzakelijk geponeerd moet worden is het bestaan van de Geest als iets anders dan het Denkvermogen en groter dan het Denkvermogen, spiritualiteit als iets anders dan geestesgesteldheid en het spirituele wezen daarom als iets dat onderscheiden is van het mentale wezen: de Geest is een evolutionaire verschijning, omdat het het oorspronkelijke involutionaire element en factor is. Evolutie is een inverse actie van de involutie: wat een ultieme en laatste afgeleide is in de involutie, is de eerste om te verschijnen in de evolutie; wat het oorspronkelijke en primaire was in de involutie, is in de evolutie de laatste en allerhoogste verschijning.

Het is weer waar, dat het moeilijk is voor het denkvermogen van de mens om volledig de ziel of zelf of enig spiritueel element in hem te onderscheiden van de mentale en vitale formatie, waarin hij zijn verschijning maakt; maar dat is alleen zolang de verschijning niet volledig is. In het dier is denkvermogen niet nogal onderscheiden van zijn eigen levensmatrix en levensmaterie; zijn bewegingen zijn zo verwikkeld in de levensbewegingen, dat hij zich niet van hen kan losmaken, niet apart kan staan en hen kan observeren; maar in de mens is het denkvermogen gescheiden geworden, hij kan gewaar worden van zijn mentale werkingen als onderscheiden van zijn levenswerkingen, zijn denken en wil kunnen zichzelf vrijmaken van zijn gewaarwordingen en impulsen, verlangens en emotionele reacties, kunnen van hen losgemaakt worden, hen observeren en controleren, hun functioneren goedkeuren of annuleren: hij kent de geheimen van zijn wezen nog niet goed genoeg om beslissend en met zekerheid gewaar te zijn van zichzelf als een mentaal wezen in een leven en een lichaam, maar hij heeft die indruk en kan binnenwaarts die positie innemen. Zo verschijnt ook de ziel in de mens niet als iets nogal onderscheiden van het denkvermogen en van het gementaliseerde leven; zijn bewegingen zijn verwikkeld in de mentale bewegingen, zijn werkingen lijken mentale en emotionele activiteiten te zijn; het mentale menselijke wezen is niet gewaar van een ziel in hem, die apart staat van het denkvermogen en het leven en lichaam, die zichzelf losmaakt, die hun actie en formatie ziet en controleert en vormt: maar, terwijl de innerlijke evolutie voortgaat, is dit precies, wat kan, moet gebeuren en ook gebeurt, --- het is een lang uitgestelde, maar onvermijdelijke volgende stap in onze evolutionaire bestemming. Er kan een beslissende verschijning zijn, waarin het wezen zichzelf afscheidt van het denken en zichzelf ziet in een innerlijke stilte als de geest in het denkvermogen, of zichzelf scheidt van de levensbewegingen, verlangens, gewaarwordingen, kinetische impulsen, en gewaar is van zichzelf als de geest, die het leven ondersteunt, of zich afscheidt van het lichaamsbesef en zichzelf kent als de geest, die de Materie bezielt: dit is de ontdekking van onszelf als de Purusha, een mentaal wezen of een levensziel of een subtiel zelf, die het lichaam ondersteunen. Dit wordt door velen genomen als een voldoende ontdekking van het ware zelf en tot op zekere hoogte hebben zij gelijk; want het Zelf of de Geest vertegenwoordigen zichzelf zo met betrekking tot de activiteiten van de Natuur, en deze openbaring van zijn aanwezigheid is genoeg om het spirituele element los te maken: maar zelfontdekking kan verder gaan, zij kan zelfs alle relatie opzij zetten met vorm of actie van de Natuur. Want er wordt gezien, dat deze zelven vertegenwoordigingen zijn van een goddelijke Entiteit, waarvoor het denkvermogen, leven en lichaam alleen vormen zijn en instrumenten: wij zijn dan de Ziel, die naar de Natuur kijkt, al haar dynamiek in ons kent, niet door mentale perceptie en observatie, maar door een intrinsiek bewustzijn en haar directe besef van dingen en zijn intieme exacte visie, in staat daarom door zijn verschijning om een dichtbije controle te houden op onze natuur en haar te veranderen. Wanneer er een volledige stilte is in het wezen, ofwel een stilte van het hele wezen of een stilte erachter, die niet wordt beïnvloed door de oppervlaktebewegingen, dan kunnen we gewaar worden van een Zelf, een spirituele substantie van ons wezen, een bestaan, dat zelfs de zielindividualiteit teboven gaat, die zichzelf uitspreidt in universaliteit, alle afhankelijkheid voorbijgaat aan enige natuurlijke vorm of actie, zichzelf opwaarts uitbreidt in een transcendentie, waarvan de limieten niet zichtbaar zijn. Deze bevrijdingen van het spirituele deel in ons zijn de beslissende stappen van de spirituele evolutie in de Natuur.

Alleen door deze beslissende bewegingen wordt het ware karakter van de evolutie evident; want tot dan zijn er alleen voorbereidende bewegingen, een druk van de psychische Entiteit op het denkvermogen, leven en lichaam om een ware zielactie te ontwikkelen, een druk van de Geest of het Zelf voor de bevrijding van het ego, van de oppervlakte onwetendheid, een richten van het denkvermogen en het leven naar een of andere occulte Werkelijkheid, --- inleidende ervaringen, partiele formuleringen van een gespiritualiseerd denkvermogen, een gespiritualiseerd leven, maar geen volledige verandering, geen waarschijnlijkheid van een volledige ontsluiering van de ziel of het zelf of een radicale transformatie van de natuur. Wanneer er een beslissende verschijning is, is een teken ervan de status of actie in ons van een inherent, intrinsiek, zelfbestaand bewustzijn, dat zichzelf kent door het hoofdzakelijke feit, dat zij er is, alles kent wat er is in zichzelf op dezelfde manier, door identiteit ermee, zelfs alles begint te zien, dat voor ons denkvermogen uitwendig lijkt op dezelfde manier, door een beweging van identiteit of door een intrinsiek direct bewustzijn, dat omsluit, doordringt, binnengaat in haar object, zichzelf ontdekt in het object, gewaar is er in van iets, dat niet het denkvermogen of leven of lichaam is. Er is dan evident een spiritueel bewustzijn, dat anders is, dan het mentale en zij getuigt van het bestaan van een spiritueel wezen in ons, dat anders is dan onze oppervlakte mentale persoonlijkheid. Maar eerst zou dit bewustzijn zich kunnen beperken tot een status van het wezen, dat gescheiden is van de actie van onze onwetende oppervlakte natuur, terwijl zij zichzelf beperkt tot kennis, tot een zien van dingen met een spiritueel besef en visie van het bestaan. Voor actie kan zij nog afhankelijk zijn van de mentale, vitale, lichamelijke instrumenten, of zij kan hen toestaan te handelen in overeenstemming met hun eigen natuur en zelf tevreden blijven met zelfervaring en zelfkennis, met een innerlijke bevrijding, een uiteindelijke vrijheid: maar zij kan ook en gebruikelijk een zekere autoriteit, bestuur, invloed uitoefenen en doet dat ook, op het denken, de levensbeweging, de fysieke actie, een zuiverende opheffende controle, die hen dwingt om zich te bewegen in een hogere en zuiverdere waarheid van henzelf, om te gehoorzamen of een instrumentatie te zijn van een instroming van een of ander goddelijker Vermogen of een lumineuze richting, die niet mentaal is, maar spiritueel en herkend kan worden, omdat het een zeker goddelijk karakter heeft, --- de inspiratie van een groter Zelf of de eis van de Heerser van alle wezen, de Ishwara. Of de natuur zou de aanwijzingen kunnen gehoorzamen van de psychische entiteit, bewegen in een innerlijk licht, een innerlijke leiding volgen. Dit is al een aanzienlijke evolutie en geeft rekenschap van een begin tenminste van een psychische en spirituele transformatie. Maar het mogelijk om verder te gaan; want het spirituele wezen kan, wanneer hij eenmaal binnenwaarts bevrijd is, in het denkvermogen de hogere toestanden van het wezen ontwikkelen, die zijn eigen natuurlijke atmosfeer zijn en een supramentale energie en actie naar beneden brengen, die passen bij het Waarheid-Bewustzijn; de gewone mentale instrumentatie, levensinstrumentatie, fysieke instrumentatie zelf, zou dan volledig getransformeerd kunnen worden en niet langer deel worden van een onwetendheid, hoeveel verlicht ook, maar van een supramentale schepping, die de ware actie zou zijn van een spiritueel Waarheidsbewustzijn en Kennis.

In het begin is deze waarheid van de geest en van de spiritualiteit niet zelfevident voor het denkvermogen; de mens wordt mentaal gewaar van zijn ziel als iets anders dan zijn lichaam, superieur voor zijn normale denkvermogen en leven, maar hij heeft er geen helder besef van, alleen een gevoel van iets van zijn effect op zijn natuur. Omdat deze effecten een mentale vorm aannemen of een levensvorm, is het verschil niet stevig en beslist getrokken, de zielperceptie heeft geen onderscheiden en verzekerde onafhankelijkheid nodig. Inderdaad zeer algemeen wordt een complex van halve effecten van de psychische druk op de mentale en vitale delen, een formatie, vermengd met mentale aspiratie en vitale verlangens, foutief genomen voor de ziel, juist zoals het gescheiden ego genomen wordt voor het zelf, ofschoon het zelf in zijn ware wezen universeel is, zowel als individueel in zijn essentie, --- of juist als een mengsel van mentale aspiratie en vitaal enthousiasme en hartstocht, opgetild door een of andere soort sterk of hoog geloof of zelftoewijding of altruïstische vurigheid foutief genomen wordt voor spiritualiteit. Maar deze vaagheid en deze verwarringen zijn onvermijdelijk als een tijdelijk stadium van de evolutie, die, omdat de onwetendheid haar startpunt is en de hele stempel van onze eerste natuur, noodzakelijk moet beginnen met een onvolmaakte intuïtieve perceptie en een instinctieve drang of zoeken zonder enige verkregen ervaring of heldere kennis. Zelfs de formaties, die de eerste effecten zijn van de perceptie of de aandrang of de eerste aanwijzingen van een spirituele evolutie, moeten onvermijdelijk van deze onvolledige en tentatieve natuur zijn. Maar de fout, die zo gecreëerd is, komt erg in de weg van een waar begrip, en er moet daarom de nadruk gelegd worden, dat de spiritualiteit geen hoge intellectualiteit is, geen idealisme, geen ethische ommekeer van het denkvermogen of morele zuiverheid en soberheid, geen religiositeit of een vurige en geëxalteerde emotionele ijver, zelfs geen samenstelling van al deze excellente dingen; een mentaal geloof, overtuiging of vertrouwen, een emotionele aspiratie, een regulering van gedrag volgens een religieuze of ethische formule zijn geen spirituele prestatie en ervaring. Deze dingen zijn van aanzienlijke waarde voor het denkvermogen en leven; zij zijn van waarde voor de spirituele evolutie zelf als voorbereidende bewegingen, die de natuur disciplineren, zuiveren of er een geschikte vorm aan geven; maar zij horen nog bij de mentale evolutie, --- het begin van een spirituele realisatie, ervaring, verandering is er nog niet. Spiritualiteit is in zijn essentie een ontwaken naar de innerlijke werkelijkheid van ons wezen, naar een geest, zelf, ziel, die anders is dan ons denkvermogen, leven en lichaam, een innerlijke aspiratie om te weten, te voelen, om dat te zijn, om het contact binnen te gaan met de grotere Werkelijkheid, die er voorbij is, en het universum te doordringen, die ook ons eigen wezen bewoont, om in gemeenschap te zijn met Het en vereniging met Het, en een omkeer, een conversie, een transformatie van ons hele wezen als een resultaat van de aspiratie, het contact, de vereniging, een groei of ontwaken naar een nieuw worden of nieuw zijn, een nieuw zelf, een nieuwe natuur.

In feite moet de creatieve Bewustzijn-Kracht in ons aardebestaan voorwaarts leiden, in een bijna simultaan proces, maar met aanzienlijke prioriteit en grotere stress van het inferieure element, een dubbele evolutie. Er is een evolutie van onze buitenwaartse natuur, de natuur van het mentale wezen in het leven en het lichaam, en er is er in, naar voren drukkend voor zelfbevrijding, omdat met de verschijning van het denkvermogen die bevrijding mogelijk is geworden, tenminste een voorbereiding, zelfs het begin van een evolutie van ons innerlijke wezen, onze occulte subliminale en spirituele natuur. Maar de hoofdpreoccupatie van de Natuur moet noodzakelijkerwijze nog en voor een lange tijd de evolutie zijn van het denkvermogen tot zijn grootst mogelijke gebied, hoogte, subtiliteit; want alleen zo kan de ontsluiering voorbereid worden van een volledige intuïtieve intelligentie, van het Bovenmentale, van het Supramentale, de moeilijke overgang naar een hogere instrumentatie van de Geest. Wanneer de enkele intentie de openbaring zou zijn van de essentiële spirituele Werkelijkheid en een ophouden van ons wezen in haar zuivere bestaan, dan zou deze aandrang op de mentale evolutie geen doeleinde hebben: want op ieder punt van de natuur kan er een uitbraak zijn van de Geest en een absorptie van ons wezen er in; een intensiteit van het hart, een totale stilte van het denkvermogen, een enkele absorberende passie van de wil zou genoeg zijn om die culminerende beweging tot stand te brengen. Wanneer de uiteindelijke intentie van de Natuur ander-werelds was, dan zou ook dezelfde wet standhouden; want overal, op ieder punt van de natuur, kan er een voldoende vermogen zijn voor de ander-wereldse aandrang om door te breken door en weg van de aardse actie en binnen te gaan in een spiritueel elders. Maar als haar intentie een veelomvattende verandering is van het wezen, is deze dubbele evolutie begrijpelijk en rechtvaardigt zichzelf; want het is voor dat doeleinde onmisbaar.

Dit legt echter een moeilijke en langzame spirituele vooruitgang op: want eerst moet de spirituele verschijning wachten bij iedere stap tot de instrumenten klaar zijn; daarna is, terwijl de spirituele formatie tevoorschijn komt, zij onontwarbaar vermengd met de vermogens, motieven, impulsen van een onvolmaakt denkvermogen, leven en lichaam, --- er is een trek aan haar om deze vermogens, motieven en impulsen accepteren en te dienen, een neerwaartse gravitatie en hachelijk mengsel, een constante verleiding om te vallen of een deviatie, tenminste een kluistering, een gewicht, een achteruitgang; er is een noodzaak om terug te keren naar een verkregen stap om iets van de natuur op te brengen, dat terughangt en een verdere stap voorkomt; uiteindelijk is er juist door het karakter van het denkvermogen, waarin hij moet werken, een beperking van het verschijnende spirituele licht en vermogen en een aandrang op hem om te bewegen door segmenten, om een lijn te volgen of een andere en helemaal de verkrijging te verlaten of tot later te verlaten van zijn eigen totaliteit. Deze belemmering, dit obstakel van het denkvermogen, leven en lichaam, --- de zware inertie en hardnekkigheid van het lichaam, de troebele passies van het levendeel, de obscuriteit en twijfelende onzekerheden, ontkenningen, anders formuleringen van het denkvermogen, --- is een verhindering, die zo groot en niet tolereerbaar is, dat de spirituele drang ongeduldig wordt en rigoureus probeert om deze opponenten te onderdrukken, om het leven te weigeren, het lichaam te versterven, het denkvermogen te verstillen en zijn eigen gescheiden zaligmaking te verkrijgen, de geest, die vertrekt naar de zuivere geest en er helemaal een ongoddelijke en obscure Natuur van weigert. Apart van de allerhoogste roeping, de natuurlijke druk van het spirituele deel in ons om terug te keren naar zijn eigen hoogste element en status, is dit aspect van de vitale en fysieke Natuur als een belemmering voor zuivere spiritualiteit een dwingende reden voor ascetisme, voor illusionisme, voor de tendens naar ander-wereldlijkheid, de aandrang naar terugtrekking uit het leven, de passie voor een zuiver en onvermengd Absolute. Een zuiver spiritueel absolutisme is een beweging van het zelf naar zijn eigen allerhoogste zelfheid, maar zij is ook onmisbaar voor het eigen doeleinde van de Natuur; want zonder haar zou het mengsel, de neerwaartse gravitatie, de spirituele verschijning onmogelijk maken. De extremist van dit absolutisme, de solitaire, de asceet, is de standaarddrager van de geest, zijn okerkleurige mantel is zijn vlag, het teken van de weigering van alle compromis, --- omdat inderdaad de strijd van verschijning niet kan eindigen door een compromis, maar alleen door een totale spirituele victorie en de volledige overgave van de lagere natuur. Wanneer dat hier onmogelijk is, dan moet het inderdaad ergens anders bereikt worden; wanneer de Natuur onderwerping weigert aan de verschijnende geest, dan moet de ziel zich van haar terugtrekken. Er is zo een tweevoudige tendens in de spirituele verschijning, aan de ene kant een drive naar de vestigen ten koste van alles van het spirituele bewustzijn in het wezen, zelfs tot de weigering van de Natuur, aan de andere kant een druk naar de uitbreiding van de spiritualiteit naar onze delen van de natuur. Maar, totdat de eerste volledig is volbracht, kan de tweede alleen onvolmaakt en weifelend zijn. De fundatie van het zuivere spirituele bewustzijn is het eerste object in de evolutie van de spirituele mens, en dit en de drang van dat bewustzijn naar contact met de Werkelijkheid, het Zelf of het Goddelijke Wezen moeten de eerste en belangrijkste zijn of zelfs, totdat het volmaakt bewerkstelligd is, de enkele preoccupatie zijn van de spirituele zoeker. Het is het ene ding, dat nodig is om gedaan te worden door ieder op welke lijn ook, die mogelijk is voor hem, door ieder, in overeenstemming met de spirituele capaciteit, die in zijn natuur ontwikkeld is.

Wanneer we de verkregen loop van de evolutie van het spirituele wezen in ogenschouw nemen, moeten we het beschouwen van twee kanten, --- een beschouwing van de middelen, de lijnen van ontwikkeling, die gebruikt worden door de Natuur en een visie van de actuele resultaten, die er door verkregen zijn in het menselijke individu. Er zijn vier hoofdlijnen, die de Natuur gevolgd heeft in haar poging om het innerlijke wezen te openen, --- religie, occultisme, spiritueel denken en een innerlijke spirituele realisatie en ervaring: de eerste drie zijn benaderingen, de laatste is de beslissende avenue van ingang. Al deze vier vermogens hebben gewerkt door een simultane actie, meer of minder verbonden, soms in een variabele samenwerking, soms in dispuut met elkaar, soms in een gescheiden onafhankelijkheid. Religie heeft een occult element toegelaten in haar ritueel, ceremonie, sacramenten; zij heeft geleund op het spirituele denken, er soms een overtuiging of theologie van afgeleid, soms haar ondersteunende filosofie, --- de eerdere, is gewoonlijk de westerse methode, de latere de oosterse: maar spirituele ervaring is het uiteindelijke doel en prestatie van religie, haar hemel en hoogtepunt. Maar religie heeft ook soms occultisme uitgebannen of haar eigen occulte element gereduceerd tot een minimum; zij heeft het filosofische denkvermogen weggedrukt als een droge intellectuele vreemde, met haar hele gewicht geleund op overtuiging en dogma, piëtistische emotie en ijver en moreel gedrag; zij heeft spirituele realisatie en ervaring tot een minimum gereduceerd of onnodig gemaakt. Occultisme heeft soms een spiritueel doel naar voren gebracht als haar doel, en volgde occulte kennis en ervaring als een benadering er naar, formuleerde een of andere soort mystieke filosofie: maar vaker heeft zij zichzelf beperkt tot occulte kennis en praktijk zonder enige spirituele vistas; zij heeft zich gericht op wonderdoenerij of hoofdzakelijk magie of zelfs afgeweken naar duivelaanbidding. Spirituele filosofie heeft zeer gebruikelijk geleund op religie als haar ondersteuning of haar weg tot ervaring; het is de uitkomst geweest van realisatie en ervaring of heeft haar structuren gebouwd als een benadering er naar: maar zij heeft ook alle hulp geweigerd --- of alle belemmering --- van religie en voortgegaan in haar eigen kracht, ofwel bevredigd met mentale kennis of vol vertrouwen om haar eigen pad van ervaring en effectieve discipline te ontdekken. Spirituele ervaring heeft alle drie middelen gebruikt als een startpunt, maar heeft ook afgedaan met hen allen, terwijl zij vertrouwde op haar eigen zuivere kracht: terwijl zij occulte kennis en vermogens ontmoedigde als gevaarlijke verlokkingen en verwarrende obstakels, heeft zij alleen de pure waarheid van de geest gezocht; terwijl zij filosofie onnodig maakte, is zij in de plaats daarvan aangekomen door de vurigheid van het hart of door een mystieke binnenwaartse spiritualisatie; terwijl zij de hele religieuze overtuiging, aanbidding en praktijk achter zich liet, en hen beschouwde als een inferieur stadium of eerste benadering, is zij verder gegaan, terwijl zij al deze ondersteuningen achterliet, naakt van al deze versierselen, naar het loutere contact met de spirituele Werkelijkheid. Al deze variaties waren noodzakelijk; de evolutionaire inspanning van de Natuur heeft geëxperimenteerd op alle lijnen om haar ware weg te vinden en haar hele weg naar het allerhoogste bewustzijn en de integrale kennis.

Want ieder van deze middelen of benaderingen corresponderen met iets in ons totale wezen en daarom met iets, dat noodzakelijk is voor het totale doel van haar evolutie. Er zijn vier benodigdheden van de zelfuitbreiding van de mens, wanneer hij niet dit wezen moet blijven van de oppervlakte onwetendheid, die obscuur zoekt naar de waarheid van dingen en systematische fragmenten en secties van kennis verzameld en systematiseert, het kleine beperkte en halfcompetente schepsel van de kosmische Kracht, die hij nu is in zijn fenomenale natuur. Hij moet zichzelf kennen en ontdekken en al zijn potenties benutten: maar om zichzelf en de wereld volledig te kennen, moet hij achter zijn eigen gaan en zijn uitwendige, hij moet diep duiken onder zijn eigen mentale oppervlak en het fysieke oppervlak van de Natuur. Dit kan hij alleen doen door zijn innerlijke mentale, vitale, fysieke te kennen en het psychische wezen en zijn vermogens en bewegingen en de universele wetten en de processen van het occulte Denkvermogen en Leven, die achter de materiële voorkant staan van het universum: dat is het gebied van het occultisme, wanneer we het woord in zijn wijdste betekenis nemen. Hij moet ook het verborgen Vermogen kennen of Vermogens, die de wereld controleren: wanneer er een Kosmisch Zelf of Geest is of een Schepper, moet hij in staat zijn om in relatie te gaan met Het of Hem en in staat te zijn om in welk contact of gemeenschap dan ook te blijven, dat mogelijk is, in een of andere toon te komen met de meester Wezens van het universum of met het universele Wezen en zijn universele wil of een allerhoogst Wezen en Zijn allerhoogste wil, de wet volgen, die Het hem geeft en het toegekende en geopenbaarde doel van zijn leven en gedrag, zichzelf verheffen naar de hoogste hoogten, die Het vereist van hem in zijn leven nu of in zijn bestaan hierna; wanneer er geen zodanige universele of allerhoogste Geest of Wezen is, dan moet hij weten, wat er is en hoe zich op te tillen uit zijn huidige onvolmaaktheid en impotentie. Deze benadering is het doel van de religie: haar doel is om de mens te verbinden met het Goddelijke en door zo te doen het denken en leven en vlees te sublimeren, zodat zij het bewind zouden kunnen toelaten van de ziel en de geest. Maar deze kennis moet iets meer zijn dan een overtuiging of een mystieke openbaring; zijn denkende denkvermogen moet in staat zijn om het te accepteren, het te correleren met het principe van dingen en de geobserveerde waarheid van het universum: dit is het werk van de filosofie, en in het gebied van de waarheid van de geest kan het alleen gedaan worden door een spirituele filosofie, ofwel intellectueel in haar methode of intuïtief. Maar alle kennis en inspanning kunnen hun rijpheid alleen bereiken, wanneer zij veranderd worden in ervaring en een deel van het bewustzijn zijn geworden en haar gevestigde werkingen; in het spirituele gebied moeten al deze religieuze, occulte of filosofische kennis en inspanning, om vrucht te dragen, eindigen in een opening van het spirituele bewustzijn, in ervaringen, die dat bewustzijn funderen en voortdurend verhogen, uitbreiden en verrijken en in de opbouw van een leven en actie, die in overeenstemming is met de waarheid van de geest: dit is het werk van de spirituele realisatie en ervaring.

Juist in de natuur van dingen moet alle evolutie eerst doorgaan door een langzaam ontvouwen; want ieder nieuw principe, dat zijn vermogens evolueert, moet zijn weg maken uit een involutie in Onbewustzijn en Onwetendheid. Hij heeft een moeilijke taak om zichzelf uit de involutie te trekken, uit de greep van de duisternis van het oorspronkelijke medium, tegen de trek en de spanningen, de instinctieve oppositie en de obstructie van het Onbewustzijn en het belemmerende mengsel en de blinde obstinate achteruitgangen van de Onwetendheid. De Natuur affirmeert eerst een vage drang en tendens, dat het teken is van de druk van de occulte, subliminale, ondergedompelde werkelijkheid naar het oppervlak; er zijn dan kleine halfonderdrukte aanduidingen van het ding, dat er moet zijn, onvolmaakte aanvangen, ruwe elementen, rudimentaire verschijningen, kleine, onbetekenende, bijna niet herkenbare hoeveelheden. Naderhand zijn er kleine of grote formaties; een meer karakteristieke en herkenbare kwaliteit begint zichzelf te laten zien, eerst gedeeltelijk, hier en daar of in een lage intensiteit, dan meer levendig, meer formerend; tenslotte is er een beslissende verschijning, een ommekeer van het bewustzijn, het begin van de mogelijkheid van haar radicale verandering: maar er moet nog veel gedaan worden in iedere richting, een lange en moeilijke groei naar perfectie ligt voor de evolutionaire inspanning. Het ding, dat gedaan is, moet niet alleen geconfirmeerd worden, verzekerd tegen terugval en de neerwaartse gravitatie, tegen mislukking en vernietiging, maar geopend worden naar alle gebieden van haar mogelijkheden, haar totaliteit van volledige zelfverkrijging, haar allerhoogste hoogte, subtiliteit, rijkdommen, wijdheid; zij moet dominant worden, alles- omarmend, veelomvattend. Dit is overal het proces van de Natuur en het negeren is de intentie missen in haar werken en verloren raken in het doolhof van haar procedure.

Dit proces heeft plaatsgevonden in de evolutie van de religie in het menselijke denkvermogen en bewustzijn; het werk, dat er door gedaan is voor de mensheid, kan niet begrepen worden of op de juiste manier gewaardeerd, als we de condities negeren van het proces en hun noodzaak. Het is evident, dat de eerste aanvangen van de religie ruw moeten zijn en onvolmaakt, haar ontwikkeling belemmerd door mengsels, fouten, concessies aan het menselijke denkvermogen en het vitale deel, die vaak van een zeer onspiritueel karakter zouden kunnen zijn. Onwetende en schadelijke en zelfs desastreuze elementen kunnen naar binnen kruipen en tot fouten en kwaad leiden; het dogmatisme van het menselijke denkvermogen, zijn zelfassertieve nauwheid, zijn intolerantie en uitdagende egoïsme, zijn hechting aan zijn beperkte waarheden en nog grotere hechting aan zijn fouten, of aan het geweld, fanatisme, militante en onderdrukkende zelfaffirmatie van het vitale, haar verraderlijke actie op het denkvermogen om een sanctie te krijgen voor haar eigen verlangens en neigingen, kunnen erg gemakkelijk het religieuze gebied binnendringen en de religie blokkeren van haar hogere spirituele doel en karakter; onder de naam van religie kan veel onwetendheid schuil gaan, veel fouten en een extensieve verkeerde opbouw toegestaan zijn, veel misdaden zelfs en delicten tegen de geest begaan worden. Maar deze geschakeerde geschiedenis behoort bij alle menselijke inspanning, en, als het zou pleiten tegen de waarheid en de noodzaak van religie, dan zou het ook pleiten tegen de waarheid en noodzaak van iedere andere lijn van menselijke inspanning, tegen alle actie van de mens, zijn idealen, zijn denken, zijn kunst, zijn wetenschap.

Religie heeft zichzelf geopend voor ontkenning door haar claim om de waarheid te bepalen door goddelijke autoriteit, door inspiratie, door een hoogheilige en onfeilbare soevereiniteit, die aan haar gegeven is van uit de hoogte; zij heeft gezocht om zich op te leggen aan het menselijke denken, voelen, gedrag, zonder discussie of vraag. Dit is een excessieve en premature claim, ofschoon opgelegd in zekere zin aan het religieuze idee door het imperatieve en absolute karakter van de inspiraties en illuminaties, die haar garantie en rechtvaardiging zijn en door de noodzaak van geloof als een occult licht en vermogen van de ziel tussen de onwetendheid, twijfels, zwakheid, onzekerheden van het denkvermogen. Geloof is onmisbaar voor de mens, want zonder haar zou hij niet voorwaarts kunnen gaan in zijn reis door het Onbekende; maar zij zou niet opgelegd moeten worden, zij zou moeten komen als een vrije perceptie of een imperatieve richting van de innerlijke geest. Een claim tot ongevraagde acceptatie zou alleen gerechtvaardigd kunnen zijn, wanneer de spirituele inspanning al de voortgang van de mens verkregen had naar het hoogste Waarheidbewustzijn, totaal en integraal, vrij van al het onwetende mentale en vitale mengsel. Dit is het ultieme object voor ons, maar het is nog niet volbracht, en de premature claim heeft het ware werk verduisterd van het religieuze instinct in de mens, dat hem moet leiden naar de Goddelijke Werkelijkheid, om alles te formuleren, wat hij al verkregen heeft in die richting en om ieder menselijk wezen een vorm te geven van spirituele discipline, een manier van zoeken, aanraken, de Goddelijke Waarheid benaderen, een manier, die past bij de potenties van zijn natuur.

De wijde en soepele methode van de evolutionaire Natuur, die de overvloedige omvang levert en de ware intentie preserveert van het religieuze zoeken van het menselijke wezen, kan herkend worden in de ontwikkeling van religie in India, waar elk aantal van religieuze formuleringen, cultus en disciplines toegestaan zijn, zelfs aangemoedigd om zij aan zij te bestaan en ieder mens was vrij om dat te accepteren en volgen, wat paste bij zijn denken, voelen, temperament, bouwsel van de natuur. Het is juist en redelijk, dat deze plasticiteit er zou moeten zijn, die past bij een experimentele evolutie: want de werkelijke zaak van de religie is de voorbereiding van het denkvermogen, leven en lichamelijke bestaan van de mens voor het spirituele bewustzijn om hen op te nemen; zij moet hem leiden naar het punt, waar het innerlijke spirituele licht volledig begint te verschijnen. Op dit punt moet de religie leren zich te onderwerpen, niet te staan op haar uiterlijke karakters, maar de volle omvang te geven aan de innerlijke geest zelf om zijn eigen waarheid en werkelijkheid te ontwikkelen. In de tussentijd moet zij zoveel van de geestesgesteldheid, vitaliteit, lichamelijkheid van de mens opnemen als zij kan en al zijn activiteiten een ommekeer geven naar de spirituele richting, de openbaring van een spirituele betekenis in hen, de afdruk van een spirituele verfijning, het begin van een spiritueel karakter. In deze poging komen de fouten van de religie naar binnen, want zij worden veroorzaakt juist door de natuur van de materie, waarmee zij omgaat, --- die inferieure substantie dringt juist de vormen binnen, die bedoeld zijn om als intermediair te dienen tussen het spirituele en het mentale, vitale en fysieke bewustzijn, en vaak vermindert, degradeert en corrumpeert zij hen: maar in deze poging ligt het grootste nut van de religie als een bemiddelaar tussen de geest en de natuur. Waarheid en fout leven altijd samen in de menselijke evolutie en de waarheid moet niet geweigerd worden door haar vergezellende fouten, hoewel deze geëlimineerd moeten worden, --- vaak een moeilijke zaak en, wanneer ruw gedaan, resulterend in een chirurgische schade, die toegebracht wordt aan het lichaam van de religie; want, wat we als een fout zien, is zeer frequent het symbool of een vermomming of een corruptie of een verkeerde formatie van een waarheid, die verloren is in de brute radicaliteit van de werking, --- de waarheid wordt samen met de fout weggesneden. De Natuur laat zelf over het algemeen toe, dat het goede maïs en het onkruid gedurende een lange tijd samengroeien, omdat alleen zo haar eigen groei, haar vrije evolutie mogelijk is.

De evolutionaire Natuur moet in haar eerste ontwaken van de mens naar een rudimentair spiritueel bewustzijn beginnen met een vaag besef van het Oneindige en het Onzichtbare, dat het fysieke wezen omringt, een besef van de beperking en impotentie van het menselijke denkvermogen en wil en van iets, dat groter is dan zichzelf, besloten in de wereld, van Potenties, die voordelig of nadelig zijn, die het resultaat van zijn actie bepalen, een Vermogen, dat achter de fysieke wereld is, waarin hij leeft en dat misschien haar en hem geschapen heeft, of Vermogens, die haar bewegingen informeren en besturen, terwijl zij zelf misschien bestuurd worden door het grotere Onbekende, dat achter hen ligt. Hij had moeten bepalen, wat zij zijn en middelen van communicatie moeten vinden, zodat hij hen zou kunnen verzoenen en hen zijn tot hulp zou kunnen roepen; hij zocht ook naar middelen, waarmee hij de bronnen uit kon vinden en controleren van de verborgen bewegingen van de Natuur. Dit zou hij niet onmiddellijk kunnen doen met zijn rede, omdat zijn rede eerst alleen om kon gaan met fysieke feiten, maar dit was het domein van het Onzichtbare en had een suprafysieke visie en kennis nodig; hij moest het doen door een uitbreiding van de faculteit van intuïtie en instinct, die er al was in het dier. Deze faculteit, geprolongeerd in het denkende wezen en gementaliseerd, moet gevoeliger en actiever geweest zijn in de vroege mens, ofschoon nog hoofdzakelijk op een lagere schaal, want hij moest er grotendeels op vertrouwen voor al zijn eerste noodzakelijke ontdekkingen: hij moest ook vertrouwen op de hulp van subliminale ervaring; want ook het subliminale moet actiever geweest zijn, meer gereed om in hem naar boven te stromen, meer capabel om zijn fenomenen aan de oppervlakte te formuleren, voordat hij leerde om volledig af te hangen van zijn intellect en zintuigen. De intuïties, die hij zo ontving door contact met de Natuur, zijn denkvermogen systematiseerde en zo de vroegere vormen van religie creëerde. Dit actieve en parate vermogen van intuïtie gaven hem ook het besef van suprafysieke krachten achter het fysieke, en zijn instinct en een zekere subliminale of supernormale ervaring van suprafysieke wezens, waarmee hij op de een of andere manier kon communiceren, keerden hem naar de ontdekking van effectieve en kanaliserende middelen voor de dynamische benutting van deze kennis; zo werden magie en andere vormen van occultisme gecreëerd. Op enige tijd moet het hem gedaagd hebben, dat hij iets in zich had, dat niet fysiek was, een ziel, die het lichaam overleefde; zekere supernormale ervaringen, die actief werden door de druk om het onzichtbare te kennen, moeten geholpen hebben om zijn eerste ruwe ideeën te formuleren van deze entiteit binnen hem. Hij begon zich alleen later te realiseren, dat, wat hij waargenomen had in de actie van het universum, er ook was in een of ander vorm in hem en dat er in hem ook elementen waren, die beantwoorden aan onzichtbare vermogens en krachten voor goed en kwaad; zo zouden zijn religie- ethische formaties beginnen en zijn mogelijkheden van spirituele ervaring. Een amalgaam van primitieve intuïties, occult ritueel, religiesociale ethiek, mystieke kennis of ervaringen, gesymboliseerd in mythe, maar met hun besef, gepreserveerd door een geheime initiatie en discipline is het vroege, eerste zeer oppervlakkige en uitwendige stadium van de menselijke religie. In het begin waren deze elementen, zonder twijfel, ruw en arm en onvolkomen, maar zij verkregen diepte en omvang en namen toe in sommige culturen naar een grote amplitude en betekenis.

Maar terwijl de mentale en levenontwikkeling toenamen, --- want dat is de eerste preoccupatie van de Natuur in de mens en zij weifelt niet om het voorwaarts te duwen ten koste van andere elementen, die hierna volledig opgenomen moeten worden, --- is er een tendens naar intellectualisering, en de eerste noodzakelijke, intuïtieve, instinctieve en subliminale formaties zijn bedekt met de structuren, die opgericht zijn door een groeiende kracht van de rede en mentale intelligentie. Terwijl de mens de geheimen en processen van de fysieke Natuur ontdekt, beweegt hij zich verder en verder af van zijn vroege toevlucht tot occultisme en magie; de aanwezigheid en gevoelde invloed van goden en onzichtbare vermogens wijkt terug, omdat meer en meer verklaard wordt door natuurlijke werkingen, de mechanische procedure van de Natuur: maar hij voelt nog steeds de behoefte van een spiritueel element en spirituele factoren in zijn leven en houdt daarom gedurende een tijd twee activiteiten samen in actie. Maar de occulte elementen van de religie, ofschoon nog behouden als geloof of gepreserveerd, maar ook begraven in riten en mythen, verliezen hun betekenis en verdwijnen en het intellectuele element neemt toe; uiteindelijk waar en wanneer de intellectualiserende tendens te sterk wordt, is er een beweging om alles weg te snijden, behalve overtuiging, instituut, formele praktijk en ethiek. Zelfs het element van spirituele ervaring neemt af en het wordt als voldoende beschouwd om alleen op geloof, emotionele vurigheid en moreel gedrag te vertrouwen; het eerste amalgaam van religie, occultisme en mystiek ervaring wordt onderbroken en er is een tendens, helemaal niet universeel of volledig, maar nog geprononceerd of zichtbaar, voor ieder van deze vermogens om zijn eigen weg te volgen naar zijn eigen doel in zijn eigen gescheiden en vrije karakter. Een volledige ontkenning van religie, occultisme en alles dat suprafysiek is, is de laatste uitkomst van dit stadium, een harde, droge vlaag van het oppervlakkige intellect, dat de beschermende structuren weghakt, die toevluchtoorden zijn voor de diepere delen van onze natuur. Maar de evolutionaire Natuur houdt haar achterliggende intenties nog levend in de denkvermogens van een enkele en gebruikt de grotere mentale evolutie van de mens om hen te verheffen naar een hoger niveau en diepere kwesties. In de huidige tijd zelf, na een tijdperk van triomfantelijke intellectualiteit en materialisme, kunnen we bewijzen zien van dit natuurlijke proces, --- een terugkeer naar innerlijke zelfontdekking, een innerlijk zoeken en denken, een nieuwe poging naar mystieke ervaring, een grijpen naar het innerlijke zelf, een herontwaken naar een of ander besef van de waarheid en het vermogen van de geest begint zichzelf te manifesteren; de zoektocht van de mens naar zijn zelf en ziel en een diepere waarheid van dingen neigt te herleven en zijn verloren kracht aan te nemen en nieuw leven te geven aan de oude overtuigingen, nieuwe geloven op te richten of zich onafhankelijk van sektarische religies te ontwikkelen. Het intellect zelf, dat dicht bij de natuurlijke limieten gekomen is van de capaciteit van fysieke ontdekking, dat zijn grond aangeraakt heeft en gevonden heeft, dat het niets meer verklaart dan het uiterlijke proces van de Natuur, is begonnen, nog tentatief en weifelend, om een oog van onderzoek te richten op de diepere geheimen van het denkvermogen en de levenskracht en op het domein van het occulte, dat hij a priori, geweigerd had, om te weten, wat er in zou kunnen zijn, dat waar is. Religie zelf heeft haar vermogen van overleving laten zien en ondergaat een evolutie, waarvan de uiteindelijke betekenis nog duister is. In deze nieuwe fase van het denkvermogen, die we zien beginnen, hoe ruw en weifelend ook, kan de mogelijkheid gedetecteerd worden van een druk naar een of andere beslissende ommekeer en vooruitgang van de spirituele evolutie in de Natuur. De religie, rijk, maar met een zekere duisternis in haar eerste infrarationele stadium, had geneigd, onder het overgewicht van het intellect, over te gaan naar een heldere, maar kale rationele tussenruimte; maar zij moet uiteindelijk de opwaartse curve volgen van het menselijke denkvermogen en vollediger op haar toppen rijzen naar haar ware en grootste gebied in de sfeer van een suprarationeel bewustzijn en kennis.

Wanneer we naar het verleden kijken, kunnen we nog steeds de bewijzen zien van deze lijn van de natuurlijke evolutie, ofschoon de meeste van haar vroegere stadia verborgen voor ons zijn in de ongeschreven pagina’s van de prehistorie. Er is genoegen mee genomen, dat de religie in haar aanvangen niets meer was dan een massa animisme, fetisjisme, magie, totemisme, taboe, mythe, bijgelovige symbolen, met de medicijnman als priester, een mentale zwam van primitieve onwetendheid, --- later op zijn hoogst een vorm van Natuuraanbidding. Het zou best zo hebben kunnen zijn in het primitieve denkvermogen, ofschoon we de voorwaarde hebben kunnen toevoegen, dat achter veel van zijn geloven en praktijken er een waarheid is geweest van een inferieure, maar zeer effectieve soort, die we verloren hebben met onze superieure ontwikkeling. De primitieve mens leeft veel in een laag en smal gebied van zijn levenswezen, en dit correspondeert op het occulte vlak met een onzichtbare Natuur, die van een zelfde karakter is en wiens occulte vermogens tot activiteit geroepen kunnen worden door een kennis en methoden, waartoe de lagere vitale intuïties en instincten een deur van toegang zouden kunnen openen. Dit zou geformuleerd kunnen worden in een eerste stadium van religieus geloof en praktijk, dat occult zou zijn na een ruwe onontwikkelde wijze in haar karakter en interesses, nog niet spiritueel; haar hoofdelement zou een binnenroepen zijn van kleine levensvermogens en elementaire wezens voor de hulp van kleine levensverlangens en een ruw, fysiek welzijn.

Maar dit primitieve stadium, --- als het inderdaad zodanig is en niet, wat we er nog van zien, een val of een overblijfsel, een terugval van een hogere kennis, die behoorde bij een voorgaande cyclus van beschaving of de ondermijnde overblijfselen van een dode en overbodige cultuur, --- kan alleen een begin zijn geweest. Zij werd gevolgd, na welke stadia dan ook, door het meer geavanceerde type van religie, waarvan we een verslag hebben in de literatuur of overlevende documenten van de vroege geciviliseerde volken. Dit type, dat samengesteld is uit een polytheïstisch geloof en aanbidding, een kosmologie, een mythologie, een complexiteit van ceremonieën, praktijken, rituelen en ethische verplichtingen, die soms diep wederzijds verweven zijn met het sociale systeem, was gewoonlijk een nationale of stamreligie, intiem expressief van het stadium van evolutie van het denken en het leven, dat door de gemeenschap bereikt was. In de uiterlijke structuur missen we nog steeds de ondersteuning van een diepere spirituele betekenis, maar deze opening werd ingevuld in de grotere, meer ontwikkelde culturen door een sterke achtergrond van occulte kennis en praktijken, of anders door zorgvuldig bewaakte geheimen met een eerste element van spirituele wijsheid en discipline. Occultisme gebeurt vaker als een toevoeging of superstructuur, maar is niet altijd aanwezig; de aanbidding van goddelijke vermogens, opoffering, een oppervlakte eerbiedigheid, en sociale ethiek zijn de hoofdfactoren. Een spirituele filosofie of idee van de betekenis van het leven lijkt eerst afwezig te zijn, maar zijn aanvangen zijn vaak gevat in de mythen en mysteriën en komen in een of twee gevallen volledig uit hen tevoorschijn, zodat hij een sterk gescheiden bestaan aanneemt.

Het is inderdaad mogelijk, dat de mysticus of de beginnende occultist overal de schepper was van religie en zijn geheime ontdekkingen oplegde in de vorm van geloof, mythe en praktijk aan het massa menselijke denkvermogen; want het individu ontvangt altijd de intuïties van de Natuur en neemt een stap voorwaarts en sleept en trekt de rest van de mensheid achter hem aan. Maar zelfs als we het krediet van deze nieuwe creatie geven aan het onderbewuste massa denkvermogen, dan is het het occultistische en mystieke element in dat denkvermogen, dat haar geschapen heeft en hij moet individuen gevonden hebben, waardoor hij tevoorschijn kon komen; want een massa ervaring of ontdekking of uitdrukking is niet de eerste methode van de Natuur; op een punt of enkele punten wordt het vuur ontstoken en spreidt van hart naar hart, van altaar naar altaar. Maar de spirituele aspiratie en ervaring van de mystici was gebruikelijk gevat in geheime formules en alleen aan enkele ingewijden gegeven; het werd aan de rest overgedragen of eerder voor hen behouden in een massa religieuze en traditionele symbolen. Deze symbolen waren de kern van het hart van de religie in het denkvermogen van een vroege mensheid.

Uit dit tweede stadium kwam een derde tevoorschijn, die probeerde om de geheime spirituele ervaring te bevrijden en de kennis en stelde het ter beschikking van allen als een waarheid, die een algemene aantrekkingskracht zou kunnen hebben en universeel beschikbaar gemaakt moet worden. Een tendens had de overhand om niet alleen het spirituele element juist de kern te maken van de religie, maar het verkrijgbaar te maken voor alle aanbidders door een exoterische leer; zoals iedere esoterische school zijn systeem had van kennis en discipline, zo zou iedere religie haar systeem van kennis, haar overtuiging en haar spirituele discipline moeten hebben. Hier, in deze twee vormen van spirituele evolutie, de esoterische en de exoterische, de weg van de mystiek en de weg van de religieuze mens, zien we een dubbel principe van de evolutionaire Natuur, het principe van een intensieve en geconcentreerde evolutie in een kleine ruimte en het principe van expansie en extensie, zodat de nieuwe creatie gegeneraliseerd kan worden in een zo groot gebied als mogelijk. De eerste is de geconcentreerde, dynamische en effectieve beweging; de tweede neigt naar verwarring en status. Als een resultaat van deze nieuwe ontwikkeling werd de spirituele aspiratie, die eerst zorgvuldig als een schat bewaard werd door enkelen, meer gegeneraliseerd in de mensheid, maar verloor haar zuiverheid, hoogte en intensiteit. De mystici fundeerden hun inspanning op een vermogen van suprarationele kennis, intuïtief, geïnspireerd, openbarend en op de kracht van het innerlijke wezen om binnen te gaan in de occulte waarheid en ervaring: maar deze vermogens waren niet in het bezit van de mens in de massa of alleen in bezit in een ruwe, onontwikkelde en fragmentarische, initiële vorm, waarop niets veilig gefundeerd kon worden; zo moest voor hen de waarheid in deze nieuwe ontwikkeling bekleed worden in intellectuele vormen van overtuiging en doctrine, in emotionele vormen van aanbidding en in een simpel maar betekenisvol ritueel. Tegelijkertijd werd de sterke spirituele nucleus gemengd, verwaterd, vermengd; zij dreigde binnengedrongen te worden en nageaapt te worden door de lagere elementen van het denkvermogen en het leven en de fysieke natuur. Dit mengsel en vermenging en deze invasie van het onechte, deze ontwijding van de mysteriën en het verlies van hun waarheid en betekenis, zowel als het misbruik van het occulte vermogen, dat komt door communicatie met onzichtbare krachten, werd het meest gevreesd door de vroege mystici en voorkomen door geheimhouding, door strikte discipline, door beperking tot enkele geschikte ingewijden. Een ander lastig resultaat of gevaar van de diffuse beweging en de opvolgende invasie is de intellectuele formalisering geweest van spirituele kennis in dogma en de materialisatie van de levende praktijk in een dode massa van cultus en ceremonie en ritueel, een mechanisatie, waardoor de geest gebonden was om in de loop van de tijd uit het lichaam van de religie te vertrekken. Maar dit risico moest genomen worden, want de uitbreidende beweging was een inherente noodzaak van de spirituele drang in de evolutionaire Natuur.

Zo kwamen de religies tot stand, die hoofdzakelijk of in de massa vertrouwen op overtuiging en ritueel voor enig spiritueel resultaat, maar nog standhouden door hun waarheid van ervaring, de fundamentele innerlijke werkelijkheid, die oorspronkelijk aanwezig was in hen en voortduren, zolang als er mensen zijn die hen voortzetten of vernieuwen, een middel voor hen, die aangeraakt zijn door de spirituele impuls om het Goddelijke te realiseren en de geest te bevrijden. Deze ontwikkeling heeft verder geleid naar een verdeling in twee tendensen, de katholieke en de protestante, een, een tendens naar enige conservering van het oorspronkelijke plastische karakter van religie, haar veelzijdigheid en beroep op de hele natuur van het menselijke wezen, de andere, ontwrichtend voor deze katholiciteit en aandringend op een zuivere afhankelijkheid van geloof, aanbidding en vereenvoudigd gedrag om zo een snel en kant en klaar beroep te doen op de algemene rede, hart en ethische wil. Deze ommekeer heeft geneigd een excessieve rationalisatie te creëren, een in diskrediet brengen en veroordeling van de meeste occulte elementen, die een communicatie proberen te vestigen met wat onzichtbaar is, een vertrouwen op het oppervlakte denkvermogen als het voldoende vehikel van de spirituele inspanning; een zekere droogheid en een nauwheid en gebrek van het spirituele leven is een frequente consequentie geweest. Bovendien heeft het intellect zoveel ontkend, zoveel eruit geworpen, heeft overvloedig ruimte gevonden en opportuniteit om meer te ontkennen, totdat hij alles ontkent, om spirituele ervaring te ontkennen en spiritualiteit en religie er uit te gooien, zodat alleen het intellect zelf overblijft als het enkele overlevende vermogen, Maar het intellect, leeg van de geest, kan alleen externe kennis opstapelen en machinerie en efficiëntie en eindigt in een opdrogen van de geheime bronnen van vitaliteit en een decadentie zonder enig innerlijk vermogen om het leven te redden of een nieuw leven te creëren of enige andere uitweg dan de dood en ontbinding en een nieuw begin uit de oude Onwetendheid.

Het zou mogelijk geweest zijn voor het evolutionaire principe om haar ongerepte heelheid van beweging behouden te hebben, terwijl zij druk zette, door een uitbreiding en geen onderbreking van de wijzere oude harmonie, naar een grotere synthese van het principe van concentratie en het principe van diffusie. In India is er, zoals we gezien hebben, een hardnekkigheid geweest van de oorspronkelijke intuïtie en een totale beweging van de evolutionaire Natuur. Want religie in India heeft zich niet beperkt door enige overtuiging of dogma; zij heeft niet alleen een uitgebreid aantal verschillende formuleringen toegelaten, maar bevatte succesvol in zichzelf alle elementen, die opgegroeid zijn in de loop van de evolutie van religie en weigerde om er enige uit te bannen of weg te nemen; zij ontwikkelde occultisme tot haar uiterste grenzen, accepteerde alle soorten filosofieën, volgde tot haar hoogste, diepste of grootste uitkomst iedere mogelijk lijn van spirituele realisatie, spirituele ervaring, spirituele zelfdiscipline. Haar methode is de methode geweest van de evolutionaire Natuur zelf, om alle ontwikkelingen toe te staan, alle middelen van communicatie en actie van de geest op de leden, alle manieren van vereniging tussen de mens en het Allerhoogste of Goddelijke, om iedere mogelijke weg van vooruitgang te volgen naar het doel en het zelfs tot haar uiterste te testen. Alle stadia van evolutie zijn er in de mens en iedere moet toegestaan worden of voorzien van zijn middel van benadering van de geest, een benadering, die past bij zijn capaciteit, adhikāra. Zelfs de primitieve vormen, die overleefden, werden niet uitgebannen, maar werden opgetild naar een diepere betekenis, terwijl er nog de druk was naar de hoogste spirituele pinakels in de zeldzaamste allerhoogste ether. Zelfs het exclusieve type religie met geloofsovertuiging werd niet zelf uitgesloten; mits haar affiniteit met het algemene doel en principe helder was, werd zij toegelaten in de oneindige variëteit van de algemene orde. Maar deze plasticiteit probeerde zichzelf te ondersteunen op een gefixeerd religiesociaal systeem, dat zij doordrong met het principe van een gegradeerde uitwerking van de menselijke natuur, die op haar hoogten gericht was op een allerhoogste spirituele inspanning; deze sociale standvastigheid, die misschien eens nodig was voor de eenheid van het leven, als zij ook geen gesettelde en zekere basis was voor de spirituele vrijheid, is aan de ene kant een vermogen voor behoud geweest, maar ook het ene obstakel voor de ingeboren geest van de volledige katholiciteit, een element van excessieve kristallisatie en beperking. Een gefixeerde basis zou onmisbaar kunnen zijn, maar wanneer zij gesetteld is in essentie, moet dit ook zijn in haar vormen, die in staat zijn tot plasticiteit, evolutionaire verandering; het moet een orde zijn, maar een groeiende orde.

Desalniettemin was het principe van deze grote en veelzijdige religieuze en spirituele evolutie goed en door in zichzelf het hele leven en menselijke natuur op te nemen, door de groei van het menselijke intellect aan te moedigen en nooit tegen hem in te gaan of grenzen te stellen aan zijn vrijheid, maar hem eerder in te roepen als de hulp van het spirituele zoeken, voorkwam zij het conflict of de onredelijke predominantie, die in het Westen leidde tot de beperking en opdroging van het religieuze instinct en de onderdompeling in het pure materialisme en secularisme. Een methode van deze plastische en universele soort, die alle overtuigingen en vormen toelaat, maar er bovenuit gaat en ieder soort element toestaat, zou ontelbare consequenties kunnen hebben, waartegen de purist bezwaar zou kunnen maken, maar haar grote rechtvaardigende resultaat is een voorbeeldloze veelvoudige rijkheid geweest en een meer dan duizendjarige hardnekkigheid en onneembare duurzaamheid, algemeenheid, universaliteit, hoogte, subtiliteit en veelzijdige wijdheid van spirituele verkrijging en zoeken en inspanning. Inderdaad alleen door een zodanige algemeenheid en plasticiteit kan het wijdere doel van de evolutie zichzelf uitwerken met enige volheid. Het individu eist van religie een deur van opening naar spirituele ervaring of een middel om zich er naar te keren, een gemeenschap met God of een duidelijk licht van begeleiding op de weg, een belofte van het hiernamaals of een gelukkigere supra- aardse toekomst; deze behoeften kunnen gehaald worden op een smallere basis van geloofsovertuiginggeloof en sektarische cultus. Maar er is ook het wijdere doeleinde van de Natuur om de spirituele evolutie in de mens voor te bereiden en te bevorderen en hem te veranderen in een spiritueel wezen; de religie dient haar als een middel om zijn inspanning en zijn ideaal in die richting aan te wijzen en ieder, die klaar is, te voorzien van de mogelijkheid om een stap te nemen op de weg er naar toe. Dit einde dient zij door de immense variëteit van de cultus, die zij gecreëerd heeft, sommige uiteindelijk, gestandaardiseerd en definitief, anderen plastischer, gevarieerd en veelzijdig. Een religie, die zelf een verzameling is van religies en die tegelijkertijd ieder mens voorziet van zijn eigen richting van innerlijke ervaring, zou het meest consonant zijn met het doeleinde van de Natuur: zij zou een rijke kweekvijver zijn van spirituele groei en opbloei, een uitgebreide veelvormige school van de discipline, inspanning, zelfrealisatie van de ziel. Welke fouten Religie ook begaan heeft, dit is haar functie en haar grote en onmisbare nut en dienst, --- het behoud van dit groeiende licht van begeleiding op onze weg door de onwetendheid van het denkvermogen naar het volledige bewustzijn en de volledige zelfkennis van de Geest.

Occultisme is in haar essentie de inspanning van de mens om een kennis te bereiken van geheime waarheden en potenties van de Natuur, die hem zal optillen uit de slavernij van zijn fysieke limieten van het wezen, een poging in het bijzonder het mysterieuze, occulte, buitenwaarts nog onontwikkelde directe vermogen van het Denkvermogen op het Leven en zowel Denkvermogen als Leven over Materie te bezitten en organiseren. Er is tegelijkertijd een inspanning om communicatie te vestigen met werelden en entiteiten, die behoren bij de suprafysieke hoogten, diepten en tussenliggende niveaus van het kosmische Wezen en deze gemeenschap te gebruiken voor de meesterschap van een hogere Waarheid en voor een hulp aan de mens in zijn wil om zichzelf soeverein te maken over de vermogens en de krachten van de Natuur. Deze menselijke aspiratie neemt zijn standpunt op het geloof, intuïtie of aanduiding, dat we geen hoofdzakelijke schepselen van de modder zijn, maar zielen, denkvermogens, willen, die alle mysteriën kunnen kennen van deze en iedere wereld en niet alleen de pupillen worden van de Natuur, maar haar adepten en meesters. De occultist probeerde het geheim ook te kennen van fysieke dingen en in deze inspanning bevorderde hij astronomie, creëerde chemie, gaf een impuls aan andere wetenschappen, want hij benutte ook geometrie en de wetenschap van getallen; maar nog meer probeerde hij de geheimen te kennen van de supernatuur. In deze betekenis zou occultisme beschreven kunnen worden als de wetenschap van het supernatuurlijke; maar zij is in feite alleen de ontdekking van het suprafysieke, de overgang van de materiële limiet, --- het hart van het occultisme is geen onmogelijke hersenschim, die hoopt voorbij of buiten alle kracht van de Natuur te gaan en een pure fantasie en arbitrair mirakel almachtig effectief te maken. Wat voor ons supernatuurlijk lijkt, is in feite ofwel een spontane inval van het fenomeen van andere Natuur in de fysieke Natuur of, in het werk van de occultist, een bezit van de kennis en vermogen van hogere ordes of graden van het kosmische Wezen en Energie en de richting van hun krachten en processen naar de productie in de fysieke wereld door aangrijpen van mogelijkheden van onderlinge verbinding en middelen voor een materiële bewerkstelliging. Er zijn vermogens van het denkvermogen en de levenskracht, die niet besloten zijn geweest in de huidige systematisering van de Natuur van het denkvermogen en leven in de materie, maar die potentieel zijn en naar voren gebracht kunnen worden om materiële dingen en gebeurtenissen te belasten of zelfs ingebracht worden en toegevoegd aan de huidige systematisering om zo de controle van het denkvermogen te vergroten over ons eigen leven en lichaam of te handelen op de denkvermogens, levens, lichamen van anderen of op de bewegingen van kosmische Krachten. De moderne admissie van hypnotisme is een voorbeeld van een zodanige ontdekking en gesystematiseerde toepassing, --- ofschoon nog nauw en beperkt, beperkt door haar methode en formule, --- van occulte vermogens, die anders ons alleen aanraken door een terloopse of een verborgen actie, wiens proces onbekend is voor ons of onvolmaakt gevangen door enkelen; want we ondergaan de hele tijd een batterij suggesties, gedachtesuggesties, impulssuggesties, wilsuggesties, emotionele en zintuiglijke suggesties, gedachtegolven, levensgolven, die over ons komen of in ons van anderen of van de universele Energie, maar handelen en hun effecten produceren zonder onze kennis. Een gesystematiseerde inspanning om deze bewegingen te kennen en hun wet en mogelijkheden, om de vermogens te beheersen en gebruiken van de Natuurkracht achter hen of ons te beschermen tegen hen, zou vallen binnen een gebied van occultisme: maar het zou zelfs alleen een klein deel zijn van dat gebied; want wijd en veelvoudig zijn de mogelijke velden, gebruiken, processen van dit uitgestrekte gebied van weinig onderzochte Kennis.

In moderne tijden heeft, terwijl de fysieke Wetenschap haar ontdekkingen vergrootte, en de geheime materiële krachten van de Natuur bevrijdde in een actie, die bestuurd werd door menselijke kennis voor menselijk gebruik, occultisme zich teruggetrokken en werd uiteindelijk opzijgezet op de grond, dat het fysieke alleen werkelijk is en het Denkvermogen en Leven alleen departementale activiteiten zijn van de Materie. Op deze basis heeft, terwijl zij geloofde, dat materiële Energie de sleutel is van alle dingen, de Wetenschap geprobeerd om te bewegen naar een controle van het denkvermogen en leven processen door een kennis van de materiële instrumentatie en proces van onze normale en abnormale denkvermogen en levenswerkingen en activiteiten; het spirituele wordt genegeerd als alleen een vorm van geestesgesteldheid. Er kan geobserveerd worden in de voorbijgang, dat wanneer deze inspanning slaagde, het niet zonder gevaar zou zijn voor het bestaan van het menselijke ras, zelfs omdat nu zekere andere wetenschappelijke ontdekkingen misbruikt worden of onhandig gebruikt door een mensheid, die mentaal en moreel niet klaar is voor de omgang met vermogens, die zo groot zijn en zo gevaarlijk; want het zou een kunstmatige controle zijn, die toegepast wordt zonder enige kennis van de geheime krachten, die ten grondslag liggen aan ons bestaan en haar onderhouden. Occultisme kon in het Westen zo gemakkelijk opzij geduwd worden, omdat zij nooit haar meerderheid bereikte, nooit rijpheid verkreeg en een filosofische en gedegen systematische fundatie. Zij gaf te gemakkelijk toe aan de romantiek van het supernatuurlijke of maakte de fout om haar hoofdeffect te concentreren op de ontdekking van formules en effectieve manieren van gebruik van het gebruik van supernormale vermogens. Zij week af naar witte en zwarte magie of naar een romantisch en goochelaarstoebehoren van occulte mystiek en de overdrijving van wat per slot van rekening een beperkte en karige kennis was. Deze tendensen en deze onzekerheid van mentale fundering maakte het moeilijk om een doel dat meegaand en kwetsbaar was, te verdedigen en makkelijk om in diskrediet te brengen. In Egypte en het Oosten bereikte deze lijn van kennis een grotere en meer veelomvattende inspanning: deze overvloedigere volwassenheid kan nog intact gezien worden in het opmerkelijke systeem van de Tantras; het was niet alleen een veelzijdige wetenschap van het supernormale, maar leverde de basis van alle occulte elementen van religie en ontwikkelde zelf een groter en krachtiger systeem van spirituele discipline en zelfrealisatie. Want het hoogste occultisme is datgene, dat de geheime bewegingen ontdekt en de dynamische supernormale mogelijkheden van Denkvermogen en Leven en geest en hen gebruikt in hun ingeboren kracht of door een toegepast proces voor de grotere effectiviteit van ons mentale, vitale en spirituele wezen.

Occultisme wordt geassocieerd in populair idee met magie en magische formule en een verondersteld mechanisme van het supernatuurlijke. Maar dit is alleen een kant, noch is het helemaal een bijgeloof, zoals vergeefs voorgesteld is door degenen, die niet diep genoeg gekeken hebben of helemaal niet naar deze bedekte kant van de geheime Natuurkracht of geëxperimenteerd met zijn mogelijkheden. Formules en hun toepassing, een mechanisatie van latente krachten, kunnen verbazingwekkend effectief zijn in het occulte gebruik van het mentale vermogen en levensvermogen, juist, zoals het is in de fysieke Wetenschap, maar dit is alleen een ondergeschikte methode en een beperkte richting. Want mentale en levenskrachten zijn plastisch, subtiel en variabel in hun actie en hebben niet de materiële vastheid; zij hebben een subtiele en plastische intuitie nodig in de kennis van hen, in de interpretatie van hun actie en proces en in hun toepassing, --- zelfs in de interpretatie en actie van hun gevestigde formules. Een te hoge nadruk op mechanisatie en rigide formulering zal waarschijnlijk resulteren in sterilisatie of een geformaliseerde beperking van kennis en, aan de pragmatische kant, teveel fouten, onwetende conventie, misbruik en falen. Nu we het bijgeloof ontgroeien van de enkele waarheid van de Materie, is een zwaai terug naar het oude occultisme en naar nieuwe formules, zowel als naar een wetenschappelijk onderzoek van de nog verborgen geheimen en vermogens van het Denkvermogen en een dichtbije studie van psychische en abnormale of supernormale psychologische fenomenen, mogelijk en, in delen, al zichtbaar. Maar als het is om zichzelf te vervullen, dan moeten de ware fundatie, het ware doel en richting, de noodzakelijke beperkingen en voorzorgen van deze lijn van onderzoek opnieuw ontdekt worden; haar meest belangrijke doel moet de ontdekking zijn van verborgen waarheden en vermogens van de mentale kracht en levensvermogen en de grotere krachten van de besloten geest. Occulte wetenschap is, essentieel, de wetenschap van het subliminale, het subliminale in onszelf en het subliminale in de wereldnatuur, en van alles, dat in verbinding is met het subliminale, het onderbewuste en superbewuste inbegrepen, en het gebruik ervan als een deel van de zelfkennis en wereldkennis en voor de juiste dynamisering van die kennis.

Een intellectuele benadering van de hoogste kennis, het bezit van het denkvermogen ervan, is een onmisbare hulp voor deze beweging van de Natuur in het menselijke wezen. Gewoonlijk is, aan ons oppervlak, het hoofdinstrument van de mens van denken en actie de rede, het observerende, begrijpende en arrangerende intellect. In iedere totale vooruitgang of evolutie van de Geest moeten niet alleen de intuïtie, inzicht, innerlijk besef, devotie van het hart, een diepe en directe levenservaring van de dingen van de Geest ontwikkeld worden, maar het intellect moet ook verlicht en bevredigd worden; ons denkende en reflecterende denkvermogen moet geholpen worden om een beredeneerd en gesystematiseerd idee te begrijpen, te vormen van het doel, de methode, de principes van deze hoogste ontwikkeling en activiteit van onze natuur en waarheid van alles, dat er achter ligt. Spirituele realisatie en ervaring, een intuïtieve en directe kennis, een groei van het innerlijke bewustzijn, een groei van de ziel en van een intieme zielperceptie, zielvisie en een zielbesef, zijn inderdaad de juiste middelen van deze evolutie: maar de ondersteuning van de reflectieve en kritische rede is ook van het grootste belang; als velen het er zonder kunnen stellen, omdat zij een direct en levendig contact hebben met de innerlijke werkelijkheden en tevreden zijn met ervaring en inzicht, is het toch in de hele beweging onmisbaar. Als de allerhoogste waarheid een spirituele Werkelijkheid is, dan moet het intellect van de mens weten, wat de natuur is van die oorspronkelijke Waarheid en het principe van haar relaties met de rest van het bestaan, met onszelf en met het universum. Het intellect is op zichzelf niet in staat om ons in contact te brengen met de concrete spirituele werkelijkheid, maar hij kan helpen door een mentale formulering van de waarheid van de Geest, die hij uitlegt aan het denkvermogen en zelfs toegepast kan worden in het meer directe zoeken: deze hulp is van een hoogst belang.

Ons denkende denkvermogen is hoofdzakelijk betrokken bij de verklaring van de algemene spirituele waarheid, de logica van haar absolute en de logica van haar relativiteiten, hoe zij tegenover elkaar staan of naar elkaar leiden en wat de mentale consequenties zijn van het spirituele theorema van het bestaan. Maar naast dit begrip en deze intellectuele verklaring, die zijn principiële recht en deel zijn, probeert het intellect een kritische controle uit te voeren; hij zou de extatische of andere concrete spirituele ervaringen toe kunnen laten, maar zijn eis is om te weten op welke zekere en goed geordende waarheden van het wezen zij gefundeerd zijn. Inderdaad zou onze rede, zonder een zodanige waarheid, die gekend en verifieerbaar is, deze ervaringen onzeker en onbegrijpelijk kunnen vinden, zou zich van hen terug kunnen trekken als mogelijk niet gefundeerd op een waarheid of anders hen wantrouwen in hun vorm, wanneer niet in hun fundatie, alsof aangedaan door een fout, zelfs een afwijking van het voorstellende vitale denkvermogen, de emoties, de zenuwen of de zintuigen; want deze zouden misleid kunnen worden, bij hun overgang of overdracht van het fysieke en zintuiglijke naar het onzichtbare, in een najagen van misleidende lichten of tenminste tot een verkeerde ontvangst van dingen, die geldig zijn in zichzelf, maar ontsierd door een verkeerde of onvolmaakte interpretatie van wat ervaren wordt of een verwarring en wanorde van de ware spirituele waarden. Wanneer de rede zich verplicht voelt om de dynamiek van het occultisme toe te laten, dan zal hij ook daar het meeste betrokken zijn bij de waarheid en het juiste systeem en de werkelijke betekenis van de krachten, die hij in het spel gebracht ziet; hij moet onderzoeken of de betekenis, dat is, wat de occultist er aan hecht of iets anders en misschien dieper, dat verkeerd geïnterpreteerd is in haar essentiële relaties en waarden of niet haar ware plaats gegeven is in het geheel van ervaring. Want de actie van ons intellect is in de eerste plaats de functie van begrijpen, maar secundair kritisch en uiteindelijk organiserend, controlerend en formatief.

De middelen, waardoor deze behoefte bevredigd kan worden en waarvan onze natuur van het denkvermogen ons heeft voorzien, is filosofie, en in dit gebied moet het een spirituele filosofie zijn. Zodanige systemen zijn in aantallen opgekomen in het Oosten: want bijna altijd is er, waar er dan ook een aanzienlijke spirituele ontwikkeling geweest is, een filosofie uit opgekomen, die het gerechtvaardigd heeft aan het intellect. De methode was eerst een intuïtief zien en een intuïtieve uitdrukking, zoals in het onpeilbare denken en de diepzinnige taal van de Upanishads, maar naderhand werd er een kritische methode ontwikkeld, een ferm systeem van dialectiek, een logische organisatie. De latere filosofieën waren een intellectuele rekenschap[54] of een logische rechtvaardiging van wat gevonden was in de innerlijke realisatie; of zij leverden zelf een mentale grond of een systematische methode voor de realisatie en de ervaring.[55] In het Westen, waar de syncretische tendens van het bewustzijn vervangen werd door het analytische en scheidende, namen de spirituele drang en de intellectuele rede bijna aan het begin afscheid; filosofie nam vanaf het eerste begin een ommezwaai naar een zuiver intellectuele en beredeneerde uitleg van dingen. Desalniettemin waren er systemen, zoals de Pythagoresche, Stoïcijnse en Epicuristische, die niet alleen dynamisch waren voor het denken, maar voor het gedrag van het leven en ontwikkelden een discipline, een inspanning naar innerlijke perfectie van het wezen; dit bereikte een hoger spiritueel niveau van kennis in latere Christelijke en Neo paganistische gedachtestructuren, waar het Oosten en het Westen elkaar ontmoetten. Maar later werd de intellectualisering volledig en de connectie van de filosofie met het leven en haar energieën of met de geest en zijn dynamiek werd ofwel doorgesneden of besloten tot het kleine, dat de metafysische idee kan inprenten op het leven en actie door een abstracte en secundaire invloed. Religie heeft zichzelf in het Westen niet ondersteund door een filosofie maar door een geloofsovertuigingtheologie; soms verschijnt een spirituele filosofie door een zuivere kracht van individueel genie, maar het is niet zoals in het Oosten een noodzakelijke bijkomstige omstandigheid geweest in iedere aanzienlijke lijn van spirituele ervaring en inspanning. Het is waar, dat een filosofische ontwikkeling van spiritueel denken niet volledig onmisbaar is; want de waarheden van de geest kunnen directer en vollediger bereikt worden door de intuïtie en door een concreet innerlijk contact. Er moet ook gezegd worden, dat de kritische controle van het intellect over de spirituele ervaring belemmerd kan worden en onbetrouwbaar, want het is een inferieur licht, dat gericht is op een gebied van hogere verlichting; het ware controlerende vermogen is een innerlijke onderscheiding, een psychisch besef en tact, een superieure interventie van begeleiding van boven of een ingeboren en lumineuze innerlijke begeleiding. Maar toch is deze lijn van ontwikkeling ook noodzakelijk, omdat er een brug moet zijn tussen de geest en de intellectuele rede: het licht van een spirituele of tenminste een gespiritualiseerde intelligentie is noodzakelijk voor de volheid van onze totale innerlijke evolutie, en zonder dat zou, wanneer een andere diepere begeleiding afwezig is, de innerlijke beweging onregelmatig en ongedisciplineerd zijn, troebel en vermengd met onspirituele elementen of eenzijdig of incompleet in haar algemeenheid. Voor de transformatie van de Onwetendheid in de integrale Kennis is de groei in ons van een spirituele intelligentie, die klaar is om een hoger licht te ontvangen en het te kanaliseren voor alle delen van onze natuur een tussenliggende noodzaak van groot belang.

Maar geen van deze drie lijnen van benadering kan op zichzelf volledig de grotere en achterliggende intentie van de Natuur vervullen; zij kunnen het spirituele wezen niet creëren in de mentale mens, tenzij en tot zij de deur openen naar spirituele ervaring. Alleen door een innerlijke realisatie van waar deze benaderingen naar zoeken, door een overweldigende ervaring of door veel ervaringen, die een innerlijke verandering opbouwen, door een transmutatie van het bewustzijn, door een bevrijding van de geest van zijn huidige sluier van het denkvermogen, leven en lichaam, kan het spirituele wezen tevoorschijn komen. Dat is de uiteindelijke lijn van de vooruitgang van de ziel, waarnaar de anderen wijzen en, wanneer hij klaar is om zich los te maken uit de voorbereidende benaderingen, dan is het werkelijke werk begonnen en is het keerpunt van de verandering niet langer ver weg. Tot dan is alles, dat het menselijke wezen bereikt heeft, een familiariteit met het idee van dingen voorbij hem, met de mogelijkheid van een ander-wereldlijke beweging, met het ideaal van een of andere ethische perfectie; hij kan ook een of ander contact gemaakt hebben met grotere Vermogens of Werkelijkheden, die zijn denkvermogen of hart of leven helpen. Er kan een verandering zijn, maar niet de transmutatie van het mentale in het spirituele wezen. Religie en haar denken en ethiek en occult mysticisme in oude tijden produceerden de priester en de tovenaar, de man van vroomheid, de rechtvaardige mens, de mens van wijsheid, veel hoogtepunten van de mentale mensheid; maar alleen nadat de spirituele ervaring door het hart en het denkvermogen begon, zien we de heilige opkomen, de profeet de Rishi, de Yogi, de ziener, de spirituele wijze, en de mysticus, en de religies, waarin deze types van de spirituele mensheid tot bestaan kwamen, hebben voortgeduurd, hebben de globe bedekt en de mensheid al zijn spirituele aspiratie en cultuur gegeven.

Wanneer spiritualiteit zichzelf losmaakt in het bewustzijn en zijn kenmerkende karakter aanneemt, is het eerst alleen een kleine kern, een groeiende tendens, een exceptioneel licht van ervaring tussen de grote massa van het normale onverlichte menselijke denkvermogen, vitaliteit, lichamelijkheid, die het uiterlijke zelf vormt en onze natuurlijke preoccupatie volledig in beslag neemt. Er zijn voorzichtige aanvangen en een langzame evolutie en weifelende verschijning. Een eerdere eerste inleidende vorm ervan creëert een zekere soort religiositeit, die niet het zuivere spirituele temperament is, maar van de natuur is van het denkvermogen of leven, die in zichzelf een spirituele ondersteuning of factor zoekt of vindt; in dit stadium is de mens het meeste betrokken bij het gebruik van zodanige contacten als hij kan krijgen of construeren met wat voorbij hem is om zijn mentale ideeën en morele idealen te helpen of te dienen of zijn vitale en fysieke interesses; de ware ommekeer naar een of andere spirituele verandering is niet gekomen. De eerste ware formaties nemen de vorm aan van een spiritualisatie van onze natuurlijke activiteiten, een doordringende invloed op hen of een richting: er is een voorbereidende invloed of een instroming in een of ander deel of tendens van het denkvermogen of leven, --- een gespiritualiseerde ommekeer van het denken met verheffende verlichtingen, of een gespiritualiseerde ommekeer van het emotionele of esthetische wezen, een gespiritualiseerde ethische formatie in het karakter, een gespiritualiseerde drang in een of andere levensactie of andere dynamische vitale beweging van de natuur. Een gewaarzijn komt misschien van een innerlijk licht, van een begeleiding of een gemeenschap, of svan een grotere Controle dan het denkvermogen en de wil, waaraan iets in ons gehoorzaamt; maar alles in nog niet opnieuw gegoten in de vorm van die ervaring. Maar, wanneer deze intuïties en illuminaties groeien in hardnekkigheid en zichzelf kanaliseren, een sterke innerlijke formatie maken en eis om het hele leven te besturen en de natuur over te nemen, dan begint daar de spirituele formatie van het wezen; daar verschijnt de heilige, de toegewijde, de spirituele wijze, de ziener, de profeet, de dienaar van God, de soldaat van de geest. Allen nemen hun standplaats in in een deel van het natuurlijke wezen, dat opgetild wordt door een spiritueel licht, vermogen of extase. De wijze en de ziener leven in het spirituele denkvermogen, hun denken of hun visie wordt bestuurd en gevormd door een innerlijk of een groter goddelijk licht van kennis; de toegewijde leeft in de spirituele aspiratie van het hart, zijn zelfopoffering en zijn zoeken; de heilige wordt bewogen door het ontwaakte psychische wezen in de het innerlijke hart, dat krachtig gegroeid is om het emotionele en vitale wezen te besturen; de anderen staan in de vitale kinetische natuur, die gedreven wordt door een hogere spirituele energie en er door gericht naar een geïnspireerde actie, een Godgegeven werk of missie, de dienst van een of ander goddelijk Vermogen, idee of ideaal. De laatste en hoogste verschijning is de bevrijde mens, die het Zelf en de Geest in hem gerealiseerd heeft, binnengegaan in het kosmische bewustzijn, overgegaan in vereniging met het Eeuwige en, in zover als hij het leven en de actie nog accepteert, handelt door het licht en het Vermogen, dat in hem werkt door zijn menselijke instrumenten van de Natuur. De grootste formulering van deze spirituele verandering en verkrijging is de totale bevrijding van de ziel, denkvermogen, hart en actie, een gieten van hen allen in het besef van het kosmische Zelf en de Goddelijke Werkelijkheid.[56] De spirituele evolutie van het individu heeft dan zijn weg gevonden en zijn gebied van Himalayaanse eminenties opgebracht en haar pieken van de hoogste natuur. Voorbij deze hoogte en grootheid opent zich alleen de supramentale opstijging en de niet communiceerbare Transcendentie.

Dit is dan tot nu toe de loop geweest van de evolutie van de Natuur van de spirituele mens in het menselijke mentale wezen, en er kan gevraagd worden, wat de exacte som is van deze verkrijging en haar actuele betekenis. In de recente reactie naar het leven van het denkvermogen in de Materie, zijn deze grote richting en deze zeldzame verandering gestigmatiseerd als geen ware evolutie van bewustzijn, maar eerder een gesublimeerde ruwheid van onwetendheid, die afwijkt van de ware menselijke evolutie, die enkel een evolutie zou moeten zijn van levensvermogen, het praktische fysieke denkvermogen, de rede, die het denken bestuurt en het gedrag en de ontdekkende en organiserende intelligentie. In dit tijdperk werd religie opzij geduwd als een verouderd bijgeloof en spirituele realisatie en ervaring in diskrediet gebracht als een schaduwachtig mysticisme; de mysticus is in deze visie de mens, die zich afkeert naar het onwerkelijke, naar occulte regionen van een zelf geconstrueerd land van hersenschimmen en zijn weg daar verliest. Deze beoordeling komt voort uit een visie van dingen, die zelf gebonden is om in diskrediet te geraken, omdat zij uiteindelijk afhangt van de valse perceptie van het materiële als alleen werkelijk en het buitenwaartse leven als alleen belangrijk. Maar apart van deze extreme materialistische visie van dingen, kan zij en wordt nog behouden door het intellect en het fysieke denkvermogen, die verlangen naar de menselijke levensvervulling, --- en dat is de heersende geestesgesteldheid, de dominante moderne trend, --- dat de spirituele tendens in de mensheid tot zeer weinig gekomen is; zij heeft het probleem van het leven niet opgelost, noch enige van de problemen, waardoor de mensheid gegrepen is. De mysticus maakt zich ofwel los van het leven als de ander- wereldlijke asceet of de in hogere sferen verkerende visionair en kan daarom het leven niet helpen, of anders brengt hij geen betere oplossing of resultaat dan de praktische mens of de mens van het intellect en de rede: door zijn interventie verstoort hij eerder de menselijke waarden, verstoort hen met zijn vreemde en niet verifieerbare licht, dat duister is voor het menselijke begrip en verwart de duidelijke praktische en vitale zaken, die het leven voor ons zet.

Maar dit is niet het standpunt, van waaruit de ware betekenis van de spirituele evolutie in de mens of de waarde van spiritualiteit beoordeeld kan worden of getaxeerd; want haar ware werk is niet de oplossing van de menselijke problemen op de voorbije en huidige mentale basis, maar om een nieuwe fundering te creëren van ons wezen en ons leven en kennis. De asceet of de ander-wereldlijke tendens van de mysticus is een extreme affirmatie van zijn weigering om de beperking te accepteren, die opgelegd worden door de materiële Natuur: want juist zijn reden van bestaan is om haar voorbij te gaan; wanneer hij haar niet kan transformeren, moet hij haar verlaten. Tegelijkertijd heeft de spirituele mens niet helemaal op afstand gestaan van het leven van de mensheid; want het besef van eenheid met alle wezens, de spanning van een universele liefde en compassie, de wil om de energieën te spenderen voor het goede van alle schepselen,[57] staan centraal voor de dynamische opbloei van de geest: hij heeft zich gekeerd naar hulp, hij heeft begeleid, zoals de oude Rishis deden of de profeten, of zich gebogen om te creëren en, waar hij het zo gedaan heeft met iets van het directe vermogen van de Geest, zijn de resultaten verbazingwekkend geweest. Maar de oplossing van het probleem, die spiritualiteit biedt, is geen oplossing met externe middelen, ofschoon deze ook gebruikt zijn, maar door een innerlijke verandering, een transformatie van het bewustzijn en de natuur.

Wanneer er geen beslissend, maar alleen een bijdragend resultaat, een aanwas van sommige nieuwe fijnere elementen aan de som van het bewustzijn, de algemene consequentie is geweest en er geen levenstransformatie is geweest, komt dat, omdat de mens in de massa altijd de spirituele impuls ontweken heeft, het spirituele ideaal herroepen heeft of haar alleen behouden heeft als een vorm en de inwaartse verandering geweigerd heeft. De spiritualiteit kan niet opgeroepen worden om met het leven om te gaan door een niet-spirituele methode of te proberen haar ziekten te genezen door de panaceeën, de politieke, sociale of andere mechanische remedies, die het denkvermogen voortdurend probeert en die altijd gefaald hebben en zullen blijven falen om iets op te lossen. De meest drastische veranderingen, die gemaakt worden door deze middelen, veranderen niets; want de oude ziekten bestaan in een nieuwe vorm: het aspect van de buitenwaartse omgeving wordt veranderd, maar de mens blijft wat hij was; hij is nog steeds een onwetend mentaal wezen, dat zijn kennis misbruikt of niet effectief gebruikt, bewogen door het ego en bestuurd door vitale verlangens en passies en de behoeftes van het lichaam, niet spiritueel en oppervlakkig in zijn zienswijze, onwetend van zijn eigen zelf en de krachten, die hem drijven en gebruiken. Zijn levensconstructies hebben een waarde als uitdrukkingen van zijn individuele en collectieve wezen in het stadium, dat zij bereikt hebben of als een machinerie voor het gemak en welzijn van zijn vitale en fysieke delen en een veld en medium voor zijn mentale groei, maar zij kunnen hem niet voorbij zijn huidige zelf nemen of dienen als een machinerie om hem te transformeren; zijn en hun perfectie kan alleen komen door zijn verdere evolutie. Alleen een spirituele verandering, een evolutie van zijn wezen van het oppervlakkige mentale naar het diepere spirituele bewustzijn, kan een werkelijk en effectief verschil maken. De ontdekking van het spirituele wezen in zichzelf is de hoofdzaak van de spirituele mens en de hulp van anderen naar dezelfde evolutie is zijn werkelijke dienst aan het ras; tot dat gedaan is, kan een buitenwaartse hulp helpen en verlichten, maar niets of weinig meer is mogelijk.

Het is waar, dat de spirituele tendens geweest is om meer voorbij het leven te kijken als naar het leven. Het is ook waar, dat de spirituele verandering individueel en niet collectief geweest is; haar resultaat is succesvol geweest in de mens, maar niet succesvol of alleen indirect werkend in de menselijke massa. De spirituele evolutie van de Natuur is nog aan de gang en onvolledig, --- men zou bijna kunnen zeggen, alleen nog beginnend, --- en haar hoofdpreoccupatie is de affirmatie en ontwikkeling geweest van een basis van het spirituele bewustzijn en kennis en meer en meer een fundatie te creëren of formatie van de visie van wat eeuwig is in de waarheid van de geest. Alleen, wanneer de Natuur volledig deze intense evolutie en formatie door het individu geconfirmeerd heeft, kan iets radicaals verwacht worden van een uitbreidend of dynamisch diffuus karakter of enige poging tot collectief spiritueel leven, --- zulke pogingen zijn gedaan, maar hoofdzakelijk als een veld van bescherming voor de groei van de spiritualiteit van het individu, --- een succesvolle permanentie verwerven. Want tot dan moet het individu gepreoccupeerd zijn met zijn eigen probleem van de volledige verandering van zijn denkvermogen en leven in conformiteit met de waarheid van de geest, die hij aan het verkrijgen is of heeft verkregen in zijn innerlijke wezen en kennis. Enige premature poging tot een grootschalig collectief spiritueel leven is blootgesteld aan bederf door een of andere onvolledigheid van de spirituele kennis aan zijn dynamische kant, door de imperfecties van de individuele zoekers en door de invasie van het gewone denkvermogen en het vitale en fysieke bewustzijn, dat de waarheid opneemt en haar mechaniseert, verduistert en corrumpeert. De mentale intelligentie en zijn hoofdvermogen van de rede kunnen het principe en het hardnekkige karakter van het menselijk leven niet veranderen, hij kan alleen verscheidene mechanisaties, manipulaties, ontwikkelingen en formuleringen beïnvloeden. Maar noch is het denkvermogen als een geheel, zelfs gespiritualiseerd, in staat om hen te veranderen; spiritualiteit bevrijdt en verlicht het innerlijke wezen, zij helpt het denkvermogen om te communiceren met wat hoger is dan zichzelf, om zelfs te ontsnappen van zichzelf, zij kan door een innerlijke invloed de uiterlijke natuur zuiveren en verheffen van individuele menselijke wezens: maar zolang als zij moet werken in de menselijke massa door het denkvermogen als instrument, kan zij een invloed uitoefenen op het aardeleven, maar geen transformatie teweegbrengen van dat leven. Om deze reden is er een heersende tendens in het spirituele denkvermogen om bevredigd te worden met een zodanige invloed en in het belangrijkste om vervulling te zoeken in ander leven ergens anders of helemaal enige uitgaande inspanning los te laten en alleen te concentreren op een individuele spirituele zaligmaking of perfectie. Een hogere instrumentele dynamiek dan het denkvermogen is nodig om een natuur volledig te transformeren, die gecreëerd is door de Onwetendheid.

Een andere tegenwerping tegen de mysticus en zijn kennis wordt opgedrongen, niet tegen zijn effect op het leven, maar tegen zijn methode van de ontdekking van de Waarheid en tegen de Waarheid, die hij ontdekt. Een tegenwerping tegen de methode is, dat hij zuiver subjectief is, niet waarlijk onafhankelijk van het persoonlijke bewustzijn en haar constructies, niet verifieerbaar. Maar deze grond van haarkloverij heeft geen grote waarde: want het object van de mysticus is zelfkennis en Godkennis, en dat kan alleen bereikt worden door een inwaartse en niet door een buitenwaartse starende blik. Of het is de allerhoogste Waarheid van dingen, die hij zoekt, en dat kan ook niet bereikt worden door een buitenwaarts onderzoek door de zintuigen of door enig nauwkeurig onderzoek of onderzoek, dat zichzelf baseert op buitenkanten en oppervlakken of door speculatie, die gebaseerd is op onzekere data van een indirect middel van kennis. Het moet komen door directe visie of contact van het bewustzijn met de ziel en het lichaam van de Waarheid zelf of door een kennis door identiteit, door het zelf, dat een wordt met het zelf van dingen en met hun waarheid van vermogen en hun waarheid van essentie. Maar er wordt op aangedrongen, dat het actuele resultaat van deze methode geen algemene waarheid is voor allen, er zijn grote verschillen; de gesuggereerde conclusie is, dat deze kennis helemaal geen waarheid is, maar een subjectieve mentale formatie. Maar deze tegenwerping is gebaseerd op een verkeerd begrip van de natuur van spirituele kennis. Spirituele waarheid is een waarheid van de geest, geen waarheid van het intellect, geen mathematisch theorema of een logische formule. Het is een waarheid van het Oneindige, een in een oneindige diversiteit, en zij kan een oneindige variëteit van aspecten en formaties aannemen: in de spirituele evolutie is het onvermijdelijk, dat er een veelzijdige overgang zou zijn en reiken naar de ene Waarheid, een veelzijdig bemachtigen ervan; deze veelzijdigheid is het teken van de benadering van de ziel naar een levende werkelijkheid, niet naar een abstractie of een geconstrueerde figuur van dingen, die versteend kan worden in een dode of steenachtige formule. De harde logische en intellectuele notie van de waarheid als een enkel idee, die we allemaal moeten accepteren, een idee of systeem van ideeën, dat alle andere ideeën of systemen verwerpt, of een enkel beperkt feit of enkele formules van feiten, dat allen moeten erkennen, is een ongeoorloofde overdracht van de beperkte waarheid van het fysieke veld naar het veel complexere en plastischer veld van het leven en denkvermogen en de geest.

Deze overgang is verantwoordelijk geweest voor veel leed; zij brengt in het denken nauwheid, beperking, een intolerantie van de noodzakelijke variatie en veelvoudigheid van gezichtspunten, zonder welk er geen totaliteit kan zijn van waarheidsvinding, en door de nauwheid en beperking veel obstinaatheid in fouten. Zij reduceert filosofie tot een eindeloos doolhof van steriele disputen; religie is binnengedrongen door deze overtreding en geïnfecteerd met geloofsovertuigingdogma, dweepzucht en intolerantie. De waarheid van de geest is een waarheid van het wezen en bewustzijn en niet de waarheid van het denken: mentale ideeën kunnen alleen enig facet, enige mentaal vertaald principe of vermogen er van vertegenwoordigen of formuleren of haar aspecten opnoemen, maar om haar te kennen, moet men er in groeien en haar zijn; zonder dat groeien en zijn kan er geen ware spirituele kennis zijn. De fundamentele waarheid van spirituele ervaring is een, zijn bewustzijn is een, zij volgt overal dezelfde algemene lijnen en tendensen van ontwaken en de groei in het spirituele wezen; want dit zijn de imperatieven van het spirituele bewustzijn. Maar er zijn ook, gebaseerd op deze imperatieven, talloze mogelijkheden van variatie van ervaring en uitdrukking: de centralisatie en harmonisatie van deze mogelijkheden, maar ook de intensieve enkele navolging van enige lijn van ervaring, zijn beiden noodzakelijke bewegingen van de verschijnende spirituele Bewustzijn-Kracht in ons. Bovendien moet de accommodatie van het denkvermogen en het leven naar de spirituele waarheid, zijn expressie in hen, variëren met de mentaliteit van de zoeker, zolang als hij niet gestegen is boven alle behoefte voor een zodanige accommodatie of zodanige beperkende uitdrukking. Dit mentale en vitale element heeft de opposities gecreëerd, die de spirituele zoekers nog verdelen, of binnengaan in hun van mening verschillende affirmaties van de waarheid, die zij ervaren. Dit verschil en deze variatie is noodzakelijk voor de vrijheid van de spirituele zoektocht en spirituele groei: om over verschillen te stappen is goed mogelijk, maar dat is het meest gemakkelijk gedaan in zuivere ervaring; in mentale formulering moet het verschil blijven, totdat men het denkvermogen helemaal te boven kan gaan en in een hoogst bewustzijn de veelzijdige waarheid van de Geest integraal maken, verenigen en harmoniseren.

In de evolutie van de spirituele mens moeten er noodzakelijkerwijze veel stadia zijn en in ieder stadium een grote variëteit van individuele formaties van het wezen, het bewustzijn, het leven, het temperament, de ideeën, het karakter. De natuur van het instrumentele denkvermogen en de noodzaak van omgaan met het leven moet uit zichzelf een oneindige variëteit creëren, in overeenstemming met het stadium van ontwikkeling en de individualiteit van de zoeker. Maar, apart daarvan, hoeft zelfs het domein van de zuivere spirituele zelfrealisatie en zelfuitdrukking geen enkele witte monotoon te zijn, er kan een grote diversiteit in de fundamentele eenheid zijn; het allerhoogste Zelf is een, maar de zielen van het Zelf zijn velen en, zoals de formatie van de ziel van natuur is, zo zal zijn spirituele zelfexpressie zijn. Een diversiteit in eenheid is de wet van de manifestatie; de supramentale unificatie en integratie moeten deze diversiteiten harmoniseren, maar hen afschaffen is niet de intentie van de Geest in de Natuur.

HOOFDSTUK XXV

De Drievoudige Transformatie.

Een bewust wezen is in het centrum van het zelf, dat heerst over verleden en toekomst; hij is als vuur zonder rook. . . . Dat moet men met geduld losmaken van zijn eigen lichaam.

Katha Upanishad.[58]

Een intuitie in het hart ziet die waarheid.

Rig Veda[59]

Ik verblijf in het spirituele wezen en vernietig van daar de duisternis, die geboren is uit onwetendheid met de schijnende lamp van de kennis.

Gita.[60]

Deze stralen zijn neerwaarts gericht, hun fundatie is boven: mogen zij diep in ons worden gezet. . . . O Varuna, ontwaak hier; maak uw heerschappij wijd; mogen we verblijven in de wet van uw werken en zonder blaam zijn voor de Oneindige Moeder.

Rig Veda[61]

De Zwaan, die zich settelt in de zuiverheid . . . geboren uit de Waarheid, --- zelf de Waarheid, het Uitgestrekte.

Katha Upanishad [62]

ALS HET de enkele intentie is van de Natuur in de evolutie van de spirituele mens om hem te ontwaken naar de allerhoogste Werkelijkheid en hem van zichzelf te bevrijden, of van de Onwetendheid, waarin zij zich als het Vermogen van het Eeuwige gemaskerd heeft, door een vertrek naar een hogere status van het wezen ergens anders, wanneer deze stap in de evolutie een afsluiting en uitgang is, dan is haar werk in essentie al voltooid en is er niets meer te doen. De wegen zijn gebouwd, de capaciteit om hen te volgen is ontwikkeld, het doel of laatste hoogte van de schepping is manifest; alles wat over is, is voor iedere ziel om individueel het juist stadium te bereiken en een ommekeer van zijn ontwikkeling, binnen te gaan in de spirituele wijzen en door zijn eigen gekozen pad uit dit inferieure bestaan te stappen. Maar we hebben verondersteld, dat er een verdere intentie is, --- niet alleen een bevrijding van de Geest, maar een radicale en integrale transformatie van de Natuur. Er is een wil in haar om een ware manifestatie te effectueren van het belichaamde leven van de Geest, om te completeren, wat zij begonnen is door een overgang van de Onwetendheid naar de Kennis, om haar masker af te werpen en zichzelf te openbaren als de lumineuze Bewustzijn-Kracht, die in haar het eeuwige Bestaan en haar universele Heerlijkheid van het wezen draagt. Het ligt dan voor de hand, dat er iets is, dat nog niet voltooid is, er komt een heldere visie, dat er nog veel gedaan moet worden, bhūri aspaṣṭa kartvam; er moet nog een hoogte bereikt worden, een wijdheid nog bedekt worden door het oog van de visie, de vleugel van de wil, de zelfaffirmatie van de Geest in het materiële universum. Wat het evolutionaire Vermogen gedaan heeft, is om enkele individuen gewaar te maken van hun zielen, bewust van hun zelven, gewaar van het eeuwige wezen, dat zij zijn, om hen in gemeenschap te brengen met de Goddelijkheid of de Werkelijkheid, die besloten is door haar verschijningen: een zekere verandering van de natuur bereidt deze illuminatie voor, begeleidt haar of volgt haar op, maar is geen volledige en radicale verandering, die een zeker en gesetteld nieuw principe vestigt, een nieuwe creatie, een permanente nieuwe orde van zijn in het veld van de aardse Natuur. De spirituele mens is geëvolueerd, maar niet het supramentale wezen, dat van die tijd af de leider van die Natuur zal zijn.

Dit komt, omdat het principe van spiritualiteit zichzelf nog moet affirmeren in zijn eigen volledige recht en soevereiniteit; het is tot nu toe een vermogen geweest voor het mentale wezen om aan zichzelf te ontsnappen of om zichzelf te verfijnen en zichzelf te verheffen naar een spirituele houding, het is van nut geweest voor de bevrijding van de Geest van het denkvermogen en voor de vergroting van het wezen in een gespiritualiseerd denkvermogen en hart, maar niet, --- of eerder nog niet voldoende --- voor de zelfaffirmatie van de Geest in zijn eigen dynamische en soevereine meesterschap, vrij van de beperkingen van het denkvermogen en van de mentale instrumentatie. De ontwikkeling van een andere instrumentatie is begonnen, maar moet nog volledig en effectief worden; maar zij heeft naast te moeten ophouden om een zuivere individuele zelfcreatie te zijn in een oorspronkelijke Onwetendheid, iets supernormaals voor het aardeleven, dat altijd verworven moet worden als een individuele prestatie door een moeilijke inspanning. Het moet de normale natuur worden van een nieuw type wezen; zoals het Denkvermogen hier gevestigd worden op een basis van Onwetendheid, terwijl hij zoekt naar Kennis en groeit in Kennis, zo moet het Supramentale hier gevestigd worden op de basis van Kennis, die groeit in zijn eigen grotere Licht. Maar dit kan niet zo zijn, zolang als het spititueel-mentale wezen niet volledig opgestegen is naar het Supramentale en zijn vermogens naar beneden gebracht heeft in het aardse bestaan. Want de afgrond tussen het Denkvermogen en het Supramentale moet overbrugd worden, de gesloten overgangen geopend en de wegen van opstijging en neerdaling gecreëerd, waar nu een leegte en een stilte is. Dit kan alleen gedaan worden door de drievoudige transformatie, waar we al een terloopse opmerking naar gemaakt hebben: er moet eerst een psychische verandering zijn, de conversie van onze hele huidige natuur in een zielinstrumentatie; daarop of daarmee moet er een spirituele verandering zijn, de neerdaling van een hoger Licht, Kennis, Vermogen, Kracht, Zaligheid, Zuiverheid in het hele wezen, zelfs in de laagste uithoeken van het leven en het lichaam, zelfs in de duisternis van ons onderbewuste; het laatste moet de supramentale transmutatie erbij komen, --- er moet als de kronende beweging een opstijging in het Supramentale plaatsvinden en de transformerende neerdaling van het supramentale Bewustzijn in ons volledige wezen en natuur.

In het begin is de ziel in de Natuur, de psychische entiteit, wiens ontvouwen de eerste stap is naar een spirituele verandering, een volledig gesluierd deel van ons, ofschoon we daardoor bestaan en voortduren als individuele wezens in de Natuur. De andere delen van onze natuurlijke compositie zijn niet alleen veranderlijk, maar vergankelijk; maar de psychische entiteit in ons duurt voort en is fundamenteel altijd hetzelfde: hij bevat alle essentiële mogelijkheden van onze manifestatie, maar wordt niet door hen samengesteld; hij is niet beperkt door wat hij manifesteert, niet omsloten door de onvolledige vormen van de manifestatie, niet ontluisterd door de imperfecties en onzuiverheden, de defecten en verdorvenheden van het oppervlaktewezen. Hij is een altijd-zuivere vlam van de goddelijkheid in dingen en niets dat naar hem toekomt, niets, dat onze ervaring binnenkomt kan zijn zuiverheid vervuilen of de vlam uitdoven. Deze spirituele substantie is smetteloos en lumineus en, omdat zij volmaakt lumineus is, is hij onmiddellijk, intiem, direct gewaar van de waarheid van het wezen en de waarheid van de natuur; hij is diep bewust van de waarheid en het goede en schoonheid, omdat waarheid en het goede en schoonheid verwant zijn aan zijn eigen ingeboren karakter, vormen van iets, dat inherent is in zijn eigen substantie. Hij is ook gewaar van alles, dat deze dingen tegenspreekt, van alles, dat afwijkt van zijn eigen ingeboren karakter, van valsheid en kwaad en het lelijke en ongepaste; maar hij wordt deze dingen niet, noch wordt hij aangeraakt of veranderd door deze tegengestelden van zichzelf, die zo krachtig zijn uiterlijke instrumentatie van het denkvermogen, leven en lichaam beïnvloeden. Want de ziel, het permanente wezen in ons, brengt het denkvermogen, leven en lichaam naar voren en gebruikt ze als zijn instrumenten, ondergaat de omsluiting van hun condities, maar hij is een ander en groter dan zijn leden.

Wanneer de psychische entiteit van het begin ongesluierd was geweest en bekend aan zijn ministers, geen afgezonderde Koning in een afgeschermde kamer, dan zou de menselijke evolutie een snelle zielopbloei geweest zijn, niet de moeilijke, geschakeerde en mismaakte ontwikkeling, die het nu is; maar de sluier is dik en we kennen het geheime Licht in ons niet, het licht in de verborgen crypte van het meest innerlijke heiligdom van hart. Aanduidingen rijzen naar onze oppervlakte uit de psyche, maar ons denkvermogen detecteert hun bron niet; hij neemt hen voor zijn eigen activiteiten, omdat, voor zij naar de oppervlakte komen, zij bekleed zijn in een mentale substantie: zo, onwetend van zijn autoriteit, volgt hij ze of volgt hij ze niet in overeenstemming met zijn voorliefde of draai op het moment. Wanneer het denkvermogen gehoorzaamt aan de drang van het vitale ego, dan is er weinig kans, dat de psyche de natuur helemaal kan controleren of in ons iets kan manifesteren van zijn geheime spirituele substantie en aangeboren beweging; of, wanneer het denkvermogen overmoedig is om te handelen in zijn eigen kleinere licht, gehecht aan zijn eigen beoordeling, wil en actie van kennis, dan zal de ziel ook gesluierd blijven en stil en wachten op de verdere evolutie van het denkvermogen. Want het psychische deel van binnen is er om de natuurlijke evolutie te ondersteunen, en de eerste natuurlijke evolutie moet de ontwikkeling zijn van het lichaam, leven en denkvermogen, opvolgend, en deze moeten ieder handelen in hun eigen soort of samen in hun slecht bij elkaar passend partnerschap om te groeien en ervaring te hebben en evolueren. De ziel verzamelt de essentie van al onze mentale, vitale en lichamelijke ervaring en assimileert het voor de verdere evolutie van ons bestaan in de Natuur; maar deze actie is occult en niet doorgedrongen aan de oppervlakte. In de vroege materiële en vitale stadia van de evolutie van het wezen is er inderdaad geen bewustzijn van de ziel; er zijn psychische activiteiten, maar de instrumentatie, de vorm van deze activiteiten zijn vitaal en fysiek --- of mentaal, wanneer het denkvermogen actief is. Want zelfs het denkvermogen herkent, zolang hij primitief is of ontwikkeld is, maar nog extern, het diepere karakter niet. Het is gemakkelijk om onszelf te beschouwen als fysieke wezens of wezens van leven of mentale wezens, die het leven en het lichaam gebruiken en het bestaan van de ziel helemaal te ontkennen: want het enige definitieve idee, dat we hebben van de ziel, is van iets, dat de dood overleeft van onze lichamen; maar wat dit is, weten we niet, omdat zelfs als we soms bewust zijn van zijn aanwezigheid, we normaal niet bewust zijn van zijn onderscheiden werkelijkheid noch voelen we duidelijk zijn directe actie in onze natuur.

Terwijl de evolutie voortgaat, begint de Natuur langzaam en tentatief onze occulte delen te manifesteren; zij leidt ons om meer en meer in onszelf te kijken of legt het er op aan om helderder herkenbare aanduidingen en formaties van hen te initiëren aan de oppervlakte. De ziel in ons, het psychische principe, is al begonnen om geheime vorm aan te nemen; hij brengt een zielpersoonlijkheid naar voren en ontwikkelt hem, een onderscheiden psychisch wezen om hem te vertegenwoordigen. Dit psychische wezen blijft nog achter de sluier in ons subliminale deel, zoals het ware mentale, het ware vitale, of het ware of subtiele fysieke wezen in ons: maar, zoals zij, handelt hij op het oppervlakteleven door de invloeden en aanduidingen, die hij werpt op dat oppervlak; deze vormen een deel van de oppervlaktetotaal, dat het conglomeraat effect is van de innerlijke invloeden en naar boven stromingen, de zichtbare formatie en superstructuur, die we normaal ervaren en over denken als onszelf. Aan dit onwetende oppervlak worden we flauw gewaar van iets, dat een ziel genoemd kan worden als onderscheiden van het denkvermogen, leven of lichaam; we voelen het niet alleen als ons mentale idee of een vaag instinct van onszelf, maar als een waarneembare invloed in ons leven en karakter en actie. Een zeker sensitief gevoel voor alles, dat waar is en goed en mooi, fijn en zuiver en nobel, een antwoord er op, een vraag er naar, een druk op het denkvermogen en leven om het te accepteren en formuleren in ons denken, gevoelens, gedrag, karakter wordt het meest gebruikelijk herkend, het meest algemene en karakteristieke, ofschoon niet het enkele teken van deze invloed van de psyche. Van de mens, die dit element niet in zich heeft of helemaal niet reageert op deze drang, zeggen we, dat hij geen ziel heeft. Want deze invloed kunnen we het gemakkelijkst herkennen als een fijner of zelfs een goddelijke deel in ons en het krachtigste voor de langzame ommekeer naar een of ander doel naar perfectie in onze natuur.

Maar deze psychische invloed of actie komt niet nogal zuiver omhoog naar de oppervlakte of blijft niet onderscheiden in zijn zuiverheid; als hij dat deed, zouden we in staat zijn om helder het zielelement in ons te onderscheiden en bewust en volledig zijn dictaten te volgen. Een occulte mentale en vitale en subtielfysieke actie komt tussenbeide, mengt ermee, probeert het te gebruiken en het te veranderen in zijn eigen profijt, stelt zijn goddelijkheid in de schaduw, verstoort of vermindert zijn zelfexpressie, veroorzaakt hem zelfs om af te wijken of te struikelen of bezoedelt hem met de onzuiverheid, kleinheid en fouten van het denkvermogen en leven en lichaam. Wanneer hij de oppervlakte bereikt, zo vermengd en verminderd, wordt hij opgepakt door de oppervlaktenatuur in een duistere ontvangst en onwetende formatie, en er is of er kan door deze oorzaak een nog verdere afwijking zijn en mengsel zijn. Er wordt een twist gegeven, een verkeerde richting wordt verleend, een verkeerde toepassing, een verkeerde formatie, een foutief resultaat van wat in zichzelf zuivere substantie en actie van ons spirituele wezen is; een formatie van bewustzijn is dienovereenkomstig gemaakt, die een mengsel is van de psychische invloed en zijn aanduidingen dooreen gegooid met mentale ideeën en opinies, vitale verlangens en driften, gewoonlijke fysieke tendensen. Daar vloeien ook met de verduisterde zielinvloed de onwetende, ofschoon goedbedoelde inspanningen samen van deze uiterlijke delen naar een hogere richting; een mentale ideevorming van een zeer gemengd karakter, vaak obscure zelfs in haar idealisme, soms zelfs desastreus foutief genomen, een ijver en passie van het emotionele wezen, dat zijn nevel en schuim van gevoelens, sentimenten, sentimentalisme, een dynamisch enthousiasme van de levensdelen, vurige antwoorden van het fysieke, de sensaties en opwindingen van de zenuw en het lichaam omhoog gooit, --- al deze invloeden vloeien samen in een samengestelde formatie, die vaak wordt genomen als de ziel en haar gemengde en verwarde actie voor de zielberoering, voor een psychische ontwikkeling en actie of een gerealiseerde innerlijke invloed. De psychische entiteit is zelf vrij van smet of mengsel, maar wat van hem naar boven komt, wordt niet beschermd door die immuniteit; daarom wordt deze verwarring mogelijk.

Bovendien verschijnt het psychische wezen, de zielpersoonlijkheid in ons, niet volgroeid en lumineus, hij evolueert, gaat door een langzame ontwikkeling en formatie; zijn beeld van het wezen kan eerst ononderscheiden zijn en kan naderhand voor een lange tijd zwak en onontwikkeld blijven, niet onzuiver, maar onvolmaakt: want hij berust zijn formatie, zijn dynamische zelfbouw op het vermogen van de ziel, dat werkelijk en meer of minder succesvol, tegen de weerstand van de Onwetendheid en de Onbewustheid, die naar voren gebracht is in de evolutie aan het oppervlak. Zijn verschijning is het teken van de zielverschijning in de Natuur, en, wanneer die verschijning vooralsnog klein is en onvolkomen, dan zal de psychische persoonlijkheid ook in de groei belemmerd zijn en wankel. Hij is ook, door de duisternis van ons bewustzijn, gescheiden van zijn innerlijke werkelijkheid, in een onvolmaakte communicatie met zijn eigen bron in de diepten van het wezen; want de weg is nog verkeerd gebouwd, gemakkelijk versperd, de draden vaak afgesneden of overvol met communicaties van een andere soort en in voortgang uit een andere oorsprong: zijn vermogen om, wat hij ontvangt, te benadrukken op de uiterlijke instrumenten, is ook onvolmaakt; in zijn behoeftigheid moet hij voor de meeste dingen afhangen van deze instrumenten en hij vormt zijn druk naar expressie en actie op hun data en niet enkel op de foutloze percepties van de psychische entiteit. In deze condities kan hij niet voorkomen, dat het ware psychische licht verminderd en vervormd wordt in het denkvermogen in hoofdzakelijk een idee of een opinie, het psychische gevoel in het hart in een feilbare emotie of hoofdzakelijk een sentiment, de psychische wil tot actie in de levensdelen in een blind vitaal enthousiasme of een vurige opwinding: hij accepteert zelfs deze verkeerde vertalingen voor behoefte naar iets beters en probeert zichzelf door hen te vervullen. Want het is een deel van het werk van de ziel om het denkvermogen en het hart en het vitale wezen te beïnvloeden en hun ideeën, gevoelens, enthousiasme, dynamiek om te keren in de richting van wat goddelijk en lumineus is; maar dit moet eerst onvolmaakt, langzaam gedaan worden en met een mengsel. Terwijl de psychische persoonlijkheid sterker wordt, begint hij zijn communicaties te vergroten met de psychische entiteit er achter en zijn vereniging te verbeteren met het oppervlak: hij kan zijn aanduidingen overbrengen naar het denkvermogen en het hart en het leven met een grotere zuiverheid en kracht; want hij is meer in staat om een sterkere controle uit te oefenen en te reageren tegen valse mengsels; nu maakt hij zich meer en meer onderscheiden gevoeld als een vermogen in de natuur. Maar op dezelfde manier zou deze evolutie langzaam en lang zijn, als zij enkel overgelaten zou worden aan de moeilijke automatische actie van de evolutionaire Energie; alleen, wanneer de mens ontwaakt naar de kennis van de ziel en een behoefte voelt om het naar voren te brengen en haar meester te maken van zijn leven en actie, komt er een snellere bewuste methode van evolutie tussenbeide en wordt een psychische transformatie mogelijk.

Deze langzame ontwikkeling kan geholpen worden door de heldere perceptie van het denkvermogen en de hardnekkigheid voor iets van binnen, dat de dood van het lichaam overleeft en een inspanning om zijn natuur te kennen. Want eerst wordt deze kennis bemoeilijkt door het feit, dat er veel elementen in ons zijn, veel formaties, die zichzelf presenteren als zielelementen en foutief genomen kunnen worden voor de psyche. In de vroege Griekse en sommige andere tradities over het leven na de dood laten de beschrijvingen, die gegeven worden, zeer duidelijk zien, dat, wat toen verkeerd genomen was voor de ziel, een onderbewuste formatie was, een subfysieke impressievorm of schaduwvorm van het wezen of anders een geestesverschijning of geest van de persoonlijkheid. Deze geest, die foutief genomen de geest genoemd werd, is soms een vitale formatie, die de karakteristieken van de mens reproduceert, zijn levensmaniërismes, soms een subtiel-fysieke verlenging van de oppervlaktevorm van de mentale schil: op zijn best is het een bekleding van de levenspersoonlijkheid, die nog een tijd aan de voorkant blijft na het vertrek van het lichaam. Apart van deze verwarringen, geboren uit een na de dood contact met afgelegde hersenschimmen of overblijfselen van de schillen van de persoonlijkheid, komt de moeilijkheid dankzij onze onwetendheid van de subliminale delen van onze natuur en de vorm en vermogens van het bewuste wezen of Purusha, die over hun actie presideert; ten gevolge van deze onervarenheid kunnen we gemakkelijk iets van het innerlijke denkvermogen of vitale zelf foutief nemen voor de psyche. Want zoals het Wezen een is, maar toch veelvoudig, zo heeft dezelfde wet de overhand in onszelf en onze leden; de Geest, de Purusha is een, maar past zichzelf aan aan de formaties van de Natuur. Over iedere gradatie van ons wezen presideert een vermogen van de Geest; we hebben in ons en ontdekken, wanneer we diep genoeg binnenwaarts gaan, een mentaal zelf, een levenszelf, een fysiek zelf; er is een wezen van het denkvermogen, een mentale Purusha, dat iets van zichzelf uitdrukt aan de oppervlakte in de gedachten, percepties, activiteiten van onze mentale natuur, een wezen van leven, dat iets van zichzelf uitdrukt in de impulsen, gevoelens, gewaarwordingen, verlangens, externe levensactiviteiten van onze vitale natuur, een fysiek wezen, een wezen van het lichaam, dat iets van zichzelf uitdrukt, in de instincten, gewoonten, geformuleerde activiteiten van onze fysieke natuur. Deze wezens of deel zelven van het zelf in ons zijn vermogens van de Geest en daarom niet beperkt door hun tijdelijke uitdrukking, want wat zo geformuleerd wordt, is alleen een fragment van zijn mogelijkheden; maar de uitdrukking creëert een tijdelijke mentale, vitale of fysieke persoonlijkheid, die groeit en ontwikkelt op dezelfde wijze als het psychische wezen of zielpersoonlijkheid groeit en ontwikkelt in ons. Ieder heeft zijn eigen onderscheiden natuur, zijn invloed, zijn actie op het geheel van ons; maar aan onze oppervlakte vermengen al deze invloeden en al deze actie, zoals zij opkomen en creëren een verzameld oppervlakte wezen, dat een samenstel is, een amalgaam van hen allen, een uiterlijke hardnekkige en toch verplaatsende en mobiele formatie voor de doeleinden van dit leven en haar beperkte ervaring.

Maar dit samenstel is, door zijn compositie, een heterogene samenstelling, geen enkele harmonieus en homogeen geheel. Dat is de reden, waarom er een constante verwarring is en zelfs een conflict in onze leden, waartoe onze mentale rede en wil aangezet zijn om te controleren en harmoniseren en vaak veel moeilijkheden hebben om uit hun verwarring of conflict een of andere orde of begeleiding te creëren; op dezelfde wijze drijven we gewoonlijk teveel op of worden we gedreven door de stroom van onze natuur en handelen uit wat er ook het meest in opkomt op die tijd en de instrumenten in beslag neemt van het denken en actie, --- zelfs onze ogenschijnlijk opzettelijke keuze is meer een automatisch, dan we ons kunnen voorstellen; onze coördinatie van onze veelsoortige elementen en van onze opvolgende gedachten, gevoelens, impulsen, acties door de rede en wil is onvolledig en een halve maatregel. In het dierlijke wezen handelt de Natuur door haar eigen mentale en vitale intuïties; zij werkt een orde uit door de dwang van gewoonte en instinct, die het dier impliciet gehoorzaamt, zodat de verschuivingen van zijn bewustzijn niet uitmaken. Maar de mens kan niet helemaal op dezelfde manier handelen zonder zijn voorrecht van de mensheid te verbeuren; hij kan zijn wezen geen chaos laten zijn van instincten en impulsen, die gereguleerd worden door het automatisme van de Natuur: het denkvermogen is bewust geworden in hem en is daarom zelfgedwongen om een of andere poging te maken, hoe elementair ook in velen, om de veelvoudige componenten, de verschillende en tegenstrijdige tendensen te zien en controleren en aan het eind meer en meer volmaakt te harmoniseren, die zijn oppervlakte wezen op lijken te maken. Hij slaagt er in om een soort geregelde chaos of geordende verwarring in zich op te zetten, of slaagt er tenminste om te denken, dat hij zichzelf richt door zijn denkvermogen en wil, zelfs, ofschoon in feite die richting alleen partieel is; want niet alleen een ongelijk consortium van gewoonte aandrijfkrachten, maar ook nieuwe verschijnende vitale en fysieke tendensen en impulsen, die niet altijd berekenbaar en controleerbaar zijn, en veel niet coherente en disharmonieuze mentale elementen gebruiken zijn rede en wil, komen binnen in en bepalen zijn zelfbouw, zijn natuurontwikkeling, zijn levensactie. De mens is in zichzelf een uniek Persoon, maar hij is ook in zijn manifestatie van het zelf een meervoudig persoon; hij zal nooit slagen om meester te zijn over zichzelf, totdat de Persoon zich oplegt aan zijn meervoudige persoonlijkheid en hem bestuurt: maar dit kan alleen onvolmaakt gedaan worden door de oppervlakte mentale wil en rede; het kan alleen perfect gedaan worden als hij naar binnen gaat en welk centraal wezen dan ook vindt door zijn predominante invloed aan het hoofd van al zijn uitdrukking en actie. In de meest innerlijke waarheid is zijn ziel dit centrale wezen, maar in het uiterlijke feit is het vaak het een of andere van deelwezens in hem, dat regeert, en deze vertegenwoordiger van de ziel, dit waarnemende zelf kan hij foutief nemen voor het meest innerlijke zielprincipe.

Deze regel van verschillende zelven ligt aan de wortel van de stadia van de ontwikkeling van de menselijke persoonlijkheid, die we al hebben moeten differentiëren, en we kunnen hen nu beschouwen vanuit het gezichtspunt van het bestuur van de natuur door het innerlijke principe. In sommige menselijke wezens is het de fysieke Purusha, het wezen van het lichaam, die het denkvermogen, de wil en de actie domineert; er wordt dan de fysieke mens gecreëerd, die hoofdzakelijk in beslag genomen wordt door zijn lichamelijke leven en gewoontebehoeften, impulsen, levensgewoonten, mentale gewoonten, lichaamsgewoonten, die weinig of helemaal niet daar voorbij kijkt, al zijn andere tendensen en mogelijkheden onderwerpt en beperkt tot die smalle formatie. Maar zelfs in de fysieke mens zijn er andere elementen en hij kan niet helemaal leven als het menselijke dier, dat in beslag genomen wordt door geboorte en dood en voortplanting en de bevrediging van de algemene impulsen en verlangens en het onderhoud van het leven en het lichaam: dit is zijn normale type persoonlijkheid, maar het wordt gekruist, hoe wankel ook, door de invloeden, waardoor hij voort kan gaan, wanneer zij ontwikkeld zijn naar een hogere menselijke evolutie. Wanneer de innerlijke subtiel-fysieke Purusha er op staat, kan hij het idee bereiken van een fijner, mooier en volmaakter fysiek leven en hopen of pogen het te realiseren in zijn eigen of in het collectieve of groepbestaan. In anderen is het het vitale zelf, het wezen van het leven, dat het denkvermogen, de wil, de actie domineert en regeert; dan wordt de vitale mens gecreëerd, in beslag genomen door zelfaffirmatie, zelfvergroting, levensvergroting, bevrediging van ambitie en passie en impuls en verlangen, de claims van zijn ego, dominantie, vermogen, opwinding, strijd en worsteling, innerlijk en uiterlijk avontuur: al het andere is incidenteel of onderworpen aan deze beweging en opbouw en uitdrukking van het vitale ego. Maar er zijn in de vitale mens ook nog andere elementen of kunnen er zijn van een groeiend mentaal of spiritueel karakter, zelfs als deze toevallig minder ontwikkeld zijn dan zijn levenspersoonlijkheid en levensvermogen. De natuur van de vitale mens is actiever, sterker en mobieler, meer turbulent en chaotisch, vaak tot het punt van nogal ongereguleerd te zijn, dan dat van de fysieke mens, die zich aan de bodem vasthoudt en een zekere materiële houding en balans heeft, maar hij is meer kinetisch en creatiever: want het element van het vitale wezen is geen aarde maar lucht; hij heeft meer beweging, minder status. Een krachtig vitaal denkvermogen en wil kunnen de kinetische, vitale energieën vatten en besturen, maar het is meer door een krachtige dwang en beperking, dan door een harmonisatie van het wezen. Wanneer, echter, een sterke vitale persoonlijkheid, denkvermogen en wil de redenerende intelligentie zover kan krijgen om een ferme ondersteuning te geven en hun minister te zijn, dan kan een zekere soort krachtige formatie gemaakt worden, meer of minder gebalanceerd, maar altijd krachtig, succesvol en effectief, die zichzelf op kan leggen aan de natuur en omgeving en een sterke zelfaffirmatie kan bereiken in leven en actie. Dit is de tweede stap van geharmoniseerde formulering, die mogelijk is in de opstijging van de natuur.

In een hoger stadium van de evolutie van de persoonlijkheid zou het wezen van het denkvermogen kunnen heersen; daar wordt dan de mentale mens gecreëerd, die predominant leeft in het denkvermogen, zoals de anderen leven in de vitale of de fysieke natuur. De mentale mens neigt de rest van zijn wezen te onderwerpen aan zijn mentale zelfexpressie, mentale doelen, mentale interesses of aan een mentaal idee of ideaal: door de moeilijkheid van deze onderwerping en zijn potente effect, wanneer verkregen, is het tegelijkertijd moeilijker voor hem en makkelijker om een harmonie te bereiken van zijn natuur. Het is makkelijker, omdat de mentale wil, eenmaal in controle, het leven en het lichaam en hun eisen kan overtuigen door het vermogen van de redenerende intelligentie en tegelijkertijd hen domineren, samen drukken of onderdrukken, hen arrangeren en harmoniseren, hen dwingen om instrumenten te zijn, zelfs hen tot een minimum reduceren, zodat zij het mentale leven niet zullen storen of haar naar beneden trekken uit haar ideevormende en idealiserende beweging. Het is moeilijker, omdat het leven en het lichaam de eerste vermogens zijn en, als zij een beetje sterk zijn, kunnen zij zich opleggen met een haast onweerstaanbare hardnekkigheid aan de mentale heerser. De mens is een mentaal wezen en het denkvermogen is de leider van zijn leven en lichaam; maar dit is een leider, die veel geleid wordt door zijn volgers en soms geen andere wil heeft dan wat zij aan hem opleggen. Het denkvermogen is ondanks zijn vermogen vaak impotent voor het onbewuste en onderbewuste, die zijn helderheid verduisteren en hem wegdragen op het tij van instinct of impuls; ondanks zijn helderheid wordt hij voor de gek gehouden door vitale en emotionele suggesties om sanctie te geven aan onwetendheid en fout, aan verkeerd denken en verkeerd handelen of is verplicht om toe te kijken, terwijl de natuur volgt, wat hij weet dat fout, gevaarlijk en kwaad is. Zelfs, wanneer hij sterk is en helder en dominant, kan het Denkvermogen, ofschoon hij een zekere, een aanzienlijke gementaliseerde harmonie oplegt, niet het hele wezen en de hele natuur integreren. Deze harmonisaties door een inferieure controle zijn bovendien niet afdoende, omdat het een deel van de natuur is, dat domineert en zichzelf vervult, terwijl de anderen worden gedwongen en hun volheid ontkend. Zij kunnen stappen op de weg zijn, maar niet definitief; daarom is er in de meeste mensen geen zodanige enkele dominantie en geëffectueerde partiele harmonie, maar alleen een predominantie en voor de rest een instabiel evenwicht van een persoonlijkheid, die half gevormd is, half in formatie, soms een onevenwichtigheid of onbalans, tengevolge van een gebrek aan centraal bestuur of de verstoring van een eerder verkregen partiele houding. Alles moet overgankelijk zijn, totdat een eerste maar niet uiteindelijke, ware transformatie verkregen is door ons werkelijke centrum te vinden. Want het ware centrale wezen is de ziel, maar dit wezen staat naar achter en is in de meeste menselijke naturen alleen de geheime getuige of, men zou kunnen zeggen, een constitutionele heerser, die zijn ministers toestaat om voor hem te heersen, zijn rijk naar hen delegeert, stil toestemming geeft aan hun beslissingen en alleen nu en dan een woord inbrengt, dat zij op ieder moment opzij kunnen zetten en anders handelen. Maar dit is zolang als de zielpersoonlijkheid, die naar voren gebracht wordt door de psychische entiteit, nog niet voldoende ontwikkeld is; wanneer deze sterk genoeg is voor de innerlijke entiteit om zichzelf door hem op te leggen, dan kan de ziel naar voren komen en de natuur controleren. Door het naar voren komen van deze ware monarch en zijn opnemen van de teugels van het bestuur, kan er een werkelijke harmonisatie plaatsvinden van ons wezen en ons leven.

Een eerste conditie van de volledige verschijning van de ziel is een direct contact in het oppervlakte wezen met de spirituele Werkelijkheid. Omdat hij daar vandaan komt, keert het psychische element in ons altijd naar wat dan ook in de fenomenale Natuur lijkt te horen bij een hogere Werkelijkheid en geaccepteerd kan worden als haar teken en karakter. Eerst zoekt hij deze Werkelijkheid door het goede, het ware, het mooie, door alles, wat zuiver en fijn en hoog en nobel is: maar, ofschoon deze aanraking door uiterlijke tekenen en karakters de natuur kan modificeren en voorbereiden, kan het haar niet volledig of meest inwaarts en diepgaand veranderen. Want voor een zodanige meest innerlijke verandering is het directe contact met de Werkelijkheid zelf onmisbaar, omdat niets anders zo diep de fundaties van ons wezen aan kan raken en hem beroeren of de natuur door zijn beroering gieten in een ferment van transmutatie. Mentale representaties, emotionele en dynamische beelden hebben hun nut en waarde; Waarheid, het Goede en Mooie zijn in zichzelf primair en potent beelden van de Werkelijkheid, en zelfs in hun vormen, zoals gezien door het denkvermogen, zoals gevoeld door het hart, zoals gerealiseerd in het Leven, kunnen lijnen van een opstijging zijn: maar in een spirituele substantie en wezen van hen en van zichzelf moet Dat, dat zij vertegenwoordigen, in onze ervaring komen.

De ziel kan proberen om dit contact hoofdzakelijk te verkrijgen door het mentale denkvermogen als intermediair en instrument; hij zet een psychische indruk op het intellect en het grotere denkvermogen van inzicht en intuïtieachtige intelligentie en keert hen in die richting. Op zijn hoogste wordt het denkvermogen altijd getrokken naar het onpersoonlijke; in zijn zoektocht wordt hij bewust van een spirituele essentie, een onpersoonlijke Werkelijkheid, die zich uitdrukt in al deze uiterlijke tekenen en karakters, maar meer is dan enige formatie of manifesterend beeld. Hij voelt iets, waarvan hij intiem en onzichtbaar gewaar wordt, --- een allerhoogste Waarheid, een allerhoogst Goede, een allerhoogste Schoonheid, een allerhoogste Zuiverheid, een allerhoogste Zaligheid; hij draagt de toenemende aanraking, minder en minder tastbaar en abstract, meer en meer spiritueel werkelijk en concreet, de aanraking en druk van een Eeuwigheid en Oneindigheid, die alles is, dat is en meer. Er is een druk van deze Onpersoonlijkheid, die probeert om het hele denkvermogen om te vormen in een vorm van zichzelf; tegelijkertijd wordt het onpersoonlijke geheim en wet van dingen meer en meer zichtbaar. Het denkvermogen ontwikkelt in het denkvermogen van de wijze eerst de hoge mentale denker, dan de spirituele wijze, die voorbij de abstracties is gegaan van het denken naar het begin van een directe ervaring. Als een resultaat wordt het denkvermogen zuiver, groot, stil, onpersoonlijk; er is een overeenkomstige verstillende invloed op de delen van het leven: maar anders kan het resultaat onvolledig blijven; want de mentale verandering leidt natuurlijker naar een innerlijke status en een uiterlijke kalmte, maar, gehouden in deze zuiverende kalmte, niet getrokken, zoals de vitale delen naar een ontdekking van nieuwe levensenergie, voert geen druk uit voor een vol dynamisch effect op de natuur.

Een hogere inspanning door het denkvermogen verandert deze balans niet; want de tendens van het gespiritualiseerde denkvermogen is om omhoog te gaan en, omdat boven zichzelf het denkvermogen zijn grip verliest op vormen, gaat hij binnen in een uitgestrekte, vormloze en kenmerkloze onpersoonlijkheid. Hij wordt gewaar van het onveranderende Zelf, de loutere Geest, de zuivere naaktheid van een essentieel Bestaan, het vormloze Oneindige en het naamloze Absolute. Deze culminatie kan directer bereikt worden door onmiddellijk te neigen voorbij alle vormen en beelden, voorbij alle ideeën van goed of kwaad of waar of vals of mooi of niet mooi naar Dat, dat alle dualiteiten te boven gaat, naar de ervaring van een allerhoogste eenheid, oneindigheid, eeuwigheid of andere onuitsprekelijke sublimatie van de ultieme en extreme perceptie van het denkvermogen van het Zelf en de Geest. Een gespiritualiseerd bewustzijn wordt verkregen en het leven valt stil, het lichaam houdt op nodig te hebben en te protesteren, de ziel gaat zelf op in spirituele stilte. Maar deze transformatie door het denkvermogen geeft ons geen integrale transformatie; de psychische transmutatie wordt vervangen door een spirituele verandering op de zeldzame en hoge toppunten, maar dit is niet de volledige goddelijke verlevendiging van de Natuur.

Een tweede benadering, die gemaakt wordt door de ziel naar het directe contact, is door het hart: dit is zijn eigen dichtere en snellere manier, omdat zijn occulte zetel daar is, juist achter in het hartcentrum, in nauw contact met het emotionele wezen in ons; er opvolgend kan hij het beste handelen door de emoties in het begin met zijn ingeboren vermogen, met zijn levenskracht van concrete ervaring. Door een liefde en adoratie van het Al-Mooie en Al-zaligvolle, het Al- Goede, het Ware, de spirituele Werkelijkheid van liefde, wordt de benadering gemaakt; de esthetische en emotionele delen komen samen om de ziel, het leven, de hele natuur te offeren aan dat, wat zijn aanbidden. Deze benadering door adoratie kan alleen zijn volle vermogen en impuls krijgen, wanneer het denkvermogen voorbij de onpersoonlijkheid gaat naar het gewaarzijn van een allerhoogst Persoonlijk Wezen: dan wordt alles intensief, levendig, concreet; de emotie, van het hart, het gevoel, het gespiritualiseerde besef bereiken hun absolute; een volledige zelfgave wordt mogelijk, imperatief. De ontstane spirituele mens maakt zijn verschijning in de emotionele natuur als de toegewijde, de bhakta; wanneer hij, bovendien, direct gewaar worden van zijn ziel en zijn dictaten, zijn emotionele verenigt met zijn psychische persoonlijkheid en zijn leven en vitale delen verandert door zuiverheid, God-extase, de liefde van God en de mens en alle schepselen in een ding van spirituele schoonheid, vol van goddelijk licht en goed, ontwikkelt hij in een heilige en bereikt de hoogste innerlijke ervaring en meest aanzienlijke verandering van de natuur, die past bij zijn manier van benadering naar het Goddelijke Wezen. Maar voor het doeleinde van een integrale transformatie is dit ook niet genoeg; er moet een transmutatie zijn van het denkende mentale en alle vitale en fysieke delen van bewustzijn in hun eigen karakter.

Deze grotere verandering kan alleen gedeeltelijk verkregen worden door aan de ervaringen van het hart een consecratie toe te voegen, van de pragmatische wil, die er in moet slagen om de adhesie met zich mee te dragen --- want anders kan het niet effectief zijn --- van het dynamische vitale deel, dat de mentale dynamiek ondersteunt en onze eerste instrument is van uiterlijke actie. Deze consecratie van de wil in het werk gaat voort door een graduele eliminatie van de egowil en zijn bewegingsvermogen van verlangen; het ego onderwerpt zichzelf aan een of andere hogere wet en wist zichzelf tenslotte uit, lijkt niet te bestaan of bestaat alleen om een hoger Vermogen te dienen of een hogere Waarheid of om zijn wil en handelingen te offeren aan het Goddelijke Wezen als een instrument. De wet van het wezen en actie of het licht van de Waarheid, dat dan de zoeker begeleidt, kan een helderheid of vermogen of principe zijn, die hij waarneemt op de hoogste hoogte, waartoe zijn denkvermogen in staat is; of het kan een waarheid zijn van de goddelijke Wil, die hij aanwezig voelt en werkend in hem of hem begeleidt door een Licht of een Stem of een Kracht of een goddelijk Persoon of Aanwezigheid. Aan het eind bereikt men op deze manier een bewustzijn, waarin men de Kracht voelt of de Aanwezigheid, die vanbinnen werkt en alle acties beweegt of bestuurt en de persoonlijke wil volledig overgeven is aan of geïdentificeerd met die grotere Waarheid-Wil, Waarheid-Vermogen, of Waarheid- Aanwezigheid. Een combinatie van al deze drie benaderingen, de benadering van het denkvermogen, de benadering van de wil, de benadering van het hart, creëert een spirituele of psychische conditie van het oppervlakte wezen en natuur, waarin er een grotere en meer complexe openheid is voor het psychische licht in ons en voor het spirituele Zelf of de Ishwara, voor de Werkelijkheid, die nu boven gevoeld wordt en die ons omsluit en doordringt. In de natuur is er een krachtigere en veelzijdige verandering, een spirituele bouw en zelfcreatie, de verschijning van samengestelde perfectie van de heilige, de zelfloze werker en de mens van spirituele kennis.

Maar, om deze verandering zijn wijdste totaliteit en diepste volledigheid te laten bereiken, moet het bewustzijn zijn centrum verplaatsen en zijn statische en dynamische positie van de oppervlakte naar het innerlijke wezen; daar moeten we de fundatie vinden voor ons denken, leven en actie. Want om buiten te staan aan onze oppervlakte en te ontvangen van ons innerlijke wezen en zijn aanduidingen te volgen is geen voldoende transformatie; men moet ophouden om een oppervlakte persoonlijkheid te zijn en de innerlijke Persoon worden, de Purusha. Maar dit is moeilijk, ten eerste, omdat de uiterlijke natuur de beweging tegenwerkt en vasthoudt aan haar normale gewende houding en uiterlijk vorm gegeven manier van bestaan en bovendien omdat er een lange weg is van de oppervlakte naar de diepten, waarin de psychische entiteit gesluierd is voor ons, en deze tussenbeidenkomende ruimte gevuld is met een subliminale natuur en natuurbewegingen, die allen op geen enkele manier gunstig zijn voor de completering van de inwaartse beweging. De uiterlijke natuur moet een verandering van houding ondergaan, een verstilling, een zuivering en fijne mutatie van haar substantie en energie, waardoor de vele obstakels in haar verfijnen, wegvallen of anders verdwijnen; het wordt dan mogelijk om door de diepten te gaan van ons wezen en van de diepten, die zo bereikt worden, kan een nieuw bewustzijn gevormd worden, zowel achter het uitwendige zelf als er in, dat de diepten verbindt met het oppervlak. Er moet een bewustzijn in ons opgroeien of zich manifesteren, dat meer en meer open is voor het diepere en hogere wezen, meer en meer bloot gelegd voor het kosmische Zelf en Vermogen en voor wat naar beneden komt van de Transcendentie, gedraaid naar een hogere Vrede, doordringbaar voor een groter licht, kracht en extase, een bewustzijn, dat uitgaat boven de kleine persoonlijkheid en het beperkte licht en ervaring voorbijgaat van het oppervlakte denkvermogen, de beperkte kracht en aspiratie van het normale levensbewustzijn, de duistere en beperkte ontvankelijkheid van het lichaam.

Zelfs voor de verstillende zuivering van de uiterlijke natuur geëffectueerd is of voordat het voldoende is, kan men nog de muur afbreken, die ons innerlijke wezen afschermt van ons uiterlijke gewaarzijn door een sterke kracht van roep en aspiratie, een onstuimige wil of hevige inspanning of een effectieve discipline of effectief proces; maar dit kan een premature beweging zijn en is niet zonder zijn serieuze gevaren. In het naar binnengaan zou men zichzelf kunnen vinden in het midden van een chaos van onbekende en supernormale ervaringen, waartoe men geen sleutel heeft of een druk van subliminale of kosmische krachten, onderbewust, mentaal, vitaal, subtiel-fysiek, die meer dan nodig het wezen beïnvloeden of chaotisch aandrijven, hem omcirkelen in een grot van duisternis, of hem laten dwalen in een wildernis van begoocheling, verlokking, deceptie, of hem drukken in een duister strijdperk, vol van geheime en verraderlijke en misleidende of open en heftige tegenstellingen; wezens en stemmen en invloeden kunnen verschijnen aan het innerlijke besef en visie en gehoor, die claimen, dat zij het Goddelijke Wezen zijn of Zijn Boodschappers of Vermogens en Godheden van het Licht of gidsen van het pad naar realisatie, terwijl zij in waarheid van een zeer moeilijk karakter zijn. Als er teveel egoïsme is in de natuur van de zoeker of een sterke passie of een excessieve ambitie, ijdelheid of een andere dominerende zwakheid, of een duisternis van het denkvermogen of een wankelende wil of een zwakheid van de levenskracht of een wankelbaarheid er in of wens voor balans, wordt hij waarschijnlijk gegrepen door deze tekortkomingen en wordt hij gefrustreerd of wijkt hij af, misleid, van de ware weg van het innerlijke leven en zoekt hij in valse paden of wordt dwalend achtergelaten in een tussenliggende chaos van ervaringen en faalt om zijn weg te vinden naar de ware realisatie. Deze gevaren zijn welbekend aan een voorbije spirituele ervaring en zijn tegemoet getreden door de oplegging van de noodzaak van initiatie, van discipline, van methoden van zuivering en testen door beproeving, van een volledige onderwerping aan de aanwijzingen van de pad-vinder of pad-leider, iemand, die de Waarheid gerealiseerd heeft en zelf het licht, de ervaring bezit en in staat is om ermee te communiceren, een gids, die sterk is om bij de hand te nemen en over de moeilijke overgangen te dragen zowel als om te instrueren en de weg te wijzen. Maar zelfs zo zijn de gevaren er en kunnen alleen teboven gekomen worden als er een volledige oprechtheid is of er opgroeit, een wil voor zuiverheid, een bereidheid voor gehoorzaamheid aan de Waarheid, voor overgave aan de Hoogste, een bereidheid om het beperkende en zelfaffirmerend ego te verliezen of te onderwerpen aan een goddelijk juk. Deze dingen zijn het teken, dat de ware wil voor realisatie, voor conversie van het bewustzijn, voor transformatie er is, het noodzakelijke stadium van de evolutie is bereikt: in die conditie kunnen de defecten van de natuur, die behoren bij het menselijke wezen geen permanent obstakel zijn voor de verandering van de mentale naar de spirituele status; het proces kan nooit volledig gemakkelijk zijn, maar de weg is open gemaakt en uitvoerbaar.

Een effectieve weg, die vaak gebruikt wordt, om deze toegang te vergemakkelijken in het innerlijke zelf, is de scheiding van de Purusha, het bewuste wezen, van de Prakriti, de geformuleerde natuur. Wanneer men afstand neemt van het denkvermogen en zijn activiteiten, zodat zij stil vallen door de wil of doorgaan als een oppervlaktebeweging, waarvan men de onthechte en belangeloze getuige is, wordt het uiteindelijk mogelijk om zichzelf te realiseren als het innerlijke Zelf van het denkvermogen, het ware en zuivere mentale wezen, de Purusha; door op gelijke wijze afstand te nemen van de levensactiviteiten is het mogelijk om zichzelf te realiseren als het innerlijke Zelf van het leven, het ware en zuivere vitale wezen, de Purusha; er is zelfs een Zelf van het lichaam, waarvan, door afstand te nemen van het lichaam en haar eisen en activiteiten en binnen te gaan in een stilte van fysiek bewustzijn, terwijl men de actie van haar energie bekijkt, het mogelijk is om gewaar te worden, een waar en zuiver fysiek wezen, de Purusha. Zo wordt het ook mogelijk, door opvolgend of samen afstand te nemen van al deze activiteiten van de natuur, om zijn innerlijke wezen te realiseren als het stille onpersoonlijke zelf, de getuige Purusha. Dit zal leiden naar een spirituele realisatie en bevrijding, maar zal niet noodzakelijk een transformatie tot stand brengen; want de Purusha, die tevreden is om vrij en zichzelf te zijn, kan de Natuur, de Prakriti achterlaten, om haar opgehoopte impuls uit te putten door een niet ondersteunde actie, een mechanische continuering, die niet vernieuwd en versterkt of verlevendigd en geprolongeerd wordt door zijn consent en deze weigering te gebruiken als een middel van terugtrekking van alle natuur. De Purusha moet niet alleen de getuige worden, maar de kenner en de bron, de meester van alle denken en actie, en dit kan alleen gedeeltelijk gedaan worden, zolang als men op het mentale niveau blijft of nog de gewone instrumentatie moet gebruiken van het denkvermogen, leven en lichaam. Een zekere meesterschap kan inderdaad alleen verkregen worden, maar meesterschap is geen transformatie; de verandering, die erdoor gemaakt wordt, kan niet voldoende zijn om integraal te zijn: want dat is essentieel om terug te gaan, voorbij het denkvermogenwezen, het levenwezen, het lichaamwezen, nog dieper naar binnen naar de psychische entiteit, het meest innerlijke en diepzinnigste in ons --- of anders open voor de superbewuste hoogste domeinen. Voor deze penetratie in de lumineuze crypte van de ziel moet men door al de tussenbeide komende vitale substantie gaan naar het psychische centrum in ons, hoe lang, vervelend of moeilijk het proces ook mag zijn. De methode van onthechting van de hardnekkigheid van alle mentale en vitale en fysieke claims en roepingen en impulsen, een concentratie in het hart, soberheid, zelfzuivering en weigering van de oude mentale bewegingen en levensbewegingen, weigering van het ego van verlangen, weigering van valse behoeften en valse gewoonten, zijn allemaal nuttige hulpmiddelen voor deze moeilijke overgang: maar de sterkste, meest centrale weg is om al zulke of andere methoden te funderen op een zelf-offering en overgave van onszelf en onze delen van de natuur aan het Goddelijke Wezen, de Ishwara. Een strikte gehoorzaamheid aan de wijze en intuitieve leiding van een Gids is ook normaal en noodzakelijk voor allen, behalve enkele begaafde zoekers.

Terwijl de korst van de uiterlijke natuur kraakt, terwijl de muren van de innerlijke scheiding afbreken, komt het innerlijke licht door, het innerlijke vuur brandt in het hart, de substantie van de natuur en het materiaal van het bewustzijn verfijnen naar een grotere subtiliteit en zuiverheid, en de diepere psychische ervaringen, degene, die niet enkel van een innerlijk mentaal of innerlijk vitaal karakter zijn, worden mogelijk in deze subtielere, zuiverdere, fijnere substantie; de ziel begint zichzelf te ontsluieren, de psychische entiteit bereikt zijn volle statuur. De ziel, de psychische entiteit, manifesteert zich dan als het centrale wezen, dat het denkvermogen en het leven en het lichaam ophoudt en alle andere vermogens en functies van de Geest ondersteunt; hij neemt zijn grotere functie op als de gids en heerser van de natuur. Een begeleiding, een bestuur begint vanaf vanbinnen, die elke beweging blootstelt aan het licht van de Waarheid, afslaat, wat vals is, duister, tegengesteld aan de goddelijke realisatie: ieder gebied van het wezen, iedere hoekje en hoek ervan, iedere beweging, formatie, richting, inclinatie van denken, wil, emotie, sensatie, actie, reactie, beweging, dispositie, neiging, verlangen, gewoonte van het bewuste of onderbewuste fysieke, zelfs het meest besloten, gecamoufleerde, stomme, verborgene, wordt opgelicht met het foutloze psychische licht, hun verwarringen verdreven, hun verwarringen ontward, hun duisterheden, decepties, zelfdecepties precies aangewezen en verwijderd; alles wordt gezuiverd, rechtgezet, de hele natuur geharmoniseerd, gemoduleerd in de psychische sleutel, in de spirituele orde gezet. Dit proces kan snel zijn of traag, overeenkomstig de hoeveelheid duisternis en weerstand, die nog achtergelaten zijn in de natuur, maar het gaat onwankelbaar door, zolang het niet volledig is. Als een uiteindelijk resultaat wordt het hele bewuste wezen volmaakt geschikt gemaakt voor spirituele ervaring van iedere soort, gericht naar spirituele waarheid van denken, voelen, besef, actie, afgestemd op de juiste respons, bevrijd van de duisternis en koppigheid van de tamasische inertie, de troebelheden en onstuimigheden en onzuiverheden van de rajasische passie en rusteloze ongeharmoniseerde beweging, de verlichte onbuigzaamheden en satvische beperkingen of houdingsbalansen van een geconstrueerd evenwicht, die het karakter zijn van de Onwetendheid.

Dit is het eerste resultaat, maar het tweede is een vrije instroom van alle soorten spirituele ervaring, ervaring van het Zelf, ervaring van de Ishwara en de Goddelijke Shakti, ervaring van een kosmisch bewustzijn, een directe aanraking met kosmische krachten en met occulte bewegingen van de universele Natuur, een psychische sympathie en eenheid en innerlijke communicatie en onderlinge veranderingen van alle soorten met andere wezens en met de Natuur, verlichtingen van het denkvermogen door kennis, verlichtingen van het hart door liefde en devotie en spirituele vreugde en extase, verlichtingen van het besef en het lichaam door hogere ervaring, verlichtingen van de dynamische handeling in de waarheid en de grootheid van een gezuiverd denkvermogen en hart en ziel, de zekerheden van het goddelijke licht en begeleiding, de vreugde en het vermogen van de goddelijke kracht, die werkt in de wil en het gedrag. Deze ervaringen zijn het resultaat van een opening naar buiten van het innerlijke en meest innerlijke wezen en natuur; want dan komt het vermogen van de ziel in het spel van het foutloze, inherente bewustzijn, haar visie, haar aanraking op dingen, die superieur is aan enige mentale cognitie; er is daar, ingeboren in het psychische bewustzijn in haar zuivere werking, een onmiddellijk besef van de wereld en haar wezens, een direct innerlijk contact met hen en een direct contact met het Zelf en met het Goddelijke, --- een directe kennis, een direct zicht op de Waarheid en op alle waarheden, een directe doordringende spirituele emotie en gevoel, een directe intuïtie van juiste wil en juiste actie, een vermogen om een orde te beheersen en te creëren van het wezen, niet door de aanrakingen van het oppervlakkige zelf, maar van vanbinnen, van de innerlijke waarheid van het zelf en dingen en de occulte werkelijkheden van de Natuur.

Sommige van deze ervaringen kunnen komen door een opening van het innerlijke mentale en vitale wezen, het innerlijke en grotere en subtielere denkvermogen en hart en leven in ons, zonder enige volle verschijning van de ziel, de psychische entiteit, omdat daar ook een vermogen is van direct contact van bewustzijn: maar de ervaring zou dan van een vermengd karakter kunnen zijn; want er zou niet alleen een verschijning kunnen zijn van de subliminale kennis, maar van de subliminale onwetendheid. Een onvoldoende expansie van het wezen, een beperking door het mentale idee, door een nauwe en selectieve emotie of door de vorm van het temperament, zodat er alleen een onvolmaakte zelfcreatie en actie zou zijn en niet de vrije zielverschijning, zou gemakkelijk kunnen gebeuren. In de afwezigheid van enige of van een volledige psychische verschijning, ervaringen van zekere soorten, ervaringen van een grotere kennis en kracht, een voorbijgaan aan de gewone beperkingen, zou kunnen leiden naar een vergroot ego en zelfs, in plaats van een opbloei van wat goddelijk of spiritueel is, een stroming naar boven kunnen brengen van het titanische en demonische, of zou vertegenwoordigen en vermogens binnen kunnen roepen, die, ofschoon niet van dit desastreuze type, van een krachtig, maar inferieur kosmisch karakter zijn. Maar het bewind en begeleiding van de ziel brengt in alle ervaring de tendens van licht, van integratie, van harmonie en intieme juistheid, die ingeboren is in de psychische essentie. Een psychische of, wijder gesproken, een psychespirituele transformatie van deze soort zou al een enorme verandering zijn van onze mentale menselijke natuur.

Maar al deze verandering en al deze ervaring, ofschoon psychisch en spiritueel in essentie en karakter, zou nog in zijn delen van levenseffectuering op het mentale, vitale en fysieke niveau zijn; zijn dynamische spirituele uitkomst[63] zou een opbloei zijn van de ziel in het denkvermogen en leven en lichaam, maar in handeling en vorm zou het omschreven worden binnen de beperkingen --- hoe vergroot, verheven en verfijnd ook --- van een inferieure instrumentatie. Het zou een gereflecteerde en gemodificeerde manifestatie zijn van dingen, wiens volle werkelijkheid, intensiteit, grootheid, eenheid en diversiteit van de waarheid en vermogen en heerlijkheid boven ons zijn, boven het denkvermogen en daarom boven enige perfectie, binnen de eigen formule van ons denkvermogen, van de fundaties of superstructuur van onze huidige natuur. Een hoogste spirituele transformatie moet tussenbeide komen bij de psychische en psychespirituele verandering; de psychische beweging inwaarts naar het innerlijke wezen, het Zelf of de Goddelijkheid in ons moet gecompleteerd worden door een opening opwaarts naar een allerhoogste spirituele status of een hoger bestaan. Dit kan gedaan worden door onze opening naar wat boven ons is, door een opstijging van het bewustzijn naar de gebieden van de bovenmentale en supramentale natuur, waarin het besef van het Zelf en de Geest voor altijd ontsluierd is en permanent en waarin de zelflumineuze instrumentatie van het Zelf en de Geest niet beperkt of verdeeld is, zoals in onze mentale natuur, levensnatuur, lichaamsnatuur. Dit maakt de psychische verandering ook mogelijk; want zoals hij ons opent naar het kosmische bewustzijn, dat nu voor ons verborgen is door veel muren van beperkende individualiteit, zo opent hij ons ook naar wat nu superbewust is voor onze normaliteit, omdat hij verborgen voor ons is door een sterk, hard en helder deksel van het denkvermogen, --- het denkvermogen, dat beperkend, verdelend en scheidend is. Het deksel wordt dunner, wordt doorgesneden, breekt uiteen of opent en verdwijnt onder de druk van de psychespirituele verandering en de natuurlijke drang van het nieuwe gespiritualiseerde bewustzijn naar dat, waarvan zij hier een uitdrukking is. Deze bewerkstelliging van een opening en haar consequenties zou helemaal niet plaats kunnen vinden, als er alleen een partiele psychische verschijning is, die tevreden is met de ervaring van de Goddelijke Werkelijkheid in de normale gradaties van het gespiritualiseerde denkvermogen: maar als er enig ontwaken is naar het bestaan van deze hogere supernormale niveaus, dan kan een aspiratie naar hen het deksel breken of er een kloof in aanbrengen. Dit kan lang gebeuren voor de psychespirituele verandering volledig is of zelfs voor het goed begonnen is of ver voortgegaan, omdat de psychische persoonlijkheid gewaar geworden is en een gretige concentratie heeft naar het superbewuste. Een vroege verlichting van boven of een scheuring van het bovenste vlies kan komen als een uitkomst van aspiratie of een of andere innerlijk bereidheid, of het kan zelfs ongeroepen komen of niet geroepen door enig bewust deel van het denkvermogen, --- misschien door een geheime subliminale noodzaak of door een actie of druk van de hogere niveaus, door iets, dat gevoeld wordt als de aanraking van het Goddelijke Wezen, de aanraking van de Geest, --- en zijn resultaten kunnen uitzonderlijk krachtig zijn. Maar als het naar voren gebracht wordt door een premature druk van beneden, kan hij vergezeld worden door de moeilijkheden en gevaren, die afwezig zijn, wanneer de volle psychische verschijning aan deze eerste admissie voorafgaat naar de superieure gebieden van onze spirituele evolutie. De keuze, echter, ligt niet altijd bij onze wil, want de werkingen van de spirituele evolutie in ons zijn zeer gevarieerd, en volgens de lijn, die zij gevolgd heeft, wordt de ommekeer genomen in iedere kritische fase door de actie van de Bewustzijn-Kracht in zijn drang naar een hogere zelfmanifestatie en formatie van ons bestaan.

Wanneer de spleet in het deksel van het denkvermogen gemaakt is, is, wat gebeurt, een opening van visie naar iets boven ons of een oprijzen ernaar of een neerdaling van zijn vermogens in ons wezen. Wat we zien door de opening van de visie is een Oneindig boven ons, een eeuwige Aanwezigheid of een oneindig Bestaan, een oneindigheid van bewustzijn, een oneindigheid van zaligheid, --- een grenzeloos Zelf, een grenzeloos Licht, een grenzeloos Vermogen, een grenzeloze Extase. Het kan zijn, dat voor een lange tijd alles, wat verkregen is, de toevallige of frequente of constante visie ervan is en een verlangen en aspiratie, maar zonder iets verders, omdat, ofschoon iets in het denkvermogen, hart of ander deel van het wezen geopend is voor deze ervaring, de lagere natuur als een geheel te zwaar is en vooralsnog te duister voor meer. Maar er kan, in plaats van dit eerste wijde gewaarzijn van beneden of er aan opvolgend, een opstijging zijn van het denkvermogen naar hoogten erboven: de natuur van deze hoogten zouden we niet kunnen kennen of helder onderscheiden, maar een of andere consequentie van de opstijging wordt gevoeld; er is vaak ook een gewaarzijn van oneindige opstijging en terugkeer, maar geen verslag of vertaling van die hogere toestand. Dit komt, omdat hij superbewust is geweest voor het denkvermogen en daarom is het denkvermogen, wanneer hij er naar opstijgt, eerst niet in staat is om daar zijn vermogen te behouden van bewuste onderscheiding en definiërende ervaring. Maar, wanneer dit vermogen begint te ontwaken en handelen, wanneer het denkvermogen door gradaties bewust wordt in wat voor hem superbewust was, dan begint er een kennis en ervaring van de superieure vlakken van bestaan. De ervaring is in overeenstemming met dat, wat naar ons gebracht is door de eerste opening van visie: het denkvermogen rijst naar een hoger vlak van het pure Zelf, stil, kalm, niet beperkbaar; of hij rijst in de regionen van Licht of van Gelukzaligheid, of in vlakken, waar hij een oneindig Vermogen voelt of een goddelijke Aanwezigheid of het contact ervaart van een goddelijke Liefde of Schoonheid of de atmosfeer van een wijdere of grotere en lumineuze Kennis. In de terugkeer blijft de spirituele indruk; maar het mentale verslag is vaak wazig en blijft als een vage of een fragmentarische herinnering; het lagere bewustzijn, vanwaar de opstijging plaatsvond, valt terug naar wat zij was, met alleen de toevoeging van een niet behouden of een herinnerde, maar niet langer dynamische ervaring. Na verloop van tijd wordt de opstijging gemaakt met de wil en het bewustzijn brengt enig gewin terug of enig behoud het van haar tijdelijke verblijf in deze hogere landen van de Geest. Deze opstijgingen vinden voor velen plaats in trance, maar zijn volmaakt mogelijk in een concentratie van het wakende bewustzijn of, waar dat bewustzijn voldoende psychisch geworden is, op ieder niet geconcentreerd moment door een opwaartse aantrekking of affiniteit. Maar deze twee types van contact met het superbewuste zijn, ofschoon zij krachtig verlichtend, extatisch of bevrijdend kunnen zijn, op zichzelf onvoldoende effectief: voor de volle spirituele transformatie is meer nodig, een permanente opstijging van het lagere in het hogere bewustzijn en een doeltreffende permanente neerdaling van de hogere in de lagere natuur.

Dit is de derde beweging, de neerdaling, die essentieel is om de permanente opstijging te brengen, een toenemende instroom van boven, een ervaring van ontvangst en behoud van de neerdalende Geest of zijn vermogens en elementen van bewustzijn. Deze ervaring van de neerdaling kan plaatsvinden als een resultaat van de andere twee bewegingen of automatisch voor een van beide gebeurd is, door een plotselinge spleet in het deksel of een doorsijpelen, een naar beneden stroming of een instroming. Een licht daalt neer en raakt het lagere wezen, het denkvermogen, het leven of het lichaam aan of omsluit hen of doordringt hen; of een tegenwoordigheid of een vermogen of een stroom van kennis giet golven of stromen naar binnen, of er is een vloed van zaligheid of een plotselinge extase; het contact met het superbewuste is gevestigd. Want zulke ervaringen herhalen zichzelf, totdat zij normaal worden, bekend en goed begrepen, openbarend van hun inhouden en hun betekenis, die eerst besloten zouden kunnen zijn en gewikkeld in geheimhouding door het beeld van bedekkende ervaring. Want een kennis van vanboven begint neer te dalen, frequent, constant, dan onafgebroken, en zich te manifesteren in kalmte of stilte van het denkvermogen; intuïties en inspiraties, openbaringen, geboren uit een groter zicht, een hogere waarheid en wijsheid, komen het wezen binnen, een lumineuze, intuïtieve discriminatie werkt, die alle donkerheid van het begrip verdrijft of duizelingwekkende verwarringen, zet alles op orde; een nieuw bewustzijn begint zich te vormen, het denkvermogen van een hoge wijde zelfbestaande denkende kennis of een verlicht of een intuïtief of een bovenmentaal bewustzijn met nieuwe krachten van denken of inzicht en een groter vermogen van directe spirituele realisatie, wat meer dan denken is of inzicht, een groter worden in de spirituele substantie van ons huidige wezen; het hart en het besef worden subtiel, intens, groot om al het bestaan te omarmen, om God te zien, om het Eeuwige te voelen en horen en aan te raken, om een diepere en meer dichtbije eenheid van het zelf en de wereld te maken in een transcendente realisatie. Andere beslissende ervaringen, andere veranderingen van bewustzijn bepalen zichzelf, die gevolgtrekkingen zijn en gevolgen van deze fundamentele verandering. Er kan geen grens vastgemaakt worden aan deze revolutie; want zij is in haar natuur een invasie van het Oneindige.

Dit, beetje bij beetje bewerkstelligd of in een opeenvolging van grote en snelle definitieve ervaringen, is het proces van de spirituele transformatie. Zij volbrengt zichzelf en culmineert in een opwaartse, vaak herhaalde opstijging, waardoor het bewustzijn zich uiteindelijk vastzet op een hoger vlak en van daar het denkvermogen, leven en lichaam ziet en bestuurt; zij volbrengt zichzelf ook in een toenemende neerdaling van de vermogens van het hogere bewustzijn en kennis, die meer en meer het hele normale bewustzijn en kennis worden. Een licht en vermogen, een kennis en kracht worden gevoeld, die eerst bezit nemen van het denkvermogen en hem hervormen, naderhand van het leven deel en dat hervormen, uiteindelijk van het kleine fysieke bewustzijn en het niet langer klein laten, maar wijd en plastisch en zelfs oneindig. Want dit nieuwe bewustzijn heeft zelf de natuur van oneindigheid: het brengt ons het blijvende spirituele besef en gewaarzijn van het Oneindige en Eeuwige met een grote uitgestrektheid van de natuur en een afbreken van haar beperkingen; onsterfelijkheid wordt niet langer een geloof of een ervaring, maar een normaal zelfgewaarzijn; de dichtbije aanwezigheid van het Goddelijke Wezen, zijn heersen over de wereld en over ons zelf en zijn natuurlijke leden, zijn kracht, die in ons werkt en overal, de vrede van het oneindige, de vreugde van het Oneindige zijn nu concreet en constant in het wezen; in alle schouwspelen en vormen ziet men het Eeuwige, de Werkelijkheid, in alle geluiden hoort men het, in alle aanraken voelt men het; er is niets anders dan zijn vormen en persoonlijkheden en manifestaties; de vreugde of adoratie van het hart, de omarming van het hele bestaan, de eenheid van de geest zijn blijvende werkelijkheden. Het bewustzijn van het mentale schepsel is aan het veranderen of is al geheel veranderd in het bewustzijn van het spirituele wezen. Dit is de tweede van de drie transformaties; vereniging van het gemanifesteerde bestaan met wat er boven is, is de middelste stap van de drie, de beslissende transitie van de spiritueel evoluerende natuur.

Wanneer de geest vanaf het begin zeker kon verblijven op de superieure hoogten en omgaan met een blanke en maagdelijke substantie van het denkvermogen en materie, dan zou een spirituele transformatie snel kunnen zijn, zelfs gemakkelijk: maar het actuele proces van de Natuur is moeilijker, de logica van haar beweging meer veelvoudig, verdraaid, slingerend, veelomvattend; zij herkent alle data van de taak, die zij zichzelf gegeven heeft en is niet tevreden met een summiere overwinning over haar eigen complexiteiten. Ieder deel van ons wezen moet in zijn eigen natuur en karakter genomen worden, met alle vormen en geschriften uit het verleden er nog in: ieder kleinste deel en beweging moet ofwel vernietigd worden en vervangen, wanneer zij ongeschikt is, of, wanneer zij capabel is, veranderd in de waarheid van het hogere wezen. Wanneer de psychische verandering volledig is, dan kan dit gedaan worden door een pijnloos proces, ofschoon het programma nog lang moet zijn en nauwgezet en de voortgang opzettelijk; maar anders moet men tevreden zijn met een partieel resultaat of, wanneer iemands eigen nauwgezetheid van perfectie of honger van de geest onverzadigbaar is, toestemming geven aan een moeilijke, vaak pijnlijke en ogenschijnlijk oneindige actie. Want gewoonlijk rijst het bewustzijn niet naar de hoogten, behalve in de hoogste momenten; zij blijft op het mentale niveau en ontvangt neerdalingen van boven, soms een enkele neerdaling van een of ander spiritueel vermogen, dat blijft en het wezen vormt in iets, dat predominerend spiritueel is, of een opeenvolging van neerdalingen, die in haar meer en meer van de spirituele status en dynamiek brengt: maar, tenzij men kan leven op het hoogste bereikte hoogte, kan er niet de volledige en meer integrale verandering zijn. Als de psychische mutatie niet plaats gevonden heeft, als er een prematuur naar beneden trekken van de hogere Krachten geweest is, kan hun contact te sterk zijn voor het besmette en onzuivere materiaal van de Natuur en haar onmiddellijk lot zou dat kunnen zijn van de ongebakken kruik van de Veda, die niet de goddelijke Soma Wijn kon houden; of de neerdalende invloed kan zich terugtrekken of verspild worden, omdat de natuur haar niet kan bevatten of behouden. Weer kan, wanneer het het Vermogen is, dat neerdaalt, het egoïstische denkvermogen of vitale het proberen vast te pakken voor hun eigen gebruik en een vergroot ego of een jagen naar vermogens en zelfvergrotende meesterschappen het betreurenswaardige resultaat kunnen zijn. De neerdalende Ananda kan niet behouden worden, wanneer er teveel seksuele onzuiverheid is, die een bedwelmend of degraderend mengsel creëert: het Vermogen trekt zich terug, wanneer er ambitie, ijdelheid is of een ander agressieve vorm van het lagere zelf, het Licht, als er een hechting is aan duisternis of aan enige vorm van Onwetendheid, de Aanwezigheid, als de kamer van het hart niet zuiver gemaakt is. Of een of andere ongoddelijke Kracht kan proberen grip te krijgen, niet op het Vermogen zelf, want dat trekt zich terug, maar op het resultaat van de kracht, die hij achterlaat in het instrument en hem gebruikt voor de doeleinden van de Tegenstander. Zelfs, wanneer geen van deze meer desastreuze fouten of missers plaats zou vinden, zouden nog de talrijke fouten van ontvangst of de onvolmaaktheden van het vat de transformatie belemmeren. Het Vermogen moet met intervallen komen en in de tussentijd werken achter de sluier of zichzelf gedurende lange perioden terughouden van duistere assimilatie of voorbereiding van de recalcitrante delen van de Natuur; het Licht moet werken in duisternis of semi-duisternis op de regionen in ons, die nog in de Nacht zijn. Op ieder moment kan het werk gestopt worden, persoonlijk voor dit leven, omdat de natuur niet meer in staat is om te ontvangen en assimileren, --- want zij heeft de huidige limieten bereikt van haar capaciteit, --- of, omdat het denkvermogen klaar kan zijn, maar het vitale, wanneer zij tegenover een keuze komt te staan tussen het oude leven en het nieuwe, weigert, of, wanneer het vitale accepteert, kan het lichaam blijken te zwak te zijn, ongeschikt en besmet voor de noodzakelijke verandering van haar bewustzijn en haar dynamische transformatie.

Bovendien dwingt de noodzaak van het gescheiden uitwerken van de verandering in ieder deel van het wezen in zijn eigen natuur en karakter het bewustzijn om in ieder om beurten neer te dalen en daar te handelen in overeenstemming met zijn toestand en zijn mogelijkheid. Als het werk van vanboven gedaan werd, van een of andere spirituele hoogte, zou er een sublimatie kunnen zijn of verheffing of de creatie van een nieuwe structuur, gedwongen door de loutere kracht van de invloed van vanboven: maar deze verandering zou niet geaccepteerd kunnen worden als ingeboren in zichzelf door het lagere wezen; het zou geen totale groei zijn, een integrale evolutie, maar een partiele en opgelegde formatie, die sommige delen van het wezen beïnvloedt of bevrijdt, maar anderen onderdrukt of hen laat, zoals ze waren; een schepping van buiten de normale natuur, door oplegging aan haar, zou alleen duurzaam kunnen zijn in zijn totaliteit zolang er een onderhoud zou zijn van de scheppende invloed. Een neerdaling van het bewustzijn in de lagere niveaus is daarom noodzakelijk, maar op deze manier is het ook moeilijk om het volle vermogen van het hogere principe uit te werken; er is een modificatie, verdunning, vermindering, die een imperfectie ophoudt en beperking in de resultaten: het licht van een grotere kennis komt naar beneden, maar wordt beneveld en gemodificeerd, zijn betekenis verkeerd geïnterpreteerd of zijn waarheid vermengd met mentale en vitale fouten, of de kracht, het vermogen om zichzelf te vervullen, is niet evenredig met zijn licht. Een licht en vermogen van het Bovenmentale, die in hun eigen volle recht werken in hun eigen sfeer, is een ding, hetzelfde licht, dat werkt in de duisternis van het fysieke bewustzijn en onder haar condities is iets, dat nogal verschillend is en, dankzij de besmetting en mengsel, ver inferieur in zijn kennis en kracht en resultaten. Een verminkt vermogen, een gedeeltelijk effect of verhinderde beweging is de consequentie.

Dit is inderdaad de reden van de langzame en moeilijke verschijning van de Bewustzijn-Kracht in de Natuur: want het Denkvermogen en het Leven moeten neerdalen in de Materie en zichzelf aanpassen aan haar condities; veranderd en verminderd door de duisternis en onwillige inertie van de substantie en kracht, waarin zij werken, zijn zij niet in staat om een volledige transformatie te maken van hun materiaal in een geschikt instrument en een veranderde substantie, die hun werkelijk en ingeboren vermogen openbaren. Het Levensbewustzijn is niet in staat om de grootheid en gelukzaligheid te effectueren van haar machtige of mooie impulsen in het materiële bestaan; haar impuls faalt haar, haar kracht van effectuering is inferieur aan de waarheid van haar concepties, de vorm verraadt de Levensintuïtie er in, die zij probeert weer te geven in termen van het Levenswezen. Het Denkvermogen is niet in staat om zijn hoge ideeën te bereiken in het medium van het Leven of de Materie zonder deducties en compromissen, die hen van hun goddelijkheid beroven; zijn helderheden van kennis en wil komen niet overeen met zijn kracht om deze inferieure substantie te vormen om hem te gehoorzamen en uit te drukken: aan de andere kant worden zijn eigen vermogens beïnvloed, zijn wil wordt verdeeld, zijn kennis verward en beneveld met de troebelheden van het leven en het onbegrip van de Materie. Noch het Leven, noch het Denkvermogen slaagt in de omzetting of vervolmaking van het materiële bestaan, omdat zij hun eigen volle kracht niet kunnen bereiken onder deze omstandigheden; zij moeten een hoger vermogen aanroepen om hen te bevrijden en vervullen. Maar de hogere spiritueel-mentale vermogens ondergaan ook dezelfde belemmering, wanneer zij neerdalen in het Leven en de Materie; zij kunnen veel meer doen, veel lumineuze verandering verwerven, maar de modificatie, de beperking, de ongelijkheid tussen het bewustzijn, dat binnenkomt en de kracht van effectuering, die zij kan mentaal kan maken en materialiseren, zijn er constant en het resultaat is een verminderde schepping. De verandering, die gemaakt wordt, is vaak extraordinair, er is zelfs iets, dat lijkt op een totale conversie en omkering van de toestand van bewustzijn en een verheffing van haar bewegingen, maar is niet dynamisch absoluut.

Alleen het Supramentale kan zo neerdalen zonder zijn volledige vermogen van actie te verliezen; want zijn actie is altijd intrinsiek en automatisch, zijn wil en kennis identiek en het resultaat evenredig: zijn natuur is een zelfverwervend Waarheidsbewustzijn en, wanneer hij zichzelf beperkt of zijn werking, is het door keuze en intentie, niet door dwang; in de beperkingen kiest hij zijn actie en de resultaten van zijn actie zijn harmonieus en onvermijdelijk. Het Bovenmentale is weer, zoals het Denkvermogen, een verdelend principe, en zijn karakteristieke werking is de uitwerking in een onafhankelijke formatie van een geselecteerde harmonie; zijn globale actie stelt hem inderdaad in staat om een harmonie te creëren, die geheel en volmaakt is in zichzelf of zijn harmonieën te verenigen of samen te smelten, te synthetiseren; maar hij is verplicht, terwijl hij werkt onder de beperkingen van het Denkvermogen, Leven en Materie, om het te doen in secties en hun samengaan. Zijn tendens van totaliteit wordt belemmerd door zijn selectieve tendens, die geaccentueerd wordt door de natuur van het mentale en levensmateriaal, waarin hij hier werkt; wat hij kan bereiken, is gescheiden spirituele creatie, ieder volmaakt in zichzelf, maar niet de integrale kennis en haar manifestatie. Door deze reden en door de vermindering van zijn ingeboren licht en vermogen is hij niet in staat om volledig te doen, wat noodzakelijk is en met een groter vermogen inroepen, de supramentale kracht, om haar te bevrijden en te vervullen. Zoals de psychische verandering het spirituele moet aanroepen om hem te completeren, zo moet de eerste spirituele verandering de supramentale transformatie aanroepen om hem te completeren. Want al deze stappen voorwaarts zijn, zoals deze voor hen, overgankelijk; de hele radicale verandering in de evolutie van een basis van Onwetendheid naar een basis van Kennis kan alleen komen door de interventie van het supramentale Vermogen en zijn directe actie in het aardebestaan.

Dit moet dan de natuur zijn van de derde en uiteindelijke transformatie, die de overgang beëindigt van de ziel door de Onwetendheid en zijn bewustzijn, zijn leven, zijn vermogen en vorm van manifestatie baseert op een volledige en volledig effectieve zelfkennis. Het Waarheid-Bewustzijn, dat de evolutionaire Natuur klaar vindt, moet neerdalen in haar en haar in staat stellen om het supramentale principe in haar te bevrijden; zo moet het supramentale en spirituele wezen gecreëerd worden als de eerste ongesluierde manifestatie van de waarheid van het Zelf en de Geest in het materiële universum.

HOOFDSTUK XXVI

De Opstijging naar het Supramentale

Meesters van het Waarheid-Licht, die de Waarheid laten groeien door de Waarheid.

Rig Veda[64]

Drie vermogens van Spraak, die het Licht van voren dragen, . . . een drievoudig huis van vrede, een drievoudige weg van het Licht.

Rig Veda[65]

Vier andere werelden van schoonheid schept hij als zijn vorm, wanneer hij gegroeid is door de Waarheden.

Rig Veda[66]

Hij is als ziener geboren met het denkvermogen van onderscheiding; een nakomeling van de Waarheid, een geboorte, ingezet binnen de heimelijkheid, half opgekomen in manifestatie.

Rig Veda[67]

In het bezit van een uitgestrekte geïnspireerde wijsheid, scheppers van het Licht, bewuste alleskenners, die groeien in de Waarheid.

Rig Veda[68]

Terwijl we het hogere Licht behielden voorbij de duisternis, kwamen we bij de goddelijke Zon in de Godheid, bij het hoogste Licht van alles.

Rig Veda[69]

DE PSYCHISCHE transformatie en de eerste stadia van de spirituele transformatie bevinden zich ruim binnen onze conceptie; hun vervolmaking zou de vervolmaking, heelheid, voltooide eenheid zijn van een kennis en ervaring, die al deel is van gerealiseerde dingen, ofschoon alleen door een klein aantal menselijke wezens. Maar de supramentale verandering brengt ons in zijn proces in minder onderzochte regionen; hij initieert een visie van hoogten van bewustzijn, die inderdaad even gezien zijn en bezocht, maar nog ontdekt moeten worden en in hun volledigheid in kaart gebracht. De hoogste van deze pieken of verhoogde plateaus van bewustzijn, het supramentale, ligt ver voorbij de mogelijkheid van enig bevredigend mentaal schema of kaart ervan of enige grip van mentaal zien en beschrijving. Het zou moeilijk zijn voor de normale onverlichte of ongetransformeerde mentale voorstelling om iets uit te drukken of binnen te gaan, in iets, dat gebaseerd is op een zodanig verschillend bewustzijn met een radicaal verschillend gewaarzijn van dingen; zelf als zij gezien werden of ontvangen door een of andere verlichting of opening van visie, zou een andere taal dan de arme abstracte uitdrukkingen, die gebruikt worden door ons denkvermogen, nodig zouden zijn om hen te vertalen in termen, waarbij hun werkelijkheid helemaal begrijpbaar zou worden voor ons. Zoals de hoogtepunten van het menselijke denkvermogen voorbij de dierlijke perceptie liggen, zo liggen de bewegingen van het Supramentale voorbij de gewone menselijke mentale voorstelling; alleen, wanneer we al een ervaring hebben gehad van een hoger tussenliggend bewustzijn, zouden enige termen, die het supramentale wezen proberen te beschrijven, een ware betekenis over kunnen brengen op onze intelligentie; want dan kunnen we, als we iets ervaren hebben, dat lijkt op wat beschreven wordt, een ontoereikende taal vertalen in een beeld van wat we weten. Wanneer het denkvermogen niet kan binnengaan in de natuur van het Supramentale, kan hij voorwaarts kijken door deze hoge en lichtende toenaderingen en een of andere gereflecteerde impressie van de Waarheid, het Juiste, de Uitgestrektheid opvangen, die het aangeboren koninkrijk is van de vrije Geest.

Maar zelfs wat gezegd kan worden over dit tussenliggende bewustzijn moet noodzakelijkerwijze onvoldoende zijn; alleen zekere abstracte gemeenheden kunnen geopperd worden, die zouden kunnen dienen als initieel licht van begeleiding. De enige in staat stellende omstandigheid hier is, dat, hoe verschillend in samenstelling en principe ook, het hogere bewustzijn nog steeds, in haar evolutionaire vorm, in wat we er hier eerst van kunnen bereiken, een allerhoogste ontwikkeling van elementen is, die al aanwezig zijn in het onze in een hoe dan ook rudimentaire en verminderde uitbeelding en vermogen van henzelf. Het is ook een behulpzaam feit, dat de logica van het proces van de evolutionaire Natuur voortgaat, hogelijk veranderd in sommige regels van haar werkingen, maar essentieel hetzelfde, in de opstijging van de hoogste hoogten als in de lagere aanvangen; op die manier kunnen we tot op zekere hoogte de lijnen van haar allerhoogste procedure ontdekken en volgen. Want we hebben iets gezien van de natuur en de wet van de overgang van het intellectuele naar het spirituele denkvermogen; vanaf dat bereikte startpunt kunnen we beginnen de doorgang te traceren naar een hogere dynamische gradatie van het nieuwe bewustzijn en de verdere overgang van het spirituele denkvermogen naar het Supramentale. De aanwijzingen moeten noodzakelijkerwijze erg onvolmaakt zijn, want alleen enige initiële representaties van abstract en algemeen karakter kunnen bereikt worden door de methode van metafysisch onderzoek: de ware kennis en beschrijving moeten overgelaten worden aan de taal van mysticus en de beelden, onmiddellijk levendiger en diepzinniger, van een onmiddellijke en concrete ervaring.

De overgang naar het Supramentale via het Bovenmentale is een doorgang van de Natuur, zoals we haar kennen, naar de Supernatuur. Juist door dat feit is het onmogelijk voor enige inspanning van hoofdzakelijk het Denkvermogen om het te bereiken; onze onbeholpen persoonlijke aspiratie en inspanning kunnen het niet bereiken: onze inspanning behoort tot het inferieure vermogen van de Natuur; een vermogen van de Onwetendheid kan door zijn eigen kracht of karakteristiek of beschikbare methode niet bereiken, wat voorbij zijn eigen domein van de Natuur ligt. Alle voorgaande opstijgingen zijn bewerkstelligd door een geheime Bewustzijn-Kracht, die eerst in Onbewustheid werkte en dan in Onwetendheid; hij heeft gewerkt door een verschijning van zijn verwikkelde vermogens naar de oppervlakte, vermogens, besloten achter de sluier en superieur aan de voorbije formulering van de Natuur, maar op dezelfde wijze is er een drang nodig van dezelfde superieure vermogens, die al geformuleerd zijn in hun volle natuurlijke kracht op hun eigen niveaus; deze superieure niveaus scheppen hun eigen fundatie in onze subliminale delen en zijn vandaar uit in staat om het evolutionaire proces aan de oppervlakte te beïnvloeden. Het Bovenmentale en Supramentale zijn ook verwikkeld en verborgen in aarde-Natuur, maar zij hebben geen formaties op de toegankelijke niveaus van ons subliminale innerlijke bewustzijn; er is vooralsnog geen bovenmentaal wezen of georganiseerde bovenmentale natuur, geen supramentaal wezen of georganiseerde supramentale natuur, die ofwel handelen aan de oppervlakte of in onze normale subliminale delen: want deze grotere vermogens van bewustzijn zijn superbewust voor het niveau van onze onwetendheid. Om de verwikkelde principes van het Bovenmentale en Supramentale tevoorschijn te laten komen uit hun gesluierde heimelijkheid, moeten het wezen en de vermogens van het Superbewuste in ons neerdalen en ons omhoogtillen en zichzelf formuleren in ons wezen en onze vermogens; deze neerdaling is een sine qua non van de overgang en de transformatie.

Het is inderdaad voorstelbaar, dat, zonder de neerdaling, door een geheime druk van boven, door een lange evolutie, onze aardse Natuur zou kunnen slagen om een hecht contact binnen te gaan met de hogere, nu superbewuste vlakten en een formatie van het subliminale Bovenmentale plaats zou kunnen hebben achter de sluier; als een resultaat zou een langzame verschijning van het bewustzijn, dat geschikt is voor deze vlakken, kunnen ontwaken aan onze oppervlakte. Het is voorstelbaar, dat er op deze manier een ras van mentale wezens zou kunnen verschijnen, die niet denken en handelen door het intellect of de redenerende en reflecterende intelligentie, of niet hoofdzakelijk erdoor, maar door een intuïtieve geestesgesteldheid, die de eerste stap zou zijn van een opstijgende verandering; dit zou gevolgd kunnen worden door een over-mentalisatie, die ons naar de grenzen zou brengen, waar voorbij het Supramentale ligt of de goddelijke Gnosis. Maar dit proces zou onvermijdelijk een lange en zware inspanning van de Natuur zijn. Er is ook een mogelijkheid, dat, wat bereikt zou worden, alleen een onvolmaakte superieure mentalisatie zou zijn; de nieuwe hogere elementen zouden het bewustzijn sterk kunnen domineren, maar zij zouden nog steeds onderworpen zijn aan een verandering van hun handeling door het principe van een inferieure mentaliteit: er zou een grotere uitgebreide en lichtende kennis zijn, een kennisname van een hogere orde; maar hij zou nog een mengsel ondergaan, dat hem blootstelt aan de wet van de Onwetendheid, zoals het Denkvermogen de beperking ondergaat door de wet van Leven en Materie. Voor een werkelijke transformatie moet er een directe en ongesluierde tussenkomst zijn van boven; er zou ook een totale onderwerping een overgave noodzakelijk zijn van het lagere bewustzijn, een ophouden van haar aandrang, een wil erin om de afgescheiden wet van handeling volledig te vernietigen door transformatie en alle rechten te verliezen over ons wezen. Wanneer deze twee voorwaarden zelfs nu bereikt kunnen worden door een bewuste roep en wil in de geest en een deelname van ons gehele gemanifesteerde en innerlijke wezen in zijn verandering en opheffing, dan kan de evolutie, de transformatie plaats hebben door een betrekkelijk snelle bewuste verandering; de supramentale Bewustzijn-Kracht van boven en de ontwikkelende Bewustzijn-Kracht van achter de sluier, die handelen op het ontwaakte gewaarzijn en wil van het mentale menselijke wezen, zouden door hun verenigde vermogen de gewichtige overgang bewerkstelligen. Er zou geen verdere behoefte zijn aan een langzame evolutie, die vele millennia telt voor iedere stap, de weifelende en moeilijke evolutie, in het verleden uitgewerkt door de Natuur, in de onbewuste schepselen van de Onwetendheid.

De eerste voorwaarde van deze verandering is, dat de mentale Mens, die we nu zijn, innerlijk gewaar zou moeten worden en in bezit van zijn eigen diepere wet van het wezen en zijn processen; hij moet het psychische en innerlijk mentale wezen worden, dat meester is over zijn energieën, niet langer slaaf van de bewegingen van de lagere Prakriti, het controleren, met zekerheid gezeten in een vrije harmonie met een hogere wet van de Natuur. Een toenemende controle van het individu over zijn eigen handeling van de natuur, een meer en meer bewuste deelname in de handeling van de universele Natuur, is een gemarkeerd karakter, het is inderdaad een logisch gevolg van het evolutionaire principe en proces. Alle handeling, alle mentale, vitale, lichamelijke handelingen in de wereld zijn de werking van een universele Energie, een Bewustzijn-Kracht, die het vermogen is van de Kosmische Geest, die de kosmische en individuele waarheid van dingen uitwerkt. Maar, omdat dit creatieve Bewustzijn in de Materie een masker van onbewustheid aanneemt en de oppervlakte verschijning opzet van een blinde universele Kracht, die een plan of organisatie van dingen uitvoert zonder dat hij lijkt te weten, wat hij doet, is het eerste resultaat verwant aan deze verschijning; het is een fenomeen van een onbewuste fysieke individualisatie, geen schepping van wezens, maar van objecten. Dit zijn gevormde bestaansvormen met hun eigen kwaliteiten, eigenschappen, vermogen van zijn, karakter van zijn; maar het plan van de Natuur in hen en organisatie van hen moet mechanisch uitgewerkt worden zonder enig begin van deelname, initiatie of bewust gewaarzijn in het individuele object, dat tevoorschijn komt als het eerste domme resultaat en onbezield veld van haar handeling en schepping. In het dierlijke leven begint de Kracht langzaam bewust te worden aan de oppervlakte en de vorm naar voren te brengen, niet langer van een object, maar van een individueel wezen; maar dit onvolmaakte bewuste individu werkt, ofschoon hij deelneemt, gewaarwordt, voelt, alleen uit, wat de Kracht in hem doet zonder enige heldere intelligentie of observatie van wat gedaan wordt; hij schijnt geen andere keuze te hebben of wil dan wat aan hem opgelegd wordt door zijn gevormde natuur. In het menselijke denkvermogen is er de eerste verschijning van een observerende intelligentie, die beschouwt wat gedaan wordt en van een wil en keuze, die bewust zijn geworden; maar het bewustzijn is nog beperkt en oppervlakkig: de kennis is ook beperkt en onvolmaakt, het is gedeeltelijke intelligentie, een half begrip, grijpen en empirisch in een groot deel of, wanneer rationeel, dan rationeel door constructies, theorieën en formules. Er is vooralsnog geen lichtend zien, dat dingen kent door een directe grip en hen arrangeert met een spontane precisie volgens het zien, in overeenstemming met het schema van hun inherente waarheid; ofschoon er een zeker element is van instinct en intuïtie en inzicht, dat enig begin heeft van dit vermogen, is het normale karakter van de menselijke intelligentie een onderzoekende rede of reflectief denken, dat observeert, veronderstelt, afleidtconcludeert, door arbeid een geconstrueerde waarheid bereikt, een geconstrueerd schema van kennis, een opzettelijk gearrangeerde handeling van eigen makelij. Of eerder is dit, wat hij streeft te zijn en gedeeltelijk is; want zijn kennis en wil worden voortdurend binnengedrongen, verduisterd of gefrustreerd door krachten van het wezen, die halfblinde instrumenten zijn van het mechanisme van de Natuur.

Dit is klaarblijkelijk niet het uiterste, waartoe het bewustzijn in staat is, niet haar laatste evolutie en haar hoogste toppunt. Een grotere en meer intieme intuitie moet mogelijk zijn, die het hart van dingen zou binnengaan, in lichtende identiteit zijn met bewegingen van de Natuur, aan het wezen een heldere controle verzekeren over zijn leven of tenminste een harmonie met zijn universum. Alleen een vrij en totaal intuïtief bewustzijn zou in staat zijn dingen te zien en te grijpen door direct contact en doordringende visie of een spontane waarheidsgewaarwording, die geboren wordt uit een onderliggende eenheid of identiteit en een handeling van de Natuur arrangeren volgens de waarheid van de Natuur. Dit zou een werkelijke deelname zijn door het individu in de werking van de individuele Bewustzijn-Kracht; de individuele Purusha zou de meester worden van zijn eigen uitvoerende energie en tegelijkertijd een bewuste partner, vertegenwoordiger, instrument van de Kosmische Geest in de werking van de universele Energie: de universele Energie zou door hem werken, maar hij zou ook door haar werken en de harmonie van de intuïtieve waarheid zou deze dubbele werking een enkele handeling maken. Een groeiende bewuste deelname van deze hogere en meer intieme soort moet een begeleiding zijn van de overgang van onze huidige toestand van het wezen naar een toestand van de Supernatuur.

Een harmonieuze andere wereld, waarin een intuïtieve mentale intelligentie van deze soort en zijn controle de regel zou zijn, is voorstelbaar; maar in ons vlak van zijn zou, dankzij de oorspronkelijke intentie en voorbije geschiedenis van het evolutionaire plan, een zodanige regel en controle met moeite gestabiliseerd worden en het is niet waarschijnlijk, dat het volledig, beslissend en definitief zou kunnen zijn. Want een intuïtieve geestesgesteldheid, die tussenbeide komt in een gemengd mentaal, vitaal, lichamelijk bewustzijn zou normaal gedwongen worden een mengsel te ondergaan met de inferieure substantie van bewustzijn, die al ontwikkeld is; om erop te handelen, moet zij er binnengaan en, door er binnen te gaan, zou zij er in verstrikt raken, er door doordrongen worden, aangedaan door het scheidende en gedeeltelijke karakter van de handeling van ons denkvermogen en de beperking en beperkte kracht van de Onwetendheid. De handeling van intuïtieve intelligentie is intens en lichtend genoeg om door te dringen en te veranderen, maar niet groot en geheel genoeg om in zichzelf de massa van Onwetendheid en Onbewustheid op te slokken en op te heffen; zij zou geen volledige transformatie kunnen bewerkstelligen van het hele bewustzijn in haar eigen substantie en vermogen. Toch is er, zelfs in onze huidige toestand, een soort deelname en onze normale intelligentie is voldoende ontwaakt om de universele Bewustzijn-Kracht er door te laten werken en de intelligentie en wil toe te staan een zekere hoeveelheid van sturing uit te voeren van de innerlijke en uiterlijke omstandigheid, genoeg op de tast te zoeken en op ieder moment, gevolgd door fouten, alleen in staat tot een beperkt effect en vermogen, niet evenredig met de grotere totaliteit van haar uitgestrekte handelingen. In de evolutie naar de Supernatuur zou dit initiële, vermogen van bewuste deelname in de universele werking vergroten in het individu naar een meer en meer intieme en uitgebreide visie van haar werkingen in zichzelf, een gevoelige perceptie van de baan, die zij nam, een groeiend begrip of het intuïtieve idee van de methoden, die gevolgd moesten worden voor een snellere en bewustere zelfevolutie. Wanneer zijn innerlijke psychische en verborgen innerlijke mentale wezen meer naar voren zouden komen, dan zou er een versterkt vermogen van keuze, van goedkeuring zijn, en begin van authentieke, vrije wil, die meer en meer effectief zou worden. Maar deze vrije wil zou grotendeels in relatie staan tot zijn eigen werkingen van de Natuur; het zou alleen een vrijere, vollere en meer onmiddellijk waarnemende controle zijn van de bewegingen van zijn eigen wezen: zelfs daar zou hij in het begin niet volledig vrij kunnen zijn, zolang als hij gevangen zou zijn in de beperkingen, gecreëerd door zijn eigen formaties of bestreden door onvolmaaktheid als gevolg van een mengsel van het oude en het nieuwe bewustzijn. Toch zou er een toenemend meesterschap en kennis zijn en een opening naar een hoger wezen en een hogere natuur.

Onze notie van een vrije wil is geschikt om getint te worden met het excessieve individualisme van het menselijke ego en het beeld aan te nemen van een onafhankelijke wil, die handelt op zijn eigen geïsoleerde verantwoording, in een volledige vrijheid zonder enige andere determinatie dan zijn eigen keuze en enkele ongerelateerde beweging. Dit idee ontkent het feit, dat ons natuurlijke wezen deel is van de kosmische Natuur en ons spirituele wezen alleen bestaat door de allerhoogste Transcendentie. Ons totale wezen kan alleen opstijgen uit de onderwerping aan het feit van de huidige Natuur door een identificatie met een grotere Waarheid en een grotere Natuur. De wil van het individu, zelfs, wanneer volledig vrij, zou niet kunnen handelen in een geïsoleerde onafhankelijkheid, omdat het individuele wezen en natuur besloten zijn in het universele Wezen en Natuur en afhankelijk van de alles overstemmende Transcendentie. Er zou inderdaad in de opstijging een duale lijn kunnen zijn. Op een lijn zou het wezen kunnen voelen en zich gedragen als een onafhankelijk zelfbestaan, dat zich verenigt met haar eigen onpersoonlijke Werkelijkheid; zij zou, zo zelf-ontvangen, handelen met grote kracht, want deze handeling zou ofwel nog binnen een vergroot frame van haar verleden en haar huidige zelfformatie zijn van vermogen van de Natuur of anders zou zij de kosmische of allerhoogste Kracht zijn, die er in handelde en er zou geen persoonlijke initiatie van handeling, geen besef daarom van individuele, vrije wil zijn, maar alleen van een onpersoonlijke, kosmische en allerhoogste Wil of Energie als haar werk. Op de andere lijn zou het wezen zich een spiritueel instrument voelen en zo handelen als een vermogen van het Allerhoogste Wezen, alleen in zijn werken beperkt door de potenties van de Supernatuur, die zonder verbindingen zijn of enige beperking, behalve haar eigen Waarheid en zelfwet, en door de Wil in haar. Maar in ieder geval zou er, als de voorwaarde van een vrijheid van de controle van een mechanische handeling van de Natuurkrachten, een onderwerping zijn aan een groter bewuster Vermogen of een berustende eenheid van het individuele wezen met zijn bedoeling en beweging in zijn eigen en in het wereldbestaan.

Want de handeling van een nieuw vermogen van zijn in een hoger gebied van bewustzijn zou, zelfs in zijn controle op de uiterlijke Natuur, buitengewoon effectief zijn, maar alleen door zijn licht van visie en een consequente harmonie of identificatie met de kosmische en transcendente Wil; want, wanneer hij een instrument wordt van een hoger, in plaats van een lager Vermogen, wordt de wil van het wezen vrij van een mechanisch determinisme door handeling en proces van kosmische Mentale Energie, Levensenergie, Materie-Energie en een onwetende onderwerping aan de aandrang van deze inferieure Natuur. Een vermogen van initiatie, zelfs een individueel overzien van wereldkrachten zou er kunnen zijn; maar het zou een instrumentele initiatie zijn, een gedelegeerd overzien: de keuze van het individu zou de sanctie ontvangen van het Oneindige, omdat het zelf een uitdrukking was van een of andere waarheid van het Oneindige. Zo zou de individualiteit krachtiger en krachtiger worden en effectiever in proportie, zoals hij zichzelf realiseerde al een centrum en formatie van het universele en transcendente Wezen en de Natuur. Want terwijl de progressie van de verandering voortging, zou de energie van het bevrijde individu niet langer de beperkte energie zijn van het denkvermogen, leven en lichaam, waarmee hij begon; het wezen zou --- op dezelfde manier als er in hem zou verschijnen en in hem neerdalen, hem in zich opnemen --- verschijnen in een groter licht van Bewustzijn en het opnemen en in een grotere actie van Kracht: zijn natuurlijke bestaan zou de instrumentatie zijn van een superieur Vermogen, een bovenmentale en supramentale Bewustzijn-Kracht, het vermogen van de oorspronkelijke Goddelijke Shakti. Alle processen van de evolutie zouden gevoeld worden als de actie van een allerhoogst en universeel Bewustzijn, een allerhoogste en universele Kracht, die werkt in wat hij ook kiest, op welk niveau ook, binnen welke zelfbepaalde limieten ook, een bewuste werking van het transcendente en kosmische Wezen, de actie van de almachtige en alwetende Wereld-Moeder, die het wezen opheft in zichzelf, in haar Supernatuur. In plaats van de Natuur van Onwetendheid met het individu als haar meest nabije veld en onbewuste of halfbewuste instrument, zou er een Supernatuur zijn van de goddelijke Gnosis en de individuele ziel zou haar bewuste, open en vrije veld en instrument zijn, een deelnemer in haar actie, gewaar van zijn doeleinde en proces, gewaar ook van zijn eigen grotere Zelf, de universele, de transcendente Werkelijkheid, en van zijn eigen Persoon als niet beperkbaar een met dat en toch een individueel wezen van Haar wezen, een instrument en een spiritueel centrum.

Een eerste opening naar deze participatie in een actie van de Supernatuur is een conditie van de ommekeer naar de laatste, de supramentale transformatie: want deze transformatie is de completering van een overgang van de duistere harmonie van een blind automatisme, waarmee de Natuur vertrekt naar de lumineuze authentieke spontaniteit, de onfeilbare beweging van de zelfbestaande waarheid van de Geest. De evolutie begint met het automatisme van de Materie en van een lager leven, waarin alles impliciet gehoorzaamt aan de drive van de Natuur, mechanisch haar wet van zijn vervult en daarom er in slaagt om een harmonie te onderhouden van haar beperkte type van bestaan en actie; zij gaat voort door de zwangere verwarring van het denkvermogen en leven van een mensheid, die gedreven wordt door deze inferieure Natuur, maar die strijdt om te ontsnappen uit haar beperkingen, om haar te beheersen en te sturen en te gebruiken; zij verschijnt in een grotere spontane harmonie en automatische zelfvervullende actie, die gefundeerd is op de spirituele Waarheid van dingen. In deze hogere toestand zal het bewustzijn die Waarheid zien en de lijn volgen van haar energieën met een volledige kennis, met een sterke participatie en instrumenteel meesterschap, een volledige heerlijkheid in actie en bestaan. Er zal een lumineuze en genoten perfectie van eenheid zijn met alles, in plaats van een blinde en geleden onderwerping van het individu aan het universele, en op ieder moment zal de actie van het universele in het individu en van het individu in het universele verlicht worden en beheerst door het bestuur van de transcendente Supernatuur.

Maar deze hoogste conditie is moeilijk en moest evident lang duren om tot stand gebracht te worden; want de participatie en instemming van de Purusha in de transitie is niet voldoende, er moet ook een instemming en participatie zijn van de Prakriti. Niet alleen het centrale denken en de wil moeten verstillen, maar alle delen van ons wezen moeten instemmen met en zich overgeven aan de wet van de spirituele Waarheid; allen moeten leren het bestuur te gehoorzamen van het bewuste Goddelijke Vermogen in de leden. Er zijn obstinate moeilijkheden in ons wezen, die geboren zijn uit zijn evolutionaire constitutie, die strijden tegen deze instemming. Want sommige van deze delen zijn nog onderworpen aan het onbewuste en onderbewuste en aan het lagere automatisme van gewoonte of de zogenaamde wet van de natuur, --- de mechanische gewoonte van het denkvermogen, gewoonte van leven, gewoonte van instinct, gewoonte van persoonlijkheid, gewoonte van karakter, de diep doordrongen mentale, vitale, fysieke behoeften, impulsen, verlangens van de natuurlijke mens, de oude werkingen van allerlei soorten, die daar zo diep geworteld zijn, dat het zou lijken, alsof we zouden moeten graven in onmetelijke fundaties om hen er uit te krijgen: deze delen weigeren om hun respons op te geven aan de lagere wet, die gefundeerd is in het Onbewuste; zij zenden continu naar het bewuste denkvermogen en leven de oude reacties en proberen hen daar opnieuw te affirmeren als de eeuwige regel van de Natuur. Andere delen van het wezen zijn minder obscuur en mechanisch en geworteld in onbewustheid, maar allen zijn onvolmaakt en gehecht aan hun onvolmaaktheid en hebben hun eigen obstinate reacties; het vitale deel is getrouwd met de wet van zelfaffirmatie en verlangen, het denkvermogen is gehecht aan zijn eigen gevormde bewegingen, en beiden zijn vrijwillig gehoorzaam aan de inferieure wet van de Onwetendheid. En toch zijn de wet van participatie en de wet van overgave imperatief; bij iedere stap van de transitie is de toestemming van de Purusha nodig en er moet ook toestemming zijn van ieder deel van de natuur aan de actie van het hogere vermogen voor haar verandering. Er moet dan een bewuste zelfrichting zijn van het mentale wezen in ons naar deze verandering, deze vervanging van de Supernatuur voor de oude natuur, deze transcendentie. De regel van bewuste gehoorzaamheid aan de hogere waarheid van de geest, de overgave van het hele wezen aan het licht en vermogen, die komen van de Supernatuur, is een tweede conditie, die langzaam bewerkstelligt moet worden en met moeite door het wezen zelf voor de supramentale transformatie helemaal mogelijk kan worden.

Hieruit volgt, dat de psychische en de spirituele transformatie vergevorderd moet zijn, zelfs zo volledig als mogelijk, voordat er enig begin kan zijn van de derde en volkomen supramentale verandering; want alleen door deze dubbele transmutatie kan de zelfwil van de Onwetendheid volledig veranderd worden in een spirituele gehoorzaamheid aan de hervormende waarheid en wil van het grotere Bewustzijn van het Oneindige. Een lang, moeilijk stadium van constante inspanning, energie, soberheid van de persoonlijke wil, tapasyā, moet gewoonlijk doortrokken worden, voor een meer beslissend stadium bereikt kan worden, waarin een toestand van zelfgave van het hele wezen aan het Allerhoogste Wezen en de Allerhoogste Natuur volledig en absoluut kan worden. Er moet een voorlopig stadium zijn van zoeken en inspanning met een centraal offeren of zelfgave van het hart en ziel en denkvermogen aan de Hoogste en een later indirect stadium van een volledig bewust vertrouwen van zijn grotere Vermogen, die de persoonlijk inspanning helpt; dit integrale vertrouwen moet weer groeien in een uiteindelijk compleet afstand doen van zichzelf in ieder deel en iedere beweging aan de werking van de hogere Waarheid in de natuur. De volledigheid van dit afstand doen kan alleen komen, wanneer de psychische verandering volledig is geweest of de spirituele transformatie een zeer hoge toestand van verkrijging heeft bereikt. Want het impliceert een opgave door het denkvermogen van al zijn vormen, ideeën, mentale formaties, van alle opinie, van al zijn gewoonten van intellectuele observatie en beoordeling om eerst vervangen te worden door een intuïtieve en dan door een bovenmentale of supramentale werking, die de actie inhuldigt van een direct Waarheidbewustzijn, Waarheidzicht, Waarheidonderscheiding, een nieuw bewustzijn, dat in al haar wegen nogal vreemd is voor de huidige natuur van ons denkvermogen. Er is ook een overeenkomstige opgave vereist door het vitale van haar gekoesterde verlangens, emoties, gevoelens, impulsen, groeven van gewaarwording, het krachtige mechanisme van actie en reactie, dat vervangen moet worden door een lumineuze, verlangenvrije, vrije en toch automatische zelfbepalende kracht, de kracht van een gecentraliseerde universele en onpersoonlijke kennis, vermogen, heerlijkheid, waarvan het leven een instrument moet worden en een opvallende realisatie, maar waarvan zij op het moment geen flauw vermoeden heeft en geen besef van haar grotere vreugde en kracht van vervulling. Ons fysieke deel moet haar instincten, behoeften, blinde conservatieve hechtingen, gesettelde groeven van de natuur, haar twijfels en ongeloof opgeven in alles, wat voorbij haar ligt, haar geloof in de onvermijdelijkheid van de gefixeerde werkingen van het fysieke denkvermogen, het fysieke leven en het lichaam, zodat zij vervangen zouden kunnen worden door een nieuw vermogen, dat zijn eigen grote wet en werking vestigt in de vorm en kracht van de Materie. Zelfs het onbewuste en onderbewuste moeten bewust in ons worden, ontvankelijk voor het hogere licht, niet langer obstructief voor de vervullende actie van de Bewustzijn-Kracht, maar meer en meer een vorm en lagere basis van de Geest. Deze dingen kunnen niet gedaan worden, zolang als of het denkvermogen of het leven of het fysieke bewustzijn de leidende vermogens zijn van het wezen of enige dominantie hebben. De toelating van een zodanige verandering kan alleen tot stand gebracht worden door een volle verschijning van de ziel en het innerlijke wezen, de dominantie van de psychische of spirituele wil en een lange werking van hun licht en vermogen op de delen van het wezen, een psychische en spirituele hervorming van de hele natuur.

Een unificatie van het volledige wezen door een afbraak van de muur tussen de innerlijke en uiterlijke natuur, --- een verplaatsing van de positie en centralisatie van het bewustzijn van het uiterlijke naar het innerlijke zelf, een ferme fundatie op deze nieuwe basis, een gewoonteactie van dit innerlijke zelf en zijn wil en visie en een opening omhoog van het individu naar het kosmische bewustzijn, --- is een andere noodzakelijke conditie voor de supramentale verandering. Het zou als een hersenschim zijn om te hopen, dat het allerhoogste Waarheidbewustzijn zichzelf kan vestigen in de nauwe formulering van ons oppervlakte denkvermogen en hart en leven, hoe ook gekeerd naar spiritualiteit. Alle innerlijke centra moeten opengebarsten zijn en hun capaciteiten bevrijd in actie; de psychische entiteit moet ontsluierd zijn en in controle. Wanneer deze eerste verandering, die het wezen vestigt in het innerlijke en het grotere, een Yogisch, in plaats van een gewoon bewustzijn, niet gedaan is, dan is de grotere transmutatie onmogelijk. Bovendien moet het individu zich voldoende universeel gemaakt hebben, hij moet zijn individuele denkvermogen opnieuw gegoten hebben in de grenzeloosheid van een kosmische geestesgesteldheid, zijn individuele leven vergroot en verlevendigd in het onmiddellijke besef en de directe ervaring van de dynamische beweging van het universele leven, de communicaties van zijn lichaam naar boven geopend met de krachten van de universele Natuur, voordat hij in staat kan zijn tot een verandering, die de huidige kosmische formulering transcendeert en hem verheft voorbij de lagere hemisfeer van universaliteit in een bewustzijn, dat behoort bij haar spirituele bovenste hemisfeer. Bovendien moet hij al gewaar worden van wat nu voor hem superbewust is; hij moet al een wezen zijn, dat bewust is van het hogere spirituele Licht, Vermogen, Kennis, Ananda, doordrongen door zijn neerdalende invloeden, nieuw gemaakt door een spirituele verandering. Het is mogelijk voor de spirituele opening om plaats te vinden en voor zijn actie om door te gaan, voordat het psychische ver gevorderd is of compleet; want de spirituele invloed van boven kan de psychische transmutatie ontwaken, helpen en completeren: alles, wat nodig is, is, dat er voldoende stress zou zijn van de psychische entiteit voor de spirituele opening om plaats te vinden. Maar de derde, de supramentale verandering, laat geen enkele premature neerdaling toe van het hoogste Licht; want hij kan alleen beginnen, wanneer de supramentale Kracht direct begint te handelen, en dat doet hij niet, wanneer de natuur niet klaar is. Want er is een te grote ongelijkheid tussen het vermogen van de allerhoogste Kracht en de capaciteit van de gewone natuur; de inferieure natuur zou ofwel niet in staat zijn om het te dragen, of, wanneer zij het draagt, niet in staat om te antwoorden en ontvangen, wanneer zij ontvangt, niet in staat het te assimileren. Totdat de Natuur klaar is, moet de supramentale Kracht indirect werken; hij brengt het tussenliggende vermogen van het Bovenmentale of Intuïtie naar voren, of hij werkt door een modificatie van zichzelf, waarvoor het al halfgetransformeerde wezen geheel of gedeeltelijk ontvankelijk kan zijn.

De spirituele evolutie gehoorzaamt de logica van een successief ontvouwen; zij kan een nieuwe beslissende hoofdstap alleen nemen, wanneer de vorige hoofdstap voldoende veroverd is: zelfs, wanneer zekere kleine stadia verzwolgen kunnen worden of overgesprongen door een snelle en bruuske opstijging, moet het bewustzijn terugkeren om zichzelf te verzekeren, dat de grond, die overgegaan is, voldoende geannexeerd is aan de nieuwe conditie. Het is waar, dat de verovering van de Geest de executie veronderstelt in een leven of enkele levens van een proces, dat in de gewone loop van de Natuur een langzame en onzekere procedure zou inhouden van eeuwen of zelfs millennia: maar dit is een kwestie van de snelheid, waarmee de stappen zijn genomen; een grotere en geconcentreerde snelheid elimineert de stappen zelf niet of de noodzaak van hun overwinning. De toegenomen snelheid is alleen mogelijk, omdat de bewuste participatie van het innerlijke wezen er is en het vermogen van de Supernatuur is al aan het werk in de halfgetransformeerde lagere natuur, zodat de stappen, die anders tentatief genomen hadden kunnen worden in de nacht van het Onbewuste of de Onwetendheid nu genomen kunnen worden in een toenemend licht en vermogen van Kennis. De eerste obscure materiële beweging van de evolutionaire Kracht wordt gemarkeerd door een eeuwige geleidelijkheid; de beweging van de levensvoortgang gaat langzaam door, maar nog met een snellere stap, het is geconcentreerd in het beeld van eeuwigheden; het denkvermogen kan de langzame bedaardheid van de Tijd verder comprimeren en grote passen maken van de eeuwen; maar, wanneer de bewuste Geest tussenbeide komt, wordt een allerhoogst geconcentreerde pas van evolutionaire snelheid mogelijk. Toch kan een verwikkelde snelheid van het evolutionaire proces, dat de stadia verzwelgt, alleen binnenkomen, wanneer het vermogen van de bewuste Geest het veld heeft voorbereid en de supramentale Kracht begonnen is om zijn directe invloed te gebruiken. Alle transformaties van de Natuur dragen inderdaad de verschijning van een wonder, maar het is een wonder met een methode: haar grootste stappen worden genomen over een verzekerde grond, haar snelste sprongen komen van een basis, die veiligheid en zekerheid geeft aan de evolutionaire saltos; een geheime al wijsheid bestuurt alles in haar, zelfs de stappen en processen, die het meest onverklaarbaar zijn.

Deze wet van de procedure van de Natuur brengt de noodzaak van een gradatie binnen in het laatste overgankelijke proces, een klimmen van graden, een ontvouwen van hogere en hogere toestanden, die ons leiden van het gespiritualiseerde denkvermogen naar het Supramentale, --- een steile passage, die niet anders volbracht zou kunnen worden. Er zijn boven ons, zoals we gezien hebben, opvolgende toestanden, niveaus van gegradeerde vermogens van het wezen, die uitsteken boven ons normale denkvermogen, verborgen in onze eigen superbewuste delen, hogere gebieden van het Denkvermogen, graden van spiritueel bewustzijn en ervaring; zonder hen zouden er geen verbindingen zijn, geen behulpzame tussenbeide komende ruimten om de immense opstijging mogelijk te maken. Inderdaad vanuit deze hogere bronnen handelt het geheime spirituele Vermogen op het wezen en brengt door zijn druk de psychische transformatie tot stand of de spirituele verandering; maar in de vroege stadia van onze groei is deze actie niet klaarblijkelijk, het blijft occult en ongrijpbaar. Wat eerst noodzakelijk is, is, dat de zuivere aanraking van de spirituele kracht tussenbeide moet komen in de mentale natuur: die ontwakende druk moet zichzelf stempelen op het denkvermogen en het hart en het leven en hen hun opwaartse oriëntatie geven; een subtiel licht of een groot transmuterend vermogen moet hun bewegingen zuiveren, verfijnen en verheffen en hen overdekken met een hoger bewustzijn, dat niet behoort bij hun eigen normale capaciteit en karakter. Dit kan gedaan worden van vanbinnen door een onzichtbare actie door de psychische entiteit en de psychische persoonlijkheid; een bewust gevoelde neerdaling van vanboven is niet onmisbaar. De aanwezigheid van de Geest is er in ieder levend wezen, op ieder niveau, in alle dingen, en omdat hij er is, kan de ervaring van Sachchidananda, van het zuivere spirituele bestaan en bewustzijn, van de heerlijkheid van een goddelijke aanwezigheid, dichtbijheid, contact verkregen worden door het denkvermogen of het hart of het levensbesef of zelfs door het fysieke bewustzijn; wanneer de innerlijke deuren voldoende opengegooid zijn, kan het licht van het heiligdom de meest nabije en de verste kamers overdekken van het uiterlijke wezen. De noodzakelijke ommekeer of verandering kan ook tot stand gebracht worden door de occulte neerdaling van de spirituele kracht van vanboven, waarin de instroom, de invloed, de spirituele consequentie gevoeld wordt, maar de hogere bron onbekend is en het actuele gevoel van een neerdaling er niet is. Een bewustzijn, dat zo aangeraakt wordt, kan zo verheven worden, dat het wezen zich keert naar een onmiddellijke eenheid met het Zelf of met het Goddelijke door vertrek uit de evolutie en, wanneer dat gesanctioneerd is, komt geen vraag van gradatie of stappen of methode tussenbeide, de scheuring met de Natuur kan beslissend zijn: want de wet van vertrek is, wanneer zij mogelijk gemaakt is, niet of hoeft niet hetzelfde te zijn als de wet van de evolutionaire transformatie en perfectie; het is of kan een sprong zijn, een snelle of onmiddellijke uitbraak uit de bindingen, --- de spirituele evasie is verzekerd en haar enige blijvende sanctie is de voorbestemde val van het lichaam. Maar, wanneer de transformatie van het aardeleven bedoeld is, moet de eerste aanraking van de spiritualisatie gevolgd worden door een ontwaken naar de hogere bronnen en energieën, een zoeken naar hen en een vergroting en een verhoging van het wezen in hun karakteristieke status en een conversie van het bewustzijn naar hun grotere wet en dynamische natuur. Deze verandering moet stap voor stap gaan, totdat de trap van de opstijging getranscendeerd is en er een verschijning is naar die grootste wijd open ruimten, waarover de Veda spreekt, de ingeboren ruimtes van een bewustzijn, dat allerhoogst lumineus en oneindig is.

Want hier is er hetzelfde proces van evolutie als in de rest van de beweging van de Natuur; er is een verhoging en een verwijding van het bewustzijn, een opstijging naar een nieuw niveau en een opname van de lagere niveaus, een aanname en een nieuwe integratie van het bestaan door een superieur vermogen van het Wezen, dat zijn eigen manier van actie oplegt en zijn karakter en kracht van substantie-energie aan zoveel, als hij kan bereiken van de voorgaand geëvolueerde delen van de natuur. De eis van integratie wordt op dit hoogste stadium van de werkingen van de Natuur een punt van kardinale belangrijkheid. In de lagere graden van de opstijging blijft de nieuwe aanname, de integratie in een hoger principe van bewustzijn onvolledig: het denkvermogen kan het leven en de materie niet geheel mentaal maken; er zijn aanzienlijke delen van het levenswezen en het lichaam, die blijven in de werkelijkheid van het submentale en het onderbewuste of onbewuste. Dit is een serieus obstakel voor de inspanning van het denkvermogen naar de perfectie van de natuur; want het voortgezette deel van het submentale, het onderbewuste en onbewuste in het bestuur van de activiteiten, door het binnenbrengen van een andere wet dan die van het mentale wezen, stelt het bewuste vitale en het fysieke bewustzijn in staat ook de wet te weigeren, die aan hen opgelegd wordt door het denkvermogen en hun eigen impulsen en instincten te volgen in strijd met de mentale rede en de rationele wil van de ontwikkelde intelligentie. Dit maakt het moeilijk voor het denkvermogen om voorbij zichzelf te gaan, om zijn eigen niveau teboven te gaan en de natuur te spiritualiseren; want, wat hij zelfs niet volledig bewust kan maken, niet zeker mentaal maken en rationaliseren, kan hij niet spiritualiseren, omdat spiritualisatie een grotere en moeilijkere integratie is. Ongetwijfeld kan hij, door de spirituele kracht in te roepen, een invloed vestigen en een voorlopige verandering in sommige delen van de natuur, speciaal in het denkende denkvermogen zelf en in het hart, dat het dichtste bij zijn eigen gebied ligt: maar deze verandering is niet vaak een totale perfectie, zelfs binnen beperkingen en wat hij verkrijgt, is zeldzaam en moeilijk. Het spirituele bewustzijn, dat het denkvermogen gebruikt, stelt een inferieur middel tewerk en, zelfs, ofschoon hij een goddelijk licht binnenbrengt in het denkvermogen, een goddelijke zuiverheid, passie, geestdrift in het hart of een spirituele wet oplegt aan het leven, moet dit nieuwe bewustzijn werken binnen de beperkingen; voor het grootste deel kan zij alleen de lagere actie van het leven van het leven reguleren of checken en rigoureus het lichaam controleren, maar deze leden, zelfs wanneer zij verfijnd zijn of beheerst, ontvangen niet hun spirituele vervulling of ondergaan geen perfectie en transformatie. Daarvoor is het noodzakelijk om een hoger dynamisch principe binnen te brengen, dat ingeboren is in het spirituele bewustzijn en waardoor zij daarom kan handelen in haar eigen wet en vollediger natuurlijk licht en vermogen en hen opleggen aan de leden.

Maar zelfs deze interventie van een nieuw dynamisch principe en deze krachtige oplegging kan lang nemen om te slagen; want de lagere delen van het wezen hebben hun eigen rechten en, als zij waarlijk getransformeerd moeten worden, dan moeten zij gedwongen worden om in te stemmen met hun eigen transformatie. Dit is moeilijk om tot stand te brengen, omdat de natuurlijke neiging van ieder deel van ons is om zijn eigen zelfwet te prefereren, zijn dharma, hoe inferieur ook, boven een superieure wet of dharma, die hij niet voelt als zijn eigen; hij houdt vast aan zijn eigen bewustzijn of onbewustzijn, zijn eigen impulsen en reacties, zijn eigen verlevendiging van het wezen, zijn eigen weg van de heerlijkheid van het bestaan. Hij houdt aan hen allen obstinater vast, als die weg een contradictie van heerlijkheid zou zijn, een weg van duisternis en smart en pijn en lijden; want ook dat heeft zijn eigen perverse en tegengestelde smaak, rasa, gekregen, zijn plezier van duisternis en smart, zijn sadistische of masochistische interesse in pijn en lijden. Zelfs als dit deel van ons wezen betere dingen zoekt, is hij vaak verplicht om het slechtste te volgen, omdat zij zijn eigen zijn, natuurlijk voor zijn energie, natuurlijk voor zijn substantie. Een volledige en radicale verandering kan alleen tot stand gebracht worden door hardnekkig een spiritueel licht binnen te brengen en intieme ervaring van de spirituele waarheid, vermogen, zaligheid in de recalcitrante elementen, totdat zij ook erkennen, dat hun eigen weg van vervulling daar ligt, dat zij zelf een verminderd vermogen zijn van de Geest en door deze nieuwe manier van het wezen hun eigen waarheid en integrale natuur kunnen ontdekken. Deze verlichting wordt constant tegengewerkt door de Krachten van de lagere natuur en nog meer door de tegenwerkende Krachten, die leven en heersen door de onvolmaaktheden van de wereld en hun formidabele fundatie neergelegd hebben op de zwarte rots van het Onbewuste.

Een onmisbare stap naar het overkomen van deze moeilijkheid is de opening naar boven van het innerlijke wezen en zijn centra van actie; want daar begint de taak, die het denkvermogen niet kon volbrengen, mogelijk te worden. Het innerlijke denkvermogen, het innerlijke levensbewustzijn en levensdenkvermogen, het subtiel-fysieke bewustzijn en haar subtiel-fysieke geestesgesteldheid creëren, wanneer zij eenmaal bevrijd zijn in actie, een groter, fijner, een groter bemiddelend bewustzijn, dat in staat is om te communiceren met het universele en met wat boven hen is, in staat ook om te brengen, dat zij hun vermogen kunnen dragen in het hele gebied van het wezen, in het submentale, in het onderbewuste denkvermogen, in het onderbewuste leven, zelfs in het onderbewuste van het lichaam: zij kunnen, ofschoon niet volledig verlichten, toch tot op zekere hoogte openen, doordringen, werken op de fundamentele Onbewustheid. Het spirituele Licht, Vermogen, Kennis, Heerlijkheid van vanboven kunnen dan neerdalen voorbij het denkvermogen en het hart, die altijd het makkelijkste te bereiken zijn en te verlichten; terwijl zij de hele natuur van top tot teen in bezit nemen, kunnen zij het leven en lichaam vollediger binnendringen en door een nog diepzinnigere impact de fundaties schudden van het Onbewustzijn. Maar zelfs deze grotere mentalisering en vitalisering van vanbinnen is een nog inferieure verlichting: zij kan verminderen, maar zij komt niet af van de Onwetendheid; zij valt aan en dwingt zich terug te trekken, maar zij kan de vermogens en krachten niet teboven komen, die het subtiele en geheime bewind van het Onbewustzijn onderhouden. De spirituele krachten, die handelen door deze grotere mentalisering en vitalisering kunnen een hoger licht, sterkte en vreugde tot stand brengen; maar de volle spiritualisatie, de volledigste nieuwe integratie van bewustzijn, is in dit stadium nog onmogelijk. Wanneer het meest innerlijke wezen, het psychische, de leiding neemt, dan kan inderdaad een diepere mutatie, geen mentale, de neerdaling van spirituele kracht effectiever maken; want de totaliteit van het bewuste wezen zal een voorlopige zielverandering ondergaan hebben, die het denkvermogen, leven, lichaam bevrijdt van de valstrik van hun eigen onvolmaaktheden en onzuiverheden. Op dit punt kan een grotere spirituele dynamisering, de werking van de hogere vermogens van het spirituele Denkvermogen en Bovenmentale, volledig tussenbeide komen: zij zouden inderdaad hun werk eerder gestart kunnen hebben, ofschoon alleen als invloeden; maar onder de nieuwe condities kunnen zij het centrale wezen opheffen naar hun eigen niveau en de laatste nieuwe integratie beginnen van de natuur. Deze hogere vermogens werken al in het menselijke niet gespiritualiseerde denkvermogen, maar indirect en in een fragmentarische en verminderde actie; zij worden veranderd in substantie en vermogen van het denkvermogen, voordat zij kunnen werken, en die substantie en dat vermogen worden verlicht en geïntensifieerd in hun vibraties, geëxalteerd en tot extase gebracht in enige van hun bewegingen door deze binnenkomst, maar niet getransformeerd. Maar, wanneer de spiritualisatie begint en, omdat haar grotere resultaten zichzelf manifesteren, --- stilte van het denkvermogen, de toelating van ons wezen in het kosmische bewustzijn, het Nirvana van het kleine ego in het besef van het universele zelf, het contact met de Goddelijke Werkelijkheid, --- kunnen de interventies van de hogere dynamiek en onze openheid voor hen toenemen, kunnen zij een voller, directer, karakteristieker vermogen aannemen van hun werking, en deze voortgang duurt voort, totdat een of andere volledige en rijpe actie van hen mogelijk is. Dan begint de ommekeer van de spirituele naar de supramentale transformatie; want de verhoging van het bewustzijn naar hogere en hogere niveaus bouwt in ons de gradatie van de opstijging naar het Supramentale, die moeilijke en allerhoogste overgang.

Er moet niet verondersteld worden, dat de omstandigheden en de lijnen van transitie hetzelfde zouden zijn voor allen, want hier gaan we binnen in het domein van het Oneindige: maar, omdat er achter hen allen de eenheid van een fundamentele waarheid is, kan van een nauwkeurig onderzoek van een gegeven lijn van opstijging verwacht worden om een licht te werpen op het principe van alle opstijgende mogelijkheden; een zodanig nauwkeurig onderzoek van een lijn is alles, wat gepoogd kan worden. Deze lijn is, zoals alles moet zijn, bestuurd door de natuurlijke configuratie van de trap van opstijging: er zijn er in veel stappen, want het is een onophoudelijke gradatie en er is nergens een opening; maar, vanuit het gezichtspunt van de opstijging van het bewustzijn van ons denkvermogen opwaarts door een rijzende reeks van dynamische vermogens, waardoor zij zichzelf kan sublimeren, kan de gradatie opgelost worden in een trap van vier hoofdopstijging, ieder met zijn hoge niveau van vervulling. Deze gradaties zouden in het kort beschreven kunnen worden als een serie sublimeringen van het bewustzijn door het Hoger Denkvermogen, Verlichte Denkvermogen en Intuïtie naar het Bovenmentale en er voorbij; er is een opvolging van zelftransmutaties op het hoogtepunt, waar het Supramentale of de Goddelijke Gnosis ligt. Al deze graden zijn gnostisch in hun principe en vermogen; want zelfs aan het begin beginnen we te gaan van een bewustzijn, dat gebaseerd is op een oorspronkelijk Onbewustzijn en handelt in een algemene Onwetendheid of in een gemengde Kennis-Onwetendheid naar een bewustzijn, dat gebaseerd is op een geheime zelfbestaande Kennis en eerst handelde op en inspireerde door dat licht en vermogen en toen zelf veranderde in die substantie en deze nieuwe instrumentatie volledig gebruikte. In zichzelf zijn deze graden de graden van energiesubstantie van de Geest: want er moet niet verondersteld worden, dat, omdat we hen onderscheiden overeenkomstig hun leidende karakter, middel en potentie van kennis, zij hoofdzakelijk een methode zijn of manier van kennen of een faculteit of vermogen van cognitie; zij zijn domeinen van het wezen, graden van de substantie en energie van het spirituele wezen, velden van bestaan, die ieder een niveau van de universele Bewustzijn-Kracht zijn, die zichzelf samenstelt en organiseert in een hogere status. Wanneer de vermogens van enige graad volledig in ons neerdalen, worden niet alleen ons denken en kennis beïnvloed, --- de substantie en juist de kern van ons wezen en bewustzijn, al zijn toestanden en activiteiten worden aangeraakt en doordrongen en kunnen hervormd worden en volledig veranderd. Ieder stadium van deze opstijging is daarom een algemene, wanneer geen totale, conversie van het wezen in een nieuw licht en vermogen van een groter bestaan.

De gradatie zelf hangt fundamenteel af van een hogere of een lagere substantie, potentie, intensiteit van vibraties van het wezen, van zijn zelfgewaarzijn, van zijn heerlijkheid van bestaan, van zijn kracht van bestaan. Het bewustzijn wordt, terwijl we neerdalen op de schaal, meer en meer verminderd en besmet, --- dicht inderdaad door haar grovere ruwheid, maar, terwijl die ruwheid van bestaan de substantie van de Onwetendheid verdicht, laat zij minder en minder substantie van licht toe; zij wordt dun in zuivere substantie van bewustzijn en gereduceerd in vermogen van bewustzijn, dun in licht, dun en zwak in capaciteit van heerlijkheid; zij moet haar toevlucht nemen tot een ruwere dichtheid van haar verminderd substantie en tot een krachtige uitgave van haar duisterdere kracht om iets te bereiken, maar deze krachtigheid van inspanning en werk is geen teken van sterkte, maar van zwakheid. Wanneer we, aan de andere kant, opstijgen, verschijnt een fijnere, maar veel sterkere en meer waarlijke en spiritueel concrete substantie, een grotere lichtsterkte en potente substantie van bewustzijn, een subtielere, lieflijkere, zuiverdere en krachtigere extatische energie van heerlijkheid. In de afdaling van deze hogere graden op ons, komen dit grotere licht, deze grotere kracht, essentie van het wezen en bewustzijn, energie van heerlijkheid het denkvermogen, leven, lichaam binnen, veranderen en herstellen hun verminderde en besmette en niet capabele substantie, zetten haar om in haar eigen hogere en sterkere dynamiek van de Geest en intrinsieke vorm en kracht van de werkelijkheid. Dit kan gebeuren, omdat alles fundamenteel dezelfde substantie is, hetzelfde bewustzijn, dezelfde kracht, maar in verschillende vormen en vermogens en graden van zichzelf: een opname van het lagere door het hogere is daarvoor een mogelijkheid en, behalve voor onze tweede natuur van onbewustheid, een spiritueel natuurlijke beweging; wat naar voren gebracht werd van de superieure toestand, wordt omsloten en opgenomen in zijn groter wezen en essentie.

Onze eerste beslissende stap uit onze menselijke intelligentie, onze normale geestesgesteldheid, is een opstijging in het hogere Denkvermogen, een denkvermogen, dat niet langer van gemengd licht en duisternis is of halflicht, maar een grote helderheid van Geest. Zijn basissubstantie is een unitaristisch besef van het wezen met een krachtige veelvoudige verlevendiging, die in staat is tot de formatie van een veelvoudigheid van aspecten van kennis, wegen van actie, vormen en betekenissen van worden, van alles, waarvan er een spontane inherente kennis is. Het is daarom een vermogen, dat voortgekomen is uit het Bovenmentale, --- maar met het Supramentale als zijn uiteindelijke oorsprong, --- zoals al deze grotere vermogens er uit zijn voortgekomen: maar zijn speciale karakter, zijn activiteit van bewustzijn worden gedomineerd door het Denken; het is een lumineus gedachtementale, een denkvermogen van Geestgeboren conceptuele kennis. Een al-gewaarzijn, dat verschijnt uit de oorspronkelijke identiteit, dat de waarheden draagt, die de identiteit in zichzelf behield, snel ontvangt, dat zegevierend, veelvoudig, formulerend en door het zelfvermogen van het Idee effectief zijn concepties realiseert, is het karakter van dit grotere denkvermogen van kennis. Deze soort cognitie is de laatste, die tevoorschijn komt uit de oorspronkelijke spirituele identiteit voor de initiatie van een gescheiden kennis, basis van de Onwetendheid; het is daarom het eerste, dat ons ontmoet, wanneer we opstijgen van het ontvangende en redenerende denkvermogen, ons best georganiseerde kennisvermogen van de Onwetendheid, in de werkelijkheden van de Geest: het is inderdaad de spirituele ouder van onze conceptuele mentale ideevorming, en het is natuurlijk, dat dit leidende vermogen van onze geestesgesteldheid, wanneer hij voorbij zichzelf gaat, zou overgaan in zijn onmiddellijke bron.

Maar hier in dit grotere Denken is er geen behoefte aan een zoeken en zelfkritische beredenering, geen logische beweging stap voor stap naar een conclusie, geen mechanisme van uitdrukkelijke of geïmpliceerde deducties en afleidingen, geen opbouw of opzettelijke aaneenschakeling van idee met idee om een geordende som of uitkomst van kennis te bereiken; want deze hinkende actie van onze rede is een beweging van Onwetendheid, die naar kennis zoekt, die verplicht is om zijn stappen te beschermen tegen fouten, om een selectieve mentale structuur op te zetten voor zijn tijdelijke schuilplaats en het te baseren op fundaties, die al gelegd zijn en zorgvuldig gelegd, maar nooit vast zijn, omdat hij niet ondersteund wordt op een grond van ingeboren waarheid, maar opgelegd op een oorspronkelijke bodem van onwetendheid. Er is hier ook niet die andere manier van ons denkvermogen op zijn hevigst en snelst, een snel gevaarlijk voorvoelen en inzicht, een spel van zoeklicht van de intelligentie, die doordringt in het weinig bekende of onbekende. Dit hogere bewustzijn is een Kennis, die zichzelf formuleert op een basis van zelfbestaand algewaarzijn en manifestatie van een of ander deel van zijn integraliteit, een harmonie van zijn betekenissen in gedachtevorm gezet. Zij kan zich vrijelijk uitdrukken in enkele ideeën, maar haar meest karakteristieke beweging is een massa ideevorming, een systeem of totaliteit van waarheid-zien in een enkele blik; de relaties van idee met idee, van waarheid met waarheid zijn niet gevestigd door logica, maar bestaan eerder en verschijnen al zelfgezien in het integrale geheel. Er is een initiatie in vormen van een altijd aanwezige, maar tot nu toe inactieve kennis, geen systeem van conclusies van premissen of data; dit denken is een zelfopenbaring van eeuwige Wijsheid, geen verkregen kennis. Grote aspecten van waarheid komen in het zicht, waarin het opstijgende Denkvermogen, wanneer hij het kiest, kan verblijven met genoegdoening en, na zijn eerdere manier, in hen leven als in een structuur; maar, wanneer voortgang gemaakt moet worden, kunnen deze structuren voortdurend uitbreiden in een grotere structuur of verscheidene van hen combineren zichzelf in een voorlopig groter geheel op de weg naar een nog niet verkregen integraliteit. Aan het eind is er een grote totaliteit van waarheid, die gekend wordt en ervaren, maar nog een totaliteit, die capabel is tot een oneindige vergroting, omdat er geen eind is aan de aspecten van kennis, nāstyanto vistarasya me.

Dit is het Hogere Denkvermogen in zijn aspect van cognitie; maar er is ook het aspect van wil, van dynamische effectuering van de Waarheid: hier vinden we, dat dit grotere, meer briljante Denkvermogen altijd werkt op de rest van het wezen, de mentale wil, het hart en haar gevoelens, het leven, het lichaam, door het vermogen van denken, door de ideekracht. Hij probeert te zuiveren door kennis, te bevrijden door kennis, te creëren door het ingeboren vermogen van kennis. Het idee wordt in het hart gebracht of het leven als een kracht, die geaccepteerd moet worden en uitgewerkt; het hart en het leven worden bewust van het idee en antwoorden op zijn dynamiek en hun substantie begint zichzelf te modificeren in die betekenis, zodat de gevoelens en acties de vibraties worden van deze hogere wijsheid, ermee geïnformeerd worden, gevuld met de emotie en het besef ervan: de wil en de levensimpulsen worden op gelijk wijze opgeladen met zijn vermogen en zijn drang tot zelfeffectuering; zelfs in het lichaam werkt het idee, zodat, bijvoorbeeld, het potende denken en de potente wil van gezondheid zijn geloof in ziekte en zijn instemming met ziekte vervangt, of het idee[70] van sterkte roept de substantie, vermogen, beweging, vibratie van sterkte binnen; het idee genereert de kracht en vorm, die passen bij het idee en legt hen op aan onze substantie van het Denkvermogen, Leven of Materie. Op deze manier gaan de eerste werking voort; hij laadt het hele wezen op met een nieuw en superieur bewustzijn, legt een fundatie van verandering, bereidt hem voor op een allerhoogste waarheid van bestaan.

Er moet hier benadrukt worden, dat, om een natuurlijke misvatting te voorkomen, die gemakkelijk kan opkomen, dat, wanneer het superieure vermogen van de hogere krachten eerst waargenomen en ervaren wordt, deze hogere krachten in hun neerdaling niet onmiddellijk al-krachtig zijn, zoals zij natuurlijk zouden zijn in hun eigen vlak van actie en in hun eigen medium. In de evolutie in de Materie moeten zij binnengaan in een vreemd en inferieur medium en er op inwerken; zij worden daar geconfronteerd met de onbekwaamheden van ons denkvermogen en leven en lichaam, ontmoeten de onontvankelijkheid of blinde weigering van de Onwetendheid, ervaren de negatie en obstructie van het Onbewuste. Op hun eigen niveau werken zij op een basis van lumineus bewustzijn en lumineuze substantie van het wezen en zijn automatisch effectief; maar hier worden zij geconfronteerd met een reeds en sterk geformeerde fundatie van Onwetendheid, --- niet alleen de volledige onwetendheid van de Materie, maar de gemodificeerde onwetendheid van het denkvermogen en het hart en het leven. Dus moet hier het hogere Idee, dat neerdaalt in de ontwikkelde mentale intelligentie, zelfs de versperring te boven komen van een massa of systeem van gevormde ideeën, die behoren bij de Kennis-Onwetendheid en de wil tot hardnekkigheid en zelfrealisatie van deze ideeën; want alle ideeën zijn krachten en hebben een vormende of zelfeffectieve faculteit, die groter of minder is in overeenstemming met de condities, --- zelfs reduceerbaar tot nul in de praktijk, wanneer zij om moeten gaan met onbewuste Materie, maar nog potentieel. Er is zo een kant en klaar vermogen van weerstand, die tegenover de effecten staat of hen vermindert van het neerdalende Licht, een weerstand, die gelijk zou kunnen staan met een weigering, een weigering van het Licht, of de vorm aannemen van een poging om het licht te benadelen, onderwerpen, ingenieus modificeren of aanpassen of pervers te deformeren om haar aan te passen aan de vooroordelen van de Onwetendheid. Wanneer de vooroordelen of reeds gevormende ideeën weggezonden zijn en ontnomen van hun recht op volhardendheid, hebben zij nog het recht op wederkeer, van vanbuiten, van hun overwicht in het universele Denkvermogen, of zij zouden zich neerwaarts kunnen terugtrekken in de vitale, fysieke of onderbewuste delen en vandaar herrijzen bij de geringste gelegenheid om hun verloren domein weer in bezit te nemen: want de evolutionaire Natuur moet dit recht van volharing geven aan dingen, die eenmaal door haar zijn gevestigd, om voldoende vastigheid te brengen en stevigheid aan haar stappen. Het is, bovendien, de natuur en claim van iedere Kracht in de manifestatie om te zijn, te overleven, zichzelf te effectueren, waar dan ook mogelijk en zolang als mogelijk en daarom wordt alles in een wereld van Onwetendheid niet alleen verkregen door een gecompliceerdheid, maar door een botsing en strijd en wederzijdse vermenging van Krachten. Maar voor deze hoogste evolutie is het essentieel, dat alle vermenging van de Onwetendheid met Kennis vernietigd zou moeten worden; een actie en evolutie door strijd van krachten moet vervangen worden door een actie en evolutie door een harmonie van krachten: maar dit stadium kan alleen bereikt worden door een laatste strijd en een teboven komen van de vermogens van Onwetendheid door de Vermogens van Licht en Kennis. In de lagere niveaus van het wezen, in het hart en het leven en het lichaam, gebeurt hetzelfde fenomeen weer en op een meer intense schaal; want hier moeten geen ideeën ontmoet worden, maar emoties, verlangens, impulsen, sensaties, vitale behoeften en gewoonten van de lagere Natuur; deze zijn, omdat zij minder bewust zijn dan ideeën, blinder in hun respons en zijn obstinater zelfassertief: allen hebben hetzelfde of een groter vermogen van weerstand en wederkeer, of nemen toevlucht in de omgevende universele Natuur of in onze eigen lagere niveaus of in een zaadtoestand in het onderbewuste en hebben vandaar het vermogen van een nieuwe invasie of herleving. Dit vermogen van volharding, wederkeer, weerstand van gevestigde dingen in de Natuur is altijd het grote obstakel, dat de evolutionaire Kracht moet ontmoeten, die hij inderdaad zelf gecreëerd heeft om een te snelle transmutatie te voorkomen, zelfs, wanneer die transmutatie zijn eigen uiteindelijke intentie is in dingen.

Dit obstakel zal er zijn, --- zelf, ofschoon het progressief zal verminderen, --- in ieder stadium van deze grote opstijging. Om helemaal een adequate toegang en kracht van werking toe te staan aan het hogere Licht, is het noodzakelijk om een vermogen te verkrijgen voor stilte van de natuur, om een gecontroleerde passiviteit samen te stellen, te verstillen, te drukken of zelfs een volledige stilte op het denkvermogen en hart, leven en lichaam: maar op gelijke wijze is een voortgezette oppositie, open en gevoeld in de Kracht van de universele Onwetendheid of subliminaal en obscuur in de substantie-energie van het makelei van het denkvermogen van het individu, zijn vorm van leven, zijn lichaam van Materie, een occulte weerstand of een opstand of nieuwe affirmatie van de gecontroleerde of onderdrukte energieën van de onwetende natuur, altijd mogelijk en, als iets in het wezen met hen instemt, kunnen zij dominantie hernemen. Een eerder gevestigde psychische controle is zeer wenselijk, omdat dat een algemene responsiviteit creëert en de opstand verhindert van de lagere delen tegen het Licht of hun instemming met de claims van de Onwetendheid. Een voorlopige spirituele transformatie zal ook de grip van de Onwetendheid reduceren; maar geen van deze invloeden elimineert helemaal haar obstructie en beperking: want deze voorlopige veranderingen brengen geen integraal bewustzijn en integrale kennis; de oorspronkelijke basis van de Onwetendheid, die past bij het Onbewuste zal er nog zijn, nodig op iedere ommekeer om veranderd, verlicht, verminderd te worden in zijn omvang en in zijn kracht van reactie. Het vermogen van het spirituele Hogere Denkvermogen en zijn ideekracht, gemodificeerd en verminderd, als hij moet zijn door zijn binnenkomst in onze geestesgesteldheid, is niet voldoende om al deze obstakels weg te vegen en het gnostische wezen te creëren, maar hij kan een eerste verandering maken, een modificatie, die een hogere opstijging zal bekwamen en een krachtigere neerdaling en verder een integratie voorbereiden van het wezen in een grotere Kracht van bewustzijn en kennis.

Deze grotere Kracht is die van het Verlichte Denkvermogen, een Denkvermogen, dat niet langer van het hogere Denken is, maar van spiritueel licht. Hier maakt de helderheid van de spirituele intelligentie, zijn kalme daglicht, plaats voor of onderwerpt zich aan een intense luister, een pracht en verlichting van de Geest: een spel van lichtflitsen van spirituele waarheid en vermogen breekt vanaf boven door in het bewustzijn en voegt aan de kalme en wijde verlichting en de uitgestrekte neerdaling van vrede, die de actie karakteriseren en vergezellen van het grotere conceptueel-spirituele principe, een vlammende hartstocht van realisatie toe en een verrukte extase van kennis. Een neerstroming van binnenwaarts zichtbaar Licht omsluit zeer gewoonlijk deze actie; want er moet opgemerkt worden, dat, in tegenstelling met onze normale concepties, licht niet hoofdzakelijk een materiële creatie is en het besef of visie van licht, dat de innerlijke verlichting vergezelt, is niet hoofdzakelijk een subjectief visueel beeld of een symbolisch fenomeen: licht is primair een spirituele manifestatie van de verlichtende en creatieve Goddelijke Werkelijkheid; materieel licht is een opvolgende vertegenwoordiging of conversie er van in Materie voor de doeleinden van de materiële Energie. Er is ook in deze neerdaling de aankomst van een grotere dynamische, een gouden drive, een lichtend “enthousiasme” van de innerlijke kracht en het vermogen, dat het betrekkelijk langzame en opzettelijke proces van het Hogere Denkvermogen vervangt door een snelle, soms een heftig, haast een gewelddadige impuls van een snelle transformatie.

Het Verlichte Denkvermogen werkt niet primair door het denken, maar door visie; denken is hier alleen een ondergeschikte beweging, dat het zicht uitdrukt. Het menselijke denkvermogen, dat hoofdzakelijk steunt op het denken, vat dat op als het hoogste of het hoofdproces van kennis, maar in de spirituele orde is denken een secundair en geen onmisbaar proces. In zijn vorm van verbaal denken kan het bijna beschreven worden als een concessie, die gemaakt is door de Kennis aan de Onwetendheid, omdat die Onwetendheid niet capabel is om de waarheid geheel helder en begrijpelijk te maken voor zichzelf in haar hele omvang en veelvoudige implicaties, behalve door de verhelderende precisie van significante geluiden; hij kan niet zonder dit hulpmiddel om ideeën een exacte omtrek te geven en een expressief lichaam. Maar het is evident, dat dit een hulpmiddel is, een machinerie; denken in zichzelf, in zijn oorsprong op de hogere niveaus van bewustzijn, is een perceptie, een cognitief grijpen van het object of van een of andere waarheid van dingen, dat een krachtig, maar nog een klein en secundair resultaat is van een spirituele visie, een betrekkelijk externe en oppervlakkige beschouwing van het zelf op het zelf, het subject op zichzelf of iets van zichzelf als object: want alles daar is een diversiteit en veelvoudigheid van het zelf. In het denkvermogen is er een oppervlakterespons van perceptie op het contact van een geobserveerd en ontdekt object, feit of waarheid en een opvolgende conceptuele formulering ervan; maar in het spirituele licht is er een diepere waarnemende respons juist van substantie van bewustzijn en een omvattende formulering in die substantie, een exact beeld of openbarend beeldmerk in de substantie van het wezen, --- niets meer, geen verbale vertegenwoordiging is nodig voor de precisie en volledigheid van deze gedachtekennis. Het Denken creëert een representatief beeld van de Waarheid; hij biedt dat aan het denkvermogen aan als een middel om de Waarheid te behouden en haar een object van de kennis te maken; maar het lichaam zelf van de Waarheid is gevangen en exact gehouden in het zonlicht van een dieper spiritueel zicht, waaraan het representatieve beeld dat door het denken gecreëerd wordt, secundair is en afgeleid, krachtig voor communicatie van kennis, maar niet onmisbaar voor de ontvangst of bezit van kennis.

Een bewustzijn, dat voortgaat door zicht, het bewustzijn van de ziener, is een groter vermogen voor kennis dan het bewustzijn van de denker. Het perceptuele vermogen van het innerlijke zicht is groter en directer dan het perceptuele vermogen van het denken: het is een spiritueel besef, dat iets grijpt van de substantie van de Waarheid en niet alleen haar beeld; maar hij omlijnt het beeld ook en vangt tegelijkertijd de betekenis van het beeld, en hij kan haar belichamen met een fijnere en forsere openbarende omtrek en een groter begrip en vermogen van totaliteit dan de gedachteconceptie aankan. Zoals het Hogere Denkvermogen een nog groter bewustzijn tot stand brengt in het wezen door het spirituele idee en zijn vermogen van waarheid, zo brengt het Verlicht Denkvermogen een nog groter bewustzijn door een Waarheid Zicht en een Waarheid Licht en zijn ziend en vattend vermogen. Hij kan een krachtigere en dynamischere integratie bewerkstelligen; hij verlicht het gedachtementale met een directe innerlijke visie en inspiratie, brengt een spiritueel zicht in het hart en een spiritueel licht en energie in haar voelen en emotie, verleent aan de levenskracht een spirituele aandrang, een waarheid inspiratie, die de actie verlevendigt en de levensbewegingen verheft; hij giet in het besef een direct en totaal vermogen van spirituele gewaarwording, zodat ons vitale en fysieke wezen met het Goddelijke in alle dingen contact kan maken, en concreet ontmoeten, bijna zo intens als het denkvermogen en emotie het kunnen bevatten en waarnemen en voelen; hij werpt op het fysieke denkvermogen een transformerend licht, dat zijn beperkingen, zijn conservatieve inertie verbreekt, zijn nauwe gedachtevermogen vervangt en zijn twijfels door het zicht en giet lichtheid en bewustzijn juist in de cellen van het lichaam. In de transformatie door het Hogere Denkvermogen zou de spirituele wijze en denker zijn totale en dynamische vervulling vinden; in de transformatie door het Verlichte Mentale zou er een gelijksoortige vervulling zijn voor de ziener, de verlichte mysticus, degene, in wie de ziel leeft in een visie en in een direct besef en ervaring: want van deze hogere bronnen ontvangen zij hun licht en om naar dat licht op te stijgen en daar te leven, zou hun opstijging zijn naar hun ingeboren koninkrijk.

Maar deze twee stadia van de opstijging genieten hun autoriteit en kunnen hun eigen verenigde volledigheid alleen krijgen door een verwijzing naar een derde niveau; want van de hogere toppunten, waar het intuïtieve wezen verblijft, leiden zij de kennis af, die zij veranderen in denken en zicht en brengen zij naar ons naar beneden voor de transmutatie van het denkvermogen. Intuïtie is een vermogen van bewustzijn, dichterbij en intiemer tot de oorspronkelijke kennis door identiteit; want er is altijd iets, dat er direct uitspringt uit een besloten identiteit. Wanneer het bewustzijn van het subject het bewustzijn in het object ontmoet, haar penetreert en ziet, voelt of vibreert met de waarheid van dat, waarmee zij contact heeft, springt de intuïtie er uit als een vonk of lichtflits van de schok van de ontmoeting; of, wanneer het bewustzijn, zelf zonder enige zodanige ontmoeting, in zichzelf kijkt en direct en intiem de waarheid voelt of de waarheden, die er zijn of zo contact heeft met de verborgen krachten achter de verschijningen, dan is er ook een uitbraak van een intuïtief licht; of, wanneer het bewustzijn weer de Allerhoogste Werkelijkheid ontmoet of de spirituele werkelijkheid van dingen en wezens en er een contactuele eenheid mee heeft, dan wordt de vonk, de flits of de gloed van intieme waarheidperceptie verlicht in haar diepten. Deze nabije perceptie is meer dan zicht, meer dan conceptie: het is het resultaat van een penetrerende en openbarende aanraking, die zicht in zich draagt en conceptie als een deel van zichzelf of als zijn natuurlijke consequentie. Een besloten of sluimerende identiteit, die zichzelf nog niet herontdekt, herinnert nog zijn eigen inhouden of brengt hen over door de intuïtie en intimiteit van zijn zelfgevoel en zelfvisie van dingen, zijn licht van waarheid, zijn overweldigende en automatische zekerheid.

In het menselijke denkvermogen is de intuïtie dezelfde zodanige waarheidherinnering of waarheidoverdracht, of een zodanige openbarende flits of gloed, die doorbreekt in een grote massa van onwetendheid of door een sluier van onwetendheid: maar we hebben gezien, dat het daar onderhavig is aan een binnendringend mengsel of een mentale bedekking of een interceptie en vervanging; er is ook een veelvoudige mogelijkheid van verkeerde interpretatie, die in de weg komt van de zuiverheid en volheid van zijn actie. Bovendien zijn er ogenschijnlijke intuïties op alle niveaus van het wezen, die eerder communicaties zijn dan intuïties, en deze hebben een zeer gevarieerde herkomst, waarde en karakter. De infrarationele “mysticus”, zo gestileerd, --- want om een ware mysticus te zijn, is het niet voldoende om de rede te weigeren en te vertrouwen op de bronnen van denken of actie, waarvan men geen begrip heeft, --- wordt vaak geïnspireerd door zodanige communicaties op het vitale niveau van een donkere en gevaarlijke bron. In deze omstandigheden zijn we gedreven om hoofdzakelijk te vertrouwen op de rede en zijn bewogen om de suggesties te controleren van de intuïtie --- of de pseudo-intuïtie, die het meer frequente fenomeen is, --- door de observerende en discriminerende intelligentie; want we voelen in ons intellectuele deel, dat we anders niet zeker kunnen zijn, wat het ware ding is en wat het gemengde of vervalste artikel is of het valse substituut. Maar dit houdt op grote schaal geen rekening voor ons met het nut van de intuïtie: want de rede is in dit gebied geen betrouwbare arbiter, omdat zijn methoden verschillend, tentatief, onzeker zijn, een intellectueel zoeken; zelfs, ofschoon hij zelf werkelijk vertrouwd op een gecamoufleerde intuïtie voor zijn conclusies, --- want zonder die hulp zou hij zijn loop niet kunnen kiezen of enig verzekerd vinden kunnen bereiken, --- hij verbergt zijn afhankelijkheid voor zichzelf onder het proces van een beredeneerde conclusie of een geverifieerde veronderstelling. Een intuïtie, gepasseerd in een gerechtelijk herziening door de rede, houdt op een intuïtie te zijn en kan alleen de autoriteit hebben van de rede, waarvoor er geen innerlijke bron is van directe zekerheid. Maar zelfs als het denkvermogen predominant een intuïtief denkvermogen werd, dat vertrouwde op zijn deel van de hogere faculteit, dan zou de coördinatie van zijn cognities en zijn gescheiden activiteiten, --- want in het denkvermogen zouden deze altijd geschikt zijn om te verschijnen als een serie van onvolmaakt verbonden flitsen, --- moeilijk blijven, zolang als deze nieuwe geestesgesteldheid geen bewuste liaison heeft met zijn suprarationele bron of een zelfverheffende toegang naar een hoger vlak van bewustzijn, waarin een intuïtieve actie zuiver en ingeboren is.

Intuïtie is altijd een kant of straal of uitsprong van een superieur licht; het is in ons een projecterend blad, kant of punt van een ver weg supermentaal licht, dat binnengaat in en gemodificeerd wordt door een of ander tussenliggende waarheidmentale substantie boven ons en, zo gemodificeerd, weer binnengaat in en zeer veel verblind wordt door ons gewone of onwetende denkvermogen substantie; maar op dat hogere niveau, waarvoor hij ingeboren is, is zijn licht onvermengd en daarom volledig en zuiver waarheidsgetrouw, en zijn stralen worden niet gescheiden, maar verbonden of bijeengebracht in een spel van golven van wat bijna in het Sanskriet poëtische beeld een zee of massa van “stabiele lichtflitsen” genoemd kan worden. Wanneer deze oorspronkelijke of ingeboren Intuïtie in ons begint neer te dalen in antwoord op een opstijging van ons bewustzijn naar zijn niveau of als een resultaat van ons vinden van een heldere manier van communicatie ermee, kan hij doorgaan om te komen als een spel van weerlichtflitsen, geïsoleerd of in constante actie; maar in dit stadium wordt de beoordeling van de rede nogal niet toepasbaar, hij kan alleen handelen als een waarnemer of griffier, die de meer lumineuze aanduidingen, beoordelingen en discriminaties begrijpt of vastlegt van het hogere vermogen. Om een geïsoleerde intuïtie te completeren of te verifiëren of zijn natuur, zijn toepassing, zijn beperkingen te onderscheiden, moet het ontvangende bewustzijn vertrouwen op een andere completerende intuïtie of in staat zijn om een bijeengebrachte intuïtie naar beneden te roepen, die in staat is om alles op zijn plaats te zetten. Want, als het proces van de verandering eenmaal begonnen is, is een volledige transmutatie van de substantie en activiteiten van het denkvermogen in substantie, vorm en vermogen van intuïtie imperatief; tot dan, zolang als het proces van bewustzijn afhangt van de lagere intelligentie, die dient en helpt of de intuïtie gebruikt, kan het resultaat alleen een overleving zijn van de gemengde Kennis-Onwetendheid, die verheven of bevrijd wordt door een hoger licht en kracht, die in zijn delen van Kennis handelt.

Intuïtie heeft een viervoudig vermogen. Een vermogen van openbarend waarheid- zien, een vermogen van inspiratie of waarheidhoren, een vermogen van waarheidaanraking of onmiddellijk vatten van betekenis, dat verwant is aan de gewone natuur van zijn interventie in onze mentale intelligentie, een vermogen van ware en automatische discriminatie van de geordende en exacte relatie van waarheid naar waarheid, --- deze zijn de viervoudige potenties van Intuïtie. Intuïtie kan daarom alle actie van de rede uitvoeren --- inbegrepen de functie van de logische intelligentie, wat het uitwerken is van de juiste relatie van dingen en de juiste relatie van idee met idee, --- maar door zijn eigen superieure proces en met stappen, die niet falen of haperen. Hij neemt niet alleen het denkvermogen van denken op en transformeert hem in zijn eigen eigen substantie, maar het hart en het leven en het besef en het fysieke bewustzijn: al deze hebben reeds hun eigen bijzondere vermogen van Intuïtie, die afgeleid zijn van het verborgen Licht; het zuivere vermogen, dat neerdaalt van vanboven, kan hen allen aannemen in zichzelf en aan deze diepere hartpercepties en levenspercepties en het voorvoelen van het lichaam een grotere integraliteit en perfectie verlenen. Hij kan zo het hele bewustzijn veranderen in de substantie van de intuïtie; want hij brengt zijn eigen grote stralende beweging in de wil, in de gevoelens en emoties, de levensimpulsen, de actie van besef en gewaarwording, juist de werking van het lichaambewustzijn; hij hervormt hen in het licht en vermogen van waarheid en verlicht hun kennis en hun onwetendheid. Een zekere integratie kan zo plaatsvinden, maar of het een totale integratie is, moet afhangen van de omvang, waarin het nieuwe licht in staat is om het onderbewuste op te nemen en het fundamentele Onbewuste te doordringen. Hier zouden het intuïtieve licht en vermogen gehinderd kunnen worden in hun taak, omdat het de kant is van een gedelegeerd en gemodificeerd Supramentale, maar brengt niet de hele massa of lichaam tot stand van de identiteit kennis. De basis van het Onbewustzijn in onze natuur is te uitgestrekt, diep en solide om helemaal doordrongen te worden, naar het licht gekeerd, getransformeerd door een inferieur vermogen van de Waarheidnatuur.

De volgende stap van de opstijging brengt ons naar het Bovenmentale; de intuïtieve verandering kan alleen een introductie zijn naar deze hogere spirituele opening. Maar we hebben gezien, dat het Bovenmentale, zelfs, wanneer hij selectief is en niet totaal in zijn actie, nog een vermogen is van kosmisch bewustzijn, een principe van globale kennis, dat in zich een gedelegeerd licht draagt van de supramentale Ggnosis. Daarom kan er alleen door opening in het kosmische bewustzijn de bovenmentale opstijging en neerdaling volledig mogelijk gemaakt worden: een hoge en intense individuele opening opwaarts is niet voldoende, --- aan de verticale opstijging naar het hoogste Licht moet een uitgestrekte horizontale uitbreiding toegevoegd worden van het bewustzijn in een of andere totaliteit van de Geest. Op zijn minst moet het innerlijke wezen al door zijn diepere en wijdere gewaarzijn het oppervlakte denkvermogen vervangen hebben en zijn beperkte uitkijk en geleerd hebben om te leven in een grote universaliteit; want anders zullen de bovenmentale kijk op dingen en de bovenmentale dynamiek geen ruimte hebben om te bewegen in hun dynamische werkingen en hen bewerkstelligen. Wanneer het Bovenmentale neerdaalt, wordt de predominantie van het centraliserende egobesef volledig onderworpen, verloren in de grootheid van het wezen en uiteindelijk vernietigd; een wijde kosmische perceptie en gevoel van een grenzeloos universeel zelf en beweging vervangt het: veel bewegingen, die eerder egocentrisch waren, zouden nog door kunnen gaan, maar zij gebeuren als stromen of rimpels in de kosmische wijdheid. Het denken lijkt voor het grootste deel niet langer individueel in het lichaam voort te komen of in de persoon, maar manifesteert zich van vanboven of komt binnen op de kosmische mentale golven: al het innerlijke individuele zicht of intelligentie van dingen is nu een openbaring of verlichting van wat gezien is of begrepen, maar de bron van de openbaring is niet in iemands afgescheiden zelf, maar in de universele kennis; de gevoelens, emoties, gewaarwordingen worden op gelijke wijze gevoeld als golven van dezelfde kosmische immensiteit, die doorbreekt op het subtiele en grove lichaam en eraan beantwoord in soort door het individuele centrum van de universaliteit; want het lichaam is alleen een kleine ondersteuning of zelfs minder, een punt van relatie, voor de actie van een uitgestrekte kosmische instrumentatie. In deze grenzeloze grootheid zou niet alleen het gescheiden ego, maar al het besef van individualiteit, zelfs van een onderworpen of instrumentele individualiteit, volledig verdwijnen; het kosmische bestaan, het kosmische bewustzijn, de kosmische heerlijkheid, het spel van kosmische krachten blijven alleen over: wanneer de heerlijkheid of het centrum van de Kracht gevoeld wordt in wat het persoonlijk denkvermogen, leven of lichaam was, is het niet met het besef van persoonlijkheid, maar als een veld van manifestatie, en dit besef van de heerlijkheid of de actie van de Kracht zijn niet begrensd tot de persoon of het lichaam, maar kunnen gevoeld worden op alle punten in een onbeperkt bewustzijn van eenheid, dat overal doordringt.

Maar er kunnen veel formuleringen zijn van bovenmentaal bewustzijn en ervaring; want het Bovenmentale heeft een grote plasticiteit en is een veld van veelvoudige mogelijkheden. In plaats van een ongecentreerde en ongeplaatste diffusie, zou er een besef kunnen zijn van het universum in zichzelf of als zichzelf: maar ook daar is dit zelf niet het ego; het is een uitbreiding van een vrij en zuiver essentieel zelfbewustzijn of het is een identificatie met het Al, --- de uitbreiding of de identificatie, die een kosmisch wezen samenstelt, een universeel individu. In een toestand van het kosmische bewustzijn is er een individu, dat besloten is in de kosmos, maar zichzelf met alles er in identificeert, met de dingen en de wezens, met het denken en zintuig, de vreugde en het verdriet van anderen; in een andere toestand is er een opneming van wezens in zichzelf en een werkelijkheid van hun leven als deel van iemands eigen wezen. Vaak is er geen bestuur over of leiding aan de immense beweging, maar een vrij spel van de universele Natuur, waaraan wat het persoonlijke wezen was, antwoordt met een passieve acceptatie of een dynamische identiteit, terwijl de geest nog vrij blijft en ongestoord door enige binding aan de reacties van deze passiviteit of deze universele en onpersoonlijke identificatie en sympathie. Maar met een sterke invloed of volle actie van het Bovenmentale kan een zeer integraal besef van leiding, een volledige ondersteuning of overstemmende aanwezigheid en richting van het kosmische Zelf of de Ishwara binnenkomen en normaal worden; of er kan een speciaal centrum geopenbaard worden of gecreëerd, dat het fysieke instrument overtreft en domineert, individueel in het feit van bestaan, maar onpersoonlijk in gevoel en erkend door een vrije cognitie als iets instrumenteel aan de actie van een Transcendent en Universeel Wezen. In de transitie naar het Supramentale neigt deze centraliserende actie naar de ontdekking van een waar individu, dat het dode ego vervangt, een wezen, dat in zijn essentie een is met het allerhoogste Zelf, een met het universum in uitbreiding en toch een kosmisch centrum en omtrek van de gespecialiseerde actie van het Oneindige.

Dit zijn de eerste algemene resultaten en creëren de normale fundatie van het bovenmentale bewustzijn in het geëvolueerde spirituele wezen, maar zijn variëteiten en ontwikkelingen zijn ontelbaar. Het bewustzijn, dat zo handelt, wordt ervaren als een bewustzijn van Licht en Waarheid, een vermogen, kracht, actie vol van Licht en Waarheid, een esthetiek en gewaarwording van schoonheid en heerlijkheid, die universeel en veelvoudig zijn in detail, een verlichting in het geheel en in alle dingen, in de ene beweging en alle bewegingen, met een constante uitbreiding en spel van mogelijkheden, dat oneindig is, zelfs in zijn veelvoudigheid van bepalingen eindeloos en onbepaalbaar. Wanneer het vermogen van een ordenende bovenmentale Gnosis tussenbeide komt, dan is er een kosmische structuur van het bewustzijn en actie, maar dit is niet zoals de rigide mentale structuren; zij is plastisch, organisch, iets, dat kan groeien en ontwikkelen en uitstrekken in het oneindige. Alle spirituele ervaringen worden opgenomen en worden gewoon en normaal voor de nieuwe natuur; alle essentiële ervaringen, die behoren bij het denkvermogen, leven, lichaam, worden opgenomen en gespiritualiseerd, omgevormd en gevoeld als vormen van het bewustzijn, heerlijkheid, vermogen van het oneindige bestaan. Intuïtie, verlicht zicht en denken vergroten zichzelf; hun substantie neemt een grotere vastheid, massa, energie, hun beweging is veelomvattender, globaler, veelzijdiger, wijder en potenter in zijn waarheidskracht: de hele natuur, kennis, esthetiek, sympathie, gevoel, dynamiek wordt algemener, alles begrijpend, alles omarmend, kosmisch, oneindig.

De bovenmentale verandering is de uiteindelijke voltooiende beweging van de dynamische spirituele transformatie; het is de hoogst mogelijke statusdynamiek van de Geest in het spiritueel-mentale vlak. Hij neemt alles op, dat in de drie stappen beneden hem is en heft hun karakteristieke werkingen op naar hun hoogste en grootste vermogen, terwijl hij aan hen een universele wijdheid van bewustzijn en kracht toevoegt, een harmonieus concert van kennis, een veelvoudigere heerlijkheid van het wezen. Maar er zijn zekere redenen, die oprijzen uit zijn eigen karakteristieke status en vermogen, die voorkomen, dat hij de uiteindelijke mogelijkheid is van de spirituele evolutie. Het is een vermogen, ofschoon het hoogste vermogen, van de lagere hemisfeer; ofschoon zijn basis een kosmische eenheid is, is zijn actie een actie van verdeling en interactie, een actie, die zijn plaats inneemt in het spel van de veelvoudigheid. Zijn spel is, zoals als dat van het Denkvermogen, een spel van mogelijkheden; ofschoon hij niet handelt in de Onwetendheid, maar met de kennis van de waarheid van deze mogelijkheden, werkt hij ze toch uit door hun eigen onafhankelijke evolutie van hun vermogens. Hij handelt in iedere kosmische formule in overeenstemming met de fundamentele betekenis van die formule en is geen vermogen voor een dynamische transcendentie. Hier in het aardeleven moet hij werken op een kosmische formule, wiens basis de totale onwetendheid is, die resulteert uit de scheiding van het Denkvermogen, Leven en Materie van hun eigen bron en allerhoogste oorsprong. Het Bovenmentale kan die verdeling overbruggen tot op het punt, waarop het gescheiden Denkvermogen het Bovenmentale binnengaat en deel wordt van zijn actie; hij kan het individuele denkvermogen verenigen met het kosmische denkvermogen op zijn hoogste niveau, het individuele zelf gelijkstellen met het kosmische zelf en aan de natuur een actie geven van universaliteit; maar hij kan het Denkvermogen niet leiden voorbij zichzelf, en in deze wereld van oorspronkelijke Onwetendheid kan hij het Transcendente niet dynamiseren: want alleen het Supramentale is de allerhoogste zelfbepalende waarheidsactie en het directe vermogen van manifestatie van die Transcendentie. Wanneer de actie van de evolutionaire Natuur hier eindigde, dan zou het Bovenmentale, dat het bewustzijn gedragen heeft tot het punt van een uitgestrekte verlichte universaliteit en een georganiseerd spel van dit wijde en potente spirituele gewaarzijn van volslagen bestaan, krachtbewustzijn en heerlijkheid, alleen verder kunnen gaan door een opening van de poorten van de Geest in de bovenste hemisfeer en een wil om de ziel in staat te stellen om te vertrekken uit de kosmische formatie in de Transcendentie.

In de aardse evolutie zelf zou de bovenmentale neerdaling niet in staat zijn om het Onbewuste geheel te transformeren; alles wat hij zou kunnen doen, zou de transformatie zijn in ieder mens, die hij aanraakte, van het hele bewuste wezen, innerlijk en uiterlijk, persoonlijk en universeel onpersoonlijk, in zijn eigen substantie en dat opleggen aan de Onwetendheid, die hij verlicht naar kosmische waarheid en kennis. Maar een basis van Onwetendheid zou blijven; het zou zijn, alsof een zon en zijn systeem naar buiten zou schijnen in een oorspronkelijke duisternis van Ruimte en alles zou verlichten, zover als zijn stralen konden reiken, zodat alles dat in het licht verbleef, zou voelen, alsof er helemaal geen duisternis was in hun ervaring van bestaan. Maar buiten die sfeer of uitbreiding van ervaring zou de oorspronkelijke duisternis er nog steeds zijn en zou, omdat alle dingen mogelijk zijn in een bovenmentale structuur, het eiland van licht weer binnen kunnen dringen, dat gecreëerd is in zijn koninkrijk. Bovendien zou, omdat het Bovenmentale omgaat met verschillende mogelijkheden, zijn natuurlijke actie zijn om de aparte mogelijkheid te ontwikkelen van een of meer of talrijke dynamische spirituele formuleringen tot hun allerhoogste of verscheidene mogelijkheden samen combineren of harmoniseren; maar dit zou een creatie zijn of een aantal creaties in de oorspronkelijke aardse schepping, ieder volledig in zijn gescheiden bestaan. Het geëvolueerde spirituele individu zou er zijn, er zou ook een spirituele gemeenschap of gemeenschappen kunnen evolueren in dezelfde wereld als mentale mens en het vitale wezen van het dier, maar ieder zou zijn onafhankelijke bestaan uitwerken in een losse relatie binnen de aardse formule. Het allerhoogste vermogen van het principe van eenheid, dat alle diversiteiten in zichzelf opneemt en hen controleert als delen van de eenheid, dat de wet moet zijn van het nieuwe evolutionaire bewustzijn, zou er vooralsnog niet zijn. Ook zou er door zoveel evolutie geen zekerheid zijn tegen de neerwaartse trek of gravitatie van het Onbewustzijn, dat alle formaties oplost, die het leven en het denkvermogen er in bouwen, alle dingen verzwelgt, die er uit oprijzen of aan haar opgelegd zijn en hen uiteen laat vallen in hun oorspronkelijke materie. De bevrijding van deze trek van het Onbewustzijn en een verzekerde basis van een continue goddelijke of gnostische evolutie zou alleen verkregen worden door een neerdaling van het Supramentale in de aardse formule, terwijl hij in haar de allerhoogste wet en licht en dynamiek van de Geest brengt en haar doordringt en het onbewustzijn transformeert van de materiële basis. Een laatste transitie van het Bovenmentale naar het Supramentale en een neerdaling van het Supramentale moet daarom tussenbeide komen in dit stadium van de evolutionaire Natuur.

Het Bovenmentale en zijn gedelegeerde vermogens, die het denkvermogen en het leven en het lichaam doordringen, die afhankelijk zijn van het denkvermogen, zouden allen onderhevig zijn aan vergrotend proces; bij iedere stap van dit proces zou een groter vermogen en een hogere intensiteit van gnosis, die steeds minder vermengd is met de losse, verspreide, verminderende en afzwakkende substantie van het denkvermogen, zichzelf kunnen vestigen: maar alle gnosis is in zijn oorsprong vermogen van het supramentale, zodat dit een steeds grotere instroom zou betekenen van een half gesluierd en indirect supramentaal licht en vermogen in de natuur. Dit zou doorgaan, totdat het punt bereikt was, waarop het Bovenmentale zelf zou beginnen om getransformeerd te worden in het Supramentale; het supramentale bewustzijn en de supramentale kracht zouden de transformatie direct in hun eigen handen nemen, aan het aardse denkvermogen, leven, lichamelijke wezen hun eigen spirituele waarheid en goddelijkheid openbaren en uiteindelijk in de hele natuur de volmaakte kennis, het volmaakte vermogen en de volmaakte betekenis gieten van het supramentale bestaan. De ziel zou voorbij de grenzen gaan van de Onwetendheid en de oorspronkelijke lijn passeren van zijn vertrek uit de allerhoogste Kennis: hij zou binnengaan in de integraliteit van de supramentale gnosis; de neerdaling van het gnostische Licht zou een volledige transformatie van de Onwetendheid bewerkstelligen.

Dit of iets groter gepland op deze lijnen zou beschouwd kunnen worden als de schematische, logische of ideale rekenschap van de spirituele transformatie, een structurele kaart van de opstijging naar het supramentale hoogtepunt, gezien als een opvolging van gescheiden stappen, ieder bewerkstelligd voor de overgang naar de volgende aanvangt. Het zou zijn, alsof de ziel, die een georganiseerde natuurlijke individualiteit naar voren brengt, een reiziger was, die de graden van het bewustzijn bestijgt, die uitgesneden zijn in de universele Natuur, terwijl ieder opstijging het volledig draagt als een definitief geheel, als een apart lichaam van het bewuste wezen, van een toestand van zijn bestaan naar de volgende in volgorde. Dit is in zoverre correct, dat een voldoende integratie van een toestand volledig moet zijn, voordat een opstijging naar het volgende hogere station volledig zeker kan zijn: deze duidelijke volgorde zou ook de loop kunnen zijn, die gevolgd is door enkelen, zelfs in de vroege stadia van deze evolutie, en het zou ook een normaal proces kunnen worden, nadat de hele trap-vlucht van de evolutie gebouwd is en veilig gemaakt. Maar de evolutionaire Natuur is geen logische serie van gescheiden segmenten; het is een totaliteit van opstijgende vermogens van het wezen, die elkaar wederzijds doordringen en in elkaar grijpen en in hun actie op elkaar een wederzijdse modificatie uitvoeren. Wanneer het hogere neerdaalt in het lagere bewustzijn, verandert zij het lagere, maar wordt er ook door gemodificeerd en verminderd; wanneer het lagere opstijgt, wordt zij gesublimeerd, maar kwalificeert tegelijkertijd de sublimerende substantie en het sublimerende vermogen. Deze interactie creëert aan overvloedig aantal verschillende tussenliggende en aaneengeschakelde graden van de kracht en het bewustzijn van het wezen, maar het maakt het ook moeilijk om een volledige integratie tot stand te brengen van alle vermogens onder de volle controle van enig vermogen. Door deze reden is er niet werkelijk een serie van eenvoudige kant en klare en opvolgende stadia in de evolutie van het individu; er is in de plaats een complexiteit en een gedeeltelijk bepaalde, gedeeltelijk verwarde veelomvattendheid van de beweging. De ziel zou nog omschreven kunnen worden als een reiziger en klimmer, die vooruit drukt naar zijn hoge doel door stap na stap, waarvan hij ieder op moet bouwen als een geheel, maar regelmatig weer af moet dalen om te herbouwen en zich zeker te maken van de ondersteunende trap, zodat hij niet onder hem af zou brokkelen: maar de evolutie van het hele bewustzijn heeft eerder een beweging van een opstijgende oceaan van de Natuur; het kan vergeleken worden met een tij of een bestijgende stroom, waarvan de leidende periferie de hogere graden van een klif of een heuvel raakt, terwijl de rest nog beneden is. In ieder stadium kunnen de hogere delen van de natuur voorlopig, maar onvolledig georganiseerd worden in het nieuwe bewustzijn, terwijl de lagere in een toestand zijn van flux of formatie, terwijl zij gedeeltelijk bewegen op de oude manier, ofschoon zij beïnvloed worden en beginnen te veranderen, gedeeltelijk behoren bij een nieuw soort, maar nog onvolmaakt verkregen en nog niet vast in de verandering. Een ander beeld kan dat zijn van een leger, dat vooruit gaat in colonnes, die nieuwe grond annexeren, terwijl het hoofdlichaam nog achterblijft in een territorium, dat overlopen is, maar te groot om werkelijk in bezit genomen te worden, zodat er regelmatig halt gehouden moet worden en gedeeltelijk teruggekeerd naar de doortrokken gebieden voor consolidatie en verzekering van de grip op het in bezit genomen land en assimilatie van haar volk. Een snelle verovering zou mogelijk kunnen zijn, maar het zou van de natuur zijn van een belegering of een dominantie, gevestigd in een vreemd land; het zou niet de aanname, totale assimilatie, integratie zijn, die nodig is voor een volledige supramentale verandering.

Dit brengt zekere consequenties met zich mee, die de heldere opvolgingen modificeren van de evolutie en voorkomen, dat zij de schoon bepaalde en vast opgestelde loop volgt, die onze logische intelligentie eist van de Natuur, maar zelden van haar krijgt. Zoals het Leven en het Denkvermogen beginnen te verschijnen, wanneer de organisatie van de Materie voldoende is om hen toe te laten, maar de complexere en volmaaktere organisatie van de Materie komt met de evolutie van het Leven en het Denkvermogen, zoals het Denkvermogen verschijnt, wanneer het Leven voldoende georganiseerd is om een ontwikkelde vibratie van het bewustzijn toe te laten, maar het leven haar volle organisatie en ontwikkeling alleen ontvangt, nadat het Denkvermogen op haar kan handelen, zoals de spirituele evolutie begint, wanneer de mens als Denkvermogen in staat is tot de bewegingen van spiritualiteit, maar het Denkvermogen ook opstijgt naar zijn eigen hoogste perfectie door de groei van de intensiteiten en lichtgevende vermogens van de Geest, zo is het met deze hogere evolutie van de opstijgende vermogens van de Geest. Zo gauw als er een voldoende spirituele ontwikkeling is, iets van intuïtie, verlichting van het wezen, beginnen de bewegingen van de hogere spirituele graden van het Bewustzijn zich te manifesteren, --- soms een, soms de andere of allemaal samen, en zij wachten niet op ieder vermogen in de serie om zichzelf te completeren voor een hoger vermogen in actie komt. Een bovenmentaal licht en vermogen kan neerdalen op een of andere manier, een partiele vorm van zichzelf creëren in het wezen en een leidend deel nemen of toezicht houden of tussenbeide komen, terwijl het intuïtieve en verlichtende Denkvermogen en het hogere Denkvermogen nog onvolledig zijn; deze zouden dan in het geheel blijven, samenwerken met het grotere Vermogen, vaak er door doordrongen of er door gesublimeerd of er in opstijgen om een grotere of bovenmentale Intuïtie te vormen, een grotere of bovenmentale Verlichting, een groter of bovenmentaal spiritueel Denken. Deze ingewikkelde actie vindt plaats, omdat ieder neerdalend vermogen door zijn intensiteit en druk op de natuur en verheffend effect het wezen al capabel maakt voor een nog hogere invasie, voordat het vroegere vermogen zelf volledig is in zijn zelfformatie; maar het gebeurt ook, omdat het werk van aanname en transformatie van de lagere natuur met moeilijkheid gedaan kan worden, wanneer een steeds hogere interventie niet plaats vindt. De Verlichting en het hogere Denken hebben de hulp nodig van de Intuïtie, de Intuïtie heeft de hulp nodig van het Bovenmentale om te strijden tegen de duisternis of de onwetendheid, waarin zij werken en om hen hun eigen volheid te geven. Toch is het uiteindelijk niet mogelijk voor de bovenmentale status en integratie om volledig te zijn, totdat het Hogere Denkvermogen en het Verlichte Denkvermogen geïntegreerd zijn en opgenomen in de Intuïtie en de Intuïtie zelf vervolgens geïntegreerd en opgenomen in de Intuïtie en de Intuïtie zelf in vervolgens opgenomen in de alles vergrotende en alles sublimerende bovenmentale energie. De wet van gradatie moet zelfs bevredigd worden in de complexiteit van het proces van de evolutionaire Natuur.

Een verdere oorzaak van de complexiteit komt omhoog uit de behoefte van integratie zelf; want het proces is niet alleen een opstijging van de ziel naar een hogere status, maar een neerdaling van het hogere bewustzijn, dat zo verkregen is om de inferieure natuur op te nemen en te transformeren. Maar deze natuur heeft een dichtheid van voorgaande formatie, die de neerdaling tegenwerkt en tegenhoudt; zelfs, wanneer het hogere vermogen de barrière gebroken heeft en is neergedaald en aan het werk is, hebben we gezien, dat de natuur van de Onwetendheid weerstand biedt aan en de werking tegenhoudt, dat zij ofwel streeft om de transformatie helemaal te weigeren of het nieuwe vermogen probeert te modificeren in een of andere conformiteit met haar eigen werkingen, of zich er zelfs op werpt om hem te grijpen en te degraderen en te onderwerpen aan haar eigen manier van actie en lager doeleinde. Gewoonlijk dalen de hogere vermogens, in hun taak van aanname en assimilatie van deze moeilijke substantie van de Natuur, eerst neer in het denkvermogen en nemen de mentale centra in bezit, omdat deze het meest nabij zijn tot zichzelf in intelligentie en kennisvermogen; als zij eerst neerdalen in het hart of in het vitale wezen van kracht en gewaarwording, zoals zij soms doen, omdat deze in sommige individuen meer open blijken te zijn, en hen eerst roepen, zijn de resultaten meer vermengd en dubieus, onvolmaakt en onzeker, dan, wanneer dingen gebeuren in de logische volgorde. Maar, zelfs in zijn normale werking, wanneer hij het wezen deel voor deel opneemt in de natuurlijke orde van neerdaling, is het neerdalende vermogen niet in staat om een volledige in bezit name en transformatie van ieder tot stand te brengen, voordat hij verder gaat. Hij kan alleen een algemene en onvolledige in bezit name bewerkstelligen, zodat de werkingen van ieder nog gedeeltelijk van de nieuwe hogere blijven, gedeeltelijk of een vermengde, gedeeltelijk van de oude onveranderde lagere orde. Het hele denkvermogen in zijn hele gebied kan niet onmiddellijk omgevormd worden, want de mentale centra zijn geen gebied, dat geïsoleerd is van de rest van het wezen; de mentale actie is doordrongen door de actie van de vitale en fysieke delen, en in deze delen zelf zijn lagere formaties van het denkvermogen, een vitaal denkvermogen, een fysiek denkvermogen, en deze moeten veranderd worden, voordat er een volledige transformatie kan zijn van het mentale wezen. Het hogere transformerende vermogen moet daarom neerdalen, zo gauw als het kan zijn en zonder te wachten op een integrale mentale verandering, in het hart om zo de emotionele natuur in bezit te nemen en te veranderen, en naderhand in de inferieure vitale centra om de hele vitale en kinetische en zintuiglijke natuur in bezit te nemen en te veranderen en, uiteindelijk, in de fysieke centra om zo de hele fysieke natuur in bezit te nemen en te veranderen. Maar zelf deze uiteindelijkheid is niet uiteindelijk, want er zijn nog de onderbewuste delen en de onbewuste fundatie over. De moeilijkheid, de wederzijds verweven actie van deze vermogens en delen van het wezen is zo groot, dat bijna gezegd kan worden, dat in deze verandering niets bewerkstelligd is, voordat alles bewerkstelligd is. Er is een vloed en een eb, de krachten van de oude natuur trekken zich terug en nemen weer gedeeltelijk hun oude heerschappijen, bewerkstelligen een langzame terugtrekking met achterliggende acties en geven aanvallen en agressies terug, de hogere instroom, die iedere keer meer veroverd territorium in bezit neemt, maar onvolmaakt zeker is van soevereiniteit, zolang als er iets overgebleven is, dat geen deel geworden is van zijn lumineuze regime.

Een derde complexiteit wordt tot stand gebracht door het vermogen van het bewustzijn om in meer dan een status tegelijkertijd te leven; er wordt speciaal een moeilijkheid gecreëerd door verdeling van ons wezen in een innerlijke en een uiterlijk of oppervlaktenatuur en de verdere ingewikkeldheid van een geheim omgevingsbewust of milieu bewustzijn, waarin onze ongeziene verbindingen worden bepaald met de wereld buiten ons. In de spirituele opening ontvangt en assimileert het ontwaakte innerlijke wezen de hogere invloeden kant-en-klaar en neemt de hogere natuur aan; het externe oppervlakte zelf, dat vollediger gevormd is door de krachten van de Onwetendheid en Onbewustheid, is langzamer om te ontwaken, langzamer om te ontvangen, langzamer om te assimileren. Er is daarom een lang stadium, waarin het innerlijke wezen voldoende is getransformeerd, maar het uiterlijke nog verwikkeld is in een gemengde en moeilijke beweging van onvolmaakte verandering. Deze ongelijkheid herhaalt zichzelf in iedere stap van de opstijging; want in iedere verandering volgt het innerlijke wezen gemakkelijker, de uiterlijke hinkt erna, terughoudend of anders onbekwaam ondanks hun aspiratie en verlangen: dit noodzaakt een constant herhaald werk van aanname, aanpassing, oriëntatie, een werk, dat geproduceerd wordt in altijd nieuwe termen, maar altijd hetzelfde principe. Maar zelfs, wanneer de uiterlijke en de innerlijke natuur van het individu verenigd worden in een harmonieus spiritueel bewustzijn, blijft dat nog meer externe, maar occulte deel van hem, waarin zijn wezen zich vermengt met het wezen van de buitenwereld en waardoor de buitenwereld zijn bewustzijn binnendringt, een veld van onvolmaaktheid. Er is noodzakelijkerwijze een interactie hier tussen ongelijke invloeden: de innerlijke spirituele invloed wordt ontmoet door nogal tegengestelde invloeden, die sterk zijn in hun controle van de huidige wereldorde; het nieuwe spirituele bewustzijn moet de schok dragen van de dominante en gevestigde niet gespiritualiseerde vermogens van de Onwetendheid. Dit creëert een moeilijkheid, die van kapitaal belang is in alle stadia van de spirituele evolutie en haar drang naar de verandering van de natuur.

Een subjectieve spiritualiteit kan gevestigd worden, die interactie weigert of minimaliseert met de wereld of tevreden is om getuige te zijn van haar actie en haar binnendringende invloeden terug te werpen of weg te werpen zonder enige reactie naar hen toe te staan of hun binnendringing toe te staan: maar als de innerlijke spiritualiteit geobjectiveerd moet worden in een vrije wereldactie, wanneer het individu zichzelf moet projecteren in de wereld en in zekere zijn de wereld in hem op moet nemen, kan dit niet dynamisch gedaan worden zonder de wereldinvloeden te ontvangen door zijn eigen omgevingsbewuste en milieu wezen. Het spirituele innerlijke bewustzijn moet dan omgaan met deze invloeden op een zodanige manier, dat, zo gauw als zij naderbij komen of binnenkomen, zij ofwel vernietigd worden en zonder resultaat of getransformeerd worden juist door hun binnenkomst in zijn eigen modus en substantie. Of hij kan hen forceren om de spirituele invloed te ontvangen en terug te keren met een transformerend vermogen op de wereld, waar zij vandaan komen, want een zodanige aandrang op de lagere universele Natuur is deel van een volmaakte spirituele actie. Maar daarvoor moet het omgevingsbewuste of milieuwezen zo doordrongen zijn van het spirituele licht en de spirituele substantie, dat niets er binnen kan gaan zonder deze transformatie te ondergaan: de binnendringende externe invloeden hoeven helemaal niet hun lager gewaarzijn, hun lager zicht, hun lagere dynamiek binnen te brengen. Maar dit is een moeilijke perfectie, omdat gewoonlijk ons omgevingsbewustzijn niet geheel ons eigen gevormde en gerealiseerde zelf is, maar onszelf plus de externe wereldnatuur. Het is om deze reden altijd gemakkelijker om de innerlijke zelfvoldoende delen te spiritualiseren, dan de uiterlijke actie te transformeren; een vervolmaking van introspectieve, inwonende of subjectieve spiritualiteit, die zich afzijdig houdt van de wereld of zelfbeschermd ertegen is, is gemakkelijker dan een perfectie van de hele natuur in een dynamische, kinetische spiritualiteit, die geobjectiveerd is in het leven, de wereld omarmt, meester is van zijn omgeving, soeverein in zijn interactie met de wereldnatuur. Maar, omdat de integrale transformatie volledig het dynamische wezen moet omarmen en in hem het leven moet opnemen van de actie en het wereldzelf buiten ons, wordt deze volledigere verandering geëist door de evoluerende natuur.

De essentiële moeilijkheid komt van het feit, dat de substantie van ons normale wezen gevormd is uit het Onbewuste. Onze onwetendheid is een groei van kennis in een substantie van het wezen, dat onwetend is; het bewustzijn, dat hij ontwikkelt, de kennis, die hij vestigt, worden altijd achtervolgd, doordrongen, omsloten door deze onwetendheid. Deze substantie van onwetendheid moet getransformeerd worden in een substantie van superbewustzijn, een substantie, waarin het bewustzijn en een spiritueel gewaarzijn er altijd zijn, zelfs, wanneer zij niet actief zijn, niet uitgedrukt, niet in een vorm van kennis gezet. Tot dat gedaan is, dringt de onwetendheid binnen of omsluit of verzwelgt en absorbeert zelfs alles, dat er in binnenkomt in zijn vergeetachtige duisternis; hij dwingt het neerdalende licht te compromitteren met het mindere licht, dat zij binnengaat: er is een mengsel, een vermindering en besmetting van zichzelf, een vermindering, een modificatie, een onvolledige authenticiteit van zijn waarheid en vermogen. Of de onwetendheid beperkt tenminste zijn waarheid en omgeeft zijn kracht, segmenteert zijn toepasbaarheid en zijn gebied; zijn waarheid van principe is versperd van een volle waarheid van individuele realisatie of van een verkregen waarheid van kosmische praktijk. Zo kan een liefde als een wet van het leven zich praktisch affirmeren als een innerlijk actief principe; maar, tenzij zij de hele substantie van het wezen in bezit neemt, kan het volledige individuele gevoel en de volledige individuele actie niet gevormd worden door de wet van de liefde: zelfs, wanneer zij vervolmaakt is in het individu, kan zij unilateraal en niet effectief gegeven worden door de algemene onwetendheid, die er blind voor is en vijandig, of zij wordt gedwongen om haar gebied van kosmische toepassing te beperken. Een volle actie in harmonie met een nieuwe wet van het wezen is altijd moeilijk in de menselijke natuur; want in de substantie van het Onbewustzijn is er een zelfbeschermende wet van blinde imperatieve Noodzaak, die het spel beperkt van de mogelijkheden, die er uit tevoorschijn komen of er in binnengaan en houdt hen tegen om hun vrije actie en resultaat te vestigen of de intensiteit te realiseren van hun eigen absolute. Een gemengd, relatief, gekromd en verminderd spel is alles, dat aan hen is toegestaan: anders zouden zij het raamwerk van het Onbewuste uitwissen en gewelddadig verstoren, zonder effectief de basis van de wereldorde te veranderen; want geen van hen hebben in hun mentale of vitale spel het goddelijke vermogen om dit donkere oorspronkelijke principe te vervangen en een volledige nieuwe wereldorde te organiseren.

Een transformatie van de menselijke natuur kan alleen verkregen worden, wanneer de substantie van het wezen zo doordrongen is van het spirituele principe, dat al zijn bewegingen een spontane dynamiek zijn en een geharmoniseerd proces van de Geest. Maar zelfs, wanneer de hogere vermogens en hun intensiteiten binnengaan in de substantie van het Onbewustzijn, dan worden zij tegemoet getreden door deze blinde tegengestelde Noodzaak en worden onderworpen aan deze beperkende en verminderende wet van de onwetende substantie. Zij gaat hen tegen met haar sterke titels van een gevestigde en onverbiddelijke Wet, treedt altijd de claim van het leven tegemoet met de wet van de dood, de vraag van Licht met de noodzaak van een ontlasting van schaduw en een achtergrond van duisternis, de soevereiniteit en vrijheid en dynamiek van de Geest met zijn eigen kracht van aanpassing door beperking, demarcatie door onvermogen, fundatie van energie op rust van een oorspronkelijke Inertie. Er is een occulte waarheid achter zijn negaties, die alleen het Supramentale met zijn verzoening van tegengestelden in de oorspronkelijke Werkelijkheid kan opnemen en zo de pragmatische oplossing van het enigma kan ontdekken. Alleen de supramentale Kracht kan volledig deze moeilijkheid teboven komen van de fundamentele Onwetendheid; want met hem komt een tegengestelde en lumineuze imperatieve Noodzaak binnen, die onder alle dingen ligt en de oorspronkelijke en uiteindelijke zelfbepalende waarheidskracht is van het zelfbestaande Oneindige. Deze grotere lumineuze spirituele Noodzaak en zijn soevereine imperatief kan alleen vervangen of volledig doordringen, in zichzelf transformeren, en zo de blinde Ananke vervangen van het Onbewustzijn.

Een supramentale verandering van de hele substantie van het wezen vindt plaats en daarom noodzakelijkerwijze van al zijn karakters, vermogens, bewegingen plaatsvinden, wanneer het verwikkelde Supramentale in de Natuur tevoorschijn komt om het supramentale licht en het vermogen te ontmoeten en zich ermee te verenigen, die neerdalen uit de Supernatuur. Het individu moet het instrument zijn en het eerste veld van de transformatie; maar een geïsoleerde individuele transformatie is niet genoeg en zou niet geheel uitvoerbaar kunnen zijn. Zelfs, wanneer het verkregen wordt, zal de individuele verandering alleen een permanente en kosmische betekenis hebben, wanneer het individue een centrum wordt en een teken voor de vestiging van de supramentale Bewustzijn-Kracht als een openlijk werkend vermogen in de aardse werkingen van de Natuur, --- op dezelfde manier, waarop het denkende Mentale gevestigd is door de menselijke evolutie als een openlijk werkend vermogen in het Leven en de Materie. Dit zou de verschijning betekenen in de evolutie van een gnostisch wezen of Purusha en een gnostische Prakriti, een gnostische Natuur. Er moet een verschijnende supramentale Bewustzijn-Kracht zijn, die bevrijd en actief is binnen het aardse geheel en een georganiseerde supramentale instrumentatie van de Geest in het leven en het lichaam, --- want het lichaamsbewustzijn moet ook voldoende ontwaakt zijn om een geschikt instrument te zijn van de werkingen van de nieuwe supramentale Kracht en zijn nieuwe orde. Tot dan zou enige tussenliggende verandering alleen partieel en onzeker kunnen zijn; een bovenmentale of intuïtieve instrumentatie van de Natuur zou ontwikkeld kunnen worden, maar het zou een lumineuze formatie kunnen zijn, die opgelegd wordt aan een fundamentele en milieu Onbewustzijn. Wanneer een supramentaal principe en zijn kosmische werking eenmaal permanent gevestigd zouden zijn op hun eigen basis, dan zouden de tussenbeide komende vermogens van het Bovenmentale en spirituele Denkvermogen zich verzekerd er op kunnen baseren en hun eigen perfectie bereiken; zij zouden in het aardebestaan een hiërarchie worden van toestanden van het bewustzijn, die opstijgen uit het Denkvermogen en het fysieke leven naar het allerhoogste spirituele niveau. Het Denkvermogen en de mentale mensheid zouden blijven als een stap in de spirituele evolutie; maar andere graden erboven zouden daar gevormd worden en toegankelijk waardoor het belichaamde mentale wezen, terwijl hij gereed werd, zou kunnen klimmen naar de gnosis en veranderen in een belichaamd supramentaal en spiritueel wezen. Op deze basis zou het principe van een goddelijk leven in de aardse Natuur gemanifesteerd worden; zelfs de wereld van onwetendheid en onbewustheid zou haar eigen ondergedompelde geheim kunnen ontdekken en in iedere lagere graad zijn goddelijke betekenis beginnen te realiseren.

HOOFDSTUK XXVII

Het Gnostische Wezen

Een volmaakt pad van de Waarheid is tot aanschijn gekomen voor onze reis naar de andere kust voorbij de duisternis.

Rig Veda[71]

O Waarheidsbewustzijn, wees bewust van de Waarheid, klief de vele stromen uit van de Waarheid.

Rig Veda[72]

O Vlam, O Wijn, je kracht is bewust geworden, je hebt het Ene Licht ontdekt voor de velen.

Rig Veda[73]

Zuiver-wit en tweevoudig in haar grootheid volgt zij effectief, zoals iemand, die weet, het pad van de Waarheid en vermindert haar richtingen niet.

Rig Veda[74]

Door de Waarheid behouden zij de Waarheid, die alles behoudt, in het Vermogen van het Offer in de allerhoogste ether.

Rig Veda[75]

O Onsterfelijke, gij zijt geboren in sterfelijken in de wet van de Waarheid, van Onsterfelijkheid, van Schoonheid. . . . Geboren uit de Waarheid groeit hij door de Waarheid, --- een Koning, een Godheid, de Waarheid, de Uitgestrektheid.

Rig Veda[76]

WANNEER WE in ons denken de lijn bereiken, waarbij de evolutie van het Denkvermogen naar het Bovenmentale overgaat in een evolutie van het Bovenmentale in het Supramentale, staan we oog in oog met een moeilijkheid, die bijna een onmogelijkheid inhoudt. Want we worden bewogen om te zoeken naar een of ander precies idee, een of andere duidelijke mentale beschrijving van het supramentale of gnostische bestaan, waarvan de evolutionaire Natuur in de Onwetendheid werkzaam is; maar door overschrijding van deze extreme lijn van het gesublimeerde Denkvermogen stapt het bewustzijn uit de sfeer, overtreft de karakteristieke handeling en ontsnapt uit de greep van de mentale voorstelling en kennis. Het is inderdaad duidelijk, dat de supramentale natuur een volmaakte integratie moet zijn en vervulling van de spirituele natuur en ervaring: het zou ook in zichzelf, juist door het karakter van het universele principe, hoewel het niet beperkt zou zijn tot die verandering, een totale spiritualisatie van de wereldse Natuur bevatten; onze wereldervaring zou in deze stap van onze evolutie worden opgenomen en door een transformatie van haar delen van goddelijkheid, een creatieve weigering van haar onvolmaaktheden en vermommingen, een of andere goddelijke waarheid en overvloed bereiken. Maar dit zijn algemene formuleringen en geven ons geen nauwkeurig idee van de verandering. Onze normale waarneming of voorstelling of formulering van spirituele dingen en wereldse dingen is mentaal, maar bij de gnostische verandering kruist de evolutie een lijn, voorbij welke er een allerhoogste en radicale omkering is van bewustzijn en de standaarden en vormen van mentale kennisname niet langer voldoende zijn: het is moeilijk voor het mentale denken om de supramentale natuur te begrijpen en te beschrijven.

De mentale natuur en het mentale denken zijn gebaseerd op een bewustzijn van het eindige; de supramentale natuur is in haar diepere kern een bewustzijn en vermogen van het Oneindige. De Supramentale Natuur ziet alles vanuit het standpunt van eenheid en beschouwt alle dingen, zelfs de grootste veelvoudigheid en verscheidenheid, zelfs wat voor het denkvermogen de grootste tegenstellingen zijn, in het licht van die eenheid; haar wil, ideeën, gevoelens, gewaarwording zijn gemaakt van het materiaal van eenheid, haar handelingen gaan voort op die basis. De mentale Natuur, daarentegen, denkt, ziet, wil, voelt, wordt gewaar met verdeling als een startpunt en heeft alleen een opgebouwd begrip van eenheid; zelfs, wanneer hij eenheid ervaart, moet hij handelen vanuit de eenheid op een basis van beperking en verschil. Maar het supramentale, het goddelijke leven is een leven van essentiële, spontane en inherente eenheid. Het is onmogelijk voor het denkvermogen om in detail te voorspellen wat de supramentale verandering moet zijn in zijn delen van levenshandeling en buitenwaarts gedrag of er voor vast te leggen, welke vormen hij zal scheppen voor het individuele of collectieve bestaan. Want het denkvermogen handelt door intellectuele regel of werktuig of door beredeneerde keuze van de wil of door de mentale impuls of in gehoorzaamheid aan de levensimpuls; maar de supramentale natuur handelt niet door het mentale idee of regel of door onderwerping aan enige inferieure impuls: ieder van haar stappen wordt gedicteerd door een ingeboren spirituele visie, een veelomvattende en nauwkeurige penetratie in de waarheid van allen en de waarheid van ieder ding; zij handelt altijd overeenkomstig de inherente werkelijkheid, niet door het mentale idee, niet overeenkomstig een opgelegde wet van gedrag of een opbouwend denken of waarnemende vindingrijkheid. Haar beweging is kalm, in bezit van zichzelf, spontaan, plooibaar; zij komt natuurlijk en onvermijdelijk omhoog uit een harmonische identiteit van de waarheid, die gevoeld wordt juist in de substantie van het bewuste wezen, een spirituele substantie, die universeel is en daarom intiem een met alles, wat besloten is in haar kennisname van het bestaan. Een mentale beschrijving van de supramentale natuur zou zich alleen uit kunnen drukken, ofwel in frasen, die te abstract zijn, ofwel in mentale beelden, die het zouden kunnen veranderen in iets nogal verschillend van haar werkelijkheid. Het zou daarom niet mogelijk lijken, voor het denkvermogen om te anticiperen of aan te geven, wat een supramentaal wezen is of hoe hij zal handelen; want hier kunnen mentale ideeën en formuleringen niets beslissen of enige nauwkeurige definitie of determinatie bereiken, omdat zij niet dicht genoeg liggen bij de wet en zelfvisie van de supramentale natuur. Tegelijkertijd kunnen zekere gevolgtrekkingen gemaakt worden juist van het feit van dit verschil van natuur, dat tenminste geldig zouden kunnen zijn voor een algemene beschrijving van de overgang van het Bovenmentale naar het Supramentale of voor ons vaag een idee samenstellen van de eerste status van het evolutionaire supramentale bestaan.

Deze overgang is het stadium, waarin de supramentale gnosis de leiding over kan nemen van de evolutie van het Bovenmentale en de eerste fundaties bouwen van zijn eigen karakteristieke manifestatie en ongesluierde activiteiten; hij moet daarom gekenmerkt worden door een beslissende, maar lang voorbereide overgang van een evolutie in de Onwetendheid naar een altijd voortgaande evolutie in de Kennis. Het zal geen plotselinge openbaring en bewerkstelliging zijn van het absolute Supramentale en het supramentale wezen, zoals zij op hun eigen niveau zijn, de snelle apocalyps van een waarheidsbewust bestaan, altijd zelf-vervuld en volledig in zelf-kennis; het zal het fenomeen zijn van het supramentale wezen, dat neerdaalt in een wereld van evolutionaire wording en zichzelf daar vormt, de vermogens ontvouwt van de gnosis binnen het aardse bestaan. Dit is inderdaad het principe van al het aardse zijn; want het proces van het aardebestaan is het spel van een oneindige Werkelijkheid, die zichzelf eerst verbergt in een opvolging van duistere beperkte, ondoorschijnende en onvolledige halfbeelden, die door hun onvolmaaktheid en karakter van vermomming de waarheid verstoren, van waaruit zij werken, maar naderhand meer en meer halflichtende beelden van zichzelf bereiken, die, als er eenmaal een supramentale neerdaling is, een ware voortgaande openbaring kunnen worden. De neerdaling van het oorspronkelijke Supramentale, de aanname van het evolutionaire Supramentale is een stap, die de supramentale gnosis heel goed kan ondernemen en volbrengen zonder zijn eigen essentiële karakter te veranderen. Het kan de formule aannemen van een waarheid-bewust bestaan, dat gefundeerd is in een inherente zelfkennis, maar tegelijkertijd in zichzelf een mentale natuur en natuur van leven en materieel lichaam opneemt. Want het Supramentale heeft als Waarheid-Bewustzijn van het Oneindige in zijn dynamische principe het oneindige vermogen van een vrije zelfbepaling. Hij kan alle kennis in zichzelf behouden en toch alleen in formulering naar voren brengen, wat nodig is in ieder stadium van een evolutie; hij formuleert wat dan ook in overeenstemming is met de Goddelijke Wil in manifestatie en de waarheid van het ding, dat gemanifesteerd moet worden. Door dit vermogen is hij in staat zijn kennis terug te houden, zijn eigen karakter en wet van handeling te verbergen en het Bovenmentale te manifesteren en onder het Bovenmentale een wereld van onwetendheid, waarin het wezen aan de oppervlakte niet wenst te kennen en zichzelf zelfs onder de controle plaatst van een doordringende Onwetendheid. Maar in dit nieuwe stadium zal de sluier, die zo is opgelegd, opgetild worden; de evolutie zal bij iedere stap bewegen in het vermogen van het Waarheid-Bewustzijn en haar voortgaande determinaties zullen gemaakt worden door een bewuste Kennis en niet in de vormen van Onwetendheid of Onbewustheid.

Zoals er zich op aarde een mentaal Bewustzijn en Vermogen gevestigd heeft, dat een ras van mentale wezens vormt en in zichzelf alles van de aardse natuur opneemt, dat klaar is om te veranderen, zo zal er nu op aarde een gnostisch Bewustzijn en Vermogen gevestigd worden, dat een ras van gnostische, spirituele wezens zal vormen en in zichzelf alles van de aardse natuur zal opnemen, dat klaar is voor deze nieuwe transformatie. Zij zal progressief ook in zichzelf van boven, van haar eigen domein van volmaakt licht en vermogen en schoonheid, alles ontvangen, dat klaar is om neer te dalen uit dat domein in het aardse wezen. Want de evolutie ging in het verleden voort door de omhoogstroming in ieder kritiek stadium van een besloten Vermogen van zijn involutie in de Onwetendheid, maar ook door een neerdaling van boven, van zijn eigen niveau van dat Vermogen, dat al reeds zelf-gerealiseerd is in zijn eigen hogere natuurlijke gebied. In al deze voorafgaande stadia is er een verdeling geweest tussen het oppervlakte-zelf en het bewustzijn en het subliminale zelf en bewustzijn; de oppervlakte werd hoofdzakelijk gevormd onder de druk van de naar boven stromende kracht van beneden door de Onbewuste, die een langzaam tevoorschijn komende formule ontwikkelde van een besloten kracht van de Geest, het subliminale gedeeltelijk op deze manier, maar hoofdzakelijk door een simultane instroom van de grootheid van dezelfde kracht van boven: een mentaal of een vitaal wezen daalde neer in de vitale delen en vormde daar vanuit zijn geheime verblijfplaats een mentale of een vitale persoonlijkheid aan de oppervlakte. Maar voordat de supramentale verandering kan beginnen, moet de sluier tussen de subliminale en oppervlakte delen al neergehaald zijn; de instroming, de neerdaling zal in het volledige bewustzijn zijn als een geheel, het zal niet gedeeltelijk plaatsvinden achter een sluier; het proces zal niet langer een besloten, duistere en dubbelzinnige procedure zijn, maar een open bewust gevoelde opbloei en gevolgd door het hele wezen in zijn omvorming. In andere opzichten zal het proces hetzelfde zijn, --- een supramentale binnenstroming van boven, de neerdaling van een gnostisch wezen in de natuur en een verschijning van de besloten supramentale kracht van beneden; de instroom en de ontsluiering tussen hen zal verwijderen wat overgebleven is van de natuur van de Onwetendheid. De overheersing van het Onbewuste zal verdwijnen: want het Onbewuste zal veranderd worden door de uitbarsting van het grotere geheime Bewustzijn er in, het verborgen Licht in wat zij altijd was in werkelijkheid, een zee van geheim Superbewustzijn. Een eerste formatie van een gnostisch bewustzijn en natuur zal het gevolg zijn.

De schepping van een supramentaal wezen, natuur, leven op aarde zal niet het enige resultaat zijn van deze evolutie; zij zal ook de vervulling met zich dragen van de stappen, die er toe geleid hebben: want zij zal het Bovenmentale, de Intuïtie en de andere gradaties van de spirituele natuurkracht bevestigen in het bezit van de aardse geboorte en een ras van gnostische wezens vestigen en een hiërarchie, een schijnende ladder van opstijgende gradaties en opeenvolgende samenstellende formaties van het gnostische licht en vermogen in de aardenatuur. Want de beschrijving van de gnosis is van toepassing op al het bewustzijn, dat gebaseerd is op Waarheid van zijn en niet op Onbekendheid of Onwetendheid. Al het leven en levende wezens, die gereed zijn om te stijgen voorbij de mentale onwetendheid, maar nog niet gereed voor de supramentale hoogte, zouden in een soort echelon of een schaal met overlappende graden hun verzekerde basis, hun tussenliggende stappen van zelfformatie, hun uitdrukking van gerealiseerde bekwaamheid van spiritueel bestaan vinden op de weg naar de allerhoogste Werkelijkheid. Maar ook van de aanwezigheid van het bevrijde en nu soevereine supramentale licht en kracht aan het hoofd van de evolutionaire Natuur zou verwacht kunnen worden, dat zij hun gevolgen zullen hebben in de hele evolutie. Een invloed, een beslissende spanning zou het leven van de lagere evolutionaire stadia beïnvloeden; iets van het licht, iets van de kracht zou naar beneden binnendringen en het verborgen Waarheid-Vermogen overal in de Natuur ontwaken naar een grotere handeling. Een dominant principe van harmonie zou zich opleggen aan het leven van de Onwetendheid; de disharmonie, het blinde zoeken, de botsing van de strijd, de abnormale wederwaardigheden van overdrijving en onderdrukking en onvaste balans van nietsziende krachten, die aan het werk zijn in hun mengsel en conflict, zouden de invloed voelen en plaats maken voor een meer ordelijke gang en harmonische stappen van de ontwikkeling van zijn, een meer openbarende opstelling van voortgaand leven en bewustzijn, een betere levensorde. Een vrijer spel van intuïtie en sympathie en begrip zou het menselijke leven binnengaan, een duidelijker gevoel van waarheid van het zelf en dingen en een meer verlichte omgang met de mogelijkheden en moeilijkheden van bestaan. In plaats van een voortdurende onderling vermengde en verwarde strijd tussen de groei van het Bewustzijn en het vermogen van Onbewustheid, tussen de krachten van licht en de krachten van duisternis, zou de evolutie een gegradeerde voortgang worden van minder licht naar groter licht; in ieder stadium ervan zouden de bewuste wezens, die bij dat stadium behoren, beantwoorden aan de innerlijke Bewustzijn-Kracht en hun eigen wet van kosmische Natuur uitbreiden naar de mogelijkheid van een hogere gradatie van die Natuur. Dit is tenminste een sterke mogelijkheid en zou voorzien kunnen worden als het natuurlijke gevolg van de directe handeling van het Supramentale op de evolutie. Deze interventie zou het evolutionaire principe niet annuleren, want het Supramentale heeft het vermogen om zijn kracht van kennis terug te houden of in reserve te houden, zowel als het vermogen om het in volledige of gedeeltelijke handeling te brengen; maar hij zou het moeilijke en bedroefde proces van de evolutionaire verschijning harmoniseren, bedaren, vergemakkelijken, kalmeren en tot grote hoogte hedoniseren.

Er is iets in de natuur van het Supramentale zelf, dat dit grote resultaat onvermijdelijk zou maken. Hij is in zijn fundatie een unitaristisch en integraliserend en harmonisch bewustzijn en in zijn neerdaling en evolutionaire uitwerking van de diversiteit van het Oneindige zou hij zijn unitaristische trend, zijn drang tot integralisatie en zijn harmonische invloed niet verliezen. Het Bovenmentale volgt diversiteiten en uiteenlopende mogelijkheden op hun eigen lijnen van divergentie: hij kan tegenstellingen toestaan en disharmonie, maar hij maakt hen elementen van een kosmisch geheel, zodat zij gedwongen worden, hoe onopzettelijk ook en ondanks henzelf, om hun aandeel te leveren aan zijn heelheid. Of we zouden kunnen zeggen, dat hij tegenstellingen accepteert en zelfs aanmoedigt, maar hen verplicht elkaars bestaan te ondersteunen, zodat er uiteenlopende wegen van zijn en bewustzijn en ervaring zouden kunnen zijn, die wegleiden van de Ene en van elkaar, maar zich zelf nog steeds onderhouden op de Eenheid en ieder weer terug kunnen leiden op hun eigen pad naar eenheid. Dat is zelfs de geheime betekenis van onze eigen wereld van Onwetendheid, die werkt vanuit de Onbewustheid, maar met de onderliggende kosmiciteit van het bovenmentale principe. Maar het individuele wezen in een zodanige schepping bezit dit geheime principe in kennis niet en baseert zijn handeling er niet op. Een bovenmentaal wezen zou hier dit geheim waarnemen; maar hij zou nog steeds op zijn eigen lijnen van de Natuur werken en wil en actie, Swabhava, Swadharma, volgens de inspiratie, de dynamische controle of de innerlijke leiding van de Geest of de Godheid in hem en de rest overlaten aan hun eigen lijn in het geheel: een bovenmentale schepping van kennis in de Onwetendheid zou daarom iets zijn, dat afgescheiden is van de omringende wereld van Onwetendheid en ervan beschermd door de lichtende omcirkelende en afscheidende muur van zijn eigen principe. Het supramentale gnostische wezen, daarentegen, zou niet alleen zijn hele leven baseren op intiem besef en effectieve realisatie van harmonische eenheid in zijn eigen innerlijke en uiterlijke leven of groepsleven, maar zou ook een harmonische eenheid scheppen met de nog overlevende mentale wereld, zelfs als die wereld helemaal een wereld van Onwetendheid bleef. Want het gnostische bewustzijn in hem zou de ontwikkelende waarheid en het principe van harmonie, verborgen in de formaties van Onwetendheid, waarnemen en naar buiten brengen; het zou natuurlijk zijn voor zijn gevoel van integraliteit en het zou in zijn vermogen zijn om hen te verbinden met de ware orde met zijn eigen gnostische principe en de ontwikkelende waarheid en harmonie van zijn eigen grotere levenscreatie. Dat zou onmogelijk kunnen zijn zonder een aanzienlijke verandering in het leven van de wereld, maar een zodanige verandering zou de natuurlijke consequentie zijn van de verschijning van een nieuw Vermogen in de Natuur en zijn universele invloed. In de verschijning van het gnostische wezen zou de hoop gelegen zijn van een meer harmonieuze evolutionaire orde in de aardse Natuur.

Een supramentaal of gnostisch ras zou geen ras zijn, dat gemaakt is volgens een enkel type, gevormd in een enkel vast patroon, want de wet van het Supramentale is eenheid, vervuld in verscheidenheid, en daarom zou er een oneindige verscheidenheid zijn in de manifestatie van het gnostische bewustzijn, ofschoon dat bewustzijn nog steeds een zou zijn in haar basis, in haar samenstelling, en haar alles openbarende en alles verenigende orde. Het is evident, dat de drievoudige status van het Supramentale zichzelf zou reproduceren als een principe in deze nieuwe manifestatie: beneden hem en nog tot hem behorend zouden de gradaties van de bovenmentale en intuïtieve gnosis zijn met de zielen, die deze gradaties van opstijgend bewustzijn hadden gerealiseerd; er zouden ook op het hoogtepunt, terwijl de evolutie in Kennis verder ging, individuele wezens zijn, die voorbij een supramentale formulering zouden stijgen en reiken van de hoogste hoogte van het Supramentale naar de toppunten van unitaristische zelfrealisatie in het lichaam, die de laatste en allerhoogste staat moet zijn van de epifanie van de Schepping. Maar in het supramentale ras zelf, in de variatie van haar gradaties, zouden de individuen niet gevormd worden volgens een enkel type van individualiteit, ieder zou verschillend zijn van de ander, een unieke formatie van het Wezen, ofschoon een met de gehele rest in fundatie van het zelf en gewaarwording van eenheid en in het principe van zijn wezen. Alleen over dit algemene principe van het supramentale bestaan kunnen we pogen een idee te vormen, hoe verminderd ook door de beperkingen van het mentale denken en mentale taal. Een meer levendig beeld van het gnostische wezen kan alleen het Supramentale maken; voor het denkvermogen zijn alleen enige abstracte omlijningen ervan mogelijk.

De gnosis is het effectieve principe van de Geest; een hoogste dynamiek van spiritueel bestaan. Het gnostische individu zou de voltooiing zijn van de spirituele mens, zijn hele manier van zijn, denken, leven, handelen zou beheerst worden door het vermogen van een uitgestrekte universele spiritualiteit. Alle drie- eenheden van de Geest zouden werkelijk zijn voor zijn zelf-gewaarzijn en gerealiseerd in zijn innerlijk leven. Zijn gehele bestaan zou versmolten worden in eenheid met het transcendente en universele Zelf en Geest; al zijn handeling zou ontspringen uit het allerhoogste Zelf, het goddelijk bestuur van de Natuur van de Geest en eraan gehoorzamen. Al het leven zou voor hem de gewaarwording hebben van het Bewuste Wezen, de Purusha van binnen, dat zijn zelfuitdrukking in de Natuur vindt; zijn leven en al haar gedachten, gevoelens, handelingen zouden voor hem gevuld zijn met die betekenis en gebouwd op die fundatie van zijn werkelijkheid. Hij zou de aanwezigheid voelen van het Goddelijke in ieder centrum van zijn bewustzijn, in iedere vibratie van zijn levenskracht, in iedere cel van zijn lichaam. In alle werkingen van zijn kracht van Natuur zou hij gewaar zijn van de werkingen van de allerhoogste Wereld-Moeder, de Supernatuur; hij zou zijn natuurlijke wezen zien als de wording en manifestatie van het vermogen van de Wereld-Moeder. In dit bewustzijn zou hij leven en handelen in een totale transcendente vrijheid, een volledige vreugde van de Geest, een totale identiteit met het kosmische Zelf en een spontane sympathie met alles in het universum. Alle wezens zouden voor hem zijn eigen zelf zijn, alle wegen en vermogens van bewustzijn zouden gevoeld worden als de wegen en vermogens van zijn eigen universaliteit. Maar in die inclusieve universaliteit zou er geen binding zijn aan inferieure krachten, geen vervorming van zijn eigen hoogste waarheid, want deze waarheid zou alle waarheid van dingen omsluiten en ieder op zijn eigen plaats houden, in een relatie van gevarieerde harmonie, --- hij zou geen enkele verwarring, botsing, schending van begrenzingen, enige verstoring van de verschillende harmonieën toestaan, die de totale harmonie samenstellen. Zijn eigen leven en het wereldleven zouden voor hem als een volmaakt kunstwerk zijn; het zou als de schepping zijn van een kosmisch en spontaan genie, dat onfeilbaar is in zijn uitwerking van een veelvoudige orde. Het gnostische individu zou in de wereld zijn en van de wereld, maar hij zou er ook bovenuit gaan in zijn bewustzijn en leven in zijn Zelf van transcendentie erboven; hij zou universeel zijn, maar vrij in het universum, individueel, maar niet beperkt door een afscheidende individualiteit. De ware Persoon is geen geïsoleerde entiteit, zijn individualiteit is universeel; want hij individualiseert het universum: het is tegelijkertijd een goddelijk tevoorschijn komen in een spirituele sfeer van transcendente oneindigheid, zoals een hoog toppunt voorbij de wolken; want hij individualiseert de goddelijke Transcendentie.

De drie vermogens, die zich presenteren aan ons leven als de drie sleutels naar haar mysterie, zijn de individuele, de kosmische entiteit en de Werkelijkheid, die in beiden en voorbij hen aanwezig is. Deze drie geheimen van bestaan zouden in het leven van het supramentale wezen een verenigde vervulling van hun harmonie vinden. Hij zal het vervolmaakte en volledige individu zijn, dat vervuld is in de voldoening van zijn groei en zelfuitdrukking; want al zijn elementen zouden gedragen worden naar een hoogste gradatie en geïntegreerd in een of andere veelomvattende grootheid. We streven naar volledigheid en harmonie; we lijden innerlijk het meest onder een onvolmaaktheid en onvermogen of een disharmonie van onze natuur. Maar dit komt door onze onvolledigheid van zijn, onze onvolmaakte zelfkennis, ons onvolmaakte bezit van ons zelf en onze natuur. Een volledige zelfkennis in alle dingen en op alle momenten is de gift van de supramentale gnosis en ermee een volledig zelfmeesterschap, niet hoofdzakelijk in de betekenis van controle over de Natuur, maar in de betekenis van een vermogen van volmaakte zelfuitdrukking in de Natuur. Welke kennis van het zelf er ook zou zijn, zou volmaakt belichaamd worden in de wil van het zelf, de wil zou volmaakt belichaamd worden in de handeling van het zelf; het resultaat zou de volledige dynamische zelfformulering van het zelf zijn in zijn eigen natuur. In de lagere gradaties van het gnostische wezen zou een beperking zijn van zelfuitdrukking volgens de variëteit van de natuur, een beperkte vervolmaking om een of andere kant, element of gecombineerde harmonie te formuleren van elementen van een of andere Goddelijke Totaliteit, een beperkte selectie van vermogens van het kosmische beeld van de oneindige veelvoudige Ene. Maar in het supramentale wezen zou deze noodzaak van beperking voor vervolmaking verdwijnen; de verscheidenheid zou niet verzekerd zijn door beperking, maar door een verscheidenheid in het vermogen en schakering van de Supernatuur; hetzelfde geheel van zijn en hetzelfde geheel van de natuur zouden zichzelf uitdrukken op een oneindige diverse wijze; want ieder wezen zou een nieuwe volledigheid, harmonie, zelfvergelijking zijn van het Ene Wezen. Wat naar voren uitgedrukt zou worden of op enig moment achtergehouden, zou niet afhangen van vermogen of onvermogen, maar van de dynamische zelfkeuze van de Geest, zijn heerlijkheid van zelfuitdrukking, van de waarheid van wil en vreugde van het Goddelijke van zichzelf in het individu en, daaraan ondergeschikt, van de waarheid van de dingen, die gedaan moesten worden door het individu heen in de harmonie van de totaliteit. Want het volledige individu is het kosmische individu, omdat alleen, wanneer we het universum in onszelf hebben opgenomen, --- en het transcenderen, --- onze individualiteit volledig kan zijn.

Het supramentale wezen in zijn kosmische bewustzijn, dat alles ziet en voelt als zichzelf, zou op die manier handelen; hij zou handelen in een universeel gewaarzijn en een harmonie van zijn individuele zelf met het totale zelf, van zijn individuele wil met de totale wil, van zijn individuele handeling met de totale handeling. Want we lijden het meest in ons uiterlijke leven en haar reacties op ons innerlijke leven van de onvolmaaktheid van onze relaties met de wereld, onze onwetendheid van anderen, onze disharmonie met het geheel van dingen, onze onbekwaamheid om onze eis aan de wereld gelijk te maken aan de eis van de wereld naar ons. Er is een conflict, --- een conflict, waaruit geen uiteindelijke uitweg lijkt te zijn, behalve een ontsnapping aan zowel de wereld als het zelf, --- tussen onze zelfbevestiging en een wereld, waaraan we die bevestiging moeten opleggen, een wereld, die te groot voor ons lijkt en die onverschillig voorbij lijkt te gaan aan onze ziel, denkvermogen, leven, lichaam in de zwenking van haar koers naar haar doel. De relatie van onze koers en doel tot die van de wereld is niet duidelijk voor ons en om ons ermee te harmoniseren, moeten we ons ofwel eraan opleggen en het aan ons onderdanig maken of onszelf onderdrukken en eraan onderdanig worden of anders om een moeilijke balans in te sluiten tussen deze twee noodzakelijkheden van de relatie tussen de individuele persoonlijke bestemming en het kosmische geheel en haar verborgen doeleinde. Maar voor een supramentaal wezen, dat leeft in een kosmisch bewustzijn, zou de moeilijkheid niet bestaan, omdat hij geen ego heeft; zijn kosmische individualiteit zou de kosmische krachten kennen en hun beweging en hun betekenis als deel van hemzelf en het Waarheid-Bewustzijn in hem zou de juiste relatie zien bij iedere stap en de dynamisch juiste uitdrukking vinden van die relatie.

Want in feite zijn zowel het individu als het universum gelijktijdige en wederzijds gerelateerde uitdrukkingen van hetzelfde transcendente Wezen; zelfs, ofschoon er in de Onwetendheid en onder haar wet een verkeerde afstemming en conflict is, moet er toch een juiste relatie zijn, een vergelijking, die door alles bereikt wordt, maar die gemist wordt door de blindheid van ons ego, onze poging om het ego te bevestigen en niet het Zelf, een in allen. Het supramentale bewustzijn heeft die waarheid van relatie in zichzelf als haar natuurlijke recht en privilege, omdat het Supramentale de kosmische relaties bepaalt en de relaties van het individu met het universum, hen vrijelijk bepaalt en soeverein als een vermogen van de Transcendentie. In het mentale wezen zouden zelfs de druk van het kosmische bewustzijn, die het ego overweldigt en een gewaarzijn van de transcendente Werkelijkheid niet uit zichzelf een dynamische oplossing tot stand brengen; want er zou nog een onverenigbaarheid zijn tussen zijn bevrijde spirituele geestesgesteldheid en het duistere leven van de kosmische Onwetendheid, waarvoor het denkvermogen niet het vermogen heeft om het op te lossen of te boven te komen. Maar in het supramentale wezen zou, niet alleen statisch bewust, maar volledig dynamisch en handelend in het scheppende licht en vermogen van de Transcendentie, het supramentale licht, het waarheidslicht, ṛtam jyotiḥ, dat vermogen hebben. Want er zou eenheid zijn met het kosmische zelf, maar geen binding aan de Onwetendheid van de kosmische Natuur in haar lagere formulering; er zou aan de andere kant een vermogen zijn om te handelen in het licht van de Waarheid op die Onwetendheid. Een grote universaliteit van zelfuitdrukking, een grote harmonische universaliteit van wereld-zijn zou juist het teken zijn van de supramentale Persoon in zijn gnostische natuur.

Het bestaan van het supramentale wezen zou het spel zijn van een veelvoudig en veelvoudig manifesterend waarheidsvermogen van een-bestaan en een- bewustzijn voor de heerlijkheid van een-bestaan. Heerlijkheid van de manifestatie van de Geest in zijn waarheid van zijn zou de betekenis zijn van het gnostische leven. Al haar bewegingen zouden een formulering zijn van de waarheid van de Geest, maar ook van de vreugde van de Geest, --- een bevestiging van spiritueel bestaan, een bevestiging van spiritueel bewustzijn, een bevestiging van spirituele heerlijkheid van zijn. Maar dit zou niet zijn, wat de zelfbevestiging in ons neigt te zijn, ondanks de onderliggende eenheid, iets egocentrisch, afscheidends, tegengesteld of onverschillig of onvoldoende levend voor de zelfbevestiging van anderen of hun eis aan het bestaan. Een in het zelf met allen zal het supramentale wezen de heerlijkheid van zelfmanifestatie van de Geest in zichzelf zoeken, maar op gelijke wijze de heerlijkheid van het Goddelijke in allen: hij zal kosmische vreugde hebben en zal een vermogen zijn om de zaligheid van de Geest, de vreugde van zijn naar anderen te brengen; want hun vreugde zal deel zijn van zijn eigen vreugde van bestaan. Bezig zijn met het goede van alle wezens, de vreugde en het verdriet van anderen zijn eigen maken werd beschreven als een teken van de bevrijde en vervulde spirituele mens. Het supramentale wezen zal daarom, daarvoor, geen noodzaak hebben voor een altruïstische zelfterugtrekking, omdat deze bezigheid heel dicht bij zijn zelfvervulling ligt, de vervulling van de Ene in allen, en er zal geen tegenstelling zijn of strijd tussen zijn eigen goede en het goede van anderen: noch zal hij enige noodzaak hebben om enige universele sympathie te verkrijgen door zichzelf te onderwerpen aan de vreugde en het verdriet van schepsels in de Onwetendheid; zijn kosmische sympathie zal deel zijn van zijn ingeboren waarheid van zijn en niet afhankelijk van een persoonlijke deelname in de mindere vreugde en het verdriet; hij zal transcenderen, wat hij omarmt en in die transcendentie zal zijn vermogen zijn. Zijn gevoel van universaliteit, zijn handeling van universaliteit zal altijd een spontane toestand zijn en een natuurlijke beweging, een automatische uitdrukking van de Waarheid, een handeling van de vreugde van het zelfbestaan van de Geest. Er kan geen plaats in zijn voor beperkt zelf of verlangen of de voldoening of frustratie van het beperkte zelf of verlangen of de voldoening of frustratie van het beperkte zelf of de voldoening of frustratie van verlangen, geen plaats voor het relatieve en afhankelijke geluk en verdriet, dat onze beperkte natuur bezoekt en teistert; want deze dingen behoren bij het ego en de Onwetendheid, niet bij de vrijheid en waarheid van de Geest.

Het gnostische wezen heeft de wil van handeling, maar ook de kennis van wat gewild moet worden en het vermogen om zijn kennis te bewerkstelligen; hij zal niet geleid worden vanuit de onwetendheid om te doen, wat niet gedaan moet worden. Bovendien is zijn handeling niet het zoeken naar de vrucht of resultaat; zijn vreugde in zijn en doen in zuivere staat van Geest, in zuivere handeling van Geest, in zuivere zaligheid van Geest. Zoals zijn statische bewustzijn alles in zichzelf zal bevatten en daarom altijd zelfvervuld moet zijn, zo zal zijn dynamiek van bewustzijn in iedere stap en iedere handeling een spirituele vrijheid en zelfvervulling vinden. Alles zal gezien worden in zijn relatie met het geheel, zodat iedere stap lichtend zal zijn en vreugdevol en bevredigend in zichzelf, omdat ieder in vereniging is met een lichtende volledigheid. Dit bewustzijn, dit leven in de spirituele totaliteit en handelen eruit, een bevredigde totaliteit in essentie van zijn en een bevredigde totaliteit in de dynamische beweging van zijn, de gewaarwording van de relaties van die totaliteit, die iedere stap vergezelt, is inderdaad juist het merkteken van een supramentaal bewustzijn en onderscheidt het van de gedesintegreerde, onwetende, opvolgende stappen van ons bewustzijn in de Onwetendheid. Het gnostische bestaan en heerlijkheid van bestaan is een universeel en totaal zijn en heerlijkheid, en de aanwezigheid van die totaliteit en universaliteit zal er aanwezig zijn in iedere afgescheiden beweging: in elke zal geen gedeeltelijke ervaring zijn van het zelf of een gedeeltelijk stuk van zijn vreugde, maar de gewaarwording van de hele beweging van een integraal wezen en de aanwezigheid van zijn volledige en integrale zaligheid van zijn, Ananda. De kennis van het gnostische wezen, zelfgerealiseerd in handeling, zal geen denkbeeldige handeling zijn, maar het Werkelijk-Idee van het Supramentale, de instrumentatie van een essentieel licht van Bewustzijn; het zal het zelflicht zijn van alle werkelijkheid van zijn en zichzelf voortdurend beginnen uit te gieten en iedere bijzondere handeling en activiteit vullen met de zuivere en gehele heerlijkheid van haar zelfbestaan. Voor een oneindig bewustzijn met haar kennis door identiteit is er in iedere onderscheiding de vreugde en ervaring van de Gelijke, in iedere eindigheid wordt het Oneindige gevoeld.

Een evolutie van gnostisch bewustzijn brengt met zich een transformatie van ons wereldbewustzijn en wereldhandeling: want zij neemt in het nieuwe vermogen van gewaarwording niet alleen het innerlijk bestaan op, maar ons uiterlijke wezen en ons wereldwezen; er is een opnieuw maken van beiden, een integratie van hen in de gewaarwording en vermogen van het spirituele bestaan. Er moet over ons in de verandering onmiddellijk een ommekeer en weigering komen van onze huidige manier van bestaan en een vervulling van haar innerlijke trend en neiging. Want we staan nu tussen deze twee termen, een uiterlijke wereld van Leven en Materie, die ons gemaakt heeft en een opnieuw maken van de wereld door onszelf op de manier van een ontwikkelende Geest. Onze huidige manier van leven is onmiddellijk een onderwerping aan de Levenskracht en Materie en een strijd met Leven en Materie. In haar eerste verschijning creëert een uiterlijk bestaan door onze reactie erop een innerlijk of mentaal bestaan; als we onszelf al helemaal vormen, is het in de meeste mensen minder door de bewuste druk van een vrije ziel of intelligentie van binnenuit dan door een respons op onze omgeving en de wereld-Natuur, die op ons handelt: maar we bewegen in de ontwikkeling van ons bewuste wezen naar een innerlijk bestaan, dat door haar kennis en vermogen haar eigen uiterlijke vorm van leven en zelfuitdrukkende omgeving van leven creëert. In de gnostische natuur zal deze beweging zich voltooid hebben; de natuur van leven zal een tot stand gebracht innerlijk bestaan zijn, wiens licht en vermogen volmaakte belichaming zal nemen in het uiterlijke leven. Het gnostische wezen zal de wereld van Leven en Materie opnemen, maar hij zal het wenden naar en aanpassen aan zijn eigen waarheid en doel van het bestaan; hij zal het leven zelf vormen naar zijn eigen spirituele beeld en hij zal in staat zijn om dat te doen, omdat hij het geheim heeft van een spirituele schepping en in gemeenschap en in eenheid is met de Schepper in hem. Dit zal eerst effectief zijn in de vorming van zijn eigen innerlijke en uiterlijke individuele bestaan, maar hetzelfde vermogen en principe zal werken in ieder algemeen gnostisch leven; de relaties van gnostisch wezen met gnostisch wezen zal de uitdrukking zijn van hun ene gnostische zelf en supernatuur, die het hele algemene bestaan vormt in een aanmerkelijk vermogen en vorm van zichzelf.

In al het spirituele leven is het innerlijke leven het eerst belangrijke; de spirituele mens leeft altijd van binnen en in een wereld van Onwetendheid, die weigert te veranderen, moet hij op een bepaalde manier ervan gescheiden zijn en zijn innerlijk leven beschermen tegen de binnendringing en invloed van de duistere krachten van Onwetendheid; hij is buiten de wereld, zelfs, wanneer hij er in is; wanneer hij er op handelt, is het vanuit het fort van zijn innerlijke spirituele wezen, waar hij in het meest innerlijke heiligdom een is met het Allerhoogste Bestaan of de ziel en God zijn alleen samen. Het gnostische leven zal een innerlijk leven zijn, waarin de antinomie van het innerlijke en het uiterlijke, het zelf en de wereld genezen zal zijn en voorbijgegaan. Het gnostische wezen zal inderdaad een meest innerlijk bestaan hebben, waarin hij alleen is met God, een met de Eeuwige, zelfgedompeld in de diepten van het Oneindige in vereniging met zijn hoogten en zijn lichtende afgronden van heimelijkheid; niets zal in staat zijn om diepten te bestormen of binnen te dringen of hem naar beneden te brengen van de hoogten, noch de inhoud van de wereld, noch zijn handeling, noch alles wat zich om hem heen bevindt. Dit is het transcendentieaspect van het spirituele leven en het is noodzakelijk voor de vrijheid van de Geest; want anders zou de identiteit in de Natuur met de wereld een bindende beperking zijn en geen vrije identiteit. Maar op hetzelfde moment zal Godliefde en de heerlijkheid van God de uitdrukking van het hart zijn van die innerlijke vereniging en eenheid en die heerlijkheid en liefde zullen zichzelf uitbreiden om alle bestaan te omhelzen. De vrede van God van binnen zal uitgebreid worden in de gnostische ervaring van het universum naar een universele kalmte van gelijkheid, niet hoofdzakelijk passief, maar dynamisch, een kalmte van vrijheid in eenheid, die alles domineert, dat zij ontmoet, alles kalmeert, dat er binnenkomt, haar wet van vrede oplegt aan de relaties van het supramentale wezen met de wereld, waarin hij leeft. In al zijn handelingen zal de innerlijke eenheid, de innerlijke vereniging hem begeleiden en zijn relaties met anderen binnengaan, die voor hem geen anderen zijn, maar zelven van zichzelf in het ene bestaan, zijn eigen universele bestaan. Deze houding en vrijheid in de Geest zal hem in staat stellen al het leven in zichzelf op te nemen, terwijl hij nog het spirituele zelf blijft en om zelfs de wereld van Onwetendheid te omarmen zonder zelf de Onwetendheid binnen te gaan.

Want zijn ervaring van kosmisch bestaan zal door haar vorm van natuur en door een geïndividualiseerde centrering dat van iemand zijn, die leeft in het universum, maar tegelijkertijd, door zelfdiffusie en uitbreiding in eenheid, dat van iemand, die het universum en al haar wezens in zich draagt. Deze uitgebreide staat van zijn zal niet alleen een uitbreiding in eenheid van het zelf zijn of een uitbreiding in voorgesteld idee en visie, maar een uitbreiding van eenheid in het hart, in gewaarwording, in een concreet fysiek bewustzijn. Hij zal het kosmische bewustzijn, gewaarwording, gevoel hebben, waardoor al het objectieve leven deel zal worden van zijn subjectieve bestaan en waardoor hij het Goddelijke zal realiseren, waarnemen, voelen, zien en horen in alle vormen; alle vormen en bewegingen zullen worden gerealiseerd, waargenomen, gezien, gehoord en gevoeld, alsof zij plaats gevonden hebben binnen zijn eigen uitgebreide zelf van zijn. De wereld zal niet alleen verbonden zijn met zijn uiterlijke leven, maar met zijn innerlijke leven. Hij zal de wereld niet alleen ontmoeten in haar uiterlijke vorm door een uitwendig contact; hij zal inwendig in contact zijn met het innerlijk zelf van dingen en wezens; hij zal bewust hun innerlijke, zowel als hun uiterlijke reacties ontmoeten; hij zal gewaar zijn van dat in hen, waarvan zij zelf niet gewaar zijn, op allen handelen met een innerlijk begrip; allen tegemoet treden met een volmaakte sympathie en gewaarwording van eenheid, maar ook een onafhankelijkheid, die niet overmeesterd wordt door enig contact. Zijn handeling naar de wereld zal merendeels een innerlijke handeling zijn door het vermogen van de Geest, door de spiritueel-supramentale idee-kracht, die zichzelf formuleert in de wereld, door het geheime ongesproken woord, door het vermogen van het hart, door de dynamische levenskracht, door het omsluitende en doordringende vermogen van het zelf, dat een is met alle dingen; de uiterlijk uitgedrukte en zichtbare handeling zal alleen een franje zijn, een laatste projectie van deze uitgebreidere enkele totaliteit van handeling.

Tegelijkertijd zal het universele innerlijke leven van het individu niet beperkt zijn tot een innerlijk, indringend en inclusief contact met de fysieke wereld alleen: het zal er voorbij uitbreiden door de volledige realisatie van de natuurlijke verbinding van het subliminale innerlijke wezen met andere niveaus van zijn; een kennis van hun vermogens en invloeden zal een normaal element geworden zijn van de innerlijke ervaring en de gebeurtenissen van deze wereld zullen niet alleen gezien worden in hun uitwendige aspect, maar ook in het licht van alles, wat geheim is achter de fysieke en aardse schepping en beweging. Een gnostisch wezen zal niet alleen een waarheidsbewuste controle bezitten van het gerealiseerde vermogen van de Geest over zijn fysieke wereld, maar ook het volle vermogen van de mentale en vitale niveaus en het gebruik van hun grotere krachten voor de vervolmaking van het fysieke bestaan. Deze grotere kennis en een wijdere greep op alle bestaan zal het vermogen van de instrumentatie van het gnostische wezen op zijn omgeving en op de wereld van de fysieke Natuur enorm vergroten.

In het Zelf-Bestaan, waarvan het Supramentale het dynamische Waarheid- Bewustzijn is, kan er geen doel van zijn zijn, behalve te zijn, geen doel van bewustzijn, behalve bewust te zijn van zijn, geen doel van heerlijkheid van zijn anders dan haar heerlijkheid; alles is een zelfbestaande en zelftoereikende Eeuwigheid. Manifestatie, in wording, heeft in haar oorspronkelijke supramentale beweging hetzelfde karakter; zij onderhoudt in een zelfbestaand en zelftoereikend ritme een handeling van zijn, dat zichzelf ziet als een veelvoudig worden, een handeling van bewustzijn, die de vorm aanneemt van een veelvoudige zelfkennis, een handeling van kracht van bewust bestaan, dat bestaat voor de glorie en schoonheid van haar eigen veelvoudige vermogen van zijn, een handeling van heerlijkheid, die ontelbare vormen van heerlijkheid aanneemt. Het bestaan en bewustzijn van het supramentale wezen hier in de Materie zal fundamenteel dezelfde natuur hebben, maar met onderdanige karakters, die het verschil markeren tussen het Supramentale op zijn eigen vlak en het Supramentale, dat werkt in zijn gemanifesteerde vermogen in het aarde-bestaan. Want hier zal een ontwikkelend zijn zijn, een ontwikkelend bewustzijn, een ontwikkelende heerlijkheid van bestaan. Het gnostische wezen zal verschijnen als het teken van een evolutie van het bewustzijn van de Onwetendheid naar het bewustzijn van Sachchidananda. In de Onwetendheid is men hoofdzakelijk om te groeien, te weten en te doen of meer precies om naar iets te groeien, om door kennis iets te bereiken, om iets gedaan te krijgen. Onvolmaakt hebben we geen voldoening van ons wezen, we moeten noodzakelijkerwijze streven met arbeid en moeilijkheid om naar iets te groeien, wat we niet zijn; onwetend en belast met een bewustzijn van onze onwetendheid moeten we iets bereiken, waarbij we kunnen voelen, dat we weten; gebonden door onbekwaamheid moeten we jagen naar kracht en vermogen; gekweld door een bewustzijn van lijden moeten we proberen iets gedaan te krijgen, waarbij we wat plezier verkrijgen of beslag leggen op een of andere bevredigende werkelijkheid van leven. Het onderhoud van het bestaan is inderdaad onze eerste bezigheid en noodzaak, maar is alleen een beginpunt; want het hoofdzakelijke onderhoud van een onvolmaakt bestaan, geschakeerd met lijden, kan niet toereikend zijn als een doel van ons wezen; de instinctieve wil van bestaan, het plezier van bestaan, dat alles is, wat de Onwetendheid kan maken uit het geheime onderliggende Vermogen en Ananda, moet aangevuld worden met de noodzaak om te doen en te worden. Maar wat te doen en wat te worden is ons niet duidelijk bekend; we krijgen zoveel kennis als we kunnen, zoveel vermogen, kracht, zuiverheid, vrede als we kunnen, zoveel heerlijkheid, als we kunnen, worden, wat we kunnen. Maar onze doelen en onze inspanningen naar hun succes en het weinige, dat we kunnen behouden als onze aanwinsten veranderen in netwerken, waardoor we gebonden zijn; deze dingen worden voor ons de objecten van het leven: onze zielen kennen en onze zelven zijn, wat de fundatie moet zijn van de ware manier van zijn, is een geheim, dat ons ontsnapt bij onze vooringenomenheid met een uitwendig leren, een uitwendige constructie van kennis, de aanwinst van een uitwendige handeling, een uitwendige heerlijkheid en plezier. De spirituele mens is iemand, die zijn ziel heeft ontdekt: hij heeft zijn zelf ontdekt en leeft erin, is er bewust van, heeft er de vreugde van; hij heeft niets uitwendig nodig voor de volledigheid van zijn bestaan. Het gnostische wezen, dat start vanuit deze nieuwe basis, neemt onze onwetende wording op en verandert het in een lichtend worden van kennis en een gerealiseerd vermogen van zijn. Daarom zal hij alles, wat onze poging is om te zijn in de Onwetendheid, vervullen in de Kennis. Alle kennis zal hij veranderen in een manifestatie van zelfkennis van zijn, alle vermogen en handeling in een vermogen en handeling van de zelfkracht van zijn, alle heerlijkheid in een universele heerlijkheid van zelfbestaan. Gehechtheid en binding zullen wegvallen, omdat bij iedere stap en in ieder ding er volledige voldoening van zelfbestaan zal zijn, het licht van bewustzijn, dat zichzelf vervult, de extase van heerlijkheid van bestaan, die zichzelf vindt. Ieder stadium van de evolutie in de kennis zal een ontvouwen zijn van dit vermogen en wil van het wezen en deze vreugde om te zijn, een vrije wording, die ondersteund wordt door de gewaarwording van Oneindigheid, de zaligheid van het Brahman, de lichtende bekrachtiging van de Transcendentie.

De supramentale transformatie, de supramentale evolutie moet met zich een verhoging dragen van denkvermogen, leven en lichaam uit henzelf naar een grotere manier van zijn, waarin hun eigen manieren en vermogen, niet onderdrukt of vernietigd, maar vervolmaakt en vervuld zouden zijn door de zelfovertreffing. Want in de Onwetendheid zijn alle paden de paden van de Geest, die zichzelf blind zoekt of met een groeiend licht; het gnostische wezen en leven zou de zelfontdekking van de Geest zijn en zijn zien en bereiken van doelen van al deze paden, maar op een grotere manier van zijn eigen geopenbaarde en bewuste waarheid van wezen. Het Denkvermogen zoekt naar licht, naar kennis, --- naar kennis van de ene waarheid, die alle ondersteunt, een essentiële waarheid van het zelf en dingen, maar ook van alle waarheid van verscheidenheid van die eenheid, al haar detail, omstandigheid, veelvoudige manier van handeling, vorm, wet van beweging en gebeurtenis, gevarieerde manifestatie en schepping; voor het denkende mentale is de vreugde van bestaan ontdekking en de binnendringing van het mysterie van schepping, die komt met kennis. De gnostische verandering zal dit vervullen in een uitvoerige maatregel; maar hij zal er een nieuw karakter aangeven. Hij zal niet handelen door de ontdekking van het onbekende, maar door het tot stand brengen van het bekende; alles zal het vinden zijn “van het zelf door het zelf in het zelf” Want het zelf van het gnostische wezen zal niet het mentale ego zijn, maar de Geest, die een in allen is; hij zal de wereld zien als een universum van de Geest. Het vinden van de ene waarheid, die aan de basis van alle dingen ligt, zal de Gelijke zijn, die overal identiteit en identieke waarheid ontdekt en ook het vermogen en werkingen en werkingen en relaties van die identiteit ontdekt. De openbaring van het detail, de omstandigheid, de overvloedige wegen en vormen van de manifestatie zal de ontsluiering zijn van de eindeloze overvloed van waarheden van die identiteit, haar vormen en vermogens van het zelf, haar bijzondere veelvuldigheid en veelvoudigheid van vorm, die haar eenheid oneindig naar buiten brengt. Deze kennis zal voortgaan door identificatie met alles, door alles binnen te gaan, door een contact, dat een sprong van zelfontdekking en een vlam van erkenning met zich meebrengt, een grotere en zekerdere intuïtie van waarheid dan het denkvermogen kan bereiken; er zal ook een intuïtie zijn van de middelen van belichaming en gebruik van de geziene waarheid, een werkende intuïtie van haar dynamische processen, een directe intieme gewaarwording, die het leven en de fysieke zintuigen begeleidt bij iedere stap van hun handeling en dienst aan de Geest, wanneer zij moeten worden ingeroepen als de instrumenten voor de bewerkstelliging van het proces in Leven en Materie.

Een vervanging van intellectueel zoeken door supramentale identiteit en gnostische intuitie van de inhouden van identiteit, een alomtegenwoordigheid van de Geest met zijn licht, dat het hele proces van kennis en zijn hele gebruik binnendringt, --- zodat er een integratie is tussen de kenner, kennis en het gekende, tussen het werkende bewustzijn, de instrumentatie en het gedane, terwijl het enkele zelf de hele geïntegreerde beweging overziet en zichzelf er intiem in vervuld, er een foutloze eenheid van zelfbewerkstelliging van maakt, --- zal het karakter zijn van iedere gnostische beweging van kennis en handeling van kennis. Het denkvermogen, dat observeert en redeneert, arbeidt om zichzelf los te maken en objectief en waarlijk te zien, wat hij moet weten; hij probeert het te kennen als niet-zelf, onafhankelijke ander-werkelijkheid, niet aangedaan door het proces van persoonlijk denken of door enige tegenwoordigheid van het zelf: het gnostische bewustzijn zal onmiddellijk haar object intiem en precies kennen door een begrijpende en doordringende identificatie ermee. Zij zal uitgaan boven wat zij moet weten, maar zal het in zichzelf omsluiten; zij zal het object kennen als deel van zichzelf, zoals zij enig deel of beweging van haar eigen wezen zou kunnen kennen zonder enige vernauwing van zichzelf door de identificatie of verstrikking van haar denken erin om zo gebonden of beperkt te zijn in kennis. Er zal de intimiteit, nauwkeurigheid, volheid zijn van onmiddellijke, innerlijke kennis, maar niet de misleiding van het persoonlijke denkvermogen, waardoor we voortdurend fouten maken, omdatoor het bewustzijn dat zal zijn van een universeel en niet van een beperkt en egogebonden persoon. Zij zal voortgaan naar alle kennis, geen waarheid tegenover waarheid zetten om te zien, welke zal blijven en welke zal overleven, maar de ene waarheid met de andere aanvullen in het licht van de ene Waarheid, waarvan alle aspecten zijn. Alle idee en visie en waarneming zal het karakter hebben van een innerlijk zien, een intieme uitgebreide zelfwaarneming, een grote zelfintegrerende kennis, een ondeelbaar geheel, dat zichzelf uitwerkt bij het licht, dat werkt op licht in een zelfuitvoerende harmonie van waarheid-zijn. Er zal een ontvouwen zijn, niet als een levering van licht uit duisternis, maar als een levering van licht uit zichzelf; want als een ontwikkelend supramentaal Bewustzijn een deel van haar inhoud van zelfgewaarzijn terughoudt in zichzelf, doet zij dit niet als een stap of door een handeling van Onwetendheid, maar als de beweging van opzettelijk naar buiten brengen van haar tijdloze kennis in een proces van Tijd-manifestatie. Een zelfverlichting, een openbaring van licht uit licht zal de methode zijn van kennisname van deze evolutionaire supramentale Natuur.

Zoals het denkvermogen naar licht zoekt, naar de ontdekking van kennis en naar de meesterschap door kennis, zo zoekt het leven naar de ontwikkeling van haar eigen kracht en naar meesterschap door kracht: haar zoektocht is naar groei, vermogens, overwinning, bezit, bevrediging, schepping, vreugde, liefde, schoonheid; haar vreugde van bestaan is in een voortdurende zelfuitdrukking, ontwikkeling, uiteenlopende veelvoudigheid van handeling, schepping, genieting, een overvloedige en sterke intensiteit van zichzelf en haar vermogen. De gnostische evolutie zal dat optillen naar haar hoogste en volste uitdrukking, maar zij zal niet handelen voor het vermogen, bevrediging, genieting van het mentale of vitale ego, voor zijn nauwe bezit van zichzelf en zijn gretige ambitieuze greep op anderen en op dingen of voor zijn grotere zelfbevestiging en vergrote belichaming; want op die manier kan er geen spirituele volheid en vervolmaking komen. Het gnostische leven zal bestaan en handelen voor het Goddelijke in zichzelf en in de wereld, voor het Goddelijke in allen; het toenemende bezit van het individuele zijn en de wereld door de Goddelijke Tegenwoordigheid, Licht, Vermogen, Liefde, Heerlijkheid, Schoonheid zal de manier van leven zijn voor het gnostische wezen. In de meer en meer volmaakte bevrediging van die groeiende manifestatie zal de bevrediging van het individu liggen: zijn vermogen zal de instrumentatie van het vermogen van de Supranatuur zijn om dat grotere leven en natuur tot stand te brengen en uit te breiden; wat de overwinning en het avontuur daar ook zullen zijn, zullen er alleen daarvoor zijn en niet voor het bewind van enig individueel of gezamenlijk ego. Liefde zal voor hem het contact, ontmoeting, vereniging van zelf met zelf, van geest met geest zijn, een unificatie van het wezen, een vermogen van vreugde en intimiteit en dichtheid van ziel tot ziel, van de Ene met de Ene, een vreugde van identiteit en de gevolgen van een diverse identiteit. Deze vreugde van een intieme zelfopenbarende diversiteit van de Ene, de veelvoudige vereniging van de Ene en een gelukkige interactie in de identiteit zal voor hem de volle geopenbaarde gewaarwording van het leven zijn. Schepping, esthetisch of dynamisch, mentale schepping, levensschepping, materiële schepping zal voor hem dezelfde gewaarwording hebben. Het zal de schepping zijn van significante vormen van de Eeuwige Kracht, Licht, Schoonheid, Werkelijkheid, --- de schoonheid en waarheid van zijn vermogens en kwaliteiten, de schoonheid en waarheid van zijn geest, zijn vormeloze schoonheid van het zelf en essentie.

Als een consequentie van de totale verandering en omkering van bewustzijn, die een nieuwe relatie van Geest met Denkvermogen en Leven en Materie vestigt en een nieuwe betekenis en vervolmaking in de relatie, zal er een omkering, een vervolmakende, nieuwe betekenis zijn, ook van de relaties tussen de geest en het lichaam, die hij bewoont. In onze huidige manier van leven drukt de ziel zichzelf uit, zo goed als hij kan of zo slecht als hij moet, door middel van het denkvermogen en de vitaliteit of staat vaker het denkvermogen en de vitaliteit toe om te handelen met zijn ondersteuning: het lichaam is het instrument van deze handeling. Maar het lichaam beperkt en bepaalt, zelfs bij gehoorzaamheid, de zelfuitdrukking van het denkvermogen en leven door de beperkte mogelijkheden en het verkregen karakter van haar eigen fysieke instrumentatie; zij heeft naast een wet van haar eigen handeling een beweging en wil of kracht of aandrang van beweging van haar eigen onderbewuste of half tevoorschijn gekomen bewuste vermogen van zijn, die zij alleen gedeeltelijk, --- en zelfs in dat deel meer door een indirecte dan door een directe of, wanneer direct, dan meer door een onderbewuste, dan door een gewilde en bewuste handeling, --- beïnvloeden of veranderen. Maar in de gnostische manier van zijn en leven moet de wil van de Geest direct de bewegingen en wet van het lichaam regelen en bepalen. Want de wet van het lichaam stijgt op uit het onderbewuste of onbewuste: maar in het gnostische wezen zal het onderbewuste bewust worden en onderworpen aan de supramentale controle, doordrongen met zijn licht en handeling; de basis van onbewustheid met haar duisternis en dubbelzinnigheid, haar obstructie of trage antwoorden zullen getransformeerd zijn in een lager of ondersteunend suprabewustzijn door de supramentale verschijning. Zelfs al in het gerealiseerde hogere mentale wezen en in het intuïtieve en bovenmentale wezen zal het lichaam voldoende bewust geworden zijn om te antwoorden op de invloed van het Idee en de Wil-Kracht, zodat de handeling van het denkvermogen op de fysieke delen, die rudimentair is, chaotisch en over het algemeen onvrijwillig in ons, een aanmerkelijke potentie ontwikkeld zal hebben: maar in het supramentale wezen zal het bewustzijn met het Werkelijk-Idee alles beheersen. Dit Werkelijk-Idee is een waarheidsperceptie, die zelfeffectief is; want het is het idee en de wil van de Geest in directe handeling en veroorzaakt een beweging van substantie van zijn, die zich onvermijdelijk moet bewerkstelligen in de toestand en handeling van zijn. Deze dynamische, onweerstaanbare, spirituele werkelijkheid van het Waarheid- Bewustzijn in de hoogste gradatie van zichzelf zal hier bewust gegroeid zijn en bewust competent in het ontwikkelde gnostische wezen: hij zal niet handelen als nu, gesluierd in klaarblijkelijke onbewustheid en zelfbeperkt door de wet van mechanisme, maar als de soevereine Werkelijkheid in zelfbewerkstelligende handeling. Dit zal het bestaan regeren met een totale kennis en vermogen en in zijn regel de functionering en handeling van het lichaam omvatten. Het lichaam zal door het vermogen van het spirituele bewustzijn veranderd worden in een waar en juist en volmaakt ontvankelijk instrument van de Geest.

Deze nieuwe relatie van de Geest en het lichaam veronderstelt, --- en maakt mogelijk, --- een vrije acceptatie van het geheel van de materiële Natuur in plaats van een weigering; de terugtrekking van haar, de weigering van alle identificatie of acceptatie, die de eerste normale noodzaak is van het spirituele bewustzijn voor haar bevrijding is niet langer een vereiste. Stoppen met geïdentificeerd zijn met het lichaam, zichzelf scheiden van het lichaamsbewustzijn is een erkende en noodzakelijke stap, ofwel naar een spirituele bevrijding ofwel naar spirituele vervolmaking en meesterschap over de Natuur. Maar, wanneer de losmaking eenmaal bewerkstelligd is, kan de neerdaling van het spirituele licht en de kracht naar binnen komen en ook het lichaam opnemen en er kan een nieuwe bevrijde en soevereine acceptatie van de materiële Natuur zijn. Dat is inderdaad alleen mogelijk, als er een veranderde vereniging is van de Geest met de Materie, een controle, een omkering van de huidige balans van interactie, die de fysieke Natuur toestaat om de Geest te sluieren en haar eigen dominantie te bevestigen. In het licht van een grotere kennis kan de Materie ook gezien worden als Brahman, een zelf-energie, naar voren gebracht door Brahman, een vorm en substantie van Brahman; gewaar van het geheime bewustzijn in de materiële substantie, zeker in deze grotere kennis, kan het gnostische licht en vermogen zich verenigen met Materie, zogezien, en haar accepteren als een instrument van spirituele manifestatie. Zelfs een zekere eerbied voor de Materie en een sacramentele houding in alle omgang ermee is mogelijk. Zoals in de Gita over de handeling van voedsel gesproken wordt als een materieel sacrament, een offer, een aanbieding van Brahman aan Brahman door Brahman, zo kan ook het gnostisch bewustzijn en gewaarwording alle handelingen beschouwen van de Geest met de Materie. De Geest heeft zichzelf Materie gemaakt om zichzelf daar te plaatsen als een instrument voor het welzijn en de vreugde, yogakṣema, van geschapen wezens, voor een zelfoffering van de universele fysieke nuttigheid en dienst. Het gnostische wezen, dat de Materie gebruikt, maar het gebruikt zonder materiële en vitale hechting of verlangen, zal voelen, dat hij de Geest in deze vorm voor zichzelf gebruikt, met zijn toestemming en sanctie voor zijn eigen doel. Er zal in hem een zeker respect zijn voor fysieke dingen, een gewaarzijn van het verborgen bewustzijn in hem, van haar domme wil van nuttigheid en dienst, een aanbidding van het Goddelijke, het Brahman in wat hij gebruikt, een zorg voor een volmaakt en foutloos gebruik van zijn goddelijk materiaal, van een waar ritme, geordende harmonie, schoonheid in het leven van Materie, in het gebruik van Materie.

Als een resultaat van deze nieuwe relatie tussen de Geest en het lichaam zal de gnostische evolutie de spiritualisatie, vervolmaking en vervulling bewerkstelligen van het fysieke wezen; zij zal dit doen voor het lichaam als voor het denkvermogen als voor het leven. Buiten deze duisternis, zwakheden en beperkingen, die deze verandering te boven zal komen, is het lichaamsbewustzijn een geduldige dienaar en kan in haar grote reserve van mogelijkheden een potent instrument zijn van het individuele leven en zij vraagt weinig voor haar eigen rekening: zij streeft naar duurzaamheid, gezondheid, kracht, fysieke vervolmaking, lichamelijk geluk, bevrijding van lijden, gemak. Deze eisen zijn in zichzelf niet onacceptabel, gemeen of ongeoorloofd, want zij brengen in de termen van de Materie de vervolmaking van vorm en substantie, het vermogen en de heerlijkheid, die de natuurlijke uitstroming zou zijn, de expressieve manifestatie van de Geest. Wanneer de gnostische Kracht kan handelen in het lichaam, kunnen deze dingen tot stand worden gebracht; want hun tegengestelden komen van een druk van uitwendige krachten op het fysieke denkvermogen, op het zenuw en het materiële leven, op het lichaamsorganisme, van een onwetendheid, die niet weet, hoe zij deze krachten moet ontmoeten en niet in staat is om hen juist te ontmoeten of met vermogen en vanuit een of andere duisternis het materiaal van het fysieke bewustzijn binnendringt en haar reacties verstoort, dat op hen reageert op een verkeerde manier. Een supramentaal, zelfhandelend, zelfbewerkstelligend gewaarzijn en kennis, die deze onwetendheid vervangt, zal de verduisterde en bedorven intuïtieve instincten in het lichaam bevrijden en herstellen en hen verlichten en aanvullen met een grotere bewuste handeling. Deze verandering zou een juiste fysieke waarneming van dingen instellen en onderhouden, een juiste relatie en juiste reactie op objecten en energieën, een juist ritme van het denkvermogen, zenuwen en organisme. Zij zou in het lichaam een hoger spiritueel vermogen brengen en een grotere levenskracht, verenigd met de universele levenskracht en in staat om er een lichtende harmonie met de materiële Natuur op aan te trekken en de uitgestrekte en kalme aanraking van de eeuwige rust, die er haar goddelijke kracht en gemak aan kan geven. Bovenal, --- want dit is de meest noodzakelijke en fundamentele verandering, --- zal zij het hele wezen overstromen met een allerhoogste energie van Bewustzijn-Kracht, die met zichzelf alle krachten van bestaan zou ontmoeten, assimileren of harmoniseren, die het lichaam omringen of erop drukken.

De onvolledigheid en zwakheid van de Bewustzijn-Kracht, die gemanifesteerd is in het mentale, vitale en fysieke wezen, zijn onvermogen om de contacten van de universele energie, die er op gegoten wordt, te ontvangen of weigeren door wil, of, bij ontvangst, te assimileren of harmoniseren, is de oorzaak van pijn en lijden. In de materiële werkelijkheid begint de Natuur met volledige ongevoeligheid en het is een opmerkelijk feit, dat noch een vergelijkbarende ongevoeligheid, noch een onvoldoende gevoeligheid, of, vaker, een grotere duurzaamheid en hardheid voor lijden gevonden wordt in het begin van het leven, in het dier, in de primitieve of minder ontwikkelde mens; terwijl het menselijk wezen groeit in evolutie, groeit hij in gevoeligheid en lijdt heviger in denkvermogen, leven en lichaam. Want de groei in bewustzijn wordt niet voldoende ondersteund door een groei in kracht; het lichaam wordt subtieler, fijner bekwaam, maar minder solide efficiënt in haar uitwendige energie: de mens moet zijn wil inroepen, zijn mentale vermogen om zijn zenuwwezen te dynamiseren, verbeteren en regelen, haar forceren tot de inspannende taken, die hij eist van zijn instrumenten, haar harden tegen lijden en rampen. In de spirituele opstijging nemen dit vermogen van het bewustzijn en haar wil over de instrumenten, de controle van de geest en het innerlijk denkvermogen over de uiterlijke mentaliteiten het zenuwwezen en het lichaam enorm toe; een rustige en wijde gelijkmoedigheid van de geest voor alle schokken en contacten komt naar binnen en wordt de gebruikelijke houding en dit kan overgaan van het denkvermogen naar de vitale delen en daar ook een immense en duurzame grootheid van kracht en vrede vestigen, zelfs in het lichaam kan deze toestand zich vormen en inwendig de schokken tegemoet gaan van verdriet en pijn en alle soorten lijden. Zelfs een vermogen van gewilde fysieke ongevoeligheid kan tussenbeide komen of een vermogen van mentale scheiding van alle schok en verwonding kan verkregen worden, wat laat zien, dat de gewone reacties en de zwakke onderwerping van het lichamelijke zelf aan de normale gewoonten van antwoord van de materiële Natuur, niet verplicht of onveranderbaar zijn. Van nog meer betekenis is het vermogen, dat komt op het niveau van het spirituele Denkvermogen of Bovenmentale om de vibraties van pijn te veranderen in vibraties van Ananda: zelfs, als dit alleen tot een bepaald punt zou gaan, laat dit de mogelijkheid zien van een totale ommekeer van de gewone regel van het reagerende bewustzijn; het kan ook geassocieerd worden met een vermogen van zelfbescherming, die de schokken afweert, die moeilijker om te vormen zijn of te doorstaan. De gnostische evolutie moet in een bepaald stadium een volledigheid tot stand brengen van dit vermogen van zelfbescherming, die de eis van het lichaam zal vervullen voor immuniteit en sereniteit van haar wezen en voor bevrijding van lijden en er in een vermogen bouwen voor de volledige heerlijkheid van bestaan. Een spirituele Ananda kan in het lichaam vloeien en cellen en weefsel overstromen; een lumineuze materialisatie van deze hogere Ananda zou uit zichzelf een volledige transformatie naar voren kunnen brengen van de onvoldoende en nadelige gevoeligheden van de fysieke Natuur.

Er is heimelijk een aspiratie, een vraag naar de allerhoogste en volledige heerlijkheid van bestaan daar in de hele schepping van ons wezen, maar hij is vermomd door de scheiding van onze delen van de natuur en hun verschillende aandrang, en verduisterd door hun onbekwaamheid om iets meer te bevatten of bemachtigen dan een oppervlakkig plezier. In het lichaamsbewustzijn neemt deze eis vorm als een behoefte aan lichamelijk geluk, in onze levensdelen als een smachten naar levensgeluk, een hevig vibrerend antwoord op veel soorten vreugde en verrukking en op alle verrassing van voldoening; in het denkvermogen vormt hij zich in een bereidwillige ontvangst van alle vormen van mentale heerlijkheid; op een hoger niveau wordt het duidelijk in de roep van het spirituele denkvermogen om vrede en goddelijke extase. Deze trend is gebaseerd in de waarheid van het wezen; want Ananda is juist de essentie van Brahman, het is de allerhoogste natuur van de alomtegenwoordige Werkelijkheid. Het Supramentale zelf komt in de neerdalende gradaties van de manifestatie tevoorschijn uit Ananda en gaat in de evolutionaire opstijging op in Ananda. Hij is inderdaad niet opgegaan in de gewaarwording van zijn, uitgeroeid of vernietigd, maar is er inherent in, niet te onderscheiden van het zelf van gewaarzijn en de zelfbewerkstelligende kracht van de Zaligheid van Zijn. In de involutionaire neerdaling, zowel als in evolutionaire terugkeer wordt het Supramentale ondersteund door de oorspronkelijke Heerlijkheid van Bestaan en draagt dat in zich in al zijn handelingen als hun ondersteunende essentie, want Bewustzijn, zouden we kunnen zeggen, is zijn ondersteunende vermogen in de Geest, maar Ananda is de spirituele matrix, waaruit hij manifesteert en de onderhoudende bron, waarin hij de ziel terugdraagt bij zijn terugkeer naar de toestand van de Geest. Een supramentale manifestatie zou in haar opstijging als volgende consequentie en hoogtepunt van zelfresultaat een manifestatie van de Zaligheid van Brahman hebben: de evolutie van het wezen van gnosis zou gevolgd worden door de evolutie van wezen van zaligheid; een belichaming van gnostisch bestaan zou als haar consequentie een belichaming van zaligmakend bestaan hebben. Altijd zou er in het wezen van de gnosis, in het leven van de gnosis een of ander vermogen van de Ananda zijn als een onscheidbare en doordringende betekenis van supramentale zelfervaring. Bij de bevrijding van de ziel uit de Onwetendheid is de eerste fundatie vrede, kalmte, de stilte en rust van het Eeuwige en Oneindige; maar een volkomen vermogen en grotere formatie van de spirituele opstijging neemt deze vrede van bevrijding op in de zaligheid van een volmaakte ervaring en realisatie van de eeuwige zaligheid, de zaligheid van het Eeuwige en Oneindige. Deze Ananda zou inherent zijn in het gnostische bewustzijn als een universele heerlijkheid en zou groeien met de evolutie van de gnostische natuur.

De extase is gehouden voor een lagere en voorbijgaande overgang, de vrede van de Allerhoogste is de allerhoogste realisatie, de volkomen volhardende realisatie. Dit kan waar zijn op het niveau van het spirituele denkvermogen: daar is de eerste gevoelde extase inderdaad gewoonlijk een spirituele verrukking, maar het kan vermengd zijn en is dat inderdaad met een allerhoogst geluk van de vitale delen, die opgenomen zijn door de Geest; er is een verrukking, uitbundige vreugde, opwinding, een hoogste intensiteit van de vreugde van het hart en de zuivere innerlijke zielsensatie, die een uitstekende doorgang kan zijn of een optillende kracht, maar het is niet de uiteindelijke permanente fundatie. Maar in de hoogste opstijgingen van spirituele zaligheid is niet deze heftige exaltatie en opwinding; in plaats daarvan is er niet beperkbare intensiteit van deelname in een eeuwige extase, die gebaseerd is op een eeuwig Bestaan en daarom op een zaligvolle rust van eeuwige vrede. Vrede en extase houden op verschillend te zijn en worden een. Het Supramentale, dat alle verschillen verzoent en versmelt, zowel als alle tegenstellingen, brengt deze eenheid naar buiten; een wijde kalmte en een diepe zaligheid van albestaan bevinden zich tussen de eerste stappen van zelfrealisatie, maar deze kalmte en deze zaligheid komen samen op, als een toestand, in een toenemende intensiteit en bereiken het toppunt in de eeuwige extase, de zaligheid, die het Oneindige is. In iedere toestand van het gnostische bewustzijn zou er altijd tot op zekere hoogte deze fundamentele en spiritueel bewuste heerlijkheid van bestaan zijn in de gehele diepte van het wezen; maar ook alle bewegingen van de Natuur zouden er mee doordrongen zijn en alle acties en reacties van het leven en lichaam: niemand zou aan de wet van Ananda kunnen ontsnappen. Zelfs voor de gnostische verandering kan er een begin zijn van deze fundamentele extase van zijn, vertaald in een veelvoudige schoonheid en heerlijkheid. In het denkvermogen vertaalt zij zich in een kalme en intense heerlijkheid van spirituele waarneming en visie en kennis, in het hart in een wijde of diepe of gepassioneerde heerlijkheid van universele vereniging en liefde en sympathie en de vreugde van wezens en de vreugde van dingen. In de wil en vitale delen wordt zij gevoeld als de energie van heerlijkheid van een goddelijk levensvermogen in actie of zaligheid van zintuigen, die de Ene overal waarnemen en ontmoeten, die als hun normale esthetiek van dingen een universele schoonheid waarnemen en een geheime harmonie van schepping, waarvan ons denkvermogen alleen onvolmaakte schijnsels of een zeldzaam supernormaal gevoel kan opvangen. In het lichaam openbaart zij zichzelf als een extase, die er in stroomt uit de hoogten van de Geest en de vrede en zaligheid van een zuiver en gespiritualiseerd lichamelijk bestaan. Een universele schoonheid en glorie van zijn begint zich te manifesteren, alle voorwerpen openbaren verborgen lijnen, vibraties, vermogens, harmonische betekenissen, verborgen voor het normale denkvermogen en de fysieke gewaarwording. In het universele fenomeen wordt de eeuwige Ananda geopenbaard.

Dit zijn de eerste hoofdresultaten van de spirituele transformatie, die als een noodzakelijke consequentie volgen van de natuur van het Supramentale. Maar, wanneer er niet alleen een vervolmaking moet zijn van het innerlijke bestaan, van het bewustzijn, van een innerlijke heerlijkheid van bestaan, maar een vervolmaking van leven en handeling, presenteren zich twee andere vragen vanuit ons mentale gezichtspunt, die voor ons menselijke denken over ons leven en haar dynamiek een aanmerkelijk, zelfs een eerste belang hebben. Eerst is er de plaats van de persoonlijkheid in het gnostische wezen, --- of de toestand, de opbouw van het wezen nogal anders zal zijn dan wat we ervaren als de vorm en leven van de persoon of gelijkvormig. Als er een persoonlijkheid is en hij is op enigerlei wijze verantwoordelijk voor zijn acties, dan komt er vervolgens de vraag tussenbeide van de plaats van het ethische element en zijn vervolmaking en vervulling in de gnostische natuur. Gewoonlijk is in de gewone gewaarwording het afgescheiden ego ons zelf en als het ego moet verdwijnen in een transcendentaal of universeel Bewustzijn, moet het persoonlijke leven en de handeling ophouden; want als het individuele verdwijnt, kan er alleen een onpersoonlijk bewustzijn zijn, een kosmisch zelf: maar als het individu helemaal vernietigd is, kan er geen vraag over persoonlijkheid of verantwoordelijkheid of ethische vervolmaking naar boven komen. Volgens een andere lijn van ideeën blijft de spirituele persoon, maar dan bevrijd, gezuiverd, vervolmaakt in natuur in een hemels bestaan. Maar we zijn hier nog op aarde en toch wordt verondersteld, dat de egopersoonlijkheid vernietigd is en vervangen door een geuniversaliseerd spiritueel individu, dat het centrum en vermogen is van het transcendente Wezen. Er kan afgeleid worden, dat dit gnostische of supramentale individu een zelf is zonder persoonlijkheid, een onpersoonlijk Purusha. Er zouden veel gnostische individuen kunnen zijn, maar er zou geen persoonlijkheid zijn, alles zou hetzelfde zijn in wezen en natuur. Dit zou weer het idee scheppen van een leegte of leemte van zuiver zijn, waaruit een handeling en een functie van ervarend bewustzijn zou opstijgen, maar zonder een constructie van onderscheiden persoonlijkheid, zoals we dat nu waarnemen en beschouwen als onszelf aan onze oppervlakte. Maar dit zou eerder een mentale dan een supramentale oplossing zijn van het probleem van een spirituele individualiteit, die het ego overleeft en vasthoudt in ervaring. In het supramentale bewustzijn zijn persoonlijkheid en onpersoonlijkheid geen tegengestelde principes; zij zijn onscheidbare aspecten van een en dezelfde werkelijkheid. Deze werkelijkheid is niet het ego, maar het wezen, dat onpersoonlijk is en universeel in zijn materiaal van de natuur, maar die er een expressieve persoonlijkheid uit vormt, die zijn vorm van zelf is in de veranderingen van de Natuur.

Onpersoonlijkheid is in zijn bron iets, dat fundamenteel en universeel is; het is een bestaan, een kracht, een bewustzijn, dat verscheidene vormen aanneemt van zijn wezen en energie; iedere zodanige vorm van energie, kwaliteit, vermogen of kracht, ofschoon in zichzelf algemeen, onpersoonlijk en universeel, wordt door het individuele wezen genomen als materiaal voor de opbouw van zijn persoonlijkheid. Dus onpersoonlijkheid is in de oorspronkelijke, ongedifferentieerde waarheid van dingen de zuivere substantie van de natuur van het Wezen, de Persoon; in de dynamische waarheid van dingen differentieert hij zijn vermogens en leent ze uit om door hun variaties de manifestatie van de persoonlijkheid samen te stellen. Liefde is de natuur van de minnaar, moed de natuur van de krijger, liefde en moed zijn onpersoonlijke en universele krachten of formuleringen van de kosmische Kracht, zij zijn de vermogens van de Geest van zijn universele wezen en natuur. De Persoon is het Wezen, dat ondersteunt, wat zo onpersoonlijk is, het in zichzelf behoudt als het zijne, zijn natuur van het zelf; hij is de minnaar en de krijger. We noemen de persoonlijkheid van de Persoon zijn uitdrukking in de natuurtoestand en natuurhandeling, --- hij, die zelf in zijn zelfbestaan is, oorspronkelijk en uiteindelijk veel meer dan dat; hij brengt de vorm van zichzelf naar voren als zijn gemanifesteerde reeds ontwikkelde natuurlijke wezen of zelf in de natuur. In het gevormde beperkte individu is het zijn persoonlijke uitdrukking van wat het onpersoonlijke is, zijn persoonlijke toewijzing ervan, zouden we kunnen zeggen, zodat hij een materiaal heeft, waarmee hij een veelbetekenend beeld van zichzelf kan bouwen in de manifestatie. In zijn vormloze onbeperkte zelf, zijn werkelijke wezen, de ware Persoon of Purusha, is hij niet dat, maar bevat hij in zichzelf grenzeloze en universele mogelijkheden, maar hij geeft aan hen, als het goddelijke individu, zijn eigen draai in de manifestatie, zodat ieder onder de Velen een uniek zelf is van het ene Goddelijke. Het Goddelijke, de Eeuwige, drukt zichzelf uit als bestaan, bewustzijn, zaligheid, wijsheid, kennis, liefde, schoonheid en we kunnen aan hem denken als deze onpersoonlijke en universele vermogens van zichzelf, hen beschouwen als de natuur van het Goddelijke en Eeuwige; we kunnen zeggen, dat God Liefde is, dat God Wijsheid is, dat God Waarheid of Juistheid is: maar hij is zelf geen onpersoonlijke toestand of abstractie van toestanden of kwaliteiten; hij is het Wezen, tegelijkertijd absoluut, universeel en individueel. Als we er vanuit deze basis naar kijken, is er zeer duidelijk geen oppositie tegen, geen onverenigbaarheid van, geen onmogelijkheid voor een co-existentie of een eenheidsbestaan van de Onpersoonlijke en de Persoon; zij zijn elkaar, leven in elkaar, smelten in elkaar, en toch kunnen zij op zekere manier verschijnen alsof zij de verschillende einden, zijden, keerzijde en tegengestelden zijn van dezelfde Werkelijkheid. Het gnostische wezen heeft de natuur van het Goddelijke en herhaalt daarom in zichzelf dit natuurlijke mysterie van het bestaan.

Een supramentaal, gnostisch individu zal een spiritueel Persoon zijn, maar geen persoonlijkheid in de betekenis van een patroon van zijn, dat uitgetekend wordt door een gevestigde combinatie van vaste kwaliteiten, een bepaald karakter; hij kan dat niet zijn, omdat hij een bewuste uitdrukking is van het universele en transcendente. Maar zijn wezen kan ook geen grillige onpersoonlijke stroom zijn, die willekeurige golven van gevarieerde vorm, golven van persoonlijkheid opgooit, terwijl hij door de Tijd stroomt. Iets dergelijks zou gevoeld kunnen worden in mensen, die geen sterke centraliserende Persoon hebben in hun diepten, maar die handelen vanuit een soort verwarde veelpersoonlijkheid, volgens welk element ook, dat prominent in hen wordt op dat moment; maar het gnostisch bewustzijn is een bewustzijn van harmonie en zelfkennis en zelfmeesterschap en zou niet een zodanige wanorde presenteren. Er zijn inderdaad variërende opvattingen over wat de persoonlijkheid samenstelt en wat het karakter samenstelt. In een opvatting wordt de persoonlijkheid beschouwd als een vaste structuur van herkenbare kwaliteiten, die een vermogen van zijn uitdrukken; maar een ander idee onderscheidt persoonlijkheid en karakter, persoonlijkheid als een stroom van zelfuitdrukkend of gevoelig en reagerend wezen, karakter als een gevormde vastheid van de structuur van de Natuur. Maar de stroom van de natuur en de vastheid van de natuur zijn twee aspecten van zijn, waarvan noch een van beiden, noch inderdaad beiden samen een definitie kunnen zijn van de persoonlijkheid. Want in alle mensen is een dubbel element, de ongevormde doch beperkte stroom van zijn of Natuur, waaruit de persoonlijkheid gevormd is en de persoonlijke formatie uit die stroom. De formatie kan rigide worden en verharden of zij kan voldoende plooibaar blijven om voortdurend te veranderen en te ontwikkelen; maar zij ontwikkelt uit een vormende stroom door een verandering of vergroting of hervorming van de persoonlijkheid, niet zoals gewoonlijk door een vernietiging van de formatie, die al gemaakt is en de vervanging door een nieuwe vorm van zijn, --- dit kan alleen gebeuren in een ongewone ommekeer of een supranormale omzetting. Maar buiten deze stroom en deze vastheid is er ook een derde en verborgen element, de Persoon erachter, waarvan de persoonlijkheid een zelfuitdrukking is; de Persoon brengt de persoonlijkheid naar voren als zijn rol, karakter, persona, in het huidige bedrijf van zijn lange drama van het gemanifesteerde bestaan. Maar de Persoon is groter dan zijn persoonlijkheid en het kan gebeuren, dat deze innerlijke grootheid overloopt in de oppervlakkige formatie; het resultaat is een zelfuitdrukking van het zijn, die niet langer omschreven kan worden door vaste kwaliteiten, gewoonlijkheden van stemming, precieze gelaatstrekken of aangegeven door enige structurele beperkingen. Maar noch is zij hoofdzakelijk een niet te onderscheiden, nogal amorfe en ongrijpbare stroom: ofschoon haar handelingen van de natuur gekarakteriseerd kunnen worden, maar zij zelf niet, kan zij onscheidbaar gevoeld worden, in haar handeling gevolgd worden, zij kan herkend worden, ofschoon zij niet gemakkelijk omschreven kan worden; want zij is eerder een vermogen van zijn dan een structuur. De gewone beperkte persoonlijkheid kan gegrepen worden door een beschrijving van de karakters, die gestempeld zijn op zijn leven en denken en handeling, zijn erg definitieve oppervlaktebouwwerk en uitdrukking van het zelf; zelfs als we zouden missen, wat dan ook niet zo uitgedrukt was, zou dat weinig afbreuk lijken te doen aan de algemene toereikendheid van ons begrip, omdat het element, dat gemist is, gewoonlijk weinig meer is dan een amorf ruw materiaal, deel van de stroom, dat niet gebruikt wordt om een veelbetekenend deel van de persoonlijkheid te vormen. Maar een dergelijke beschrijving zou erbarmelijk en ontoereikend zijn om de Persoon uit te drukken, wanneer zijn Vermogen van het Zelf van binnen zijn verborgen demonische kracht meer ruimschoots manifesteert en naar voren brengt in de oppervlaktesamenstelling en het leven. We voelen onszelf in de tegenwoordigheid van een licht van bewustzijn, een potentieel, een zee van energie, kunnen zijn vrije golven van handeling en kwaliteit onderscheiden en beschrijven, maar zichzelf niet vastzetten; en toch is er een impressie van persoonlijkheid, een tegenwoordigheid van een krachtig wezen, een sterk, hoog of prachtig herkenbaar Iemand, een Persoon, geen beperkt schepsel van de Natuur, maar een Zelf of Ziel, een Purusha. Het gnostische Individu zou een zodanige innerlijke ontsluierde Persoon zijn, die zowel diepte inneemt, --- niet langer zelfverborgen, --- als het oppervlak in een verenigd zelfgewaarzijn; hij zou geen oppervlaktepersoonlijkheid zijn, die gedeeltelijk een groter geheim wezen uitdrukt, hij zou niet de golf zijn, maar de oceaan: hij zou de Purusha zijn, het innerlijke zelfgeopenbaarde bewuste Bestaan, en zou geen behoefte hebben aan een uitgesneden expressief masker of persona.

Dit zou dan de natuur zijn van de gnostische Persoon, een oneindig en universeel wezen, dat zijn eeuwige zelf openbaart, --- of aan onze mentale onwetendheid suggereert, --- door de veelbetekende vorm en expressief vermogen van een individuele en tijdelijke zelfmanifestatie. Maar de individuele natuurmanifestatie, of hij nu sterk en onderscheiden is in omlijning, of veelvoudig en veranderlijk, maar nog harmonisch, zou er zijn als een aanwijzing van het wezen, niet als het hele wezen: dat zou er achter gevoeld worden, herkenbaar, maar ondefinieerbaar, oneindig. Het bewustzijn van de gnostische Persoon zou ook een oneindig bewustzijn zijn, dat vormen opgooit van zelfuitdrukking, maar altijd gewaar van zijn ongebonden oneindigheid en universaliteit in die het vermogen en gewaarzijn overbrengt van zijn oneindigheid en universaliteit, zelfs in de eindigheid van de uitdrukking, --- waarbij hij bovendien niet gebonden zou zijn in de volgende beweging van verdere zelfopenbaring. Maar dit zou nog steeds geen ongeregelde onherkenbare stroom zijn, maar een proces van zelfopenbaring, die de inherente waarheid zichtbaar maakt van zijn vermogens van bestaan volgens de harmonische wet, die natuurlijk is voor alle manifestatie van het Oneindige.

Het hele karakter van het leven en handeling van het gnostische wezen zou zelfbepaald oprijzen uit deze natuur van zijn gnostische individualiteit. Er zou er in geen afgescheiden probleem kunnen zijn van een ethische of enige overeenkomstige inhoud, enig conflict van goed of kwaad. Er zou inderdaad helemaal geen probleem kunnen zijn, want problemen zijn scheppingen van mentale onwetendheid, die naar kennis zoekt en zij kunnen niet bestaan in een bewustzijn, waarin kennis zelfgeboren opkomt en de handeling zelfgeboren is uit de kennis, uit een voorbestaande waarheid van een bewust en zelfgewaar wezen. Een essentiële en universele spirituele waarheid van het wezen, dat zichzelf manifesteert, zichzelf vrijelijk vervult in zijn eigen natuur en zelfbewerkstelligend bewustzijn, een waarheid van het wezen, een in allen, zelfs in een oneindige diversiteit van zijn waarheid en die maakt, dat allen zich een voelen, zou ook juist in zijn natuur een essentieel en universeel goede zijn, dat zichzelf manifesteert, zichzelf vervult in zijn eigen natuur en zelfverwerkend bewustzijn, een waarheid van het goede, een in allen en voor allen, zelfs in een oneindige diversiteit van zijn goede. De zuiverheid van het eeuwige Zelf-bestaan zou zichzelf gieten in alle handelingen en alle dingen zuiver maken en houden; er zou geen onwetendheid zijn, die leidt naar een verkeerde wil en valsheid van de stappen, geen scheidend egoïsme, opgelegd door zijn onwetendheid en afgescheiden tegengestelde zal iemand zelf schaden of anderen schaden, zelfgedreven naar een verkeerde omgang met iemands eigen ziel, denkvermogen, leven of lichaam of een verkeerde omgang met de ziel, denkvermogen, leven en lichaam van anderen, wat de praktische betekenis is van al het menselijk kwaad. Boven deugd en zonde, goed en kwaad uitstijgen is een essentieel deel van het Vedantische idee van bevrijding en er is in deze correlatie zelf- evidente volgorde. Want bevrijding betekent een verschijning in de ware spirituele natuur van het wezen, waar alle handeling de automatische zelfuitdrukking is van die waarheid en er kan niets anders zijn. In de onvolmaaktheid en het conflict van onze leden is er een inspanning om een juiste gedragscode te bereiken en het te beschouwen; dat is ethiek, deugd, verdienste, punya, het andere doen is zonde, gebrek, pāpa. Het ethische denkvermogen verklaart een wet van liefde, een wet van rechtvaardigheid, een wet van waarheid, wetten zonder getal, moeilijk te beschouwen, moeilijk te verzoenen. Maar als eenheid met anderen, eenheid met de waarheid reeds de essentie is van de gerealiseerde spirituele natuur, is er geen behoefte aan een wet van waarheid of liefde, --- de wet, de standaard moet nu aan ons opgelegd worden, omdat er in ons natuurlijke wezen een tegengestelde kracht is van afscheiding, een mogelijkheid van antagonisme, een kracht van disharmonie, onwil, strijd. Alle ethiek is een constructie van het goede in de Natuur, die getroffen is door kwaad, door de vermogens van duisternis, geboren uit de Onwetendheid, juist zoals het uitgedrukt wordt in wordt in de oude legende van de Vedanta. Maar waar alles zelfbepaald wordt door de waarheid van bewustzijn en waarheid van het wezen, kan geen standaard zijn, geen strijd om het te beschouwen, geen deugd of verdienste, geen zonde of gebrek van de natuur. Het vermogen van liefde, van waarheid, van juiste wil zal er zijn, niet als een wet, die mentaal opgebouwd is, maar juist als de substantie en samenstelling van de natuur en door de integratie van het wezen, noodzakelijkerwijze, ook juist de materie en samenstellende natuur van de handeling. De groei in deze natuur van ons ware wezen, een natuur van spirituele waarheid en eenheid, is de bevrijding, verkregen door een evolutie van het spirituele wezen: de gnostische evolutie geeft ons de volledige dynamiek van die terugkeer naar onszelf. Als dit gedaan wordt, verdwijnt de behoefte van standaarden van deugd, dharmas; er is de wet en zelforde van de vrijheid van de Geest, er kan geen opgelegde of opgebouwde wet van gedrag, dharma, zijn. Alles wordt een zelfstroming van spirituele zelfnatuur, Swadharma of Swabhava.

Hier raken we de kern van het dynamische verschil tussen het leven in de mentale onwetendheid en het leven in het gnostische wezen en natuur. Het is het verschil tussen een integraal volledig bewust wezen, dat volledig in bezit is van zijn eigen waarheid van bestaan en die waarheid uitwerkt in zijn eigen vrijheid, vrij van alle opgebouwde wetten, terwijl zijn leven nog een vervulling is van alle ware wetten van wording in hun essentie van bedoeling en een onwetend zelfverdeeld bestaan, dat naar haar eigen waarheid zoekt en probeert haar bevindingen op te bouwen tot wetten en haar leven op te bouwen volgens een patroon, dat zo gemaakt is. Alle ware wet is de juiste beweging en het proces van een werkelijkheid, een energie of vermogen van het wezen in actie, dat zijn eigen inherente beweging vervult, die zelfbesloten is in zijn eigen waarheid van bestaan. Deze wet kan onbewust zijn en zijn werking mechanisch lijken, --- dat is het karakter of tenminste de verschijning van de wet in de materiële Natuur: het kan een bewuste energie zijn, die vrijelijk bepaald is in zijn actie door het bewustzijn in het wezen, dat gewaar is van zijn eigen noodzakelijkheid van de waarheid, gewaar van zijn plooibare mogelijkheden van zelfuitdrukking van die waarheid, altijd gewaar in het geheel en op ieder moment in het detail van de actualiteiten, die hij moet realiseren; dit is het beeld van de wet van de Geest. Een totale vrijheid van de Geest, een totale zelfbestaande orde, die zichzelf schept, zichzelf bewerkstelligt, zichzelf verzekert in zijn eigen natuurlijke en onvermijdelijke beweging, is het karakter van deze dynamiek van de gnostische Supernatuur.

Op het hoogtepunt van zijn bevindt zich het Absolute, met zijn absolute vrijheid van oneindigheid, maar ook zijn absolute waarheid van zichzelf en het vermogen van de waarheid van het wezen; deze twee dingen herhalen zich in het leven van de Geest in de Supernatuur. Alle handeling daar is de handeling van het allerhoogste Zelf, de allerhoogste Ishwara in de waarheid van de Supernatuur. De waarheid van het wezen van het zelf en de waarheid van de wil van de Ishwara, een met die waarheid, --- een twee-ene werkelijkheid, --- drukt zichzelf tegelijkertijd uit in ieder individueel gnostisch wezen, volgens zijn supernatuur. De vrijheid van het gnostische individu is de vrijheid van zijn geest om dynamisch de waarheid van zijn wezen te vervullen en het vermogen van zijn energieën in het leven; maar dit is synoniem aan een totale gehoorzaamheid van zijn natuur aan de waarheid van het Zelf, gemanifesteerd in zijn bestaan en aan de wil van het Goddelijke in hem en allen. Deze Al-wil is een in ieder gnostisch individu en in vele gnostische individuen en in het bewuste Al, dat hen in zichzelf behoudt en bevat; hij is bewust van zichzelf in ieder gnostisch wezen en is daar een met zijn eigen wil en tegelijkertijd is hij bewust van dezelfde Wil, hetzelfde Zelf en Energie, die op verschillende manieren actief zijn in allen. Een zodanig gnostisch bewustzijn en gnostische wil, gewaar van hun eenheid in vele gnostische individuen, gewaar van hun harmonische totaliteit en de betekenis en ontmoetingsplaats van hun diversiteiten, moeten een symfonische beweging verzekeren, een beweging van eenheid, harmonie, wederkerigheid in de actie van het geheel. Hij verzekert tegelijkertijd in het individu een eenheid en symfonische harmonie van alle vermogens en bewegingen van zijn wezen. Alle energieën van wezen zoeken hun zelfuitdrukking en op hun hoogst zoeken zij hun absolute; dit vinden zij in het allerhoogste Zelf en zij vinden tegelijkertijd hun allerhoogste eenheid, harmonie en wederkerigheid van verenigde en algemene zelfuitdrukking in haar alziende en al-verenigende dynamische vermogen van zelfbepaling en zelfbewerkstelliging, de supermentale gnosis. Een afgescheiden zelfbestaand wezen zou overhoop kunnen liggen met andere afgescheiden wezens, in strijd met het universele Al, waarin zij samen bestaan in een toestand van tegenstelling met enige allerhoogste Waarheid, die haar uitdrukking wilde in het universum; dat gebeurt met het individu in de Onwetendheid, omdat hij zijn standpunt inneemt in het bewustzijn van een afgescheiden individualiteit. Er kan een overeenkomstig conflict, disharmonie, ongelijkheid zijn tussen de waarheden, de energieën, kwaliteiten, vermogens, vormen van zijn, die als afgescheiden krachten handelen in het individu en in het universum. Een wereld vol conflict, een conflict in onszelf, een conflict van het individu met de wereld om hem heen zijn normale en onvermijdelijke kenmerken van het afgescheiden bewustzijn van de Onwetendheid en ons slecht geharmoniseerde bestaan. Maar dit kan niet gebeuren in het gnostische bewustzijn, omdat daar ieder zijn volledige zelf vindt en allen hun eigen waarheid vinden en de harmonie van hun verschillende bewegingen in wat hun overtreft en waar zij de uitdrukking van zijn. Daarom is er in het gnostische leven een volledige harmonie tussen de vrije zelfuitdrukking van het wezen en zijn automatische gehoorzaamheid aan de inherente wet van de allerhoogste en universele Waarheid van dingen. Deze zijn voor hem verbonden zijden van de ene Waarheid; zijn eigen allerhoogste waarheid van het wezen, die zichzelf uitwerkt in de gehele verenigde waarheid van zichzelf en dingen in een Supernatuur. Er is ook een volledige harmonie tussen de vele en verschillende vermogens van het wezen en hun handeling; want zelfs diegenen, die tegenstrijdig zijn in hun blijkbare beweging en in onze mentale ervaring van hen het conflict lijken binnen te gaan, passen zichzelf en hun handeling natuurlijk in elkaar, omdat ieder zijn zelfwaarheid heeft en zijn waarheid van relatie met anderen en dit is zelf-gevonden en zelfgevormd in de gnostische Supernatuur.

In de supramentale gnostische natuur zal daarom geen behoefte zijn aan de mentale rigide manier en harde stijl van orde, een beperkende standaardisatie, een oplegging van een vaste set principes, de aandrang van het leven naar een systeem of patroon, dat alleen geldig is, omdat het voorgesteld is door het denkvermogen als de ene juiste waarheid van zijn en gedrag. Want een zodanige standaard kan in zichzelf niet het geheel van het leven omsluiten en een zodanige structuur kan het niet in zichzelf opnemen, noch kan hij zich vrijelijk aanpassen aan de druk van het Al-leven of aan de behoeften van de evolutionaire Kracht; hij moet aan zichzelf ontsnappen of ontsnappen aan zijn zelfopgebouwde beperkingen door zijn eigen dood, door desintegratie of door een intens conflict en revolutionaire verstoring. Het denkvermogen moet dus zijn beperkte regel en manier van leven selecteren, omdat hij zelf gebonden is en beperkt in visie en capaciteit; maar het gnostisch wezen neemt in zichzelf het hele leven en bestaan op, vervuld, omgezet in de harmonische zelfuitdrukking van een enorme Waarheid, een en divers, oneindig een, oneindig veelvoudig. De kennis en handeling van het gnostische wezen zou de wijdheid hebben en plooibaarheid van een oneindige vrijheid. Deze kennis zou zijn objecten aanpakken, zover als zij in de grootheid het geheel ging; hij zou alleen gebonden zijn door de integrale waarheid van het geheel en de volledige en meest innerlijke waarheid van het object, maar niet door het gevormde idee of de vaste mentale symbolen, waardoor het denkvermogen gevangen is en gehouden en in hen opgesloten, om zo de vrijheid van zijn kennis te verliezen. De volledige activiteit zou ook ontbonden worden door een verplichting van onplooibare heerschappij of door de verplichting van een voorbije toestand of handeling of door zijn dwingend gevolg, Karma; hij zou de opeenvolgende, maar zelfbegeleide en zelfontwikkelende plooibaarheid hebben van het Oneindige, dat direct handelt op zijn eigen eindigheden. Deze beweging zal geen flux of chaos creëren, maar een bevrijde en harmonische Waarheidsuitdrukking; er zou een vrije zelfbepaling zijn van het spirituele wezen in een plooibare totaal bewuste natuur.

In het bewustzijn van het Oneindige breekt individualiteit niet op, noch begrenst hij de kosmiciteit, kosmiciteit spreekt transcendentie niet tegen. Het gnostische wezen, dat leeft in het bewustzijn van het Oneindige, zal zijn eigen zelfmanifestatie scheppen als een individu, maar hij zal dit doen als een centrum van een grotere universaliteit en toch tegelijkertijd als een centrum van transcendentie. Al zijn handeling van een universeel individu zou in harmonie zijn met de kosmische handeling, maar tengevolge van zijn transcendentie zou deze niet beperkt worden door een tijdelijke inferieure formulering of de barmhartigheid van enige of iedere kosmische kracht. Zijn universaliteit zou zelfs de Onwetendheid om hem heen omarmen in haar grotere zelf, maar, terwijl hij er innig bewust van is, zou hij er niet door beïnvloed worden: hij zou de grotere wet volgen van zijn transcendente individualiteit en haar gnostische waarheid uit drukken in zijn eigen manier van zijn en handeling. Zijn leven zou een vrije harmonische uitdrukking zijn van het zelf; maar, omdat zijn hoogste zelf een zou zijn met het wezen van de Ishwara, zou een natuurlijke goddelijke overheersing van zijn zelfuitdrukking door de Ishwara, door zijn hoogste zelf en door de Supernatuur, zijn eigen allerhoogste natuur, automatisch in de kennis, het leven, de handeling een grotere en ongebonden, maar volmaakte orde brengen. De gehoorzaamheid van zijn individuele natuur aan de Ishwara en de Supernatuur zou een natuurlijke overeenstemming zijn en inderdaad juist de toestand van de vrijheid van het zelf, omdat het een gehoorzaamheid zou zijn aan zijn eigen allerhoogste wezen, een antwoord aan de Bron van al zijn bestaan. De individuele natuur zou niets iets afgescheiden zijn, zij zou een stroom zijn van de Supernatuur. Alle antinomie van de Purusha en de Prakriti, die curieuze verdeling en onbalans van de Ziel en de Natuur, die de Onwetendheid teisteren, zouden totaal verwijderd worden, want de natuur zou de uitstroming zijn van de zelfkracht van de Persoon en de Persoon zou de uitstroming zijn van de allerhoogste Natuur, het supramentale vermogen van het wezen van de Ishwara. Deze allerhoogste waarheid van zijn wezen, een oneindig harmonieus principe zou de orde scheppen van zijn spirituele vrijheid, een authentieke, automatische en plooibare orde.

In het lagere bestaan is de orde automatisch, de binding van de Natuur is volledig, haar groef vast en imperatief: de kosmische Bewustzijn-Kracht ontwikkelt een patroon van de Natuur en haar gewoonlijke vorm of vaste routine van handeling en verplicht het infrarationele wezen om te leven en handelen volgens het patroon en in de vorm of routine, die voor hem gemaakt zijn. Het denkvermogen in de mens begint met dit vooropgestelde patroon en de routine, maar, terwijl hij ontwikkelt, vergroot hij het ontwerp en zet de vorm uit en probeert deze vaste onbewuste of halfbewuste wet van automatisme te vervangen door orde, gebaseerd op ideeën en betekenissen en geaccepteerde levensmotieven, of hij probeert een intelligente standaardisatie en een raamwerk, bepaald door een rationeel doel, nut en gemak. Er is niets, dat werkelijk bindend of permanent is in de kennisstructuren van de mens of zijn levensstructuren; maar toch kan hij niet anders dan standaarden van denken, kennis, persoonlijkheid, leven, gedrag scheppen en meer of minder bewust of volledig zijn bestaan op hen baseren of op zijn minst zijn best doen om zijn leven te structureren in het denkbeeldige kader van zijn gekozen of geaccepteerde dharmas. Bij de overgang naar het spirituele leven is het allerhoogste hooggehouden ideaal aan de andere kant geen wet, maar vrijheid in de Geest; de Geest breekt door alle formules om zichzelf te vinden en wanneer er nog rekening mee gehouden moet worden in uitdrukking, moet hij de vrijheid bereiken van een vrije en ware, in plaats van een oppervlakkige uitdrukking, een ware en spontane spirituele orde. “Geef alle dharmas, alle standaards en regels van zijn en handeling op, en neem alleen toevlucht in Mij”, is de hoogste regel van het hoogste bestaan, die voorgehouden wordt door het Goddelijke Wezen aan de zoeker. Bij het zoeken naar deze vrijheid, bij de bevrijding van de opgebouwde wet naar de wet van het zelf en de geest, bij het afgooien van de mentale controle om deze te vervangen door de controle van de spirituele Werkelijkheid, een opgave van de lagere opgebouwde waarheid van het denkvermogen voor de hogere essentiële waarheid van zijn, is het mogelijk om door een toestand te gaan, waarin innerlijke vrijheid is, maar een gebrek aan uiterlijke orde, --- een handeling in de stroom van de natuur, zoals een kind of inert zoals een blad, dat passief ligt of gedreven door de wind of zelfs onsamenhangend of extravagant in uiterlijk voorkomen. Het is ook mogelijk een tijdelijk geordende spirituele uitdrukking van het zelf te bereiken, die voldoende is voor het stadium, dat men voor een tijd of in dit leven kan bereiken; of het kan een persoonlijke orde van zelfuitdrukking zijn, die geldig is voor de norm van wat men al gerealiseerd heeft van de spirituele waarheid, maar die naderhand vrijelijk verandert door de kracht van de spiritualiteit om de nog grotere waarheid uit te drukken, die men nog gaat realiseren. Maar het supramentale gnostische wezen staat in een bewustzijn, waarin kennis zelf bestaand is en zichzelf manifesteert volgens de orde, die zelfbepaald is door de Wil van het Oneindige in de Supernatuur. Deze zelfbepaling volgens een zelfbestaande kennis vervangt het automatisme van de Natuur en de standaarden van het Denkvermogen door de spontaniteit van een Waarheid, die zelfgewaar en zelfhandelend is juist in de kern van het bestaan.

In het gnostische wezen zou deze zelfbepalende kennis, die vrijelijk gehoorzaam is aan zelfwaarheid en de totale waarheid van het Wezen, juist de wet van zijn bestaan zijn. In hem worden Kennis en Wil een en kunnen niet in conflict zijn; de Waarheid van geest en leven worden een en kunnen niet in strijd met elkaar zijn: in de zelf-bewerkstelliging van zijn wezen kan er geen strijd zijn of ongelijkheid of afwijking zijn tussen de geest en de leden. De twee principes van vrijheid en orde, die zich in het denkvermogen en leven voortdurend vertegenwoordigen als tegengestelden of onverenigbaren, ofschoon zij dat niet hoeven te zijn als de vrijheid bewaakt wordt door kennis en orde, gebaseerd op de waarheid van het wezen, zijn in het supramentale bewustzijn aangeboren voor elkaar en zelfs fundamentaal een. Dit komt, omdat beiden onscheidbare aspecten zijn van de innerlijke spirituele waarheid en daarom zijn hun bepaalden een; zij zijn inherent in elkaar, want zij komen op uit een identiteit en vallen daarom in de handeling samen in een natuurlijke identiteit. Het gnostische wezen voelt op geen enkele manier of gradatie, dat er inbreuk gemaakt wordt op zijn vrijheid door de noodzakelijke orde van zijn gedachten of handelingen, omdat die orde intrinsiek is en spontaan; hij voelt, dat zowel zijn vrijheid als de orde van zijn vrijheid een waarheid zijn van zijn wezen. Zijn vrijheid van kennis is geen vrijheid om valsheid en fouten te volgen, want hij hoeft niet, zoals het denkvermogen, door de mogelijkheid van fouten te gaan om te weten, --- in tegendeel, elke zodanige afwijking zou een vertrek zijn vanaf zijn overvloed van het gnostische zelf, het zou een vermindering zijn van zijn zelfwaarheid en vreemd en verwondend voor zijn wezen; want zijn vrijheid is een vrijheid van het licht, niet van duisternis. Zijn vrijheid van handeling is geen licentie om te handelen vanuit verkeerde wil of de impulsen van de Onwetendheid, want dat zou ook vreemd zijn voor zijn wezen, een beperking en vermindering ervan, geen bevrijding. Een drang naar vervulling van valsheid of verkeerde wil zou door hem niet als een beweging naar vrijheid gevoeld worden, maar als een geweld, aangedaan aan de vrijheid van de Geest, een invasie en belasting, een inbreuk op zijn Supernatuur, een tirannie van een of andere vreemde Natuur.

Een supramentaal bewustzijn moet fundamenteel een Waarheid-Bewustzijn zijn, een onmiddellijk en inherent gewaarzijn van de waarheid van het wezen en de waarheid van dingen; het is een vermogen van het Oneindige, dat zijn eindigheden kent en uitwerkt, een vermogen van het Universele, dat zijn eenheid en detail, zijn kosmiciteit en zijn individualiteiten kent en uitwerkt; hij zou, zelf in het bezit van de Waarheid, niet naar de Waarheid hoeven te zoeken of lijden onder de verantwoordelijkheid het te moeten missen, zoals het denkvermogen door de Onwetendheid. Het ontwikkelde gnostische wezen zou binnengegaan zijn in dit Waarheid-Bewustzijn van het Oneindige en Universele en die zouden voor hem en in hem al zijn individuele zien en handelen bepalen. De zijne zou een bewustzijn zijn van een universele identiteit en een eruit voortvloeiende of eerder inherente Waarheid-Kennis, Waarheid-Visie, Waarheid-Gevoel, Waarheid-Wil, Waarheid-Aanvoelen en Waarheid-Dynamiek van handeling, dat impliciet is in zijn identiteit met de Ene of spontaan oprijst uit zijn identiteit met het Al. Zijn leven zou een beweging zijn in de stappen van een spirituele vrijheid en grootheid, die de wet van het mentale idee en de wet van de vitale en fysieke behoefte en verlangen en de aandrang van het omringende leven vervangt; zijn leven en handeling zou door niets anders gebonden zijn dan de Goddelijke Wijsheid en Wil, die op hem en in hem handelt overeenkomstig hun Waarheid-Bewustzijn. Men zou kunnen verwachten, dat een afwezigheid van een opgelegde opbouw van een wet het leven leidt van de menselijke onwetendheid, door de afgescheidenheid van het menselijke ego en zijn kleinheid, de noodzaak, die hij voelt om inbreuk te maken op ander leven en het te bezitten en te gebruiken, tot een chaos van conflict, losbandigheid en egoïstische wanorde; maar dit zou niet kunnen bestaan in het leven van het gnostische wezen. Want in het gnostische Waarheid- Bewuszijn van een supramentaal wezen moet er noodzakelijkerwijze een waarheid van relatie zijn van alle delen en bewegingen van het wezen, --- ofwel het wezen van het individu of het wezen van enige gnostische collectiviteit, --- een spontane en lichtende eenheid en heelheid in alle bewegingen van het bewustzijn en alle actie van het leven. Er zou geen strijd kunnen zijn van de leden; want niet alleen het kennis- en wilbewustzijn, maar het hartbewustzijn en levensbewustzijn en het lichaambewustzijn, die in ons de emotionele, vitale of fysieke delen van de natuur zijn, zouden besloten zijn in deze geïntegreerde harmonie van heelheid en eenheid. In onze taal zouden we kunnen zeggen, dat de supramentale kennis-wil van het gnostische wezen een volmaakte controle zouden hebben over het denkvermogen, hart, leven en lichaam; maar deze beschrijving zou alleen van toepassing zijn op het overgangsstadium, toen de Supernatuur deze leden omvormde naar zijn eigen natuur; als deze omzetting eenmaal gereed is, zou er geen noodzaak zijn voor controle, want alles zou een verenigd bewustzijn zijn en zou daarom handelen als een geheel in een spontane integraliteit en eenheid.

In een gnostisch wezen zou er geen conflict kunnen zijn tussen zelfaffirmatie van het ego en een controle van het superego; want, omdat in zijn handeling van het leven het gnostische individu onmiddellijk zichzelf uit zou drukken, zijn waarheid van het wezen, en de Goddelijke Wil uitwerken, omdat hij het Goddelijke als zijn ware zelf zou kennen en de bron en samensteller van zijn spirituele individualiteit, zouden deze twee bronnen van zijn gedrag niet alleen gelijktijdig zijn in een enkele handeling, maar zij zouden een en dezelfde drijfkracht zijn. Dit aandrijvende vermogen zou in iedere omstandigheid handelen volgens de waarheid van de omstandigheid, met ieder wezen volgens zijn behoefte, natuur, relatie, in iedere gebeurtenis volgens de vraag van de Goddelijke Wil voor die gebeurtenis; want hier is alles het resultaat van een complexiteit en nauwe verbinding van vele krachten van een Kracht en het gnostische bewustzijn en de Waarheid-Wil zouden de waarheid zien van deze krachten, van iedere en allen bij elkaar en de noodzakelijke impact naar voren brengen of interventie op het complex van krachten om uit te voeren, wat gewild was om gedaan te worden door zichzelf, dat en niet meer. Als consequentie van de Identiteit, die overal aanwezig is, alles regelt en alle diversiteiten harmoniseert, zou er geen spel zijn van een afscheidend ego, dat gekeerd is naar zijn eigen afgescheiden zelfaffirmatie; de wil van het zelf van het gnostisch wezen zou een zijn met de wil van de Ishwara, het zou geen afscheidende en tegengestelde zelfwil zijn. Hij zou de vreugde hebben van handeling en resultaat, maar zou vrij zijn van alle ego- claim, gehechtheid aan handeling of vraag naar resultaat; hij zou doen, wat hij zag, dat gedaan moest worden en bewogen zijn om het te doen. In de mentale natuur kan oppositie zijn en ongelijkheid tussen zelfinspanning en gehoorzaamheid aan de Hogere Wil, want daar ziet het zelf of de klaarblijkelijke persoon zichzelf als verschillend van het allerhoogste Wezen, Wil of Persoon; maar hier is de persoon het wezen van het Wezen en de oppositie of ongelijkheid komt niet naar boven. De handeling van de persoon is de handeling van de Ishwara in de persoon, van de Ene in de velen en er kan geen reden zijn voor een afscheidende verklaring van zelfwil of trots van onafhankelijkheid.

Op dit feit, dat de Goddelijke Kennis en Kracht, de allerhoogste Supernatuur zou handelen door het gnostische wezen met zijn volledige deelname, is de vrijheid van het gnostische wezen gefundeerd; deze eenheid geeft hem zijn vrijheid. De vrijheid van wet, de morele wet incluis, zo dikwijls bevestigd door het spirituele wezen, is gebaseerd op deze eenheid van zijn wil met de wil van de Eeuwige. Alle mentale standaarden zouden verdwijnen, omdat alle noodzaak voor hen zou wegvallen; de hogere authentieke wet van identiteit met het Goddelijke Zelf en identiteit met alle wezens zou hen vervangen hebben. Er zou geen kwestie zijn van zelfzuchtigheid of altruïsme, van zichzelf of van anderen, omdat allen gezien en gevoeld worden als ene zelf en alleen wat de allerhoogste Waarheid en Goede besliste, zou gedaan worden. Er zou in de handeling een doordringend gevoel zijn van een zelfbestaande universele liefde, sympathie, eenheid, maar het gevoel zou in de handeling binnendringen, hem kleuren en bewegen, maar niet hem alleen domineren en bepalen: zij zou niet voor zichzelf staan in tegenstelling met de grotere waarheid van dingen of een persoonlijk aangezet vertrek dicteren uit de goddelijk gewilde ware beweging. Deze oppositie en dit vertrek kunnen gebeuren in de Onwetendheid, waar liefde of enig ander sterk principe van de natuur gescheiden kan worden van wijsheid, gelijk zij gescheiden kan worden van vermogen; maar in de supramentale gnosis zijn alle vermogens dicht bij elkaar en handelen als een. In de gnostische persoon zou de Waarheid-Kennis leiden en bepalen en alle andere krachten van het wezen zouden overeenstemmen in de handeling: er zou geen plaats zijn voor disharmonie of conflict tussen de vermogens van de natuur. In alle handeling is een imperatief van het bestaan, dat zoekt vervuld te worden; een waarheid van het wezen, die nog niet gemanifesteerd is, moet nog gemanifesteerd worden, of een waarheid, die zich manifesteert, moet ontwikkeld worden en verkregen en vervolmaakt in manifestatie of, wanneer al verkregen, zijn heerlijkheid van zijn en zelfbewerkstelliging te nemen. In het halflicht en half vermogen van de Onwetendheid is het imperatief geheim of alleen half geopenbaard en de drang naar vervulling is een onvolmaakte, strijdende, gedeeltelijk gefrustreerde beweging: maar in het gnostische wezen en leven zouden de imperatieven van het wezen van binnen gevoeld worden, dichtbij waargenomen en in handeling gebracht; er zou een vrij spel zijn van hun mogelijkheden; er zou een actualisatie zijn in overeenstemming met de waarheid van de omstandigheid en de intentie van de Supernatuur. Dit alles zou gezien worden in de kennis en zichzelf ontwikkelen in de handeling; er zou geen onzeker gevecht of kwelling zijn van de krachten aan het werk; een disharmonie van het wezen, een tegengestelde werking van het bewustzijn zou geen plaats hebben: de oplegging van een uitwendige standaardisatie van gemechaniseerde wet zou volledig overbodig zijn, waar deze inherentie is van de waarheid en haar spontane werking in de handeling van de natuur. Een harmonische handeling, een uitwerking van het goddelijke motief, een uitvoering van de imperatieve waarheid van dingen zou de wet zijn en natuurlijke dynamiek van het hele bestaan.

Een kennis door identiteit, die de vermogens gebruikt van het geïntegreerde wezen voor rijkdom van instrumentatie zou het principe zijn van het supramentale leven. In de andere gradaties van het gnostische wezen zou, ofschoon een waarheid van het spirituele wezen en bewustzijn zichzelf zou vervullen, de instrumentatie van verschillende orde zijn. Een hoger mentaal wezen zou handelen door de waarheid van denken, de waarheid van het idee en dat in de levenshandeling volbrengen; maar in de supramentale gnosis is denken een afgeleide beweging, het is een formulering van de waarheidsvisie en niet de bepalende of belangrijkste drijvende kracht; het zou meer een instrument zijn voor uitdrukking van kennis dan voor het bereiken van kennis en van handeling, --- of het zou alleen tussenbeide komen in handeling als een doordringend punt van het lichaam van identiteitswil en identiteitskennis. Dus ook in het verlichte gnostische wezen zouden waarheidsvisie en in het intuïtieve gnostische wezen een direct waarheidscontact en aanvoelend waarheidsgevoel de hoofdbron van handeling zijn. In het Bovenmentale zou een begrijpend onmiddellijk vatten van de waarheid van dingen en het principe van zijn van ieder ding en al zijn dynamische consequenties een grotere wijdheid van gnostische visie en denken ontstaan en verzamelen en een fundatie creëren van kennis en handeling; deze wijdheid van zijn en zien en doen zou het gevarieerde resultaat zijn van een onderliggend identiteitsbewustzijn, maar de identiteit zelf zou niet op de voorgrond staan als juist het materiaal van het bewustzijn of juist de kracht van de handeling. Maar in de supramentale gnosis zou al dit lichtende onmiddellijke vatten van de waarheid van dingen, waarheidsaanvoelen, waarheidsvisie, waarheidsdenken teruggaan in zijn bron van identiteitsbewustzijn en blijven bestaan als een enkel lichaam van zijn kennis. Het identiteitsbewustzijn zou alles leiden en bevatten; zij zou zich manifesteren als een gewaarzijn juist in de kern van de substantie van het wezen, terwijl zij haar inherente zelfvervullende kracht naar voren brengt en zichzelf dynamisch bepaalt in vorm van bewustzijn en in vorm van handeling. Dit inherente gewaarzijn is de oorsprong en het principe van de werking van de supramentale gnosis; het zou voldoende kunnen zijn in zichzelf zonder behoefte om iets te formuleren of het te belichamen; maar het spel van verlichte visie, het spel van stralend denken, het spel van alle andere bewegingen van het spirituele bewustzijn zou niet afwezig zijn; er zou een vrije instrumentatie van hen zijn voor hun eigen briljante functioneren, voor een goddelijke rijkdom en verscheidenheid, voor een veelvoudige heerlijkheid van zelfmanifestatie, voor de vreugde van de vermogens van het Oneindige. In de tussenliggende stadia of gradaties van de gnosis zou er een manifestatie kunnen zijn van verscheidene en afgescheiden uitdrukkingen van de aspecten van het goddelijke Wezen en Natuur, een ziel en leven van liefde, een ziel en leven van goddelijk licht en kennis, een ziel en leven van goddelijk vermogen en soevereine handeling en schepping en ontelbare andere vormen van goddelijk leven; op de supramentale hoogte zou alles opgenomen worden in een veelvoudige eenheid, een allerhoogste integratie van wezen en leven. Een vervulling van het wezen in een lichtende en zaligvolle integratie van zijn toestanden en vermogens en hun bevredigende dynamische handeling zou de betekenis zijn van het gnostische bestaan.

Alle supramentale gnosis is een tweevoudig Waarheidsbewustzijn, een bewustzijn van inherente zelfkennis en, door identiteit van het zelf en wereld, van intieme wereldkennis; deze kennis is het criterium, het karaktistieke vermogen van de gnosis. Maar dit is niet een zuiver ideeachtige kennis, het is geen bewustzijn, dat observeert, ideeën vormt, ze probeert uit te voeren; het is een essentieel licht van bewustzijn, het zelflicht van alle werkelijkheden van zijn en worden, de zelfwaarheid van het wezen, dat bepaalt, formuleert en zichzelf bewerkstelligt. Het object van de manifestatie is te zijn, niet te weten; kennis is alleen de instrumentatie van een werkend bewustzijn van het wezen. Dit zou het gnostische leven op aarde zijn, een manifestatie of spel van een waarheidsbewust wezen, dat gegroeid is, gewaar van zichzelf in alle dingen, niet langer verloren tot bewustzijn van zichzelf, niet langer ondergedompeld in een zelfvergetelheid of een halfvergetelheid van zijn werkelijke bestaan, veroorzaakt door de absorptie in vorm en handeling, maar die vorm en handeling gebruikt met een geleverd spiritueel vermogen voor zijn vrije en volmaakte zelfuitdrukking, niet langer op zoek naar zijn eigen verloren of vergeten of gesluierde en verborgen betekenis of betekenissen, niet langer gebonden, maar verlost van onbewustheid en onwetendheid, gewaar van zijn eigen waarheden en vermogens, die vrijelijk in een beweging altijd in overeenstemming en in tune in ieder detail met zijn allerhoogste en universele Werkelijkheid zijn manifestatie bepaalt, het spel van zijn substantie, het spel van zijn bewustzijn, het spel van zijn kracht van bestaan, het spel van zijn heerlijkheid van bestaan.

In de gnostische evolutie zou een grote diversiteit bestaan in de houding, toestand, geharmoniseerde werkingen van bewustzijn en kracht en heerlijkheid van bestaan. Er zou natuurlijk in de tijd vele gradaties verschijnen van de verdere opstijging van het evoluerende Supramentale naar zijn eigen toppunten; maar in alles zou er een algemene basis en een algemeen principe zijn. In de manifestatie zou de Geest, het Wezen, terwijl hij zich helemaal kent, niet gebonden zijn om alles van zichzelf naar voren te brengen in de werkelijke voorkant van de formatie en handeling, die zijn onmiddellijke vermogen en graad van zelfuitdrukking is; hij zou een frontale zelfuitdrukking naar voren kunnen brengen en de hele rest van zichzelf terughouden in een onuitgedrukte heerlijkheid van het zelfwezen. Dat Al erachter en zijn heerlijkheid zouden zichzelf terugvinden aan de voorkant, zichzelf erin kennen, behouden en de uitdrukking, de manifestatie overdekken met zijn eigen tegenwoordigheid en gevoel van totaliteit en oneindigheid. Deze frontale formatie met de hele rest erachter en gehouden in het vermogen van het wezen erin zou een handeling van zelfkennis zijn, geen handeling van Onwetendheid, het zou een lumineuze zelfuitdrukking zijn van het Superbewustzijn en geen opwerping van het Onbewuste. Een grote geharmoniseerde variatie zou zo een element zijn in de schoonheid en volledigheid van de evolutie van het gnostische bewustzijn en bestaan. Zelfs in de omgang met het denkvermogen van onwetendheid er omheen, als in de omgang met de nog lagere gradaties van de gnostische evolutie, zou het supramentale leven dit ingeboren vermogen en deze beweging van zijn Waarheid van het wezen gebruiken: hij zou in het licht van die integrale Werkelijkheid zijn eigen waarheid van het wezen relateren met de waarheid van het wezen, dat zich achter de Onwetendheid bevindt; hij zou alle relaties baseren op de algemene spirituele eenheid, het gemanifesteerde verschil accepteren en harmoniseren. Het gnostische Licht zou de juiste relatie en handeling of reactie verzekeren van ieder op ieder in iedere omstandigheid; het gnostische vermogen of de gnostische invloed zou altijd een symfonische bewerkstelliging bevestigen, de juiste relatie verzekeren van het meer ontwikkelde en minder ontwikkelde leven en door zijn invloed een grotere harmonie opleggen aan het lagere bestaan.

Dit zou de natuur zijn van het wezen, leven en handeling van het gnostische individu, zo ver als we de evolutie kunnen volgen met onze mentale opvatting tot dat punt, waar zij tevoorschijn zal komen uit het Bovenmentale en de grens kruisen naar de supramentale gnosis. Deze natuur van de gnosis zou klaarblijkelijk alle relaties bepalen van het leven of groepsleven van gnostische wezen; want een gnostische collectiviteit zou een collectief zielsvermogen zijn van Waarheidsbewustzijn, op dezelfde manier als het gnostische individu een individueel zielsvermogen er van zou zijn: zij zou dezelfde integratie van leven hebben en van handeling in vereniging, dezelfde gerealiseerde en bewuste eenheid van zijn, dezelfde spontaniteit, intiem eenheidsgevoel, een en wederzijdse waarheidsvisie en waarheidsgevoel van het zelf en elkaar, dezelfde waarheidshandeling in de relatie van ieder met ieder en allen met allen; deze collectiviteit zou niet zijn en handelen als een mechanisch, maar als een spiritueel geheel. Een vergelijkbare onvermijdelijkheid van de vereniging van vrijheid en orde zou de wet zijn van het collectieve leven; het zou een vrijheid zijn van het diverse spel van de Oneindigheid in goddelijke zielen, een orde van de bewuste eenheid van zielen, die de wet is van de supramentale Oneindigheid. Onze mentale weergave van eenheid brengt er de regel van gelijkheid in; een volledige eenheid, tot stand gebracht door de mentale rede, drijft naar een grondige standaardisatie als zijn ene effectieve middel, --- alleen kleine schaduwen van differentiatie zouden toegestaan worden om te werken: maar de grootste rijkdom van verscheidenheid in de zelfuitdrukking van eenheid zou de wet zijn van het gnostische leven. In het gnostische bewustzijn zou verschil niet leiden tot disharmonie, maar tot een spontane natuurlijke aanpassing, een gewaarwording van aanvullende overvloed, een rijke veelzijdige uitvoering van het ding, dat collectief gekend, gedaan, uitgewerkt moet worden in het leven. Want de moeilijkheid in het denkvermogen en het leven is geschapen door het ego, door scheiding van gehelen in onderdelen, die figureren als tegengestelden, opposities, ongelijkheden: alles, waarin zij scheiden van elkaar, wordt gemakkelijk gevoeld, bevestigd en benadrukt; dat, waarin zij bij elkaar komen, wat hun afwijkingen ook bij elkaar houdt, wordt grotendeels gemist of met moeite gevonden; alles moet gedaan worden door een te bovenkomen of een aanpassing van een verschil door een gemaakte eenheid. Er is inderdaad een onderliggend principe van eenheid en de Natuur staat op haar verschijning in een constructie van eenheid; want zij is collectief en gemeenschappelijk zowel als individueel en egoïstisch en heeft haar instrumentatie van associatievermogen, sympathieën, algemene behoeften, interesses, attracties, affiniteiten, zowel als haar ruwere middelen van vereniging: maar haar secundaire opgelegde en te prominente basis van het egoleven en egonatuur overdekt de eenheid en beïnvloedt al haar constructies met onvolmaaktheid en onzekerheid. Een verder moeilijkheid wordt geschapen door de afwezigheid of eerder de onvolmaaktheid van de intuïtie en onmiddellijk innerlijk contact, die ieder een gescheiden wezen maken, dat gedwongen wordt met moeite het wezen en de natuur van anderen te leren kennen om begrip te bereiken en wederkerigheid en harmonie van buitenaf in plaats van vanbinnen door een onmiddellijk gewaarzijn en grip, zodat alle mentale en vitale uitwisseling verhinderd wordt, gegeven met een egotint of gedoemd tot onvolmaaktheid en onvolledigheid door de sluier van wederzijdse onwetendheid. In het collectieve gnostische leven zou de integrerende waarheidsgewaarwording, de overeenstemmende eenheid van de gnostische natuur, alle divergenties in zichzelf dragen als haar overvloed en een veelvoudig denken, handeling, gevoel veranderen in de eenheid van een lichtend levensgeheel. Dit zou het evidente principe zijn, het onvermijdelijke resultaat juist van het karakter van het Waarheidsbewustzijn en haar dynamische realisatie van de spirituele eenheid van al het zijn. Deze realisatie, de sleutel tot de vervolmaking van het leven, moeilijk om te bereiken op het mentale vlak, moeilijk zelfs, wanneer gerealiseerd, om te dynamiseren of organiseren, zou natuurlijk dynamisch zijn, spontaan zelfgeorganiseerd in alle gnostische schepping en gnostisch leven.

Zoveel is makkelijk te begrijpen, als we de gnostische wezens beschouwen alsof zij hun eigen leven leven zonder enig contact met een leven van de Onwetendheid. Maar juist door het feit van evolutie hier zou de gnostische manifestatie een omstandigheid zijn, ofschoon een beslissende omstandigheid, in het geheel: er zou een continuatie zijn van de lagere graden van het bewustzijn en het leven, sommige, die de manifestatie in de Onwetendheid onderhouden, sommige, die middelen tussen dit en de manifestatie in de gnosis; deze twee vormen van zijn en leven zouden ofwel naast elkaar bestaan of wederzijds binnendringen. In beide gevallen zou het gnostische principe verwacht kunnen worden, wanneer niet onmiddellijk, toch uiteindelijk om het geheel te domineren. De hogere spiritueel-mentale gradaties zouden in aanraking zijn met het supramentale principe, dat hen nu openlijk ondersteund en hen tezamen houdt en bevrijd zouden worden uit de eens omsluitende greep van de Onwetendheid en Onbewustheid. Als manifestaties van de waarheid van het wezen, ofschoon in een gekwalificeerde en veranderde graad, zouden zij al hun licht en energie betrekken uit de supramentale gnosis en zouden in grote mate in contact zijn met zijn instrumentele vermogens; zij zouden zelf bewuste drijfvermogens van de Geest zijn en ofschoon nog niet in hun volle kracht van hun volledige gerealiseerde spirituele substantie, zouden zij niet onderworpen zijn aan een mindere instrumentatie, die gefragmenteerd, misleid, verminderd, verduisterd is door de substantie van de Onwetendheid. Alle Onwetendheid, die naar boven komt of het bovenmentale, het intuïtieve, het verlichte of hogere mentale binnengaat, zou ophouden onwetendheid te zijn; zij zou het licht binnengaan, in dat licht de waarheid realiseren, die zij bedekt had met haar duisternis en een bevrijding, transmutatie, een nieuwe staat van bewustzijn en zijn ondergaan, die haar zou assimileren naar deze hogere toestanden en haar voorbereiden voor de supramentale staat. Tegelijkertijd zou het verwikkelde principe van de gnosis, dat nu handelt als een open, naar boven gekomen en voortdurend dynamische kracht en niet langer als een besloten vermogen met een geheime oorspronkelijkheid of een gesluierde ondersteuning van dingen of een onregelmatige tussenkomst als zijn enige functie, in staat zijn om iets van zijn wet van harmonie op te leggen aan de nog bestaande Onbewustheid en Onwetendheid. Want het geheime gnostische vermogen, in hem besloten, zou handelen met een grotere kracht van zijn ondersteuning en oorspronkelijkheid, een vrijere en krachtigere interventie; de wezens van de Onwetendheid, die beïnvloed worden door het licht van de gnosis door hun associatie met gnostische wezens en door de ontwikkelde en effectieve aanwezigheid van het supramentale Wezen en Vermogen in de aardenatuur, zouden bewuster zijn en ontvankelijker. In het ongetransformeerde deel van de mensheid zelf zou er heel goed een nieuwe en grotere orde van mentale menselijke wezens kunnen opkomen; want het onmiddellijk intuïtieve of gedeeltelijk intuïtieve, maar nog niet gnostische mentale wezen, het onmiddellijk of gedeeltelijk verlichte mentale wezen, het mentale wezen in onmiddellijke of gedeeltelijke gemeenschap met het hoger denken niveau zou tevoorschijn komen: deze zouden meer en meer talrijk worden, meer en meer ontwikkeld en zeker in hun type en zouden zelf kunnen bestaan als een gevormd ras van hogere mensheid, die de minder ontwikkelden opwaarts leiden in een ware broederschap, die geboren wordt uit het gewaarzijn van de manifestatie van de Ene Goddelijke in alle wezens. Op deze manier zou de voltooiing van het hoogste ook een mindere voltooiing betekenen in haar eigen gradatie van wat nog beneden moet blijven. Aan het hogere uiteinde van de evolutie zouden de opstijgende gebieden en hoogtepunten van het Supramentale beginnen op te stijgen naar een of andere allerhoogste manifestatie van het zuivere spirituele bestaan, bewustzijn en heerlijkheid van het wezen van Sachchidananda.

Een vraag zou kunnen opkomen of de gnostische ommekeer, de overgang naar de gnostische evolutie en er voorbij, niet vroeger of later de verdwijning zou betekenen van de evolutie uit het Onbewuste, omdat de reden van dat duister begin van dingen hier zou verdwijnen. Dit hangt af van de verdere vraag of de beweging tussen het Superbewustzijn en het Onbewuste als de twee polen van bestaan een volhardende wet is van de materiële manifestatie of alleen een tijdige omstandigheid. De latere veronderstelling is moeilijk te accepteren door de enorme kracht van doordringendheid en duurzaamheid, waarmee de onbewuste fundatie is gelegd van het hele materiële universum. Een volledige omkering of eliminatie van het eerste evolutionaire principe zou de gelijktijdige manifestatie betekenen van het heimelijk verwikkelde bewustzijn in ieder deel van dit uitgestrekte universele Onbewuste; een verandering in een bijzondere lijn van de Natuur, zoals de aardelijn zou niet een zodanig aldoordringend effect kunnen hebben: de manifestatie in de aardenatuur heeft zijn eigen curve en de voltooiing van die curve is alles wat we moeten beschouwen. Hier zou zoveel geriskeerd kunnen worden, dat in het uiteindelijke resultaat van de openbarende schepping of reproductie van de hogere hemisfeer van het bewuste wezen in de lagere drieheid de evolutie hier, ofschoon zij hetzelfde blijft in haar gradaties en stadia, onderworpen zou worden aan de wet van harmonie, de wet van eenheid in verscheidenheid en van verscheidenheid, die eenheid uitwerkt; het zou niet langer een evolutie door strijd zijn; het zou een harmonieuze ontwikkeling worden van stadium naar stadium, van minder naar meer licht, van type naar hoger type van het vermogen en schoonheid van een zelfontvouwend bestaan. Het zou alleen anders zijn als om een of andere reden de wet van strijd en lijden nog noodzakelijk bleef voor de uitwerking van die geheimzinnige mogelijkheid in het Oneindige, wiens principe aan de basis ligt van de onderdompeling in het Onbewuste. Maar voor de aardenatuur zou het lijken alsof deze noodzaak uitgeput zou kunnen worden als de supramentale gnosis eenmaal tevoorschijn gekomen is uit het Onbewuste. Een verandering zou beginnen bij zijn vaste verschijning; deze verandering zou voltooid worden als de supramentale evolutie volledig zou worden en opsteeg in de grote volheid van een allerhoogste manifestatie van het Bestaan-Bewustzijn-Heerlijkheid, Sachchidananda.

HOOFDSTUK XXVIII

Het Goddelijk Leven

O ziende Vlam, gij draagt de mens van de slinkse wegen naar de blijvende waarheid en de kennis.

Rig Veda[77]

Ik zuiver aarde en hemel door de Waarheid.

Rig Veda[78]

Zijn extase zet in iemand, die het bevat, de twee geboorten in beweging, de menselijke zelfuitdrukking en de goddelijke en beweegt tussen hen in.

Rig Veda[79]

Mogen de onoverwinnelijke stralen van zijn intuïtie er zijn om onsterfelijkheid te zoeken, waarbij beide geboorten doordrongen worden, want door hen brengt hij in een beweging menselijke sterkten en goddelijke dingen in werking.

Rig Veda[80]

Laat iedereen uw wil accepteren, omdat u een levende god bent, geboren van de droge boom, dat zij goddelijkheid mogen verkrijgen en door de snelheid van uw bewegingen mogen reiken naar het bezit van Waarheid en Onsterfelijkheid.

Rig Veda[81]

ONZE INSPANNING is de ontdekking geweest van wat de werkelijkheid en belangrijkheid is van ons bestaan als bewuste wezens in het materiële universum en in welke richting en hoe ver die belangrijkheid, eenmaal ontdekt, ons leidt, naar welke menselijke of goddelijke toekomst. Ons bestaan hier kan inderdaad een onbelangrijke gril van de Materie zelf zijn of van een of andere Energie, die Materie opbouwt, of het kan een onverklaarbare gril van de Geest zijn. Of ons bestaan kan, aan de andere kant, een willekeurige fantasie zijn van een suprakosmische Schepper. In dat geval heeft het geen essentiële betekenis, --- totaal geen betekenis, wanneer Materie of een onbewuste Energie de fantasiebouwer is, want dan is het op zijn best de verdwaalde beschrijving van een ronddolende spiraal van Kans of de harde boog van een blinde Noodzakelijkheid; het kan alleen een illusoire belangrijkheid hebben, die verdwijnt in nietsheid als het een vergissing is van de Geest. Een bewuste Schepper zou inderdaad een betekenis hebben kunnen aanbrengen in ons bestaan, maar die moet ontdekt worden door een openbaring van zijn wil en is niet zelf-besloten in de zelf-natuur van dingen en daar te ontdekken. Maar wanneer er een zelfbestaande Werkelijkheid is, waarvan ons bestaan hier een resultaat is, dan moet er een waarheid zijn van die Werkelijkheid, die zich manifesteert, zichzelf uitwerkt, hier ontwikkelt en dat zal de belangrijkheid zijn van ons eigen zijn en leven. Wat die Werkelijkheid ook mag zijn, het is iets, dat zichzelf het aspect heeft opgelegd van een worden in de Tijd, --- een ondeelbaar worden, want ons heden en onze toekomst dragen in zichzelf, getransformeerd, veranderd, het verleden, dat hen gecreëerd heeft en het verleden en heden bevatten reeds en bevatten nu in zich, onzichtbaar voor ons, omdat dit nog niet gemanifesteerd is, onontwikkeld, hun eigen transformatie naar de nog niet gecreëerde toekomst. De belangrijkheid van ons bestaan hier bepaalt onze bestemming: die bestemming is iets, dat al in ons bestaat als een noodzaak en een potentie, de noodzaak van het geheim van ons wezen en naar voren komende werkelijkheid, een waarheid van haar potenties, die uitgewerkt wordt; beiden, ofschoon nog niet gerealiseerd, zijn zelfs nu besloten in wat zich al gemanifesteerd heeft. Wanneer er een Wezen in wording is, een Werkelijkheid van bestaan, die zich ontrolt in de Tijd, wat dat Wezen, die werkelijkheid heimelijk is, is wat we moeten worden en zo te worden is de belangrijkheid van ons leven.

Bewustzijn en leven moeten de hoofdwoorden zijn voor wat op die manier uitgewerkt wordt in Tijd; want zonder hen zouden Materie en de wereld van Materie een betekenisloos fenomeen zijn, iets, wat alleen maar gebeurd is door Kans of door een onbewuste Noodzaak. Maar bewustzijn, zoals het is, leven, zoals het is, kan niet het hele geheim zijn; want beiden zijn zeer duidelijk iets, dat nog niet af is en nog in proces. In ons is bewustzijn Denkvermogen en ons denkvermogen is onwetend en onvolmaakt, een tussenliggend vermogen, dat naar iets voorbij zichzelf gegroeid is en nog steeds groeit: er waren lagere niveaus van bewustzijn, die voor hem kwamen en waaruit hij opgestegen is; er moeten zeer evident hogere niveaus zijn, waar hij zelf naar opstijgt. Voor ons denkende, redenerende, reflecterende denkvermogen was er een bewustzijn, dat niet dacht, maar levend en gevoelig was en daarvoor was er het onderbewustzijn en het onbewustzijn; na ons of in onze nog onontwikkelde zelven wacht er waarschijnlijk een groter bewustzijn, zelf-verlichtend, niet afhankelijk van constructieve gedachten: ons onvolmaakt en onwetend gedachtenmentale is zeker niet het laatste woord van bewustzijn, haar laatste mogelijkheid. Want de essentie van bewustzijn is het vermogen om bewust van zichzelf te zijn en van haar objecten en in haar ware natuur moet dit vermogen direct, zelfvervuld en volledig zijn: wanneer zij in ons indirect, onvolledig, onvervuld is in haar werkingen, afhankelijk van gecreëerde instrumenten, is dat, omdat bewustzijn hier tevoorschijn komt uit een oorspronkelijk gesluierd Onbewustzijn en nog belast is met en omsloten door het eerste Niet-Weten, dat geschikt is voor het Onbewuste; maar hij moet het vermogen hebben volledig tevoorschijn te komen; zijn bestemming moet de ontwikkeling zijn naar zijn eigen vervolmaking, die zijn werkelijke natuur is. Zijn ware natuur is volledig bewust te zijn van zijn objecten en van deze objecten is de eerste het zelf, het wezen, dat hier zijn bewustzijn ontwikkelt en de rest zien we als het niet-zelf, --- maar, wanneer bestaan ondeelbaar is, moet dat ook in werkelijkheid het zelf zijn: de bestemming van het ontwikkelende bewustzijn moet dan zijn om volmaakt te worden in haar gewaarzijn, totaal bewust van het zelf en al-bewust. Deze volmaakte en natuurlijke conditie van het bewustzijn is voor ons een superbewustzijn, een stadium, dat voorbij ons ligt en waarin ons denkvermogen, wanneer het plotseling daartoe getransformeerd zou worden, eerst niet zou kunnen functioneren; maar naar dat superbewustzijn moet ons bewuste wezen zich ontwikkelen. Maar deze evolutie van ons bewustzijn naar een superbewustzijn of allerhoogste van zichzelf is alleen mogelijk, wanneer het Onbewuste, dat hier onze basis is, zelf werkelijk een verwikkeld Superbewustzijn is; want wat er moet komen in de wording van de Werkelijkheid in ons, moet er al in besloten of geheim zijn in haar begin. We kunnen een zodanig besloten Wezen of Vermogen duidelijk voorstellen als de Onbewuste, wanneer we deze materiële creatie van een onbewuste Energie van dichtbij bekijken en het naar buiten zien werken met vreemde constructie en oneindig werktuig, het werk van een enorme besloten Intelligentie en we zien ook, dat we zelf iets zijn van die Intelligentie, die zich ontvouwt uit zijn involutie, een tevoorschijnkomend bewustzijn, waarvan de verschijning niet onderweg kan stoppen totdat de Beslotene zich ontwikkeld heeft en zichzelf geopenbaard heeft als een allerhoogste geheel zelfbewuste en albewuste Intelligentie. Hieraan hebben we de naam Supramentale of Gnosis gegeven. Want dat moet klaarblijkelijk het bewustzijn zijn van de Werkelijkheid, het Wezen, de Geest, die in ons geheim is en hier langzaam manifesteert; vanuit dat Wezen zijn wij de gewordenen en we moeten groeien in zijn natuur.

Wanneer bewustzijn het centrale geheim is, is leven de buitenwaartse indicatie, het effectieve vermogen van zijn in Materie; want dat bevrijdt het bewustzijn en geeft het zijn vorm of belichaming van kracht en zijn bewerkstelliging in materiële handeling. Wanneer een of andere openbaring of bewerkstelliging van zichzelf in Materie het uiteindelijke doel is van het ontwikkelende Wezen bij zijn geboorte, is het leven het uitwendige en dynamische teken en aanwijzing van die openbaring en bewerkstelliging. Maar ook het leven, zoals het nu is, is onvolmaakt en in ontwikkeling; zij ontwikkelt door groei van bewustzijn, net zo als bewustzijn groeit door grotere organisatie en vervolmaking van het leven; een groter bewustzijn betekent een groter leven. De mens, het mentale wezen, heeft een onvolmaakt leven, omdat het denkvermogen niet het eerste en hoogste vermogen van bewustzijn van het Wezen is; zelfs als het denkvermogen vervolmaakt werd, zou er nog iets zijn, dat nog gerealiseerd moet worden, dat nog niet gemanifesteerd is. Want wat besloten is en tevoorschijn komt, is geen Denkvermogen, maar een Geest en het denkvermogen is niet de ingeboren dynamiek van het bewustzijn van de Geest; het Supramentale, het licht van de Gnosis, is zijn ingeboren dynamiek. Wanneer dan het leven een manifestatie van de Geest moet worden, moet de manifestatie van een spiritueel wezen in ons en het goddelijke leven van een vervolmaakt bewustzijn in een supramentaal en gnostisch vermogen van het spirituele wezen de geheime last en intentie van de evolutionaire Natuur zijn.

Al het spirituele leven is in principe een groei naar goddelijk leven. Het is moeilijk de grens vast te leggen, waar het mentale ophoudt en het goddelijke leven begint, want de twee projecteren in elkaar en er is een lange ruimte van wederzijds vermengd bestaan. Een groot gedeelte van deze tussenruimte, --- wanneer de spirituele drang niet geheel afkeert van de aarde of de wereld, --- kan gezien worden als het proces van een hoger leven in de maak. Als het denkvermogen en het leven verlicht worden door het licht van de Geest, nemen zij iets van de goddelijkheid aan of reflecteren het, de geheime grotere Werkelijkheid en dit moet toenemen tot de tussenruimte overgestoken is en het hele bestaan verenigd is in het volle licht en het vermogen van het spirituele principe. Maar voor de volledige en volmaakte vervulling van de evolutionaire drang moet deze verlichting en verandering het hele wezen, leven en lichaam opnemen en herscheppen, het moet niet alleen een innerlijke ervaring van het Goddelijke zijn, maar een hervorming van zowel het innerlijke als het uiterlijke bestaan door zijn vermogen, het moet niet alleen vorm aannemen in het leven van het individu, maar als een collectief leven van gnostische wezens, gevestigd als een hoogste vermogen en vorm van de wording van de Geest in de aardenatuur. Om dit mogelijk te maken moet de spirituele entiteit in ons zijn eigen geïntegreerde vervolmaking ontwikkeld hebben, niet alleen van de innerlijke staat van het wezen, maar van het uitgaande vermogen van het wezen en hij moet met die vervolmaking en als noodzaak van zijn volledige handeling zijn eigen dynamiek en instrumentatie van het uiterlijke bestaan ontwikkeld hebben.

Er kan ongetwijfeld een innerlijk spiritueel leven zijn, een hemels koninkrijk, in ons, dat niet afhankelijk is van enige uiterlijke manifestatie of instrumentatie of formule van het uitwendige wezen. Het innerlijke leven heeft een allerhoogste spirituele belangrijkheid en het uiterlijke heeft alleen een waarde, zover als het expressief is voor de innerlijke status. Echter de mens van spirituele realisatie leeft en handelt en gedraagt zich op alle manieren van zijn wezen en handeling, zoals gezegd in de Gita, ”hij leeft en beweegt in Mij”; hij verblijft in het Goddelijke, hij heeft het spirituele bestaan gerealiseerd. De spirituele mens, die leeft in de gewaarwording van het spirituele zelf, in de realisatie van het Goddelijke in hem en overal, zou inwendig een goddelijk leven leven en haar reflectie ervan zou vallen op zijn uitwendige handelingen van bestaan, zelfs als zij niet voorbijgaan, --- of niet voorbij lijken te gaan, --- aan de gewone instrumentatie van het menselijke denken en de menselijke handeling in deze wereld van de aarde- natuur. Dit is de eerste waarheid en essentie van de materie; maar toch, vanuit het gezichtspunt van een spirituele evolutie, zou dit alleen een individuele bevrijding en vervolmaking zijn in een onveranderde omgeving van bestaan: want voor een grotere dynamische verandering in de aarde-natuur zelf, moet een spirituele verandering van het hele principe en instrumentatie van leven en handeling, de verschijning van een nieuwe orde van wezens en een nieuw aardeleven overwogen worden in ons idee over totale vervulling, de goddelijke kwestie. De gnostische verandering veronderstelt hier een eerste belangrijkheid; alles, dat voorafgaat, kan opgevat worden als een opbouw en een voorbereiding van deze veranderende omkering van de hele natuur. Want de gnostische manier van dynamisch leven moet het vervulde goddelijke leven op aarde zijn, een manier van leven, die de hogere instrumenten ontwikkelt van wereldkennis en wereldhandeling voor de dynamisering van het bewustzijn in het fysieke bestaan en die de waarden van een wereld van materiële Natuur opneemt en transformeert.

Maar de hele fundatie van het gnostische leven moet juist door haar natuur altijd inwendig zijn en niet uitwendig. In het leven van de Geest is het de Geest, de Innerlijke Werkelijkheid, die het denkvermogen, het vitale leven en het lichaam heeft opgebouwd en ze gebruikt als zijn instrumentatie; het denken, gevoel en handeling bestaan niet voor zichzelf, zij zijn geen object, maar het middel; zij dienen om de gemanifesteerde goddelijke Werkelijkheid in ons uit te drukken: anders is, zonder deze innerlijkheid, deze spirituele oorsprong, in een te uiterlijk gericht bewustzijn of alleen door uiterlijke middelen, geen groter of goddelijker leven mogelijk. In ons huidige leven van Natuur, in ons uiterlijk gerichte, oppervlakkige bestaan, lijkt de wereld ons te creëren; maar bij de ommekeer naar het spirituele leven moeten wij onszelf en onze wereld creëren. Bij deze nieuwe formule van creatie wordt het innerlijke leven van het eerste belang en de rest kan alleen haar uitdrukking en uitkomst zijn. Dit wordt inderdaad aangeduid door onze eigen inspanningen naar volmaaktheid, de vervolmaking van onze eigen ziel en denkvermogen en leven en de vervolmaking van het leven van het ras. Want ons is een wereld gegeven, die duister, onwetend, materieel, onvolmaakt is en ons uiterlijk bewuste wezen is zelf gecreëerd door de energieën, de druk, de vormende operaties van deze enorme sprakeloze duisternis, door fysieke geboorte, door de omgeving, door een training door de inwerkingen en schokken van het leven; en toch zijn we vagelijk bewust van iets, dat in ons aanwezig is of probeert te zijn; iets anders, dan wat op die manier gemaakt is, een zelfbestaande Geest, zelfbepalend, die de natuur aanzet tot de schepping van een beeld van zijn eigen verborgen vervolmaking of Idee van vervolmaking. Er is iets, dat in ons groeit als antwoord op deze vraag, dat streeft om een beeld te worden van een goddelijk Iets, en dat wordt aangezet om ook in de wereld buiten te werken, die hij gekregen heeft en haar ook te herscheppen naar dat grotere beeld, in het beeld van zijn eigen spirituele en mentale en vitale groei, om ook onze wereld iets te maken, dat gecreëerd is volgens ons eigen denkvermogen en zelfbegrijpende geest, iets nieuw, harmonieus, volmaakt.

Maar ons denkvermogen is duister, gedeeld in haar noties, misleid door tegengestelde oppervlakte verschijningen, verdeeld tussen verscheidene mogelijkheden; zij wordt geleid in drie verschillende richtingen, aan ieder waarvan zij een exclusieve voorkeur kan geven. Ons denkvermogen, in zijn zoektocht naar wat er moet zijn, keert zich tot een concentratie op onze eigen spirituele groei en vervolmaking, op ons eigen individuele wezen en innerlijke leven, of hij keert zich tot een concentratie op een individuele ontwikkeling van onze oppervlakte natuur, op de vervolmaking van ons denken en uiterlijke dynamiek of praktische handeling in de wereld, op een of ander idealisme van onze persoonlijke realisatie met de wereld om ons heen; of hij keert zich tot een concentratie op de uiterlijke wereld zelf; op haar beter maken, meer passend bij onze ideeën en temperament of tot onze conceptie van wat zou moeten zijn. Aan de ene kant is er de roep van ons spirituele wezen, dat ons ware zelf is, een transcendente werkelijkheid, een wezen van het goddelijke Wezen, niet gecreëerd door de wereld, in staat in zichzelf te leven, uit de wereld op te stijgen naar transcendentie; aan de andere kant is er de eis van de wereld om ons heen, die een kosmische vorm is, een formulering van het Goddelijke Wezen, een vermogen van de Werkelijkheid in vermomming. Ook is er de verdeelde of dubbele vraag van ons wezen van de Natuur, die gesitueerd is tussen deze twee termen, van hen afhankelijk is en hen verbindt; want zij is klaarblijkelijk gemaakt door de wereld en toch, omdat haar ware schepper zich in onszelf bevindt en de wereldinstrumentatie, die haar lijkt te maken, alleen de eerste gebruikte middelen zijn, is zij werkelijk een vorm, een vermomde manifestatie van een groter spiritueel wezen in ons. Deze vraag bemiddelt tussen onze zorg over een binnenwaartse vervolmaking of spirituele bevrijding en onze zorg over de uiterlijke wereld en haar formatie staat op een gelukkiger relatie tussen de twee termen en creëert het ideaal van een beter individu in een betere wereld. Maar de Werkelijkheid moet in ons gevonden worden en de bron en fundatie van een vervolmaakt leven; geen uitwendige formatie kan haar vervangen; het ware zelf moet van binnen gerealiseerd worden, wanneer er een waar leven gerealiseerd moet worden in de wereld en de Natuur.

Bij de groei naar een goddelijk leven moet de Geest onze eerste zorg zijn; totdat we het geopenbaard en ontwikkeld hebben in onszelf uit zijn mentale, vitale en fysieke wikkels en vermommingen, hem met geduld gehaald hebben uit ons eigen lichaam, zoals de Upanishads het uitdrukken, totdat we in onszelf een innerlijk leven van de Geest opgebouwd hebben, is het voor de hand liggend, dat geen uiterlijk goddelijk leven mogelijk is. Tenzij we inderdaad een mentale of vitale godheid waarnemen of er zou zijn, --- maar zelfs dan moet het individuele mentale wezen of het wezen van vermogen en vitale kracht in ons groeien naar een vorm van die godheid voor ons leven goddelijk kan zijn op die inferieure manier, het leven van een infraspiritueel supermens, mentale halfgod of vitale Titaan, Deva of Asura. Dit innerlijke leven moet, wanneer het eenmaal geschapen is om ons hele oppervlaktewezen, ons denken, gevoel, handeling in de wereld om te vormen in een volmaakt vermogen van dat innerlijke leven, onze andere bezorgdheid zijn. Alleen, wanneer we op die diepere en grotere manier leven in onze dynamische gedeelten, kan er een kracht zijn om een groter leven te creëren of kan de wereld herschapen worden of in een of ander vermogen of vervolmaking van Denkvermogen en Leven of het vermogen en vervolmaking van de Geest. Een vervolmaakte menselijke wereld kan niet geschapen worden door mensen of samengesteld door mensen, die zelf onvolmaakt zijn. Zelfs als onze handelingen nauwgezet geregeld worden door onderwijs of wet of sociale of politieke machinerie, zal een gereguleerd patroon van denkvermogens, een gefabriceerd patroon van levens, een gecultiveerd gedragspatroon verkregen worden; maar een aanpassing van deze soort kan niet veranderen, kan de mens van binnen niet herscheppen, zij kan geen volmaakte ziel of een volmaakt denkend mens of een volmaakt of groeiend levend wezen uitkerven of uitsnijden. Want de ziel en het denkvermogen en leven zijn vermogens van het wezen en kunnen groeien, maar kunnen niet uitgesneden of gemaakt worden; een uiterlijk proces of formatie kan de ziel en denkvermogen en leven ondersteunen of uitdrukken, maar kan hen niet scheppen of ontwikkelen. Men kan inderdaad het wezen helpen te groeien, niet door een poging om te maken, maar door er stimulerende invloeden op te werpen of door aan haar zijn krachten van de ziel of denkvermogen of leven te lenen; maar zelfs dan moet de groei nog steeds vanuit haar binnenste komen, van daaruit bepalen, wat van deze krachten en invloeden gemaakt zal worden en niet van buitenaf. Dit is de eerste waarheid, die ons scheppend vuur en aspiratie dienen te leren, anders is al onze menselijke inspanning gedoemd om in een nutteloze cirkel te raken en kan alleen eindigen in een succes, dat een schoonschijnende mislukking is.

De gehele arbeid van de kracht van de Natuur is te zijn of iets te worden, iets tot stand te brengen; weten, voelen, doen zijn ondergeschikte energieën, die waardevol zijn, omdat zij het wezen helpen in zijn gedeeltelijke zelfrealisatie om uit te drukken, wat hij is, en zij helpen hem ook bij zijn drang om nog meer het nog niet gerealiseerde uit te drukken, dat hij moet zijn. Maar kennis, denken, handeling, --- of zij nu religieus, ethisch, politiek, sociaal, economisch, te benutten of hedonistisch zijn, of zij nu een mentale, vitale of fysieke vorm of bestaansconstructie zijn, --- kunnen niet de essentie of levensonderwerp zijn; zij zijn alleen activiteiten van de vermogens van het wezen of de vermogens van zijn worden, dynamische vermogens van zichzelf, scheppingen van de belichaamde Geest, zijn middel om te ontdekken of te formuleren, wat hij zoekt te zijn. De neiging van het fysieke denkvermogen van de mens is het anders te zien en om de ware methode van dingen ondersteboven te keren, omdat hij de oppervlakkige krachten of verschijningen van de Natuur als essentieel of fundamenteel beschouwt; hij aanvaardt hun schepping door een zichtbaar en uitwendig proces als de essentie van haar handeling en ziet niet, dat het alleen een secundaire verschijning is en een groter geheim proces bedekt: want het verborgen proces van de Natuur is het openbaren van het wezen door het naar buiten brengen van zijn vermogens en vormen, haar uitwendige druk is alleen een middel om het verwikkeld wezen te ontwaken tot de noodzaak van deze evolutie, van deze zelfformatie. Wanneer het spirituele stadium van haar evolutie bereikt is, moet dit verborgen proces het hele proces worden; het is van kardinaal belang om door de sluier van krachten te komen en bij hun geheime hoofdbron te komen, die de Geest zelf is. Een ding, dat gedaan moet worden, is onszelf te worden; maar het ware onszelf is dat, wat in ons is en de voorwaarde van dit hoogste wezen, dat ons ware en goddelijke wezen is, is het overschrijden van ons uiterlijke zelf van lichaam, leven en denkvermogen om zelf geopenbaard en actief te worden. Alleen door innerlijk te groeien en innerlijk te leven, kunnen we dat vinden; als dat eenmaal gedaan is, dan is de schepping van daaruit van het spirituele of goddelijke denkvermogen, leven en lichaam en door deze instrumentatie de aankomst bij de schepping van een wereld, die de ware omgeving zal zijn van een goddelijk Leven, --- het uiteindelijke onderwerp, dat de Kracht van de Natuur voor ons heeft neergezet. Dit is dan de eerste noodzaak, dat het individu, ieder individu, de Geest zal ontdekken, de goddelijke werkelijkheid in hem en dat uitdrukken in heel zijn wezen en leven. Een goddelijk leven moet eerst en bijna geheel een innerlijk leven zijn; want, omdat het uiterlijke de uitdrukking moet zijn van wat vanbinnen is, kan er geen goddelijkheid zijn in het uiterlijke bestaan, wanneer er geen vergoddelijking is van het innerlijk wezen. De Goddelijkheid in de mens verblijft gesluierd in zijn spirituele centrum; er kan niet zoiets zijn als zelfovertreffing voor de mens of een hogere issue van zijn bestaan, wanneer er in hem geen werkelijkheid is van een eeuwig Zelf en eeuwige Geest.

Het doel van de Natuur in ons is te zijn en volledig te zijn; maar volledig zijn is volledig bewust zijn van zijn wezen: onbewustheid, half bewustzijn of gebrekkig bewustzijn is een toestand van zijn, niet in bezit van zichzelf; het is bestaan, maar geen volheid van zijn. Volledig en integraal gewaarzijn van zichzelf en van alle waarheid van zijn wezen is de noodzakelijke voorwaarde voor het ware bezit van het bestaan. Dit zelfgewaarzijn wordt bedoeld met spirituele kennis: de essentie van spirituele kennis is een intrinsiek zelfbestaand bewustzijn; al haar handeling van kennis, inderdaad al haar soort handelingen moeten dat bewustzijn zijn, dat zichzelf formuleert. Alle andere kennis is bewustzijn, dat zichzelf niet kent en dat streeft naar de terugkeer naar haar eigen gewaarzijn van zichzelf en haar inhouden; het is zelf-onwetendheid, die werkt om zich terug te transformeren naar zelf-kennis.

Maar, omdat bewustzijn in zichzelf de kracht van bestaan draagt, is volledig zijn ook de intrinsieke en integrale kracht van zijn wezen hebben; in bezit komen van al zijn kracht van het zelf en van al zijn gebruik. Hoofdzakelijk zijn zonder bezit van de kracht van zijn wezen of met een halve kracht of gebrekkige kracht ervan, is een verminkt of verminderd bestaan; men bestaat, maar het is geen volheid van zijn. Het is inderdaad mogelijk om alleen te bestaan in een toestand met de kracht van het wezen zelf-verzameld en onbeweegbaar in het zelf; maar zelfs zo is zijn in dynamiek, alsook in toestand de integraliteit van het bestaan: vermogen van het zelf is het teken van goddelijkheid van het zelf, --- een krachteloze Geest is geen Geest. Maar, omdat het spirituele bewustzijn intrinsiek is en zelfbestaand, moet ook deze kracht van ons spirituele wezen intrinsiek, automatisch in handeling, zelfbestaand en zelfvervullend zijn. Welk instrumentarium zij gebruikt, moet deel van zichzelf zijn; zelfs ieder uitwendig instrumentarium, dat zij gebruikt, moet deel gemaakt zijn van zichzelf en expressief voor haar wezen. De kracht van het wezen in bewuste handeling is wil; en wat ook de bewuste wil is van de Geest, zijn wil van zijn of worden, dat alles moet het bestaan harmonisch kunnen vervullen. Welke handeling of energie van handeling dan ook deze soevereiniteit niet heeft of geen meester is over de handelingsmachinerie, draagt door dat defect in zich het teken van een onvolmaaktheid van kracht van het wezen of een verdeling of onbruikbaar makende segmentatie van het bewustzijn, van een onvolledigheid in de manifestatie van het wezen.

Ten slotte is volledig zijn volledige heerlijkheid van zijn hebben. Zijn zonder heerlijkheid van zijn, zonder volledige heerlijkheid van zichzelf en alle dingen is iets neutraal of verminderd; het is bestaan, maar geen volheid van zijn. Deze verrukking moet ook intrinsiek, zelfbestaand, automatisch zijn; zij kan niet afhankelijk zijn van dingen buiten zichzelf; waar zij ook verrukt van is, maakt deel uit van zichzelf, heeft de vreugde ervan als deel van haar universaliteit. Alle misnoegen, alle pijn en lijden zijn een teken van onvolmaaktheid, van onvolledigheid; zij ontstaan uit een verdeling van het zijn, een onvolledigheid van bewustzijn van het zijn, een onvolledigheid van de kracht van het zijn. Volledig worden in zijn, in bewustzijn van zijn, in kracht van zijn, in verrukking van zijn en leven in deze geïntegreerde volledigheid is het goddelijke leven.

Maar, nogmaals, volledig zijn is universeel zijn. Zijn binnen de beperking van een klein beperkt ego is bestaan, maar het is een onvolmaakt bestaan; juist in zijn natuur is het leven in een onvolledig bewustzijn een onvolledige kracht en heerlijkheid van bestaan. Het is minder zijn dan zichzelf en het brengt een onvermijdelijke onderwerping aan onwetendheid, zwakheid en lijden; of zelfs, wanneer zij door een of andere goddelijke samenstelling van de natuur deze dingen kan uitsluiten, zou zij moeten leven in een beperkt werkveld van het bestaan, een beperkt bewustzijn en vermogen en vreugde van het bestaan. Al het zijn is een en volledig zijn, is alles zijn, dat is. Zijn in het zijn van allen en allen omsluiten in zijn eigen zijn, bewust zijn van het bewustzijn van allen, geïntegreerd zijn in kracht met de universele kracht, alle handeling en ervaring in zichzelf dragen en voelen als zijn eigen handeling en ervaring, alle zelven voelen als zijn eigen zelf, alle heerlijkheid van zijn als zijn eigen heerlijkheid van zijn voelen is een noodzakelijke voorwaarde van het integrale goddelijke leven.

Maar om zo universeel te zijn in de volheid en vrijheid van zijn universaliteit, moet men ook transcendentaal zijn. De spirituele volheid van het wezen is eeuwigheid; wanneer iemand het bewustzijn niet heeft van tijdloos eeuwig zijn, wanneer iemand afhankelijk is van het lichaam of het belichaamde denkvermogen of het belichaamde leven, of afhankelijk van deze wereld of die wereld of van deze conditie van zijn of die conditie van zijn, is dat niet de werkelijkheid van het zelf, niet de volheid van ons spirituele bestaan. Wanneer men alleen leeft als een lichamelijk zelf of alleen lichamelijk is, dan is men een kortstondig schepsel, onderworpen aan de dood en het verlangen en de pijn en het lijden en de achteruitgang en decadentie. De transcendentie, de uitstijging boven het lichamelijke bewustzijn, niet vastgehouden worden in het lichaam of door het lichaam, het lichaam alleen houden als een instrument, een kleine buitenwaartse formatie van het zelf, is een eerste voorwaarde voor goddelijk leven. Geen denkvermogen te zijn, onderworpen aan onwetendheid en beperking van bewustzijn, de transcendentie van het denkvermogen en hem behandelen als instrument, hem controleren als een oppervlakkige formatie van het zelf, is een tweede voorwaarde. Zijn door het zelf en de Geest, niet afhankelijk van het leven, niet ermee geïdentificeerd zijn, haar transcenderen en haar controleren en gebruiken als een uitdrukking en instrument van het Zelf, is de derde voorwaarde. Zelfs het lichamelijke leven bezit haar eigen volledige wezen niet op haar eigen manier, wanneer het bewustzijn het lichaam niet overstijgt en haar fysieke eenheid niet voelt met al het materiële bestaan; het vitale leven bezit haar eigen volle leven niet op haar eigen manier, wanneer het bewustzijn niet uitstijgt boven het beperkte spel van een individuele vitaliteit en het universele leven als haar eigen voelt en haar eenheid met alle leven. De geestesgesteldheid is geen vol bewust bestaan of handeling op zijn eigen manier, wanneer men de individuele mentale beperkingen niet overstijgt en een eenheid voelt met het universele Denkvermogen en met alle denkvermogens en zijn integraliteit van bewustzijn geniet, dat vervuld is in hun weelde van verschil. Maar men moet niet alleen de individuele formule transcenderen, maar ook de formule van het universum, want alleen zo kan of het individuele of het universele bestaan haar eigen wezen vinden en een volmaakte harmonisatie; beiden zijn in hun uiterlijke formulering onvolledige termen van de Transcendentie, maar zij zijn dat in hun essentie en alleen door bewust te worden van die essentie, kan het individuele bewustzijn of het universele bewustzijn tot haar eigen volheid en vrijheid van werkelijkheid komen. Anders kan het individu onderworpen blijven aan de kosmische beweging en zijn reacties en beperkingen en zijn totale spirituele vrijheid missen. Hij moet binnengaan in de allerhoogste goddelijke Werkelijkheid, zijn eenheid ermee voelen, erin leven, haar zelfschepping zijn: zijn totale denkvermogen, leven, lichamelijkheid moeten omgezet worden in termen van haar Supernatuur; al zijn gedachten, gevoelens, handelingen, moeten erdoor bepaald worden en haar zijn, haar zelfformatie. Dit alles kan alleen volledig in hem worden, wanneer hij geëvolueerd is uit de Onwetendheid naar de Kennis en door de Kennis naar het allerhoogste Bewustzijn en haar dynamiek en allerhoogste verrukking van bestaan; maar enige wezenlijkheid van deze dingen en hun toereikende instrumenten kan komen met de eerste spirituele verandering en uitmonden in het leven van de gnostische Supernatuur.

Deze dingen zijn onmogelijk zonder een naar binnen gericht leven; zij kunnen niet bereikt worden door in een uiterlijk bewustzijn te blijven, dat altijd naar buiten gericht is, alleen of hoofdzakelijk actief aan en vanuit het oppervlak. Het individuele wezen moet zichzelf vinden, zijn ware bestaan; hij kan dit alleen doen door naar binnen te gaan, door innerlijk en van binnenuit te leven: want het uitwendige of uiterlijke bewustzijn of leven, dat van de innerlijke Geest gescheiden is, is het veld van de Onwetendheid; zij kan alleen boven zichzelf uitstijgen en de Onwetendheid overstijgen door de opening naar de grootheid van een innerlijk zelf en leven. Als er een wezen van transcendentie in ons is, moet zij er zijn in ons geheime zelf: aan de oppervlakte is er alleen een kortstondig wezen van de Natuur, gemaakt door beperking en omstandigheid. Wanneer er in ons een zelf is, dat in staat is tot grootheid en universaliteit, in staat is een kosmisch bewustzijn binnen te gaan, moet dat ook in ons innerlijk wezen zijn; het uiterlijke bewustzijn is een fysiek bewustzijn, gebonden aan haar individuele beperkingen door het drievoudige koord van denkvermogen, leven en lichaam; een of andere uiterlijke poging tot universaliteit kan alleen resulteren in of een vergroting van het ego of in een wegcijferen van de persoonlijkheid door zijn vernietiging in de massa of onderwerping aan de massa. Alleen door innerlijke groei, beweging en handeling kan het individu vrijelijk en effectief zijn wezen universaliseren en transcenderen. Voor het goddelijke leven moet er een verplaatsing zijn van het centrum en onmiddellijke bron van dynamische effectuering van het wezen van buiten naar binnen; want de ziel is daar gevestigd, maar hij is versluierd of half versluierd en ons onmiddellijke wezen en bron van handeling is voor het moment aan de oppervlakte. In de mens, zegt de Upanishad, heeft de Zelfbestaande de deuren van bewustzijn naar buiten uitgehakt, maar enkelen kijken naar binnen en deze zien en kennen de Geest en ontwikkelen het spirituele wezen. Dus de eerste noodzaak voor transformatie van de natuur en voor het goddelijke leven is in onszelf te kijken en te zien en binnen te gaan in onszelf en innerlijk te leven.

Deze beweging van naar binnen gaan en van binnen leven is een moeilijke taak om op te leggen aan het normale bewustzijn van het menselijke leven; er is echter geen andere manier om het zelf te vinden. De materialistische denker, die een tegenstelling opstelt tussen de extroverte en de introverte, houdt de extroverte instelling vast om als enige veiligheid te accepteren; naar binnen gaan is binnen gaan in de duisternis of leegheid of de balans van het bewustzijn verliezen en morbide worden, een zodanig innerlijk leven, zoals iemand kan creëren, wordt van buitenaf gemaakt en de gezondheid ervan wordt alleen verzekerd door een strikte rekenschap op haar gezonde en verzorgende uiterlijke bronnen, --- de balans van het persoonlijke denkvermogen en leven kan alleen verzekerd worden door een sterke ondersteuning van de uiterlijke werkelijkheid, want de materiële wereld is de enige fundamentele werkelijkheid. Dit kan waar zijn voor de fysieke mens, de geboren extrovert, die zichzelf een schepsel van de uitwendige Natuur voelt; door haar gemaakt en afhankelijk van haar, zou hij zichzelf verliezen, als hij naar binnen ging: voor hem is er geen innerlijk wezen, geen innerlijk leven. Maar de introvert van deze onderscheiding heeft ook geen innerlijk leven; hij is geen ziener van het ware innerlijke zelf en van innerlijke dingen, maar de kleine mentale mens, die oppervlakkig in zichzelf kijkt en daar niet zijn spirituele zelf ziet, maar zijn levensego, zijn denkego en ongezond betrokken raakt bij de bewegingen van dat meelijwekkende dwergschepsel. Het idee of de ervaring van een innerlijke duisternis bij het naar binnen kijken is een eerste reactie van een geestesgesteldheid, die altijd aan de oppervlakte heeft geleefd en geen innerlijk gerealiseerd bestaan heeft; het is alleen een gemaakte innerlijke ervaring, die afhankelijk is van de uiterlijke wereld voor de materialen van haar wezen. Maar voor degenen, in wiens samenstelling het vermogen van een meer innerlijk leven naar binnen is gegaan, brengt de beweging van naar binnen gaan en van binnen leven geen duisternis of saaie leegheid, maar een vergroting, een nieuwe stroom ervaring, een grotere visie, een grotere capaciteit, een uitgebreid leven, oneindig meer werkelijk en gevarieerd, dan de eerste nietigheid van het leven, voor zichzelf gemaakt door onze normale fysieke mensheid, een vreugde van zijn, die groter is en rijker dan enige heerlijkheid van bestaan, die de uiterlijke vitale mens of de oppervlakkige mentale mens kunnen verkrijgen door hun dynamische vitale kracht en handeling of subtiliteit en uitbreiding van het mentale bestaan. Een stilte, een binnengaan in een wijde of zelfs immense of oneindige leegheid is een deel van de innerlijke spirituele ervaring; voor deze stilte en leegte heeft het fysieke denkvermogen een zekere angst, het kleine oppervlakkig actieve denkende of vitale denkvermogen vermindert ervan en heeft er een afkeer van, --- want hij verwart de stilte met het mentale of vitale onvermogen en de leegte met stilstand of niet-bestaan: maar deze stilte is de stilte van de Geest, die de voorwaarde is voor een grotere kennis, vermogen en zaligheid en deze leegheid is het leegmaken van de beker van ons natuurlijke wezen, een bevrijding van haar troebele inhouden, zodat zij gevuld kan worden met de wijn van God, het is niet de toegang tot niet-bestaan, maar tot een groter bestaan, zelfs, wanneer het wezen zich naar stilstand keert, is het geen stilstand in het niet-bestaan, maar in een of andere uitgestrekte onuitspreekbaarheid van het spirituele wezen of de onderdompeling in het onmededeelbare superbewustzijn van het Absolute.

In feite is deze inwaartse ommekeer en beweging geen gevangenzetting in het persoonlijke zelf, het is de eerste stap naar een ware universaliteit; het brengt ons de waarheid van ons uiterlijke, zowel als de waarheid van ons innerlijke bestaan. Want dit innerlijke leven kan zichzelf uitbreiden en het universele leven omhelzen, zij kan het leven van allen aanraken, doordringen en omsluiten met een veel grotere werkelijkheid en dynamische kracht, dan in ons oppervlaktebewustzijn hoe dan ook mogelijk is. Onze uiterste universalisatie aan het oppervlak is een arme en manke inspanning, --- het is een constructie, een schijnvertoning en niet het werkelijke: want in het oppervlaktebewustzijn zijn we gebonden aan de scheiding van het bewustzijn van anderen en dragen we de veren van het ego. Daar wordt juist onze onbaatzuchtigheid meestal een subtiele vorm van zelfzucht of verandert in een grote affirmatie van ons ego; tevreden met onze altruïstische houding zien we niet, dat het een sluier is voor de misleiding van ons individuele zelf, onze ideeën, onze mentale en vitale persoonlijkheid, onze noodzaak van egovergroting over anderen, die we opnemen in onze uitgebreide invloedssfeer. Zover als wij er werkelijk in slagen voor anderen te leven, wordt dit gedaan door een innerlijke spirituele kracht van liefde en sympathie, maar het vermogen en werkveld van effectiviteit van deze kracht in ons zijn klein, de psychische beweging, die het aanzet is onvolledig, haar handeling vaak onwetend, omdat er contact is van het denkvermogen en het hart, maar ons wezen omhelst het wezen van anderen niet als onszelf. Een uitwendige eenheid met anderen moet altijd een uitwendige samenhang zijn en een associatie van uitwendige levens met een kleiner innerlijk resultaat; het denkvermogen en het hart bevestigen hun bewegingen aan dit gemeenschappelijke leven en de wezens, die we daar ontmoeten; maar het gemeenschappelijke leven blijft de fundatie, --- de innerlijke opgebouwde eenheid of zoveel ervan als kan doorzetten, ondanks gezamenlijke onwetendheid en tegenstrijdig egoïsme, conflict van denkvermogens, conflict van harten, conflict van vitale temperamenten, conflict van belangen, is een gedeeltelijke en onzekere bovenbouw. Het spirituele bewustzijn, het spirituele leven draaien dit principe van opbouw om, zij baseert haar handeling in het gezamenlijke leven op een innerlijke ervaring en omvatting van anderen in ons eigen wezen, een innerlijk besef en werkelijkheid van eenheid. Het spirituele individu handelt vanuit dat besef van eenheid, dat hem onmiddellijk en direct de waarneming geeft van de vraag van het zelf van een ander zelf, de noodzaak van het leven, het goede, het werk van liefde en sympathie, dat werkelijk gedaan kan worden. Een realisatie van spirituele eenheid, een dynamisering van het intieme bewustzijn van een zijn, van een zelf in alle wezens, kan alleen de handeling van het goddelijke leven funderen en besturen door haar waarheid.

In het gnostische of goddelijke wezen, in het gnostische leven, zal er een intiem en volledig bewustzijn zijn van het zelf van anderen, een bewustzijn van hun denkvermogen, leven en fysieke wezen, die gevoeld worden alsof zij van zichzelf zijn. Het gnostische wezen zal niet uit een oppervlakte sentiment van liefde en sympathie of enig vergelijkbaar gevoel handelen, maar vanuit dit intieme wederzijdse bewustzijn, deze intieme eenheid. Al zijn actie in de wereld zal verlicht worden door een waarheid van visie van wat gedaan moet worden, een besef van de wil van de Goddelijke Werkelijkheid in hem, die ook de Goddelijke Werkelijkheid in anderen is en het zal gedaan worden voor het Goddelijke in anderen en het Goddelijke in allen, voor de effectuering van de waarheid van het doeleinde van het Al, zoals gezien in het licht van het hoogste Bewustzijn en op de manier en met de stappen, waardoor het geëffectueerd moet worden in het vermogen van de Supernatuur. Het gnostische wezen vindt zichzelf niet alleen in zijn eigen vervulling, die de vervulling van het Goddelijke Wezen en Wil is in hem, maar in de vervulling van anderen; zijn universele individualiteit effectueert zich in de beweging van het Al in alle wezens naar een groter worden. Hij ziet overal een goddelijke werking; wat van hem uitgaat in de som van die goddelijke werking, vanuit het innerlijke Licht, Wil en Kracht, die in hem werkt, is zijn handeling. Er is geen scheidend ego in hem om iets te beginnen; de Transcendente en Universele beweegt naar buiten door zijn geuniversaliseerde individualiteit naar de handeling van het universum. Omdat hij niet leeft voor een afgescheiden ego, leeft hij dus ook niet voor het doeleinde van enig ander collectief ego; hij leeft in en voor het Goddelijke in zichzelf, in en voor het Goddelijke in de collectiviteit; in en voor de Godheid in alle wezens. Deze universaliteit in handeling, georganiseerd door de allesziende Wil in de betekenis van de gerealiseerde eenheid van allen, is de wet van het goddelijke leven.

Deze spirituele vervulling dan van de drang tot individuele vervolmaking en een innerlijke volledigheid van het wezen, bedoelen we als eerste, wanneer we over een goddelijk leven spreken. Het is de eerste essentiële voorwaarde voor een vervolmaakt leven op aarde en we zijn daarom op de goede weg als we hoogste werkelijke individuele vervolmaking onze eerste allerhoogste zaak maken. De vervolmaking van de spirituele en pragmatische relatie van het individu met allen om hem heen is onze tweede bezorgdheid; de oplossing van dit tweede desideratum ligt in een volledige universaliteit en eenheid met al het leven op aarde, dat het andere concomitante resultaat is van de evolutie naar het gnostische bewustzijn en de gnostische natuur. Maar er blijft nog een derde desideratum, een nieuwe wereld, een verandering in het volledige leven van de mensheid of, ten minste, een nieuw vervolmaakt collectief leven in de aardenatuur. Dit roept om de verschijning, niet alleen van geïsoleerd ontwikkelde individuen, die handelen in de onontwikkelde massa, maar om veel gnostische individuen, die een nieuwe soort wezens vormen en een nieuw algemeen leven, superieur aan het huidige individuele en het algemene bestaan. Dit soort collectieve leven moet zich klaarblijkelijk samenstellen, gebaseerd op hetzelfde principe als het leven van het gnostische individu. In ons huidige menselijke bestaan bestaat een fysieke collectiviteit, die bijeen gehouden wordt door het algemene fysieke levensfeit en alles wat er uit oprijst, gemeenschap van belangen, een algemene civilisatie en cultuur, een algemene sociale wet, een gezamenlijke geestesgesteldheid, een economische associatie, de idealen, emoties, inspanningen van het collectieve ego met de draad van individuele banden en bindingen, die door het geheel lopen en helpen het bijeen te houden. Of, waar er een verschil is in deze dingen, oppositie, conflict, wordt een praktische aanpassing of een georganiseerd compromis opgelegd door de noodzaak om samen te leven; er wordt een natuurlijke en opgebouwde orde opgesteld. Dit zou geen gnostische goddelijke manier van collectief leven zijn, want daarbij zou dat wat alles bij elkaar zou houden, niet het levensfeit zijn, dat een voldoende verenigd sociaal bewustzijn creëert, maar een algemeen bewustzijn, dat een algemeen leven bevestigt. Allen zullen verenigd zijn door de evolutie van het Waarheidsbewustzijn in hen: in de veranderde manier van zijn, die dit bewustzijn in hen zou veroorzaken, zullen zij zich voelen als belichamingen van een enkel zelf, zielen van een enkele Werkelijkheid; verlicht en gemotiveerd door een fundamentele eenheid van kennis, op gang gebracht door een fundamentele verenigde wil en gevoel, een leven, dat de spirituele Waarheid uitdrukt, zou door hen zijn haar eigen natuurlijke wordingsvormen vinden. Er zou orde zijn, want waarheid van eenheid schept haar eigen orde: er zou een levenswet of levenswetten kunnen zijn, maar deze zouden zelfbepaald zijn; zij zouden een uitdrukking zijn van de waarheid van een spiritueel verenigd wezen en de waarheid van een spiritueel verenigd leven. De hele formatie van het algemene bestaan zou een zelfopbouw zijn van de spirituele krachten, die zichzelf spontaan uit moeten werken in een zodanig leven: deze krachten zouden inwendig worden ontvangen door het innerlijke wezen en uitgedrukt of zelfuitgedrukt in een aangeboren harmonie of idee en handeling en doeleinde.

Een toenemende mechanisatie, een standaardisatie, bevestiging van allen in een algemene vorm om harmonie te verzekeren is de mentale methode, maar dat zou niet de wet zijn van dit leven. Er zou een aanzienlijke vrije verscheidenheid zijn tussen verschillende gnostische gemeenschappen: ieder zou zijn eigen levenslichaam van de geest creëren; er zou ook een aanzienlijke vrije verscheidenheid zijn in de zelfuitdrukking van de individuen van een enkele gemeenschap. Maar deze vrije verscheidenheid zou geen chaos zijn of enige wanorde creëren; want een verscheidenheid van een Waarheid van kennis en een Waarheid van leven zou een correlatie zijn en geen tegenstelling. In een gnostisch bewustzijn zou geen egoaandrang zijn van persoonlijke ideeën en geen druk of luide aandrang van persoonlijke wil en interesse: in plaats daarvan zou er een verenigd besef zijn van een algemene Waarheid in vele vormen, een algemeen zelf in vele bewustzijnen en lichamen; er zou een universaliteit zijn en plooibaarheid, die de Ene zag en uitdrukte in vele figuren van zichzelf en de eenheid uitwerkte in alle diversiteiten als de inherente wet van het Waarheidsbewustzijn en haar natuurlijke waarheid. Een enkele Bewustzijnskracht, waarvan iedereen gewaar zou zijn en zichzelf zou zien als zijn instrumenten, zou door allen handelen en hun handelen samen harmoniseren. Het gnostische wezen zou een enkele meeklinkende Kracht van de Supernatuur voelen, die handelt in allen: hij zou zijn formatie in zichzelf accepteren en de kennis en het vermogen gehoorzamen of gebruiken, die hij hem geeft voor het goddelijke werk, maar hij zou geen aandrang of dwang hebben om het vermogen en de kennis in hem in te zetten tegen het vermogen en kennis van anderen of zichzelf bevestigen als een ego, dat tegen andere ego’s streeft. Want het spirituele zelf heeft zijn eigen onvervreemdbare vreugde en overvloed, onschendbaar onder alle voorwaarden, zijn eigen oneindigheid van waarheid van wezen: dat zij altijd in volheid voelt, wat ook de uitwendige formulering is. De waarheid van de Geest van binnen zou niet afhangen van een bijzondere formatie; zij zou daarom geen behoefte hebben om te strijden voor een of andere bijzondere uitwendige formulering en zelfbevestiging: vormen zouden plooibaar uit zichzelf opkomen in geschikte relatie met andere formuleringen en ieder op hun eigen plaats in de hele formulering. De waarheid van gnostisch bewustzijn en wezen, die zichzelf vestigt, kan haar harmonie vinden met alle andere waarheid van wezen om zich heen. Een spiritueel of gnostisch wezen zou zijn harmonie voelen met het hele gnostische leven om hem heen, wat zijn positie in het geheel ook is. In overeenstemming met zijn plaats erin zou hij weten, hoe hij moet leiden of heersen, maar ook hoe zich te onderwerpen; beiden zouden voor hem een gelijke heerlijkheid zijn; want de Spirituele vrijheid kan, omdat zij eeuwig is, zelfbestaand en onvervreemdbaar is, evenveel gevoeld worden in dienst en vrijwillige onderwerping en aanpassing aan andere zelven als in vermogen en heersing. Een innerlijke spirituele vrijheid kan haar plaats accepteren in de waarheid van een spirituele hiërarchie, alsook in de waarheid, die er niet strijdig mee is, van een fundamentele spirituele gelijkheid. Deze zelfschikking van de Waarheid, een natuurlijke orde van de Geest, zou bestaan in een algemeen leven van verschillende graden en stadia van het ontwikkelende gnostische wezen. Eenheid is de basis van het gnostische bewustzijn, wederkerigheid het natuurlijke resultaat van haar onmiddellijke gewaarzijn van eenheid in verscheidenheid, harmonie het onvermijdelijke vermogen van de werking van haar kracht. Eenheid, wederkerigheid en harmonie moet daarom de onontkoombare wet zijn van een algemeen of collectief gnostisch leven. Welke vormen zij aan zou nemen zou afhangen van de wil van de evolutionaire manifestatie van de Supernatuur, maar dit zou haar algemene karakter en principe zijn.

De hele bedoeling en de inherente wet en noodzaak van de overgang van het zuivere mentale wezen en materiële wezen en leven naar het spirituele en supramentale wezen en leven is dat de bevrijding, vervolmaking, zelfvervulling, waar het wezen in de Onwetendheid naar zoekt, alleen bereikt kan worden door uit zijn huidige natuur van Onwetendheid te stappen naar de natuur van spirituele zelfkennis en wereldkennis. We spreken over deze grotere natuur als Supernatuur, omdat zij zich voorbij zijn actuele niveau van bewustzijn en vermogen bevindt; maar het is in feite zijn eigen ware natuur, waarvan hij de hoogte en volledigheid moet bereiken, wanneer hij zijn werkelijke zelf moet vinden en de hele mogelijkheid van het wezen. Wat er ook gebeurt in de Natuur, moet het resultaat van de Natuur zijn; de bewerkstelliging van wat er in besloten ligt of inherent aan is, haar onvermijdelijke vrucht en gevolg. Wanneer onze natuur een fundamentele Onbewustheid en Onwetendheid is, die met moeite een onvolmaakte kennis, een onvolmaakte formulering van bewustzijn en wezen bereikt, moeten de resultaten in ons wezen, leven en handeling en schepping, zoals ze nu zijn, een voortdurende onvolmaaktheid en onzeker half resultaat, een onvolmaakte geestesgesteldheid, een onvolmaakt leven, een onvolmaakt fysiek bestaan zijn. We streven naar de bouw van kennissystemen en levenssystemen, waarmee we enige vervolmaking van ons bestaan, enige orde van juiste relaties, juist gebruik van het denkvermogen, juist gebruik en blijdschap en schoonheid in het leven, juist gebruik van het lichaam kunnen bereiken. Maar wat we bereiken, is een gemaakte halve juistheid, vermengd met veel, dat fout is en niet mooi en ongelukkig; onze opeenvolgende constructies zijn blootgesteld aan destructie, decadentie, onderbreking van hun orde door de fouten in hen en omdat het denkvermogen en het leven niet voortdurend ergens kunnen rusten bij hun zoeken en we gaan over van hen naar anderen, die uiteindelijk niet meer succesvol en duurzaam zijn, zelfs als zij aan een of andere kant rijker kunnen zijn en voller of meer rationeel aannemelijk. Het kan niet anders zijn, omdat we niets kunnen construeren, dat verder gaat dan onze natuur; onvolmaakt kunnen we geen vervolmaking construeren, hoe prachtig de machinerieën, die onze mentale vindingrijkheid uitvindt, ook voor ons mogen lijken, hoe uitwendig effectief ook. Onwetend kunnen we geen systeem construeren van totaal ware en vruchtbare zelfkennis of wereldkennis: onze wetenschap is zelf een constructie; een massa formules en apparaten; meesterlijk in kennis van processen en in de schepping van geschikte machinerieën, maar onwetend van de fundaties van ons wezen en het wereldwezen; zij kan onze natuur niet vervolmaken en daarom ons leven niet vervolmaken.

Onze natuur, ons bewustzijn is die van wezens, die onwetend zijn van elkaar, gescheiden van elkaar, geworteld in een verdeeld ego, dat moet streven naar de vestiging van een of andere soort relatie tussen hun belichaamde onwetendheden; want de aandrang tot vereniging en krachten, die vereniging maken, zijn daar in de Natuur. Individuele en groepsharmonieën van een vergelijkbare en gekwalificeerde volledigheid worden gecreëerd, een sociale samenhang wordt bereikt; maar in de massa worden de relaties, die gevormd worden, voortdurend bedorven door onvolmaakte sympathie, onvolmaakt begrip, grove onbegrippen, strijd wanorde, ongelukkigheid. Het kan niet anders zijn, zolang er geen ware vereniging van bewustzijn is, gebaseerd op een natuur van zelfkennis, innerlijke wederzijdse kennis, innerlijke realisatie van eenheid, eendracht van onze innerlijke krachten van zijn en innerlijke krachten van leven. In ons sociale opbouw werken we aan de vestiging van enige benadering van eenheid, wederzijdsheid, harmonie, omdat er zonder deze dingen geen volmaakt sociaal leven kan zijn; maar wat we bouwen, is een geconstrueerde eenheid, een associatie van belangen en ego’s, bekrachtigd door wet en gewoonte en we leggen een oppervlakkige geconstrueerde orde op, waarin de interesses van sommigen de overhands hebben over de interesses van anderen en alleen een halfgeaccepteerde, halfopgelegde, halfnatuurlijke, halfoppervlakkige aanpassing houdt het sociale geheel in het bestaan. Tussen gemeenschap en gemeenschap is er een nog slechtere aanpassing met voortdurende wederkeer van strijd van collectief ego met collectief ego. Dit is het beste, wat we kunnen doen en al onze hardnekkige heraanpassingen van de sociale orde kunnen ons niets beters brengen dan een onvolmaakter levensstructuur.

Alleen wanneer onze natuur voorbij zichzelf ontwikkelt, wanneer zij een natuur van zelfkennis wordt, van wederzijds begrip, eenheid, een natuur van waar zijn en waar leven, kan het resultaat een vervolmaking zijn van onszelf en ons bestaan, een leven van waar zijn, een leven van eenheid, wederzijdsheid, harmonie, een leven van waar geluk, een harmonieus en prachtig leven. Wanneer onze natuur is gefixeerd in wat zij is, wat zij al geworden is, dan is er geen vervolmaking, geen werkelijk en duurzaam geluk mogelijk in het aardse leven; wij moeten het totaal niet zoeken en het beste doen met onze onvolmaaktheden of we moeten het ergens anders zoeken in een superaards hiernamaals, of we moeten al dat zoeken voorbijgaan en het leven transcenderen door een vernietiging van de natuur en het ego in een of ander Absolute, van waaruit dit vreemde en onbevredigende wezen van ons in het bestaan is gekomen. Maar, wanneer er in ons een spiritueel wezen is, dat naar buiten komt en onze huidige toestand alleen een onvolmaaktheid of half oprijzen is, wanneer het Onbewuste een startpunt is, dat in zichzelf de potentie bevat van een Superbewustzijn en Supernatuur, die moet ontwikkelen, een sluier van schijnbare Natuur, waarin het grotere bewustzijn besloten is en van waaruit zij zichzelf moet ontvouwen, wanneer een evolutie van zijn de wet is, dan is wat we zoeken niet alleen mogelijk, maar deel van de eventuele noodzaak van dingen. Het is onze spirituele bestemming om die Supernatuur te manifesteren en te worden, --- want het is de natuur van ons ware zelf, ons nog verborgen, omdat hij nog onontwikkeld is, gehele wezen. Een natuur van de eenheid zal dan onvermijdelijk haar levensresultaat van eenheid, wederzijdsheid en harmonie brengen. Een innerlijk leven, ontwaakt tot volledig bewustzijn en tot vol vermogen van bewustzijn, zal haar onvermijdelijke vrucht dragen in allen, die het hebben, zelfkennis, een vervolmaakt bestaan, de vreugde van een bevredigd wezen, het geluk van een vervulde natuur.

Een aangeboren karakter van het gnostische bewustzijn en de instrumentatie van de Supernatuur is een heelheid van inzicht en handeling, een eenheid van kennis met kennis, een verzoening van alles, dat tegengesteld lijkt in ons mentale zien en weten, een identiteit van Kennis en Wil, die handelen als een enkel vermogen in volmaakte vereniging met de waarheid van dingen; dit ingeboren karakter van de Supernatuur is de fundatie van de perfecte eenheid, wederzijdsheid en harmonie van haar handeling. In het mentale wezen is een disharmonie van haar geconstrueerde kennis met de werkelijke of gehele waarheid van dingen, zodat zelfs dat, wat er waar in is, vaak of uiteindelijk niet effectief of alleen gedeeltelijk effectief is. Onze ontdekkingen van de waarheid worden omvergeworpen, onze gepassioneerde bewerkstelliging van de waarheid wordt gefrustreerd; vaak wordt het resultaat van onze handeling deel van een schema, dat we niet bedoelden voor een doeleinde, waarvan wij de legitimiteit niet zouden erkennen of de waarheid van het idee wordt bedrogen door de werkelijke uitkomst van haar pragmatische succes. Zelfs, wanneer er een succesvolle realisatie is van het idee, moet, omdat het idee nog onvolledig is, een afgezonderde constructie van het denkvermogen, afgescheiden van de ene en gehele waarheid van dingen, haar succes vroeger of later eindigen in desillusie en een nieuwe inspanning. De disharmonie van ons zien en onze noties met de ware waarheid en de gehele waarheid van dingen, de gedeeltelijkheid en oppervlakkigheid van de bedrieglijke constructies van ons denkvermogen is de oorzaak van onze frustratie. Maar er is niet alleen een disharmonie van kennis met kennis, maar van wil met wil en van kennis met wil in hetzelfde wezen; een verdeling en disharmonie tussen hen, zodat, waar kennis rijp is of voldoende, er een of andere wil in het wezen tegenover staat of de wil ontbreekt; waar de wil krachtig, heftig of ferm of krachtig effectief, ontbreekt de kennis, die het begeleidt naar haar juiste gebruik. Allerlei soorten wanhoop en verkeerde aanpassing en onvolledigheid van onze kennis, wil, vermogen, uitvoerende kracht en handelen komen voortdurend tussenbeide in onze handeling, onze uitwerking van het leven en zijn een overvloedige bron van onvolmaaktheid en ondoeltreffendheid. Deze wanordes, defecten en disharmonieën zijn normaal voor een toestand en energie van Onwetendheid en kunnen alleen opgelost worden door een groter licht dan dat van de natuur van het denkvermogen of de natuur van het leven. Een identiteit en authenticiteit en een harmonie van waarheid met waarheid zijn het ingeboren karakter van al het gnostische zien en handelen; wanneer het denkvermogen groeit in de gnosis, ons mentale zien en handelen opgetild wordt in het gnostische licht of bezocht en erdoor geregeld, begint zij deel te nemen aan dit karakter en moet zelfs, wanneer nog beperkt en binnen grenzen, veel meer volmaakt worden en effectief binnen deze grenzen: de oorzaken van ons onvermogen en frustratie zouden beginnen te verminderen en verdwijnen. Maar ook een groter bestaan zal het denkvermogen binnengaan met de potenties van een groter bewustzijn en een grotere kracht, een uitbrengen van nieuwe vermogens van wezen. Kennis is vermogen en handeling van bewustzijn, Wil is bewust vermogen en bewuste handeling van kracht van het wezen; beiden zullen in het gnostische wezen grotere luister bereiken dan welke dan ook, die we nu kennen, een hogere graad van henzelf, een rijker instrumentarium: want waar ook een toename van bewustzijn is, daar is een toename van de potentiële kracht en het werkelijke vermogen van bestaan.

Deze correlatie is in de aardse formulering van Kennis en Vermogen niet geheel duidelijk, want daar is het bewustzijn zelf besloten in een oorspronkelijke Onwetendheid en de natuurlijke kracht en ritme van haar vermogens worden in hun verschijnen verminderd en verstoord door de wanordes en de sluiers van de Onwetendheid. Daar is de Onbewuste, de oorspronkelijke potente en automatisch effectieve Kracht, het bewuste denkvermogen is alleen een kleine werkende vertegenwoordiger; maar dat komt, omdat het bewuste denkvermogen in ons een beperkte individuele handeling heeft en de Onbewuste een immense handeling is van een universeel besloten Bewustzijn; de kosmische Kracht, gemaskeerd als een materiële Energie, verbergt voor ons zicht, door zijn aanhoudende materialiteit van het proces, het verborgen feit, dat de werking van het Onbewuste in werkelijkheid de uitdrukking is van een uitgestrekt universeel Leven, een gesluierd universeel Denkvermogen, een bedekte Gnosis en zonder deze oorspronkelijkheden van zichzelf kan hij geen vermogen van handelen hebben, geen organiserende samenhang. Levenskracht lijkt ook in de materiële wereld meer dynamisch te zijn en effectief dan het Denkvermogen; ons Denkvermogen is vrij en volledig krachtig in het idee en kennisneming: haar kracht van handelen, haar vermogen van uitvoering buiten dit mentale veld is verplicht om te werken met Leven en Materie als instrumenten en, onder de voorwaarden, die Leven en Materie hem opleggen, is ons Denkvermogen gehinderd en half doelmatig. Maar ondanks dat zien we, dat de Natuurkracht in het mentale wezen veel krachtiger is om met zichzelf om te gaan en met het leven en met de materie dan de Natuurkracht in het dier; de grotere kracht van bewustzijn en kennis, de grotere naar buiten getreden kracht van zijn en wil vormen deze superioriteit. In het menselijke leven zelf lijkt de vitale mens een sterke dynamiek van handelen te hebben dan de mentale mens door zijn superioriteit in kinetische levenskracht: de intellectueel neigt effectief te zijn in het denken, maar ineffectief in vermogen over de wereld, terwijl de kinetische vitale mens van handeling het leven domineert. Maar zijn gebruik van het Denkvermogen stelt hem in staat een volledige exploitatie te bereiken van deze superioriteit en de mentale mens is uiteindelijk in staat door zijn vermogen van kennis, zijn wetenschap, het meesterschap van bestaan ver uit te breiden voorbij wat het Leven in de Materie zou kunnen bewerkstelligen door haar eigen bemiddelingen of wat de vitale mens zou kunnen bewerkstelligen door zijn levenskracht en levensinstinct, zonder die toename van effectieve kennis. Een immens groter vermogen over het bestaan en over de Natuur moet komen, wanneer een nog groter bewustzijn naar buiten komt en de gehinderde operaties van de mentale Energie vervangt in onze te geïndividualiseerde en beperkte kracht van bestaan.

Een zekere fundamentele onderwerping van het Denkvermogen aan het Leven en de Materie en een aanvaarding van deze onderwerping, een onvermogen om de wet van het Denkvermogen onmiddellijk dominant te maken en door zijn vermogens de blindere wet en operaties van deze mindere krachten van zijn te modificeren, blijft zelfs midden in onze grootste mentale meesterschap over het zelf en dingen: maar deze beperking is niet onoverkomelijk. Het is het belang van occulte kennis, dat het ons laat zien, --- en een dynamische kracht van spirituele kennis brengt ons hetzelfde bewijs, --- dat deze onderwerping van het Denkvermogen aan de Materie, of van de Geest aan een mindere wet van het Leven, niet is, wat het eerst lijkt te zijn, een fundamentele toestand van dingen, een onschendbare en onveranderbare regel van de Natuur. De grootste, meest gewichtige natuurlijke ontdekking, die de mens kan doen, is, dat het Denkvermogen en nog meer de kracht van de Geest op veel geprobeerde en ongeprobeerde manieren en in alle richtingen, --- door zijn eigen natuur en directe vermogen en niet alleen door apparaten en uitvindingen, zoals de superieure materiële instrumentatie, ontdekt door de fysieke Wetenschap, --- het Leven en de Materie te boven kan komen en regelen. In de evolutie van de gnostische supernatuur zou dit directe vermogen van bewustzijn, deze directe handeling van de kracht van het wezen, haar vrije meesterschap en controle over Leven en Materie, in vervulling gaan en hun toppunt bereiken. Want de grotere kennis van het gnostische wezen zou niet hoofdzakelijk een uitwendig verkregen of geleerde kennis zijn, maar het resultaat van een evolutie van bewustzijn en van een kracht van bewustzijn, een nieuwe dynamisering van het wezen. Als consequentie zou hij ontwaken voor veel dingen en ze bezitten, een heldere een volledige kennis van het zelf, een directe kennis van anderen, een directe kennis van verborgen krachten, een directe kennis van het verborgen mechanisme van Denkvermogen en Leven en Materie, die voorbij onze huidige verworvenheden liggen. Deze nieuwe kennis en handeling van kennis zouden gebaseerd worden op een onmiddellijk intuïtief bewustzijn van dingen en een onmiddellijke intuïtieve controle over dingen; een werkzaam inzicht, nu supernormaal voor ons, zou de normale werking van dit bewustzijn zijn en een integrale verzekerde doelmatigheid, zowel in de massa van handeling, als in haar detail, zou de uitkomst van de verandering zijn. Want het gnostische wezen zou in harmonie en gemeenschap zijn met de Bewustzijn- Kracht, die aan de wortel van alles ligt: zijn visie en zijn wil zou het kanaal zijn van het supramentale Werkelijk-Idee, de zelfeffectieve Waarheid-Kracht; zijn actie zou een vrije manifestatie zijn van het vermogen en de werkingen van de Wortelkracht van het bestaan, de kracht van een allesbepalende, bewuste Geest, wiens formuleringen van bewustzijn onvermijdelijk uitwerken in het Denkvermogen, Leven en Materie. Het ontwikkelende, gnostische wezen, dat handelt in het licht en het vermogen van de supramentale kennis, zou meer en meer meester zijn over zichzelf, meester over de krachten van bewustzijn, meester over de energieën van de Natuur, meester over zijn instrumentarium van Leven en Materie. In de mindere toestand, de tussenliggende stadia of formaties van de ontwikkelende, gnostische natuur zou dit vermogen niet in haar volledigheid aanwezig zijn: maar het zou er zijn in enige graad van haar handelingen; beginnend en toenemend met de toename van de schaal, zou het een natuurlijk bijverschijnsel zijn van bewustzijn en kennis.

Een nieuw vermogen en vermogens van bewustzijn zouden dan een onvermijdelijk gevolg zijn van een evolutie van Bewustzijn-Kracht, die het Denkvermogen voorbijgaat naar een superieur cognitief en dynamisch principe. In hun essentiële natuur moeten deze nieuwe vermogens het karakter hebben van een controle van het Denkvermogen over Leven en Materie, van de bewuste Levenswil en Levenskracht over Materie, van de geest over het denkvermogen, leven en materie; zij zouden ook het karakter hebben van een afbreken van de barrières tussen ziel en ziel, denkvermogen en denkvermogen, leven en leven: een zodanige verandering zou onmisbaar zijn voor het instrumentarium van het gnostische leven. Want een totaal gnostische of goddelijke leefwijze zou niet alleen het individuele leven van het wezen omvatten, maar het leven van anderen, een gemaakt met het individu in een algemeen verenigend bewustzijn. Een zodanig leven moet als haar belangrijkste samenstellende vermogen een spontane en aangeboren, geen geconstrueerde, eenheid en harmonie hebben; dit kan alleen komen door een grotere identiteit van zijn en bewustzijn tussen individu en individu, verenigd in hun spirituele substantie, die zich voelen als zelf en zelf van een zelfbestaan, handelend in een grotere eenheid scheppende kracht van kennis, een groter vermogen van het wezen. Er moet een innerlijke en directe en wederzijdse kennis zijn, gebaseerd op een bewustzijn van eenheid en identiteit, een bewustzijn van elkaars wezen, denken, gevoel, innerlijke en uiterlijke bewegingen, een bewuste communicatie van denkvermogen met denkvermogen, van hart met hart, een bewuste impact van leven op leven, een bewuste uitwisseling van krachten van zijn met krachten van zijn; bij enige afwezigheid of tekortkoming van deze vermogens en hun intieme licht zou er geen werkelijke of volledige eenheid zijn of een werkelijke en volledige natuurlijke inpassing van het denken, gevoel, innerlijke en uiterlijke bewegingen van het wezen van ieder individu met die van de individuen om hem heen. Een groeiende basis en structuur van bewust eenheidsgevoel, zouden we kunnen zeggen, zou het karakter kunnen zijn van dit meer ontwikkelde leven.

Harmonie is de natuurlijke regel van de Geest, het is een inherente wet en spontaan gevolg van eenheid in veelheid, van eenheid in verscheidenheid, van een gevarieerde manifestatie van eenheid. In een zuivere en onbeschreven eenheid zou inderdaad een geen plaats zijn voor harmonie, want er is niets om te harmoniseren; in een volledige en overheersende verscheidenheid moet of disharmonie zijn of een bijeenpassen van verschillen, een gemaakte harmonie. Maar bij een gnostische eenheid in veelheid zou de harmonie er zijn als een spontane uitdrukking van de eenheid en deze spontane uitdrukking vooronderstelt een wederkerigheid van bewustzijn, gewaar van ander bewustzijn door een direct innerlijk contact en uitwisseling. In het infra-rationele leven wordt harmonie beveiligd door een instinctieve eenheid van de natuur en eenheid van handelen van de natuur, een instinctieve communicatie, een instinctief of direct vitaal- intuïtief zintuiglijk begrip, waarmee de individuen van een dierlijke of insectengemeenschap in staat zijn om samen te werken. In menselijk leven wordt dit vervangen door begrip door middel van zintuiglijke kennis en mentale gewaarwording en communicatie van ideeën door spraak, maar de middelen, die gebruikt moeten worden, zijn onvolmaakt en de harmonie en samenwerking onvolledig. In een gnostisch leven, een leven van superintellect en supernatuur zou een zelfbewuste, spirituele eenheid van zijn en een spirituele bewuste gemeenschap en uitwisseling van de natuur de diepere en overvloedige wortel van begrip zijn: dit grotere leven zou nieuwe en superieure middelen en vermogens ontwikkeld hebben van verenigend bewustzijn binnenwaarts met bewustzijn; intimiteit van bewustzijn, dat binnenwaarts en direct communiceert met bewustzijn, denken met denken, visie met visie, gevoel met gevoel, leven met leven, lichaamsgewaarzijn met lichaamsgewaarzijn, zou haar natuurlijke basisinstrumentarium zijn. Al deze nieuwe vermogens die de oude buitenwaartse instrumenten opnemen en hen gebruiken als onderdanige middelen met een veel groter vermogen en voor meer bedoeling, zouden in dienst worden gebracht van de zelfexpressie van de Geest in een diepgaande eenheid van wezen en leven.

Een evolutie van ingeboren en latente, maar nog onontwikkelde vermogens van bewustzijn wordt niet beschouwd als geoorloofd door het moderne denkvermogen, omdat deze onze huidige formulering van de Natuur te boven gaan en voor onze onwetende vooropgezette meningen, die gebaseerd zijn op een beperkte ervaring, lijken zij te behoren tot het supernatuurlijke, tot het wonderbaarlijke en verborgene; want zij overschrijden de bekende handeling van materiële Energie, die men nu gewoonlijk accepteert als de enige oorzaak en vorm van dingen en de enige instrumentatie van de Wereld-Kracht. Een menselijke werking van wonderen door het bewuste wezen, dat een instrumentarium van materiële krachten ontdekt en ontwikkelt, die voorbij gaan aan alles, wat de Natuur zelf georganiseerd heeft, wordt geaccepteerd als een natuurlijk feit en een bijna onbeperkt vooruitzicht van ons bestaan; een ontwaken, een ontdekking, een instrumentarium van vermogens van bewustzijn en van spirituele, mentale en levenskrachten, die wat dan ook, dat de Natuur of de mens vooralsnog georganiseerd heeft, te boven gaat, wordt niet toegestaan als mogelijk. Maar er zou niets bovennatuurlijks of wonderbaarlijks zijn aan een zodanige evolutie, behalve zover als een supernatuur of superieure natuur aan de onze zou zijn, net zoals de menselijke natuur een supernatuur of een superieure natuur is ten opzichte van die van de dierlijke, plantaardige of materiële voorwerpen. Ons denkvermogen en zijn vermogens, ons gebruik van het intellect, onze mentale intuïtie en inzicht, spraak, mogelijkheden van filosofische, wetenschappelijke en esthetischer ontdekking van de waarheden en potenties van zijn en een controle over haar krachten zijn een evolutie, die plaats heeft gehad: toch zou het onmogelijk zijn als we onze standplaats zouden innemen bij het beperkte dierlijke bewustzijn en haar mogelijkheden; want daar is niets om een zodanige wonderbaarlijke vooruitgang te garanderen. Maar toch zijn er vage initiële manifestaties, rudimentaire elementen en tegengehouden mogelijkheden in het dier, voor wie ons intellect en intelligentie met hun buitengewone ontwikkelingen staan voor een onvoorstelbare reis vanuit een arm en weinig belovend punt van vertrek. De rudimenten van spirituele vermogens, die behoren bij de gnostische Supernatuur, zijn daar op dezelfde wijze zelfs in onze gewone samenstelling, maar alleen nu en dan en schaars actief. Het is niet irrationaal om te veronderstellen, dat in dit veel hogere stadium van evolutie een overeenkomstige, maar grotere vooruitgang, die begint bij deze rudimentaire aanvangen, zou kunnen leiden naar een andere immense ontwikkeling en vertrekpunt.

Bij een mystieke ervaring, --- wanneer er een opening is van de innerlijke centra, of op andere manieren, spontaan of door wil of inspanning of juist in de loop van de spirituele groei, --- is het bekend geweest, dat nieuwe vermogens van bewustzijn ontwikkelen; zij presenteren zichzelf, alsof zij een automatische consequentie zijn van een of andere innerlijke opening of in antwoord op een roep in het wezen, in een zodanige mate, dat men het noodzakelijk vond om de zoeker aan te raden deze vermogens niet na te jagen, hen niet te accepteren of te gebruiken. Deze weigering is logisch voor diegenen, die zich willen terugtrekken uit het leven, want alle aanvaarding van een groter vermogen zouden het leven binden of een last zijn op de blote en zuivere aandrang naar bevrijding. Een onverschilligheid voor alle andere doelen en zaken is natuurlijk voor de God- geliefde, die God zoekt voor Zichzelf en niet voor een vermogen of enige andere ondergeschikte aantrekking; het najagen van deze aanlokkelijke, maar vaak gevaarlijke krachten zou een afwijking zijn van zijn doel. Een gelijkwaardige weigering is een noodzakelijke zelfbeperking en een spirituele discipline voor de onvolwassen zoeker, omdat zulke vermogens een groot, zelfs een dodelijk gevaar kunnen zijn; want hun supernormaliteit kan in hem eenvoudig een abnormale overdrijving van het ego voeden. Vermogen op zich zou gevreesd kunnen worden als een verleiding door de aspirant naar vervolmaking, omdat vermogen zowel kan vernederen als opheffen; niets is meer vatbaar voor misbruik. Maar, wanneer nieuwe capaciteiten komen als een onvermijdelijk resultaat van de groei naar een groter bewustzijn en een groter leven en die groei deel is juist van het diepere doel van het spirituele wezen in ons, dan werkt deze slagboom niet; want een groei van het wezen naar de Supernatuur en zijn leven in de Supernatuur kan niet plaatsvinden of volledig zijn zonder daarmee een groter vermogen van bewustzijn te brengen en een groter vermogen van leven en de spontane ontwikkeling van een instrumentarium van kennis en kracht, dat normaal is voor die Supernatuur. Er is niets in deze toekomstige evolutie van het wezen, dat beschouwd kan worden als irrationeel of ongelooflijk; er is niets abnormaal of wonderbaarlijk in: het zou de noodzakelijke loop van de evolutie van bewustzijn en haar krachten zijn in de overgang van de mentale naar de gnostische of supramentale formulering van ons bestaan. Deze handeling van de krachten van de Supernatuur zou een natuurlijke, normale en spontane eenvoudige werking zijn van het nieuwe hogere en grotere bewustzijn, waarin het wezen binnengaat in de loop van zijn zelfevolutie; het gnostische wezen, dat het gnostische leven accepteert, zou de vermogens van dit grotere bewustzijn ontwikkelen en gebruiken, zoals de mens de vermogens van zijn mentale natuur ontwikkelt en gebruikt.

Het is duidelijk, dat een zodanige toename van het vermogen of de vermogens van bewustzijn niet alleen normaal zou zijn, maar onmisbaar voor een groter en meer volmaakt leven. Het menselijke leven met haar gedeeltelijke harmonie, in zover als dit niet onderhouden wordt door de oplegging van een gevestigde wet en orde aan de samenstellende individuen door een gedeeltelijk willen, gedeeltelijk teweeggebrachte, gedeeltelijk geforceerde of onvermijdelijke aanvaarding, berust op de overeenkomst van de verlichte of geïnteresseerde elementen in hun denkvermogen, hart, levensgevoel, een instemming voor een samengesteld lichaam van algemene ideeën, verlangens, vitale bevredigingen, doelen van bestaan. Maar er is in de massa van samenstellende individuen een onvolmaakt begrip en kennis van de ideeën, levensdoelen, levensmotieven, die zij geaccepteerd hebben, een onvolmaakt vermogen in hun uitvoering, een onvolmaakte wil om hen altijd onaangetast te houden, hen volledig uit te dragen of het leven naar een grotere vervolmaking te brengen; er is een element van strijd en disharmonie, een massa onderdrukte en onvervulde verlangens en gefrustreerde willen, een kokend onderdrukt ongenoegen of een ontwaakte en uitbarstende ontevredenheid van ongelijk bevredigde interesses; nieuwe ideeën, levensmotieven breken naar binnen en kunnen niet gecorreleerd worden zonder ontreddering en verstoring; levenskrachten zijn aan het werk in menselijke wezens en hun omgeving, die in strijd zijn met de harmonie, die geconstrueerd is en er is geen vol vermogen om de disharmonie en de ontwrichting te boven te komen, die gecreëerd zijn door een botsende diversiteit van het denkvermogen en het leven en door de aanval van ontwrichtende krachten in de universele Natuur. Wat ontbreekt, is een spirituele kennis en spiritueel vermogen, een vermogen van het zelf, een vermogen, geboren uit vereniging met anderen, een vermogen over de omgevende en binnendringende wereldkrachten; een volledig gezien en volledig toegerust vermogen van effectuering van kennis; deze capaciteiten, die in ons missen of defect zijn, die behoren tot juist de substantie van het gnostische wezen, want zij zijn inherent aan het licht en de dynamiek van de gnostische natuur.

Maar behalve de onvolmaakte aanpassing van de denkvermogens, harten, levens van de samenstellende individuen in een menselijke gemeenschap, worden het denkvermogen en het leven van het individu zelf in beweging gebracht door krachten die niet in overeenstemming met elkaar zijn; onze pogingen om hen overeen te laten stemmen zijn onvolmaakt en nog meer onvolmaakt is onze kracht om elk van hen te brengen tot integrale en bevredigende uitvoering in het leven. Dus is de wet van liefde en sympathie natuurlijk voor ons bewustzijn; terwijl wij groeien in de Geest, neem zijn vraag aan ons toe: maar er is ook de vraag van het intellect, de druk van de vitale kracht en zijn impulsen in ons, de claim en druk van veel andere elementen, die niet overeenstemmen met de wet van liefde en sympathie, noch weten we, hoe we hen allemaal moeten inpassen in de hele wet van het bestaan of hen ofwel juist en helemaal effectief of noodzakelijk te vertolken. Om hen harmonieus en actief vruchtbaar te maken in het gehele wezen en gehele leven, moeten we groeien naar een meer volledige spirituele natuur; we moeten, door die groei, leven in het licht en kracht van een hoger en groter en meer integraal bewustzijn, waarvan kennis en vermogen, liefde en sympathie en spel van levenswil allen natuurlijk zijn en altijd aanwezige geharmoniseerde elementen; we moeten bewegen en handelen in een licht van Waarheid, dat intuïtief en spontaan datgene ziet, wat gedaan moet worden en de manier om het te doen en zij vervult zichzelf intuïtief en spontaan in de handeling en de kracht, --- terwijl we de complexiteit van onze krachten van zijn opnemen in die intuïtieve spontaniteit van hun waarheid, in haar eenvoudige spirituele en allerhoogste normaliteit, de complexiteit van onze krachten van het wezen en alle stappen van de Natuur overgieten met hun geharmoniseerde werkelijkheden.

Het zou duidelijk moeten zijn, dat geen gerationaliseerd samenrapen of ingenieusiteit van mentale constructie deze complexiteit kan overeenstemmen of harmoniseren; alleen de intuïtie en de zelfkennis van een ontwaakte Geest kunnen het doen. Dat zou de natuur zijn van het ontwikkelde supramentale wezen en zijn bestaan; zijn spirituele inzicht en gevoel zouden alle krachten van het wezen opnemen in een verenigd bewustzijn en hen in een normaliteit van geharmoniseerde handeling brengen: want deze harmonie en overeenstemming zijn de ware normaliteit van de Geest; het gebrek aan overeenstemming, de disharmonie van ons leven en natuur is er abnormaal voor, ofschoon het normaal is voor ons leven van de Onwetendheid. Omdat het, inderdaad, niet normaal is voor de Geest, is een kennis in ons ontevreden en streeft naar een grotere harmonie in ons bestaan. Deze harmonie en overeenstemming van het hele wezen, die natuurlijk is voor het gnostische individu, zou op gelijke wijze natuurlijk zijn voor een gemeenschap van gnostische wezens; want zij zou rusten op een vereniging van zelf met zelf in het licht van een algemeen en wederzijds zelfgewaarzijn. Het is waar, dat er in het totale aardse bestaan, waarvan het gnostische leven een deel zou zijn, er in nog steeds een leven zou doorgaan, dat behoort tot een minder ontwikkelde orde; het intuïtieve en gnostische leven zou moeten passen in dit totale bestaan en erin zoveel van haar eigen wet van eenheid en harmonie brengen als mogelijke is. De wet van spontane harmonie zou hier niet van toepassing kunnen lijken, omdat de relatie van het gnostische leven met het onwetende leven om zich heen niet gebaseerd zou zijn op een wederzijdigheid van zelfkennis en een gewaarwording van een wezen en algemeen bewustzijn; het zou een relatie zijn van handeling vanuit kennis tot handeling vanuit onwetendheid. Maar deze moeilijkheid hoeft niet zo groot te zijn, als het nu voor ons lijkt; want de gnostische kennis zou in zich een volmaakt begrip dragen van het bewustzijn van de Onwetendheid en het zou daarom niet onmogelijk zijn voor een verzekerd gnostisch leven om haar bestaan te harmoniseren met dat van al het minder ontwikkelde leven, dat met haar bestaat in de natuur van de aarde.

Wanneer dit onze evolutionaire bestemming is, blijft er voor ons te zien, waar we staan bij dit tijdsgewricht in de evolutionaire vooruitgang, --- een vooruitgang, die eerder cyclisch is geweest of spiraalvormig, dan in een rechte lijn of die tenminste gereisd heeft volgens een zeer heen en weer gaande slingerende boog van voortgang, --- en wat voor vooruitzicht er is voor enige ommekeer naar een beslissende stap in de nabije toekomst. In onze menselijke aspiratie naar een persoonlijke vervolmaking en de vervolmaking van het ras worden de schaduwen van de elementen van de toekomstige evolutie vooruitgeworpen en nagestreefd, maar in een verwarring van halfverlichte kennis; er is een disharmonie tussen de noodzakelijke elementen, een tegengestelde nadruk, een verkwisting van rudimentaire, onbevredigende en slecht overeenstemmende oplossingen. Deze schommeling tussen de drie principiële hoofdbezigheden van ons idealisme, --- de volledige enkelvoudige ontwikkeling van het menselijke wezen in zichzelf, de vervolmakingmogelijkheid van het individu, een volledige ontwikkeling van het collectieve wezen, de vervolmakingmogelijkheid van de maatschappij en, meer in praktische zin beperkt, de volmaakte of best mogelijke relatie van individu met individu en maatschappij en van gemeenschap met gemeenschap. Er wordt soms een exclusieve en dominante nadruk gelegd op het individu, soms op de gemeenschap of de maatschappij, soms op een juiste en gebalanceerde relatie tussen het individu en het gemeenschappelijke menselijke geheel. Een idee ondersteunt het groeiende leven, vrijheid of vervolmaking van het menselijke individu als het ware onderwerp van ons bestaan, --- of het ideaal nu een hoofdzakelijk een vrije zelfexpressie is van het persoonlijke wezen of een zelfbestuurd geheel van volledig denkvermogen, mooi en voldoende leven en een volmaakt lichaam of een spirituele vervolmaking en bevrijding. In deze beschouwing is de maatschappij er alleen als een veld van handeling en groei voor de individuele mens en dient haar functie het beste, wanneer zij zo veel mogelijk wijde ruimte, voldoende middelen, een voldoende vrijheid of begeleiding van ontwikkeling geeft aan zijn denken, zijn handeling, zijn groei, zijn mogelijkheid tot volheid van zijn. Een tegengesteld idee geeft het collectieve leven de eerste of enige belangrijkheid; het bestaan, de groei van het ras is alles, het individu moet leven voor de maatschappij of voor de mensheid of zelfs, dat hij alleen een cel is van de maatschappij, hij heeft geen ander belang van of doel bij de geboorte, geen andere betekenis van zijn tegenwoordigheid in de Natuur, geen andere functie. Of er wordt aan vastgehouden, dat de natie, de maatschappij, de gemeenschap een collectief wezen is, die haar ziel openbaart in haar cultuur, levensvermogen, idealen, instituten, al haar wegen van zelfexpressie; het individuele leven moet zichzelf gieten in de vorm van cultuur, dat vermogen van leven dienen, toestemmen om alleen te bestaan als een instrument voor het onderhoud en de efficiëntie van het collectieve bestaan. Bij een ander idee ligt de vervolmaking van de mens in zijn ethische en sociale relaties met andere mensen; hij is een sociaal wezen en moet leven voor de maatschappij, voor anderen, voor zijn nut voor het ras, de maatschappij is er ook voor dienst aan allen, om hen de juiste relatie, onderwijs, training, economische mogelijkheid, juiste vorm van leven te geven. In de oude culturen werd de grootste nadruk gelegd op de gemeenschap en het inpassen van het individu in de gemeenschap, maar er groeide ook een idee van het volmaakte individu, in het oude India was het idee van het spirituele individu dominant, maar de maatschappij was van uitzonderlijk belang, omdat het individu er in en door haar vormende invloed door de sociale status moest gaan van het fysieke, vitale, mentale wezen met zijn bevrediging van interesse, verlangen, najagen van kennis en juist leven, voordat hij geschiktheid kon bereiken voor een meer ware zelfrealisatie en een vrij spiritueel bestaan. In huidige tijden is de hele nadruk verplaatst naar het leven van het ras, naar een zoektocht naar de volmaakte maatschappij, en later naar een concentratie op de juiste organisatie en wetenschappelijke mechanisatie van het leven van de mensheid als een geheel; het individu neigt nu meer te worden beschouwd als een lid van de collectiviteit, een eenheid van het ras, wiens bestaan ondergeschikt moet zijn aan de algemene strevingen en totale interesses van de georganiseerde gemeenschap en veel minder of totaal niet als een mentaal en spiritueel wezen met zijn eigen recht en vermogen van bestaan. Deze tendens heeft haar eigen hoogtepunt nog niet overal bereikt, maar overal neemt zij overhand toe en leidt naar dominantie.

Zodoende wordt in de wisselvalligheden van het menselijke denken het individu aan de andere kant bewogen of uitgenodigd om zijn eigen zelfbevestiging, zijn eigen ontwikkeling van denkvermogen en leven en lichaam, zijn eigen spirituele vervolmaking te ontdekken en na te jagen; aan de andere kant wordt een beroep op hem gedaan om zichzelf in de schaduw te stellen en ondergeschikt te maken en de ideeën, idealen, willen, instincten, interesses van de gemeenschap te accepteren als van zichzelf. Hij wordt door de Natuur bewogen om voor zichzelf te leven en door iets, diep in zichzelf, zijn individualiteit te bevestigen; hij wordt door de maatschappij en door een zeker mentaal idealisme geroepen om te leven voor de mensheid of voor het grotere goed van de gemeenschap. Het principe van het zelf en zijn interesse wordt tegemoetgekomen of bestreden door het principe van altruïsme. De Staat zet zijn godheid op en eist zijn gehoorzaamheid, overgave, onderwerping, zelfopoffering; het individu moet tegen deze exorbitante eis de rechten van zijn idealen, zijn ideeën, zijn persoonlijkheid, zijn bewustzijn bevestigen. Het is duidelijk, dat dit gehele conflict van normen een tasten is van de mentale Onwetendheid van de mens, die zijn weg probeert te vinden en verschillende kanten van de Waarheid grijpt, maar niet in staat door haar wens naar integraliteit in kennis om hen samen te harmoniseren. Een verenigende en harmoniserende kennis alleen kan de weg vinden, maar die kennis hoort bij een dieper principe van ons wezen, waarvoor eenheid en integraliteit ingeboren zijn. Alleen door dat in onszelf te vinden, kunnen we het probleem van ons bestaan oplossen en daarmee het probleem van de ware weg van individueel en gemeenschappelijk leven.

Er is een Werkelijkheid, een waarheid van al het bestaan, die groter is en meer blijvend dan al haar formaties en manifestaties; vinden van die waarheid en Werkelijkheid en er in leven, verkrijgen van de meest volmaakte manifestatie en formatie mogelijk er van, moet het geheim zijn van vervolmaking, of van het individu of van het gemeenschappelijk zijn. Deze Werkelijkheid is aanwezig in ieder ding en geeft aan ieder van haar formaties haar vermogen van zijn en waarde van zijn. Het universum is een manifestatie van de Werkelijkheid en er is een waarheid van universeel bestaan, een Vermogen van kosmisch zijn, een al- zelf of wereldgeest. De mensheid is een formatie of manifestatie van de Werkelijkheid in het universum en er is een waarheid en zelf van de mensheid, een menselijke geest, een bestemming van menselijk leven. De gemeenschap is een formatie de Werkelijkheid, een manifestatie van de geest van de mens en er is een waarheid, een zelf, een vermogen van het collectieve wezen. Het individu is een formatie van de Werkelijkheid en er is een waarheid van het individu, een individueel zelf, ziel of geest, die zichzelf uitdrukt door het individuele denkvermogen, leven en lichaam en zichzelf ook kan uitdrukken in iets, dat voorbij het denkvermogen, leven en lichaam uitgaat, iets, dat zelfs boven de mensheid uitgaat. Want onze mensheid is niet het geheel van de Werkelijkheid of haar best mogelijke zelfformatie of zelfuitdrukking --- de Werkelijkheid heeft, voordat de mens bestond, een infra-menselijke formatie en zelfcreatie aangenomen en kan na hem of in hem een supra-menselijke formatie en zelfcreatie aannemen. Het individu is als geest of wezen niet besloten binnen zijn mensheid; hij is minder dan mens geweest, hij kan meer dan mens worden. Het universum vindt zichzelf door hem, zoals hij zichzelf vindt in het universum, maar hij is in staat om meer dan het universum te worden, omdat hij het voorbij kan gaan en in zichzelf en in haar en voorbij haar iets kan binnengaan, dat absoluut is. Hij zit niet opgesloten in de gemeenschap; ofschoon zijn denkvermogen en leven, op een bepaalde manier, deel zijn van het gemeenschappelijke denkvermogen en leven, is er iets in hem, dat aan hen voorbij kan gaan. De gemeenschap bestaat door het individu, want haar denkvermogen en leven en lichaam zijn samengesteld uit het denkvermogen en leven en lichaam van haar samenstellende individuen; wanneer dat vernietigd of uiteengehaald zou worden, zou haar eigen bestaan vernietigd en uiteengehaald worden, ofschoon enige geest of vermogen van haar zich opnieuw zou vormen in andere individuen: maar het individu is niet hoofdzakelijk een cel van het collectieve bestaan; hij zou niet ophouden te bestaan, wanneer hij gescheiden wordt van of verbannen wordt uit de collectieve massa. Want de gezamenlijkheid, de gemeenschap is zelfs niet het geheel van de mensheid en is de wereld niet; het individu kan ergens anders in de mensheid bestaan en zichzelf vinden of alleen in de wereld. Wanneer de gemeenschap een leven heeft, dat dat van de individuen domineert, die haar samenstellen, stelt zij niet hun hele leven samen. Wanneer zij haar wezen heeft, dat probeert zichzelf te vestigen door het leven van de individuen, heeft het individu ook zelf een wezen, dat hij probeert te bevestigen in het leven van de gemeenschap. Maar hij is er niet aan gebonden, hij kan zichzelf bevestigen in ander maatschappelijk leven of, wanneer hij sterk genoeg is, in een nomadisch bestaan of kluizenaarsbestaan, waar, als hij geen volledig materieel leven kan nastreven of verkrijgen, hij spiritueel kan bestaan en zijn eigen werkelijkheid kan vinden en zijn inwonende zelf van zijn.

Het individu is inderdaad de sleutel van de evolutionaire beweging; want het individu vindt zichzelf, wordt bewust van de Werkelijkheid. De beweging van de collectiviteit is een grotendeels onderbewuste massabeweging; zij moet zichzelf formuleren en uitdrukken door de individuen om bewust te worden: haar algemene massabewustzijn is altijd minder ontwikkeld dan het bewustzijn van haar meest ontwikkelde individuen en zij gaat zover vooruit als zij hun indruk accepteert of ontwikkelt, die zij ontwikkelen. Het individu is niet zijn hoogste trouw verontschuldigd, zowel aan de Staat, die een machine is of aan de gemeenschap, die een deel van het leven is en niet het gehele leven, hij moet trouw zijn aan de Waarheid, het Zelf, de Geest, de Godheid, die in hem is en in allen; niet om zich te onderwerpen of zich te verliezen in de massa, maar die waarheid van zijn in zichzelf te vinden en uit te drukken en de gemeenschap en de mensheid te helpen bij haar zoeken naar haar eigen waarheid en volheid van zijn moet het werkelijke onderwerp van zijn bestaan zijn. Maar de omvang, tot waar het vermogen van het individuele leven of de spirituele Werkelijkheid in haar werkzaam wordt, hangt af van zijn eigen ontwikkeling: zolang als hij onontwikkeld is, moet hij zich op veel manieren zijn onontwikkelde zelf onderwerpen aan dat wat groter dan hem is. Terwijl hij ontwikkelt, beweegt hij naar een spirituele vrijheid, maar deze vrijheid is niet totaal afgescheiden van het al-bestaan; zij is er solidair mee, omdat dat ook het Zelf is, dezelfde Geest. Terwijl hij beweegt naar spirituele vrijheid, beweegt hij ook naar spirituele eenheid. De spiritueel gerealiseerde, de bevrijde mens, is vooringenomen, zegt de Gita, met het goede van alle wezens. Buddha, die de weg naar Nirvana ontdekt, moet terugkeren om die weg te openen voor diegenen, die nog onder de begoocheling zijn van hun opbouwende in plaats van hun werkelijke wezen,--- of niet–wezen zijn. Vivekenanda, aangetrokken door het Absolute, voelt ook de roep van de vermomde Godheid in de mensheid en het meest de roep van de gevallenen en lijdenden, de roep van het zelf naar het zelf in het duistere lichaam van het universum. Voor het ontwaakte individu moet de realisatie van zijn waarheid van zijn en zijn innerlijke bevrijding en vervolmaking zijn hoofdzakelijke zoektocht zijn, --- ten eerste, omdat dat de roep van de Geest in hem is, maar ook, omdat alleen door bevrijding en vervolmaking en realisatie van de waarheid van zijn de mens een waarheid van leven kan bereiken. Een vervolmaakte gemeenschap kan ook alleen bestaan door de vervolmaking van haar individuen en vervolmaking kan alleen komen door de ontdekking en bevestiging in het leven van ieder van zijn eigen spirituele wezen en de ontdekking door allen van hun spirituele eenheid en resulterende levenseenheid. Er kan geen werkelijke vervolmaking zijn voor ons, behalve door ons innerlijke zelf en de waarheid van spiritueel bestaan, die alle waarheid van het instrumentele bestaan in zich opneemt en er eenheid, integratie en harmonie aan geeft. Omdat onze enige werkelijke vrijheid de ontdekking en bevrijding van de spirituele Werkelijkheid in ons is, is ons enige middel van ware vervolmaking de soevereiniteit en zelfbewerkstelliging van de spirituele Werkelijkheid in alle elementen van onze natuur.

Onze natuur is complex en we moeten een sleutel vinden voor een of andere volmaakte eenheid en volheid van haar complexiteit. Haar eerste evolutionaire basis is het materiële leven; de Natuur begon ermee en de mens moet er ook mee beginnen; hij moet eerst zijn materiële en vitale bestaan bevestigen. Maar als hij daar mee stopt, kan er geen evolutie voor hem zijn; zijn volgende en grotere betrokkenheid moet het vinden van zichzelf zijn als een mentaal wezen in een materieel leven, --- zowel individueel als sociaal, --- zo vervolmaakt als mogelijk. Dit was de richting, die het Hellenistische idee gaf aan de Europese beschaving en de Romeinen versterkten het, --- of verzwakten het, --- met het ideaal van georganiseerd vermogen, de cultus van de rede, de interpretatie van het leven door een intellectuele gedachte, kritisch, utilitaristisch, organiserend en constructief, de besturing van het leven door de Wetenschap zijn de laatste uitkomst van deze inspiratie. Maar in de oude tijden was het hogere creatieve en dynamische element het najagen van een ideale waarheid, goedheid en schoonheid en de vorming van denkvermogen, leven en lichaam in volmaaktheid en harmonie door dit ideaal. Voorbij en boven deze betrokkenheid ontwaakt, zodra het denkvermogen voldoende is ontwikkeld, daar in de mens de spirituele betrokkenheid, de ontdekking van het zelf en de diepste waarheid van zijn en de vrijlating van het denkvermogen en het leven van de mens naar de waarheid van de Geest, haar vervolmaking door het vermogen van de Geest, de solidariteit, eenheid, wederkerigheid van alle wezens in de Geest. Dit was het Oosterse ideaal, gedragen door het Boeddhisme en andere oude disciplines naar de kusten van Azië en Egypte en vandaar door het Christendom gegoten in Europa. Maar deze motieven, die een tijd brandden als zwakke fakkels in de verwarring en duisternis, gecreëerd door de barbaarse vloed, die naar boven gekomen was uit oude beschavingen, werden opzijgezet door de moderne geest, die een ander licht gevonden heeft, het licht van de Wetenschap. Waar de moderne geest naar gezocht heeft, is het economische sociale ultimatum, --- een ideale materiële organisatie van civilisatie en comfort, het gebruik van de rede en de wetenschap en het onderwijs voor de generalisatie van een utilitaristische rationaliteit, die het individu een vervolmaakt sociaal wezen zal maken in een vervolmaakte economische maatschappij. Wat overbleef van het spirituele ideaal, was, --- voor een tijd, --- een gementaliseerde en gemoraliseerde menslievendheid, bevrijd van alle religieuze kleuring en een sociale ethiek, die al voldoende werd geacht om de plaats in te nemen van een religieuze en individuele ethiek. Tot daar had het ras gereikt, toen het zichzelf voorwaarts gehaast vond door haar eigen momentum in een chaos en een subjectieve chaos van haar leven, waarin alle ontvangen waarden omvergeworpen werden en alle vaste grond leek te verdwijnen onder haar sociale organisatie, haar gedrag en haar cultuur.

Want dit ideaal, deze bewuste nadruk op het materiële en economische leven was in feite een geciviliseerde ommekeer naar de eerste toestand van de mens, zijn vroegere barbaarse toestand en haar betrokkenheid met leven en materie, een spirituele achteruitgang met de hulpmiddelen van het denkvermogen van een ontwikkelde mensheid en een volledig ontwikkelde Wetenschap tot haar beschikking. Als een element in de totale complexheid van het menselijke leven heeft deze nadruk op een vervolmaakt, economisch en materieel bestaan haar plaats in het geheel: als een enkele of overheersende nadruk is het voor de mensheid zelf, voor de evolutie zelf vol gevaar. Het eerste gevaar is een opleving van de oude vitale en materiële primitieve barbaar in een geciviliseerde vorm, de middelen, die de Wetenschap tot onze beschikking heeft gesteld, elimineren het gevaar van de omverwerping en vernietiging van een afgeleefde beschaving door sterke primitieve mensen, maar het is de opleving van de barbaar in onszelf, in de geciviliseerde mens, dat het gevaar is en we zien dit overal om ons heen. Want dat zal zeker komen als er geen hoog en krachtig mentaal en moreel ideaal is, dat de vitale en fysieke mens in ons controleert en omhoog tilt en geen spiritueel ideaal, dat hem bevrijdt van zichzelf naar zijn innerlijke wezen. Zelfs, wanneer aan deze terugval ontkomen is, is er een ander gevaar, --- want een stilstand van de evolutionaire aandrang, een kristallisatie in een stabiel comfortabel gemechaniseerd sociaal leven zonder ideaal of uitzicht is een andere mogelijke uitkomst. De rede zelf kan het ras niet langer onderhouden in haar vooruitgang; hij kan dat alleen doen, wanneer hij een middelaar is tussen het leven en het lichaam en iets hoger en groter in hem; want de innerlijke spirituele noodzaak, de druk van datgene, wat nog niet gerealiseerd is in hem, onderhoudt in hem, wanneer hij eenmaal het denkvermogen bereikt heeft, de evolutionaire nadruk, het spirituele streven onderhoudt. Vanaf daar gezien moet hij of terugvallen en helemaal opnieuw beginnen of verdwijnen, zoals andere vormen van leven voor hem als een evolutionaire mislukking door onvermogen om de evolutionaire drang te onderhouden of te dienen. Op zijn best blijft hij vastzitten in een of andere soort tussenliggende symbolische vervolmaking, zoals andere dierlijke soorten, terwijl de Natuur haar weg vervolgt voorbij hem naar een grotere schepping.

De mensheid ondergaat op dit moment een evolutionaire crisis, waarin een keuze van haar bestemming verborgen ligt: want er is een fase bereikt, waarin het menselijke denkvermogen in zekere richtingen een enorme ontwikkeling bereikt heeft, terwijl hij zich in andere richtingen tegengehouden en verbijsterd vindt en niet langer zijn weg kan vinden. Een structuur van uitwendig leven is opgezet door het altijd actieve denkvermogen en de levenswil van de mens, een structuur van een niet hanteerbare grootheid en complexiteit voor de dienst aan zijn mentale, vitale en fysieke claims en aandringen, een complexe, politieke, sociale, administratieve, economische, culturele machinerie, een georganiseerd, collectief middel voor zijn intellectuele, zintuiglijke, esthetische en materiële bevrediging. De mens heeft een systeem van civilisatie geschapen, dat te groot geworden is om te gebruiken en te hanteren voor zijn beperkte mentale capaciteit en begrip en zijn nog meer beperkte spirituele en morele capaciteit, een te gevaarlijke dienstknecht van zijn blunderende ego en zijn begeertes. Want geen groter ziend denkvermogen, geen intuïtieve ziel van kennis is al naar zijn oppervlakte van bewustzijn gekomen, die deze basis volheid van het leven een voorwaarde kon maken voor de vrije groei van iets dat er aan voorbij ging. Deze nieuwe volheid van het leven zou, door haar vermogen voor een bevrijding uit de onophoudelijke onbevredigde nadruk van zijn economische en lichamelijke behoeftes, een gelegenheid kunnen zijn voor het volledige streven naar andere en grotere doelen, die het materiële bestaan voorbijgaan voor de ontdekking van een hogere waarheid en goedheid en schoonheid, voor de ontdekking van een grotere en goddelijkere geest, die tussenbeide zou komen en het leven gebruiken voor een hogere vervolmaking van het wezen: maar in plaats daarvan wordt zij gebruikt voor de vermenigvuldiging van nieuwe wensen en een agressieve uitbreiding van het collectieve ego. Tegelijkertijd heeft de Wetenschap vele potenties van de Universele Kracht tot zijn beschikking gesteld en heeft het leven van de mensheid materieel een gemaakt; maar datgene, dat de universele Kracht gebruikt, is een klein menselijk individueel of gemeenschappelijk ego met niets universeels in zijn licht van kennis of zijn bewegingen, geen innerlijk gevoel of vermogen, dat in deze fysieke samentrekking van de menselijke wereld een ware levenseenheid, een mentale eenheid of een spirituele eenheid zou creëren. Al, wat er is, is een chaos van botsende mentale ideeën, aandringen van individuele en collectieve fysieke wensen en noden, vitale eisen en begeerten, impulsen van een onwetende levensdrang, hunkeringen en roepen voor levensbevrediging van individuen, klassen, naties, een rijke schimmel van politieke en sociale en economische kwakzalvers en noties, een dwingende mengelmoes van slogans en panaceeën, waarvoor de mensen bereid zijn om te onderdrukken en onderdrukt te worden, te doden en gedood te worden, om hen de een of andere manier op te leggen door de enorme en te formidabele middelen, die tot zijn beschikking zijn gekomen, in het geloof, dat dit zijn weg is naar een of ander ideaal. De evolutie van het menselijke denkvermogen en leven moet noodzakelijkerwijze leiden naar een toenemende universaliteit; maar op de basis van het ego en het splijtende en verdelende denkvermogen kan deze opening naar het universele alleen een enorme voortwoekering creëren van onharmonische ideeën en impulsen, een golf van enorme vermogens en verlangens, een chaotische massa van niet geassimileerd en door elkaar gemengd mentaal, vitaal en fysiek materiaal van een groter bestaan, dat, omdat het niet opgenomen wordt door een creatief harmoniserend licht van de Geest, moet wentelen in een geuniversaliseerde verwarring en disharmonie, waaruit het onmogelijk is om een groter harmonisch leven te bouwen. De mens heeft in het verleden het leven geharmoniseerd door georganiseerde begripsvorming en beperking; hij heeft samenlevingen gecreëerd, gebaseerd op vaste ideeën en vaste gewoonten, een vast cultureel systeem of een organisch levenssysteem, ieder met haar eigen orde; het werpen van al deze in de smeltkroes van een meer en meer vermengend leven en een binnengieten van altijd nieuwe ideeën en motieven en feiten en mogelijkheden roepen om een nieuw, een groter bewustzijn om de toenemende potenties van bestaan te ontmoeten en beheersen en om hen te harmoniseren. Rede en Wetenschap kunnen alleen helpen door standaardisering, door alles te plaatsen in een oppervlakkig opgestelde en gemechaniseerde eenheid van materieel leven. Een groter totaal-zijn, totaal-kennis, totaal-vermogen is benodigd om alles samen te smelten in een grotere eenheid van totaal-leven.

Een leven van eenheid, wederkerigheid en harmonie, dat geboren wordt uit een diepere en wijdere waarheid van ons wezen is de enige waarheid van leven, die de onvolmaakte mentale constructies van het verleden succesvol kunnen vervangen, die een combinatie waren van associatie en gereguleerd conflict, een aanpassing van ego’s en belangen, gegroepeerd of in elkaar verbonden om een samenleving te vormen, een consolidatie door algemene levensmotieven, een vereniging door behoefte en de druk van strijd met uitwendige krachten. Naar een zodanige verandering en een zodanige hervorming van leven is de mensheid blind begonnen te zoeken, nu meer en meer met een gevoel, dat juist haar bestaan afhangt van het vinden van de weg. De evolutie van het Denkvermogen, die werkt op het Leven, heeft een organisatie ontwikkeld van de activiteit van het Denkvermogen en gebruik van de Materie, die niet langer ondersteund kan worden door de menselijke bekwaamheid zonder een inwendige verandering. Een aanpassing van de egocentrische menselijke individualiteit, zelfs afscheidend in associatie, naar een systeem van leven, dat eenheid vereist, volmaakte wederkerigheid, harmonie, is noodzakelijk. Maar, omdat de last, die gelegd is op de mensheid, te groot is voor de huidige kleinheid van de menselijke persoonlijkheid en zijn onbeduidende denkvermogen en kleine levensinstincten, omdat hij de noodzakelijke veranderingen niet kan bewerkstelligen, omdat hij deze nieuwe apparatuur en organisatie gebruikt om het oude infra-spirituele en infra-rationele levenszelf te dienen, lijkt de bestemming van het ras gevaarlijk, alsof ongeduldig en ondanks zichzelf, onder de aandrang van het vitale ego, in beslag genomen door kolossale krachten, die op dezelfde schaal zijn als de enorme mechanische organisatie van leven en wetenschappelijke kennis, die hij ontwikkeld heeft, een schaal, die te groot is voor zijn rede en wil om te behandelen, in de richting te gaan van een voortgezette verwarring en gevaarlijke crisis en duisternis van een gewelddadige verschuivende onzekerheid. Zelfs als dat een voorbijgaande fase of verschijning blijkt te zijn en een tolereerbare structurele aanpassing is gevonden, die de mensheid in staat stelt om minder catastrofaal door te gaan op haar onzekere reis, kan dit alleen een uitstel zijn. Want het probleem is fundamenteel en door het evolutionair te plaatsen, confronteert de Natuur zichzelf in de mens met een kritische keuze, die eens opgelost moet worden op de ware manier, wanneer het ras het einddoel moet bereiken of zelfs overleven. Dit evolutionaire streven dringt aan op een ontwikkeling van de kosmische Kracht in het aardse leven, die een groter mentaal en vitaal wezen nodig heeft om hem te ondersteunen, een wijder Denkvermogen, een grotere, wijdere, meer bewuste, gelijkgezinde Leven-Ziel, Anima, en die heeft weer een ontsluiering nodig van de ondersteunende Ziel en het spirituele Zelf van binnen, om hem te onderhouden.

Een rationele en wetenschappelijke formule van het vitalistische en materialistische menselijke wezen en zijn leven, een zoektocht naar een vervolmaakte economische maatschappij en de democratische cultus van de gemiddelde mens zijn alles, wat het moderne denkvermogen ons presenteert in deze crisis als een licht voor zijn oplossing. Wat ook de waarheid is, die deze ideeën ondersteunt, dit is duidelijk niet genoeg om de behoefte van de mensheid te lenigen, die uitgezonden is om voorbij zichzelf te ontwikkelen of, hoe dan ook, wanneer zij moet leven, op enige snelheid ver voorbij iets moet ontwikkelen, dat zij tegenwoordig is. Een levensinstinct in het ras en in de gemiddelde mens zelf heeft de ontoereikendheid gevoeld en heeft aangedrongen tot een omkering van waarden of een ontdekking van nieuwe waarden en een overdracht van het leven naar een nieuwe fundatie. Dit heeft de vorm aangenomen van een poging om een simpele en kant en klare basis te vinden van eenheid, wederkerigheid, harmonie voor het algemene leven, om het op te leggen door een onderdrukking van de concurrerende botsing van ego’s en zo een leven van identiteit te bereiken voor de gemeenschap in plaats van een leven van verschil. Maar om deze wenselijke eindpunten te realiseren, zijn de aangenomen middelen de gedwongen en succesvolle materialisatie van enkele beperkte ideeën of slogans geweest, die op de troon geplaatst werden met uitsluiting van al het andere denken, de onderdrukking van het denkvermogen van het individu, een gemechaniseerde samendrukking van de elementen van het leven, een gemechaniseerde eenheid en drang van de levenskracht, een dwang van de mens door de Staat, de vervanging van het individuele door het gezamenlijke ego. Het gezamenlijke ego wordt geïdealiseerd als de ziel van de natie, het ras, de gemeenschap; maar dit is een kolossale en kan blijken een fatale fout te zijn. Een geforceerde en opgelegde eenstemmigheid van het denkvermogen, leven, handeling, die verhoogd wordt tot de hoogste spanning onder de aandrang van iets, waarvan gedacht wordt, dat het groter is, de gezamenlijke ziel, het gezamenlijke leven, is de gevonden formule. Maar dit duistere, gezamenlijke wezen is niet de ziel of zelf van de gemeenschap, het is een levenskracht, die opstijgt uit het onderbewuste en, wanneer het licht van begeleiding door de rede eraan onthouden wordt, alleen gedreven kan worden door duistere, massieve krachten, die krachtig zijn, maar gevaarlijk voor het ras, omdat zij vreemd zijn aan de bewuste evolutie, waarvan de mens de behouder en drager is. De evolutionaire Natuur heeft de mensheid niet naar deze richting gewezen; dit is een ommekeer naar iets, dat zij achter zich had gelaten.

Een andere oplossing, die geprobeerd is, berust nog op de materialistische rede en een verenigde organisatie van het economische leven van het ras; maar de methode, die toegepast wordt, is hetzelfde, een geforceerde samendrukking en opgelegde eensgezindheid van denkvermogen en leven en een mechanische organisatie van het gemeenschappelijke bestaan. Een eensgezindheid van deze soort kan alleen onderhouden worden door een samendrukking van alle vrijheid van denken en leven en dat moet ofwel de efficiënte stabiliteit van een termietencivilisatie brengen of een opdroging van de veren van leven en een snelle of langzame decadentie. Door de groei van bewustzijn kan de collectieve ziel en zijn leven gewaarworden van zichzelf en ontwikkelen; het vrije spel van denkvermogen en leven is essentieel voor de groei van bewustzijn; want het denkvermogen en het leven zijn de enige instrumenten van de ziel tot een hogere instrumentatie zich ontwikkelt ; zij moeten niet gehinderd worden in hun actie of rigide, onplooibaar en niet vooruitgaand gemaakt worden. De moeilijkheden of wanordes, veroorzaakt door de groei van het individuele denkvermogen en leven, kunnen niet op gezonde wijze verwijderd worden door de onderdrukking van het individu; de ware genezing kan alleen bereikt worden door zijn progressie naar een groter bewustzijn, waarin hij vervuld en vervolmaakt wordt.

Een alternatieve oplossing is de ontwikkeling van een verlichte rede en wil van de normale mens, die zijn toestemming verleent aan een nieuw gesocialiseerd leven, waarin hij zijn ego zal onderwerpen ter wille van de juiste opstelling van het leven van de gemeenschap. Wanneer we onderzoeken, hoe deze radicale verandering tot stand gebracht moet worden, lijken twee middelen aangeraden te worden, het middel van een grotere en betere mentale kennis, juiste ideeën, juiste informatie, juiste training van het sociale en burgerlijke individu en het middel van een nieuwe sociale machinerie, die alles zal oplossen door de magie van de sociale machine, die de mensheid in een beter patroon snijdt. Maar in ervaring is het nog niet gevonden, waar dan ook eens op gehoopt zou kunnen zijn, dat opleiding en intellectuele training door zichzelf de mens kan veranderen; het levert het menselijke individu en collectieve ego alleen betere informatie en een efficiëntere machinerie voor hun zelfbevestiging, maar laat het hetzelfde onveranderde menselijke ego. Noch kan het menselijke denkvermogen en leven in vervolmaking gesneden worden, --- zelfs in wat gedacht is vervolmaking te zijn, een gemaakte vervanging, --- door enige soort sociale machinerie; materie kan zo gesneden worden, denken kan zo gesneden worden, maar in ons menselijke bestaan zijn materie en denken alleen instrumenten voor de ziel en de levenskracht. Machinerie kan de ziel en levenskracht niet vormen in gestandaardiseerde vormen; hij kan ze hoogstens in bedwang houden, de ziel en het denkvermogen inert maken en stationair en de buitenwaartse handeling van het leven reguleren; maar, wanneer dit effectief gedaan moet worden, zijn dwang en samendrukking van het denkvermogen en leven onmisbaar en dat voorspelt weer ofwel niet progressieve stabiliteit of decadentie. Het redenerende Denkvermogen met zijn logische doelmatigheid heeft geen andere manier om het betere te verkrijgen van de dubbelzinnige en complexe bewegingen van de Natuur dan een regulering en mechanisatie van denkvermogen en leven. Wanneer dat gedaan wordt, zal de ziel van de mensheid, ofwel zijn vrijheid en groei terug moeten krijgen door een opstand en vernietiging van de machine, in wiens greep hij gegoten is, of ontsnappen door terugtrekking in zichzelf en een weigering van leven. De ware uitweg van de mens is de ontdekking van zijn ziel en zijn zelfkracht en zijn instrumentatie en zowel de mechanisatie van het denkvermogen er door vervangen als de onwetendheid en wanorde van de levensnatuur. Maar er zou weinig ruimte zijn en vrijheid voor een zodanige beweging van zelfontdekking en zelfbewerkstelliging in een dichtbij gereguleerd en gemechaniseerd sociaal bestaan.

Er is de mogelijkheid, dat in de ommezwaai van een mechanistisch idee van leven en maatschappij het menselijk denkvermogen toevlucht zou kunnen in een terugkeer naar het religieuze idee en een maatschappij, bestuurd en gesanctioneerd door religie. Maar georganiseerde religie, ofschoon zij een middel kan leveren van innerlijke verhoging voor het individu en in zich of achter zich de weg kan behouden voor zijn opening naar de spirituele ervaring, heeft het menselijke leven en maatschappij niet veranderd; zij kon dit niet doen, omdat zij in de besturende maatschappij een compromis moest maken met de lagere delen van het leven en niet kon staan op de innerlijke verandering van het hele wezen; zij kon alleen staan op een gelovige toewijding, een formele aanvaarding van haar ethische normen en een inschikkelijkheid voor instituut, ceremonie en ritueel. Religie, die zo opgevat wordt, kan een religieusethische kleur geven of oppervlakkige tint, --- soms, wanneer zij een sterke kern van innerlijke ervaring behoudt, kan zij tot zeker opzicht een onvolledige spirituele tendens generaliseren; maar zij transformeert het ras niet, zij kan geen nieuw principe van menselijk bestaan creëren. Alleen een totale spirituele richting, die gegeven wordt aan het leven en de hele natuur kan de mensheid voorbij zichzelf tillen. Een andere mogelijke opvatting, verwant aan de religieuze oplossing is de begeleiding van de maatschappij door mensen van spirituele verworvenheid, de broederschap of eenheid van allen in het geloof of in de discipline, de spiritualisatie van het leven en maatschappij door de opname van de oude machinerie van het leven in een zodanige vereniging of de uitvinding van een nieuwe machinerie. Dit is ook eerder geprobeerd zonder succes; het was het oorspronkelijke baserende idee van meer dan een religie: maar het menselijke ego en de vitale natuur waren te sterk voor een religieus idee, dat werkt op het denkvermogen en door het denkvermogen om zijn weerstand te boven te komen. Alleen de volledige verschijning van de ziel, de volledige neerdaling van het aangeboren licht en vermogen van de Geest en de consequente vervanging of transformatie en verhoging van onze onvoldoende mentale en vitale natuur door een spirituele en supramentale Supernatuur kan dit evolutionaire wonder bewerkstelligen.

Op het eerste gezicht zou deze aandrang tot een radicale verandering van de natuur alle hoop van de mensheid lijken weg te zetten naar een verre evolutionaire toekomst; want de transcendentie van onze normale menselijke natuur, een transcendentie van ons mentale, vitale en fysieke wezen, heeft de verschijning van een inspanning, die te hoog en moeilijk is en momenteel voor de mens, zoals hij is, onmogelijk. Zelfs, als het zo zou zijn, zou het nog de enige mogelijkheid blijven voor de transmutatie van het leven; want de hoop op een ware verandering van het menselijke leven zonder verandering van de menselijke natuur is een irrationele en onspirituele stelling; het is de vraag naar iets onnatuurlijks en onwerkelijks, een onmogelijk wonder. Maar, wat vereist is voor deze verandering, is niet iets helemaal ver weg, vreemd voor ons bestaan en radicaal onmogelijk; want wat ontwikkeld moet worden, is daar in ons wezen en niet iets erbuiten: waartoe de evolutionaire Natuur aandringt, is een ontwaken tot de kennis van het zelf, de ontdekking van het zelf, de manifestatie van het zelf en geest in ons en de bevrijding van zijn zelfkennis, zijn zelfvermogen, zijn aangeboren zelfinstrumentatie. Het is, daarnaast, een stap, waarvoor de hele evolutie een voorbereiding is geweest en die dichterbij gebracht is bij iedere crisis van menselijke bestemming, wanneer de mentale en vitale evolutie van het wezen een punt aanraakt, waar het intellect en de vitale kracht een of ander toppunt van spanning bereiken en er een behoefte is voor hen ofwel om in een te storten, om terug te zinken in een verdoving van nederlaag of een rust van niet progressieve stilte of hun weg te scheuren door de sluier, waar zij tegen spannen. Het is noodzakelijk, dat er een wending in de mensheid zou moeten zijn, die gevoeld wordt door enkelen of velen, naar de visie van deze verandering, een gevoel van haar imperatieve noodzaak, het gevoel van haar mogelijkheid, de wil om het mogelijk te maken in henzelf en de weg te vinden. Die trend is niet afwezig en hij moet toenemen met de spanning van de crisis in de menselijke wereldbestemming; de noodzaak van een ontsnapping of een oplossing, het gevoel, dat er geen andere oplossing is dan de spirituele kan alleen maar groeien en meer imperatief worden onder de urgentie van de kritische omstandigheid. Op die roep in het wezen moet altijd een of ander antwoord zijn in de Goddelijke Werkelijkheid en in de Natuur.

Het antwoord kan, inderdaad, alleen individueel zijn; het kan resulteren in een vermenigvuldiging van gespiritualiseerde individuen of zelfs, voorstelbaar, ofschoon niet waarschijnlijk, een gnostisch individu of individuen, geïsoleerd in de ongespiritualiseerde massa van de mensheid. Zulke geïsoleerde gerealiseerde wezens moeten ofwel zichzelf terugtrekken in hun geheime goddelijke koninkrijk en zichzelf beschermen in een spirituele eenzaamheid of handelen vanuit hun innerlijke licht op de mensheid voor dat weinige, dat voorbereid kan worden in zulke omstandigheden voor een gelukkigere toekomst. De innerlijke verandering kan alleen vorm aan beginnen te nemen in een collectieve vorm als het gnostische individu anderen vindt, die hetzelfde soort innerlijke leven hebben als hijzelf en een groep met hem kunnen vormen met zijn eigen autonome bestaan of anders een afgescheiden gemeenschap of orde van wezen zijn, met zijn eigen innerlijke levenswet. Deze behoefte aan een afgescheiden leven met zijn eigen levensregel, aangepast aan het innerlijke vermogen of bewegende kracht van het spirituele bestaan en de creatie ervoor van haar aangeboren atmosfeer, heeft zich uitgedrukt in het verleden in de vorming van het kloosterleven of in pogingen van verschillende soorten tot een nieuw afgescheiden gezamenlijk zelfbestuurd leven en anders in hun principe dan het gewone menselijke leven. Het kloosterleven is in haar natuur een associatie van ander-wereldlijke zoekers, mensen, wiens hele poging het vinden en realiseren is in zichzelf van de spirituele werkelijkheid en die hun algemene bestaan vormen door levensregels, die hen helpen bij die inspanning. Het is over het algemeen geen inspanning om een nieuwe levensformatie te creëren, die de gewone maatschappij zal overtreffen en een nieuwe wereldorde scheppen. Een religie zou dat eventuele vooruitzicht voor zich kunnen houden of een eerste benadering er toe pogen, of een mentaal idealisme zou dezelfde inspanning kunnen maken. Maar deze pogingen zijn altijd te boven gekomen door de vasthoudende onbewustheid en onwetendheid van onze menselijke vitale natuur: want die natuur is een obstakel, die geen hoofdzakelijk idealisme of onvolledige spirituele aspiratie kan veranderen in haar recalcitrante massa of voortdurend domineren. Ofwel de inspanning faalt door haar eigen onvolmaaktheid, of zij wordt binnengedrongen door de onvolmaaktheid van de wereld van buiten en zinkt van de stralende hoogte van zijn aspiratie naar iets vermengd en inferieur op het gewone menselijke niveau. Een algemeen spiritueel leven, dat bedoeld is om het spirituele wezen uit te drukken en niet het mentale, vitale en fysieke wezen, moet gefundeerd worden op en zichzelf onderhouden door grotere waarden dan de mentale, vitale en fysieke waarden van de gewone menselijke maatschappij; als het niet op die manier gefundeerd is, zal het hoofdzakelijk de normale menselijke maatschappij zijn met een verschil. Een totaal nieuw bewustzijn in veel individuen, dat hun hele wezen transformeert, dat hun hele mentale, vitale en fysieke natuur-zelf transformeert, is noodzakelijk voor de verschijning van het nieuwe leven; alleen een zodanige transformatie van de natuur van het algemene denkvermogen, leven en lichaam kan een nieuw, waardevol, collectief bestaan tot aanschijn brengen. Het evolutionaire streven moet niet hoofdzakelijk neigen om een nieuw type mentale wezens te scheppen, maar een andere orde van wezens, die hun hele bestaan omhoog gebracht hebben van onze huidige gementaliseerde dierlijkheid naar een groter spiritueel niveau van de aardenatuur.

Iedere zodanige volledige transformatie van het aardeleven in een aantal menselijke wezens kan zich niet helemaal ineens vestigen; zelfs, wanneer het keerpunt bereikt wordt, de beslissende lijn gekruist, zou het nieuwe leven in haar aanvangen een periode moeten doorgaan van beproeving en moeilijke ontwikkeling. Een algemene verandering van het oude bewustzijn, dat het hele leven opneemt in het spirituele principe, zou de eerste noodzakelijke stap zijn; de voorbereiding hiervoor zou lang kunnen zijn en de transformatie zelf, eenmaal begonnen, voortgaan in stadia. In het individu kan het na een bepaald punt snel zijn en zichzelf zelf effectueren door een gebonden, een evolutionaire sprong; maar een individuele transformatie zou niet de schepping zijn van een nieuw type wezens of een nieuw collectief leven. Men kan zich een aantal individuen voorstellen, die afgescheiden ontwikkelen, midden in het oude leven en dan samen komen om de nucleus te vestigen van het nieuwe bestaan. Maar het is niet waarschijnlijk, dat de Natuur op deze manier zou werken en het zou moeilijk zijn voor het individu om een volledige verandering te bereiken, terwijl hij nog omsloten is door het leven van de lagere natuur. In een bepaald stadium zou het noodzakelijk kunnen zijn om het eeuwenoude werktuig te volgen van de afgescheiden gemeenschap, maar met een dubbel doel, eerst om een zekere atmosfeer te geven, een plaats en leven apart, waarin het bewustzijn van het individu zich zou kunnen concentreren op haar evolutie in de omgeving, waarin alles gekeerd wordt naar en gericht op de ene inspanning en vervolgens, wanneer dingen klaar zouden zijn, in deze omgeving en deze spirituele atmosfeer het nieuwe leven formuleren en ontwikkelen. Het zou kunnen, dat in een zodanige concentratie van inspanning van inspanning alle moeilijkheden van de verandering zich zouden presenteren met een geconcentreerde kracht; want iedere zoeker, die in zichzelf de mogelijkheden draagt, maar ook de onvolmaaktheden van een wereld, die getransformeerd moet worden, zou niet alleen zijn capaciteiten inbrengen, maar zijn moeilijkheden en de tegenwerpingen van de oudere natuur en samen gemengd in de beperkte cirkel van een klein en besloten algemeen leven, kunnen deze een aanmerkelijk toegenomen kracht van obstructie aannemen, die de neiging zou hebben om het toegenomen vermogen en concentratie van de krachten, die de evolutie maken, op te heffen. Deze moeilijkheid heeft in het verleden alle inspanningen gebroken van de mentale mens om iets beters, waars en harmonieuzer te ontwikkelen dan het gewone mentale en vitale leven. Maar, als de Natuur klaar is en haar evolutionaire beslissing genomen heeft of, wanneer het vermogen van de Geest, die neerdaalt van de hogere niveaus, voldoende sterk is, zou de moeilijkheid te boven gekomen kunnen worden en een eerste evolutionaire formatie of formaties zouden mogelijk zijn.

Maar, wanneer een totale afhankelijkheid van het begeleidende Licht en Wil en een lichtende uitdrukking van de waarheid van de Geest in het leven de wet moeten zijn, zou dat een gnostische wereld lijken te vooronderstellen, een wereld, waarin het bewustzijn van al haar wezens gefundeerd was op deze basis; daar kan begrepen worden, dat de levensuitwisseling van gnostische individuen in een gnostische gemeenschap of gemeenschappen juist door zijn natuur een begripsvol en harmonieus proces zou kunnen zijn. Maar hier zou er in werkelijkheid een leven van gnostische wezens zijn, dat voortgaat binnen of naast het leven van wezens in de Onwetendheid, dat probeert er in of er uit tevoorschijn te komen, en toch zou de wet van de twee levens tegengesteld lijken te zijn en elkaar aan te vallen. Een volledige uitsluiting of afscheiding van het leven van een spirituele gemeenschap van het leven van Onwetendheid zou zich dan op lijken te dringen; want anders zou een compromis tussen twee levens noodzakelijk zijn en met het compromis een gevaar van besmetting of onvolledigheid van het grotere bestaan; twee verschillende en onverenigbare principes van bestaan zouden met elkaar in contact zijn en zelfs ofschoon de grotere de mindere zou beïnvloeden, zou het kleinere leven ook zijn effect hebben op het grotere, omdat zulke wederzijdse beïnvloeding de wet is van alle nabijheid en uitwisseling. Men kan zich zelfs afvragen, of conflict en botsing niet de eerste regel van hun relatie zou zijn, omdat in het leven van Onwetendheid de formidabele invloed van die krachten van de Duisternis aanwezig en actief zijn, ondersteuners van kwaad en geweld, wiens interesse het is om alle hogere Licht te besmetten of vernietigen, dat binnengaat in het menselijke bestaan. Een oppositie en intolerantie of zelfs een vervolging van alles, wat nieuw is of probeert te stijgen boven of weg te breken uit de gevestigde orde van de menselijke Onwetendheid of wanneer het zegeviert, een binnendringen van de lagere krachten er in, een aanvaarding door de wereld, die gevaarlijker is dan haar oppositie en ten slotte een uitroeiing, een verlaging of besmetting van het nieuwe principe van leven zijn het regelmatige fenomeen geweest van het verleden: die oppositie zou nog gewelddadiger kunnen zijn en een frustratie zou nog waarschijnlijker kunnen zijn, wanneer een radicaal nieuw licht of nieuw vermogen de aarde zou opeisen voor zijn erfgoed. Maar men moet voorstellen, dat het nieuwe en meer volledige licht ook een nieuw en vollediger vermogen zou brengen. Het zou niet noodzakelijk voor haar kunnen zijn om totaal afgescheiden te zijn; zij zou zich kunnen vestigen in vele eilanden en vandaar uit door het oude leven verspreiden; er op haar oude invloeden en filtraties werpen, ervan verkrijgen, er een hulp en verlichting naar toe brengen, die een nieuwe aspiratie in de mensheid na een tijd zou beginnen te begrijpen en verwelkomen.

Maar dit zijn klaarblijkelijk problemen van de overgang, van de evolutie voor de volle en zegevierende omkering van de manifesterende Kracht heeft plaatsgehad en het leven van het gnostische wezen zoveel, als dat van het mentale wezen, een gevestigde deel wordt van de aardse wereldorde. Wanneer we veronderstellen, dat het gnostische bewustzijn in het aardeleven gevestigd moet worden, dan zou het vermogen en de kennis, die zij ter beschikking heeft, veel groter zijn dan het vermogen en kennis van de mentale mens en het leven van een gemeenschap van gnostische wezens, wanneer verondersteld als afgescheiden, zou zo veilig zijn tegen de aanval als het georganiseerde leven van de mens tegen enige aanval door een lagere soort. Maar, zoals deze kennis juist het principe van de gnostische natuur een lichtende eenheid zou verzekeren in het algemene leven van gnostische wezens, zou het ook voldoende zijn om een dominerende harmonie en voldoening te verzekeren tussen de twee types van leven. De invloed van het supramentale principe op aarde zou vallen op het leven van Onwetendheid en harmonie er aan opleggen binnen haar beperkingen. Het is voorstelbaar, dat het gnostische leven gescheiden zou zijn, maar zou zeker binnen haar grenzen zoveel van het menselijke leven toelaten, als gekeerd was naar spiritualiteit en voortgaand naar de hoogten; de rest zou zich hoofdzakelijk organiseren op het mentale principe en op de oude fundaties, maar, geholpen en beïnvloed door een herkenbare grotere kennis, zou het waarschijnlijk zijn om zo te doen langs lijnen van een volledigere harmonisatie, waartoe de menselijke collectiviteit nog niet in staat is. Hier kan het denkvermogen echter ook alleen waarschijnlijkheden en mogelijkheden voorstellen; het supramentale principe in de Supranatuur zou zelf de balans van een nieuwe wereldorde bepalen in overeenstemming met de waarheid van dingen.

Een gnostische Supernatuur transcendeert alle waarden van onze normale onwetende Natuur; onze standaarden en waarden zijn gecreëerd door onwetendheid en kunnen daarom het leven van de Supernatuur niet bepalen. Tegelijkertijd is onze huidige natuur een derivaat van de Supernatuur en is geen zuivere onwetendheid, maar een halve kennis; daarom is het redelijk om te veronderstellen, dat, welke spirituele waarheid er ook is in of achter haar standaarden en waarden, deze weer zal verschijnen in het hogere leven, niet als standaarden, maar als getransformeerde elementen, die opgetild zijn uit de onwetendheid en verheven in de ware harmonie van een meer lichtend bestaan. Wanneer het geuniversaliseerde spirituele individu de beperkte persoonlijkheid, het ego, verliest, wanneer hij rijst voorbij het denkvermogen naar een volledigere kennis in de Supernatuur, moeten de strijdige idealen van het denkvermogen van hem wegvallen, maar wat achter hen waar is, zal blijven in het leven van de Supernatuur. Het gnostische bewustzijn is een bewustzijn, waarin alle tegenstellingen weggevallen zijn of in elkaar versmolten in een hoger licht van zien en zijn, in een verenigde zelfkennis en wereldkennis. Het gnostische wezen zal de idealen en standaarden van het denkvermogen niet accepteren; hij zal niet bewogen worden om voor zichzelf te leven, voor zijn ego, of voor de mensheid of voor anderen of voor de gemeenschap of voor de Staat; want hij zal gewaarzijn van iets groter dan deze halfwaarheden, van de Goddelijke Werkelijkheid, en hij zal daarvoor leven, voor haar wil in zichzelf en in allen, in een geest van de grote universaliteit, in het licht van de wil van de Transcendentie. Om dezelfde reden kan er geen conflict zijn tussen zelfbevestiging en altruïsme in het gnostische leven, want het zelf van het gnostische wezen is een met het zelf van allen, --- geen conflict tussen het ideaal van het individualisme en het collectieve ideaal, want beiden zijn termen van een grotere Werkelijkheid en alleen zover als een van beiden de Werkelijkheid uitdrukt of hun vervulling de wil van de Werkelijkheid dient, kunnen zij een waarde hebben voor zijn geest. Maar tegelijkertijd zal wat waar is in de mentale idealen en onduidelijk in hen uitgebeeld, vervuld worden in zijn bestaan; want, terwijl zijn bewustzijn de menselijke waarden overtreft, zodat hij de mensheid of de gemeenschap of de Staat of anderen of zichzelf niet in de plaats van God kan stellen, zal de bevestiging van het Goddelijke in zichzelf en een gewaarwording van het Goddelijke in anderen en de gewaarwording van de eenheid met mensheid, met andere wezens, met de hele wereld door de Goddelijkheid in hen en een aanwijzing naar een grotere en betere bevestiging van de groeiende Werkelijkheid in hen, deel zijn van zijn levenshandeling. Maar wat hij zal doen, zal beslist worden door de Waarheid van de Kennis en Wil in hem, een volledige en oneindige Waarheid, die niet gebonden is door enige enkele mentale wet of standaard, maar handelt met vrijheid in de hele werkelijkheid, met respect voor iedere waarheid in zijn plaats en met duidelijke kennis van de krachten, die aan het werk zijn en de intentie in het manifesterende Goddelijke Streven bij iedere stap van kosmische evolutie en in iedere gebeurtenis en omstandigheid.

Al het leven moet voor het bereikte spirituele of gnostische bewustzijn de manifestatie zijn van de gerealiseerde waarheid van de Geest; alleen wat zichzelf kan transformeren en zijn eigen spirituele zelf kan vinden in die grotere Waarheid en zichzelf kan versmelten in haar harmonie, kan een levensacceptatie verleend worden. Wat op die manier zal overleven kan het denkvermogen niet bepalen, want de supramentale gnosis zal zelf zijn eigen waarheid naar beneden brengen en die waarheid zal wat dan ook van zichzelf opnemen, dat naar voren is gebracht in onze idealen en realisaties van denkvermogen, leven en lichaam. De vormen, die hij aangenomen heeft, kunnen misschien niet overleven, want zij zijn klaarblijkelijk niet geschikt zonder verandering of vervanging in het nieuwe bestaan; maar wat werkelijk is en in hen verblijft of zelfs in hun vormen zal de transformatie ondergaan, die noodzakelijk is voor overleving. Veel van wat gewoon is voor het menselijke leven, zou verdwijnen. In het licht van de gnosis kunnen de vele mentale Idolen, gemaakte principes en systemen, tegenstrijdige idealen, die de mens gecreëerd heeft in alle domeinen van zijn denkvermogen en leven, geen acceptatie of ontzag gebieden; alleen de waarheid, wanneer aanwezig, die deze schoonschijnende beelden omsluit, zou een verandering van binnenkomst kunnen hebben als elementen van een harmonie, die gefundeerd is op een veel wijdere basis. Het is duidelijk, dat in een leven, dat bestuurd wordt door het gnostische bewustzijn, oorlog met zijn geest van tegenstand en vijandschap, zijn wreedheid, destructie en onwetend geweld, politieke strijd met zijn voortdurend conflict, veelvuldige onderdrukking, oneerlijkheden, verdorvenheden, zelfzuchtige belangen, zijn onwetendheid, onzinnigheid en verwarring geen grond van bestaan zouden kunnen hebben. De kunsten en nijverheden zouden bestaan, niet voor enig inferieur mentaal en vitaal amusement, vrijetijdsbesteding en ontspannende opwinding of plezier, maar als uitdrukkingen en middelen van de waarheid van de Geest, en de schoonheid en heerlijkheid van bestaan. Leven en het lichaam zouden niet langer tirannieke meesters zijn, die negentiende van het bestaan opeisen voor hun genoegdoening, maar middelen en vermogens voor de uitdrukking van de Geest. Tegelijkertijd zouden, omdat de materie en het lichaam geaccepteerd zijn, de controle en juist gebruik van fysieke dingen een deel zijn van het gerealiseerde leven van de Geest in de manifestatie in de aardenatuur.

Het wordt haast universeel verondersteld, dat spiritueel leven noodzakelijkerwijze een leven moet zijn van ascetische zinnigheid, een wegdrukken van alles, wat niet absoluut noodzakelijk is voor het basisonderhoud van het lichaam; en dit is geldig voor een spiritueel leven, dat in haar natuur en bedoeling een leven van terugtrekking uit het leven is. Zelfs buiten dat ideaal zou gedacht kunnen worden, dat de spirituele ommekeer altijd gericht moet zijn op een extreme eenvoudigheid, want al het andere zou een leven zijn van vitaal verlangen en fysieke zelfverwennerij. Maar, vanuit een wijder standpunt is deze mentale standaard gebaseerd op de wet van de Onwetendheid, waarvan begeerte het motief is; om de Onwetendheid te boven te komen, het ego te schrappen, kan een totale weigering, niet alleen van verlangen, maar van alle dingen, die verlangen kunnen bevredigen, tussenbeide komen als een geldig principe. Maar deze standaard of enige mentale standaard kan niet absoluut zijn, noch kan zij bindend zijn, als een wet voor het bewustzijn, dat boven het verlangen uitgerezen is; een volledige zuiverheid en zelfmeesterschap zouden juist in de kern van haar natuur zijn en dat zou hetzelfde zijn in armoede en in rijkdom: want, wanneer zij door beiden tot wankelen gebracht of bezoedeld kan worden, zou zij niet werkelijk of niet volledig zijn. De enige regel van het gnostische leven zou de zelfuitdrukking zijn van de Geest, de wil van het Goddelijke Wezen; die wil, die zelfuitdrukking zou kunnen manifesteren door extreme eenvoudigheid of door extreme complexiteit en overvloed of in hun natuurlijke evenwicht, --- want schoonheid en overvloed, een verborgen lieflijkheid en gelach in dingen, een zonneschijn en blijheid van leven zijn ook vermogens en uitdrukkingen van de Geest. In alle richtingen zou de Geest van binnen, die de wet van de Natuur bepaalt, het raamwerk van het leven bepalen en haar detail en omstandigheid. In alles zou hetzelfde plastische principe zijn, een rigide standaardisatie, hoe noodzakelijk ook voor de opstelling van dingen van het denkvermogen, niet de wet kunnen zijn van een spiritueel leven. Een grote verscheidenheid en vrijheid van zelfuitdrukking, gebaseerd op een onderliggende eenheid zou best kunnen manifesteren; maar overal zou er harmonie zijn en waarheid van orde.

Een leven van gnostische wezens, dat de evolutie naar een hogere supramentale status draagt, zou toepasselijk gekarakteriseerd kunnen worden als een goddelijk leven; want het zou een leven zijn in het Goddelijke, een leven van aanvangen van een spiritueel goddelijk licht en vermogen en vreugde, gemanifesteerd in de materiële Natuur. Dat zou, omdat het het mentale menselijke niveau voorbij gaat, beschreven kunnen worden als een leven van een spirituele en supramentale supermensheid. Maar dit moet niet verward worden met verleden en huidige ideeën van supermensheid; want supermensheid in het mentale idee bestaat uit een overtreffen van het normale menselijke niveau, niet in soort, maar in gradatie van dezelfde soort, door een vergrote persoonlijkheid, een vergroot en overdreven ego, een toegenomen vermogen van het denkvermogen, een toegenomen vermogen van vitale kracht, een verfijnde of dichte en massieve overdrijving van de krachten van de menselijke Onwetendheid; zij draagt ook, gewoonlijk in zich besloten, het idee van een krachtige dominantie over de mensheid door de supermens. Dat zou een supermensheid betekenen van het Nietzscheaanse type, het zou op zijn ergst de heerschappij zijn van het “blonde beest” of het donkere beest of enig ander beest, een ommekeer naar barbaarse kracht en meedogenloosheid en kracht: maar dit zou geen evolutie zijn, het zou een terugkeer zijn naar een oud energiek barbarisme. Of het zou de verschijning aanduiden van de Rakshasa of Asura uit een gespannen inspanning van de mensheid om zichzelf voorbij te gaan en te transcenderen, maar in de verkeerde richting. Een gewelddadig en turbulent overdreven ego, dat zichzelf bevredigt met een uitzonderlijk tirannieke of ordeloze kracht van zelfvervulling, zou het type Rakshasische supermensheid zijn: maar de reus, de boeman, of de verslinder van de wereld, de Rakshasa, ofschoon hij nog overleeft, behoort in de geest tot het verleden; een grotere verschijning van dat type zou ook een achterwaartse evolutie zijn. Een machtige vertoning van een overweldigende kracht, een zelfbezittende, zelfbehoudende, het kan zelfs een ascetische zelfbeperkte mentale capaciteit en levensvermogen zijn, sterk, kalm of koud of formidabel in verzamelde hevigheid, subtiel, dominerend, een onmiddellijke sublimatie van het mentale en vitale ego, is het type van de Asura. Maar de aarde heeft genoeg van deze soort gehad in haar verleden en zijn herhaling ervan kan alleen de oude lijnen voortzetten; zij kan geen werkelijk nut voor haar toekomst krijgen, geen vermogen van zelfoverstijging, van de Titaan, van de Asura: zelfs een groot of supernormaal vermogen er in zou haar alleen kunnen dragen naar grotere cirkels van haar oude omgang. Maar, wat tevoorschijn moet komen, is iets veel moeilijker, en veel eenvoudiger; het is een zelfgerealiseerd wezen, een opbouw van het spirituele zelf, een intensiteit en aandrang van de ziel en de levering en heerschappij van zijn licht en vermogen en schoonheid, --- geen egoïstische supermensheid, die zich meester maakt van een mentale en vitale dominantie over de mensheid, maar de heerschappij van de Geest over zijn eigen instrumenten, zijn bezit van zichzelf en zijn bezit van leven in het vermogen van de Geest, een nieuw bewustzijn, waarin de mensheid zich zal vinden in haar eigen zelfovertreffen en zelfvervulling door de openbaring van de goddelijkheid, die er in streeft naar geboorte. Dit is de enige ware supermensheid en de enige werkelijke mogelijkheid van een stap voorwaarts in de evolutionaire Natuur.

Deze nieuwe toestand zou inderdaad een ommekeer zijn van de huidige wet van menselijk bewustzijn en leven, want het zou hele principe omkeren van het leven van de Onwetendheid. Voor de smaak van de Onwetendheid, haar verrassing en avontuur, zou men kunnen zeggen, is de ziel neergedaald in de Onbewustheid en heeft de vermomming van de Materie aangenomen, voor het avontuur en de vreugde van de schepping en ontdekking, een avontuur van de Geest, een avontuur van het Denkvermogen en Leven en de gevaarlijke verassingen van hun werking in de Materie, voor de ontdekking en verovering van het nieuwe en onbekende; dit alles stelt de onderneming van het leven samen en dit alles, zo lijkt het, zou ophouden met het ophouden van de Onwetendheid. Het leven van de mens is opgemaakt uit het licht en de duisternis, de winsten en verliezen, de moeilijkheden en gevaren, de plezieren en pijnen van de Onwetendheid, een spel van kleuren, dat beweegt op een grond van algemene neutraliteit van Materie, die als haar basis de onwetendheid en ongevoeligheid van het Onbewuste heeft. Voor het normale levenswezen zou een bestaan zonder de reacties van succes en frustratie, vitale vreugde en verdriet, gevaar en passie, plezier en pijn, de wederwaardigheden en onzekerheden van lot en strijd en gevecht en inspanning, een vreugde van nieuwheid en verrassing en schepping, die zichzelf in het onbekende projecteert, leeg lijken te zijn van verscheidenheid en daarom leeg van vitale smaak. Ieder leven, dat aan deze dingen voorbijgaat, neigt er aan te verschijnen als iets zonder kenmerken en leeg of gegoten in het beeld van een onveranderbare gelijkheid; het beeld van het menselijke denkvermogen van de hemel is de onophoudelijke herhaling van een eeuwig monotoon. Maar dit is een misvatting; want een binnengaan in het gnostische bewustzijn zou een binnengaan zijn in de Oneindigheid. Het zou een zelfschepping zijn, die de Oneindigheid oneindig in de vorm van zijn brengt en het belang van de Oneindigheid is veel groter en veelvoudiger, zowel als meer onvernietigbaar heerlijk dan het belang van het eindige. De evolutie in de Kennis zou een mooiere en glorieuzere manifestatie zijn met meer perspectieven, die zich altijd en meer intensief ontvouwen in alle opzichten dan enige evolutie zou kunnen zijn in de Onwetendheid. De heerlijkheid van de Geest is altijd nieuw, de vormen van schoonheid, die hij aanneemt, ontelbaar, zijn godheid altijd jong en de smaak van heerlijkheid, rasa, van de Oneindigheid eeuwig en onuitputtelijk. De gnostische manifestatie van het leven zou voller en vruchtbaarder zijn en haar belang levendiger dan het creatieve belang van de Onwetendheid; het zou een groter en gelukkiger voortdurend wonder zijn.

Wanneer er een evolutie is in de materiële Natuur en als het een evolutie is van zijn met bewustzijn en leven als haar twee sleutelwoorden en vermogens, dan moet deze volheid van zijn, volheid van bewustzijn, volheid van leven, het doel zijn van ontwikkeling, waarnaar we neigen en die zich zal manifesteren in een eerder of later stadium van onze bestemming. Het Zelf, de Geest, de Werkelijkheid, die zichzelf ontsluit uit de eerste onbewustheid van leven en materie, zou zijn volledige waarheid van zijn en bewustzijn ontwikkelen in dat leven en die materie. Hij zou naar zichzelf terugkeren, --- of, als zijn eind als individu de terugkeer naar het Absolute is, zou hij die terugkeer ook kunnen maken, --- niet door een frustratie van het leven, maar door een spirituele volledigheid van zichzelf in het leven. Onze evolutie in de Onwetendheid met haar geschakeerde vreugde en pijn van zelfontdekking en wereldontdekking, haar half- vervullingen, haar voortduren vinden en verliezen, is alleen onze eerste toestand. Zij moet onvermijdelijk leiden naar een evolutie in de Kennis, een zelf-vinden en zelf-ontvouwen van de Geest een zelfopenbaring van de Goddelijkheid in dingen, in dat ware vermogen van zichzelf in de Natuur, die voor ons nog een Supernatuur is.

HET EINDE

BIBLIOGRAFISCHE NOTITIE

Het Goddelijk Leven (The Life Divine) verscheen eerst in het maandelijkse tijdschrift Arya, waarvan haar tweeënvijftig oorspronkelijke hoofdstukken werden gepubliceerd in vierenvijftig afleveringen tussen augustus 1914 en januari 1919. In 1939 en 1940 veranderde en vergrootte Sri Aurobindo dezehoofdstukken als voorbereiding op de publicatie van het werk in boekvorm door het Arya Publishing House, Calcutta. De achtentwintig hoofdstukken, die Boek Een vormen, dat gepubliceerd werd in November 1939 als "Volume I", omvat de eerste zevenentwintig hoofdstukken van de Arya (met dezelfde titels en in dezelfde volgorde) en, als toevoeging, een achtentwintigste hoofdstuk, dat helemaal nieuw is. Met uitzondering van Hoofdstuk XIX en Hoofdstuk XXIII, die beiden belangrijke toevoegingen en veranderingen verkregen, was de verandering van de Hoofdstukken van Boek Een beperkt tot de verandering en toevoeging van leestekens, woorden of korte passages.

De eerste editie van Boek Twee “opnieuw ingedeeld en vergroot” werd gepubliceerd in Juli 1940 als "Volume II". in twee delen, apart gebonden. Tussen haar achtentwintig Hoofdstukken waren er twaalf inbegrepen, die volledig nieuw waren: Hoofdstukken I, II, V, VI, X, XIV, XXIII. XXIV, XXV, XXVI, XXVII and XXVIII. Van de overblijvende zestien Hoofdstukken waren elf hoofdstukken in overeenstemming met de Arya hoofdstukken, namelijk Hoofdstukken Ill, IV, VII, VIII, IX, XI, XII, XIII, XVII, XIX en XX.: desalniettemin werden allen substantieel veranderd en verscheidene hebben nieuwe titels gekregen. Hoofdstukken XV, XVI, XVIII, XXI en XXII bevatten enig materiaal uit de Arya, maar veel ervan was volledig nieuw. Hoofdstukken XVIII en XXI warden zo grondig veranderd dat zij als nieuw beschouwdkunnenworden.

Het Arya Publishing House publiceerde een tweede editie van Boek Een als "Volume I" in 1943 en een tweede editie van Boek Twee, Deel I en II, samengebonden, als "Volume II" in 1944. Deze tweedeedities bevatten enige kleine correcties en veranderingen van de schrijver. Een derde editie van alleen Boek Een werd gepubliceerd als "Volume I" door de Arya Publishing House in 1947.

De eerste Amerikaanse editie van The Life Divine werd gepubliceerd in 1949 door de Sri Aurobindo Library, New York. Een tweedeimpressievan deze editie werd uitgegevendoor dezelfde uitgever in 1951 en een derde impressie door de India Library Society, New York, in 1965. In al deze impressieswerden de twee boekengecombineerd in eenenkel volumeen werd eenuitgebreide inhoud geleverd.

Het Sri Aurobindo International Centre of Education. Pondicherry, publiceerde twee impressiesvan de vierde Indiaseeditie van The Life Divine, beidenvolledig in een volume, in 1955 and 1960. De vijfde editie werd gepubliceerd door de Sri Aurobindo Ashram, Pondicherry in 1970. Drie impressies werden dat jaar uitgegeven. De eerste maakten deel uit van de luxe editie van de Sri Aurobindo Birth Centenary Library. Boek Een en Boek Twee Deel I, die in Volume 18 gevat waren en Boek Twee Deel I, die in Volume 19 van de set gevat waren. De tweedeeditie stelde de overeenkomstige volumes samen van de Centenary Edition, een facsimile reproductie van de luxe editie. De derde editie werd op gelijke wijze gereproduceerd in tweevolumes, maar in gereduceerd formaat. De vierde impressie (1973) was identiek aan de derde, behalve dat het een glossaria bevatte van Sanskriet termen en twee appendices. De vijfde en zesde impressie (1977 en 1980) bevatten enkele correcties van typografische en redactionele fouten en bevatten ook een nieuwe index en glossaria. De vijfde impressiebestonduit twee, de zesdeals een.

De zevende impressie (1982) was, zoals de vijf voorafgaande impressies gereproduceerd als een foto-offset van de vijfde editie (1970), de luxe Centenary Edition. Het bevatte voor de eerste keer een aantal kleine correcties, die door de schrijver gemaakt waren in zijn kopie van de 1940 editie. De huidige editie is identiek aan de zevende.

Voetnoten

Boek I

Hoofdstuk I: De Menselijke Aspiratie.

1. I. 113. 8, 10.

2. IV. I. 7; IV. 2. 1; IV. 4. 5.

Hoofdstuk II: De Twee Ontkenningen

3. III. I, 2.

4. "Padbhyām pṛthivi”—Mundaka Upanishad II.1.4.

Pṛhivī pājasyam—Brihadaranyaka Upanishad. I.1.1.

5. Kena Upanishad. I. 3.

6. — Anders is Dat, dan het Bekende,; het is ook boven het Onbekende — Kena Upanishad. I. 3.‌

7. Rig Veda. I. 4. 5.

8. Swetaswatara Upanishad VI. 12.

9. Een naam van Vishnu, die, als de God in de mens, voordurend leeft, geassocieerd in een duale eenheid met Nara, het menselijke wezen.

10. De universele mens.

11. Rig Veda. IV. 2. 1.

12. Svārājya en Sāmrājya, het dubbele streven, aan zichzelf voorgesteld door de positieve Yoga van de ouden.‌

13. Sālokya-mukti, bevrijding door bewust bestaan in een wereld van zijn met de Godheid.

14. Sādharmya-mukti, bevrijding door de aanname van de Goddelijke Natuur.

Hoofdstuk III: De Twee Ontkenningen

15. Verses 2, 7.

16. Sūkṣma lndriya, subtiele organen, die bestaan in het subtiele lichaam (sūkṣma deha), en de middelen van subtiele visie en ervaring (sūkṣma dṛṣṭi)

17. De Vedantische Monisten.‌

18. Goloka, de Vaishnava hemel van eeuwige Schoonheid en Zaligheid.

19. De hoogste staat van zuiver bestaan, bewustzijn en zaligheid, verkrijgbaar door de ziel zonder totale oplossing in het Ondefinieerbare.

20. Uitroeiing, niet noodzakelijkerwijze van het gehele wezen, maar van het wezen, zoals wij het kennen; uitroeiing van ego, verlangen en egoïstische handeling en mentaliteit.

Hoofdstuk IV: Alomtegenwoordige Werkelijkheid.

21. II. 6.

22. In het begin was dit alles het Niet-Wezen. Toen werd het Wezen geboren.— Taittiriya Upanishad. II. 7.

23. —Een andere Upanishad weigert de geboorte van een wezen uit een Niet-Wezen als een onmogelijkheid; een Wezen, zegt zij, kan alleen geboren worden uit een Wezen. Maar als we een Niet-Wezen aannemen in een betekenis, niet van een onbestaand Niets, maar van een x, dat ons idee van ervaring of bestaan teboven gaat,--- een betekenis, die toepasbaar is op het Absolute Brahman van de Adwaita alsook op de Leegte of Nul van de Boeddhisten,--- verdwijnt de onmogelijkheid, omdat Dat zeer goed de bron van het wezen kan zijn, ofwel door een conceptuele of vormende Maya of een manifestatie of creatie uit zichzelf.

Hoofdstuk V: De Bestemming van het Individu.

24. Versen II. 14.

Hoofdstuk VI: De Mens in het Universum.

25. I. 6.

Hoofdstuk VII: Het Ego en de Dualiteiten.

26. lV. 7.

Hoofdstuk VIII: De Methoden van Vedantische Kennis.

27. —I. 3. 12.

28. Gita. VI. 21.

29. Ik gebruik het woord ”intuïtie” met de wens van een betere. In werkelijkheid is het een redmiddel en ontoereikend voor de betekenis, die er van vereist wordt. Hetzelfde moet gezegd worden van het woord "bewustzijn” en vele anderen, waarvan onze armoe ons dwingt het ongeoorloofd uit te breiden in hun betekenis.

Hoofdstuk IX: Het Zuivere Bestaande.

30. Vl. 2. I.

31. Ondeelbaar in de totaliteit van de beweging. Elk moment van Tijd of Bewustzijn mag beschouwd worden als los van zijn voorganger en opvolger, elke opeenvolgende actie van Energie als een nieuwe hoeveelheid of als nieuwe creatie; maar dit breekt niet de continuïteit zonder welke er geen duur van Tijd of coherentie van bewustzijn zou zijn. Iemands' voetstappen zijn gescheiden als hij loopt of rent of springt, maar er is iets, dat de stappen neemt en de beweging doorlopend maakt

Hoofdstuk X: Bewuste Kracht.

32. I. 3.‌

33. II. 2. 8.

34. De curieuze speculatie is nu gangbaar, dat het Leven de aarde is binnengegaan, niet vanuit een andere wereld, maar vanuit een andere planeet. Aan de denker legt dit niets uit. De essentiële vraag is, hoe het Leven hoe dan ook in de Materie komt en niet hoe zij binnengaat in de materie van een bijzondere planeet.

Hoofdstuk XI: De Heerlijkheid van het Bestaan: Het Probleem.

35. II, 7; Ill. 6.

Hoofdstuk XII: De Heerlijkheid van het Bestaan: De Oplossing.

36. IV. 6.

37. —Zo genoemd in Sanskriet Retoriek, de karuna, bhayanaka en bibhatsa Rasas.

Hoofdstuk XIII: Het Goddelijke Maya.

38. III. 38. 7; IX. 83. 3.

39. —Ik neem de frase uit de Rig Veda, –ṛta-cit, wat het bewustzijn betekent van de essentiële waarheid van zijn (satyam), van waarheid van actief zijn (ṛtam) en het uitgestrekte zelf-gewaarzijn (bṛhat), waarin dit bewustzijn alleen mogelijk is.

Hoofdstuk XIV: Het Supramentale als Schepper.

40. II. 12. 39.

Hoofdstuk XV: Het Allerhoogste Waarheidsbewustzijn.

41. Versen 5. 6.

42.‌ Een Vedische uitdrukking. De goden handelen volgens de eerste wetten, oorspronkelijk en daarom allerhoogst, die de wet zijn van de waarheid van dingen.

43. Gita, XVIII. 61.

44. Isha Upanishad, Vers 8.

45. Prajnana.

Hoofdstuk XVI: De Drievoudige Status van het Supramentale.

46. ‌ IX. 5; X. 20.

47. V. 29.1.

Hoofdstuk XVII: De Goddelijke Ziel.

48. Vers 7.

49. parātpara.

50. svarūpa.

Hoofdstuk XVIII: Denkvermogen en het Supramentale.

51. III. 4.

52. XIII. 17.

53. Waargenomen als het levenswezen of vitale wezen, prāṇamaya puruṣha.‌

54. Het mentale wezen, manomaya puruṣha.

Hoofdstuk XIX: Leven.

55. II. 3.

56. Kavir manīṣī paribhúh svayambhur yāthātathyato'rthān vyadadhāt śāsvatībhyaḥ samabhyaḥ—Isha Upanishad. Vers 8.

57. Deze beschouwingen, gehaald uit recente wetenschappelijke onderzoeken, zijn hierin gebracht ter illustratie, niet als geverifieerd afschrift van de natuur en het proces van Leven in Materie, zoals zij hier ontwikkeld zijn. Wetenschap en metafysica (ofwel gefundeerd op zuivere intellectuele speculatie ofwel, zoals in India, uiteindelijk op een spirituele visie van dingen en spirituele ervaring) hebben ieder hun eigen gebied en methode van onderzoek. Wetenschap kan haar conclusies niet meer opleggen aan metafysica dan metafysica haar conclusies kan opleggen aan de Wetenschap. Maar, wanneer we toch het redelijke geloof accepteren, dat Zijn en Natuur in al hun toestanden een systeem hebben van correspondenties, die uitdrukking geven aan een algemene Waarheid, die aan hen ten grondslag ligt, is het toegestaan te veronderstellen, dat de waarheden van het fysieke universum enig licht kunnen werpen op de natuur, alsook op het proces van de Kracht, dat actief is in het universum --- geen volledig licht, want fysieke Wetenschap is noodzakelijkerwijze onvolledig in het gebied van haar onderzoek en heeft geen idee van de verborgen bewegingen van de Kracht.

58. Geboorte, groei en dood van leven zijn in hun uitwendig gerichte aspect hetzelfde process van samenstelling, vorming en afbreking, ofschoon meer dan dat in hun innerlijke process en betekenis. Zelfs de bezieling van het lichaam door het psychische wezen volgt, wanneer de occulte kijk op deze dingen juist is, een overeenkomstig buitenwaarts process, want de ziel als kern trekt voor de geboorte de elementen van zijn mentale, vitale en fysieke sluiers en hun inhouden tot zich en stelt ze samen, laat deze formaties toenemen in het leven en bij zijn vertrek laat hij deze samenstellingen vallen en weer afbreken, neemt zijn innerlijke vermogens weer in zich terug, totdat bij wedergeboorte hij het oorspronkelijke process weer herhaalt.

Hoofdstuk XX: Dood, Begeerte en Onvermogen.

59. 1.2.1.‌

60. V.7.6.

Hoofdstuk XXI: De Opstijging van Leven.

61. X. 30. I.‌

62. Ill. 22. 3.

63. IX. 96. 18, 19.

64. I. 22. 17-21.

65. Waar hier over gesproken wordt, is het denkvermogen zoals hij direct handelt in het leven, in het vitale wezen, door het hart. Liefde --- het relatieve principe, niet haar absolute --- is een principe van leven, niet van denkvermogen, maar zij kan zichzelf alleen bezitten en bewegen naar permanentie, wanneer zij opgenomen wordt door het denkvermogen naar haar eigen licht. Wat liefde wordt genoemd in het lichaam en de vitale delen is hoofdzakelijk een vorm van honger zonder permanentie.

Hoofdstuk XXII: Het Probleem van Leven.

66. ‌ II.3.

67. XVIII.61.

68. II.1.

69. Rig Veda, X. 129. 3.‌

70. De Wateren, die in de werkelijkheid van licht zijn boven de Zon en degene, die beneden verblijven.—Rig Veda, III. 22. 3.

Hoofdstuk XXIII: De Dubbele Ziel in de Mens.

71. II.1.12,13.; II.3.17.‌

72. III.13.

73. II.1.5.

74. Vers 7.

75. II.9.

76. Het werkelijke onderbewuste is een onderste verminderd bewustzijn, dicht bij het Onbewuste; het subliminale is een bewustzijn, groter dan ons oppervlakte bestaan. Maar beiden behoren bij de innerlijke werkelijkheid van ons wezen, waarvan ons oppervlak niet gewaar is, dus worden beiden door elkaar gegooid in onze algemene opvatting en spraakgebruik.

77. Het woord "psychisch” wordt in onze gewone spreektaal vaker gebruikt in referentie met deze begeerteziel dan met het ware psychische. Het wordt nog steeds losser gebruikt voor psychologische en andere fenomenen van een abnormaal en supranormaal karakter, die werkelijk verbonden zijn met het innerlijk denkvermogen, het innerlijk vitale, het subtiel-fysieke wezen, subliminaal in ons en deze zijn helemaal geen directe handelingen van de psyche. Zelfs zulke fenomenen als materialisatie en dematerialisatie zijn erin besloten, ofschoon zij, wanneer zij gevestigd worden, duidelijk geen zielhandeling zijn en geen enkel licht zouden werpen op de natuur of het bestaan van de psychische entiteit, maar zouden eerder een abnormale actie zijn van een occulte subtiele fysieke energie, die tussenbeide komt in de gewone toestand van het grove lichaam van dingen, die het reduceert naar zijn eigen subtiele toestand en het weer samenstelt in de termen van grove materie

78. Gita, XV.7.

79. jaḍavat

80. bālavat

81. unmattavat

82. piṣācavat

Hoofdstuk XXIV: Materie.

83. III.2.

84. Het Denkvermogen, zoals we het kennen, schept alleen op een relatieve en instrumentele manier; hij heeft een onbeperkt vermogen van combinatie, maar zijn scheppende motieven en vormen komen tot hem van boven: alle geschapen vormen hebben hun basis in het Oneindige boven het Denkvermogen, Leven en Materie en worden hier vertegenwoordigd, opnieuw geconstrueerd, zeer gewoonlijk fout geconstrueerd --- vanuit het oneindig kleine. Hun fundatie is boven, hun vertakking naar beneden, zegt de Rig Veda. Het suprabewuste Denkvermogen, waar we over spreken, zou eerder een Bovenmentaal genoemd kunnen worden en bewoont in de hiërarchische orde van de vermogens van de Geest, een zone, onmiddellijk afhankelijk van het supramentale bewustzijn.

85. — Denkvermogen wordt hier gebruikt in zijn wijdste betekenis, de handeling van een Bovenmentaal vermogen inbegrepen, dat het dichtst bij het supramentale Waarheid- Bewustzijn is en dat het eerste fontein van de schepping van de Onwetendheid is.

Hoofdstuk XXV: De Knoop van Materie.

86. V. 12. 2, 4; X. 129. 1-5.

Hoofdstuk XXVI: De Opstijgende Reeksen van Materie.

87. II. l-5.

88. I. I0. I, 2; IX. 96. 19. 20.

Hoofdstuk XXVII: De Opstijgende Reeksen van Materie.

89. I. 164. 5.

90. De Vedische Zieners spreken over zeven Stralen, maar ook over acht, negen, tien of twaalf.‌

91. Parārdha en Aparārdha.

92. De Ziener, de Denker. Hij, die overal de Zelfbestaande wordt --- Isha Upanishad Vers 8‌

93. ---Turīyam svid, "een zekere Vierde”, ook turīyam dhāma, genoemd, de vierde plaatsing of houding van bestaan.

94. In enige gegeven wereld hoeft er geen involutie te zijn, maar alleen een onderwerping van andere principes aan een of hun opname in een; dan is evolutie geen noodzaak voor die wereldorde.

Hoofdstuk XXVIII: Supramentaal, Denkvermogen en het Bovenmentaal Maya.

95. V. 62.1‌

96. Verzen 15,16

97. XII.1.1

98. II.6

99. Rig Veda, X.129.3.

Boek II, Deel I

HOOFDSTUK I: Onbepaalden, Kosmische Bepalingen en het Onbepaalbare

1 Vers 7.

2 II 29.

3 XII 3,4

4 I,3,10,11.

5 vāsudevaḥ sarvamiti... VII.19.

HOOFDSTUK II: Brahman, Purusha, Ishwara --- Maya, Prakriti, Shakti

6 XIII.17.

7 II.1.

8 XIII.20.

9 IV.10.

10 VI.1,7,8,11.

11 Het woord voor schepping in Sanskriet betekent een verlies of naar voren brengen wat in het wezen is.

12 De Sankhya filosofie legt de nadruk op dit persoonlijke aspect, maakt de Purusha veelvoudig, meervoudig en wijst universaliteit toe aan de Natuur; in dit opzicht is iedere ziel een onafhankelijk bestaan, ofschoon allezielen een algemene universele Natuur ervaren.

13 Gita

HOOFDSTUK III: Het Eeuwige en het Individu

14 Vers 16

15 XV.7,10.

16 I.164.20,21.

HOOFDSTUK IV: Het Goddelijke en het Ongoddelijke

17 Vers 8.

18 IV.10;XIV.2.

19 I.4.

20 II.2.12,11

21 XVIII.61.

HOOFDSTUK V: De Kosmische Illusie; Denkvermogen, Droom en Hallucinatie

22 IX.33.

23 IV.3.7,9-12,14.

24 IV.5.

HOOFDSTUK VI: Werkelijkheid en de Kosmische Illusie

25 Vers 20.

26 IV.9, 10.

27 X. 90. 2.

28 III.15.

29 VII.19.

30 Prajnā, Yajnavalkya in de Brihadaranyaka Upanishad verklaart erg positief, dat er twee niveaus oftoestanden van het zijn zijn, die twee werelden zijn en dat men in de droomtoestand beide werelden kanzien, want de droomtoestand ligt tussen hen, het is een ontmoetingplaats. Dit maakt het duidelijk , dat hijspreekt over een subliminale toestand van het bewustzijn, die in zich communicaties kan dragen tussen defysieke en de suprafysieke werelden. Deze beschrijving van de droomloze slaaptoestand is zowel vantoepassing op de diepe slaap als op de conditie van trance, waarin men binnengaat in een opgehooptbewustzijn, dat in zich alle vermogens van zijn bevat, maar alles samengedrukt in zichzelf en enkelgeconcentreerd op zichzelf en, wanneer actief, dan actief in een bewustzijn, waar alles het zelf is; dit isduidelijk een toestand, die ons toelaat tot de hogere niveaus van de geest, die nu normaal superbewust isvoor ons wakende wezen.

31 Deze positie is door elkaar geschud door de theorie van Relativiteit, maar moet behouden worden alspragmatische basis voor experiment en affirmatie van het wetenschappelijke feit.

HOOFDSTUK VII: De Kennis en de Onwetendheid

32 IV. 2. 11.

33 V. 1.

34 I. 9.

35 X. 5. 3.

36 sadanam ṛtasya, sve dame ṛtasya, ṛtasya bṛhate, ṛtam satyam bṛhat.

37 Rig Veda, VII. 60. 5.

38 apraketam salilam.

39 Buddha weigerde het metafysische probleem te beschouwen; het proces, waarmee onzeonwerkelijke individualiteit geconstrueerd wordt en een wereld van lijden onderhouden in het bestaan en demethode van ontsnapping eruit, is alles, wat belangrijk is. Karma is een feit; de constructie van objecten,van een individualiteit, die niet werkelijk bestaat, is de oorzaak van lijden: af te komen van Karma,individualiteit en lijden moet ons enige objectief zijn; door die eliminatie moeten we overgaan in wat dan ookvrij is van deze dingen, permanent, werkelijk: alleen de weg naar bevrijding is belangrijk.

40 acitti en citti..

41 apraketam salilam.

42 adevī māyā.

43 devānām adabdhā vratāni.

44 Gita.

45 In de Upanishads wordt over Vidya en Avidya gesproken als eeuwig in de allerhoogst Brahman;maar dit kan geaccepteerd worden in het besef van het bewustzijn van de veelvoudigheid en het bewustzijnvan de Eenheid, die door coëxistentie in het allerhoogste zelfgewaarzijn de basis werd van de Manifestatie;zij zouden daar twee kanten zijn van een eeuwige zelfkennis

HOOFDSTUK VIII: Geheugen, Zelfbewustzijn en de Onwetendheid

46 VI. 1.

47 VI. 15.

48 X. 190. 1, 2.

49 VII. 13. 1, 2.

50 IV. 9.

51 avidyāyām antare vartamānāḥ. . . jaṇghanyamānāḥ pariyanti mūdhāḥ anḍhenaiva nīyamānāḥyathāndhāḥ. "Levend en bewegend binnen de Onwetendheid,.... gaan zij strompelend en geslagen rond enrond, de misleide mens, zoals de blinde, geleid door degene, die blind is. " ---Mundaka Upanishad , I. 2. 8.

52 para puruṣa, paramātman, parabrahman.

HOOFDSTUK IX: Geheugen, Ego en Zelf-Ervaring

53 IV. 5.

54 V. 2.

55 X. 5. 1.

HOOFDSTUK X: Kennis door Identiteit en Gescheiden Kennis

56 VI. 20.

57 IV. 5. 15, 7.

58 II. 1. 1.

59 IV. 3. 23-30.

60 manomayaḥ prāṇaśarīranetā --- Mundaka Upanishad, 2. 2. 7.

HOOFDSTUK XI: De Grenzen van de Onwetendheid

61 I. 2. 6.

62 Hoofd en voeten, het superbewuste en het onbewuste.

63 IV. I. 7,11.

64 I. 4. 10.

65 Verzen 2-7

66 II. 1. 12,13.

HOOFDSTUK XII: De Oorsprong van de Onwetendheid

67 Tapas.

68 I. 1. 8.

69 II. 6.

70 Tapas.

71 III. 2-5.

72 Tapas betekent letterlijk hitte, naderhand elke soort energetisatie, ascese, soberheid van bewustekracht, die handelt op zichzelf of op zijn object. De wereld werd gecreëerd door Tapas in de vorm, zegt hetoude beeld, van een ei, dat, toen het gebroken werd, weer door Tapas, hitte van incubatie van bewustekracht, Purusha tevoorschijn bracht, de Ziel in de Natuur, zoals een vogel uit het ei. Men kan beschouwen,dat de gebruikelijke vertaling van het woord tapasyā in Engelse boeken, "boetedoening", nogal misleidend is--- het idee van boetedoening kwam bijna niet binnen in de soberheden, die gepraktiseerd werden doorIndiase asceten. Noch was versterving van het lichaam de essentie van zelfs de meest strenge enzelfkwellende soberheden; het doel was eerder een voorbijgaan aan de greep van de lichamelijke natuur ophet bewustzijn of anders een supernormale energetisatie van het bewustzijn en wil om een of anderspiritueel of ander object te verkrijgen.

HOOFDSTUK XIII: Exclusieve Concentratie van Bewustzijn-Kracht en de Onwetendheid

73 X. 190. 1.

HOOFDSTUK XIV: De Oorsprong en Remedie van Valsheid, Fout, Verkeerd en Kwaad

74 V. 15.

75 VII. 10.

76 I. 2. 8.

77 II. 50.

78 II. 9.

79 VII. 60. 5.

80 De waarheid van de fysieke werkelijkheid en de waarheid van de spirituele en superbewustewerkelijkheid. In de tussenliggende subjectieve en mentale werkelijkheden, die tussen hen staan, kanvalsheid binnenkomen, maar zij neemt ofwel waarheid van boven of waarheid van beneden als desubstantie, waaruit zij zichzelf bouwt en beiden oefenen druk op haar uit om haar foute constructies teveranderen in waarheid van leven en waarheid van geest.

81 V. 5. 1.

82 Katha Upanishad, II. 2. 9.

Boek II, Deel II

HOOFDSTUK XV: Werkelijkheid en Integrale Kennis.

1 III. 1. 5.

2 VII. 1,3.

HOOFDSTUK XVI: De Integrale Kennis en het Doel van het Leven, vier Theorieën van Bestaan.

3 IV. 4. 7.

4 IV. 4. 6.

5 IV. 4. 7.

6 IV. 4. 8.

7 XII. 1. 12. 44,56.

8 XII. 1. 1,8.

9 I. 31. 7.

10 IV. 2. 11.

HOOFDSTUK XVII: De Vooruitgang naar Kennis --- God, Mens en Natuur

11 VI. 8. 7.

12 Vers 479.

13 VII. 5,6.

14 IV. 3,4.

15 IV. 10.

16 eko vaśī sarvabhūtāntarātmā --- Katha Upanishad, II. 2. 12.

HOOFDSTUK XVIII: Het Evolutionaire Proces --- Opstijging en Integratie

17 I. 10. 2.

18 III. 55. 7.

19 De vier niveaus van Materie, Leven, zuiver Denkvermogen en Supramentale.

20 17. 67.

HOOFDSTUK XIX: Uit de Zevenvoudige Onwetendheid naar de Zevenvoudige Kennis

21 V. 1.

22 X. 67. 1-5.

23 IV. 50. 4.

HOOFDSTUK XX: De Filosofie van Wedergeboorte

24 II. 18, 20, 22, 27.

25 V. 11,12.

26 Prajna van de Mandukya Upanishad, het Zelf, gelegen in de diepe slaap, is de heer en schepper van dingen.

27 In de Buddhistische theorie is wedergeboorte imperatief, omdat Karma het oplegt; geen ziel, maar Karma is de link van een klaarblijkelijk voortzettend bewustzijn, --- want het bewustzijn verandert van moment tot moment: er is deze klaarblijkelijke continuïteit van bewustzijn, maar er is geen werkelijke onsterfelijke ziel, die een geboorte aanneemt en door de dood gaat van het lichaam om wedergeboren te worden in een ander lichaam.

28 Het Zelf is in dit opzicht een, hij kan niet de velen zijn of zichzelf vermenigvuldigen; er kan daarom geen enig waar individu zijn, alleen op zijn hoogst een Zelf, dat alomtegenwoordig is en ieder denkvermogen en lichaam bezield met het idee van een “ik”.

29 Dr. Schweitzer beweert in zijn boek over Indiaas denken, dat dit de werkelijke betekenis was van de leringen van de Upanishads en dat wedergeboorte een latere uitvinding was. Maar er zijn ontelbare belangrijke passages in bijna alle Upanishads, die positief de wedergeboorte affirmeren en in ieder geval geven de Upanishads de overleving toe van de persoonlijkheid na de dood en zijn overgang naar andere werelden, wat onverenigbaar is met deze interpretatie. Wanneer er een overleving is in andere werelden en ook een uiteindelijke bestemming van bevrijding in de Brahman voor zielen, die hier belichaamd zijn, legt wedergeboorte zichzelf op en er is geen reden om te veronderstellen, dat het een latere theorie was. De schrijver is evident beïnvloed door de associaties met de Westerse Filosofie om een hoofdzakelijk pantheïstische betekenis te lezen in het subtielere en complexe denken van de oude Vedanta.

HOOFDSTUK XXI: De Orde van de Wereld

30 II. 1. 8.

31 X. 53. 5, 6, 10.

32 II. 3. 1.

33 Er zijn zekere uitdrukkingen in de Rig Veda, die deze visie lijken te belichamen. Over de Aarde (het materiële principe) wordt gesproken als de fundatie van alle werelden of de zeven werelden worden beschreven als de zeven niveaus van de Aarde.

34 Met het aardse bedoelen we niet, noodzakelijkerwijze, deze ene aarde en haar periode van duur, maar gebruiken aarde in de wijdere wortelbetekenis van het Vedantische Prithivi, het aardeprincipe, dat woonplaatsen creëert van de fysieke vorm voor de ziel.

HOOFDSTUK XXII: Wedergeboorte en Andere Werelden; Karma, de Ziel en Onsterfelijkheid.

35 III. 10. 5.

36 Actie, karma. In de visie, die uitgedrukt wordt in dit vers van de Upanishad wordt het Karma of actie in dit leven in de wereld uitgeput door het leven in de wereld er voorbij, waarin haar resultaten vervuld worden en de ziel naar de aarde terugkeert voor vers Karma. De oorzaak van de geboorte in deze wereld, van Karma, van de overgang van de ziel naar ander-wereldlijk bestaan en zijn terugkeer hier, is helemaal het eigen bewustzijn, de wil en het verlangen van de ziel.

37 IV, 4. 5, 6.

38 V. 7-10.

39 I. 110. 4.

40 Taittiriya Upanishad.

41 Zelfs, wanneer de Wetenschap, --- fysieke Wetenschap of occulte Wetenschap, --- de noodzakelijke condities zouden moeten ontdekken of middelen voor een onbepaalde overleving van het lichaam, dan zou de ziel, als het lichaam zich niet aan kon passen om een passend instrument te worden van uitdrukking voor de innerlijke groei, een of andere manier vinden om het te verlaten en naar een nieuwe incarnatie overgaan. De materiële of fysieke oorzaken van de dood zijn niet haar enige of haar ware oorzaak; haar ware meest innerlijke reden is de spirituele noodzaak van de evolutie van een nieuw wezen.

HOOFDSTUK XXIII: De Mens en de Evolutie.

42 VI. 11,12.

43 V. 3-5.

44 II. 2. 12.

45 I. 95. 4,5.

46 I. 3. 28.

HOOFDSTUK XXIV: De Evolutie van de Spirituele Mens.

47 IV. 11; VII. 21-23; IX. 25.

48 VII. 61. 5.

49 IV. 16. 3.

50 IV. 3. 16.

51 VII. 56. 2, 4.

52 III. 2. 6.

53 III. 2. 4, 5.

54 Bijv., de Gita

55 Bijv., de Yoga filosofie van Patanjali.

56 Dit is de essentie van het spirituele ideaal en realisatie, die ons voorgehouden wordt door de Gita.

57 Gita. De Buddhistische verheffing van de universele compassie, karuṇā, en de sympathie (vasudhaiva kuṭumbakam, de hele aarde is mijn familie), om het hoogste principe van actie te zijn, de Christelijke nadruk op liefde laten deze dynamische kant zien van het spirituele wezen.

HOOFDSTUK XXV: De Drievoudige Transformatie.

58 II.1. 12, 13; II. 3. 17.

59 I. 24. 12.

60 X. 11.

61 I. 24. 7, 11, 15.

62 II. 2. 2.

63 De psychische en de spirituele opening met hun ervaringen en consequenties kan weg leiden van het leven of naar een Nirvana, maar zij zijn hier enkel beschouwd als stappen in een transformatie van de natuur.

HOOFDSTUK XXVI: De Opstijging naar het Supramentale

64 I. 23. 5.

65 VII. 101. 1,2.

66 IX. 70. 1.

67 IX. 68. 5.

68 X. 66. 1.

69 I.50.10.

70 Het woord, dat het idee uitdrukt, heeft hetzelfde vermogen, wanneer zij geladen is met de spirituele kracht; dat is de beredeneerde uiteenzetting van het Indiase gebruik van de mantra.

HOOFDSTUK XXVII: Het Gnostische Wezen

71 I. 46. 11.

72 V. 12. 2.

73 I. 93. 4.

74 V. 80.4.

75 V.15. 2.

76 IX. 110.4; 108. 8.

HOOFDSTUK XXVIII: Het Goddelijk Leven

77 I. 31. 6.

78 I. 133. 1.

79 IX. 86. 42.

80 IX. 70. 3.

81 I. 68.2.

Electronic edition produced by

Digital Media Initiatives